Skip to main content

Full text of "Sancti Aurelii Augustini Hipponensis episcopi Opera omnia : post Lovaniensium theologorum recensionem castigata denuo ad manuscriptos codices Gallicanos, Vaticanos, Belgicos etc. necnon ad editiones antiquiores et castigatiores"

See other formats 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  preserved  for  generations  on  library  shelves  before  it  was  carefully  scanned  by  Google  as  part  of  a  project 
to  make  the  world's  books  discoverable  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 
to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 
are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  culture  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  marginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  file  -  a  reminder  of  this  book's  long  journey  from  the 
publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  steps  to 
prevent  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  technical  restrictions  on  automated  querying. 

We  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfrom  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  system:  If  you  are  conducting  research  on  machine 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  large  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encourage  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attribution  The  Google  "watermark"  you  see  on  each  file  is  essential  for  informing  people  about  this  project  and  helping  them  find 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  responsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can't  offer  guidance  on  whether  any  specific  use  of 
any  specific  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  means  it  can  be  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liability  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Google's  mission  is  to  organize  the  world's  information  and  to  make  it  universally  accessible  and  useful.  Google  Book  Search  helps  readers 
discover  the  world's  books  while  helping  authors  and  publishers  reach  new  audiences.  You  can  search  through  the  full  text  of  this  book  on  the  web 


at|http  :  //books  .  qooqle  .  com/ 


sma 


am^cat^lihnn/ 


fwn-4#^^i     \yuic</i/^u        fULVff 


t 


f  w  f  <-4#  ^^  i     \yuic-c/ 

PATROLOGIiE 

"^  CURSUS  COMPLEfUS 

SITI 

BIBLIOTHBCA  nNlVERSALlS,  INTEGRA,  UNIFORMIS,  COMMODA,  OBCONOMICA. 

lUM  S8.  PATRUM,  DOGTORUM  SGRIPTORUMQUE  EGGLESIASTIGORUM 


AB  ^VO  APOSTOLICO  AD  INNOCENTII  III  TEMPORA 

florubrunt; 
RECDSIO  CHR0N0L06ICA 

OMNIUM  QIJiE  EXSTITCRE  llONUliENTORUM  CATHOLlCifi  TRADITIONIS  PER  DUODECIM  PRIORA 

ECCLESliC:  SifiCULA, 

JOXTA   EDITIONES  ACCURATISSIMAS,  INTCil  8E  COMQOB  MOflEIULLIS  C0D1CIBU8  MANU8CRIPTIS  COLLATAS, 

PBRQUAM   DILIGBNTBR  CASTIOATA ; 

RISSEIITATIONIBOS,  COUMENTAEIIS^LCCTIONIBUSQVB  TARIANTIBUS  CONTiNBNTBR  ILLHRTRATA  ; 

OMNIBDS  0PBRIBU8    POST  AMPUSSIMA8    EDITI0NE8  QVM    TRIB08  NOVI8S1MI8  SiECOLIS    DEBfiNTUK  AliSOLHTAt 

DETECTI8,   AUCTA; 
I.NUICIBOS  PADTIC0LAR1BU8  ANALTTICiS,  81MGUL0S  81VB  T0M08,  81TB  AUCT0RE8  ALICUJUS  MOMENTI 

8UB8EQUENTIBU8,  DONATA  ; 

CAPITULI8  INTRA  IPSUM  TEXTUM  RITE  DI8P08ITI8,  NECNON  BT  TITULIS  8INGULARUM  PAGINARUM  MARGINRM  8UPKRIORBM 

DI8TINGUENTIBU8  SUBJECTAMQUB  MATBRIAM  8IGNIFICANTIB08,   ADORNATA ; 

0PERIBU8  CUM  DUBIIS  TOM  APOCRTPniB,  ALIQOA  TBRO  AUCTORITATB  IN  ORUINE  AD  TRADITIOHBM 

ECCLESIA8TICAM  P0LLENTIB08,   AMPUFICATA; 

l>0OitUS  INDICIB08  GENERALIB08  LOCOPLBTATA  :  ALTERO  8CILICET   HERUM,  QOO  CONSULTO,  QUIDQUI» 

0NU8QUI8QUE   PATBUM  IN  QUODLIBBT  THEMA  8CRIP8ER1T  ONO  INTUITU  COHSPICIATUR  ;  ALTEHO 

SCIilPTURiE  SACIiiE,  bx  quo  lectori  compbrirb  sit  obtium  quimam  patreb 

ET  IN  Q0IB08  OPBROM  8U0RUM  LOClf  8INGUL08  8ING0LORUM  LIBROMOM 

BCRSPTURA  TBXTOS  COMMENTATI  8INT. 

EDiTIO   ACCURATI88IMA,  GiRTERISQOB  0MNIB08  FACILB  ANTBPONBHDA,  81  PERPENDANTOR  :  CHARACTERrM   HITIDITAS, 

CUARTiC   QUAUTAS,   IHTBGRITA8    TEXTC8,   PBRFECTIO    G0RRECT10HI8,   OPERUM   RECU80RUM    TUM   TARIRTA8 

TUM  NUMERU8,  FORMA  TOLUMINUM  PERQOAM  COMMORA  8IDIQUB  IN  TOTO  0PERI8  DECUR8U  C0H8TAHTKR 

8IMILIS,  PRBTII  EXIGUITA8,  PRiBSERTIMQUE  18T4  COLLECTIO,  UNA,  MBTUODICA  ET  GURONOLOGICA, 

8BXCENT0RUM    FRaGMENTORUM    OPUSCULORUMQUB     HACTEHUS    HIC     ILLIC    SPARSORUM  , 

PRIMOM  AUTEM    IH    N08TRA    BIBL10THBC4,    EX    0PERIBU8    AD   OMNBS    JBTATE8  , 

|X»COS,   UHGUAS  F0RMA8QUE  PBRTIHEHTIBUS ,  COADUNATOROM. 

SERIES  SECUNDA, 

m  CUA  rRODEUNT  PATRES.  DOCTORES  SCRIPTORESOUIC  ECCLESliB  LATlNiE 
A  GREGORIO  HAGNO  AD  INNOCENTIUM  III. 

ACCURANTE  J.-P.  MIGNE, 
wwuonnGJi  cMMmi  uHivamM, 

siri 
CUR80UIA  COMPLBTOROIf   IN   SINGOLOi   iCIBRTlJS     BCCLB8IA81 10 Jl   RAyOi    BDITORB. 


patrologia  bina  editionbtypis  mandata  esty  alia  nempblatina,  alia  graco-latina.^tbneunt 
millb  et  trbcentis  franc18sexaq1nta  rt  ddcenta  yolumina  editioni8  lat1na;0ctingentis 
etmille  trecenta  gribco-latinib. —  mbrb  latina  universos  augtores  tum  occldentalesy 
ti:m  orientalbs  equidbm  amplectitcr;  hi  autem.  in  ea.  sola  versionb  latina  donantuu. 

...»   »j-        -     *•.••*!     •••*   ''    ^ 

V^JWWGm  TOMIIS :  ccv. 

PETRUS  CANTOR.  MAURICIUS  Dfi    glifclACO^PARis/,   GAjRNEk^^  GERALDUS 

CADURC,  ODO  TULL.,  EPISCOPI.  aLEXANDER  GEMMETICENSIS  ABBAS.    GAUFRIDUS   SUB- 
PRIOR  CAN.  REGUL.  MATTUJ;US  YINDOCINEINSIS. 


EXCDDEBATUR  ET  VENIT  APDD  J.-P.  MIGNE  EDITOREM, 

IN  VIA  DICTA  DWMBOISE,  PROPE  PORTAM  LUTETIiE  PARISIORUM  YULGOD^E^FJB/INOMINATAM, 

SBU  petit-montrougb. 

18SS 


•  ••  •••■  •_ 


S^ULUM  XII. 


PETRI  CANTORIS 

VERBUM  ABBREVIATUM. 

£  TENEBRIS  PBIMUS  ERUIT 

R.  P.  D.  GE0RGIU8  6ALOPIMU8 

HOIUSTERn  8.  GISLENI  OBDINIS  8.  BENEDICTI.  PROVINCIA    HANNONIie,  RELIGIOSUS  ET 

BIBUOTHECARIUS 


«CGBOOm 


HAURICU  DE  SULUAGO  PARISIENSIS,  GARNERII  LINGONENSIS,  GERALDI  CA- 
DDRCENSIS.ODONIS  TULLENSIS.  EPISCOPORUM,  ALEXANDRI  GEMMETICENSIS 
ABBATIS,  GAUFRIDI  SUBPRIORIS  CANONICORUM  HEGULARIUM,  MATTHJEI 
VINDOCINENSIS , 

SCRIPTA    QVM    SUPERSUINT. 


ACCURANTE  J.-P.  MIGNE, 

BIBLIOTHBOai     OLBBI     OMIVBBSa 

SIVC 
CUMUO.  MMrLBTOHO.  19  •IMOLM  •CIBHTIS  BCCLB^IA«TIC4I  RAMM    BDITOBB. 


TOMUS  UNICUS. 

■— -^Mii  9  mt  111 


TfiVT.7  FMHCis^ALLicis.;::  .-. 


V         •••.••• 


EXGUi)EBATUR  ET  VENIT  APUD  J.-P.  MIGNE  EDITOREM 
Vf  m DKTA lyAMBOISS, PROPB PORTAH  LUTETLE PARISIORUM  VULCO DSNFER NOMOUTAH 

•EO  PBTIT-MOHnOOaB. 


',/ 


ELENCHUS 


AUCTORUH  ET  OPERUM  QUI  Ilf  HOO  TOMO  OOV  OOHTDIEHTinL 


PETRDS  CANTOR: 

Verhum  abbreTiatum. 

Epistola  Willelmi  Remensis  archiepiscopi  ad  Petrum  Cantorem* 


Sermones. 


Epistol». 


GARNERIUS  UNGONENSIS  EPISCOPUS. 


GAUFRIDDS  SURPRIOR  CANONICORUM  REGULARIUM. 


MAURICIUS  DE  SULUACO  PARISIENSIS  EPISCOPUS. 


Epistolffi. 
Diplomata. 

ODO  TULLENSIS  EPISCOPUS. 

Statuta  synodalia. 

ALEXANDER  GEMMETICENSIS  ARRAS. 

Epistoia  de  Filio  hominis. 

GERALDUS  CADURCENSIS  EPISCOPUS. 

Epistola  ad  Fridericum  imperatorem. 

MATTHjEUS  vindoqnensis. 

Parapbrasis  metri.ca  in  librum  Tobis. 
Carmina  varia. 


M.      Sl 
855 


859 


m 


897 
807 


9lk 


917 


923 


927 


•-•  •- 

•  •  • 

•  •  • 


£x  TfpkiL.  llicjit.  au  PeUtrMootioiige- 


▲1«1«0   DOmifl  MCXCTII 


PETRUS  CANTOR 


NOTITIA 

(CaUia  Chriniana,  tiOT.  cdii.,  t.  VII,  col  78.) 


Poti  deceMam  Mauriiii  episeopi,  ti  Radulfo  ab- 
bali  Coggeshalenait  monasierii  m  Clironico  Angli- 
cano  fldes  {Ampliit.  coHect.  lom.|V,  pag.  846),  ab 
iiiiiTerso  clero  et  populo,  rege  annuenle»  episcopus 
elccius  esi  Peirus»  canlor  Ecclesiae  Parisiensis»  qui 
poniificaius  bonorem»  ne  ab  aliiori  gradn  gravior 
ficret  casus,  rccusaTit.  Is  aaleto  omnium  fere  scri* 
niorum  illius  aeialis  liilerls  commendaiuSt  naliis  esl 
rarisiis»  Tel  Reniis  ei  Radulfo.  Ad  liueras  epbebus 
meniem  appulit,  quas  factus  supra  aelaiem  doclus  in 
Academia  Parisiensi  cum  ma^a  laude  palamprofes- 
sus  est;  sed  quod  eximium  cjusanimi  omaroentum 
fttit»  aniiquorum  Tindfx  morum,  severiorisque  di- 
scipliiiae  diligentissimus  fait  exaclor,  quibus  cum 
virtutibus  praefulgeret,  facile  Parisiensis  Ecclesi» 
praeceiiloris  honoriOcentissimum  bae  in  Ecclesia  mu- 
uus  con8is:utus  esi.  Ad  Tornacensem  caihedram 
aiiquando  CTOcatus  huniiliter  Tocationem  decliiiavit 
(Call.  Christ.  tom.  III,  col.  214).  Denique  post  recu- 
satum  quoque  Parisiensem  episcopatum,  auctore 
lladiilfo,  cuin  a  Willelino  Remensi  archiepiscopo  cle- 
roquc  et  clvibus  rogatus,  ut  decauiam  illius  Eccle- 
siae  susciperet,  Parisios  ut  banc  a  capitulo  licentiam 
iinpetraret  j^roflclsceretur,  ad  Longum-Pontem  or- 
diiiis  Ci^tercJeosis  moaasteriiim  appuiit,  ubi  gravi 


A  infirmitate  decumbens,  babilum  •anctas  religionia 
Buscepit,  Titamque  iieato  flne  compltevit,  cigus  cor-^ 
pus  e  loco  in  quo  sepultnm  fuerat,  ad  struciurani 
«dificiorum  motum,  suavissimum  ezbalavit  odorem J 
Legiturcjusepitapbiumin  clausiromonasterii  Longi-- 
Pontis,  in  quo  mors  ejus  ad  xiv  Kaleiid.  Junii,  amio 
1180,  consignatur  ;  sed  receiitiiis  est  epitapbium.- 
MeliusitaqueGuillelmus  Nangiiis,Vincentius  BelloTa« 
censis,  Albericiis  et  monacbus  S.  Mariaiii  auctor  bo- 
rumce  temporum  ad  aniiuinl1i97  dePe:ri  obitulo« 
quunlur,  seu  etiam  Radulfus  ipsius  mortero  anno  i  198 
assignat,  utpote  cujus  adhuc  mentio  est  in  charta 
Odoiiis  anno  ii97.  iii  NecrologioParisieiisi  de  eo  legi 
tur :  VII  Kal.  Oclobrit  obiit  Petrut  preecinlor  et  diaco^' 
nuif  qui  dedii  nobiiquadraginla  librai  ad  emendoi  r«- 
niiui.  Varia  coinposuit  opera,  quaeindivcrsis  bibiio- 
thecis  adhuc  mss.  asservanlur.  Sola  ejus  Sutnina, 

?|iiae  dicitur  Verbum.abbreviaium,  Moiiiibus  impressa 
uit  anno  1639.  Quiliusdam  iiaevis  aspersam  i*jus 
B  docirinam  fui&se  volunt.  Narrat  Caesarius  Petruiu 
ejusquediscipulos  hunc  iu  errorem  impegisse,ui  cro- 
dereut  paneni  iu  eucharisiiu  consecraium  nou 
esse,  nisi  etiam  viui  accederet  consecraiio,  et  vice 
Tersj. 


NOTITIA  HISTORICO  LITT  ERARIA. 


(OuDm,  Script.  eccL  II,  i6GI  ) 


Petrss  Beatsc  Mariae  Parisiensis  canonicus  et  can- 
tor,  iheolofficae  scliolae  per  annos  plures  reclor,  ma* 
gnain  sibi  doctrinae  famain  per  baec  tempora  In  Gal- 
riiscouiparavii,cui  Cantorii  cogiionien  Tulgo  adh;esit 
iii  niss.  codicibus,  ex  ea  dignilate  quam  primaria 
bac  iii  Ecclesia  babiiit.  illius  porro  verum  cogno- 
inen  nesciiuus,  sed  iaiiium  fuisse  natione  Gailum, 
patria  Parisienscm,  cujus  iiieniiuit^gidius  Pariseiu- 
sis  iu  suu  Carolino  bis  verbis  : 

Et  quem  inlepu  ii$e  dolemuit 
Pelrum  in  diei/iis,  verboienui  alta  iequentem 

Fallitur  enim  Gabriel  Naudaeus  in  additione  ad  Ui- 
storiam  Ludovici  XI  dicens  hic  inteiiigendum  esse 
Petrum  Abaelardum.  ^gidius  quippe  coiumemorat 
soluiiimodo  professores  Parisiiios,  ad  amoveudum 
opprobrium,qttod  vulgojactitabani  alii,  raros  esse 
professores  ex  Parisitnsi.  urbe  ordioados,  alicujus 

Patrol.  CCV. 


C  nomiiiis.  Abaelardiis  aulero  Nannefensis  erat,  et  na- 
lioiie  Armoricus.  Nostrum  auieinPetruinCanioreiii 
neutiquamhic  subsiiiuisset  iOgidius  mendacii  faciio 
conriiicendus,  nisi  vere  ortu  Parisiensis  fuissci.  Iii- 

J|uit  autem illic  Pelrumin divini$  intepuiise  iEgidius, 
brsitan  quod  tbeologi»  altercatrici  toiuin  se  do- 
nans,  minus  vel  nullatenus  praedicatioiii  divini  verbi 
incumberet.  Joannes  autem  Tiiibemius  ia  opero 
htioDe  icripioribuieccleiiaiticii  buucaitfuisseTirum 
ln*divinis  Scripturis  erudiiissinium,  et  iii  saeculari 
philosophia  nobiliter  dociuni,  ibeolofficaque  scbolas 
Parisiensi  muliis  annis  gloriose  praefuisse,  et  diKi- 

Sulos  multos  egreffie  erudivisse.  Cum  ita  in  Galliis 
oreret,  anno  ii9i  Tornacensis  ecclesiae  episcopus 
elecius  est,  cujus  eleciione  in  controversiam  Tocata, 
Stepbanus,  Saticiae  Genovefae  Parisiensisabbas,Guil- 
iebuuui  iteinenseui  arcbiepibcoputn,  iuiic  supremuiu 
regui  adwiuisirum,per  litieras  oravit  ut  elecio  lavi^ 


fff 


PETRIS  CANTOn. 


IS 


r^C.  Verba    «lescriliftm  illiiig,  qiiibiis  t\\nm  Pclri  A  «.  28),  solam  ex  omnifcru  Pelrl  Canloris  opcri?»is 

.v.«.^ •«« :.  t... r.....      imprcssam  Moniibiis  Ifannoniae,  anno  1639,  in  4% 

apiid  Francisciim  Vandrenni,  cum  nolisGcorgii  Ga- 
•lopini,  nionacbi  Sancli  Gisleiii,  ordinitdivi  Beiie- 
dicii.  0".*«  cxsiaiciiainms.  in  bililiollieca  Sanclms 
Geiiovefai  Parisiensls,  et  Canlabrigi»  in  collrgio 
Saiicii  llrne.'icll,  cod.223,ei  in  coenobio  Longipon- 
lis  ordiiiis  Cislercicnsis,  in  dioscesi  Suessioiiensi. 
Somma  dicla  Verbum  abbreviatwn^  Bunderio  teslc 
in  Caialogo  n>8s«  Bel};ironim,  vocaiurin  multis  mss. 
eodicibiis  Summa  de  $ugiHatione  iriiioTum  ei  comme»'* 
daiione  virtutum,  lloc  aii.eni  iii  gCRcre  animadvor- 
lendum  esl  nibilcsse  rrcqiicnliiis  iu  bibliolbecis  quam 
ut  unuin  iticmqiicopus  Peiri  Cantoris  variis  ac  pa- 
rum  coiirormiijusgaiidcat  tiiuliSyUnde  incauli  facil- 
lime  opiueiilur  lot  biijiis  ftcripioris  cssc  divcrsa 
opera  qiiol  diversos  litnlos  in  mannscripiis  invcno- 
rinl.  Poiro  ut  corta  opcnim  distiiiclio  agnoscaliir, 
cx  iniiiis  scu  primis  operiim  periodis  judicaiidnni 
^  est,  ncuiiqiiam  cx  variis  inscriptionibus,  ut  staiini 
diccmus.  Istud  auicm  Verbvm  abbrevialum  cst 
maximeobviuui  iu  mss.  liil.iioibecis,ac  scio  me  illuil 
vidisse  ler  in  bibliotbeca  Sancli  Victoris  ad  Miiro!« 
Parisienses,  lilleris  MM.  13,  PP.6,  QQ.  17.  Scd  iu 
bil»liolbecaColbcriina,coilicibus  1545,  iili,  iUJU» 
3609,4448,  in  rcgia'  cod.  48i7,  eialibi. 

Idcm  scripsit  Summam  q\m  dicitur  Abelf  co  qnofl 
procedcns  pcr  ordincm  alpbabcticum,  a  noiiiiiie 
Abil  iiicipiat,  quain  vidi  mss.  incocnobio  Longiponli.s 
cilalo,  ct  in  bililioibeca  Braneusi  ordinis  Pixmiioii- 
stratensis,  quod  utrumque  in  episcopatii  Siie.ssio- 
nensi  est  et  ins.  Canlabrigias  in  cuUcgio  donius 
Saiicti  Petri,  cod.  97.  lioc  idem  opus  s»pe  in  mss* 
Godicibus  biblioibecanrm  inscribiiur  sinipticitcr  : 
Diitinctionet  Cantoris  Parisientii,  Abel  diciiurprin^ 
cipium  Ecctetiof,  cic.  Vel  eliam,  Disttnctionet  tecun* 
dum  ordinem  alphabeti,  M»  Petri  Cantorit  Paritiemitm 
llabclur  nianuscriplum  ita  inseripliini  iii  iiiuhi!i 
Anglia*  biblioibccis.et  inBelgio  biblioibecis  Duiicn^i 
et  Alncnsi,  qu;c  ainbx  ordinis  Cisterciensis  suiii* 
Inscribilur  taiiicn  frequenier»  Summa  quie  dicitur 
Abel,  ul  disiinguatur  ab  aliis  suinniis  alio  modo  in- 
cipieiililius,  quas  idein  Pctrus  Cnnior  coniposuii. 
EuMleni  hae  Disiinciioiies  cantoris  Parisicnsis  mss. 
Canlabrijiise  in  collcgio  Sancti  Beiiedicti,  cod.  219 
etcod.  3il,  et  in  collegio  jilomus  Sancii  Peiri,  codil. 
7i  et  78;  Oxoiiii  iii  biblioibeca  coUegii  Mertonensis» 
cod.  164;  ih  bibliotheca  Conchensi,  ordinis  divi  Bc- 
ncdicli,  in  Normannia,  littcra  T.  2. 

Idem  scripsit  Magnam  Summam  de  tacrnmemit , 
qnse  iucipit  :  Quwritur  de  legalibus  quce  dula  funt  in 
tignum  perfectorum,  et  jugum  tuperborumf  et  peda^ 
gogum  infirmorum^  cic,  parliin  dcsuinplaiii  ex  san- 
ciis  Pairibiis»  quain  vidi  nis.  in  coenobi.s  Longipoiil.s 
dioecesis  Suessionensis,  Vatlis  claru'  Liiiidiincnsis » 
ctCIara:vallis  Lingonciisis,  omnibus  ejusdeiii  ordinift 
Cisterciensis.  Istud  opus  De  tacrameniit,  aliqiiainU) 
inscrililtur  Summa  de  tacramentit  et  aninuv  rousiUi*; 
iino  nonnunqiiam  mcndoiC  sub  noii<iiic  Pctri  He- 
mentity  ut  iii  nis.  Viclorino  liliera  GG.  13»  Tol.  149, 
Summa  magittri  Petri  Rementit,  de  tacramcnlit  et 
animag  contiliit.  liiitium  :  Quceritur  de  tacramentit 
legalibut^  qu<e  data  tunt  in  tignum  perfectornm^  et 
jugum  tuperborum,  et  pedtiyogum  infirmornm^  etc. 
Et  lioc  ipsum  opiis  ciii  cx  ms.  codice  Iiiccin  promit- 
tebat  Pbilippiis  Labbeus.  lii  bibliolbeca  Duneiisi  in« 
hcribilur  hiber  tententiarum,  Quteritur  de  taera' 
mentit  iegalibut^  eic.  At  ceriuin  illani  Suminani 
pertiiiere  ad  Peiruin  Catiloreni  Parisienscin,  non 
kcmensem,  cum  Pilnis  Canior  lleniciisis  cogno- 
inenlo  de  Higa^  ultra  urieni  poelicani  in  scribendo 
piocosscrii.  Carolus  Viscbiiis  in  Bibliotheca  tcripto* 
rum  ordinit  Cittercientit,  pag.  263,  aUriliuit  uicio 
Petro  iCaiilori  Parisicnsi  Ve  tacramentit  Irbrot  tret^ 
niss.,  iuquit,  apud  Villariuni  et  Alnani,  ambas  ab«> 
balias  celeberrimas  ordinis  Cisterciensis  in  Belgio» 
qiionim  initium  :  Circuibat  populut,  e(c.,  de  quiou» 


CMuloris  merila  commendanlur;  sic  ilaqne  epistola 
173 :c  Doniino  Rcmensi  pro  Pciro  cantore  Parisiensi 
tn  Tornacenscm  cpiscopiim  eleclo.  Commune  rcfu- 
giiim  paiens  omnibus  mansuctudo  vestra,  sic  ex- 
icndatur  ad  singulos,  ut  colligat  univcrsos.  Veniunl 
ab  Oricnie  et  Occidentc,  el  recumbunt  in  sinnm 
vcstrum.  Nec  facile  seinel  admissus  emitiitur,  nisi 
coniigerit  ab  eo  commilii,  quod  non  mereatur  re- 
mitti.  IIxc  suntqux  mibi  pluribnsque  alHs  fiduciam 
pracstant,  ut  pro  devolo  lilio  vcslro  magisiro  Pelro 
canlorc  Parisiensi  pandatnr  nobrs  adiliis  suppli- 
'  candi.  Ne  vobis  procuret  indignationem,  qui  sibi  non 
«dvocat  dignilatem  ;  nc  cui  mcrilum  suflicit  pro* 
prium,  faclum  ofliciat  alienum.  Vir  cst,  ciijus  per 
omnes  Ecclesias  tatnx  suavis  diffundilur  opiiiio,  qui 
gemina  sclcniia  eOicacissimc  clarcns,  et  doclrinain 
monitis  ornat,  el  moribirs  disciplinain.  Origeni  pa« 
rein  in  aliquo,  sic  eum  docerc  crcdinius,  ut  vivere; 
ftic  vivere,  iii  docere.  Tales  in  candclabro  vestro 
luccrnas,  tales  in  diadcmate  capilis  Aaron  lapidcs, 
lales  in  sancla  Remensi  Ecclesia  siifrraganeos  esse 
ilecel  ui  vicinx  provinciae  sancia  xinulaiione  mo- 
vcaiitur  ad  promotionem  consimilium  :  et  sollicitudo 
vobis  commissn,  facilius  et  freqiientiiis  jiivcliir  per 
religionem  et  prudenliam  ipsorum.  Si  (|uid  minus 
ordinale  in  electioneiipsiiis  a  Tornacensibus  clericis 
factuin  esL,  nec  abseiitis  ignorantiam  tangcrc,  iicc 
innocenllam  jiisli  lacdcre  debet»  cuni  facilliiiie  si 
vobis  placet,  possit  cinendari,  si  qiiid  perpcraui 
factum  est,  commlssa  vobis  a  Dco  et  potesiaic  cor- 
rigcndi  errores,  ct  scieiilia  corrigcndi.  Ui  eniin 
salva  gratia  veslra  sii^  praejudicio  seqiiar,  coiiciir- 
ruiit  in  clectione  illa  quatiior  qua:  a  Lconc  prinio 
dicta  sunt  :  Volii  civium,  tettimonia  populorum^  ho^ 
noraKsrum  arbitrium^  electio  clericorum.  Ilis  accedit 
IntegritAS  personu^,  bilarilas  famx,  nccessiias  siinul 
et  utiliias  Ccclcaia!  vidiiat;e.  Scd  et  boc  rrequenicr 
ctsolemniler  dicitur,  quia  domipus  rex,  qiieiii  Deus 
aervet  ac  nobls  reslUuat,  personam  istam  nomina-  < 
tim  expressit,  nomiuatim  pro  ea  rogavit,  noninn- 
tiin  Ecclesix  Tornacensi  pneesse  voluit  et  inlcndii. 
Si  aliter  lacium  fucril*,  verendum  est  et  forte  ve- 
rum,  ne  indignationem  et  iram,  el  iininissiones  pcr 
angelos  nialos  concipiai,  et  adversus  eos  qui  pro- 
moiionem  tanix  personae  impedicrint,  'regalem  ct 
juveiiHein  iracundiaui  accendat.  In  his  oiniiibus, 
Pater  sancte,  providete  bonori  vesiro,  consubic 
sano  opinionis  vesirae  testimonio,  dererie  regio 
inandato,  'et  correcto  prius  §icut  decuit  errore  eli- 
gentium,  conlirmata  eleciione,  paterno  sinu  susci- 
pite  electuni  et  d.lecium  vcslruni.  i 

Omniuui  scriptoruai  qui  Pciri  Canloris  mcmtnc- 
ruiit,  elogia  transcendit  Jacobus  de  Vilriaco  in  //i- 
f/ona  occidentali,  qui  eiini  appriinc  noscerc  poiuii, 
et  eo  adbuc  vivenlc  ct  doccnie  Parisiis  studebat. 
Tali  Petrum  Cantorem  ornat  elogio  :  Velut,  inqniu 
lilium  inier  tpinat,  et  roia  inter  vrticat,  quati  ange- 
tut  Pergami  ubi  tedet  ett  Saiame,  quati  thut  redo-  ' 
tent  indiebutasttatit,  quati  vat  auri.tolidum  ornatum 
omni  lapide  pretiotOt  quati  oliva  pullulant  et  ctjpres- 
tut  in  altitudinem  t$  extollent,  quoki  cwlestit  luba  et 
Pomini  ciiharittaj  erat  tunc  temporit  magitter  Petrut^ 
venerabiiit  cantor  Paritientitt  vir  potens  opere  ei 
termone,  aurum  tuum  et  argentum  timiliter  conflant, 
et  verbit  tuit  ttaieram  facient^morum  honettate  pon- 
dut  et  graviiatem\eonferent  tuas  doctrinx,  Coepit  enim 
facere  et  docerel  vetul  lucerna  ardent  tt  lucent,  et 
civitat  tupra  moni^m  potita,  et  candelabrum  aureum 
ia  doino  Uomini  :  de  cujut  fonte  limpidiitimo  beatit' 
timut  vir  Fulco  perpotabal,  Plura,posscnt  colligi  iii 
laudem  Pctri  Cantoris  ex  variis  xiatis  ejusdeni  sch- 
ptoribus,  qniccompendii  causa  omittuutur,  ut  ad 
iicripu  lam  edita  quain  niss.  veniamus. 

Scripsit  itaque  Summam  quae  dicitur  Verbum 
a66r«i;Ja/ufii,co  qiiodab  bis  verbis  incipiat :  Verbum 
abbreviatim  faciet  Dominut  super  ;erraiii,  etc.  (Homm 


13 

«tioenilum  rgo  nihil  linbeo,  cum  non  viderim.  Vii 
lAmen  iiiilii  persiiadere  possum  semel  alque  ilentro 
l^etrum  Cantorem  de  eodem  argumento  scripsisse. 
Ifabeniur  inccleberrima  bibliotheca  Parisiensi  Col- 
i>priina  codices  diio  manuscripti,  numerii  2208  et 
1419,  Rub  litulo  Cofiii/iarfttm  maglitri  Petri  Canto-^ 
rif,  vel  Summa  de  saerameHtis  et  animat^  contiliii: 
ted  ex  ipsa  operis  quaniacunqiie  leciione,  ubi  aucior 
in  noniiullis  capitibus  citat  et  coiifutatPetruin  ipsum 
^aotorcm,  c^nstat  iilam  ad  Petrum  Caniorcm  non 
speclare,  comperiqiie  posteaSii^^^i  illam  certis- 
sime  pertinere  ad  Uobertup^'''^  one,  doclissi- 

mum  tbeologuni,   ipso  P -00  quiinur  ali- 

qnanto  posieriorein.  lloc  v)^  Iso  sub  iio- 

mine  Petri  Cantoris  bai   rC\  ublioibeca 

U^  0.  6,  ciim 

'  Roberti 
i  Liicen- 


Longippntis  ordinis  Ci^tei 
Pcenitentialibui  Bartholomce      yf^ 
de  Flameiburia.  Deuique  iii  b.   %^  ^  ^ 


sisejiisdem  ordiniS)  pulpilo  I  ^  7-^  <.,  i^ix  igitur 
opoft  aliquod  Petri  Canioris  m^  \  ^^it§tmm  in  bibiio- 
tlieciftqiiod  non  habeal  plures  litaldset  iiiscripiioiieF^ 

Idem  be  contrarietatibui  theoloQim  opu&ciiliim, 
quod  incipit  :  Videmut  nunc  per  ipeculum  et  in 
ifHigmaie,  elc»  ius.  in  biblioibcca  Navarrica  Pari- 
>iensi  coilice  in  4,  et  Caiitabiigi.ng  in  collegio  Saucii 
Denedicti  cod.  371,  sed  anonyinum  eiinsc'p:uni: Tni- 
eiatui  de  contrarietate  Scriptura,  Idem  iii  nis.  co- 
dice  Villaris  ordiuis  Cisterciensis  in  Urabantia  iii- 
kcriptum  :  De  conirarietatibui  theoiogicii^  eolqiiud 
sub  operis  initium  de  apparentibiis  sacne  Scriptuim 
contrarietaiibns  loquatur»  uiide  scribae  toti  operi 
nomen  iDdiderunt,  pro  more  scribarum  Veicruui, 
nomioa  librts  ex  argumento  primis  capitibas  cou- 
lenlo,  fmponentiuni.  Idem  iu  multis  alils  biblioibc^ 
Gi>  iiiKriplum  :  Grammatica  theologorum :  Vittefnui 
nune  peripecuium  et  in  anigmate^  eic,  ut  iii  biblio- 
tbecU  AQIiglieniii  et  Niiiov»  abbaiiarum  iii  Flnn- 
dria.  I>e  boc  opere  ita  loqiiitiir  Henricus  Ganda* 
Vensis  in  libro  suo  De  ecriptoribui  eccieiia$tieit , 
cap.  15  :Scripiit  et  alium  librum  quem  vocavit  Grjuii- 
maticaro  theologorum,  ad  iacrte  Scripiuras  imelle" 
ttum^  Ir  multii  locii  iaiii  utiiem.  Ideni  opu^»  in- 
scripluro  Magii  ri  Petri  Camorii  Hememii,  Ue  iropi» 
to<iuendi  ros.  iii  celebri  bibUotbeca  Sancii  Yicioris 
ad  rouros  Parisienses,  litlera  GG.  13,  fol.  270  i 
yidemui  per  ipeculum  et  in  anigmate,  eic,  post 
Suinniaro  ipsins  Canioris  De  iacrameniii  et  animag 
coNSf/tis,  ibidero  fol.  149,  de  qua  supra  egiinus. 
Idem  opus  in  eadeni  bibliQtbeca,  litlera  B.  (5,  fol, 
iG2,  InscriptunK:  Tractatui  M,  Petri  Cantorii  Ue 
itopii  loquettdif  litieris  rubris  ciijus  initiuin  :  Vidt' 
mui  nune  per  ^ffculum  etin  afifiijfmafe,eic.  lu  eodcni 
autcin  codicCi  eiusdem  Opuicuium  De  monncho  pro* 
prietari»9  ^^.  189,  quod  incipii,  Judai  quia  [urerat 
€t  loculoi  habemit  m  qua  in  eommunibus  iocutii  po^ 
nebamtur^  aiporiabat^  etc  Deiiique  ideni  op:is  etiam 
^tf  caNfrorieidliim  io/K<foiii6M«  in^cribitur,  aliquamlo 
D$  tropii  iheologicli^  aliquando  Tropi  et  phraeei 
eaerm  Scriptura^  ut  quol  maiiuscripii  codices,  lot  fcre 
litcliet  varise  inscriptiones  legantur  in  biblioibecls. 

VldirousetianiParisiis  in  maiiibus  Jacobi  liomniey 
Angustbilaiii  erentilae ,  Ailegoriai  Petri  Cautorii  in 
Scripturai ,  leii  tacroi  libroi  Veterii  et  Nori  7f s|a- 
memi ,  niutuaus  ab  ipso  ex  bibliotheca  Parisieiiii 
Mavarrica ,  quaruin  hoc  esi  iuiiiuin  :  /n  principio 
creatit  Deui  calum  et  ierram ,  etc. ,  qiis  eiiain  fMi. 
CanUibrigi»  in  biblioibeca  aula  PeuibrochilUMI 
cod.  76  cuin  sermonibus  Petri  Comestoris,  cui  jMf* 
perain  aiiribuiaesunt.  S^epiuseuim  Opera  Petri  Can^ 
loris  cl  Petri  Coincstoris  iii  niss.  codd.  coiifusa  sunty 
mionesoliuspriui»  lilterx  scilicel  inilialis  scriplac: 
i|uc  cuiu  iu  iiiss.  le^aLur  nielioris  nutae,  alii  rcccn* 
liores  pro  libilu  vcl  conjectura  addiderunt ,  nunc 


NoTitiA,  fi 

APetri  Canioris,  nunc  Petri  Comesloris  inscripiio* 
nem.  Exstant  P^frt  Cantorii  Commeniarii  in  Gene» 
iim^Exodum,  Leviticum,  Numeroi  et  Deuieronomium 
mss.  in  bibliotbcca  Aiire;K  Vallis  ordiiiis  ejiisde.ii 
Cistercien  is,  codicibus  9  ei  10,  quos  lenuimus» 
Ejus:leiii  Commenlarii  in  lihroi  Numerorum,  Deute" 
ronomit,  Josue,  Judicum^  nuth,  Oxonii  mss.  in  bi« 
bliotheca  BaHiolana>  cod.  2i.  licm  tii  Psalmoi  ibi» 
denrcod.30.  Pclri  Cantvrit  Commenlariui  in  PiaU 
terium^  ms.  in  bibIiotlie«!a  Sancti  Micharlis  in  pcri-» 
tiilo  maris,  littera  E.  28.  Iiicip:i:  Ftebat  Joanneg 
quia  nemo  erat  qni  aperiret  librum,  cic,  et  in  psal- 
mum  nrimuin  in  ip  1 :  Etdrai  reportator  biUiothecct 
in  Babijt  nica  capiivitate,  etc.  Vidi  ego  ideni  opui 
nis.  iu  clar  Siiina  biblioiheca  Sandi  Vicluris  Pari- 
siensis  Caiionicoru  n  Regulirium  ,  litiera  D.  2,  in< 
fcriptum  :  Notula:  Pflri  Rememis  iuper  PsalteriuAi, 
quoinodo  pteDq^ie  Peiri  Cantoris  Parihiemis  hub 
iiomiiie  Peiri  Remeuiii,  supra  jam  dixiinus,  in  lii- 
B  bliotbeci^  rcpi  ri  inuir.  Ejtisdem  Closia  in  Evangelm^ 
ms.  Oxouii  in  bi;.lioiheca  coregii  Me  toiieuhis  cod. 
144,  iiemque  iu  bibliothrCi  Cluniarensi ,  PetrUi 
Canlor  in  quatuor  Evangelia  ^  liltera  G.  2.  EJufdcin 
Ciosia  in  Novum  Teslameninm  ,inis.  Canlabrigiae  in 
aula  Pe  librocbiaiia,  cod»  179,  sed  pauio  lalius  bujus 
scriptoris  spcciales  iii  Scripturaui  sacrain  labores 
explicemiis. 

Sixiiift  Senensis  ordinls  Fratrukn  Prftditatornm 
in  Bibliotheca  idncta  lestatur  se  vidisse  seque.tiii 
in  bibliotheca  Frairum  Praedicatoruiu  LugdUiien* 
siuin  : 

/ft  Piatlerium  librum  unum,  ciijns  initiiim  :  Flebai 
Joannei,  et  non,  eral  qui  librum  Aperirel,  etc 

/ft  Vroverbia  lib,  1,  ciijus  iniiiiiui  :  Parabotm 
Salomonii  iecuhdum  Uebraicam  veritatem,  clc 

In  Ecclesiaiten  tib,  1  :  Bealui  vir  cujui  auxilium 
abi  fe,  etc 

Jn  SapienUam  lib,  1 ':  Samhtt  Ril^i  palntium^  elc 
Q     Jn  Etechielem  lib,  2 :  Et  [actum  eit  in  tertio  anno^  eic 

JnActuiapoitolorumlib,  1 :  Lique[acta  eU  lerra,  tic. 

Jn  Epiitolai  canonicai  lib.  1  :  Oi  meum  loque^ur 
iapientiam,  clc 

Jn  Afiocatypiim  lib.  1  c.Ha^c  iola  inter  libros  iVott 
Tesiamenti  vocatut  prophetia,  clc. 

Joannes  Bbiidorius  in  In<  ice  librorum  mnnusrri* 
pioruin  Uelgii,  recciisens  Opcra  hnjus  Peiri,  quein 
vocal  PelruiH  Riiveniem^  Cautorem  J*arisiensem . 
quomodo  etiam  iu  Cliroiiico  Lougipontaiio  vocatur  : 
qna^ctiiique  in  diveisis  cccnobi^s  reperit,  alia  plura 
boc  ieiiore  proferi,  praeier  ea  quae  jaiii  supra  reccn« 
suiinus  ^c  dtstiuxiuiiis. 

Aftnofaftoii6«  et  brevia  Commentafia  in  lotum  Vetug 
et  NvvUmTeitamentumt  apud  Uoininicaiios  Valeii- 
cenenscs. 

CoiNm«nf/rria  in  Geneiim  qtiae  lallter  Incipiiinl : 
Prihciitium  verborum  primum  afternuaiis  operum^  elc 

Super  Exodum  :  Fecit  Moysei  yrimnm  operimen" 
Ij  ftim,  elc. 

Sfip^r  L^vfftcum  Euchie! :  rarietem  per[odit,  eic. 

Super  Piolierium  :  Flebat  Joannei^  ei  non  erai 
aui  librum  aperiret^  eic,  apud  Clarum  Atariscuiii, 
Baudeluro,  et  in  S.  Martino  Lovanii. 

Super  Epiitolai  Pauli :  Ab  increpaiione  tua  [ugieni^ 
etc  In  Claro  Marisco,  apud  Sanctum  Martiniiiii  Lo- 
vanii^  apud  Minores  Brugis  el  Valenceiiis. 

Haec  Joaunes  Bunderius  loco  liiato. 

mrulas  epibcopales  declinasse  virum  probum,  et 
monachum  induisse  in  monasierio  Longipouiis  or- 
diiiis  Cistercieiisis,  ubi  sanctilaiem  vitae  sanclo  fiua 
complevii,  Necrologlum  Ecclesiae  Toniacensls  lesia- 
lur.  Obiil  x  Kalendas  Octobris,  anno  1197,  utcjns- 
dein  abbail»,  in  qua  obiity  Necrulogiuii!  coinmc« 
niorat. 


fWf^f^v.|      vyv^^^i/xj         fULWf 


f  '  #  f  ^ 


^ 


PATROLOGIiE 

"^  CURSUS  COMPLETUS 

SITB 

BIBLIOTHECA  DNIVERSALIS,  INTEGRA,  UNIFORMIS,  GOMMODA,  OECONOMIOA, 

INIUM  SS.  PATBUM,  DOGTOBUM  8GRIPT0BUMQUE  EGGLESIASTIGOBUM 

QOl 

AB  mO  APOSTOLICO  AD  INNOCENTII  III  TEMPORA 

FLOmUBBUNT; 

RECUSIO  CHR0N0L06ICA 

OilNlUM  QUi£  EXSTITERE  MONUMENTORUM  CATHOLlCiE  TRADITIONLS  PER  DUODECIM  1'RIOIiA 

ECCLCSIifi  SiGCULA, 

JOXTA   BDITIONES  ACCURATIS8IIIA8,  INTCR  8E  COUQOB  HONIIULLIS  CODICI8U8  MANUSCftlPTIS  COLLATAS, 

PBBQUAM  DILIGBNTBR  CASTIOATA; 

MI8SERT4TIOMI8U8,  CONMENTARIISLECTIOIIIBUBQVB  TARIAMTIBUS  CONTiNBNTBfl  ILLItRTRATA  ; 

OHNIBOS  OPEIIIBUS    POST  AMPLISSIMAS    BDIT10NE8  QUA    TRIBU8  MOVI8SIMI8  SiECULIS    DBBENTUR   AltSOLUTAt 

DETBCTI8,  AUCTA; 
INDICIBUS  PABT1CULARIRU8  AMALTTlCiS,  BUI6UL08  8IVB  TOMOS,   81TB  AUCT0RB8  ALICUJUS   MOMRNTI 

8UB8BQUEMT1BU8,  DONATa; 

CAPITULI8  IMTRA  IPSLM  TEXTUM  RITB  DI8PO8ITI89  HECNON  BT  TITULI8  SIN6ULARUM  PA6IHARUM  MAR6INKM  SUPKRIOBRM 

D16TINGUENTIDU8  SUBJECTAMQUB  MATBRIAM  816NIFICANTIBU8,   ADORMATA ; 

0PERIBU8  CUM  DUBIIS  TOM  APOCRTPniB,  ALIQUA  TBRO  AUCTORITATB  IM  ORDINE  AD  TRADITIOHBM 

ECCLBSIA8TICAM  POLLENTIBU89   AMPUFICATA; 

l>U0iiU8  INDICIBUS  GENERALIRU8  LOCUPLBTATA  .*  ALTERO  8CILICBT   HERUM,  QUO  COMSULTO,  QUIDQUI» 

UNU8QUI8QUB   PATRUM  IM  QUODLIBBT  THEMA  8CRIP8ERIT  CNO  IMTUITU  COMSPICIATUR  ;  ALTBKO 

SCUlPTURi£  SACRifi,  bx  quo  lbctori  compbrirb  sit  obvium  quiham  patreb 

ET  IN  QUIBUi  OPBRUM  8U0RUM  LOCIB  8IM6UL08  8IM6UL0RUM  URRORUM 

RCRSPTURJt  TBXTUB  COMMEHTATI  8IMT. 

CDiTIO   ACCURATIBSIMA,  C>RTERI8QUB  0MMIBU8  FACILB  AMTBPOMBRDA,  81  PERPEMDANTUR  :  CHARACTBRrM   HITIMTA8, 

CIIARTie   QUALITAS,   IMTBGRITA8    TBXTUSy  PBRFBCTIO    G0RREGTI0N18 ,   OPERUM   RECU80RUM    TUM   TARIRTA8 

TUM  NUHBRUS,  FORMA  VOLUMIMUM  PERQUAH  COMMODA  8IB1QUB  IR  TOTO  OPERIS  DECUR8U  C0H8TAHTKR 

8IM1US,  PRKTIl  EXIGUITA8,  PRieSERTIMQUB  ISTA  COLLBCTiO,  UNA,  MBTHODICA  ET  CUR0N0L06ICA, 

8BXCEMT0RUM    FRaGMEMTORUH     0PU8CUL0RUMQUB     HACTEHU8    HIC     ILLIC    SPARSORUM  , 

PRIMUH   AUTBH    IH    M08TBA    BIBLIOTHBCA*    EX    0PBRIBU8    AD   OMNBS    JETATE8 , 

M>G08,   LIH6UAS  F0RMA8QUB  PBRTIHEHTIBUS ,  COADUNATOROH. 

SERIES  SECUNDA, 

m  CUA  rRODKUNT  PATRES.  DOCTORKS  SCRIPTORESOUU:  EaLESIiB  LATINiK 
A  GREGORIO  MAGNO  AD  INNOCENTIUM  III. 

ACCURANTE  J.-P.  MIGNE, 

BIBBJOTHaCJB  OBdUU  UHIVBmUB, 

SIVB 
CURRDUIi  COMPLBTOBOIf   IN  SINGOLOS  8GIBICTIJEI     BCGLK8iA81IGJK   BAyOS   BDITORB. 


PATBOL0GIABIIIAEDm0NBTYPISllANDATAESTyALIANBMPELATlNA,ALiA6RAC0-LATIHA.^yBNBUNT 
lllLLB  ET  TRECENTIS  FRANCI8SEXAQINTA  KT  DUCENTA  YOLUMINA  EDITI0NI8  LATINA;  OCTINGENTIS 
ET  MILLE  TRECENTA  GRiBGO-LATINA. —  MERB  LATINA  UNIVEnSOS  AUCTORES  TUM  OCClDENTALESy 
TtM  ORIENTALBS  EQUIDBM  AMPLECTITUR  ;  HI   AUTEM.  IN  EA,  60LA  VERSIONB  LATINA  DONANTUIU 


«^*J- 


PATROl,OGl/i;  TOMUS  CCV. 

PETRUS  CANTOR.  MAURICIUS  DE  SlittACO^PARlS  ,  CARNCRro  LINGON. ,  GERALDUS 
CADURC,  ODO  TULL.,  EPISCOPI.  aLEXANDER  GEMMETICENSIS  ABBAS.  GAUFRIDUS  SUB- 
PRIOR  CAN.  REGUL.  MATTHiEUS  VINDOCINEJNSIS. 


EXCDDEBATUR  ET  VENIT  APDD  J.-P.  MIGNE  JSDITOREM, 
IN  VIA  DICTA  DWHHOISE,  PROPE  PORTAM  LUTETIiE  PARISIORUM  VULGOI>'JE:^F£:ilXW)MINATAM, 

SBU   PETIT-M0NTR0U6B. 
18&S 


3« 


SiECULUM  XII. 


PETRI  CANTORIS 

VERBUM  ABBREVIATUM. 

£  TENEBRIS  PRIMUS  ERUIT 

R.  P.  D.  GE0RGIU8  GALOPIMU8 

lK»CASTERn  S.  GISLENI  OBDDUS  8.  BENEMCTI,  PROTINCIiE    HANNOM.£,  RELIGIOSIS  ET 

BIBUOTHECARIUS 


accbdosi 


IIAURICU  DE  SULUAGO  PARISIENSIS,  GARNERII  LINGONENSIS,  GERALDI  CA- 
DURCENSIS.ODONIS  TULLENSIS,  EPISCOPORUM,  ALEXANDRI  GEMMETICENSIS 
A6BAT1S,  GAUFRIDI  SUfiPRlORIS  CANONICORUM  REGULARIUM,  MATTH^I 
VINDOCINENSIS , 

SCRIPTA   QVM    SUPERSUrVT. 


ACCURANTE  J.-P.  MIGNE, 

B1BI.IOTHBOM     OI.BBI     OMIVBBfa 
•nrt 

«OMODII  MBPUTOMII  IR  •maDLM  tCIBNTIA  BCCLBIIAtTICJI  BAMOS    BUIT9BB. 


TOMUS  UNICUS. 


▼fiVT.7  r>ABCU^ALLic|s.^:  .„ 


•    •       •  -       • 


•        »*•..*•••••  •  .._■!••  .»••,••• 


EXCDDEBATUR  ET  VENIT  APUD  J.-P.  MIGNE  EDITOREH 
V  m. DiCTA VAMBOISB, PROPB PORTAM  LUTETLE PARISIORUM  VULCO DEHFER NOIOMATAII 

•EU  PBTIT-IIOHTBODM. 

1»! 


t7 


PETRl  CAMTORIS 


iS 


•q<iia  esl  Yerbum  viiai^,  sed  i  folia  ilecidoiil,  i  qtiibiit  A  lcmpli  eliaiii  iiii.igiiiant.  Non  Ideo  daU  esi  md>i» 


fruclttm  arliorU  obiinibraaiiis,  nc  apparcal.  Si  poma 
4iiijat  arboris,  nisi  quaniiiin  siilOcil,  colligcre  pro- 
iliibcinur,  iiiiilio  magis  folia  inulilia.  Ilein  :  Sicul 
^eiliis  csl  nmhra  viiae  xleriix ,  ila  gio^si,  qiia;  ei 
applicalur,  sit,  ei  essc  (b^bel  vcrbinii  viuc  aelcrnac. 
licm  :  In  Oeuleronomio,  cap.  xvi  :  c  Non  planlabis 
nemus,  vel  omnem  arborein  juxia  allare  [>oiniiii 
Dci  lui,.  >  Hxc  esi  arbor  non  frondosa,  baec  csl  vilis 
non  pampinosa,  sed  fruclirera ,  quac  plures  babcl 
fmcliis  quain  folia,  cl  folia  qnidein  liabet  quibus 
legunlur  proinissa  ei  comminaliones.  llem  :  Solulus 
esi  lilier  seplem  slgnacnlis  signaius  per  Chrisium 
clavem  David,  pro  quibus,  ul  solverenlur,  flevil 
Joa:ines  {Apoe.  v).  Ne  cogamus  euro  iierum  llere, 
per  superfluas  exposiiioncs  ei  inuiilcs  glossas,  ob- 
scura,  ei  lusdiosa,  ei  onerosa  reddendo  ad  lcgen- 
diim.  llcm  :  Tenebrosa  aqiia  nubium  facta  csl-pola-  - 
bilis,  quod  palcl  pcr  euuucbum  {Act.  viii),  qui  Pbi- 
lippo  monstranie  ei  locum  Isaius  de  passione  Do- 
inini  scriptuin  :  c  Sicul  ovis  ad  occisionem  ducelur 
(/<«•  Liu) ,  I  el  cxiera ,  slalini  inlellexil.  Ilein  : 
c  Peirac  sciss»  sunl,  el  monuinenu  aperia  sunl 
(Matih^  xxvii)  I  in  passione  Domiiii ;  quia  scripia 
propbeiarum  dura  ad  inlelligendum  ,  aperta  el  ma- 
nifcsia  facta  sunl  per  iinpletionem,  qu:c  muliiludinc 
glossarum  obscura  reddiinus.  liem  :  Resarcire  vide- 
mur  veluro  lempli  quod  scissum  esl,  cl  cacremonias 
revocarc  :  cum  lamcii  Cbrislus  sii  nnis  promissorum, 


sacra  Scriplurj,  ul  iii  ea  vana  el  superllua  quaerc* 
leniusy  scd  Gilem  ei  doclrinam  niorum,  cl  consilia  t*x 
responsiones  ad  inliiiiia  negolia  in  Ecclesia  cmcr- 
geniia. 

CAPUT  IIL 
De  brevhale  et  commodilate  qu(cstioHum, 
Posl  ba^  de  brcvimie  qiisesiioniim,  vel  dispula* 
liouis  agenduni  esl,  et  (\ux,  ctijusniodi  iractari  de- 
beant,  oslenilcndum.  Ad  boc  Epislola  ad  .Cphesios 
cap.  IV  :  c  Oiunis  scrino  malus  ex  ore  vestro  non  - 
procedal :  sed  si  quis  bonus  csl,  ad  scdificationem 
lidci,  ul  dct  gloriani  audientibus.  >  heni  I  ad  Ti- 
niotlieuni  cap.  i:  c  Kogavi  lc,  ul  denuniiarcsqui- 
busJain  fralribus,  nealitcr  doccreiit,  iieque  iiilcn- 
dercul  fabulis  el  gcnealogiisinleriiiinaiis;  qiias  quac- 
siiones  prosstanl  ruinain  magis  quani  xdificatioiiein 
Dei,  qux  csl  iii  fitio.  i  lieni  in  cadeiii,  cap.  vi :  c  Si 
quls  aliier  docel,  ci  non  acquiescil  sanis  sermoni- 
bus  Domiui  iioslri  Jesu  Cbristi,  el  ei  qiix  secundum 
pictatcmesl  doctiinae  :  supcrbus  esi,  el  nihilsciens, 
sed  languens  circa  quxstiones  el  pugiias  verboruin, 
cx  quibus  oriunlur  invidix,  contenliones,  bluspbc- 
miae,  >  etc.  llcin  in  cadeni,  cap.  iv  :  i  liieptas  cl 
aniles  fabulas  dcvila.  Potius  exerce  lc  ad  piela- 
lem,  I  qux  esl  in  fide  ci  bonis  moribus.  Ilcin  in 
eadein,  cap.  vi  :  c  Proranas  vocum  noviiaieSt  ei 
opposiliones  falsi  nominis  scienlias,  devita;quani 
quidam  promittentes  circa  fi Jem  exci Jeruni.  i  Yer4 


qulccNisumoiatoinnia.  Iiero  :  Videmur  siniilesesse.^  sci.ntia  esl,  qux  tanlum  consislil  in  doctrina  fidei 
palpaiilibiis  ad  ostiuin  Loth,eliion  inlraiilibu$(6*en  *        «-    .-  .         . -.. 


xix) ;  similes  iCgyptiis  palpantibiis  in  mcriiiie(Exo£/. 
x),  unde  in  libro  Sapicniio!  capile  iiliiino  (Sap,  xix). 
Iiein  :  Yidcmur  velare  faciem  Moybi  {Exod,x\ 
scilicet  sacram  S.Tipiiirain,  ul  nohis,  siciit  Judxis, 
corniilus  appareal  (Exod.  xxiv),  cuiii  Dcus  cam  de- 
texerii  el  rcvelaverii.  Ii-.mii  :  YiJciiiur  vehre  faciem 
Chrisli  cl  dicerc  :  c  Prophcliza  iiobis,  Christe,  quis 
cst  qui  le  percussU  (Malth.  xxvi),  >  vcl  inlelligit. 
l:e:n  Leviiioi  xxvi :  c  Vclusiissitna  voleruni,  i  ul 
moJum  legendi  anliquoruni,  c  coniedctis,  i  iii  usu, 
Id  esl  imiiabiiniui ;  c  cl  vcicra,  i  id  cst  modrm  le- 
geodi  modenioruin,  qui  taincii  jam  seiiucrunt,  cl 
ideo  veteres  c  novis,  i  iJ  esi  vetustissimis  veierum 


el  moruin.  licm  II  Epist.  ad  Tiinotheuin,  cap.  i : 
t  Formaiii  liabe  sanoruin  verborum,  qiijc  a  ine  au-? 
di>li,  in  fi(|c  ct  dilcctione  in  Christo  Jesu.  i  lu 
eadcin,  cap.  ii  :  c  Noli  vcrbis  conlcnJerc.  Nihil 
eiiiui  uiilc  ei»l,  nisi  ad  siibversionein  aiid:euliuin.  • 
Iicm  in  caJcm,  cnp.  ii  :  c  Exhibc  tc  inconrusibilcin» . 
recle  Iractantein  vcrbiiin  vcritalis  :  profaua  aulcin 
ei  vaniloquia  dcvila.  Multum  cniin  proficiunt  ad 
inipicialcin,  iii  qiiibus  nullus  esi  fruclus.  i  Itcai  U\ 
eaJcm,  cap.  ii  :  c  Stullas  ei  sine  disciplina  qtia:- 
stiones  dcvita,  sticns  quod  generanl  liies  :  scrvuui 
aulcm  Domiiii  noii  oporici  litigarc.  i  El  noU  diifett 
rentiam  inler  stullas  quxslioiics  el  lcmcrarias.  Ila: 
enim  vana;  sunl  ei  inutilcs,  iilu;  periculosac  ct  aiii* 


iunovalis,  cl  lunc  in  ustiin  c  superveuienlibus,  pro-  d  tntiin  subvcrtenles,  erroreinque  suuincitogcnrrant. 


jicielis.  i  Ilcm  Isaias  (cap.  i) :  c  Caupones  tui  adini- 
•cciil  aquain  vino.  i  Non  adinisccinus  aquam  cl 
facGcm  vinb,  aniurciim  oleo ,  paleam  grano.  liein  : 
Maxiine  debcrel  inovere  nos,  ad  brcvilalem  asse- 
qiiendam,  dainnutn  in  scribendo  lol  el  lanla  volu- 
inina,proptcr  sutnplus  nimios;  damnum  in  lcgendo, 
propter  ininorcm  profeclunH  el  dilationem  ad  cseiera 
utiliorj;  puta  damnum  io  emcndando ,  proptcr 
jacturani  teinporis,  ei  tacdium  ct  laborcm  corporis ; 
daronum  iu  ferenJo,  proplcr  pondorosliatem  libro- 
rum  ei  impediiueutum.  liein :  Consuminiur  io  le- 
geodo  8u|ierflu9,  ui  siius  locorutn,  nuroeros  anno* 
ruroet  lemporum,  gene;iIogias,  dispositiones  meclia- 
nicas  5  i*t  lediflciis,  ut  iu  disposiiione  l«ibernaculi» 


Item  cap.  iii :  c  Tu  vero  permanc  in  his  quae  didi- 
cisli,  cV^crcdita  suiil  libi,  sciciis  a  quo  didiceris,  et 
quia  ab  inrantia  sacras  litleras  iiosti,  quae  te  pos* 
sunl  instruere  ad  salutein  per  fiJcm,  quae  esl  in 
Cbrislo  Jcsu.  Oiiinis  ciiim  scriplura  diviiiitus  iospi^ 
rala,  ulilis  csl  ad  docendum,  ad  arguendum»  ad 
corrigendum,  ad  crudicndutn  in  justiiia,  ul  perfo-^ 
clus  sil  hoino,  ad  oiniie  opus  bonum  iiistructus.  i 
Iiein  in  psalmo  lviii  :  c  Os  mcum  loqiietur  sapien- 
liam ;  i  Glossa  De  fide  cl  cflclcstibus :  c  el  mediuiio 
cordis  mei  prudeniiam;  i0  Glossa :  Dc  bonis  morn 
bus.  Iiem  io  psal.  lxvii  :  c  Ycruiniamen  coufrio«\ 
getDoxninus,^  bumiliando  vel  puniendo,  <  capiu' 
ininiicoruni  suorum,  i  id  csi  superbiama  <  ct  Ver« 


S9 


VEUBUM  ABDREYIATUM. 


SO 


lieem  capilli,  i  IJ  est  versuiia^  inauiom  qu^ilo-  A  Gurtu  pro|KMiUe ditpuCatioiiis,  el  dispuiare  c(npli  ite 

iiuin.  Suiit  enim  qui  lales  ealufuniarum  et  quapstio- 

iiuiii  minuiias  quxnini,  ut  et  ipfos  capillos  Krutari 

videantur.  liem  Levitici  cap.  i :  c  Offerens  turio* 

reni  Tel  columbam  projiciet  ▼esiculam.iiJestoninem 

luroorem  (tomor  infosa  repellit :  ob  hoc  sit  altare 

luom  concafom) «  et  plumas»  i  id  est  soperfluas  et 

iiiutiies  projice  quaesiiones. 

liem  in  eodem»  cap.  zkti  :  «  Si  mandata  mea 
cuslodieriiis,  dabo  Tobis  pluviam  temporibus  suis  : 
si  non,  dabo  tobis  desuper  coe!am  ferreuroi  (id  est 
scripturtm,  qvat  non  pluet  vobls  doctrinam),  «  et 
lerram  arneam,  i  idest  divinam|Scriptararo?obis  in« 
rructoosaro,  «  Consumetur  incassam  labor  vester.  i 
Glossa  :  Quem  divinis  Scripiuris  impendilis,  quia 
prate  inteliigitis  et  superfluis  vacaiis.  liem  Deate- 
ronomii  cap.  iiviii :  «  Det  Deus  imbrein ,  >  id  est 
doctrinam,  qnse  non  excltet  germina  virtutum,  sed 
seternoro  pronoiitlet  interitum ;  «  et  descendal  de 
cobIo  soper  te  ciiiiSy  i  id  est  dociriiia  urens,  subti- 
lis,  jet  conrusa ; « donec  conteraris.  i  Glossa :  aetern^ 
poena.  Simile  autero  conruso  est,  quod  In  clnerero 
etpulverem  redigitur.  Nibil  sobtilius  arista,  nihil 
adeo  obest  utiliiati,  sicut  nimia  subtilitas.  Pulverem 
ne  nioveas  et  dispergas,  ne  eo  moto  involvalur  et 
olisciiretor«  imo  eseaecetur  oculus  meniis  luae.  Iiem 
Scnera  (ep.  20).:  Aliud  est  profioslium  decla^ 
roantlbas  et  asseosum  coronae  captzntibus.  Aliud 
fals  qui  otiosoruin  aures  dispuiatione  varia  aut  vo- 


B 


rrogalilaie  e(  bonis  moribus,  virtutf s  slngulas  ( 
roendans,  eisque  vitia  opposita  redarguens  et  vim* 
perans.  Tandem  Polemon  valde  commotns  suram  do 
suA  deposuit,  omniaque  iiisignia  luzuriae  et  leno- 
cinii,  rocalia,  et  reticuU  et  coronulas,  et  hujas* 
modi,  rejecit :  sic<|ue  unaet  acniissiinadispotatioBO 
gravissimus  philosoplius  evasit,  qui  leno  turpissi- 
rousintravit(VALEii.  Maxiii.,  I.  vi,  c.  11).  ItemSe* 
neca  :  Quid  mihi  verba  captiusa  componls?  Cur 
interroganti  vlncula,  dispaiationis  scilicet,  noctis? 
Magnis  telis  roagna  porienta,  id  est  viiia,  reriuntor 
(ep.  82).  Itein  :  Podet  descendere  in  acitoi 
pro  diis  et  hominibus  susceptani,  subula  armatan. 
Pro  diis,  id  est  flde ;  pro  bominibus,  id  est  booifl 
rooribus  r  contra  vitia  susceptaro,  arroatoro  sobala» 
id  est  ie^i  et  rrivola  ratione,  vel  disputatlone  {ibkt.). 
liero  :  Multa  invenisserous  necessaria,  nisi  quae- 
sisserous  superflua.  Multuro  nobis  leroporis  verbo- 
rum  cavillatio  eripuit,captio8ae  etiaro  dispotationes, 
qoae  acomen  irritom  ezercent.  Mectimos  nodos,  et 
ambigoam  verborom  significationero ,  qoasi  nobit 
Tscet,  quasi  jaro  rivere,  qiiass  Jaro  mori  scianut 
(ep.  45).  Et  inrra  :  Gavendom  est  magis».  ne 
res  nos,  non  rerba  decipiant.  Qoid  roihi  vocon 
dissifniliiodines  difflnit  quis,  quibos neroo  onqaam, 
nisi  dom  dispout,  captos  est?  Res  rallunt,  ideoillas 
discerne.  Item  ;  llle  cui  probas  babere  comua, 
non  taro  stultus  est,  ut  rroiiiem  suam  teniet  et  tan- 
kibill  detineni.  Facere  docet  coelestis  pliilosopkia,  q  g^t.  Sic  isla  sine  ndka  decipiunt,  quomodo  praesti- 


I  garrire,  non  linguose  loqui.  In  rebusenim  est, 
non  in  verbi>.  Non  est  populare  artincium;  li- 
cct  nunc  vitio  noslro,  glorix  et  quaestui  et  litigb 
data.  Ne  acquiescas  in  gyris  maeandrinis  et  aiirra- 
ciibus  veiborum  et  cavillarom  acdibos  labyr.T.thi; 
sed  roge  (cp.  16).  Item  :  Qiiid  inibi  vcjrb^  tlli- 
lorqiics  et  syllabas  digeris?  Scilicei  non  potero  a 
rogieudis  petendasecernere,  nisi  quaestiones  varer- 
rimas  constrozero,  cl  conclusione  falsa  a  vero  na- 
scens  mendaciuiri  astruzero.  Piideat  quod  in  re  lam 
serfa  senes  ludimiis.  0  pucrilcs  iucptiae  I  In  hoc 
liarbam  demisirous?  lloc  est  quod  tristes  doccrous 
et  pallldi?  OBlcstis  pbilosophia  aliquid  proniiltii, 
scilicet,  ut  me  Deo  aliquid  parere  raciat.  Non  est 


giatorom  aceubula,  et  calculi  Pygmaeorum,  in  qui- 
bos  ipsa  rallacia  deleciat,  Sed  non  vaco  adversos 
Istas'  Indptiis.  In^ens  'aie(^:iom  in  roanibos  nieis 
Hu  Ndnc  idoftirdra  iftecbtn  sbnt,  mors  roe  seqoi- 
tur*  viia  rugii ;  adversus  lixc  me  doce  (ep.  5i). 
'•K(*ro' :  TTil  turpirts  ccsleiti  phibhophia  capianle  ela- 
noresv  Sid  aliqiiiiJiDter  clarodrem  Iheatri  et  scholae. 
Disputationes  praeparaiae  et  effusae  auribos  populi« 
plus  habent  strepitus,  minus  uiilitaiis.  Nemo  con- 
silium  clare  dal.  Submissa  verba  racilius  intrant 
et  haereiit  :  nec  inultis  opus  est,  sed  efficacibas 
(ep.  58). 

Noii  ergo  clamandum  in  disputatioiiibus  tbeolo- 
giae ;  iion  disputandum  de  rrivolis,  sed,  ut  ait  Se- 


locus  Jocandi  :  ad  miseros  advocatus  es,  Openi  te  ^  ncca  (ep.  49),  de  justiiia,  de  pietate,  de  rrugali- 

laturum  iiaurragis,  captis,  acgris,  egentibus,  inieiilin 

secori  pracstanlibos  eaput  pollicitus  es  (op.  48). 

Adversos  vitia  cst  nobis  pugna,  adversus  pestes 

crebi,  adversus  monsirum  hujus  maris.  Quid  ergo 

adversus  mortero  to  tam  roinou  jacula  jacolaris? 

Sobola  leonem  ezcipis?  Acuta  sunt  isla  quaedicis. 

Ml  acutius  arisu  :  sed  ipsa  subtilitas  quaedam  inu- 

tilia  et  inefflcacia  reddit  (ep.  8i).  Valei  ad  hoc 

ezemplum  de  Poleinone,.  qui  quidero,  cum  esset 

viiae  perditissiroae»  sertis  roseis  rediinitus,  uuguen* 

l|s  delibutos,  nebulonuro  et  lenonuro  torba  consti- 

patos»  scholts  Xenocratis  iiitravit.  Proinde  omnes 

dfscipuli  indignati  7  sugt  vehementer  :  «olos  roa- 

gistcr»  illius  roiseriae  cpmp^itiens,  digressus  est  a 


taie  de  utraque  pudicitia,  scilicet  mentis  et  corpo* 
ris,  niilii  dispuu.  Tragicus  ctiam  ait  :  Verilatis 
simplez  est  oratio,  ideo  illam  implicari  non  opor- 
tet.  «Nec  enini  quidquam  minus  convenit  quaro 
subdola  isU  calliditas  aniroi ,  .magna  conantibos 
(EuRiPiDBs  in  Phmiiti$). 

Deponarous  igitur  hujus  declaroationis  acotae  con* 
cinnationes,  qoaestioncolas  inotiles,  ne  diotios  com 
Judxis  videaroar  montem  Seir  muitiplid  tt  vano  cir 
cuito  circuire(Ofiu..ii) ;  et  Um  dio  in  Ramesse  per- 
▼agando  ad  terram  proroissionis,id  est  ad  Terluten 
thoologiae,  neqoeontes  pervenire  {Es^d.  zii ;  ifmi; 
zzziif).  Ad  roajorem  igitor  natos»  rebos  stodeas, 
non  terbls;  ut  qoidquid  legeris,  ^uidqnid  dispaia- 


81 


rETRl  CANTORIS 


3S 


▼erw.  qui4k|uid  prawlicavcris,  %6  nror^s  in  le,  ci  io  A  «uparare,  vcl  ei  a!quales  essc  mcrilia,  ui  siniiliter 


alris,  excinplo  iui«  8  inrormandos  rcferas.  I^ula,  in 
le.marceuiia  CKciia,  iiiroiJa  doma,  fluida  coerce, 
solau  coDitriiige,  cupidiiatca  tuas  veia  el  exstir- 
pa,  ignoraiiHam  luain  illumina  (Senec.  ,  ep  ^9). 
Pro  dispuiationh  vtirKatc,  el  contra  ejusdero  inuti- 
iilatem  moncnivr  c^^cmpio  anliquorum.  Patriarcliae 
«niro  opere  ci  cicmpio  coutra  idololairiam  pugna* 
Temnt.  Prophetx  ▼erlm  et  eremplo  liiios  Israel 
con(ra  inoliedieniiam  corripuerunl.  Aposloli  verbo 
«t  exemplo,  et  etiam  morle  conlra  iofldcliuiem  pra>- 
lilcaverunt.  Dociorcs  vero  Ecclesiae  contra  haereses 
in  dcfensioncin  Evangclii  el  fidei  dlsputavcrunl. 
NoB  vero  steriles  in  Ecclesia,  nullumque  fnictiim 


Dobis  Dominus  isia  revelet?  Tales  dediguanlur  di- 
cere  :  c  Mirabilis  facta  cst  scientla  tua,  et  non  po- 
lero  ad  cam  (PtaL  cxixviii),  i  imo  poiius  possuni. 
llem  :  Ncc  hoc  dicere  dignatur  :  c  Defeccrunl  oculi 
mei  in  eloquium  tuuiii  (P$aL  cxviii).  i  Uieronymus 
(episl.  104,  8)  :  Non  sum  lam  incptus,  nt  credam 
nie  possc  carpcre  ad  pleuuni  fnictus  illiusarliorls, 
ciijiis  radiies  fixx  sunt  in  co^Io.  Itein :  Tales  c  mam« 
mas  sic  stringunt,  quod  pro  lacte  sanguinem  eli- 
ciunl  (Prov,  xxx),  i  vel  funduut.  Ilein  :  Aquas 
c  unius  moris  i  quibus  c  ambulare  debemiis  in  doroo 
cum  coiiscnsu,  i  faciuiit  c  aquas  coiitradictiouis 
(P$aL  Lxvii),  >  quibiis  contradicunt,  et  sibi  invi« 


fereiiles  in  eo.  in  superfluis  et  vanis  quxstionibus  „  ^*^»'  «^  'P^*  ^^'"''"^'  'P»'^"^  ^^"'*-  '^^'^'"'**  ^^P- 
■ I.A.* u  xxxiii  :  c  Gontruum  csl,  iuquii,  cor  iiicum  iu  mCxlio 

mei,  contrcmueriint  ossa  mea;  factus  suin  quasi  vir 


laiiguenies  deficiinus. 

CAPUT  IV 
D$  temeritttte 


quteihonum ,    ei 
taliombut. 


temerariit  ditpu" 


c  Siinul  insipiens  el  slultus''  peribunl  ( PsaL 
XLViii).  I  Dc  stultis  dispulalionibus  dictum  esl ; 
qu»  licei  sint  iiiutiles,  quia  tamcn  vidculur  liabere 
aliquid  subtilitatis,  alliciunt  et  decipiunl.  Licet  au- 
lcin  stulti  percaul,  mngis  lamen  insipicntes,  qui 
cle  coelestibus  supra  vircs  et  supra  ca  qux  sufiiciunl 
ad  salutem,  inquirunt;  qui  vespis  ci  pugionibus 
Doiuinum  Jesum  exagiiare  videiitur.  Apostolus 
contra  lales  invebitor,  dicens :  c  Non  plus  sapere 
quam  oporlei,  sed,  >  eic.  (Rom.  xii.)  Il^^m  Jeremis 
cap.  XV  :  c  Vae  mihi,  matcr  mea ;  quare  me  gcnuisti  c 
virum  rixae',  >  vel  judicii?  ^AIia  littcra  :  c  Viruin 


ebrtus,  et  quasi  homo  madidus  vino  a  facie  Do- 
iiiiui,  a  facie  sanctoruin  verborum  cjus  ;  i  ct  ideo: 
c  Quia  adultcris  rcjdcta  cst  lerra,  quia  a  facie  uia« 
ledjcliouis  luxit  terra  {ibid,),  i  Si  ergo  c  a  facie 
Doiniiii  I  primaria,  qiix  est  divina  esscnlia,  aJ  caui 
iuielligendametcognosccndain  c  factussuin  quasi  vir 
ebrius,  i  ctc, ita  et  c  a  racic  cjus  i  secuiiduria,  scili<» 
cct  c  verbonim  cjtis,  i  quc  estde  illa,  ei  qiiaiu  docel 
agiiosccre.  Item  :  Considerate  el  discrcte  praecepiuiu 
cstllebnuis,  uealiqui  iufra  triginta  aniios  consUluti^ 
legcrcut  principium  Gcneseos,  et  flnem  Ezechielii» 
etCauiica  canticoruui :  ergoper  classcs  et  ad  oeosii* 
ram,  et  a  fideli,  et  a  prudeiuc  dispensalore  dispeo- 
sanda  esset  esca  sacrx  Scripiune.  Item  :  c  Doiniiio 
Domiiius  noster,  quam  -admirabile  cst  nomen  tuum 


discordiae,  >  vel  qui  judicer  c  in  uuiversa   terra? 

Non   fencravi,   ncc /«ntwi*  •mibi.lrtfwiWii,  ei  :.}i;^»»versa  terra:quoniam  elevauestmagnificcntia 

amnes  malcdicunt  roihiif  <ontn«HeccdiMu>lii-cr  •  Iua^uporcaIo8(P«a/.viii),  isacrai  Scripturae:el  ail 


de  Don  iiccessariis,  c  ignorantia  mca :  i  iia  el 
scieniia,  non  {contra  ut  scieiitia,  quje  evanescere 
facit  el  [superbire.  Item  Ecclesiasiicus  cap.  xvi : 
c  Non  exoraverunt  pro  peccatis  suis  antiqui  gigan- 
tes,  I  quibus  coniparautur  et  assimilantur  curiosi. 
Et  ibidem  :  c  Qui  minoratur,  i  id  csl  qui  distri- 
buiiur  per  mulu  c  corde,  cogilai  inania.  >  Iiem 
psalmo  Lxiii :  c  Scruuti  sunt  iniquitaies,  >  etc; 
el  Lucas  cap.  ii :  c  Ecce  hic  posilus  est  in  ruinam, 
et  in  rcsurrcctioncm  multorum  in  Isracl,  ei  in 
signum  cul  coniradicelur.  >  Eo  enim  nato',  statim 
contradicluni  est  ei  ab  Il^rode  de  regno  (Maith. 
11);  passo,  a  Scribis  el  Pbarisxis  de  inscriptionis 
litulo  (Joan.  xix);  el  modo  de  humanitate  ejus 
contradicitur»  ct  de  aliis  sacramentis,  cum  di- 
▼orsi  diversa  ct  advcrsa  supcr  liis  scntiunt.  licm 
psaimo  L  :  c  Incerta  ct  occulia  sapicntiae  tuae  mani- 
feslasii  mibi.  i  lucerta  sunt,  quae  patcnt  aliquibus 
iiidiciis»  de  quibus  tamen  plura  ignoramiis  quam 
aciamus.  Occulu  sunl,  quae  omuino  lalcot,  de  qui- 
bus  nulla  habemos  indlcia,  et  Uxc  et  ilia  Dominus 
9  David  revclarat.  Scd  uunquid  prxsumimus  David 


arca  ad  reverentiamy  licct  detecu  sii  quoad  ca>rc- 
monias  (Levit*  xvi).  Item :  Fumus  aromo  tum  tempe- 
rabat  visum  saccrdotis»  ne  ingrediens  templuro 
uuda  videret  c  Sancia  sanctorum  (ibid*)  :  s  ita  ct 
Dunc  temperare  debcmus  vlsum  nostruin.  Angelua 
Tobix  cap.  xii  :  c|Bencdicite  Deum  coeli,  ctc.  £l- 
enim  sacramentum  regis  abscondere  bonum  esi : 

D  opcra  autem  ejus  revelare  et  confiteri  honoriflcuiu 
est;  >  Glossa :  Mysterla  Domiiii  tcgenda  sunl,  opera 
vero  pncdicanda.  Unde  super  illuni  locum  Psalmi : 
c  Mirabilis  facta  est  scieulia  tua  cx  mc  (P$aL 
cxxxviii),>  etc.  Glossa,  etiam  lextusalibi:cMirabi- 
lia  op<!ralua,etanima  roea  cognoscetnimis(t6f(/.);  > 
ergo  opera  Domini  inquiras  de  ipsis,  et  de  pcenitcu- 
iia,  dandisqiie  consiliis  in  Ecclesia  t  ractes.  Itcm  : 
I  Obhion  comminuetis  cx  eo(Exod.  xii ;  Joan,  iiz) ;  i 
et :  c  Ossa  regis  Idumxi  ne  redigatis  In  ciuercni 
(Amot  II,  !)•  I  Claudatnr  puteus,  ne  bos  vci  asinus 
cadatineum(Cxo<<.  xxi).Iieni  :cJuxUeloquium  loum 
da  mibi  inteIIectumt(Psa/.cxviii).  >M.  Non  infra, 
non  contra,  non  snpra :  non  audeo  etflim  dicere, 

.  quod  cum  cloquio,  scd  jwxta,  ne  lihl  de  pari  con- 


35  VERB(3M  AnBREVIATU!ir.  51 

ieiitiereTidear.ldeoqiie:cA(lhae8itcsil;tioiiiistiii3,Do-  a  ci  sapcriluain  inqtilsiiionem.  Tangenlet  mlm  mon- 

icin  besiialilcr,  lapidabanlur 


niine  (PsaL  cxviii) :  i  Non  supra,  siciil  illi,  qui  assi 
milanlur  Simoni  Mago,  qui  volavil,  seil  non  c  siipra 
peiKias  venlorum  (P$al,  xvii),  i  quod  solus  Chrislus, 
c  Qui  posnit  leiiebras  lalibulum  suuin,  i  qiioadus- 
que  c  vidcamus  eum  >  in  fuluro{f  Tacie  ad  faciem 
(/  Cor,  xiii).  I  Itcm :  Supra  volantcs,  c  Posiierunl  in 
coDlum  os  suum,  ct  lingua  eorum  transivit  in  terra 
(Piat.  Lxxii),  >  id  est  de  coclcstibus  liumano  inore 
tractantet  10  dlsputanl,  qiii  c  staiuunt  oculos  suos 
dcclinarein  terram  (Ptai.  xvi),  >  quil;iis  necessc  csset 
cum  Mariino  poiius  coelum  respiccre,  quam  c  in 
roelum  os  ponere.  Converlit  Dominiis  flumina  i  la- 
liiira  c  in  sanguincA,  i  id  csit  iii  carnalem  sensuin 
et  exposilionem  :  c  et  imbres  corum  4ic  bibcrcitt 


llcm  Parabolarum 
cap.  XXV  :  f  Fili,  invenisii  mel,  i  scilicet  doelttn»: 
c  Comede  qnod  suOBcit  tili,  ne  forte  satiatus  evomat 
illiid  (Pror.  xxv):  >  Glossa  :  Sciliceluliraviresqux- 
rendo ,  perdas  intellccia.  Itein ;  Taulum  sttmmi- 
tatcm  virgx  cum  Jonatha,  inelle  iiilinge,  et  cxbi- 
kirabuntur  oculi  lttiui|illius(/  Reg,  xiv) :  et  bcne  pro- 
sequeris  hostes  luos,  ul  ille  :  quia'  i  Deduralio  scr- 
monum  tuorum,  Doiiuue,  illuminat  (P*aL  cxvin).  » 
Non  obtcncbrat,  iiou  involvit,  ut  curiosa  iiiqiiiiitio. 
Item  Ecclesiaslici  capiic  tertio  :  c  Fili»  altiora  to  no 
quxsicris,  et  fortiora  le  ne  sciutaius  fueris;  sed 
qiise  prxcepit  Dcus,  cogita  illa  seinper,  et  in  pluri- 
Ihis  opcribus  cjus  noii  cris  curiosus.  Noii  cnim  tibi 


(rsA/.LXXvii).i  Ilem^IIorrendumcstdccoclestibus,  ^  iieccssariuni  csl,  ca  qiiac  absctndila  suiit ,  \i.!ero 


et  sumir.o  boiio  omniuin  auctorc,  pulvcreni  et  qiiis- 
quilias  ei  sarmenta  vilia  colligere.  Unde  philosophus 
(Episl.  ad  Eusloch,  de  cutlodia  vir^tii.) :  QAi  in  ma- 
xiinU  et  rebus  dubiis  timidus  cril,  naiici  non  cst. 
Et  llicronyinus:  Sliiltuin  est  sollicitari  dc  co  quod 
sine  periculo  nesciiur.  Itcm  :  c  Scntite  de  Doniino 
in  bonitate,  et  in  simplicitale  cordis  quxrite  illum 
(Sap.  i).  I— c  Qui  eniin  anibulat  siiupliciter,  ainbulat 
confldenler  (Prov,  x).  i  Non  dico  siinplicilate  siniu- 
bta  ct  hxreiica,  vel  simpiiciiatc  stultitix  cognata» 
sed  ftimpliciiate  existcnle  sine  plica  erroris,  et  siiie 
pllca  curiositatis,  et  tcmerx  inquisilionis.  Item  :  Et 
c  Qoasl  modo  geniii  infanlcs,  ralionabiles  >  lamen. 


oculis  tuis:'>  niullo  inagis  in  pcrsciu:anda  majc- 
siate  iilius.  I.em  ibidcin  :  c  In  stipcrvacuis  rel.ns 
11  noli  scrutari  multiplicitcr,  et  in  plurtbus  operi* 
btis  eju8  non  eris  curiosus.  Plurima  eniin  super  scn* 
Bum  hominuin  ostensa  .'sunt  tibi .  multos  eniin  snp» 
plantavit  suspicio  eorura  (Ecch.  v).  i  Itcni  Rcclo- 
siasies,  c.  vii :  c  Quid  neccsse  est  homini  w:ijura  so 
quxrcre,  cum  ignbrct  quid  coiiducat  »ibi  iii  vila  sua?> 
Itcm  ibidem  :  c  Dixi :  Sapirns  cfliciar,  ct  ipsa  lon« 
gius  recessit  a  me.  Multo  niagis  quatn  eral  :  ct  aliii 
profunditas  ,  Quis  invcniet  cam  ?  >  Item  ibidcm , 
cap.  VIII.  c  Quis  lalis,  ut  sapiens  esl,.et  quis  novii 
solulioncm  verbi  divini?  >  Itcm  ibidcin  :  c  Intellcxi 


c  bc  concupiscentes  >  doctrinae  (/  Petr.  u) :  quasi  q  quod  omniuin  operuin  Doiniiii  nullam  possil  hoino 


scilicct  suflicientia  ct  minora  q\m  caperc  potesiis. 
Stolida  ergo  monemur  non  inquirerc,  multo  magis 
et  coriosa,  itno  prohibcmur.  c  Noliie  cxiollere  in 
Utum  coruu  vestruni :  iiolite  loqui  adversus  Dcum 
iniquitatem  (Ptal.  Lxxiv) :  >  vcl  per  hxresim  blas- 
phemando,  vel  in  moribus  male  docendo ;  vel  per 
ftuperblam  et  curiosam  dispolationem  nimis  invesli- 
gando ;  vel  praecepla  Domini  gen^ralia,  particularia, 
et  localia,  et  temporalia  esse  asserendo  :  arcumque 
Mcras  Scriptura:  carnali  expositione  levigando. 
c  Noltie  loqui  sublimia  >  el  temeraria  c  gloriantes : 
sed  recedant  veiera  deore  vestro  (/  Reg.  ii) ;  >  scill- 
cet  superfluac  et  temerarix  inqiiisiliones,  et  prava 
dogmata  philosophorum.  Item  :  c  Dixit  Manue  ad 
angelom  qui  ei  apparuit :  Qtiod  est  tibi  noinen?  Re-  D 
spondit  (angelus :  Cor  quxris  nomen  ineuni ,  quod 
cst  mirabile  (Judic.  xiii),  >  et  inexplicabile?  M.  Si 
crgo  de  nomine  Deitatisprohibemurquaererc,  multo 
inagis  de  re  nominis  curiose  et  superbe.  Oinne 
uomen  Dei  est  ineflabile.  Sufiiciat  crgo  quod  ipse 
c  admirabilis,  fortis,  polens  (Ita.  ix),  >  etc,  quod 
scilicct  haec  sunt  noniina  cjtis.  Itcm  Uieronymus  : 
Nou  minori  scelcre  dicitur  Deus  non  esse  quod  esi, 
qiiam  negatur  esse  quod  esL  Moyses  posuit  lerini- 
nos  circa  montem,  ne  besiiat  quae  langeret,  lapida- 
retur  (Exod.  xix) :  sic  et  Christus,  et  Patres  nostri 
c  lefminum  posuerunt  in  monte  >  et  circa  moniem 
sacrae  Scripiurae,  c  quem  non  debemus  Iransgredi 
(Ptal.  ciii ;  Hebr,  xii)  >  per  inutilem,  et  tcmerariuniy 


invciiire  rationein  c^uriini  qti:c  sunt  sub  solc,  ct 
quanto  plus  laboravcril^  ad  quxrenduin,  tanto  ini* 
nus  invenict.  >  Iteni :  c  Fili  pauci  siut  serinoncs 
tui  (Eccli.  v),  >  de  Dco,  dc  quo  etiani  varii  pericu* 
losedicuniur.ItemEcciesiasiico:  c  Quiquxrii  legcm, 
replebitur  ab  ea',  el  qui  >  curiose  et  ^  insidioso 
agil,  scandalizabiiur  ab  ea  (Eccli.  xxxii) :  >  et  nou 
inveniet  eain.  Item  Arjstoteles :  Nunquam  dccelnot 
esse  verecundiores,  .et  inagis  sobrios,  quam  cuni  de 
diis  loquiniur.  M.  Mulio  magis  cum  de  uno  et  vcro 
Deo  loquimur. 

CAPUT  y. 

D$  modo  ditputandi,  qui  ett  ut  tine  conteniiono 
ditputeiur^ 

Sequitur  de  modo  disputandi,  qui  exigit  ut  siiie 
lite  et  contentione  fiat.  Unde  Isaias  :  c  Aqtiae  Siloe 
fluunt  cum  silentio  (Ita.  viii),  >  non  cuin  litigio,noM 
cum  impetu,  et  tragico  hiatli.  Itein  in  Deuttro^o  >  ii 
in  canlico  Moysi  :  c  fluat  ut  ros.eloquium  nirum  . 
(Oeut.  xxxii)  :  >  slillando,  et  sine  strepilu  et  cflu- 
sione  nimia.  Item  librb  li  Uegum,  cap.  xxii :  c  Po* 
suit  tenebras  lalibulum  suuni«  in  circuilu  suo  cri* 
brans  aquas,  >  sacrdC  scilicet  Scripiurae,  c  de  nubi- 
bus  coelorum.  >  Cribrando  ergo'  eas,  et  non  cum 
itnpetu  fundendo,  tractandum  esl  de  illis,  ul  de* 
scendanl  de  nubibus  sacrae  Scriplurae.  Itein  II  ai( 
Tiin.  II :  c^Non  oportet  servum  Dci  liiigare,  >  ulob" 
slrepal  studio  altcrcandi ,  errorcinquc  suum  tragico 
dcfeudat  biatu;  c  scd  mansucluu»  cssc  ad  omncs» 


K  T^THl 

eum  moclesili  corripieiaem  i  ei  dispiiiaiitem.  liem  : 
€  fion  inconlcnlione  (Aom.  xiii).  >  Glo&sa  :  Allerca- 
lio  enim  non  decel  sanclos,  se<l  collaiib.  in  conten- 
Ikme  enim  minor  invidet  majori»  oi.tio-41fi^.l^ferre 
conteadii.  Itei»  litfd  TTmbtlieuin  ii :  c  Noli  verbis 
contendere,  niliil  enim  utile  est,  nisi  ad  subversio- 
nem  audientium.  >  Glossa  :  Contentio  niliil  poiest 
nisi  subireriere,  dum  verbosus  par,  vel  siipcrior  vi- 
detor  Catholico  hbmiliter  loqiienie  ;  in  qua  non  po- 
test  non  ficri,  quin  excitet  aliquid  quod  contra  con* 
scientiam  dicaturi 

Pronuntiaiio  ordinata  debel  csse  ut  viia  :  ordi- 
natum  autcm  non  est*quod  prscipilatur  el  pro- 
perai»  Celeriias  etiam  dicendi  nec  in  sua  pore- 
siate  cst  ncc  saiis  pbilosophiae  amica  est «  qiise 
Terba  debet  ponere,  non  pmjicere,  et  12  P^o* 
eedere  pedeieniim  (Senec,  ep.  40).  Iteni  pbir 
losophus  t  Ad  summam  totius  sumniaa,  tarilihw 
quum,  rartloquuro,  submissa  voce  loqiieniem  le 
esse  Jubeo.  Capiit  enim  movere^  brachia  inior- 
quere,  digiios  cxtenderc,  pedes  supplodercy  totnm- 
qiie  corpus  concotere«  quid  aliud  est  nisi  qiia^dam 
similiittdo  insani»,  et  le  slmilein  pugili  csten<ierc? 
(Ibid,)  liem  Isaias  :  c  Cum  dCftieris  digitum  exirn-^ 
derCy  et  loqui  id  quoil  non  prodesly  tunc  placehis 
Miimx  meae  {ha.  lviii)*  i  liem  :  Sicul  turpe  cst  in-' 
terrogantem  hisirioni  in  disputatione  assimilari,  si 
gesticulaiido  proposuerit:  iia  et  solventem  niinis 
esae  prsrproperum  turpe  est  et  periculosum,  ma- 
xime  in  .qiia*stionibus  solvendis»  obi  tertitur  perf* 
culum  animaroin  {liebr»  x).  Unde  iu  Ecclesiastico 
(cap,  xxxii)  :  c  Fili,  sine  consilio  nibit  facias,  el 
post  faciuiu  non  pcenitebis*  i  Item:  c  Qiii  interroga- 
Itonem,  i  solvendo  scilicet,  c  manirestal*  parabit 
Terbum  (Eccii.  xxxiii).  >  Glossa  S  Orando,  medi* 
lando,  bene  operando  :  c  Et  sic  deprecalus,  exau- 
dietur,  et  coiiservabit  disciplinam,  et  tunc  rcspou» 
debii:  cprncordia  fatui  quasi  rota  carri,  i  otc. 
iiem  in  eodem,  cap.  xxxii  :  c  Vir  coiisilii  non  dis- 
perdel  intcUigcniiain  :  alienus  ot  supcrbiis  non 
perlimescel  timorcm,  etiam  postquani  fecit  cum 
eosine  consillo^  elsuis  iiiscctationibiis  arguetnr.i 
liem  cap«  xxxvii :  i  Fili,  in  oinnibiis  cor  boni  con- 
allil  statue  iecum  :  non  est  enim  tibi  aliud  plus 
lllo.  I  Itom  cap.  XXXVII :  Aute  omnia  opera  verbum 
verax  praecedat  le,  et  anie  oiniiem  actum  consl  um 
atabile.  Item  :  c  Labia  imprudcntiujn  stulta  et  iiicon- 
siderata  narrabunt*,  verba  autem  prudentium  sta- 
lera  pondcrabunltir.  In  ore  faioorum  cor  iilonini,  cl 
In  corde  sapienlum  osilloriini  (KceCu  xxi).  i  Itcm» 
exeroplo  sanctorum  primitivx  Ecclcsias,  nccnon 
el  Justoruro  eos  praecedentium,  ciiam  et  aliorum 
seniorum  prxdictos  scqueutiiHU,  qui  nihil  solve- 
lMinl«  ad  nulla  respondebanl ,  nisi  delilieratione  et 
eonsilio  praehabito  et  praecedcnte,  lieiu  a  siiulli : 
Cum  enim  in  quaestione  mota  snper  aliqua  terrnla 
▼el  recola  alia  terreiia ,  coram  Judiee;  si  lanta 
adhibeatur  solcmnitas  Judicii,  tam  in  teslium  ap- 
^fubalione,  tam  jn  advocatorum  prodireiione ,  Jn 


CANTORIS  SC 

A  induciarum  prolelatione  el  exspcctatione,  in  accu- 
satorum  puriiale,  demum  in  senteaiiaa  latk»o«. 
nmlto  nniio  In^  hh  ubi  agitur  de  ccelesiibiisi  f!e 
sacramcntis  Ecclcvae,  de  his  eiiam  (scilicei  coti* 
silis  dandis,  vel  non  daodis)  in  qiiibus  vertilur 
periculum  animarum.  Exemplo  quoqiie  Aristotell^, 
ad  nullam^  etiam  facilcm^  quaestionem  sibi  pro|>osi- 
tam«  respondentis ,  nisi  dalis  indociis.  Unde,  el 
cum  ci  proponereliir  quaestio  diflScilis,  Theophra- 
Btus,  jiivciiili  calore  adliuc  imbuius,  qr.aestion^m 
illani  se  soliiturum  promisit.  In  cnjus  so*u  ione  cum 
dcnceret  et  multuni  erubescerei«  ait  ei  Aristotele:» : 
c  Opus  est  libi  fraeno.  i  Alii  vcro  discipulo,  scilicel 
Eudcnio  (qui  cum  nimis  moro^ie,  et  non  nisi  com 
indiiciis  diutinis  sibi  proposita  solvebat),  ait  Arisio^ 

Q  telcs  iTiiii  opus  est  calcaribus.  Vcnam  tanien  inge* 
nii  habcbnt  divitein. 

13  CAPUT  VI. 
De  pr(pdicalione  #/ii/im  debel  prtecedere  tancliiat  vitet. 
Seqiiiiiir  dc  lccto  cxcrcitii  sacrae  3cripliU*ac,  boe 
est  de  praedicatione,  ciijus.  ut  ^luonim  praeccdentlam 
(sirpra,  cap.  1),  fuiidamentum  cst  sanctilas  vitae  el 
conversationis  bonae,  pcr  quam  veiiilur  ad  iHa; 
Unde  iu  Psaliuo  :  c  Milii  adhasrere  Deo,  per  ildcm 
et  bonam  vitaiu  ,  et  operationero  fldei ,  bonum  esl 
{PtaL  Lxxii)  ;  i  deintte  :  c  Ponere  iii  Douiiiio  Dvo 
spcm  meani,  ul  stc  annuntiem  oinncs  laiidaliones »  » 
vel  prxdicaliones,  c  liins  in  poriis  hl  ae  Sion(/W. 
ix).  1  Esl  enim  muliiplcx  pracdicatioi  K'Jicel  t 
erudilionis,  correctionis ,  exhortationis,  exciiatio* 

C  nis,  consolationis,  et  sustentationis  bencflcii.  Ll 
qoia  tribus  praediciis  sujiservit  vox  qiiasi  eis  neces- 
sariAeteorum  praeainbula,  sciendumest  mulliplicem 
essevocein.  Estenim  vox  aetiis.  Undc  :  c  Exaudivil 
Dominus  voccm  fl«:tus  moi  (Ptal.  v) ;  i  et  esl  vox 
confessiouis ;  deinde  vox  exsiiltationis  serenalae 
conscientiaey  qnani  seqnitur  vox  praedicationis.  Uiido 
in  Psalmo  :  c  lii  voce  exsuliationis  et  coiifesslotils 
sonus  epulantis  (PtaL  xli).  i  £t  in  aiio  :  c  Conll- 
lebimur  tibi  Deus  i ,  peccata,et  pro  amovendis  roalis : 
c  Conntebimur  tibi,  ^  laudes,  cl  pro  coiiferendis 
bouis  :  Et ,  tunc ,  bene  viventes  ci  operanlcs,  c  in- 
vocabinius  noinen  tunm,  i  ul  aliis  bene  el  utllia 
prjsdiceuius.  Uiide  scquilur  :  c  Narrabimus  roirabi* 
lia  tua  (P<ii/.  Lxxiv),  i  opera  creationis  el  recnsa- 
tionis  ad  excitandum  popuium.  Hic  ordo  cliain 
atienditur  in  ordine  medendi.  Prius  enim  ainovenda 
auiit  nociva  el  caeiera.  Item  Dominus  ad  Idem 
loquens  praedicaioribus  ail :  c  Vos,  i  condili  sapien* 
lia,  c  estis  sal  lerrae,  i  viU;  c  voi  dslia  lux  mundi,  i 
doctrina  (Manh.  v).  Vita  enim  bona,scientiani,nott 
dico  verborum,  sed  rcrum,  praccedit.  Unde  per  v'^ 
tain,  ct  nou  aliter,  perveiiies  ad  scientiam,  scilicci 
operum.  Hxc  est  scieniia  rcrum  :  qui  autcm  diligit» 
ilia  non  carei*  Iteni  Salomon  :  c  Fili,  concupiscciis 
sapienliam,  scrva  mandafa  cius,  et  Douiinus  daliil 
tibi  illain  (Eccli.  x).  i  Item  :  c  A  ihandatls  tul»  in- 
lcllcxi  (PtaL  cxviii)  ;  i  scilicet,  impletioneeorum  pef 
opera,  iiMIRl^in  liabui  in  doctrina.  Et  dicit  Glossa 


YERDUM  ABBHEYItTUM. 
Per  cnsiodiam   niaiidalorum  A  saccularibiis 


n 

iHper  illum  focum 
pervenilur  ad  secrela  ii»ysleriornin.  llem  s  c  Inlel- 
iectus  bonus  omnihus  fiu  ieniibus  eum  {Ptal  cx),  i 
primo;  itcin  :  c  Bonilalem  el  disciplinam,  el  scicn- 
tiaro  doce  me  {Fta!,  cxtiii).  >  rrimo  disriiilinaln  , 
poslea  scieiiliaio.  Itcm  :  c  Bcaii  iinmaciilali  in  vla, 
qai  ambulaii>iiki«^e  Domiui  :  Beati  qui  scniiaiiiur 
lestimonia  ojiis  (ibid).  t  Quasi  :  Primo  lialeas 
fiindamcntum  vilx  (scilicet  innoccnliam  c  ainbii- 
tans  in  lege  Domini  :  >  bene  operando),  laudem 
scrulare  ejiis  lesiimonia,  ut  majorem  tibi  compares 
scicnliam.  Itera  Aposlolus  :  c  Attende  tibi,  et  do- 
ctrinae  (/  Tiiu.  iv).  i  Et  idem,  in  reguia  apostolica  , 
piracmitlit  ea  qux  ad  viuim  mundamsuiit,  ui  : 
c  Oportel  ep^scopum  esse  sobrium,  ca^ium  (7i/.  i);  i 
el  bujusmo<li ;  ultiino  id  quod  ad  docliiuam ,  in- 
quiens  :  Iii  doclore,  bona  vila  prxcedat  doctrinam 
ct  praedicalionem  (Greg.,  bomil.  1  in  Rrang.),  14 
Besut  enim,  ot  ejus  pr«dicatio  coniemnatur,  ciijus 
Tiia  despicilur.  Item  .  Exemplo  Domini,  c  qui  coepit 
facere  el  docere  (Aci.  i).i  liem  :  Sacerdos  legalis 
primo  induebatur  superbumerali ,  deinde  ralionali. 
Oaera  enim  propria  el  proximorum  fercnda  suniy  et 
0|>era  legis  implenda,  primo  scilicet,  anlequam 
accedas  ad  ratiocinalionem  et  doctrinam,  quasi 
prius  babeas  vitaro  mundam.  Ilem  :  In  ligura  borum 
c  Armus  separalionis,  et  peciusculum  elevationfs 
(Exod.  XXIX,  xxxix)  I  contingebat  sacerdotibus. 
Prius  enim  bborandum  et  operandum  est,  ut  sepa- 
reris  a  malo  amequam  eleveris  ad  scientiam  et 
conicinpUiiioneni  neiitis.  Iiem  :  In  tunica  saccrdo- 
tki  eranl,  <  mala  punica  (per  qu®  fervor  cbaritatls, 
qus  praecedit,  denoutur)  et  tintinnabtila,  (Exod, 
luis),  I  per  quae  sonoritas  doctrinae  et  praidica- 
tioDif  «  qux  sequitur.  Obmulescit  enim  facuiidia  , 
obiaegra  sube&l  conscientia,  Item  cx  virlutibus  : 
<  la  tirtuic  luulta,  Domiuns  verbum  dabii  evange- 
lisanllbiis  Tirtiite  multa  {Pial.  lxvii).  i  Ad  utnim- 
que  eium  rererendum  est  quod  dicilur,  c  in  virtiife 
niiilia  >.  llcm  :  In  sacra  Scrlptura  rcs  poiius  quam 
verba  ioqonntur,  c  Hes  age,  itinis  eris  (Ovr».  De 
rm  oniorif.  >  Ia  ea  poiitis  res  pcr&uadent  quam 
^Brku  QimnI  conjicilor  excmplo  Bcrnardi  praedican- 
lismnialibiw,  et  in  principio  sermouis  obmutescen- 


5» 

quibiisilam  acces<;erMnl  ad  Felicem' 
alibatem,  petcnies  ab  co  scrmonem  Acri ;  qiii  nibil' 
respoiidit  illis.  Illi  iieruin  pulsaverunt ,  et  iterum 
oblicuit.  Tenio  pnlsavcnint  ,  ct  rcspondri  :  Quin 
non  est  sermo  liodic.  Sermo  ciiim  non  est ,  nnr  ei 
respondeant  viia  loqueuiis,  et  meritunr  audienii»; 
Ad  minus  eiiiin  exigit  viiae  sancliiatem'  Ibqitenlis, 
ut  scilicct  pi^ccdat  4|uau-  rundan:entaiii.  IteiHF  r 
Tractantcs  (legendo  vel  dispulan<lo,  vel  prxdicando) 
verbum  Dci  sine  riindamrnlo  sanctitatls  et  vilae^ 
similes  sunt  Sodomitis  pulsantibiis  ad  osiumLoth, 
et  inlrare  volcnlibus  ut  turpla  agcrcnl,.seil  percusi-iF 
aorasia  ostiiim^invenire  non  valiieriitil  {Gen.  xix)^ 
Sic  el  quairrntcs  gloriain,  qiiaestum,  et  hu|usm<r.li 
in  sacra  Scriptura  ,  rx  ea  popubre  artfic  ium  fa* 
B  ciendn,  caecaircftriositaie  ei  pe<catis  aliis.  noii  per- 
mittuntur  inlrare.  Iiem  :  Si  Maiix  Magdaicnx  fcr^ 
Venti  in  dilectione  probibilum  cst  a  Domino  ne 
langerct  pedcs  eiirs,  qtiia  nondum  asccnderat  ad 
Patrcin  in  cordc  suo  (yooii.  xx)  ,  quanlo  n  a^tir  pro- 
biberi  deberemus  a  laclu  boruiu  pelitni,  seliret 
sacrae  Scriplurae  ,  qiii  minus  «Jil  giinus ,  quoninr 
etiam  vila  criminibus  deuirpata  Dotnino  fctctl 
Ilem  Job  (cap  viii)  :  c  Spes  Itytocriix  peribil, 
15  c^  non  placebit  ei  vccordia  sua.  i  Grcgorius 
super  hunc  locum  ait  de  Ori^ene  r  Quia  bic  est  qui 
facii  quod  Jo(|ttilur ,  et  quod  loquiltir  facii.  Hypo- 
crila  eniui  esl  qiii  aliud  loqui:ur,  aliud  facit.  Hy- 
pocritae  quidem  profeniiit  verl)um,  sed  nonaccen- 
dunt  auditores  ad  supernum  desiiferiuiiK 

CAPUT  vn. 

De  conmendaffone  eaeri  eloqHii. 
Vcrbum  quod  de  frig  do  recrre  erompit  noa 
inflammat,  qnia,  qui  nr.n  ardel  non  acceudii. 
Item  :  c  Ignitum  cloquium  tiinm  vcbementer  [PsaL' 
Ti);  I  igne  sciliccl  cbarilatis  conditum,  et  ex  clia- 
rilat^^^prolatiim,  utignis  igticin  loqiiatur.  Ilem  :  Ad 
boc  in  misMione  Spirilus  sancli,  tdem  supcr  capita 
a)  ostolomm  in  igneis  Knguis  apparuit  (.4  f.  xxv), 
nuigniii  ferventiorc  dilcciionc,  ignita  eloquia  el  om- 
nihus  llnguis  profcrrenl.  Item  :  c  Ignem  vcni  ntH- 
tere in lerram, et qnid  vclonisi  ot  ardeat  7  %{Luc.\ii), 
Iteui:  Basilio  magno  pr<edjcanle  videbatur  audleu- 
tibus  qiiod  liiigiia  igiica  egreilereiur  ab  ore  cjiis  ; 
liBpropler  peecata  iHanim  (Vid.  ejus  Vitam^  1.  iii,  0  ex  igne  enim  cb.iriiaiis  loqucbaiur.  Irem  :  Prsedi- 


ti  S).  ItuibiiB  pcenitcnttbus  et  confitentibuSy  plUH 
eis  imbrem  de  coDlosacrse  Scripturae.  Item  :  ^xeuiplo 
ejosden  pracdicantislaicis  teutonicis,  etcommovcntb 
cos  ad  fletnm,  quem  umen  non  inteiligebani.  G^jas 
semioiieiii  relexuil  posi  eum  qoidam  monacbus 
«ptimus  interpres ,  quo  loquente  nihil  moti  sunu 
Qui  CBim  non  ardel  non  acccndiu  Sxpe  enim  Dcus 
cbmlit  ora  propbelarum  propier  peccata  populk 
Item  philosopbus  :  Maguiflceiitior  cst  sermo  in 
leniii  paono  el  grabaio  cum  pallida  facie  factiA 
<SBiiec.^  epist.  20).  Kos  auiem  tunientibus  ei 
rubeotibus  buccis  pracdicamus  yerbum  Oei,  et  id- 
eirco  contemnjtur.  Jtem  :  Legiiur  in  viiis  Paimm 
^b..?,  iibelloi,  iiiy  n«.  iS) ;  £reiiiiix  quidam  cum 


canie  Sebabtiano,  Zoe  oxor  Nicosliati  ad  illum  ail : 
c  Vidco  anle  te  angolum  Douiini  lenentem  tibi  librum 
aperiuui,  de  quo  procedit  universa  lua  pnedicatio.  t 
Iiem  Aposlolos  :  c  Os  meum  palet  aid  vos,  o  Coriii- 
Ibii,  quia  dilatalum  esl  >  ch:iriiaie  - c  eor  Hetnii 
(//  Cor,  vi).  I  Aliter  non  patet  in  pra!dieatiom%se«l 
ea  babita  ait  Dominus  :  c  Diiala  os  luum,  el  ego 
adiuiplcbo  iiliid  (Piat.  lxxx).  i  Item  David  :  c  Di- 
iatatum  csl  cor  meuin,  et  exsultavit  liugua  uiea,  i 
etc.  {Ptal,  XV.)  lleiii  Exccliicii ,  aii  Doii.inus  :  c  Fili 
l.uininis^  coincde^volumen  istud  (£^c/i.iii>,i  «n  qiio 
erat  scriptuiu  Lamentatio,  Carmen  et  Vae.  C«riNeft 
jttstificaiorum  , .  Lom«it/a/to  impceniieutittro  ,  Vm 
daronaioffuin  sive  reproborttro.   De  prMiio  OBitti 


89  PETRI CANTORIS 

patriae,  iKBnlienti*  et  poena  gehcnnx  debet  em  Un- A  exires  de  vulfa  Mnctiflcavi  le,  ei 


toni  pneUicatio.  c  Et  comedi  illud  :  et  facUim  esl 
In  ore  meo  qna&i  mel  dulce  (Ezech.  iii}.  i  Duiciier  et 
suavissime  verbum  Dej  ore  prsedicat,  qui  eum  in 
corde  suavissime  dlligit;  inotilitcr  auiem  et  acerbe 
euni  praedical  lingua  cui  obviat  et  conlradicit  coii* 
scientia.  Item  :  c  Peccatori  dixit  DeusiQuareUi 
enarfos  justitias  meast  i  {Ptal.  xlix.)  Cum  luopere 
Don  impleas»  quare  sennone  communi  aliquid  de 
mijeslaie  mea,  ad  populum,  scilicet  profers  ?  c  El 
quare  assumis  teslamenlum  mcum  [ibid,),  i  id  esf, 
cum  sis  indevotus  pra»utnis  illud  c  pcr  os  tuuiu 
(t>td.)i  (privata  enim  leciio  nou  prohibeiur)  pol- 
lulum  aliis  praedicare  T  Quasi,  nec  sancia  verba  os 
luum  pnesumal  docere.  Et  dlcit  Cassiodorus  supcr 
hunc  locum  :  Probibet  Deus  ne  lingua  prxsuuiat 
pncdicare  publice  cui  obviat  conscieniia  prava  ; 
non  lamen  inlerdiciiur  laus  conversis  ad  poeniien- 
liam  ;  scd  vide  ne  canlcs  beiie  ct  vivas  male.  Ilem 
Aposlolus  :  c  Castigo  corpus  meum  el  in  scrv.tuiem 
re«ligo,  ne  rorte,  cum  aliis  pnedicaverim,  ipse  rc- 
probas  efiiciar  (l£or.  ix).  i  Non  aii:  Ne  cuin  aliis 
lcgerim«  private  scilicet.Non  igiiurlQiminisceanlse 
scelcraii  dtvinis  scnii«>nibus.  Item :  Ad  hoc  in  Veteri 
Teslamento  erat  labium  aeneum  in  introiiu  laber* 
naculi,  ubi  sacerdolcs  lavabant  manus  ingressuri 
labernaculum  ei  egreSsuri  (Exod.  xxx).  Unde  : 
c  Mundamini  qui  rerlis  vasa  Domini  (Ita.  lii).  i 
llem  :  lii  eodein  lubio  erant  specula,  in  quibus  in- 


40 

prO|»lielani  in 
genlibus  dedl  le.  Et  dixil  Jeremias  :  A,  a,  a,  Do- 
roine  Deus,  ecce  nesclo  loqui,  quia  puerego  sum  ;  > 
M  esl.  A.  b.  c.  darius,  in  \ila  sciliccl,  in  scienlia. 
in  facundia.  Itcm  II  ad  Timolbeum  ii :  c  Tuergo,  fili» 
qux  a  mcr  audisti,  ei  per  multos  lesles,  ha:c  com- 
menda  fidelibus  hominibus;  qui  idonei  eruni  ct 
alios  docere.  i  Idonei,  vita,  scleniia,  facundia.  Iloc 
euim  terlio  opus  est  (facundia  scilicei)  ut  duobus 
primis  ;  alioquin  quantum  quis  prodest  exempio, 
lantum  nocet  silentio.  Iiem  in  eadem  :  c  Solliciie 
auiein  eura  teipsum  probabilem  exhibere  ;  i  primo 
c  operarium  inconrusibilem^  i  el  post,  c  recte  tra- 
ctaiitem  verbuni  verilaiis  (//  Tim.  ii).  i  Item  Do- 
minus  in  Evaitgello  :  c  Quis  pulas  esi  fidclis  servus 
et  prudens»  qiiem  consliluit  Dominus  siiper  fami* 
Tam  suam.ul  del  illi  in  lempore  trilici  mensuram  ?  i 
(Luc,  XII.)  Inde  sciens  qiifle  »  quibus,  qualia  ei 
qiiando  sunl  apponenda.  Ilem  philosophus  (Scn.» 
opisl.  24)  :  Nihil  adeo  nos  philosophos  inreslal, 
quain  quod  nobis  objicitur,  nos  verba,  non  opera 
iractare»  vocamurque  a  movenlrbus  facetins  :  Aiit- 
malia  glebos  [r.  qloricB].  iK^ro  :  Sanclus  Gedeon 
piignalurus  contra  Madianitas,  fraclis  lagiinculis  el 
accensis  luminibus  sivc  lucernis,  iiisonuitlubisy  el 
lerrili  sunt  Madianiue  el  conTecti  {ladic.  vii).  Iiein  : 
Praeceptum  est  a  Domino  Isaix  (cap.  xxxii)  ei  Jere* 
miae  (cap.  i)*  quod  non  nisi  prius  succincii  luni«- 
bos    el  renes    praedicareni.  Ilcin  :    Filii    Isracl 


gressuri  et  egressuri  laberiiaculum,  viderent  si  quld  Q  obsidenies  Jericho  (iotue  vi),  sepiies  17  cam  cir- 


maculae  in  se  esscl  ad  purgandum.  M.  Ad  hoc  so* 
lummodo. 

Nola  quod  csl  praedicatio  quacstuosa  (B.  Grbgor. 
bom.  12  tii  Evang.)^  alia  vana  el  superba  gloriam 
quacrens,  alia  curiosa  et  stulla,  alia  subdola  et  hae« 
reilca,  alia  coiitumeliosa  et  scandalis  plena,  cum  is 
scilicet  prcdicat»  ciijus  vita  despicliur,  et  isiae  duae 
nequaquam  loleranlur.  Alia  ofiiciosa,  ut  cnm  quis 
deofiicio  praedicat ;  alia  charitaliva,  ul  cum  qnis, 
privaius  scilicct,  ex  chariiate  el  non  de  officio  prae- 
diftnl.  P.eccaior  aulem  occulius,  et  non  pneblul, 
bene  praedicare  polest ;  praelaius  autem  peccator, 
-eiiam  occullus  criininaliier  peccabil,  si  praedicave- 
rit :  quod  probal  Uierouyinus  (epist.  i  ad  HeliorO' 
rum)  his  verbis  lalem  alloquens  sic  :  Non  omnes 
episcopi  suni  episcopi.  Qtii  eniin  in  ofilcio  male 
vivis,  ulqnid  locum  cl  lcrrain  allcrius  occupas  ? 
Cave  ne  prxdicaiio  ct  dcbiia  populo  oraiio',  ei  pro 
peccaio  luo  subirahas,  et  lu  cum  plebe  xlernaliier 
puiiiaris.  Qui  cnim  suis  premilur,  aliena  non  diluit. 
c  Talis  eniin  coinmuneopus  impedit»  et  ideo  morla- 
liier  perr.al  (l/a/i/i.  xv).  i  Sod  necde  officio  debcl 
praedicare  impoenilens  et  exisiens  in  proposilo 
peccandi,  quia  conira  cfficlum  vcnit,  et  illud  ex- 
sequendo  murialitcr  pcccal :  quanlo  magis  ciijus 
vila  est  scandalis  plcna?  Ilem  :  Nisi  fueiis  imilaior 
SamsoniSf  noii  cxlrahes  favum  de  dre  leonis  (Judic, 
xiv).  Iiem,  Jercmiae  (cap.  i)  tnqiiii  Deus  :  c  Prius- 
^uaiu  tc  fonnartfni  in  uiero,  novi  le,  ei  aulcqnam 


cuierunt,  et  in  scpiimo  circuiiu  lubis  insonuerunl^ 
ei  corruerunl  muri  Jericho.  Jcriclio  defectut  inler- 
prelatur.  Praedicaiurus  iiaque  primo  omnes  defe- 
cius  luos  cum  mundo,  qiii  indefectu  esl,circumeat9 
el  in  septiino  circuiiu,'id  esl  cum  pleiie  el  perfecle, 
in  perlecta  circuiiione  scilicel,  corruenl  viiia  mun- 
dialium  hominum  quibus  pncdicabil.  liem  :  c  Cir- 
cuivi  et  immolavi  in  labcrnaculo  ejus  hostiam  vod* 
feratlonis»  i  elc.  (Ptal,  xxvi.) 
CAPUT  VIII. 
De  curiota  prcedicationet  et  contra  eam, 

Philosopus  (Seiccc.  epist.  71  et  108)  :0  lu  leclor, 
dispuutor,  similiier  et  praeditalor,  qui  bonnm  el 
honesuiem  vilae  quaeris,  ne  exspectes  magnliicas 
D  voces  ab  islis  circulaioribus  cl  venatorilNis  verho- 
rum»  qui  flosculis  etcoloribbsadullcranlibus  verbuni 
Dei,  furlivisque  translalionibus  ei  similitudinibiis, 
Improbisqiie  orationibus  poiius  delectabilibns,  cl 
prurilum  auribus  generanlibus,  quain  utilibus  utui> 
lur.  Talis  praedicalor,  nonne  me  magis  juvare  po- 
teril,  quam  nauseabundus  navis  gubenialort  qui  v!x 
slare  polest  ailonilus  el  voniitans  iion  se,  nec  alios 
regcre  valens?  Mon  minori  cnra  debet  regi  vita  hu- 
roana  in  hoc  mundo,  quam  navii  in  marU 

Sedy  inquies,  haccscqul  et  allendenda  esse  dicil 
Arisloteles,  Socrates,  PUlo,  Philo,  et  alii.  Ne  cures 
dedictis  eorum  in  talibus,  seti  potius,  ut  bene  vivas, 
fac  qux  loqueris.  Iiein  :  Exemplo  abbalis  Willelini 
Clarcval!cns's, qui  scrmoncmuoluit  lexcre,  sed  po- 


41 


YERBUM  ABBREVIATUM. 


» 


liufl  de  negoilis  t\  Kerendis  in  roonasierio  tractare»  j^  lemporalibiifl  ei  in  lemporalibiie  affcrens  consolst.o- 


ioqniens  btijusniodi  sermoneui  tanlum  prurituin  au- 
riuin  gen^rare,  licet  inultnm  rogatus  et  in  pliiribus 
capittilis,  ut  praedicarel.  Item  :  Qui  baec  prdecipil : 
c  Nnllie  soliiciii esse de  crasiino  {Maith,  vi)  :i  simili- 
iiier  et  boc:  <  Noliie  rogilare  qiialiter,  vel  qiiid  lo- 
quaiiiini  {Lue.  xii;  Matih,  x).  i  Qiii  ergo  cogiiat 
qiialiter  Tcl  quiil  loquatur,  obviat  et  evacual  pmece* 
piuin  Doiniiii»  quia  furiose  studens,  pliileuin  caedit, 
el  seriiio  hiijus  dcinorsos  sapit  uiigues.  Cujns  si  viia 
praedicarel,  ei  ling<ia  sioe  labore  et  sennone  prae- 
nieditato.  Tali  eniin  c  dabitur  in  illa  hora  quid 
loqtialur  [ibid,].  >  lu  Actibus  apostolorum  (cap. 
xvii)  Lucas,  redargueiis  curiosos  pracdicatores  et  au- 
ditores,  ait :  c  .%iheiiienses  omiiesadvcnae  ct  hospiies 


neni.  >  Extemporalis  est  cpistola  absque  ordine  sen« 
suum ,  siue  lenocinio  el  coinpositione  verboriini«  iit 
per  loiuin,  iu  illa,  nil  deoratore  iiivenias  vel  repe- 
rias»  sed  in  procinctu  efTusain  pules,  ct  abirc  ciipienti 
ingestiim  viaiicuiii.  Loquitur  diviua  Scnplura  \iva 
voce  simplicia  et  utilia  :  c  Miisica  iii  liictii  inteiii[»e- 
siivanarratio  (fcVc/i.  xxii).>  Uude  nosleporein  aitis 
rbetoric;econiemneutcs,  et  puerilis  alqiie  plaiisibilis 
eloqiiii  veiiiislatcm,  ad  sanciarum  Scripturaruiii 
gravilateni  courugiinus,ubi  vulneruin  vera  medicina 
est,  ubi  do.'oruin  cerla  rcuiedia;  in  qnibiis  recipil 
unicuin  filiuin  inater  ia  leretro,  ubi  turb»  dicitur 
circ-uinsiauii :  c  Nou  estmortua  piiella,  sed  dormit 
{Luc.  viii);  >  ubi  triduaiiiis  inoituiis  et  reteiis  ad 


ad  nibil  aliud  vacabanl,  nisi  aiit  dicere,  aut  audire  B  vocoiu  iuclamaniis  Douiiui,  ligaiiis  adbuc  insliliii 


aliquid  novi }  >  nou  ut  crederent  vel  facerent  illud, 
sed  ut  aduiirarenlur.  heni  Aposiolus :  i  Non  veni  ad 
Tos  in  sapieniia  veibi,  non  in  doclis  bumanae  sa- 
pleiiiiae  verbis  (/  Cor.  ii,  13),  >  scd  in  siiiipliciiate 
errooais,  c  ne  evacuetur  crux  Cbristi  (/  Cor.  i,  17);  > 
Ml  com  verilas  paieat,  non  requiritur  ornatus  ver- 
bonini,  ut  verbispotius  fiatlides,quaui  veritate  pas- 
sionis ,  qu»,  ut  gesta  esl,  ei  iia  simplici  sermone 
narnnda  est,  ne  quod  credimus  attribiuatnr  hu- 
niaiiae  sapientiae  potius  verbis  quam  veriiaii  ei 
graiift,ci  ita  c  evacuetar  crux  Cbristi.  >  Veritas 
aiiieia  angulos  non  quaprilt  quia  sibi  sunicit.  Non 
ita  est  de  ccelesti  philosophia  ui  de  buinana,  \% 
qiiae  meretrix  improba  silii  non  suflicil,  ni&i  colori-  ^ 
iMift  adullerinis  et  stibio  Jezabel  coloretur  et  depin- 
gator  {IV  Reg.  ix),  scilicei  flosculis  el  pbaleris 
Ycrboroin,  ul  potius  appareai  quam  existat  sapieii-' 
Ib.  Ilem  Ilierouymus  (lom.  I,  epiu,  ad  GMllum) : 
f  Aoiicus  ainicum  iioo  debet  inesc;ire,  sed  apponere 
potioi  quod  prosii»  qiiam  qtiod  dclectet.  >  Item  pbi- 
losophus  (Sehec.  epist.  ll5):Jubeo  te  non  esse  an« 
xiuin  circa  couipositioiiem  et  curam  sermonis;  a 
lali  enim  non  exspectes  solidum  et  integrum  ver- 
buni.  CujiiMunque  eoim  videris  orationeni  curalamy' 
couciiiuam»  polilam,  ei  circumloiisaui  et  siiuiliter 
cadentem ;  sciio  quod  is  animiis  pustltis  deditiis  esi 
el  fracios.  Auimus  vero  magnus  reuiissius  quideio 
loquilvr,  otens  scilicot  propriis  verbis,  sedbincerius 
ei  aeeurios.  ¥ides  hos  Juvenes  capiie  complutos,  j^ 
barba  oitidos,  et  de  capsola  lotos?  Ui  oflendentes  in 
qrUalM*  iSBpe  eadonii  a  lota  oraiione,  ut  atieiia  mo«- 
veotefl  risum  coui  cornicola  ablatis  ei  pennis  niuiua-' 
lifl  a  siiigttlift  avibus.  Tales  verbiim  Domlni  solidum 
perdunl,  In  arca  habentes  panero  flrmatum  non  in 
eorde;  pAoein  perdituid  faciiint  ei  conficiunt  variis 
modis*  ut  nou  proprium  saporein»  sed  alieuum  el 
adolieriouro  aapiau 

lieiu,  llierouymus,  osiendens  qualiter  debeaifide- 
lis  et  pnideus  pnedicator  praedicare»  aii  iu  epislola 
ad  Jul  auuui  cousolatoria  super  niorte  filiarum  ejus: 
c  liaqueiionscribeiitisdiligeutia,  sed  d.ciautis  leme- 
rilate  loiigum  ad  te  sileiitium  ruinpo»  oflerens  iibi 
Dodam  oflicii  volunutero  ei  temporalem ;  ei  pro 
PanoL.  CCV. 


cgreditur  ('t  eruiupii  {Joan.  xi).  M.  Talls  crgo  debet 
esse  praedicatio,  quia  talis  esl  Scriplura,  ut  pracdieii 
niortui  iu  peccaiis  ad  ipsani  et  per  ipsaui  susci* 
teutur,  et  ut  ipsa  virtiites  opcielur,  et  curet  iiJir- 
inos  potiiis  qiiaiu  dclecielcuriosus.  Itein  ideui :  Prae* 
dicator  sapieiis  tesiinionio  sapieiitis  omnes  suas  el 
oinnium  auditoruin  iuiposiuras  ei  circuiiistauiias 
debet  atteudere,  ue  in  uuo  seruione  decurrat»  sed 
roultiplici  etiaiu,  ut  pro  adverlcntibtis  inutet  el  for- 
niet  scrmonem,  subtrabalei  addai,  si  iteceiise  fueiil» 
secunduiu  couipcteiiliam  siiigiiloniiD.  Utens  eiiiui 
unico  ei  firinato  scrnioue  ad  ouinia  viiia  curaiida 
siiuilis  cst  medico  danii  uiiam  piliulam  ad  omncm 
morDum.  Siniilis  est  etiam  oratori  scienti  uuiciim 
geuus  causae  et  qiiaedaiu  communia  ad  peroraudum» 
quibus  utiiur  in  oiuni  causa  et  iu  oiiini  negoiio.! 
Item  :  Similis  est  islc  patrifamilias  19  domus  bo* 
spiti  suo  appouenti  frigidos  et  (astiiii:os  ei  putridofl 
cibos»  quibus  non  iiutriiur,  eiii  recentia  dcbeut  »p» 
poni.  Item  :  lliijusuiodi  pracdicatoribus  qui  bene  m* 
cboani,  quia  a  boiio  principio,  ei  iiiale  niediant  ei 
lerminani  sermonein,  sua  et  ornata  sequentcs  verosi 
a  principio  remota.  Taiibus  poiest  objici  iliud  poo« 
licom : 

• ^*  •  •  •  Amphora  cxpii 

iHMtituip  currente  rota  cururceus  exiif 

(lloRAT.  De  arte  poei.) 
Et  iterum  : 


Sris  ftmii/ar«. 


Foria$$e  cupressnm 
*(lB.  i6Jd.) 


Et  item  : 

Purpureut  laie  ^oi  iplendeai  uuue  ei  alier 
Xuuitur  panufu. 

(lo.  Ibid.) 
Et  iiem  : 

Ai  iUi  dextra  iacebat 

BeUun.  ^ 

(JovEH.  snt 
Incipiunl  eniin  isti  praedicatores  slc  :  c  lii 
cipio  erat  Verbum  {Joan,  i).  >  Deiiide  diciiut : 
quot  acciduni?  Et  le«:tos  et  cauiiiios  prasdicaiii  et 
allegorixant.  Item  :  Atbciiienses  Apostoio  loqui^uli 
seriaaiunt:  c  Frater,  si  qua  liabes  verba  exhor- 
laiiouis,  dicas  nobis  {Aci.  xiii).i  Qoi  etiara  conte» 


pnu 
VerlH» 


B 


l^^  rtlRI  CANTORIS 

len»  termouem  iii  Eplicso  {Aci,  iviii;  in  retcssu  A 
ftiio,  paiicis  verbis   lociitus  cst.  Sic  et  Ailieitirf,  in 
iiuibiis  lamen  oinnia  necc&saria  aninix  Cliristianae 
leperiuiilnr,   tum  pra*l:iloruin   nd  pra*laiionein  el 
regiinen,  lum  8ul>jeclornin  ad  liuniilitalem  conse- 
ili!eii(Jam.  liein  llicronymus  in  supradict.!  epistola  : 
Vivit  Dominus,  vivit  senno  cjiis,  vivida  sunt  verba 
cjus,  quibus  restituetur  tibi  lilius,  eo  aileslaniequl 
ait  :  <  Qui  credU  in  iite,  ciianisi  morluus    fiierit, 
vivel  {Joan,  xi).i   An  contiislaris  ct   ignoras  de 
dorniicnlibns,   c  sicut  et  cxleri  qui  spein  non  ha- 
licnt?  »  (/  Theu.  iv.)  Absill  Quia,  c  si  credis  qnod 
Jesus  inortuusestet  rcsurrexii,  ila  crcdimiis,  i  elc. 
\lbi(t.)  Ad  liaac  et  per  hanc  vocem,  mor/fiti,quum 
pto  inorte  ei  dolore    filii  conlraxeras  a  corde  tuo 
cxpellain,    nunc   reviviscas  et  consolaiionein  reci 
pias.  Iieni :   <  Viviis  cst  sermo  Dei   et  cflicax,  et 
penclrabilior  omni  gladio  ancipiti,  pertingensei  pe- 
nelrans  iisquc  ad   divisioiiem  aniinae  ct  spiriins, 
coinpagum  quoqiic  ac  inediillarum ,  nec  non  ei  cur- 
4is  cogilationum  discretor  {Hebr,  iv).i 
C.APUT  IX. 
Dt  humiliiale  prnedicaiiofnt, 
Tbilosopbiis  (Senec.  ep.  114)  :  Talis  debct  esse 
oralio  sapieniis,<|na4is  et  vila  ejus,  non  polita,  non 
fucata,  non  ptausibilis  inovens  honiiiies  ad  rlsuin, 
et  ad  hujnsmodi,  sed  tantum  scnsiis  sine  ornalibus 
verborum   explicans  siniplici   serinone.   20  1*<^'>> 
(Idem,  cp.  75) :  Cur  coi*  tnum  in  vcrbo  cuiaio  el 
non  vero  capit  obleclainentum?  Ciir  auris   pruii- 
lym?   Urendus  cs,   secandus  es.   Urendiig  es  in 
corde,  secandus  in  aiire,  ut  talia  a  te  scces  el  aii* 
feras,  ne  lalia  volulct  cor  tuuin  ei   anscullet  auris 
tua.  Periculosa  enini  sunt,  elsi   dclcciabilia.  licin 
ideni :  Ars  de  coelestibus  pure   tradilur,  atiac  vcro 
artes  ad  ingenii    exerciiium  suiit;   basc  aulein  in 
•egoiiuin  aniinaruiu.   Non  quacrit  aegroius  eloquen- 
lem  iiicdicuni  el  forinosuni,  conipositum  ;  sed  pni- 
deiitcm,  ciirare  scientein,   benevolum  ei  composi* 
tuin  in  scrinoiic  humili,  et  habitu  mediocri,  el  sta- 
lura  brevi,  ne  in  inagna  prxsumat.  Sic  et  navis  iion 
furinosum  guberiiatorcm,  scd  rcgcrc  scientcm  qua;- 
ril.  llcm,  Hieronyntus  ad    humiliiateni  sacrae  Scri- 
pturx  invitans,  ait :  llic  cst  ille  ruslicanus  vomer, 
qiio  occidit   Saingar  sexccntos  Philislli:cos  {Judic. 
iii);  ct  tu  tot  vitia   ct  dacmoiics,  si  rusticano  el 
humili  sermone  pnedices,  occides.  Huc  cnini  gla- 
dio   iiitcrficiuiilur   potius  quain   gladio  Ciccronis 
Il:cc  cst  mandibula  asini   supcr  qnain  sedit  Do- 
ininus,   qua    Sainson    intcrfecil  niille   Pliilislhxos 
;Jiiitfc.  xv).  Iloc  cst  receptoriuin  lactis,  a  qiio  Da* 
lid  Iiiii|idissimos  quinque   laptdcs  clicuit,  quibiis 
|icrcussit  cl  proslravit  Goliuin  (/  lieg,  xvii).  Claros 
dico  Lipides  ct  naiurales»  iion  fucaios,  iion  siibor- 
iiatos.  Siibornalus  ciiiin  serino  suspcctns  csi,  sicut 
et  juilex  suboniatus,  vel  testls  vel  advocatus.  Kt  nos 
crgo  dcclinantes  ampullo&a  verba,  et  |ioiius  oflic.iusa 
quani  uiilia,  ul  pauperes  et  exsules,  humilia  scclc- 
jMur,  poeta  uos  «U  boc  iuviianle,  qid  aii : 


41 

Tetephui  et  Peieui  cum  pauper  el  exiui  uterque, 
Projieii  ampuUoi  et  ieiqmpedalia  tterba. 

(lloRAT.  Di  orte  poet.) 

Iicin  :  Non  assimilemur  ei ,  qui  se  tragico  defcndil 

hiatu. 

item : 

Quid  ferel  hic  dignum  tanto  promiaor  hiatu  ? 
Vi  ridentibui  arrident,  ita  flenlibui  adiunt 
Hnmanivuttui,  Si  vii  me  jtere^  dotendum  tit 
Piimum  ipsi  tibi,  tunc  tua  me  infortunia  twdent^ 

(ID.  ibid,) 

et  movebnnt.  Item  :  Ne  desperes,  qnia  : 
Snnt  verba  et  vocei  quibut  Imnc  lenire  doforem 
Posiii,  et  in  parie  tanium  deponere  morbunu 

Sic   inquit  pliilosophus   aniico  desolaio.  Eiiam  (a 

prxdicalor  dicas  : 

SfiMl  verba  ei  vocei  quibm  hunc  tenire  dotorem 
Poitiif  et  ex  toio  tantum  deponere  morhum. 

(Id.  epist.  1,  lib.  i.) 
Itein  :  Haec  suni  verba  infantiiia  designaia  pur 
salivas  dcfliientes  per  barbain  David  (/  Reg,  xxi), 
et  ideo  viiilia,  qiiia :  <  Qiiod  siuUuin  esl  Dei,  sa* 
pientius  est  oninibtis  honiinibus  (/  Cor.  i).>  Itein 
Grcgorius  :  De  frabrica  sermo  veritatis  non  exit. 
sed  de  naiura.  Et  llieronymus  :  Qiii  nd  inscruiabilia 
et  sccrcta  Dei  non  peiietrat^  et  qiiod  patet,  et  qiiod 
non  paici,  iii  eloquio  diviiri  sermonis  huinili  ei  ro- 
cle  viventi  patcnt. 

21  fliiciisque  cxerciti)  leciionis,  disputationis,  ei 
prxilicaliohis  somin.i  ct  fundameiita  jecimus,  quibus 
cuiicia  qiiae  viderit  ad  eanidcm  maleriam  pcrtineniia 
diligens   lector  |>olerit   adjiccre.  Iloc  ununi  tameii 
nioneo,   ut   utilia  lantnin  ci  suflicienlia  apponai. 
Alioquin,  sicut  S:ilonion    lestatur  :  c  FaciendoruQi 
librorum  nou  cril  nuinerus(£cc/e.  xii).  >  Et  Joannes 
in  Apocalypsi  (cap.  xxii) :  c  Ad  lioc,  inquit,  iiihil 
adjicies.  i  Et  in  Legeiida  beati  Mariini  legitur,  quod 
cui  ad  infoi-niationem  vitx  paiica  sanclomin  exempla 
non  sufliciunl,  mulla  non  proderunt. 
eAPUT  X. 
De  iuggillatione  tuperbtw. 
Omnia  praedicia  ad  duo  faciunt,  scilicet,  ni  sci.i- ' 
rons  c  declinare  a  malo,  el  facere  bonnin  {Ptai. 
xxxvi).  >  Ei,  quia  non  potesi  vitari  malum  nisi  co» 
gniium   priiis,  a  suggillatione  superbi.-e  (qus  aiie- 
staiiic  beato  Augustino  {Expot,  2m  Ptat,  xviii)* 
0  esi  causa  ct  priH<'i|)ium  omiHuin  maloruin  ei  pccca* 
loruni)  inchoanduni  cst.  Hac  quicunque  carel,  inun- 
dus  est,  quia  lioc  peccaium  cst  ultimum  redeuntibua 
ad  Deum,  quod  recedentibps  primum  fuii.  De  qua 
Hieronyiniis  aii :  Superbia  ratione  coelcsiis,  coelesiea 
appeilt  mentes,  et  ad  proprios  revolans  oritis,  appo^ 
nit  gloriam  et  puritatcin  hoininum  irrumpere,  qii» 
de  gloria  et  puritate  nngclorum  erupii;  ui  qiios 
iiiveiiit  pariicipes  natMrac,  faciai  consories  ruins. 
Coiisiructo  cniin  spiriluali  cdificio  jnsii,  el  rltc  oni« 
iiibus  perfectis,  innascitur  ei  ei  subrepit  sacpe  su' 
pcrbia,  pro  excclleiitia    opcrum  et  virtutuin  quas 
hal:ct.  Unde  eiriciiur  talis,  ut  jain  cuni  Pliarisxu  lo- 
quaiur  atlollentc  oculos  in  cobluiii,  ct  dicente  :«  Kon 
suinsicut  cxieri   hoHiiuum«  jejiino  bis  in  Sabbaio, 


VERBUM  ABBRMVIATllM. 


xviii),  tic.y   >   cum   Publicanus  el   humilis  A Frangii  Deu$  omne  iuperbum. 


45 

(Lue- 

croiitra  sladierii  declinnre  oculos  in  terrani  pcr- 
ciiiieiis  pecius  suuni,  et  dicens  :  <  Deus,  propi^* 
titis  rsto  milii  peccaloni  ( ibid, ).  »  Item  Iliero- 
iiyiiius  {Episl.  ad  Anionium  de  modeida,  tom.  1)  : 
lUec  e$t  (|une  aiigeluiii  de  subUmi  ordliie  ei  gloria 
aiigeloriim  dejccit  in  aereiii  culiginosuiii  depulalum 
ei  iii  carcerem  usque  in  liiem  judicii.  H;£C  est  qux 
priiiHiiu  boiuiuem  de  paradiso  coelesii  dejecit  in 
iiiiiu(i«ini,  <  et  in  i.icum  miseriae,  et*in  lutuin  fjpcis 
iPsal.  iixii).  >  llaec  est  qiiae  populo  Judaico  elalo, 
qiiia  f  non  fecit  taliter  oinni  nationi  {Psal,  cxlvii),» 
populum  geutium  prius  non  repulatum  slillam 
sitiilae  {Ita,  xl),  i  pratulit ,  sicque  <  caput  versum 
est  in  caudam,  et  cauda  In  capul  {Deui.  xxviii).  i 


41 


(Prudent.  Psyc/iom.  4.) 
Nondiciturlibidinosis,  gastriinargisresistcre,  qua 
tam(ihviiirt:iboniliiaiur,  seJ  non  adeo,  m  supcrWanv 
Item  iclem  :  Superbia  C(»riiula  depingiiur.  Duoecim 
liabet  cornua  :  nuuiuconlra  dilectioii(.niDei,aUcrum 
conlra  dilectionem  pTOxiini.  Contra  coriiua,  buniili\ 
latis,  scilicet  dilectioiiis  Dci  ei  dileciionis  proximj, 
fJndepraecipueliocvitiuniDeuniimpugniit.Dehiscor* 
nibusait  David  :  <  Exaltabuntur  cornua  justi,  et  onw 
nia  cornua  peccatoruni  coiifriiigam  {Psal,  lxxiv).  • 
Iteni  Weroiiymns  {Epist.  ad  Abigaum^  t.  I)  :  Nibil 
cst  quod  ab  ineuiite  ajtale  borrueriiu,  sicui  mon-r 
strum  superbix,  sicut  cervicem  ereciam,  sicut  ocu^ 
los  subliines,  sicut  supercilium  grnvc,  sicui  coiw 
hem  David:  <  Pnevaricanles  repulavi  omnes  peci-  ^  twneliosam  bumililateiii.   Item   DaviJ  :  <  Doinino 


caiores  terrx  {Psai.  cxviii).  >  Sunt  enim  peccatores 
cosli,  H  peccatores  terrae.  Peccatores  vero  coeli,  sunt 
siciit  \\\'  qui  dixit  :<  Ponam  in  coelo  soliuin  ineiMii, 
et  ero  siniilis  Aliissiino  {isa,  xiv);.i  ei  sicutille  qui 
diiit  :  <  Poccavi  in  cceluin  et  coraiu  te  (Luc,  xv) ;  > 
et  tii,  de  quibiis  dioitur  :  <  Posuerunt  in  coslum  ols 
suum  (Psa/.  lxxii);  i  etquicunquecoeli  incolae  relin- 
quunl  coelum  :  qiiales  sunt,  qui  graiiaui,  quain  in- 
fundeute  Spiritu  sanclo  aeceperant,  niinuuut. 

Peccator^s  autem  terr»  dicuntiir,  qui  terrenix 
involvnuCMr  delictis.  ut  libido,  22  ^•'islrimargia, 
et  liiijnsniodi.  Ilctn  David  :  <  Domiiius  justus  con- 
d;let  cervices  peccatorum  {PsaL  cxxviit),  i  id  est 


Deus  meus,  si  feci  Jslud  (Psal.  vii) ;  »  quasi  pecca- 
tum  superbia^  ignominiosum,  quod  nominare  etiani 
borrendum  est,  cum  Doniino  inaKime  adversetur. 
itein  Ecclesiasticus(cap.x) :  <  Odibilis  eslcoram  Dcq 
ethominibus  superbia,  et  exsccrabilis  omnis  inl*» 
quicas  gentium.  i  Iteni  :  <  Arrogans  el  superbns  odir 
bilis  est  in  civitate.  i  Super  omnia  viiia  detestav 
tur  superbi.im  sacra  Scriplura.  Uniic  ei  Psalmisl^ 
fere  iii  omni  psalmo  conqueritur  dc  illa,  ul  ibi  : 
<  Multiplicala  est  siiper  ine  ii)ii|uitas  superboruni . 
{Psal.  cxviii)»  I  El  ibi  :  <  Superbi  iiii(|iic  agebani 
usqiiequaque,  i  vel,  <  iisqiie  valde  (ibid,),  >  quiai 
alios  peccantes  peccando  exccduni.  Vel,  <  usqiie^ 


rervicosos  et  superbos  peccatore^  conleret.   Non  (;  quaque,»  usquead  peccaticonsuminaiioueni.  Oiunii 


ait:  Pe.lem  vagum  ad  mala^  pon  niannni  noxiain» 
non  oculiiin  lascivum,  vtsl  quxcunquc  nieuibra,  qui* 
bus  itur  ad  nialuin  ,  sed  ceryiceni ;  quia  nibil  adeo 
Beo  displice^  siciit  cenix  erecta  post  peccatum. 
Itein  id«na :  <  Si  mei  non  fqerinC  doiiiinati ,  tunc 
liiimaculatijs  ero,  et  lemundabor  a  delicto  niaximo 
{Psal.  xviii) ;  >  id  est  superbia.  Nibil  enim  gravius 
M  quain  <  apostaCare  a  Deo  (Eccle.  x),  i  quod  facjt 
luperbia.  Iteqi  ideni  :  <  Non  veiiial  inibi  pcs  sqper!- 
biue^  el  manus  peccatorjs  non  moveat  nie  (Psal. 
XXXV). I  Pes  superbias^  id  est  superba  aQcctio;  el  ita 
wui^us  peccaforis,  ciijusque  scilicet  suggiBrenlis  niibi 
ut  prccem,  noii  me  movere  poierit.  Uectiis  ordo.  H^t* 
dlx  eaim  pecxati  superbia^  per  quam  ad  alia  pec- 
cata  proceditur.  Hoc  est  qiiod  dicilur  iq  alio  psalino:  ' 
$  Ab  occultis  meis  munda  nie,  et  ab  alieDts  parc« 
servo  tiio;  si  niei  non  fiieript  doininati,  tuiic  ininiar 
cuiacos  ero  (Psal,  ^viii).  >  item  Hieronymus  :  Su-r 
perbia  sputo  co^iparalur,  Non  enim  sufficit  superbis 
quoi)  Deum  olleiidiint,  nisi  et  in  faciem  ejus  con* 
spuaut.  Erigtintnr  eqiin  et  iinpinguut  se  in  ipsuui, 
quia  cuin  aliis  viiiis  recediint  a  Dcq.  Unde  :  <  Mai- 
ledicti  qui  fornicautur  abs  le  (Psa/.  Lxxii);  >  isti 
incurrunt  e^  ingrassantur  iii  eum.  Iiem  :  Superbia 
incoepit  ab  injuria  Dei,  ideoque  Deus  lioc  vitium 
super  oninia  vitia  detestans,  ait :  Mibi  reservetur 
hic  bostis  ineus,  cum  eo  mibi  est  congressio.  Unde 
Acicur:  <  Su|[>crbis  f>uus  refisiit  (/  Pei.  v),  >  etc, : 


eiiiin  peccati  consuminatio  est  siipeibja.  UnJo  non 
restat  gravius  etulterius  peccare  quain  per  supev* 
biam.  Iteni :  <  Coagulatuin  est  sicut  lac  cor  coruin 
(f6ic/.),  I  id  est  snperboruni.  Sicul  enini  lac  coagulo 
et  fermeiito  constringitiir  23  ^^  indurescit^  sic  e| 
fermanlo  superbiae  lac  siqierborum  constriflgitup» 
ne  drlectio  eoruin  extcpdatur  usque  ad  proxiinum 
et  iiiimicum,  atl  queni  deberet  extendi,  ergo  nec  a4 
Doum.  Item  Gregorius  (lib.  viii,  Morul.  c.  30  cl  libf 
XXXIV,  cap.  18) :  Sicut  bumilitas  oiniiia  vitia  enervatt 
oinnes  quoque  virtuies  colligil  et  ruborat,  sic  ei 
snperbia  oiniies  virtules  dcstruit  et  dissipat,  om-r 
niaqiie  vitia  coacervnt  et  <!Oiis(di(JaC.  Iiem  :  In  porta 
rerigioiiis  Cbrislian»  siib  aiiestatione  prolitetur  ca^ 
lecbijKaiidus  quod  abrenuntiat  diaboto,  ut  principi  eC 
auccori  Oiiiniuin  maloruin,  et  omuibus  operibus  ejns^ 
et  proicipiie  pompis  ejus,  qi^x  difllcilius  caventur, 
et  nounisi  Cinn  niaxima  cauteJa.  Opcra  enim  ejus, 
qutf^  consistunt  in  illiciiis,  nianifesiius  paCeni,  ec 
idco  facilius  caventur.  Pompee  vero  in  liriiis,  et  in 
usu  licitorum,  quoi  accedciite  superbia  fiuiil  illicita;^ 
ut  in  superfluitate  e(  apparatu  vesiium  prctioSo,  1» 
sellis  deauratis,  et  in  calcaribus,  et  frenis,  ubi  ma" 
gis  relucet  eC  nitet  aurum,  quani  in  altaribus.  Sed 
iioiine  in  usu  teinporalium  distincta  esl  meta,  cer- 
tusque  niodus  et  liniitds,  quQs  pQii  licet  excedere 
siiie  iieccato?  Nonne  na^ura  ligec  distjnxit?  Nonne 
(St  lan^ti,  u(  Aposioltis ;  <  H»Ml<^l  v^lim^qci  91 


47  reTIU  CANTORiS  4S 

uliiiieula   his  conienti  suiil?  i  (/  Titn,  vi.)  Niinqtiid  A      Faitut  utett  puUhm,  tequiiurque  tuperbia  formam. 


aliquis  sic  se  pascendo  el  vesiieiido,  sicul  hodie 
iit,  in  primiliva.jCcclesia  pcccarel  niortaliter?  Nuii- 
quid  non  corriperciur  super  hiijirsmodi  ?  et  si  tunc 
fiieril  poccaiuin  mortale,  quoiiiodo  desiit  esse  pec- 
calum? 

Sed  objicies  :  Quia  vivendum  esl  cuilibet  pro 
modulo  suae  personae,  et  secuiiduin  mores  bonos, 
el  consuetudines  illorum,  inter  quos  vivilur,  ita  ut 
his  occasione  movendae  concupiscentiac  iion  siu- 
^eant,  ncc  in  se,  nec  aliis;  sed  quoiisque  protcn- 
delur  liarc  consuetudo?  Nunquid  non  polerit  usqnc 
ad  superfluilatem  porrigi?  Sed  quis  sciolus  cst  con- 
siieiudinfs  illius  honest;^  licilae,  el  rmiilal»,  de  qua 
dicitur  el  inlelligenda  esl  auciorilas,  cuin  siiigulis 


(JuvBN..  sai.  8  ) 
Qiianiloque  a  dono  gratisc  orilur.  Uiide  Hieronjnuis 
<S.  HiERON.  I.  11,  episl.  93 :  Subcinere  ei  riiicio,  siib 
Jcjunio  in  tunica  et  manica  rolliculala,  sxpc  latci 
magna  giiperhia ;  qiiia^: 
Cum  bene  pngnnris,  cum  cuncia  iubaeta  putaHs^ 
Quw  plut  inieslat,  vincenda  tuperbia  restat, 

(OviD.  Hb.  )i  Fanlorum.) 
Item  :  c  Mnltiplicata  estsuper  me  iuiquitas  superbo- 
rum  (P$aL  civiii).  >  Qulbus  non  profuit  quod  hu- 
maiia  natnra,  post  delicturo  primi  hominis,  humi- 
liata  estet  quodpa8sa,et  quod  muhipliciler  afllicu 
(Christus  scilicet  in  ea),  eri{0  superbis  nec  mort 
Christi,  nec  cnix,  nec  lancen,  nec  clavi,  nec  hujus- 


iNebus  consueludinibiis  prislinis  aliqnid  adjicialur,  ^  „|oji  prosunt,  cum  bumilitaii  obvient,  imo  dftslruera 


tiiin  scilicet  coiisueludini  vestiendi  se,  tuiu  aliis? 
Iteni  :  Quantum  sit  monsirum  supcrbi.ne  ostendil 
orlus  ejus.  Oritiir  enim  quandoquc  a  dono  fortunae, 
ct  hoc  muhiplici :  ut  a  divitiis,  qnia  f  Abnndanlia 
pants,  et  superbia  viiae  causa  fuit  pcccati  Sodomo- 
rum.  I  Itein  :  c  Adipeni  suum  conclusenint,  os  eo- 
runi  locutum  cst  superbiani  {Euch.  ivi).  >  iieni : 
Yide  qnid  faciat  otium  el  cibus  aJienus:  c  In  iabore 
hominnro  nonsunl,!  eic.  (Psal.  xvi.)  c  Prodiil  qna^i 
cx  ailipc  iniquitas  eorum  (Ptal.  Lxiii).  > 

Ab  habilu  eiiam  exteriori  et  interiori  procedit 
qiiandoque  superbia,  ut  est  vestiius,  victus,  equo- 
ruin,  familiae,  el  hujusiiiodi.    Unde  Sebastianus: 


uitanlur,  velintque  eam  non  esse,  et  ila  Chrisluin 
nec  Deum,  nec  hominein  esse.  Iiem  :  Quia  a  bonit 
et  donis  fortunae,  ut  a  divitiis,  orilur  superbia»  pra^ 
cipit  Aposlolus,  in  I  ad  Tiin.  cap.  vi :  c  Divitibut 
hnjus  saeculi  non  sublime  sapere,  nec  sperare  in  in« 
cerlo  diviiiarum,  >  qiiae  modo  adveniunt,  niodo  re« 
cedunt.  Item,  a  poienlatibus  et  dignitalihus,  vel 
habitis,  vcl  concupitis,  ut  in  illis  quis  superbiat, 
orilur  superhia.  Uiide  beala  Virgo  :  c  Deposuit  po« 
tentcs  de  sede,  >  id  est  snperbos ;  c  et  exaltavit  bu- 
iniles  (Luc.  i).  >  —  c  Putentes  potenter  lormentA 
patientur  (Sap^  vi).  >  —  c  Retribuet  cnim  Doniini;? 
abundanter    facieiitibus  superbiam  (Ptal.  xxx).  > 


Nunquain  hic  Christianus  fuil,  quia  saporum  iau-  C  Ilem  :  Non  expavit  Apostolus  divitias  (pro  se»  sed 


litiam  dilexil.  Ita  et  philosophus  (Seneca,  cp.  87) 
vectus  in  vehiculo  confracto ;  ita  debilibus  asinis 
ct  macris  trahcntibus  illud,  solo  motu  vitain  te- 
stantibus,  mulioneque  discalceato  el  fere  niido,  illis, 
quos  obviam  habuit,  quserentibns,  si  ejus  esset  ve- 
hiculum ,  respondit :  Non,  sed  alienum  sibi  cuin- 
modatum.  Redieus  autem  ad  humilitatem  et  cor 
suum ,  ait :  Quid  feci  modicitatem  meam  n»rgans, 
quasi  superbe  et  male  excusans?  24  Q"'  ^"*'"  ^^' 
dido  erui>escft,  nonnunquam  pretioso  gloriabitur. 
Quandoque  a  doiio  nalurse  orilur  superbia,  ut  scien- 
iiac,  iiigenit,  memoriae,  iiidustria;,  vocis  deleclabilis, 
ratiouis  ei  hujusinodi.  Undc  Beiicdictiis  (B.  GRECon. 
lu  11  Uialog,  Ub.)  Roinu;  tiinens  nionstruin  siiperbiae 
cum  ingenio  et  scieniia  superare  se  videret  coae- 
taneos  suos  adolescenies,  c  recessit  a  studio  pru- 
denier  nescius,  et  sapienter  indoctus.  >  Aposiolus 
eliain  ail :  t  Scientia  iiiflat,  charitas  aedinau  (/  Cor, 
viii).>  Ki  Aaguslinus  Hieronymo  scribens  :  Malo  ut 
cesset  scientia  ista,  quae  inflat,  quam  pcreat  quae 
si*diflcat,  scilicet  charitas.  A  generis  etiani  nobilitate 
oritur  superbia.  Sed  tolle  Annibalem  tuuih,  precor ; 
iniseruin  cuiin  esl  alioruni  incumbere  fainae.  Quis 
fructus  generis,  si  coram  lepidis  male  vivltur  ? 

'Nobilitat  animi  tola  eti  atque  unica  viriut, 
Dic  mihi^  Teucrorum  prolet^  animalia  muia, 
.,Quit  generota  putet  tiiti  fortia  f  Sed  tu 
Nil  niti  Cecropides  iruncoque  timiltimut  Hermce, 

Jl  pulchritudine  eiiam  oritur  superbra.  Undc: 


pro  aliis,  qui  ait  :  c  Scio  abundare,  et  pennriani 
pati  [PhiL  iv]),  >  sed  morbum  earum,  id  est  soper- 
biam  vel  cupiditaiem  •  quae  <JuO  ?itia  semper  adjun« 
cla  sunt,  sicut  lestatur  Beda  super  Ecdesiasticum* 
Iiein,  sic  erat  Sapientia  t  c  Divitias  et  paupertales» 
Doinine,  nedederisinihi,>  pauperlalem,  c  ne  >  alieujt 
c  furer  >  ex  inopia ;  divitias,  c  ne  dicain,  Quis  Domi* 
nus  esi?  >  (Pro9,  xxx.)  Itein  Uieronyrous  :  c  Soavis 
Dominus  uuiversis  (Ptal.  cxliv),  >  tamen  monstrum 
et  stercus  siiperbiae  sordibus  et  aliis  malis,  scd 
venialibus,  curat  et  expellil.  Haec  c  Stercora  sunt 
boum  lapidantia  (Eccli.  xxii) ,  >  caeteris  vitiis  non 
ita  vilia  apponunlur  cmplastra.  Unde  Deuter.  25 
cap.  VII  :  <  Dcvoi  abis  sepleni  populos  et  consumes,  > 
^  qni  suiit  in  lerra  ad  quatn  ib1s,  sed  c  paulallm  et 
pcr  paries,  quia  non  poleris  eos  delere  simul,  iie 
forie  multiplicentur  contra  te  bestiae  lerrae.  Vide 
ne  de  besiiis  oriautur  ursi  et  leones,  et  devorent 
te.  Sunt  eniin  vitia  quaedam  nobis  tribuUria,  qui- 
biis  majora  caventur;  de  quibus  dici  potest : 

AUquitqu€  malo  fuii  utut  in  t//e. 

Sic  ct  Paulus  curalus  esi  a  superbia  nialo  scilicet 
tributario.  Uiide  :  c  Ne  magnitudo  revclationuui 
exlollat  me,  datus  est  rolhi  stimulus  carnis  nteat 
angelus  Satanx,  •  elc.  (//  Cor.  xii.)  Si  subtilius 
etiam  consideres,  animadvertes  vitium  superbiae 
sordiilissimum  tordidissiino ,  et  mortale  monali 
emplastro  saepe  curari.  Unde  :  c  Muliiplicatie  sunt 
inflrmitatcs   eoruiu,    postea  accelcraverunt,  >  c:c. 


40 


TeKDUM  ABDRCVIATUM.  M 

Salanas  Salanani    expellit,  A  Uiscuireuief;,  nares  minaces  el  iiijurias  spiranles, 
c   Venies  in   Babylo-      liumeri  jacianies ,  scheniala    ridefitia.  »  Es\  etiam 


{Ptmi,  IV.)    Iiem   :  c 

etc.  »  {Mattk,   XII.)    Ilem 

nem,  el   ibi  curaberis  {Mich,  iv).  »  Item  :  f  Prius* 

quam  humiliarer  ego  deliqui  (Psa/.cxviii).  i 

Sarpe  etiam  lioc  luoiisinim  quadani  buiia  siinu- 
biione  el  couieniptii  curuiur.  t^iide  Gregorius  de 
quodam  ereiniia  rogalo  a  quudam  civc,  cul  opu- 
scula  sua  Tendcbal,  iit  dunium  ejus  iulrarel  lilio- 
qae  ejus  xgrolanti  nianus  iuipoiieret.  Qui  cuiu 
accederel  ad  civitaiem,  vidciis  cives  et  pampaui 
veniresibi  obvios;  liorripilioiies  el  qiixdaui  prae- 
ambula,  el  praeludia  superbix  in  se  sensil  pro  hu- 
nore  sibi  exhibilo  ;  qiii  el  ne  siiperbia  oriretur, 
exspoliavil  se,  et  projecit  iu  fliimen  :  quein  cives, 
quasl   furiosura  conieiiipscruiii.  Ille  vcro   relictis 


os  lingua*.  superboe.  Uiide  :  f  Disperdal    Duiniiius 

iiniversa   labia   dolosa  ,  et  Linguam  niagniloqiiaiu 

(Psal,  XI).  I  Itcui  :  c  Posueruiil  in  coelum  os  suum 

el  liiigua   eoruiu   Iransivii  in  lerra  {P§aL  lxxii)  » 

Liii{*ua    etiam   superba  quandoqite    viudical     sibi 

oniiiia  iiieiubra,  quasi  ca  cog.il   loqui  el   sibi  ser- 

vire.  Dude  : 

Cum  peif  cumque  manuSf  cum  catera  membra  lo' 

[quantur^ 
Inferiut  guttur  qua  ratione  tacet  f 

Est  etiam  superbia  toliiis  i-orporis  (solis  pudendis 

excepils  in  quibus  verecuiidaiuur  ,  unde  eliam  am- 

pliori  lionore  ea  tegimus).  Quidam  ^enim  siaturam 


femicin€litssuis.iiudus,  iu  cellulam  suam  rediii.  «  P^*':^"^»;*J"^^"^' ^^  ^"^^»"  «"P^"'  «"'•^"*  P«"""> 

Sic  se  niagister  Lanifraiicus  (1.  i,  in  Eutrop,)  cti- 

ravil  a  superbia,   breviaudo   sciiicet  producendas» 

el  producendo   corripiendas  syllabus.   Qui   tamen 

iu  subliliter  el  acule  poslea  iu  Turonensi  concilio 

conlra   Berengarianam   baRresim  disputavii.  De  la- 

libus  dici  poiesl : 

Ea  nbi  contemptut  nimiui  juvat, 

Stuttitiam  simulare  loco  prudentia  summa  est. 

(Cato  tri  Diiiichis.) 
Ilem ,  Uieronvmus  :  c  Siiperbia  est  mons  posilus 
iuter  uof  el  solem,  qui  non  permiiiit  nos  videre 
solem  Justiliae.  i  Itein  :  c  Ha:c  est  sartago  posita 
Inler  nos  el  Jeriisalem,  iic  ipsam  videamus  {Etech, 
IV).  I  Hxc  est  nubes  Inlerposita  de  qua  dicilur  : 
c  Opposuiftti  nubemueiraiisealocatio^  Thren,  iii).  > 
Itein  :  c  Domiue,  non  est  exaltatum  cor  nieuni 
(Psn/.cxxx).  I  Esteuiinsuperbia  cordis.oris,  lotius 
corporis  el  operis.  Superbla  sibi  omnia  uienibra 
corporis  vindical,  sibique  servire  cogil,  el  tunc 
prinio  sibi  ipsi  coiisoiial  el  coiicordai.  De  superbia 
cordis  qux  inloxical  et  pullulare  racit,  ut  radix, 
alias  species  superbi»,  ail  David  :  c  Doiniiie,  iion 
est  exaliatum  cor  meuin.  i  Os  autem  bominis  du« 
plei  etl»  scilicel  os  faciei,  el  viiltus. 
Os  homini  sublime  dedit, 

(OviD.  I  Metamorphoseos.) 
El  fruns  doiriicilium   est,  cl  signuui  verecuudip  hii- 
mililatis,  vel  iiupudeiitis  elaiiuuis.  De  hoc  ore  ail 
|K>eia  : 
Quas  gerii  ore  minas^  quanto  premit  omnia  fastu? 
(Statics  Thabaidos  i.) 
In  boc  ore  uiultiplex   supcrbia  :  ui  superbia  elatae 
uaris.  Unde  Isaias:  c  Ailende  26  '^^'  ^^  homine, 
qui  spirilum  habei   in   naribus  (Ua.  ii).  >  Superbia 
eliam   oculorum.  Uiide  :  c  Oculos  sablimes(Prop. 
vi),  I   et  Propheta  :  c  Neque  elati  sunt  oculi  mei 
(Psat.  cxxx).  >  Ei  Job  vel  Sapieniia  :  c  Extollenliam 
oculorum  meorum  ne  dederis  mihi  (Eccli,  xxiii).  > 
Etcervix  elium   erecta.  Unde:  c  Dominus  concidet 
cervices  peccatorum  (Psal.  cxxviii).  >  Unde  etiam 
Cassiodorus  senator  loquens  Je  adolescenle  Juliano 
Apostaia  :  c  Non  est  sperandum  de  eo  cui   in  ju* 
rentuie  sunl  hxc  :  Cervix  inflexibilis,  oculi  vagi  el 


ventrose  inceduiil,  mole  corpuris  ct  gastrimargia 
eos  nou  cogente  ad  hoc.  Quidain  vero  pectorose 
quasi  arcuali : 

Et  muUum  referunt  de  Meccenate  supino, 

(JUVENALIS,  Sat.  1«) 

Quidam  manibus  iii  omiiem  partein  &e  exieiidunl. 
Unde : 

\enliiat  ofstivum  digitis  sudantibus  aurum, 

(Id.  t6id.) 
Quidam  ereclo  et  cxteuto  collo,  et  quasi  aflixo  palo 
iiiceilunt.  Unde  Isaias  ;  c  ElevaUe  siint  iWix  Israel, 
el  ambulavcrunt  collo  extento  (Isa.  iii).  >  De  siipor- 
bia  operis,  ail  David  :  <  Nun  habilabil  in  niedlo 
domiis  nieae,  qui  facit  siiperbiam  (Psal.  c.)  >  Uciii  : 

^  c  Relribuet  Doiuinus  abuiidanlerracieiitibus  siiper- 
biam  (Psal.  xxx).  >  liem  :  c  Noii  ambulavi  iu  iu:iguis 
iiequc  iu  uiirabilibus  super  lue,  >  elc.  (Pial,  cxxx.) 
Singula  vitia,  singula  membra  possidcul ,  iu  quibiis 
doraicilia  habent  ;  sed  hoc  vitiuiu  in  omiii  fere 
membro  dominalur.  Propterhas  pluresspecies  su- 
perbiae,  ail  Propheta  pluraliter  :  c  Leva  nianiis  tuas 
iu  superbias  eorum,  qui  maligna  loquunlur  stiper 
me  (Piat.  lxxiii).  >  Hoc  etiam  vitium  adeo  pcstifo-* 
ruin  est  et  dominans  quod  domiuium  el  reguiiin  al* 
leriiis  vitii  sibi  vindicat.  Unde  philosophus  (Scnec. 
ep.  60)  :  Video,  inquil,  unicam  silvampliiribiis  cle- 
plianlis  suflicere,  lauros  torosos»  el  uu iro  ngro 
conientus  esse^  Quid  cst  igitur  qiiod  lionio,  uiiiior 

D  his,  pascilur  terra,  coelo  et  mari?  uuiii  prupter  fa- 
niis  quautilatem»  qua  caelera  auimalia  ^iicai,  vel 
obiiigluviem  exsaturandam?  Minime.  Non  euiiu 
tisus  veulris  esl  in  prelio,  sed  ambiiio.  Iiem  iu  iV 
Reg.  •  Veruuitameu  excelsa  non  abstiilii.  >  lieiu :  <  Su- 
perbisDeusresislit(/  Petr.  v).>  c  Frangii  Deusoinne 
su|)erbuui  (Prod.  in  Psgchom.  iv).  >  De  talibus  ciiiiii 
cilo  ulciscilur  ,  alios  exspectat  inagis  ad  poeniteii- 
liaiii.  Item,  hoc-  viliuin  redarguens  Aposiolus  ail : 
c  Non  incomposilOH  (Rom.  i) ;  >  ncc  in  incedsu, 
nec  iu  habilii  exleriori  scilicel,  vel  rnterioii : 
qiiia  iucotiiposilio  corporis  signuni  esl  iiilerioris 
iucomposiiiouis.  liein  ,  EccIesiasL  xxxv.  Iieui 
Job.  XV  :  c  Telendileniin  manuiu  suam  contra  27 
Deuin ,  >  etc.  Iicin  ,   ei  sicui  gigantts  stcterunt 


91 


PETRl  CANTORIS 


59 


/rrntr»  mt  siiperbi.  item  ;  c  Hi  siir.l  gig.iiiles  acUifl-  A  invidi  perinaneanC.  9ic  ergo,  cum  in?ldia  ref  nainra 


*^iinlC9  Inrriin  Dabel  contra  Doiniiniini,  ut  nsccndaiil 
ift  coBlnm  {Gen.  i).  >  Iiem :  c  Uti  rum  diabolo  dicuiit : 
Asccndnm  in  coelum,  elc.  >  (ha,  xiv.)  Iiem ,  Job 
jlviii :  c  Devoret  pulchritudinem  el  brachia  ejiis 
lirimogeiiita  niors,  >  id  cst  superbia^  qux  inter  vi- 
li:i  priusiii  c<Bleslil)us  nala.primam  creaturam  Dci« 
)d  est  angelaui  occidil.  Iicm,  Cassiotlorus  (iu  Ptal, 
XVIII) :  ^oii  cst  tcrlia  origopeccati  praeier  occullum, 
f(uo  cecidit  dinholus,  eialienum,  quo  bomo  sedu- 
ctiis  esl,  el  coiisueludo  fecit  suum.  Undc  dictum 
est  in  Psalino  :  c  Eteinundabor  a  deiicio  maximo 
{P$al,  xvtii),  >  id  est  a  di^ficto  superbise,  quod  vere 
est  maximum.  Non  enlin  est  majus  peccatum  qinnn 
<  apostatare  a  Deo,  >  qiiod  csl  vitium  superbi»  lio- 


hit  post  moriem^  non  est  veram  quod  didmr  a 
p<»eia : 

Paicilur  in  vivii  litor^  poii  fata  quieicil, 

(OviD.  Elegia  15, 1.  f.) 
l^noro  lamen  si  homfnes  posl  morlem  iiividchiint. 
Item :  Tanta  est  invidiae  inalitia,  quod  etiain  ipsa 
Spiritum  sanctum  perseqiiilur.  Quid  eniin  in  bono 
proximi  aliud  perseqtior  qiiam  donnm  Splritus  s:i:i'< 
cti?  Itaque  ipsum  datorem  in  dono  persequor,  cl 
exstinguere  conor.  Iiem  :  Diininuere  vel  iiicrustare 
bonuin  proximi  quid  aliud  esl  quam  illud  Beelzebub 
principi  daemoniuin  ascribere?  Et  ita  Daininum 
daiorem  boni  csse  nolumus,  cum  illiid  in  proximo 
pervertiiiius,  qaasi  diabolo  illud  ascribenles.  Ilein: 


iitiiils  et  angcli.  c  Superbia    veroest  luitium  >  et  »  gj^^  i^^^j^  ^g^re^t:^  esl  primum  Adam  {Cen.  iii). 


causa  c  omnis  peccati  {Eccli,  x),  >  id  esi  omnis  gene 
l-ispeccati,  qua,  qui  carel,  ille  veroest  imnmiiis  ab 
oinni  peccato.  Uiide  dicitur  in  eodein  psalino  :  c  Ei 
erunt  ut  complaceant  eloquia  oris  mei,>  elc.  {Pial, 
jLViii.)  Eloquia  enim  oris  mei  erunt  talia.cut 
eoinplaceant  in  couspectu  tuo  semper  {ibid,},  >  non 
hominum.  Si  auteni  non  mundiis  a  superbia  riiero, 
eloqiiiu  inea  non  complacebunt  in  conspeclu  tuo. 
Si  veromundus  Tuero,  non  soluin  eloquia,  sed,  et 
•  nicilitatio  cordis  niei  (iM.)  >  erit  talis,  iion  ut 
piaceat  hoininibui»,  sed  tibi,  qui  intus  vitles »  et 
conscienliam  liominum  inspicis. 
CAPUT  XI. 
Contra  invidiam, 
Invidiae  mater  cst  superbia  :  et  utinam  bene  suffb- 
rata  inatre  ei  contrita,  suiTocarelur  et  contererelur 
tilia!  Per  superbiam  cecidit  priinus  aiigelus,  de 
angelo  faclusSataniquamretinuit  iiiefreciuin,etrorte 
in  affeclum,  invidiam  aiitcin  etiain  iu  effectum,  cl 
la  affectum.  Ilujus  invidia  inors  inlravit  in  mundiim 
{Sap,  II).  Quia  enim  diaboius  iuvidit  in  liouiine 
qii^d  perdiderat,  nisus  est  ut  suggestioiie  sua  a 
lono  illo  cadcret  et  honio,  iiiqiiiens  in  serpente : 
>  Quacunquc  die  coinederitis,  eritis  sicut  dii  {Cen, 
lii).  >  Quam  mngnum  autcin  sit  hoc  vitium,  patit 
pcr  radiccin  ejiis,  scilicct  superbiain,  ct  per  effe- 
itum ;  parit  enim  rraternuin  odium ;  quotl  scilicet 
iMlium  quantum  sil,  ct  quam  grave,  paiet  ex  aucto 


perquam  c  intravil  mors  in  inundum  {Hom.  v),>  iia 
et  aggressa  est  secundum  Adain.  Per  invidiaui  enim 
criicinxiis  esi  Chrislus  a  Scribis  et  Pharisxis.  Hacc 
est  c  fera  bestiaquae  devoravii  Joseph(Ceii.  xxxvii),  > 
(eo  quod  a  patre  cunciis  frairibus  plus  amaretnr)» 
et  illuin  aciualem,  et  Joseph  spiritualem,  Christum 
scilicet.  Hic  est  ceius,  qui  absorbuit  Jonam  (Jonm 
11).  In  duobus  auiem  consistit  invidia,  scilicet  in 
gaudio  et  dolore.  Unde  poeta : 

JmuUare  malii,  rebuique  agreicere  tcelii. 

(Statius  II  Thmbaidoi,) 

Ibi  autem  a  poela  non  notatur  nisi  uiia  caosa,  ubi 
alter  poeta  ait : 

Invidui  alleriui  rebui  macreicit  opimii, 

^HoRAT.,  1. 1,  ep.  2.) 

Et  alia  ubi  ait : 

Semper  abeil  riiui  niti  quem  fecere  aolorei, 
(OviD.  it,  Metamor.) 

Utraque  in  hoc  :  0  dulces  visure  polos,  sed  ilcruni 
intrature  tencbras.  Ilem  Job  (cap.  v) :  c  Stultum 
interncit  superbia,  parvuluin  iuvidia.  >  Itein  Salo* 
inon  in  Parabolis  (Proi?.  xiv)  :  Mundilia  vel  •  Vita 
cordisestsanitasc^inrnim  :  pulredo  ossiiim  invidia.» 
Itein  Isaias  (cap.  xxxiii) :  i  Concipiftlisignem  ardoris» 
el  paiietis  stipulam  ei  spiritus  vester  cousumel,  ei 
devoinbil  vos.  >  Uiide  poela : 
Justiui  invidia  nihil  esf. 


liiatibus  sanctorum,  qui  dicuut  propter  illud  omnia  o  quae  proxiinuni  suuin  protinus  consuniit  auctorcm 


peccata  sunl  reddita,  etiam  diiiiissa  redire  et  repeti 
nsque  ad  novissimum  quadrantem;  quod  maxiine 
cst  irremediabilCf  quando  habct  iuvidinin  radicein. 
Nascitur  enim  quandoque  ex  cotituiuelia,  vel  inju- 
ria.  Ex  contumelia  dupliciicr ;  ex  rontuinelia  verbi 
acilicct  occulti,  ul  dctraciorii;  vel  vcrbi  manifesti 
et  coniumeliosi.  Ex  injuria  dupliciler;  ex  injuria 
damni,  vcl  cx  injuria  illata  corpori ;  cl  tunc  liuc 
viiium,  scilicci  fraternnin  odium,  remediabile  esl| 
qiiia  causam  habet  2g  impiilsivain.  Item  :  Si  pro 
quaiitate  incrilorum  boni  inserenlur  ordiuibus  nn- 
gelorum  ;  ergo  pro  qualitale  ineritoruni  mali  Inse- 
rentur  ordinibus  daemonnm  :  ilt  sicut  illi  daemoneii 
Iki  «lernum  invidebunt»  sic  %\  ipsi  niali  in  «ternum 


Iteni :  Sicut  signa  siia  hnbet  superbia,  ul  noii  lateal 
(ui  oculos  sublimes)  alia  ctiam  iii  aliis  membris,  ita 
et  invidia  signa  sua  liabet.  Ilaec  est  enim : 

Perpelua  anxietm,  nec  mema:  tempore  ceaat, 
iaucibus  ut  morbo  ticcii,  etpnllenlibuSiiMMr^Me 

[molarei 

Dificili  creicente  cibo 

Deprendas  animi  tormenla  latentii  in  asgro 
Corpore :  deprendas  et  gaudia,  iumit  utrumqne 
Inde  habitum  faciei. 

'JuvEMAL.,  satvr.  14  et  15.) 

Haec  eliam : 

29/n/er  finitimoi  vetui  atque  antiqua  iimuhas» 
immortale  odium,  et  nunquam  tanabite  vulnus^ 

(ID.  ibid.) 


83  VERBUM  ABBREVIATUM.  il 

Kem-.Hsc.  nau  i  snperbia,  maier  est  prodi- A  coiitemniintur  boni  ab  in? idis  dicenlibiii ,  quia  boni 
tionis,  homicidii  6t  frairicidii.  Hac  enira  eiagilatus  sunt,  sed  imperili  el  illilerati.)  Vel  esl  sancta  imi- 
r.ilii.  frairi  .nit  in  dolo  :  i  Eanius  in  campum.  »  taiio :  disce  sancLim  superbiam,  simililcr  sanciam 
Ubi  f  cuui  res|Mceret  Deus  ad  Abel  ct  nd  inunera      iuvidiam.  Unde  : 

rjus.  ad  C;iiii  auiein  iioii  rc<pexit,  n«'c  a  1  inunera      Ei  taniit  amulus  actis. 

eJMs  »  Caiu  m.igis  invidcus  fralri,  euuiocc  idil,  sig-      Cl  Josue  xmiilus  Moysi  fuil.  Coram  quo,  cum  dice- 


uu.iH|ue  iiividix  sux  ct  sccleris  acccpit  a  Doiuino, 
liiuorem  scilicet  meniis,  et  tremorcin  capilis.  Qui 
ii:iicusueob  scelus  suum  Inlerficerclur  a  Domino, 
dixii  ei  Domiuus :  c  Non  morieris  modo,  scd  iremulus 
et  vagiis  cris  super  terraui  (Gen.  iv),  i  lu  paenam 
peccati.  Iicm  :  Hac  exagitatus  Joab  Ainasam  sica 
iuterfccit  (//  Reg.  xx),  nec  non  et  Abuer,  invideiis 
et  limeiis  (eo  quod  familiares  essent  David)  qiiod 
prtucipatus  niiliti»  ei  auferretur  a  David,  ul  eorum 
altcruter  ci  succederel  (//  lUg.  iii).  Iieiii :  Hic  est  ^ 
spiritus  malus,  quo  permissus  Saul  exagitari  a.  Do* 
niiiio  iiivideus  David<,.eo  quod  prospere  ei  succede- 
ret ;  eo  quod  eliam  audisset  inulierculas  iii  laudem 
David  decautare  :  c  Saul  percussit  mille,  elDavid 
deceui  millia ,  »  coram  propsalleiile  el  ciibarizaule 
David  al  lyraui,  iu  prisiinum  statum  meniis  perductus 
est.  Sed  ileruiu  spirilus  iiialiis,  permissus  a  Domino 
euui  exagitare  coepit  coiiira  David  (/  Reg,  xviii  et 
xix),  quia,  clsi  ad  icmpus  cesset  vencniim  invidix, 
vlx  exsiiiigui  polest,  quin  itcrum  piillulet. 

Item  :luvidia  filia,  el  inaler  snperbia  iu  unum  con- 
spinvere  ad  ruinaui  lotius  muiidi.  Sicul  cniiu  illa  a 
bouis,  prospcris  et  melioribus  orilur,  iia  ei  \me  a 
ionis  uatiiralibus,  et  a  bonis  proximi,  et  alieriiis  et  p 
iiiclioribus.  Uude  : 

Aanriii,  ef  opes,  ei  rura  frequens  donabit  amicuSf 
Qui  velit  ingenio  cedere,  rarus  erit, 

(Mart.  VIII,  epigram,  15.) 

Itein  :  Ilaec  est  mater  deiraciionis.  Vel  euim  abrogat 

in  loto  boua  bominis,  vel  dcrogal  iii  parle  eis  incru- 

siaudo  si  ex  lolo  dctere  non  pulest ;  el  si  non  alicui 

iiociiissel,  exsliiicla  fuisscl.  Item  iii  Parabolis  Salo- 

iiion  delestaiis  invidiam,  ait  :  c  Ne  coinedas  ciim 

liomine  invido,  et  ne  dcsidcres  cibos  cjus,  >  id  est 

iiiorsus,  detractioncs,  corri>ioues  ejiis  :  c  Qtioniam 

iii  siiuiruttilincin  arioli  et  coiijectoris  xslimat  quod 

igiiorat.  Comede  cl  bibe,  dicclHibi,  ct  mens  ejus  uon 

esl  leciiin.  Cibos,  quoscomederas,  evomes,  i  per  poe- 


rclur  quod  quidain  (iiescio  qiii  siiii)  proplieiant  bie» 
ai(  Moyses  :  c  Ulinam  oiiines  proplieiareut  slcut  el 
nos  (.Ynui.  \i)!  »  liein  Aposioltis  :  f  Qtiod  si  Invicem 
niordelis  et  comedllis,  videle  ne  ab  invicem  cousu- 
mamini  (GaL  v).  >  hem  :  Pcr  iuvidiam  veritas  Ilo- 
braica  secuiidum  interprelalionern  llieronymi,  nobis 
sublala  est,  qux  inlerpretationi  ejiis  invidil. 

CAPUT  xn. 

Conlra  delraclionem, 
Sicut  iuvidia  fiiia  cst  supcrbix,  ila  et  iuvidia) 
filia  el  c  dens  pessimiis  (Prow.  xxv)  »  csl  delractio; 
quam  post  superbiam  ct  iiividiam  rcdarguens  Apo? 
siolus  in  Epislola  ad  Rouianos  cap.  i,  ait  :  c  Pro- 
plerea  tradidil  eos  Dciis  in  passiones  iguominias 
rcplclos  omni  iniquilate,  coulentionc,  superbos, 
elatos,  susurroncs,  dclraclorcs,  Dco  odibiles.  » Qiiocl 
diligentcr  notandum  est.  Cum  enim  omnes  malos 
Detfs  odio  baheai,  de  istislaincu  dicilur,  c  Deo  odi- 
bilcs. » quasi  in  hoc,  cis  corum  epitheion  attribiiens. 
Iiem  Epistola  ad  Cal.  v  :  c  Quod  si  iiiviceui  inordclis 
et  co.mcdiiis,  viJelc  ue  ab  iiiviiem  consumamiiii ;  t 
scissa  scilicel  unilatc  fidei,  qiiod  fil  pcr  invidiaiii 
ct  dctraclionem.  Itein  in  Psal.  c  :  c  Non  adlufsil  mihj 
cor  pr;>vuiu,  »  id  cst  delrahen.c,  c  supcrbo  oculo  ei 
iiisatiahili  cordc.  » llcni  Parabolarum  cap.  iv  :  c  Re-< 
muve  a  te  os  praviim,.  el  detrahcntia  labia  sinl 
prociil  a  tc.  »  liem  cap.  xxiv  :  c  Co^tatio  stultl 
pecc:itiim  esl,  et  abomiiiatio  bomiiium,  delractor.  » 
licm  Levitici  xix  :  <  Nou  malcdices  surdo,  »  id  est 
absenli  iion  detrahes.  Stultus  eniiu  csi,  sed  magiii 
cxcusahilis,  qiii  pncseuli  coutumeliam  iiifert ;  pro- 
ditor  auteui  et  dolosiis  magisqiie  accusabilis,  qtii 
abseiiiein  Ixdit  ct  rodit.  Itein  Eccle&iastes  x  :  i  Si 
mordcai  serpeiis  in  silenlio,  nihil  co  miuus  habct 
qiii  occiilte  dc^trahit.  »  Ergo  detractor  serpens  ai 
serpeiitinum  haheiis  morsuni,  el  linguain  veiienosam. 
Iicm  Salomon  :  f  Qiii  dctrahit  proxiino,  »  Deo  et 


nileuiiauij  c  et  perdcs  pulchros  sermonesluos  (Prov.  d  bomiiii  c  se  ohligat  (Pror.  xiii).  »  Vel  in  posteruni 


xxiii),  »  quibus,  ut  corrigeretur,  euni  corripuisli  et 
nioniiisti.  Item  :  Eoamplius  deiestabilisest  invidia, 
quod  oriiur  a  bonis  uaiurae,  sicut  et  fortunai,  coiilra- 
dicit  cniui  invidia  scieuti;e,  si  quis  eam  ualurali 
ingeiiio  cl  exercitio  sibi  couiparaveril ;  quia  : 

Qui  telil  ingenio  cedere^  rarus  erit,  eic. 
Undc  HicronymusiuProIogo  Isaiae(ln  I.  xi,Coiti*iifftl. 
in  Jsaiam  ad  Eustochium)  :  Noii  igiioro  nos  quoque 
pateremorsihusplurimoruiu,  qui  stimulanie  invidia, 
qood  consequi  nou  vale.il,  dcspiciuiit,  et  coutem- 
nanl ,  et  iiiciusiaut ;  sed  legaul  prius  et  postea 
dcspicianl,  iie  videanlur,  iion  ex  judicio,  sed  ex 
odii  pra^sumplione,  igiiorata  damnare.  30  ^^^^"i  • 
Sr  oritur  iiividia  a  tionis  graiiae,  conleinplus  esi  (qida 


sc  Deo  ohligal,  ui  per  contritioncm  cordis  ci  satis* 
faciat,  et  iia  remittaturei  peccatum  ;  sed  et  bomiui, 
ut  corpiiraliter  ei  salisfacial,  si  damnum  corporale 
ei  iniulit;  quia  c  non  ditniltitur  peccatum  nisi  resti- 
ttiaiur  ahlaturo.  »  Scd,  si  spiriluate  vulnus  ei  iiifli- 
xerit,  puta  odium  per  detraclionem,  vel  ul  ainoreui 
illicituni  appetat  per  ejiis  siiggestionem,  ct  bujus- 
inodi  :  iiunquid  corporaliter  ci  satisfaget,  ut  scl- 
licct  corporaliter  euin  visitare  teucatur  ublcun^ue 
fuerit,  et  spirituale  vulniis  quod  ei  intulii,  auCerro, 
diceudo  bumiliter  :  Remitti^  mlhi,  quia  per  deirs^ 
ctionem  vel  alio  roodo,  sic  laesi  tc,  vel  ne  anio^^e 
biijus  inardescas,  quia,tum  tibi  persuadens,  21  de- 
cepi  te  ?  Videtur  quidem  ex  Evaiigelio  sic  esso  satiA 


85  rKTlll  CAt<iTORIS  S6 

laciendum  uliler  laesis.  Ait  eiiiin  Dominuft  :  i  Si  A     Sed  :  Nunqiiia  jniniis  detrabii  loqn^ndo  Teram  de 

aliquo?  R.  Quia,  etsi  32  ^^rum detractor  de  eo  iiicat. 


oflors  munus  lu^m  ad  allare,  et  babet  aliquid  frater 
tuus  adversum  te ;  dimilte  ibi  munus  tuum,  et  vade 
prius  rcconciliari  fralri  tiio,  el  sic  ▼cniens  oiTeres 
muiius  tuiim  (i//i///i.  t).  >  Yeniens,  non  taiilum 
passibus  fldci  iiilcrioribus  et  devotiouis,  sed  corpo- 
leis,  ut  iiiimil  cxfliisiva  diciio. 

Nuiiquid  &i  laesi  fatnain  alictijus  apud  praelalum, 
quo  niinus  detiir  ei  pra*bcmla,  nlias  aiilein  damla 
tencor  ei  confiieri,  quia  sic  eiiin  Ixsi,  et  pra*ben- 
dam  ci  detrabeiido,  alistuli?  Detrabere  eniin  est  de 
aliqiio,  de  plenitudiiie  aliciijus  aliquiJ  loUerc.  Nun- 
qiiid  teiieor  ei  prxbcndam  coiiferre  taleni,  qualetn 
abstuli  delrnclioiie?  QiKcsiio  esl.  Itein  in  Psahiio  : 
fl  Et   dedit  serugiiii  rrucius  coruni  (Ptal,  l\xvii).  > 


tnmeu  quoad  eum  mcndacium  esl  et  falsuin,  quia 
contra  meiitem  dirit  illud.  Maniff.cta  ergn  deira- 
ctio  cst  ex  cerla  verilate,  Tei  virtute.  et  rilsiimc, 
etiainsi  deiile  iiiord.icl  ot  lingiia  rialivola  dicntur 
veruin  de  aliquo,  iit  scilicet  euin  inducat  in  odiuin 
et  ooiitcmptiim,  vel  ut  in  aliquo  iiiinnat  ratiiam,  vct 
qitodcunque  bonuin  ejus.  Si  aulein  cmtipatiens.  el 
condoletis,  et  in  detestatiotiem  vriii,  iiou  ut  ducas 
In  odium  de  quo  vernin  locutos  rueris  pNblicuin 
ejus  peccalum  coram  ipsis,  qui  novrrunl,  rcvelaii& 
se<*reiuin  <  iiiter  te  et  ipsnmsolmn  {Watih,  ivitt),  f 
vel  iilos  qiti  aeque  noveriut  ut  tu,  ul  sic  saltein  illis 
condolentibiis  et  corripientibuscorrigatur,  non  eris 


fl  bfc    lieiiii   icrugsiii  iiiiciiis  uuiuiii  \c  •ui.   L..\*vii/*  '        conuoieiiliuiis  ei  curripi^iiiiuus  «:uiiig>i»ui,  ii«»ii  cii9 

>Erugo   vitium  cst  quod  in   rriictibus    aura  iioxia  B  detractor.  Voluntas  enim  et  pro|iosituni  dlstinguil 

latenter  operatur.  Ilxc  est  invidia,  qti:p  bona  alte-      iiialeficiuin.  Itein  in  Psalmo  :  i  Filii  botitiiiiim  (len- 

ris  sertiginat,  adurit,  coiisumil.   Ilxc  esl   lomsta. 

Locusla  enim  ore  l.nedens,  et  rnicius  cotne^ieiis  ct 

arborcs,  csl  malitia,   qiix  tcsliinotiiutii  boni,  deira- 

ctionecorrodit.  llascest  eliam  cynomyia.id  est  luiisca 

canina  qtiai  acute  pungit.  Itein  :  Ad  bitjiis  pcsiis 

•uggilationcm  cxenipluin   Augusltii    mitissiuii   et 

inodesti  suflicere  deberet.  Qui  cutn  plura  cpigram- 

iiiala  snper  nieusam  suam  possel  ittscripsiHse  (ptita 

conlra  eitaciiatcin  ct  loquacitKein,  qua;  sa*pe  ad- 

suut  luensis;  baec  scilicet';  c  Ne  graventur   corda 

vestraincrapuiactebrietaie  (Lnc.  xxiv).i  Ct  illud  : 

Sic  sumenda  suut  aliinenta  quasi  inedicauieuta.  El 


tcs  eoruin  arma  el  sagitta*,  •  etc.  {PsiL  lvi.)  Den- 
les,  id  est  corrisioncs  detractorum,  aniia  sunt 
ei  sagiila;,  ctc.  Iiein  :  c  Sepulcrtim  pnteiis  est  gut* 
tnr  eortitu  {Psat.  xiii) ;  >  quia  foeiida  sunt  vcrba 
adulatorum  el  corrunipentia.  c  Littguis  suis  dolose 
agebanl,  vetietioni  aspidtim  ct  insatiabile  sub  l.ildis 
eoriiui.  Quorum  os  inaledicitone  et  aiiiarilitdine 
plenuinest(/  Cor.xi).  i  llemVotbum  ctijiisilain  sa- 
pientts;Vide  ct  considera  coiirormitatem  ouinium 
uienibromur  corporalium,  quotuod^i  coutpaliantnr 
ottinia  uni  coiunieuibro  heso,  quoiuodo  ftU|iportcut 
illud  ei  foveani,  noliulque  tunculatn  cjns  vel  vilium 


illud  :  €  Memcnto  quod  recepisti  boiia  in  vita  liia,  et      ,|eiegi,  bicn»  ..ec  proprittm  ;  tptanto  iiKtgrs  lia^ccofi 
Lazartis  siiuiliier  mala  {Luc,  x\:). »  Et  illud  -  llxc  ^  fonuitas  observanda  esset  a  incntbris  spiritttalibiis, 
donius  non  cstinea,  sedCbiisli  pauperum^  ntaxitue 
lioe  elegit  appouereepigrainma  suutn  et  tiieiricuiii, 
quoddetractioncniremoverel  a  mcitsa  sua  iiiquiens: 
Si  quis  amat  dictii  abtentum  rodere  vi//im,  , 
Uanc  mensam  indigHnm  nuverii  e..se  tibi. 
Iteni  Jacubus  incpislola  Caiionica,  cap.  iv,  <  Nolile 
detrabere  alteruiruni,  fralres.  Qui  delrabit  fralrl, 
NUt  judicat  fratrein  suuin,  iteirabil  lcgi  et  juiiic.d 
legeiii ;  si  auicni  judicai  legem,  iion  cst  lcgis  factor, 
sed  judex.  Unus  cst  enitn   legislator  et  jiidex  qui 
potest  pcrdcre  ct  liberare.  Tti  atitem  quis  es,  qiii 
Judicas  pniximum  tuum?  •  Deirabit  legi,  et  Judi- 
cal  lcgem  omnis  detractor,  quia  quod  lege  probibe- 


fidelibus  scilicet,  qu:  suni  inembra  cor|)oris  Cliri- 
sii,  ctijus  ipse  est  ca|)ui,  ul  scilicct  iitviceni  sese 
supporiaieiit,  coufiolerenl,  iiec  unuin  luenibruui 
lurpituiliiiein  comiiicii^bri  sui  infirmi  detegeret,  se«l 
potiust<*gerel  exempiu  Aposibli  adCorinililuS»  dicen- 
lis:  fl  fcl  qtixpulaiuusigncbiliora  inembra  coriioiis» 
liis  abuudanliorein  boi.orem  circuindauius  (/  Cor. 
xii).  >  Excniplo  eiiain  itiatris.  firtuni  itibriniorem  el 
juiiiurem  aniplins  foventis,eiqueld«ndientis  :  Exem« 
plo  eiiain  paliisfamilias  filiuui  prodigum  ad  inen- 
satu  propriam  revocantis  {Lue.  xv).  Itein  (sicut 
coiijicitur  ex  illo  versu  psaltni  xiv  r  t  Nec  fecil 
proxiiuo  suo  maltim,  et  opprobrium  iion  acccpit  ad- 
•tir,  scilicet  non  detrabere,  operatur.  Vel  legi  ^«- p  versus  proxiinos  siios),  •  iria  gencra  suui  detra- 
._  . ..  . :..^:-«.  -.,;  ^m.i^  ...«  .0.«  nrivni   .11      ^,^^,„jj   Quidam  enim  invenit  ei  eoncipit  detraclio- 


frabit,  et  eam  judical,  qui  officio  suo  eain  prival,  ut 
qui  peccatum  occultum  publice  arguit,  vel  cuin  li- 
vore  vel  libidine  vittdictae  et  sine  prxmonitione, 
vel  aliquid  de  contingeniibus  omittit.  Aii  enini  Do- 
mimis  ;  t  Si  peccaverit  in  te  frater  tuus  increpa 
iilum,  et  si  pcDnitentiam  egerit,  iimitie  illt  {Luc. 
xvii).  I  Item  Parabolarum  xxiv  x  t  Ne  insidicris,  el 
quseras  impietatem  in  domo  jusli,  1  id  est  ne  qiiae- 
ras  OGcasionem  per  quam  deroges,  et  detrabas  lio- 
minl  juslo.  Item  Salomon  in  eodem  deiractorem 
detesians,  vocat  gladium,  et  Jaculum  et  sagiitam 
acntam,  omnem  loqiientem  contra  proximom  (Prot. 
XXV),  teilicet  falsum  testimonium  quod  facii  de* 
irador. 


nein,  babens  materiam  detrabendl  et  occasionem, 
vcl,  non  babens,  niendaciter  fingit  aliquid  in  pro- 
xiinuiu,  quod  crudelius  est.  Unde  poela  : 

Qucelibet  in  quemm  opprobria  fingere  iwtus. 

'  (lloRAT.  lib.  I.  ep.  15.) 

Quidam  audil  et  refert ;  lcrtins  tamen  refe^t  delra- 
ciionem.  Prinius  materiam  invenit*  secundiis  eam 
augetet  multiplicat,  terltus  aucloritatem  detrabeinfi 
praestat,  itaqiie  eam  corroborai.  Si  enim  dees- 
set  auditor,  deessei  et  deiractor.  Unde  Psalmista  : 
«  Ei  opprobrium  non  accepit  adversus  proilmoi 
finos  (Piai.  jtiv) ; »  non  inven»»  w>n  ftnxii.  «  Non 


Vt  YERBUM  ABBRCVIATUM.  W 

aocepltv  »  Idest  im  aeceptuni  babultv  ut  oppro*  A  de  qua  legitor  in  tlistin.  46,   eipitulo  CUriemt, 

Poena  «tlsim  occulii  juilicii  Dei»  qnam  oculaia  Aile 


briimi  et  deiractionem  referret,  c  non  accepil » 
ni.iin  ot  andiret.  Unde  Salomon  in  rarabolis :  c  Ti- 
nie  Denm,  Hli  mi,  et  cum  detractoribus  non  com- 
iiiiit«-earis  (Pror»  xxt?),  >  partici|ilum  haliendo,  vel 
rer«*reu  !o«  vel  audiemlo  :  c  Quouiam  rcpente  con- 
siirgc!t  pcnlitio  eorum,  et  ruinani  utriusque  quis 
Bovit?  f  (Ibitf.)  Detralieiitis  srilicet,  et  ei  faYentis^  - 
boc  esl  andientis.  33  ^TO  ne  partiripium  lia- 
beas  eiim  tletracloribus,  c  s^pi  aures  spinis  (Ecelu 
xxTiii),  >ne  delraclionem  audiant,  os  etiam  apcri  ad 
objurgandum  detralienlrm. 

Uuile  Saloinon  :  c  Tentus  aquilo  dissipat  pluvias, 
et  f^cies  trislis  lliiguaui  detrabentem  (Prov.  »v).i 
Item  llieronyntos  (tit  efriaola  ad  Nepotianum)  :  Fili, 
cate  iie  balieas  lingiiam  deirabenlem,  et  aures  pni- 
rieiites.  Mulla  est  enim  excnsalio,  quani  pra^tendis, 
scilicet,  quod  non  potes  boniinibus  violcntiam  in- 
ferre,  ora  corum  obstniere,  aures  sepire.  Nulii  enim 
Invflu  loqueris.  Non  in  pelra  figitur  sagiita,  sed 
resilieos  sarpe  niiliitor  in  dirigentem.  Sicut  ergn 
bimbos  liios  caslos,  ila  os,  oculos,  aures  castissime 
senra.  Iiein  ps.  xliii  :  c  Posiiisti  nos  opprobrlnm 
Ticinb  nostris,  subsannaiiunem  vi  derisnin,  >  (vel 
c  coulewptuni,  »  alia  litiera)  c  liis  qiii  in  circuitu 
ooolro  sunL  •  item,  In  boinilia  24,  super  Cantic», 
Benurdus  :  In  delractoribus,  Inqiiil,  iinpleluin  est 
qood  legitur  in  Evangelio  :  c  In  illa  die  ricti  snnl 
amici  llerodes  et  Pilatus  (Luc.  xxiii).  >  Tales  enim 
seorsoin  ambulaut,  pariter  scdenl,  sibi  concordant  q 
H  oonveiiiuut,  ut  susurrb  et  deiractiones  proferant» 
ut  in  noc  sese  discorditer  coiicordcs,  et  concordiler 
disconles  Inveuianiur.  llsec  antcm,  sciiicei  pestis 
deiraclionis,  acrius  charitalem  inipiigiiat  et  Isdil, 
qnam  cxlera  vitia.  Delractor  eniin  in  se  cbarilatem 
cxstinguit,  vel  periniit,8i<iln  priUs  babuit;  si  iion, 
se  vacouin  ab  ea  ostemlit.  In  auditore  etiani,  quan- 
tum  in  se  est,  cbaritateni  exslinguit,  ei  proximuiu 
etiani  in  odiuin  et  contemptuin,  non  tanium  pnc- 
si?ntium,  sed  f  t  absentium,  et  ad  quoscunqiie  volat 
illud,  venenosuin  et  irrevocabile  verbum ,  trabit. 
Doo  auteui  sunl  gencra  detractorum,  nianiresluin 
scilicet  et  occulluni.  Primum  sine  fronle,  siiie  ore 
verceuiido,  et  irreverenter  quidqnid  veneiiosi  virus 


quotidie  videmus  et  legimus;  pnvationein  srilicei 
officii  lingn»;  et  lioc  in  baerclicis,  in  blaspbeinis.  in 
venalibus  iu  lingua,  in  liiiguci  vaiiilrM|iia  <*ii:iiu  rIo- 
riosis(quicossnum  ponuitt  lu  coebiin  [Psa/.LXxii]i) 
in  incredulis  (iiiiile  et  Zacli:irias  perdidit  ad  borain 
c  promptae  modulos  loqiielnR  [Lue.  i]  >)  in  detra* 
ctoribiis  et  susurronibus  Deo  oilibilibus.  Pesnm 
eiiam  fuluri  et  nianiresli  judicii.  Unde  Saloinon  ln 
Parabolis  :  c  Non  coinmiscearis  cnm  detractoribus, 
quoniam  repente  consurget  perdiiio  eonim.  et  mi-' 
nam  utriiisque  quis  novit  ?  >  (Pror.  xxiv.)  34  '^^ 
in  Eccleslastico  :  c  Audisti  verbiim  adyersus  prosi- 
muin  tuum?cominoriaiurinte,  fidens  quoniam  nOA 
te  dlruinpet  (Eceti.  xix).  > 

CAPUT  IIII. 
Dt  humililate, 

Sicut  diximus,  superbiae  filia  est  invidia,  neptls 
esi  detractio;  et  sicutper  superbiam  primo  c  mort 
inlravit  in  inuiulum  (Rom,  v),  >  ila,  per  humililatein 
Cbristi,  vila  primo  iniravit  in  mundum.  c  Per  aliaai 
enim  viam  reversi  sunl  magi  in  regionem  suani 
(Mtiiih.  ii).  >  Sicui  eiiiin  per  superbiam  primo  re« 
ccilimtts  a  Deo,  iia  |ier  buniilitalem  priino  accedi* 
mus  ad  ipsuin.  Et  cuin  Dominus  Jcsus  Cbristus  in 
omnibus  virtutibus  polleat  el  coniinendetur,  ina« 
xiine  iu  biimilitate  rommendatur,  adeo  quod  de  ea 
praeclpue,  pre  cacteris  virtiiiibus,  scbolas  coelestes 
rexerit  [f,  erexerii],  inquieiis  :  c  Disciie  a  mc  quia 
mitis  sum  ei  buinilis  corde  (Matth.  xi).  >  Itein  Au« 
giistinus  liaiic  cominendans  ait :  llaec  est  aqua  quas 
non  legltur  in  libris  alienigenaruni,  pbilosoptionim 
scilicei.  Hhinocerotes  eiiim  indignabuufli  ex  sols 
Indignaiione  seipsos  occidebani.  liein  Uieronymus 
ad  Anloniuin  monacbum  nolentein  ei  resciibere : 
Dominiis  noster  bumiUtatis  niagisier  disceptantibus 
de  digniiate  discipulis,  slaluit  parvulum  iu  medio 
eorum  dicens  :  c  Nisi  quis  buiniliaverilse  stcul  par- 
vulus  iste,  noii  poiest  intrare  in  regnum  coelorum 
(Matth.  xviii).  > 

Qiiod  ne  tanium  c  docere  et  •  non  <  facere  >  vi« 
derelur  (Aet.  i),  implevit  exemplo,  quod  docuii 
veibo,  duin  piscatorum  pedes  lavii  (Joan,  xiii),  duni 


in  buccain  veneril,  denle  mordaci,  et  lingua  inale-  D  traditorein   in  osculo  excipil.  dum  loquilur  aim 


dica  einitlit.  Secuiidum  vero  simulatae  fiico  vere- 
eundise  el  quodain  rolore  detractionem  aduinbmt 
ct  p:illiat,  eam  proferens  verbis  quibusdam  flcbili- 
bos  et  plangenlibus  voce  reinissn,  et  vultu  deinisso, 
ocolis  io  terra  defiiis,  dicens  sic  :  Per  me  istiid 
noii  innotesceret  de  eo,  nisi  alii  illud  propalassent : 
in  oinnibns  euin  laudo,  yeruin  in  boc  non  laiido, 
in  qiio  doleo  :  inelius  eiiiiu  egisse  poterat  et  bujus- 
modi.  Et  lioc  genus  cnidelius  est  priore,  quia 
hujusinodi  deiractio  eo  ipso  persnasibilior  est,  quod 
prticeilere  videtur  ex  afleciu  compassionis,  el  ita 
crudelio^r  inanifesta  detractione,  qu»  lotpm  virus 
suom  sine  palliatione  efludil.  Triplex  aotem  legitur 
iMmia  detraclonim.  P«na  eccleslssiici  jodicil  Dei, 


Samaritana,  dum  cuin  Maria  peccatrice,  ad  pedeo 
sedente,  de  coelorum  dispuiat  regno  (Lue.  xxii)^ 
dum  ab  inferis  insurgens  primum  inulicrculx  eideos 
appamit  (Jooit.  zx).  Satanas  aotem  ex  arcbangelic» 
fastigio,  non  aliam  ob  causam,  nisi  ob  conlrarlam 
buinililaii  superbiam  ruil.  Judaicus  etiam  populuo 
priino  prselatiis  stilUe  siiulas  (Ita.  xl),  per  hanc 
c  prinias  sibi  catliedras  ei  salulationes  in  foro  vin* 
dic:ins  [(Matih.  xxiii),  >  geniili  populo  succedentOi 
deletus  esi.  Et  lu  verss  est  cauda  in  capia 
(Deuu  xxviii),  et  e  coutrario.  Conlra  jopbisus 
quoque  saeculi  ei  sapientes  mundi,  Petrus  el  Jaco- 
bus  piscatores  miliuntur,  cujus  rei  causs  ScHpiuni 
sil :  c  Deus  superbis  reslsiii,  bamilibiis  dal  grsilam 


S9 


I>ETR1  CANTORIS 


60 


(/  P€lr.  V).  •  Yide,  (nttr,  qnale  el  qusntam  malum 
siiperbla  sit,  scilicet  quod  adversarium  liabet  Deum: 
oli  qii04l  in  BTaiigelio  et  PliariHttus  arrogans  sper- 
niliir,  ei  biiiiiilis  Publicafiiis  nudilur  {Luc.  xviii). 
Drceiii  jam«  iii  raliur,  opislolas  plenas  lam  oQieii 
i|u:iiii  precnui  liiii  it>isi,  cuin  lu  e  coutra  obsurde^ 
siras,  iiec  nuluni  facere  diguaris,  ct  Doinino  lo- 
qiifnle  cuin  servis,  frater  ruui  fralre  ho:i  loqueris. 
Ouo<l  si  raro,  iileo  lunc,  iiiqiiani,  nimis  conlunie- 
linse.  Crcde  niilii  nisi  styli  Tcrecundia  proliiberel« 
tiiiiia  l:esiis  ingcrerom,  iit  incipercs  inibi  reftcribeie 
tel  iraius.  Sed,  qiioninni  et  Irasci  boniinis  est,  et 
iiijiiri:ini  iion  facere  Chrisliani,  ad  antiqiiiini  inorem 
reverieiiSv  ruisiim  precor,  35  "^  ^^  diligentem  le 
diligas,  et  conservo  sernionem  iuipertias  conservus* 
tlein  Dominiis  aliud  dogma  de  bnmiliiaie  propo- 
nens,  ait :  c  Super  quem  requiescet  Spiriliis  meus, 
nisi  siiper  buniilem,  et  quietuin,  el  treinentein  ser- 
nioiie<(  meos?  •  {Isa,  lxvi.)  Ac  si  dicat:  Sola  bumili- 
las  rncit  iiiibi  doiiiuin  qnietam  et  tremeiitem  ser- 
Niones  meos.  Item  psalmo  iv  :  c  Notas  inihi  fecisli 
vlas  vit:v,  I  id  est  buniililatis.  Etsi  enini  cxter»  vir- 
lulcssiiil  vioe  viiae,  tnincn  nomen  getierale  omiiium, 
linmiliiati  altribuiiur  et  appropriatur,  qiigc  est  cae- 
nicntumomiiiiim  aliarum  virtuium,  sicut  snperbi;e 
gencralenomenvitiorumattribuilur,  ul  ibi:  c  Emun- 
dabor  a  deliclo  inaxiino  {Psal,  xviii).  i  Generali- 
ferqiic  dciionsiratur  ibi :  c  Domine  Deus  iiieus,  si 
feci  isliid  (P<a/.  vii),  >  id  est  opns  snpcrbix,  quas 
est  fons  ct  origo  aliornm  vitioruin.  Iicni  beaja  Virgo 
fmitatnx  filii  sui,  in  canlico  suo  prae  caeieris  om- 
nibus  virtutibiis,  qnis  babuit,  bumililatem  prpponit, 
Hiquieiis :  c  Itespexit  Doininus  huniilitateiii  ancillae 
sux;  erce  eniiu  ex  boc  beatam  me  dicent  oinnes 
gcnerationes.  Deposuit  potentes  desede,  et  exaltavit 
liuniiles  {Luc,  i).  >  Itein  David  in  psalino  cxxx  :  c  Do- 
niine,  non  est  exaliaium  c*or  menin,  ncque  elati 
sunt  oculi  mei ;  nequc  ambulavi  in  mngnis,  neque 
in  mirabilibus  super  me.  i  In  bac  pnecipiie  vlrtule 
comniendalur  David.  Item  :  Legimus  quemdam  ere- 
luilam  in  visione  vidisse  in  aere  inundum,  plenum 
laqueis,  et  qiiapsisse  sic  ab  angelo  sibi  familiari : 
Quis  evai?et  oniiies  laqueos  istos?  Cui  respondii  aii- 
geliis  :  Sola  prudens  bumilitas.  Est  enim  incauta 
humilitas,  quac  esi  cognata  stultitise.  Ilem  :  Noian  • 
dum  quod  ires  sunt  gradiis  acquircnJae  et  conser- 
vand:e  buiniliiatis.  Priinus  est  peiisare  ,  quid  non 
liabeas;  secnndus,  qiiod  nil  a  te  babeas;  terliiis, 
cogitare  te  posse  amitiere  quod  Iiabes.  In  primo  inve* 
nis  le  impciTecium,  tuiii  in  naturalibuslionis,  tuinin 
fraliiilis.  Insecondo,  tenibilproprium  babere  c  Qnid 
eniinbal)C8,obonio,.quodiion  acccpisti?»  (/Cor.iv.) 
c  Et  (le  plcniiudiiie  cjus  nos  accepimus  omnes  (Joait. 
i).  I  In  leriia  :  Timeas  ruiiiam  et  lapsum,  scilicet, 
ne.iuf(*ratur  a'  te  quod  videbaris  liabere.  Ilein: 
Doininus  in  priin  ipio  sermonis  sui  comniendans  bu- 
miiitatein,  qu.isi  pr.Tcipuain  ad  fidei  Cbristianae  re- 
Hfionem,  apud  Matlbaeum»  ait :  c  Beali  pauperesspi- 
rlln,  >  id  est  bun:ilcs,  cqnoni«iin  ip^riinicst  rcgnum 


A  eoelomm  (Mattk.  ?).  i  Item,  David  Intuens  hnmili- 
latis  utililatem,  eam  commcndans  ob  boc»  ait  iii 
psalnio  XVII :  c  Quoniam  popnhim  buniibmi  salviiin 
fiicies,el  ocnlos  siipcrboniin  liumili:ibis»  >  lltiin : «  1*^0 
dixi  in  excessu  nieiilis  mese  :  ProJi*ctus  suin  a  f^icic 
oculoriini  tiiorum,  i  qiiia  biimilinius  f:icliis  suin  ni- 
mis  ct  abjertiis,  lona  abjeclione  ;  c  ideo  ex;indi$ti 
Tocem  orationis  nieac.  >  Itein  in  eodeiii :  c  Qnoiiiain 
re.spexisii  liuniiliialem  ineaniv  salvasii  de  neccssi:a- 
tibtis  aniinam  inenin  {Psal.  xxx).  >  Itein  in  psalino 
Gt  :  c  Respexit  in  orationem  buniilium.  >  Itein  In 
psal  rio  xxiT  :  c  Vidc  liuniirualeni  ineaiu  et  biliorein 
roeum,  et  dimilte  universa  delicta  mea.  >  Praeccdit 
euini  bumilitas  laborcm  pmnitailiae  ad  bo.\  ut  dl-  : 
mitianlur  peccata.  Iieiniii  Evangdio  :  c  Qui  se  exal- 

^  lat,i  bumiliabitur,  {Lue.  xiv);>  qiiod  est :  c  Qiii  se 
exnliat  >  exaltatione  superb  ae,  c  buiuiliabitur  de« 
pressione  poeiiae,  et,  c  qui  se  bumilint  >  Tirlute» 
c  exaltabitur,  t  in  praesenti  etin  rutiim.  In  praesenti, 
augmento  viriutuin  et  bunoruiu  36  operuin,  In 
fiituro,  u}oritB  collaiioiie. 

Iieni  S:imnel  ad  Saiil  1  Regum  x?  :  c  Nonne,  cum' 
esses  |>arvuliis  in  ociilis,  ciput  ei  rex  iii  israelfaclns 
es?  Nuiic  auleni  quia  faiius  cs  inagnus  in  oriilis 
luis,  ei  abjrcisli  sermones  Doinini.  >  servandoAgag 
regein  Amalec  et  qu.Tquae  pinguia  de  grege,  c  abje- 
cil  le  Doiiiintis,  iie  sis  rcx  siiper  Israel;  >  sed  siio- 
cedet  tilii  aRmiilus  ttiiis.  Et  tiregoriiis  snper  hunc 
loeum,  ait  (lib.  xviii  Moral,  cap.  20  et  I.  xxvi  c.  19, 

r  1«  XXXI V  cnp.  17) :  Cnni  parvus  tsscs  in  oculis  tuis» 
milii  inngnus  fiiisti;  cuiii  te  magnuin  conspicis,  a 
nie  parvulus  cxisiimaris.  E  eonlra  David  cuin  regnl 
sui  |iotentiain  corani  arca  Domiiii  sallando  despic^ 
ret,  dixit :  c  Ludain  corain  Uomiio  et  vilior  fiain; 
el  ero  bumilis  in  ociilis  incis  (//  Reg,  vi). 

Item  II  lleg.  vi  :  Micbol  uxor  ejus  irridens  euni 
salianieniy  el  iripudianlem,  etse  rolaniem,  bracbia- 
qiie  inlorqueiitem,  ct  psallentem  coram  arca,  ail : 
c  Quaiii  gloriosus  fuit  bodie  et  b.^ri  rex  Israel,  dis- 
coopcriens  se  ante  nncillas  servoruin  suoruni,  et 
niidalus  esl  quasi  [tex:us  Srri/xtir^e :  quasi  nudeiur] 
Tid^^retur  uniis  ex  scur^is.  Cui  David  :  Ludain  ante 
Dumiiiiim  nieum,  qui  elcgit  nie.  Lndam,  et  vilior 
fiam  plnsquam  sum  factus,  et  ero  bumilis  in  oculie 

D  mcis,  ct  cuin  ancillis,  de  quibiis  locuta  es,  glorlo* 
sior  apparebo.  >  Siijicr  liunc  locuin  inqiiit  Crego- 
rius  (lib.  xxvii,  Moral.^  c.  27) :  Libet  inlueriquanta 
Tirtiilum  munera  David  pcrccperal,  et  in  his  om- 
nibos  quain  fortein  se  bumilitnte  servabat.  Qiiem 
eiiiin  noii  exlollt^ret  ora  leoiiis  fraiigere,  ursorinn 
bracbia  ilissipare,  audire  ab  omnibus  huc  :  c  Suul 
perciissit  mille,  et  Daviddecein  niillia  (/  Reg,  xviii) :  > 
despectis  prioribus  frairibiis  c  de  post  roeluntes 
eIigi(Psa/.Lxxvii),>  reprobalorege,  ad  regui  gtiber- 
nacula  inuiigi,  tiinenduin  cuiictis,  David  iino  lapide 
Coliam  siravisse,  a  rcge  proposila,  exsiinctis  allo- 
pliylis  numcrosa  pra*putia  rcporlasse,  promissuin 
tandem  regnnin  percepisse,  universum  Israel  sine  «oii* 

'    iradiciione  possedisse?(/  K^.  xvii.)  Et  lamcii» lum 


ei  YERBUM  ABBREVlATtM.  M 

•iT»iii  l>ei  in  Jerusalem  revocai,  qiiasi  oblitusprae-  A  stcra  Scripiura  rcspersa  sil,  uiai  ilib  paunavquadi 
lainm  sc  omiiibns,  admlsins  populls  anie  arcamsal- 
Int,  el  qiiasi  in  iripudio  per  snUnm  se  rolal  :  pras- 
lalusque  ninciis,  sese  sub  Domino  minimis  exx- 


qnando,  cl  nlijecU  exhibendo  conlemnil  {f-l  Reg, 
▼i).  Noii  poteslas  regni  ad  memoriam  reductliir, 
non  subjectoriim  oculis,  sallando  vilescere  melull, 
non  se  lionore  piirlalum  cxleris  anic  ejus  arcam, 
qui  lioiiorem  dederal,  recognoscil.  Corani  Deo  egit 
debilia,  et  extrema  vilia,  ut  illa  ex  bumilitale  soli- 
darel»  qna^  corain  hominibus  gesserat  roriia.  Plus 
ilupeo  David  snlianlem»  quam  pugnantem.  Pugnan- 
do  hoslem  snbdidil,  snliando  r4)rain  Domino  se* 
meiipsuni  vicil,  quein  Michol  ei  tumore  regii  ge- 
neris  iiisana  bumilitatein  despcxit. 

87  CAPUT  XIV. 
De  dnobut  generibu$  humititatH  maia, 
Noiandum  duo  esse  genera  bumililnlis  malx,  quaa 
1  ae  removet  David.  Quidain  enim  in  siibliuiiiaie 
constiluri  confti6niur  se  esse  cinerf  m  et  ravilhiin, 
sed  Tiliiaiem  ab  hominibus  non  susiinenl.  Alii  in 
subliniit:itc  consiltuli,  ei  rnvillam  et  cinerem  se  esse 
faienliir,  el  viles  se  esse  ab  hominibus  susiineut, 
sed  intiis  ob  hoc  inlumescunt.  Ideo  contra  hos  diios 
lumoies  superb»  linmililatis  ail  David  :  i  Ludam 
et  vilior  fiam  in  conspectu  Domini  in  oculis  meis 
(//  Reg.  vi);  9  scilicel,  et  ut  vilem  nie  esse  ab  ho- 
wiuihus  sustineam,  et  propier  batic  vllilalem,  in- 
tus  eiiam,  id  cst  in  oculis  cordis,  non  inlunicscam. 
Iiein  notandum  quod  qiiadruplex  est  humilitas.  Est 
enim  buniililas  naturae,  et  humililas  graiiae,  et  hu- 
niilitas  culp»,  et  humilitas  pcens.  Priinae  duae  con- 
Junctae  sunt  et  aHiiics,  sibique  cousimiles,  scd  la- 
nien  una  earum  meriloria  est.  De  bumtlitate  na- 
turaedicilur  :  c  Nisi  quis  humiliaverit  se  sicut  par- 
vulus  isie,  iion  iuirabit  in  regnum  coelorum  (Mailh, 
xviii).»  De  humilllaie  gratiae  dicitur :  c  Sinite  par- 
Tulos  venire  ad  me,  taliuin  esl  euim  regiium  coelo- 
rum  {Matlh,  xix)  ;  1  qui  scilicel  hoc  bulieutpergra- 
ti.ini  qiiod  illi  per  naturam.  Et  iterum  :  c  Coiifitcbor 
libi»  Palercoeli  et  lerrse,  qui  absfoiidisti  haec  a  sa- 
pieiitibus,  et  prudentibus  saeculi,  et  revelasii  ea 
parvulis  (Matih,  xi).>  De  bumilitate  culpae  (esl  eiiim 
duplex  buuiiiitas  culpx)  procedentis  ex  simulalioue, 
dit  ititr  :  c  Alteudile  a  falsis  prophetis,  qui  veniunt 
ad  vos  in  veAiiuienlis  ovium,  iutriusecus  aulem 
sunt  lupi  rapaces  (HffnA.  vii).>  De  humilitate  vero 
culpae  proveuientis  ex  servili  tiinorc,  dicit  poeta  : 

Asperiut  niliil  est  humid  cum  iurgit  in  altum  : 
Cuncia  (eritf  dum  cuncta  timet^  deitevil  in  omnei. 
(CLAtiDiAN.  lib.  11,  tfi  Eutr.) 

De  bumilitate  pcenae  dicilur  :  c  Qiii  se  exallal, 
bumiliahilur  (Luc.  xiv),i  courusioiie  scilicet  et  ab- 
jectioiie,  et  pc^na  geheiinali.  Et  ilerum  Parabola- 
runi,  XXIX  :  1  Superbum  sequitur  humiliias,i  poena 
scilicet  gehennae,  el  confusio,  et  abjeciio  :  c  Huiui- 
kem  spiritu  suscipiet  gloria  (Prov.  xxix).  1  liem  : 
Ubel  inlueri  quot  ei  quintis  eiemplls  humltftatis 


seminarium,  coHigaroiis.  Vides  ilaque  Jacob  matrl 
siiae  obtemperantem,  et  ciim  ea  doini  mnnenteiu  » 
Domino  electum  :  Esau  vero  venantem  vi  grnndi» 
appetenteni  reprobaium  (Cen,  xxv).i  Saul  pnr- 
vuluin  de  post  asiiias  iii  rejiem  nssumpiuui,  ei  euiii* 
dem  ractum  iuiprobum,  supeibuui,  poslea  dejecium. 
(I  Reg.  xvi).  Vides  Duvid  parvulum«  p«)siposiiis 
fratribus  niajoribiis  ,  c  de  piisl  ftjelaiites  (Ptal» 
Lxxvii)  I  elcctiiui.  Dominus  etiam  piHcalorcui  de 
post  reiia  in  aposiolum  elegit  (MariA.  iv).  c  Infiriiia 
niundi  elegil,  ul  confundal  qmciiu.-v  forlia  (/  Cor.i).» 
Piscalores  elegit,  non  phitosophos.  Cum  llomae 
quemdnm  38  nobilem  quiflani  velleiil  eligcre  in 
aposlolicum,  quidain  dixit :  c  Fahri  filio  (Matth. 
^  xiii),  >  piscaiori  Pciro  successorem  quaerinius,  noo 
Augusto : 

Nam  regit  hic  animai^,  corpora  Cofiar  habeK 
Ob  hoc  etinm  praeceptum  cst  iu  lege  allare  bolo* 
causti  fieri  coucavum  (quia  tumor  iiifusa  repellit) 
ei  qiiadrnuguluui,  propier  qundraturam  quaiuor 
cardinnlium  vinutum  (Exod,  xxvii).  Dominus  elinin 
cum  esset  iii  iina  et  eadcm  majestnie  Deus  rum 
Patre,  c  iiicliuavit  copIos  el  desccndit  (Pial.  xvii),  » 
foruiam  servi  accepit  (Phitip.  11),  pnuperem  fabrum 
pnirem  putativuin  elegit»  de  utcro  virgiuis  pau* 
percul;e  el  qiixstuariae,  et  iu  divcrsorio  natus,  pan- 
nis  iiiV(dutiis,  iii  modico  praesepio  collocnlus  : 
pnstoribus  ( pernoctautibus  supcr  grcgein  suuin 
C  et  hiimilibus  primo  mauifestatiis,  quasi  jam  lunc 
dicens  :  Ahscondo  hapc  sccrcla  naiivitntis  meae 
sapieiilibtis,  et  revelo  ea  parvulis  ( Maith.  \i ). 
lii  lemplo  eiiam  cum  bostia  paiiperum  obla- 
lus,  parvo  lacle,  per  qucm  nec  alcs  esurit  (Luc. 
11),  laclalus  est  et  alitiis,.  qui  humilia,  et  bumiiibus 
verbis  pra^dicavit,  in  vili  patibulo  passus,  in  sepul» 
cro  alieno  positus  (Matth.  xxvii). 

Tii  crgo  quiciinque  es»  excmplo  Domini,  cquaulo 
ninjor  es«  humilia  te  in  oninibus  (Eccli,  111),»  non 
taiiiuin  in  verbis,  sed  eliam  in  opcribus,  et  inOiuni 
nieuibro  tiio  :  iu  gestu,  in  habilu ;  ul  ubicunque 
siiperbia  potesl  habere  domicilium,  opponas  hu- 
iiiilitatis  re^ ponsorium ,  dicens  ciim  Propheln  : 
c  As|ierges  me»  Domtiie,  hyssopo  (PiaL  l),>  etc. 

Ob  hoc  cliam  monemur  in  psalmo  tanquam  pueri 
laudare  Dominum  ;  ibi  scilicel :  <  Laiidale.  pueri» 
Domiiiuin  (Psaf.  cxii),i  id  esl  humiles.  Sola  eniin 
c  bumilia  respicit  Deiis  (Ptai.  cxxxvii),>  et  ab  illis 
solis  dtgne  laudatur,  quia,  c  Non  est  speciosa  latis 
in  ore  peccatoris  {Eccti.  xv)>  et  siiperbi,  quia, 
c  Dominus  alia  a  longe  cognoscit  (Pial.  cxxxvii).  > 
Ad  iuforinandum  etiain  humililaiem,  Deusapiieris' 
llebRcorum,  non  a  Scribis  et  Pharis:eis,  rex  appel- 
lariet  laudari  yo\u\i  (Matih.  xxi).  Quibus  ei  obviaui 
procedentibus,  super  asiaam,  seilicet  animal  bu- 
milcet  mansueium,  setlil,  ul  omnia  bunillitalei» 
resonarent ;  laudalores,  quia»  c  ex  ore  infanitunii 
et  lactcniium  perfecisii  laadem  luam  (Pm/.  viii)  :i 


65 

laydaius,   quia 


in 


PETRl  CANTORIS  Ci 

se,  et  tn  Jumenlo,  cui  insedil,  A  liuin  charitaiis,  siqua  focietas  spiritus,»  etc.  liein 


B 


kaniiliafit  se  (Matlh.  xx\).  Ob  lioc  eiiam  a  pueris, 

aailem  aelate,  in  Erclesia  decantatur  :  BeneJicamus 

Domirio,  ul  osiemlanlur  omnia  opera  nosira  in 

huuiiliiale  compleri,  eaquc   debere  condiri,  ,alio* 

quin  iiirriicliiosa   el   insipitta  ea   reputari.   Item  : 

JacotMui  iu  epislola  caooiiica,  iv  :  c  llumiliainini  in 

conspecltt  Dei,  et  ipse  exaltabit  vos.  i  Et  Apostolus 

lit :  c  Non   aiia  sapientes,  sed  bumilibus  consen- 

lieiiies  {Rom.  xii)*    i  llein  idem  :  c  Noli  aiium  sa- 

|Mre,sed  >  iiiagis  c  lime  {Rom.  ii),  >  id  estbuniiliare. 

Dbi  eniin  superbia,  ibi  ruina  ,  ubi  Tero  bumilitas, 

ibl  modestia.  Superbiam  scquitur  ruina  el  dejeclio : 

liuiuiliiatein«  gloria  el  cxaliiiiio.  c  Melius  esi  buml« 

liari  ciiin  huuiilibus,  quain  dividcre  spolia  ciim  sii 

perbis (Prov.   xvi).i  liein  :  c  Melius  est  moclicum 

jusio    supcr    diviiias    peccalorum     multas    (Pia/, 

xxxvD.i  Iiein  Gregorius  :  Qui  bumililatem  iiou  ha- 

bet.  Iiypocriia  est  (si  de  buinilitate  viriute,  non 

N>iilica,  qiiod  quidein  veruin  est,  hoc  inlelligilur); 

ergo  omiiis  peccator  uon  habens  cbaritateui  bypo- 

crila  est.  Qiiod  viiletur  maxinie  ob  39  l>oc,  cuin 

quilibet  appetat  videri  quod  non  est,  el  celari  in  se 

quodesl.  Talem  i  ponel  Deus  parlem  cuin  liypo- 

criiis,»  qui   in   pierisque  locis  sncra*  Scriptiirx, 

maxime  iu  Evangelio,  suggillantur.  De  quibus  eiiam 

iob  ;iil :  c  iloc  scio,  quod  laus  iuipioruin  brevis  est, 

et  gaudium  bypocritae  ad  inslar  puncti.  Si  asceii- 

derit  usqiie  ad  coelum  superbia  ejus,  el  caput  ejus 

nubes  letigerlt,  quasi  slerquiliuium  in  fine  perdetur  c  dicilur  in  psalmo  lxxxviii  : 

[Job  xx).  I  llic  lypocriia  sterquiliuio  couiparatiir,      Tulneratum    superbum  ,  in 

qui  csl  paries  dealbatus,  de   quo  dicitur  :  c  Piger 

lapidabitur  stercoribus  Buis  (Eccli»  xxii).»   Tales 

eniin   cum  ttercoribus  tui$^  id  cst  temporalibus, 

privanlur,  lorquentur,  et  angustianlur  pro  amissis 

illis;  sicqiiequap  fuerunt  iliis  obleclamenla,  vertun- 

tur  eis  in  tormeni).    iiem  :    Hieroiiymus   super 

Epistolam  ad  Galalas  (ad  cap.  v,   26)  castigans 

superbam  bumilitalem  scbolarium,   ait :  Quid  est 

dliiid  Dei  opus,  quain  Scripluras  legere,  in  Ecclesiia 

prxdicare,  sacerdotiuin  cutiere,  ante  aliare  Dotnini 

ministrare  ?  Sed  el  baec,  nisi  quis  c  oinui  diligenlia 

custodierlt  cor  suum  (Prov.  iv),  >  de  cupidiiaie 

laudis   oriunlur.    Videas  plerosque   tquod    etiam 

Tiillius  ail)  libros  suos  de  coutemuenda  gloria  iii- 

tcriberc,  et  propter  gloriam  nominis  sui  tiiulos  prae- 

noiare,  et  quasi  de  bumililale  loquentes  el  iuscii- 

lieiites  superbiunl,  maieriamqiie  et  sermoiieiu  bu- 

miliiatis    in    gloriam    conYertunl.   iiilerpretamur 

Scripturas,  sJai^pe  verlimus  slylum,  qux  digiia  suiit 

leciione  scribimus,  et  nisi  Chrisii  causa  nant,  sed 

memori»  In  posteros,  et  famx  in  populos,  totus 

labor  irriliis  liet,  <  et  erimus  quasi  lyuipauum  so- 

nans  et  cymbalum  concrepans  (i  Cor,  xiit).>  Videas 

plerosque  de  Scripturis  inler   se  conteiidere,  et 

•thleticum  scomma  Dei  facere  sermoiiem»  iuvicem 

provoeant,   et  si  victi  fuerini»    invidenL   Inanis 

quippe  gloriae  cupidi  siint.  Iiem  ad  Philippenses  ii. 

<  Si  qua  ergo  consolalio  fn  Cfaritto»  si  quod  sola- 


D 


11  Corintb.,  iv :  c  llabemus  tbesaurum  islum  iu 
vasis  fictilibus,  ul  sublimilas  sit  virltitis  Dei,  et  iion 
ex  iiobis  :  >  quia  vas  fictile  es,  et  corrupiibile, 
saccus  steicoruiu  el  cibus  veriniuui.  llumiliare, 
quia  tbesaurum  babes  in  boc  vase,  aniiuam  scilicet, 
luiuine  tuIius  Itii  Dei  iusiguitam.  0  bomo!  agnosce 
dignilatcm  tiiain  iu  qtia  <  roudilus  e»  ad  imagiiiem 
Dei  (6>ti.  i),>  sicque  disce  sauctam  superbiam. 
Quam^gloriostis  euiiu  ardor  martyrii  ineral  TbebafX 
iegioni !  Itein  :  Ecclesiasticus  liuuiililaiem  abje- 
ctiouiset  pusitlanimilatis  redargucns,  ail  cap.  xiii : 
c  Atiende ,  ne  seductus  in  stultiiia  bumilieris.  Noli 
esse  bumilis  in  sapientia  tua ,  ne  bumilialus  in 
stultitiain  sediicaris.i  liem  de  eadem  Apostolus  ad 
Tiium  II  :  c  Neuio  le  conlcmnai,  sed  argue  cum 
omiii  iiiiperio.»  Siiper  qiiem  locum  ait  llierony- 
mus  :  Nibil  esl  quod  adco  desiruat  et  corrumpat 
Ecclesiam,  sicul  quod  diciiur  laicos  esse  meliores 
cierieis.  liein  :  Ecclesiaslicus  bumiUtatem  simula* 
tiouis  et  ficiiouis  corripiens  cap.  xix,  ait :  c  Est  qui 
nequiier  biimilial  se,  ei  inleriora  ejus  sunt  plciia 
dolo.i  Ttnieas  ergoquod  dicilur  in  psalmo  xciii  : 
c  Deus  ultionuni  Doininus,  Deus  ulliouum  iibere 
egit.  Exaliare,  qui  judicas  lerram,  redde  retribu- 
tioneni  superbis.  Uf^qnequo  pcccatores,  Domine, 
iisqucquo  peccalores  gloriabuulnr ,  efiabunlur  et  lo* 
qiientur  iiiiquitatem,  loqueniur  omnes  qui  40  ^^P^* 
raiitur  iiijustitiam?  >  Tiiiieas  el  videas  illud  quod 
c  Tu  humiliasti  sicut 
bracbio  virtutis  lu:e 
dispersisli  inimicos  luos.i  Auiplectere  quod  dicitur 
in  alio  psalino :  c  Pauper  suni  ego,  et  in  laboribus 
a  juvenlute  mea  :  exaltatus  autem  buiuiiiuius  stiin 
el  coiiturbaiiis  {PsaL  Lxxxvii) :  >  ideo,  c  Exaiidisli 
vocem  oraiionis  me«,  duin  clamarem  ad  le  (Ptal. 
XXX). I  Iteiu  :  Alteudas  et  illud  llieronymi  diceii- 
tis :  Qui  virlules  siiie  bumilitale  congregat  et  coa- 
cervnt,  iiidein  facit  ac  si  pulvisculum  in  supercilium 
moiitis  porlet,  ad  levis  aurae  flatuni  dispergendum. 
Iiem  :  Doiuimis,  coUeciis  dis^^ipulis  sermonem  fa- 
ciens  in  uioulc,  iu  eoque  sedeus  septenam  scalain 
Jacob  contexcns,  humililaiem,  qtiasi  fundamentum 
sauciitaiis,  iu  priino  gradu  locavit,  aperiensque  oi 
suuiu  dixit  :  c  Beati  paiiperes  spirilu  (ifafl/i.  v).i 
Pau|ierlas  spirilus  esi  bumilitas. 
CAPUT  XV. 
De  mantuetttdine. 
Couira  pessimum  tcruarium,  superbire  sciticet, 
invidi:e,  detraciiouis  dispuiavinius,  antidoluin  bu- 
uiilitatis  opponenies,  circa  quod  bonum  est  iuiiiio- 
rari  :  c  Bonumest  eniui  nos  bic  CKse  {Matth.  xvii),> 
id  est  iu  ea  ;  et  de  collactaiica  ipsius,  viriute  scili* 
cet  mnnsuetudine,  aliqnoia  siiiit  coHlgenda  :  quia 
nou  esl  luiiis  qui  non  esl  buinilis,  et  e  convcrso. 
Unde  bumilitati,  quasi  vlrtutem  collactaneam,  con- 
terniinam,  cl  vicinam,  adjungit  Doiuinus  in  scala 
Jacob  mansueludinem  siatim  fiost,  diceiis  :  <  Beaiiii 
iniletv  qaoniam  Ipsi  possidebunt   lerram  (Moith 


B 


ts 

ir)»»  tcilicet  Tifcnliom.  Ei  alibl 
qalti  milistuiii  ellianiilis  corde  (Matih.  xi).i  Haec 
connBettdalur  ab  origine  vocabuli.  Dicilur  enim 
naosaeius,  quasi  maDusueiuSv  bomo  scilicei  asso- 
ciabilis  »  tractabilis  et  benignus  in  adversis,  el 
cootra  injurias  etiara  proprias.  Item»  ab  exemplo 
Cbri»ll,  qui  mitissimus  apparuit :  i  Suavis  Domi- 
Mselmiiis,  t  elc.  (Psa/.  xxxv.)  Item  :  H«c  com- 
MCndatur  in  Moyse  UViim.  xii),  qui  niitissimus  bo- 
minum  fuilv  inleilige  praeter  Cbristum.  Iicm 
exemplo  Andreae  apostoli,  qui  miti^simrs  sancto- 
mm  faisse  legitur.  Iiem  auctorkaie  Scriplune : 
t  Mansaeti  bsrediubunlterram,^eldelecubuniur  in 
«ulliladine  pacis  (PiaL  xxxvi).—  Suscipiens  maii- 
sueios  Dominus,  bumillans  auiem  peccatores  usque 
ad  terram  (P«a/.  Gxtvi).i  El :  f  Dirigel  mausueies 
lii  judlcio,  docebil  mites  vias  suas  {P$al.  xxiv).> 
Ilem  auctoriiaie  poetas : 

Non  tadit  in  moret  ffrilat  inamabili$  iitot, 
flee  mittut  a  ttudiit  dittidei  iua  tuit. 

(OviD.  I,  De,Ponto.) 

Maxime  ergo  dissidere  debet  a  studiis  Cbrisiiani» 
si  ila  a  studiis  gentilis  : 
Adde  quod  ingenuat  dididnse  fideliter  artet 
Kmotlit  moret^  nec  tinit  e$H  ferot. 

(Id.  II,  De  Ponto.) 

Iiem  Jacobus  in  Episl.  cap.  i  :    c  Suseipltc  la 

innnsiietudine  iiisitum  verbum,  qiiod   41  poiesl 

aalvare  aniinas  vestras.i  liem  1  Paral.  cap.  xviii; 

c  Porro  filil  David  eranl  primi  ad  nianom  regis.» 

CAPUT  XVf. 

De  paupfrtate. 

Reghnen  c<Bleslis  doctrinae,  c  qnod  polesl  salvare 
animas  vestras  {Jae.  i),  >  de  biimiliute  et  mansue- 
ludine  fuisse  didiur :  c  Discite  a  me,  qnia  mitis 
•am  et  bumilis  conle  {Matth.  xi) ;  >  aiQungit  tertiom» 
non  viriuiem,  sed  aiigmentum  viriutum  in  scala 
Jacob,  seilioel  paupertaiein,  de  qua  verbo<el  exem- 
plo  rexil  seholas,  praecipue  quia  nutrix  esl  eustodla 
virtutum,  dicens :  <  Beati  pauperes ,  quia  veslruro 
est  re^^nom  Dei  (Luc.  vi).  >  Pauperiatem  autem  lo- 
qaor  visibilem,  qua,  sicut  ei  spirituali,  respersa  esl 
loia  sacra  Scripiura,  quam  maxiiue  redolenl  fere 
ainguli  psalmi :  qoam  Dominus,  non  Untum  verbo» 
sed  exemplo,  ut  imitaretur  el  peicretur  ad  virtutum 
custodiam ,  commendavil ,  slbique  eum ,  el  domui  D  Juvenalis  (saL  x) : 


TERBUM  ADBREVIATUM.  ffl^. 

c  Discitea  me  A  ail  cuidam   adoleseenii  divill :  c  Sl  vis  perftieius 

esse,  vade  et  vende  omnia  qiiae  possides,  et  da  pau  • 

peribiis,et  seqiiere  me  (Maith.  viu);9  qnod   iiou 

possiini  diviies  implere,   ut  testaiur  Hieroiiymiis 

(epist.  150,  ad  llebidiam).  Ili  eniiu  liolocaiisiiiin  or- 

ferre  non  possunl,  iiilellige  de  facili.  Uiide  alibi 

Dominus :  c  Facilius  esl  camelum  intrare  per  fora- 

men  aciis,  qiiamdiviiein  in  regnum  coRlorum  (Matih. 

XIX).  I  Utrum  Umen  verbum  possibililatis,  cuin  nc- 

gaiiva  parlicuia  possibililatem  neget,  vel  facilitalem 

qiiaeslio  est.  Hoc  auteni   coiistal,  ait  llieroiijmiis 

(ioc.  cu.),  lutius  esse  diviiias  nec  babere,iiec  amare» 

quia  vix  haberi  possunt ,  et  non  ainari.  Ilem  :  Ad 

deiestalionein  diviiiarum,  e»dem  divitiue  nomino 

ciijiisdain    daeiiionis   censeuliir;    unde  ;  c   Faciio 

vobisamicosde  mammona  iniquitatis  {Luf»  xvi)  t 

Mainmon   auiem  vcl  niammona,  quod  est   noiiien 

dxmoiiis,  diviliae  interpretantur,  vel  qnia  vitioso 

acquininiur,  vel  pessiine  distribuuntur,  vel  dislri* 

bueiid;e  non  distribuunlur,  vel  dislribiienlein  tu- 

perbire  faciunl.  Iiem  Uieroiiymus  (ubi  tupra).  Ad 

Gommendandam  pauperutem,  ad  ejusque  ebHrtio- 

oeni,  libel  intueri  illos  versiis  Lucani : 

0  vitte  tuta  facullat 
Exigui  parvique  lares^  o  munera  nondum 

Hlnteliecia  deum^  quibut  lioe  coniingere  murit 
temptit  poluit,  nullo  trepidanie  lumuliu 
Ctetartea  puhanie  manu. 

Prasdam  civilibut  armit 

Scit  non  ette  casat^ 

De  bello  Phart.,  v.) 

^  Item  in  eodem : 

Fecunda  virorum 

Paupertat  fugiiur^  totoque  accersitur  or$e 
Quo  gent  quaque  perit. 

(Ibid.,  lib.  1.) 
Divitiae  autem  elTeminatos  nutriunt  et  molles,  non 
viros.  Itein  Hieronymus  :  seciindum  Quiniiliaiiuro 
oraiores  ad  pniritum  et  delectationein  aurium  noiv- 
nuiiquam  versibus  poetarum  vel  poematum  utuutur* 
Uoc  autem  non  decei  Cbrisiiaiium ,  cui  tameii  do 
etbnicis  scripturis  (spoliatis  iEgyptiis,  Hebraeisquo 
ditatis)  licel  iiiducerCt  resectis  iiuguibus,  ei  lonsis 
crinibus  piiell»,  al  verius  coiiimeiidanda!  virlutis,. 
vel  vitil  suffoeandi,  ampliiis  commendeiur  cl  eon* 
flrmetur  testiroonlo  adversariorum. 


siiaB  commendavit,  vel  dedicavit,  dicens  in  Evange« 
Ko  :  c  Vulpes  foveas  babeni  ei  volucres  coeli  nidos ; 
Filius  auiem  bominis  non  babel  ubi  caput  suuni  re- 
elinei  (Matth.  viii),  >  nisi  vile  praesepiolum  pauper- 
coUb  ei  qua^stiiartfle  virginis  uterum,  cnicis  patiba- 
biro,  sepulcrum,  seil  et  boc  alienum.  Inde  esl  etiain 
quod  Doniinus  mansaetos  ei  pauperes  piscatores 
clegil,  ia  quibus  fundarel  Ecclesiam  suam  (Maiih. 
iv).  liiiie  esl  etiani  quod  Uirbis  volentibus  eum 
rapcre  in  regem,  aufugit  (Joan.  vi).  Inde  est  eiiam 
qciod  ter  rogalus  noluil  intrare  domuro  reguli,  ne 
divliias  boncrare  videretur,  cuin  ad  donium  de- 
s^enderll  centurionis  (Jcaii.  iv);  qiiia  potiiis  bono- 
MMda  sii  paopcrlcs  et  amanda.  lode  esl  etiaro  tpiod 


Cantabit  vaeuut  coram  lalrone  vtalor. 
Claudianus  (llb.  i  tn  itii/ff/iffm) : 

Vrrtltir  exiguo  meliut^  fortuna  healos 
Omnibut  esse  dedii^  si  quis  cognoverit  uti. 

Calo :. 

Panpertalis  onnt  patienter  ferre  memento. 
Non  est  onus  nisi  In  paticniibus.  Iiem  :  ScMieca 
ad  commendationem  paupertaiis,  iino  ad  rommen- 
datlonem  amissionis  divitiaruin ,  ail  (ep.  42) :  Hoc 
ilaque  in  bis  qu£  afreciamus,  ad  quae  niagno  laborc 
coulendimiis,  inspicere  debemiis,  aiit  nihil  in  iis 
coannodi  essc,  aut  pliis  incoinmodi.  Qtucdani  8uper« 
vacanea  sunt,  quxdam  tanti  iion  suut.  Sed  basc 
non  provid^os^.ei  gratuiu  nobis  videntor  quro 


tf  mtii 

enHssrine  consunt.  Ex  eo  Itcei  slopor  noster  ap- 
pareat,  quod  ea  sola  putamus  emi,  pro  qtiibus  pecn- 
iiiam  solvimus;  ea  graluila  Tocamus,  pro  quibus 
nos  ipsos  impenilimus,  quae  emere  nollemus,  si  do- 
mus  uobis  nostra  Cfisel  pro  illis  danda,  si  amienum 
atiqiiod  fructuosumque  prxdium,  ad  ea  paratissimi 
sumus  perveiiire  cum  solliciiudine,  cum  periculo, 
cnui  jaciura  pudoris,  libertatis  ei  lemporis.  Adeo 
uifiil  est  cuique  se  viliiis.  Idem  iiaque  in  otnuibus 
eonsiliis  rebusqtie  factamus,  quod  solemns  facere 
<|iioties  ad  institorem  alicitjus  mercis  accesseri- 
mns.  Videamus  boe  quoJ  concupisrimuk  quanii  de- 
feraiur  pretii.  Sx\te  m:iximi  pretii  est,  pro  quo  nul- 
lum  dalur.  Multa  tibi  possum  osteudere,  qii» 
•cquisiia  acceptaque  liberUite  nobis  extorserunt. 
Nostri  esseiniis,  si  isia  nostra  non  essent.  Qiiid 
sluhius  qiiaiu  per  alioruin  pericula  43  ^^  suum 
niere;  nou  cogilare  quain  oncrosa  sint  quas  peli- 
mus,  etiasnsi  superflua  iion  esseiit  ? 

lleiu,  uxnr  Tubias :  <  Niinquam  esset  pecunia  ista« 
pro  qua  uiisimus  le  peregriiiari,  fili,  liimeu  nostro- 
rtmi  •  bacnliiin  senectiitis  noslra;.  SufDciebal  enim 
nobis  pauperlas  nostra,  ut  diviiias  computaremus 
Imic,  qund  videbainus   filium   nostrum   (70^.  v).  i 
Itciu  llieronyiuus  siiper  illnm  lociiin  :  c  Parasti  in 
dulcediue  tua  paiiperi.  Deus  (P»at.  lxvii),  i  aii  qnod 
bujus  vcrsiis  explanaiio  nunquam  melius  elucesci 
quain  in  illo  apologo  Flacci  lloratii  diceiitis  : 
Cervns  equmn  pugna  melior  commumbut  herbii 
Peilebal^  tionec  minor  in  ceriamine  longo, 
Jmploravit  opcM  liominis^  [renumque  recepii, 
Sed  potlquam  rieior  violeni  di$ce*iit  ab  ho$.et 
iVofi  equiiem  dorso,  non  frenum  tlepulii- ore. 
Sic  qui  pauperiem  vennis^  poiiore  metnUis 
Liberlaie  caret^  dominnm  vehit  improbus,  a  qne 
Serviel  wiernum^  qui  parvo  nesciet  uti, 

(lloRAT.,  I.  I,  ep.  {0.) 

Item  Juxta  verbuin  Sapieiitis  :  Saspius,  siiicorius  ei 
Ycrius  ridet  patiper,  qiiam  dives  quiescit  et  dormit, 
Vnde  Juvenalis,  sat.  I : 

Etnot 

ConsUium  dedimus  Syllig,  privatus  ut  altum 
Dormiret. 
Iieni  Hieroiiymus  (ep.  ad  ExsuperaHtium  hortaioria)i 
Ob  boc  ampliori  voto  ampleclenda  est  paupertas, 
qnod  ii  qiii  ouinia  reliquerunt  pro  r«brislo,  et  nudi 
nudum  sequuutur,  cxcelleiitiore  quadam  dignilate 
veiiicut  cuui  illo  judices,  Unde  :  c  Vos,  qui  rellquistis 
oninia  et  seciiii  estis  me,  sedebitis  super  sedes  duo- 
deciin,  judicantes  duodecim  tribus  Israel  [Matth, 
xix).  >  Item  :  Exemplo  apostolornm  quinaves.etrO' 
tia,  el  etiain  voliintalem  liabendi  reliquerunt  pro 
Cbristi  nomine  {Matth.  iv).  Ilem :  Per  conirarium 
cjns  scilicet  copiam^  elucet  ei  veritas  ct  utilitas 
ipsius.  Pecc^tum  Sodomorum  fuit  c  abundantia  pa- 
nift»  et  superbia  i  vitae  {Ei^eh.  xvi),  qiiae  ex  abun- 
danila  lemporalium  bonorum  processit;  qiiia 
Luxuriant  animi  rebus  plerumque  secundit. 

(Ovio.,  Uearte  amand.,  lib.  ii.) 

Iieai  poeta : 

Preeuahat  eatlat  humilit  (ortuna  Latinas. 

(JOTBHM.»,  sat.  9.) 


CAKTOniS  M 

A  iiem  Gregorlos  :  Qoos  moruin  ei  diTitianim  Iih 
flnnitas  irulnerat,  pauperlaiis  medica  curat.  item 
llieronymus  :  Ob  hoc  amanda  est  paupertas,  quod 
a  quibus  ameris  ostendit.  Item  idem  :  Hoc  unum 
deest  omnia  habenii,  quod  non  est  qui  ei  Terura 
dicat,  Tel  in  corripiendo,  vel  in  consulendo,  vel  pof>- 
nltenliam  injungendo.  SeJ  et  propter  divitcs  sumus 
hujus  prjecepti  pracvaricalores :  c  Si  peccaveril  iu 
te  frater  tuus,  iticrepa  illum ;  et  si  poenilentiam 
egerit,  dimitte  illi  {Lue.  ivii) ;  i  quoslieneconfiteri, 
Tel  c  dignos  fructus  poenitentiae  facere  {Mntih»  iii),  i 
diflScile  esl.  44  Itom :  Exemplo  Xerxis  regis  Per- 
sarum  cum  iniiumerabiii  exerciiu  in  expeditionem 
contra  Lacedxmones  proflciscentis,  ranse  et  pal- 
pones  de  penetralibus  doinus  ejus  euni  per  aduia- 

^  tiones  excaecaverunt,  dicentes  nec  ipsuni  aereni  suf- 
ficere  capacitati  grandinis  lelorum,  et  similia  in 
hunc  modum.  Tandem  vocatus  Domaratus  exsiil  et 
pauper,  etiam  Lacedaemonius,  ait  regi  :  c  Mentiua- 
tur  tibi ,  qui  te  victorem  promittunt  ob  muliitudi- 
nem  exercitus.  Sed  non  ita  eTeiiiei.  Ipsa  eniin  mo« 
les  exercitus  tui  opprimet  le,  et  a  teipso  Tiuceris;  i 
et  ila  contigil.  Item  :  Qiiod  ii  c  qui  reliquerunt  om- 
uia  sedebunt  judices  (Matih.  xix).i  ideo  esl,  quia 
paiipertas  Toluntaria  saepius  nutrix  est,  et  signum 
majoris  charilatis :  licet  tamen  inter  diTitias  esso 
pauperem.  Itein :  Ad  signiflcandum  diTitias  essn 
contemnendas,  t  adolescens  relicta  sindoiie  aufugit 
niidiis  {Marc.  xiv).  i   lieui  :  Ad  Idein   figuranduiii, 

l^  Joseph  pallium  reliquit  meretrici  iEgypiiacae  {Ceu^ 
xxxix).  Nisi  eutm  multa  eiiam  de  uecessarlis  re- 
linqiiainus  voluptati  meretficum,  ipsa  iuTolvel  nos 
et  obruel.  Unde  Apostolus :  c  Omnis  qui  in  agona 
conieudit,ab  omnibus  se  abstinel(/  Cor.  ix),  i  «liam. 
a  liciiis.  Item  Jeremias  :  c  Nabuzardan,  i  rex  Coco*t 
rum,  c  viuitores  i  pauperes  c  et  agricoias  reliquit  » 
In  terra  propria,  divites  Tero  et  poienies  rapuii  et 
traiistulii  in  exsiliuin  {Jer.  lii;  IV  Reg.  xxt).  Iiem 
DaTid  :  c  Parcot  paiiperi  et  inopi,  et  aulinas  paupe> 
ram  salvas  faciet  (Psal.  lxxi).  i  Iiem  in  Evangelio 
patiperein  nomine  Deus  vocavit :  c  Eral  autem  men- 
dicus  nomiiie  Lazarus ;  i  nomen  dlvitis  lanquam 
indigni  et  ignomlniosi  non  ponilt  dicens :  c  Erat 
quidaiu  diveS|  etc,  i  {Luc.  xvi).  Itcm  saiiclus  Der- 

0  nardus  quu*rens  a  quodam  abbale  Feligioso  quomoilo 
ei  et  conventui  esset.  respondii :  c  Beiie,  quia  adhuo 
reticti  sumus  pauperes.  i  Item  :  c  l^xaudivii  patiperof 
Dominus,el  electossuos  non  despeiit(Pfa/,  lxviii).i 
Iteni  Hieronymus :  lu  hoc  niultum  laudanda  est 
pauperias,  quia  c  vincios  cjus  cxaiidit  i  et  solvil, 
Suiit  autem  compedes  naturae,  compedes  fortuiiae; 
pauperias  scilicett  et  illi  adhsrentia.  Suniet  com-r 
pedes  culpae,  et  compedes  graiix  et  perfeciionis.  De 
quibus  Augusliiius :  Has  nimis  oiierat,  qui  supra 
necessaria  accumulat.  Item  philosophiis  :  Meiuini 
Attalum  cuin  magna  adiiiiratione  omniuin  haec  di* 
xisse  :  c  Diu,  inquit,  mihi  imposuere  divitiae.  Siu* 
peUam  ubi  aliquid  ex  illis  alio  alque  alio  loco  ful- 
tcral.  Exlstimaham  limHia  esse  i)u«  latebabtt  his 


YERBUAI ABBREYIATU».  n 

Mtenderentar,  sed  In  qaodam  apparaln  vidi  A  tum.  Sed  nunc  ad  snperTacaa  sudatar.  Illa  tuni  qua 

togam  conleruiii,  qu»  nos  senescere  sub  tentoria 
coguni,  qnae  iu  :ilieu:i  liiior.i  iuipiuguul.  Ad  uianum 
est  qiiod  s:il  esi.  Iieiu  ideui  (episi.  2)  :  lloiiesla»  in- 
qiiil,  rea  esl  Ixt:^  paiipert:is.  Illa  vcro  nou  esl  pau-. 
pf^rlas  si  l.rla  est ,  qui;i  cui  biMie  cuin  p:iupertato 
couvcnii,  ilives  est.  Non  qui  paruiu  h:il)e*,  sed  qui 
pliis  ciipit  p:iuper  est.  Quid  cnim  rcrcrl  qtiautum 
ilfi  in  nrca,  qu:iiiiuiu  iu  borreis  jaceat ,  qiiauiuro. 
p:iS4':it  vel  feiierot,  si  alieuo  innuiiiei;  si  iiou  acqui- 
sjia,  sed  acquireuda  couiputet?  Quis  sit  diviiiiirum 
modiis,  qiixris?  Prinius  ;  batiere  qiiod  iieccsse  est. 
Si^cuudiis  :  quod  sat  est,  vel  qiiod  taiis  est,  posal* 
derc.  Is  saiieiiiiem  liabet,  qui  quantulumcunqiie- 
111'idiciiiu,  scilicet  iiecessilatein,   eliam  necessiiaie. 


totas  Urbis  opes  caplaias,  ct  in  argenio  el  in  auro, 
et  in  bis  qii.'e  pretiiiui  auri  ei  argeuli  viiicuiit,  ocili- 
cet  cxquisitus  colores,  lapides,  el  vesii-s,  ullra,  non 
tantniu  iiosiruin,  seil  ulira  liiieiu  bosiiiiin  advcnas. 
iliiic pueroruui  p(*rspicuos  cultii  aiqne  roruia  gieges; 
biuc  reniiiiaruiii  et  alia ,  qii.n  res  suas  recogiiosrens 
suinni:  imperii  fortuiia  proliilerat.  Quid  boc  esl, 
inquam,  aliud  qu.iiu  irrii:irc  enpiditates  bouiiuuiu 
per  se  inntalas^Qiid  sibi  vnit  im»  peruni:u  pouipa? 
Ad  disvendaui  avariliam  roiiveiiiiiiiis.  Al,  uie  lier- 
cle,  luinus  cupidilalis  istbiiic  effero  ({iiaui  aiiuleram. 
Coutenipsi  divitias,  iioii  qiiia  siiiit  siipervaeu:p,  sed 
quia  ab  efl<*ctu  pusill:i!  kuiiI.  Yidisliiie  qiiaui  iiiira 
paucas  boras  ille  tiivitiaruiii  ordo  leule  disposiliis 


transierit?  lioc  lotaui  vitaui  uostraiii  45^^'^"i'»^<U  ^  possidet.  Malura  enim  conteula  est  necessitate,  4Q 


quod  totam  dieiu  occupare  iiou  poiuit?  i  Accessit 
quoque  illud  (lieltiiu  cjiis  ,  quod  c  laui  siipervacuae 
mibi  visae  suut  habeuiibus,  qiiam  riierini  speciaiili- 
bus  (Sc?cEC.,  ep.  110).  >  Hoc  iiaqiie  ipse  luilii  dieo, 
qiiolics  tale  aliqiiid*persinnxerit  oculos  iu"os,  quo- 
lies  occurril  domus  splendida,  culla  coliors  scrvo- 
njin,  lectira  formosis  impusiia  colonibiis.  Qui.l 
miraris?  Quid  stupes?  pompa  cst.  Osleiiiluiiliir  isi» 
rcs«  non  possideulur;  ct  dum  plaieul  triiiseuiii.  Ad 
Teras  potiiis  le  lOiverie  ditiiias,  discc  parvo  esse 
couteiiuis.  Sed  ei  illaiu  voeeiii,  iiiaguiis  atque  aiii- 
niosus,  cii  laiua  :  c  Halieaniiis  aqiiaiii,  babeauiiis  po- 
leulain.  >  Tiirpe  est  b<;alam  viiaiu  iii  auro  ei  ar- 
geoto  repouere;  u^qiie  lurpe  iu  aqiia  ct  poleiiia. 
Quid  crgo  raciaiir,  si  isla  iion  fueriiii?Qii:eris  quod 
sit  reiiicJiuiu  iiiopiJi'?  rauicm  faiiies  G  lit.  Alio  lUiii 
quid  Intcrest,  niagiia  siiil  aii  exigua,  qii;c  .^ervire  le 
cogaui?  Qiiid  refert  qtiaiiiiiluineuiique  sil,  quod  Mbl 
iiegarc  possit  rorluiia?  Ha!c  ipsa  eiiaiu  aqua  ct  pu« 
lenia  in  alienum  cadit  arbiiriuui.  Liber  est  auteuiy 
uon  in  qiiem  parum  licet  foriuir.c,  sed  in  (\vxm 
nibil.  Ita  cit,  si  nibil  boriiiu  dcsideres.  Malura 
dixit  omnibut ;  bse  si  volcs  frcqiienier  cogilarc,  id 
agl«v  ul  sis  felix,  nou  ut  videaris,  et  ut  tibi  videariSy 
et  nou  aliis.  Itcm  ad  ideiii  poeia : 

7«//e  qutreias, 

Pauper  enim  non  est  cui  rerum  suppeiit  Uius. 
5i  veniri  kene^  $i  loieri  pedibusque  tuis,  nit 
Divuiai  poteruni  regales  addere  mojus.  D 

(lloRAT.,  1. 1,  cp.  12.) 

htro:  DiTes  qui  nccessariisiionestcontentus,  lupiis 
est,  qui  plures  oviculas  slrangulat,  cum  vix  uuam 
▼orare  ct  comedere  qiieal.  Iicm  Seueca  (e^iist.  4 
in  fine)  :  lloc  ex  aiieiiis  borlulis  suiuptum  est : 
magnx  sunt  diviiiac,  lege  naiurae  couiposita  pau- 
pertas.  Les  auteni  illa  iialurx,  scis  quos  nobis  ler- 
niinos  ponat  vel  statual?  Non  csurire,  iiou  siiire, 
non  algere.  Ut  famem  sitiuiqiie  repcllasy  non  estne- 
cesstt  superbis  assidere  liuiiuibus,  nec  supcrciliuui 
graTe«  et  conlumcliosam  etiam  bumanitaiem  pati; 
iiec  est  necesse  niaria  lentare,  ncc  sequi  castra. 
racabile  est  qqod  natara  desideratt  et  est  apposi* 


ciiaiu  ciim  temperala  et  inodica  fame  el  siti ;  U\%. 
auiem  qus  supersuni,  suprafamenvecsitim  saliatur. 

CAPUT  XYII. 

Contra  quarilanfes  et  detinenies  superfiua, 

Sed  hnic  objicit  Aiigusiinus,  inqiiiens  c  :  Non  tan* 
tuni  si  superflua,  sed  etiam  si  neoessaria  pauperi«- 
biis  noii  erogeniiis,  raptores  sumus  .>  Iieui  llierony-< 
uius  c  :  .\lieiia  rapere  coiiviiiciiiir,  qiii  ulira  neces- 
saria  sibireiiuereprobalur.  iQuasi  dicerct :  .Neces» 
siiaiem  rciiiiere  poies,  duin  de  bac  pi*o  tempore». 
ei   loco,  et  iiiopia  posiulaulis  eroges.   Augusliutis 
etiaiiisalielaiem  coiieedii  divitibus  diceus  c :  Divites 
uitiitur  supeiHuis,  duiii  cx  cis  pauperrbiis  nccessa* 
ria  erogeut.  >  Contra  vcro  boiiuui  paupcrlalis  vidciur 
Saluiiiun  dicere,  cuiu  oravii,  dicciis  :  c  Di\ilias  et 
pauperiaieui  iie  dederis  luibi  (Prov.  xxx).  >  Bespon- 
dclur  quia   paupcrtateui    noii  abborruit,  sed    oc- 
casiuiiciii  ejiis,    scilicet  ne  occasione  ejus  furtum 
pcrpeirarct.  SeJ  ncc  diviiias  expavit,  sed  inorbum  , 
cariim,  scilicet  superbiam.  Sed,  si  puupertaiem  pa* 
ticiiter  fcrre  iiun  potcs,  eligas  mediocritatem  juxtft 
poelauiy  qui  ail 

Auream  qnnquis  mediocritatem 
Diligit  lutHs,  caret  obsoleii 
Sordibus  tecti^  caret  iuvideuda 
Sobrius  auia, 

(HoRAT.,  lib«  11,  od.  10.) 

'  CAPUT  XYIII. 

De  mediocritate. 
David  auream  mediocritatem  commeiidans,  aii : 
c  Meiius  est  modicuiu  juslo  siiper  divilias  pec*eato- 
rum  inultas  (P«i/.  xxxvi) ;  >  quia,  ut  ait  Aiigusli- 
nus,  qui  dives  cst,  multis  iudigct;  et  ubi  sunt 
mult»  diviiiae,  et  ibi  mulioruin  indigeiitia;  divi- 
tiasqiie,  qiias  diviies  iiijuste  cougesseianl,  adsunt 
qiii  iii  puiiclo  bora:  eas  devoreni.  Itcm  de  bac  iiie* 
diocriiale  aii  Sapieus  quidam  :  c  Melior  esi  biic- 
cella  panis  cum  gaiidio  (Prov.  xviii),  >  quam  di- 
vi4iae,  ct  afllueniiae,  et  epnlae  regum  et  priiicipum, 
Itein  banc  coiiiinendans  Seneca,  ait  (ep.  95^  9^ 
104)  :  Cives  Romaoi  simul  caBnaiuri  in  boQorem 


Tl  I^ETAI  CANTORIS  71 

Jtffit  in  l0€0  piiblico,  ctim    alii  Tasi    aurea,  alil  A  frogaliias.  Hic  modas  mihi  placet ;  scilioei,  tempo- 


gemmea,  alii  argenifa,  et  lapeiiav  veatesque  sericas 
arliAciosissime  corilextas  Mfferrent,  et  in  publicum 
alernerent,  liliei  inier  lids  intueri  concordam  et 
simililudinemalleriusCatonis  doii:i  rorisqiieegregia 
facta ;  Tiiberoiiis,  <|ui  ligneos  lectulos,  cuin  alii  ar- 
genteos ,  47  >"  pnblicum  stravit,  bxdinasque  pro- 
siragulis  et  tapetiis  pelles,  et  ante  ipsius  Jovis 
cellam  apposiia  convivis  vasa  fictilia.  Qoid  aliud 
praeier  paupertalem  in  Capitolio  possel  consecrare? 
1/1  nulluin  factuin  cjus  babeani,  qiio  illum  Catoni- 
bas  inseram.  Iioc  parum  credimus?  Censura  ruit 
potius  illa  collatlo  coenaR,  non  coena ;  quasi  poiius 
Init  scliola  et  doclrina  ad  appeiendum  mediocriia* 
lem ,  quam  coena  ad  eiplendum  et  salurandum 
lentrein*  0  quam  ignorant  liomines  ciipidi  gloriae,  ^ 
qiiid  illa  sit,  aut  quemadniodum  appeienda !  Illo  die 
popuhisRomanusmultorum  supelleciirem  spectavir, 
uiiius  laniuin  niiratiisest.  Oinnium  aliorum  aurum 
nrgontuiiique  rr.icium  est,  et  milliesconflatum  et 
adliiic  conflaiiduiu,  per  manus  sordidas  transitu- 
nim,  contreciaium,  et  contrectandum,  at  omnibus 
sspculis  Tuberonis  Actilia  durabiint.  Itein  idem  ain* 
plius  ileteniiiuaiis  et  circumcidens  mediocrilalem, 
etiam  qiiain  Augustinus  (in  cujus  deierininaticme 
flliqiiid  rurti  videtur  lalere,  cuni  ait :  Pro  modulo 
personae  tii»,  et  racuhaie,  pro  coiisuetudine  Ee* 
desi.-c,  et  patrlac  iii  qiia  tibi  vivendum  est)  ait : 
lllud  10  adinoneo  iie  eorum  more,  qiii  noti  proA* 
cere,  sed  conspici  cupiuiit,  facias  aliqua,  quae  in 
habitu  tuo,  aut  geiiere  viis  iiotabilia  sunl.  Aspe* 
nim  cultuni,  et  intonsuin  caput,  et  iiegligentiorem 
harbatn,  et  indi<  luin  argento  odium,  et  cubile  huml 
posituui,  et  quiflquid  aliud  ambitionein  perversa 
sequitur  via,  eviia.  Satis  ipsuui  nomen  pbilosophiae 
ctiam  coelestis,  etiamsi  inodeste  tracteiur,  invidio- 
sum  esi.  Quid  si  nos  bominum  consuetiidini  csepe- 
limus  excerpere?  Iiitus  omnia  dissimilia  sint;  frons 
populo  iiostra  coiiveniat.  Non  splendeat  loga,  nec 
iordeat  quidem.  Non  habeamus  argentuni  in  quo 
solidi  auri  taRlatura  dcscenderit,  sed  non  putemos 
rrugalitaiis  indicium  auro  argentoque  caruisse.  Id 
agamus,  ut  nieliorem  vitam  sequamurquam  vulgus« 
iion  iit  conlrariam.   Alioquin  quos  emendari  volu 


retur  vita  inter  bonos  mores  et  publicos,  suscipiant 
omnes  vitam  nostram ,  sed  non  agnoscani.  Quid 
ergo?  Eadem  faciemns  qu.T  cacieri?  Nibil  inter  nos 
et  illosiniererit?Plurimum  quidem.  Dissimiies  nos 
esse  vulgo  sciat,  qui  iios  iiispexerit  propius,  qui 
domum  nostram  intraverit,  nos  poiius  mirelur  qmnn 
supellectilem  48^<>^l''^"**  Magnus  i|niileni  est  ille, 
qui  fictilibus  sic  uttlur  queinadmodum  argento  : 
necille  minorest,qui  sicargento  utiiur,qiieiuadnio- 
dum  fictilibiis.  Infirmi  aniiiii  cst  paii  iion  possedi* 
vitias.  Nunquid  igitur  appetend;e  siint?  Non  :  sed 
nec  contemnendae  juxta  vcrbum  Attali  inagni  pbilo* 
sophi,  qiii  divitias  non  contempsit,  sed  aliis  habeiidas 
permisit  (SEN.,ep.  110). 

CAPUT  XIX. 
Contra  vennem  et  malum  divitiarttm. 

Sicut  spiritualis  paiipertatis,  lioc  est  humilitttis» 
nutrix  est  et  foinentum  Ista  sensibilis  paupertas.  ita 
opposilum  ejiis,  scilicel  divitia*,  nutriunt  et  pariunt 
cupidiiatein,Apos(oloattestante,  qui  ait  iu  Episi«  I, 
ad  Tiin.  vi,  loquens  contra  laborantes  in  acquisi- 
tioiie  diviiiaruin  :  c  Est  autem  quaeslus  magnus 
pieias  cuin  sulficienlia,  »  sciticel,  ut  habeat  hoiiio, 
qiiantum  necesse  est  vitx  sustentandx,  et  quautum 
congruit  personae  suae,  ul  eis  conveniai»  cuiu  quilms 
honeste  viveiiduni  est.  Et  addit  {ibid.) :  i  Nihil  eiiim 
Intulinius  in  hunc  mundum»  liaud  dubium  qula  iiec 
auferre  quid  possumus.  Ilabentes  alimeiita,  »  aiin- 
Q  plicia,  non  delectamenta,  non  gulae  irrllainenta, 
c  ei  vestes,  quibus  tegaiuur,  i  non  oriiemur  el 
luxuricmur,  c  his  contenti  sinius.  Nam  qui  volunt 
divites  fieri ;  »  non  ait  t  sunt,  >  sed  c  volunt  divi- 
tesfieri;  >  ultra  scilicet  propositum,  et  ttiies,  et 
terminos  positos  a  nalura,  c  incidunt  ic  tentationes 
muhas  et  laqueum  diaboli,  ei  in  de&ideria  niulta 
iuutilia  et  nociva,  quse  mergunl  homines  in  interi- 
tuin  et  perdilionem.  i 

CAPUT  XX. 

Contra  cupiditaiem  et  apariiiam. 
c  Radix  omnium  inalorum  est  cupiditas  (/  7tiH. 
vi),  I  quae  est  plus  habendi  quidlibet  quam  saiis 
est;  quod  Gnece  dicitur  ir>ioviSia.  ilacenim  ce- 


miis,  riigamiis  a  nobis,  et  avertimus.  lllud  quoque  |y  cidit   dlabolus,  qiii  non  pecuniani ,  sed  propriam 


efli''iuius,  ut  nihil  imilari  velint  nostri  dum  timenl 
ne  iinitanda  siiit  omnia.  Hoc  primum  philosophia 
dimiiiii,  sensum  communlorem,  huuianiialem  con- 
tumeliosam  secundum  mores  hominum  minus  ho- 
nestati  congruos ,  et  congregationem  pccuniae ,  scl- 
licet,  a  qiia  proressione  dhsimilitudo  nos  separabit. 
Nempe  propositum  nosirum  est  secundum  naturam 
Tlvere.Gonlra  naturam  est  torquerecorpusnostrum, 
el  fariles  odisse  miindilias,  et  squalorem  appetere, 
et  cibis  non  lantum  vilibiis  uli,  sed  concretis  et 
horridis.Qiieniadinodum  autcm  deslderarc  delicalas 
res  luxurlA  est ,  ita  usitatas,  et  non  niagno  para- 
b:les  rngere,  demeutiae.  Frugaliiatem  exigit  philoso- 
phia,  non  pcanam.  Potesl  autero  ease  non  incompu 


potestatem  amavil,  et  priini  homiiies  qui  voliicriint 
esse  sicut  dii.  Ergo  cupiditas,  secundnm  hoc.  con- 
linere  videtur  quasdam  species  vitionim,  scllicet 
superbiam,  elationem ,  gasirimargiam  et  quaadam 
alias.  Ad  quam  quaestionem ,  el  argumentuin  ad 
ipsam  fadt,  quod  supponit  Aiigustinus  (lib.  iii ,  l># 
/i>.  arbiir.  cap.  17,  et  in  Ps.  cxviii.).'  c  Quidain 
libri  habent ,  c  Radix  oinnium  malorum  est  arari- 
tia,  I  qu»  sperialiter  intelligiiur  antor  pecuniar. 
Unde  in  Gneco  diritiir  ftkapyyipim ;  scd  hic  S|te- 
cies  ponitur  pro  genere.  Avaritia  eiiiiii  est  species 
cupiditaiis  :  Gregorius  (homit»  xvi  in  Evaug.)  econ* 
tra  ,  iiiler  ba^c  iion  distinguit,  diceiia  :  c  Tiibus 
modiS'  lentavil  diabolua  prinoin  hooiiqefa.  > 


73  VCR&UM  ABBREYUTCM. 

Prlroo  gnlfl,  in  persuasione  cibi,  casn  dixit :  c  In  A  ci  detestatur  Eccleiiasticus  c 


quaeunqoe  die  comederitis  (Geit.  iti).  •  Secundo, 
Uiani  glorla»  in  promissione  deiiatis,  cum  ait: 
f  ErUis  sicut  dii  {ibid.).  i  Tertio ,  49  avaritia  ,  in 
promissione  scieniiae,  cum  dixit :  c  Scienies  bonum 
el  malum»  i  Gula  esl  immcderaia  cibi  aTidiias. 

fana  gltiria,  amor  propriae  excellentix.  Avaritia 
imnocleraia  est  babendl  cupiditas,  qiis  non  tantum 
Cil  pecuniT,  sed  el  allitiidinis  et  scienti«,cum  siipra 
modum  suliliniitas  ambitur,  imo  eti«nm  qiiaecunque 
fct,  cum  supra  quam  satis  est,  appetiiiir,  secundum 
Augnstinum»  Iiem  ad  idem  phllosopbus  (Sbheo. 
ep.  i6) :  Et  qucmadmoJum  aliarum  renim,  ita  et  in* 
lempcnintia  litteranim  laboramus.  Non  enim  disci- 
nns  vit«,  sed  scbpls.  Item  pbilosophus :  Non  esl 
quod  mireHs  animum  meum ;  adhuc  de  alieno  libe- 
falis  sum.  Qiiare  auiem  alienum  dixi  ?  Quldquld 
bene  diclum  esi  ab  ullo,  meum  est,  sicnl  id  quod 
ab  Epicnro  dictum  est:  c  Si  ad  naturam  vivaSt.nttn- 
qnam  eris  paupeir ;  si  ad  opinionem ,  nunquam  erls 
dives.  Exiguom  natura  desidcral,  immensom  opi- 
nio.  I  Congeratnr  in  te,  quidqnid  locupletes  multi 
possedemnl :  ultra  privatnm  pecuniae  modum  for- 
tnna  le  provehai,  auro  tegat,  purpura  vestiat,  et  ad 
boc  modus  deliciarum  opiimque  perducat  ut  terram 
m^rmoribus  abscondas,  iion  tantum  habere  tihi  li^ 
ceai,  sed  calcare  diviiins.  AcceJanl  statiix  ft  pictii- 
rae  el  quidquid  ars  ultra  luxuri»  elaboravil,  et  ab 
his  majora  cnpere  disces.  Naturalia  desideria  finita 
snnl :  ex  falsa  enim  opinione  nascentia,  ubi  desi- 
nant,  non  habeni,  nullus  enim  termlnus  falso  est : 
via  ennti  aliquid  extromum  est :  error  immensus 
esl.  Retrahc  ergo  te-a  vanis,  et  com  yis  scire  quod 
peiis,  otrum  natnralem  habeat  aot  caecam  copidita- 
lem»  considera  si  non  possil  alicubi  consislere.  Si 
longe  progresso  semper  aliqui«l  longius  reslat , 
scito  id  naturale  non  csse,  quia, 

CreuU  amor  nummi^  quanlum  ipsa  peeuma  creiaL 
(Jdven.  sal.  XIV,  15.) 
Si  diviiias  non  haberemus,  avari  et  cupidi  non 
essemus.  Item  Salonion  Parabolarum  cap.  xxx  : 
c  Sanguisugae  duae  fili»  sunt  i  diaboli  incessanter 
«  clamantes :  Affer,  affcr.  i  Libido  incessanter»  el 
Incessantius  cupiditas.  llli  enim  aetaie  vel  medica 


74 

X  :  c  Avaro  aoteni 
ndiil  est  scelestius.  i  Et  quia  pro  avaritia  et  pecii- 
nia  cupiile  congregata  sxpe  super!  i:  avariis,  addit : 
c  Quid  superbis,  terra  el  cinis  ?  i  Dcinde  propouil 
de  avaritia  :  c  Nihil  esl  enim  iniquius  quain  aiuare 
pecunias.  Ric  enim  et  auimain  sunni,  non  tantuui 
linguam,  venalem  babet,  quia  in  viu  sua  projccii 
inlima  siia,  i  scipsum  eviscerans  (sicut  nranea  qiiac 
texit  inutiles  telas)  sollicitudine  acquircndi  et  con- 
servandl  pecuniam.  Unde  David  :  Et  t  labescerefc- 
cisli  I  invidia  [f.  avaritia,  aut  sollicitudine],  c  sie- 
ut  araneam  animam  ejiis  {P$al.  xxxviii),  i  quia 
Impiger  extremoi  curril  mercator  ad  Indot. 
(IIorat.  I.  I,  ep.  1.) 

Item  Hieronyinus  {epi$t.  ad  Paulin,  cx  c.  xvn 
Pror.  juxla  LXX  post  vers.  6)  in  fine  galeati  prin- 
cipii :  c  Credenti  totus  munJus  divitiaruin  est ;  in- 
fidetis  autem  eiiam  obolo  indige(,  i  et  magis  eo 
qiiod  non  babet  quam  eo  qnod  liabet.  Item  epitiie- 
lon  est  avaritiae,  avanim  vel  facere  superbum,  ur- 
banom«  et  aliquaiitulum  lautiorem,  vel  eo  nihii  esse 
sordiJius.  Unde  Juvenalis  :  c  iisque  ad  talum  sor- 
didus.  I  Hoc  epitheton  Jugulare  sufTiciai  lillod 
Horatii :  (lib.  i  Sat.) : 

Tantalui  a  labrii  iUiem  fugientia  captat 
Flumina.  Quid  ridei  f  Mulnto  nomine^  de  te 
Fabula  narratur^  congenii  nndique  iaxii 
Indormii  inhiam^  et  tanquam  parcere  iacrii 
Cogerii,  aut  pictii  tanquam  gaudere  labeUii. 

Iiein  :  Ad  boc  facit  verbum  ciijusdam  pauperis 
clerici  et  bonesti,  dicentis :  Uivitias  illius  divitis 
centucuplatas,  eiiam  millecuplatas  projicercm,  ante- 
quam  tantani  sollicitudinem  acquireudi  conservan- 
dique^et  adspiciendi  eas  haberem.  Siiie  solliciiudiiie 
enim  eas  babeo  et  conspicio.  Ingredior  cniui  mona- 
sterium,  cojus  aurum  et  argenlum  iu  vasis  templi| 
adspicio,  pasco  oculos :  quod  mihi  conservatur  siiie 
soliicitudine  appositionis  custodum,  ot  itcrum  cuui 
libuerli,  eo  viso  pascam  oculos.  Hieronymus  (episi.' 
ad  Nepotianum  de  vita  etericorum) :  Clericus  di-' 
ves  debet  esse  in  conscientia,  pauper  in  pecunia  : 
est  enim  in  partem  vel  sortem  Doniini  assomptus,  ' 
imo  pars  Domini»  Nos  enini  sumos  de  quibus  ait : 
c  Funes  cecideruni  niibi  in  praeclaris  (Pia/.  xv) :  • 


mento  •ccurrilur  aliquo,  isti  nullo.  Item  cupidiias  d  qui  oculos  ante  et  retro  habere  debemos,  nobis  sci- 


comparaliir  bydropisi,  qnia 

Qua  plus  iunt  potw^  plus  iiiiuntur  aqua. 
(OviD.  Fait.) 
Item  ;  Et  fabulae  Narcissi  comparatur,  quia 
bumque  iitim  eedare  cupit^  iitii  aUera  crevit. 
(Idem,  III  Metam.  fab.  6.) 
Item :  Juxta  verbum  cujusdam   sapientis  :  Nos  se- 
nes,  coin  ad  omnia  alia  reaios  capleris  sapiamos, 
nd  solani  avaritiam  desipimos  ei  deQcimos :  et  quo 
niiBos  reslai  vue,  lanto  amplius  viatici  qiiasritur. 
80  CAPUT  XXL 
Denaritia. 
AtarlUamspeeiemeupiditatlsJieeiGregoriosinier 
spociem  algeBttS  noo  dislUigoai  {Mam.  in  £r .),  sogilkii 
Pataol.  CGV. 


licet  et  aliis  providentes.  Item  Sebasiianos  in  Le- 
gcnda  sua  :  Si  objicis  cor  Deus  dedit  diviiias»  sl 
eas  habere  non  possimus  nec  debemus?  Ad  opus» 
inquit,  liberaliutis  libi  collats  sunt.  Si  vis  foene- 
rare  et  eas  muitiplicare,  poiius  foenerare  cas  fralri 
Christo.  Poneeas  in  manus  pauperis  Christi.  c  Gen- 
tiiplum  accipies  el  vitam  51  aetemam  pouidebis 
{Matth.  xix).  I  Nonne  libl  gratiosus  esset,  qul  tibl 
Iran&ituro  ad  nundinas  per  locum  periculosom,  la- 
Ironcolis  obsitom,  peeoniam  toam  ad  locom  lultn* 
rem  deferret,  olsalvam  iilam  reciperes?  lu  qoide». 
Pone  Igitor  eam  in  manos  paopcruin,  c  a  qoibos  la 
coBlesies  ibesauros  deporieior,  obi  forosnon  foran- 
lor,  nec  eibdlanl  {ibid.).  i 

8 


95  PETm  CANTORIS  76 

Quat  dedtrit  to!as  semper  liabcbis  opes,  \  viiias  el  glunain  mundi  appelil,  cadil  et  ailoral  db* 

Martial.,  lib.  y/,  epigrain.    i3.;  boium;   Avarilia  enim   re^peclu  aliorum  viiiorum 


liem  EccIesiaslicaSravarilix  viiium  suggillans,  ait 
cap.  XIV  :  c  Viro  ciipido  et  lenaci,  sine  raiione  est 
snbslanlia.  >  Per  fas  enim  ct  iiefas  acquirilor,  ci 
ila  sine  ralione. 
Si  poleris  recte,  «i  noii,  quocunque  odo  rem. 
(lloR\T.  I.  I.  ep.  1.) 
Idem  consequenier :  i  £l  hoiiiini  livido  ad  quid  au- 
ruro?  >  Videtur  ergo  quoJ  omiiis  avariis  invidiis* 
Invidet  cniin  alienis  diviiiis,  ut  babeat  eas.  c  Qui 
acervat  ex  aniino  suo  iiiju^ite,  aliis  congregal,  et  in 
lionis  iUiusaliiisIuxuriabilur.  Qui  sibiestuequaiUyCui 
alii  bonus  eril?  El  iioii,  i  idco  c  jucundabitur  in  bo- 
nis  suis.  >  Et  Dayid :  c  Thesaurizat,  ct  ignoral  cui  con- 


niajorem  operatur  casum ,  qus  Deo  servitutem  ct 
adorationem  sibi  debitam  aufert.  Itenr  Apostolus  1 
ad  Gor.  v  :  «  i^i  quis  frater  nominatur  iiiler  vos 
foruicator,  aut  avarus,  aut  idolis  serviens ,  aut  roa- 
ledicu8,aui  ebriostis,  aut  rapax,  cum  bujusmodi 
iion  licet  cibuni  sumerc.  >  Ergo  vitaudi  sunt  avari, 
inaximc  fceneratores  a  communione  sacramentoriiiii 
Ecclesix  separandi,  nisi  resipiscant  et  ablaia  resii- 
tuant.  Apud  sanctum  Dionysium  quidam  talis  inor- 
tuus  in  sterquilinium  projectus  est.  Tandem  procu- 
rante  avaritia  ciijusdam  inonasterii  iu  sepultura 
Ecclesiaeost  sepultus.  Et  reclamantibus  bonesiis  vi- 
riSy  ne  in  excmplu  trabereiur,  pirojectum  est  cada* 


i;rcgabit  ea  (Psal.  xxxviii,  xlviii).  >Et:  iReliiiqurnl  Q  ver  ejtiseflbssum  in  sterquilinium.  Objectiode  roili' 


alienis  divitias  suas  {Eccli,  xiv).  Qui  sibi  iiividet, 
nihil  est  eo  nequius,  ct  haec  rcdditio  est  malilia;  ip- 
fiius ,  ei  si  bene  fecerit ,  ignoranter,  et  non  volens 
facit,  et  in  novissiino  roalitiam  suam  manrfestat. 
Insatiabilis  est  ocutus  cupidi  In  partem  iniquitatis ; 
iion  satiabitur  doncc  consumat  >  justitiam ,  c  ani- 
inam  suam  arcfaciens.  Ocutus  inalus  ad  mala ,  et 
t;0:i  satlabitur  panc  indigens;  in  tristitia  >  avarus 
c  e.  ii  snper  mensam  siiain  (Eccli,  xiv).  >  liein ,  juxta 
quemilain  sapientein  :  c  Nihil  gravius  imprecaii  po- 
lebt  cuivis  quam  avaritia,  qua  in  praesenti  vexanie 
corcjus,  dira  tornieiita  patitur  etin  fuluro  aeterna 
supplicia  sic  promerelur.  >  Item  Aposiolus  ad  Ephe- 
sios  V  :  c  Scitote  qiiod   omnis  fornicalor,  aut  im 


tibus  detinenlibus  decimas.  Item  Domiuus  in  Evan* 
gelio  :  <  Gavete  vobis  abomni  avaritia.  Non  eniin 
in  abundantia,  cujusquam  viia  ejus  est,  ex  his  quae 
possidet  (Luc.  xii).  >  Possessio  euim  ejus  gratiaeet 
glori;e  est  amissio.  Item  Parabolarum  cap.  xv  : 
t  Gonlurbat  domum  suam  qiii  sectatur  avaritiam  : 
qui  auiem  odit  rounera,  vivet.  Qui  vero  libeuter' 
accipiunt  muiiera,  ignis  devorabit  tabernacula  co- 
rum.  >  Item  xxviii :  c  Qui  odit  avaritium,  longi  fient 
dies  cjus.  Vir  autem  qui  festinat  ditari,  et  aliis  iu- 
videt,  ignorat  quod  egostas  superveniet  ei.  »  llein 
Ecclesiaste  v  :  c  Avarus  non  iinplebitur  peconia,  et 
qui  amal  divitias »  fructus  non  capiet.  ex  eis.  I3bi 
niulto)  diviti^e»  et  multi  qui  comedunt  eas.  £t  quiii 


muiidus,  aut  avarus  (quod  est  idolorum  servitus)  ^  prodest  possessori,  nisi  qiiod  cernit  eas?  >  Item  io 

non  habet  haereditatem  in  Ghristi  regno ,  et  Dei.  > 

Sicut  enim  Idololatra  tatrlam  et8ervitutem,qua!  Deo 

del'«:ur,  exhibet  Idolo;  Ita  avanis,  serviens  potius 

pecunlx  quam  Deo»  cultuin  Deo  debituin  exhibet 

pecuiitu}  et  nuinmo.  Item  Aposlolus  ad  Goloss.  iii : 

«  MortiQcaie  inembra  vestra,  qiiae  suut  super  ter- 

rain,  >  fiigienteft  <  fornicationem,  libidinem  ,  coiicu- 

piscentiain  malam,  et  avariliam,quae  est  simulacro- 

ruin  servilus.  >  Augustinusetiam  avariiiam  idolola- 

triap  recte  comparat,  quia  non  dispar  malitia,  et  uno 

plene  opere  coropletur.  Utraque  eniin  nitilur  auferre 

Deo  quod  suum  est.  Hacc  scilicet  gloriam  deiiatis, 

ne  soliis  habeat  eam,  et  illa  res  Dei ,  ut  sola  habeat 


codem  c.  6  :  <  Vir  cui  dedit  Deus  divlilas,  et  substan  - 
tiam,et  bonorem,  et  nihil  deest  animae  suac  ex 
oiunibus  qiiae  desiderat ;  nec  tribuit  ei  polestateni 
Deus,  ut  comcdat  ex  eo ,  sed  lioino  extraneus  vora« 
bit  ilitid;  hoc  vaiiitas  et  iiiiseria  uiagiia  est.  >  Itcin. 
Iloratitis  (lib.  i,  ep.  16)  : 

Quo  melior  servo,  vel  liberior  sit  avarus 
Non  video.  Kain  qui  cupiel  metuei  quoque:  porro 
Qui  meiuens  vivit  liber  mihi  non  erit  unquam. 
Quia: 

Perdidit  firm/i,  locim  virtutis  deseruil^  qui 
Semper  in  augenda  festintit,  et  obruitur  re* 

Item  Hieronyinus  (in  cominent.  in  cap.  xxx  Proterb.) : 


qiiae  Dominus  omnlbus  feclt.  Item  Hieronymua  ad  ^  i  Avaritiaest  sicul  iiifernus,  etosvulvae  merctricis. 


Ueliodorum  roonachum  :  <  iEstiinaio  male  poudere 
peccatorum,  levius  peccare  videtur  alicui  avarus, 
quam  idololatra ;  sed  non  mediocriter  errat.'  Non 
enim  gravius  peccat,  qui  duo  grana  thuris  projicit 
superaltare  Mercurii ,  quam  qui  avare,  cupide,  et 
inutiliter  pecuniam  congregai  et  roacervat.  >  Item 
Dominus  in  Evangelio  :  <  Nenio  potest  duobus  do- 
roiuis  servire,  Deo  et  mammonae  {Matth.  vi,  24),  > 
id  est  avariiiae,  quae  uoniine  deliciarum  vei  divi-^ 
tittruTOy  quae  eam  pariunt  et  fovent ,  imo  potius  no- 
inine  daenionis ,  qui  praeest  tfivitiis  male  acquisitis, 
nuucupatur.  Item  diabolus  ad  Dominum  de  avaritia 
tentanf  eum  ait :  c  Haec  omiiia  tibi  dabo ,  si  proci- 
dcns  adoraveiis  me  (klaith.  iv,  9).>  Ergo  qui  52  <^t- 


Insaiiabilis  eniin  est;  et  quo  magis  rapil  et  devoral, ' 
eo  amplius  rapere  sitit,  quae  perdat.  >  Unde  pocta  ; 

Opi6tts  donatur  avaris 

Quidquid  in  orbe  perit. 

Iiem  idem  : 
Semper  avarus  etiam  dives  eget. 

Dives  vero  est,  qui  paaper  est  cum  Ghristo.  Iiem 
idem  :  Ctiin  duae  sunt  flliae  sanguisugae*  scilicet  li- 
bido  et  Javaritia ;  pejor  fllia  et  detestabilior  est  ava- 
ritia.  Illi  enim  succurriiur  beneflcio  aetatis,  pro- 
gressu  temporis,  huic  vero  nullo  inedetur  quis  anti- 
doto;  sed  quanlo  ininus  resiat  viae,  tanto  magis 
crcMit  iu  acquireiMlo.  53  Vadc  Claudianus : 


n 

Qnid  nervot  tecume  jnvat  ?  Vi$  nulla  cruenlam 

Cailrat  avariiiam,  parvis  exerciia  furli$, 
Sed  pejut  in  aurum 

jEtlual ;  hoc  uno  fruiiur  iucci$a  libida^ 

(Lib.  1  in  Eulropium,) 

Iiem:  Domiuus  injudicio  supcr  omnia  monslra  , 
solum  monstrum  avariiiae  detestabiiur;  uipoie  cau- 
sam  damnmionis  nostrac;  ejusque  coulrarium ,  sci- 
i;cei  niisericordem  largitaiem  vel  libcralilatem  supcr 
omnia  opera  nostra ,  quasi  causnm  salutis  iioslrse 
approbabit »  cuin  dicet :  c  E&urivi  et  uoa  dedislis 
mibi  manducare,  sitivi  et  non  dodislis  mibi  bibere 
(Maitk.  xxv),  I  et  iia  de  caeteris.  £t  qiiae  est  causa 
quare  iion  dederilis  ?  Avaritia.  Quae  ,  quare  dedcri- 
lis?Liberalitas.  Facilius  cst  taineu  darc  (quia  boc 


VERBIIM  ABBREVIATUM.  78 

A  divitias  habeat :  cui  tamen  res  54  ^^^  servivit ;  non 
ille  rebus,  qui.de  se  aii: 

Et  mihi  ret^  non  me  rebm  iupponere  conor, 
(IIoRAT.  lib.  I,  ep.  \m) 
Ilem  ad  idem  valet  excmplum  Joseph ,  qiii  non 
lantum  pallium,  sed  et  lasciviam  ejus  reliquit  me« 
retrici  ifigyptiacx.  Hoc  esl  non  lantum  cupidiiatem, 
sed  et  omneni  occasionem  ejus  ot  circumstaniiam 
rclinquerc  debcuius  ntundaiiae  voluptati.  Iiem  ad 
idem  valet  exemplum  c  ailolesccniis,  qui,  relicta 
sindone,  nudus  profugii  ab  eis  (If arc.  xiv),i  scili- 
cet  Judaeis.  liem  ad  boc  valet  excmplum  de  vitulo 
conflatili,  quem  Moyses  praecepit  redigi  In  miuuiis- 
simum  pulverem.  Non  enim  tantum  ipsam  avari- 
tiam,  ct  substantiam  peccati  debcmus  condcmnare. 


eitseexoncrarc)  quam  opera  caeierarum  virlutum  ^  ^^^  poeiiitentiam  abolere .  sed  eiiam  omnes  cir- 


implcre.  Unde  et  modicum  est  poenUenti  injungere, 
de  substaniia  sua  pauperibus  erogare,  nisi  avaritia 
laboraverit,  ut  sic  curetur  ab  ea.  Item  Hieronymus : 
«  Eo  dotcst;ibilior  est  av.iritia  quod  ipsa  vitium 
con!rarium  sibi  nulrt  et  fovet:  prodigalilatem  enim 
scmper  ferecomitatur  avaritia.i  Undepoeta  Clau- 
diauus : 

Quodcunque  profunda 

Traxit  avaritia^  luxu  pejore  refandit, 

(De  kello  Gildonico.) 

Qnomodo  ergo  sunt  contr.iria 
Itero  Gencsis  xxxi  Bncliel  fugiens  cum  Jncob 
a  facie  patris  sui  Laban  furata  est  idola  ejus, 
quae  abscondit  subter  stramciita  camcli  et  sedit  p 
snper.  Quae  Laban  quaerenii  ea ,  ct  non  invenienti 
iu  tentorio  ejus,  aii  :  <  Nc  irascatnr  dominus  meus, 
qnod  coram  te  iiequeo  assurgcre,  qiiia  jiixla  con- 
suetudinem  feminarum  nunc  nccidil  iiiilii.  »  Jacob 
auiem  posiea  comperiens  dcos  alicnos  esse  in  domo 
siia,  scilicet  idola  Laban  ,  licct  aurea  et  argentca 
cuni  iuauribus  et  ornamcniis  ei  pbylncicriis  suls 
infodil  sub  terebintbo.  Per  Jacob  Cbristiis  et  per- 
recie  poeniteiis  inlel!ii;ilur,  qui  omneni  cupidilatcm 
mundanam,  antiquam,  et  pbilosopbinn  ejus,  id  est 
omncs  occasiones  et  circumstaniias  avariliae  infoiiit 
sub  cruce  Chridti ;  nudus  nudum  sequens  Crucifi- 
xum ,  cujus  pauperias  maxime  in  cruce  appariiii. 
Pcndens  cnim  in  ea  tanluiu  cinctorium,  velamen 
scilicet  pudendorum  ,  liabuil.  Quis  cum  Cbristo  ^^ 
dicere  potest:  c  Venit  enim  princeps  hujtis  muiidi 
ct  inme  non  habetquidqiiam?  (Joan,  xiv.)  i  et  cum 
Apo&tplo  :  c  Mundus  mihi  crucilixus  est,  ct  ego 
inundo?  (Cal.  vi.)  i  Per  Rachcl,  quae  inlerprolatur 
otii ,  moiliter  poenitens  et  imperfectc  signiticalur. 
Cui  juxta  consuetudinem  feminarum  accidit,  cum 
immuoditiaiD  avaritiae  seculus  •  quasi  muliebria 
patitur.  De  hac  tamen  poenitendo  abscondit  idola» 
boc  est  avaritiam,  el  subter  stramenta  cameli ,  sci- 
licet  sub  flmo,  et  sub  stratorio  cameli ,  hoc  est  hu- 
miliiaie  poenitentiae ,  omnem  tumorem,  etsublinii- 
tatem,  et  avaritiaro«  quae  est  ex  divitiis,  tegens;  ita 
quod  sedii  super  fimuro  in  quo  abscondita  erant 
idola,  quia  Doiin  pr»ponit  oiiinibtts,  et  si  juxta  se 


cumstaniins  ejus,  et  occasiones  minutissimas  peni- 
tus  absumere,  ct  fimo  immundissimorum  sterco- 
rum  condcmnarc  cum  Aposlolo,  qui  ait :  c  Omnia 
haec  repuiavi  uts(ercora,utChristum  lucrifacerem.» 
(Philip,  111, 12,  q.  i,  Cloria),  Item  Hieronymus (£x 
epist.  ad  Paulinum  de  inslitul,  monachi) :  Cratcs  The- 
baiius,  homo  quondam  ditissirous,  proficiscens'  ad 
philosophanduni  Atbciias,  inagnuin  auri  pondus  se- 
cum  deiiilit.  Qui  in  via  secum  deliberans,  et  consi* 
derans  se  non  posse  simul  virtutes  et  divitias  pos- 
sidere,cum  ad  dcdisccnilaiu  avaritiam  irct ,  divi< 
tiasque  fomentum  et  niitrimeiitum  esse  avaritiae 
conspicerei,  projecit  a  se  aurum,  inquiens  :  0  divi- 
fnr,  abite,  procul  sitis  a  nobis.  Nunc  verosarcinati 
aiiro  et  argento  Christum  pauperem  scquimur;ei 
siib  praetexiu  cleemosynac  pristiuis  opibus  incuban- 
tes,  qiiomodo  possunius  aiiena  fidelitcr  disiribucre, 
qiii  nostra  (imide  roservamus?  Ilem  ad  idem  valet 
cxeniplum  Cynici  el  pbilosopbi  iilius,  scilicet  Dio- 
geiiis,  in  dolio  degentis,  qui  vacuus  spoi  et  limoris 
cxpers,  locupletcm  Iransegit  paupertatem. 

Ad  quem  Aristippus  quidam  aulicus ,  cum  mun- 
darel  ei  lavaret  olera  sua,  accedens  ait :  Tu  cum 
sapicns  ei  philosopbus  sis,  si  rcgibus  servire  vo- 
luisses,  olcra  (ua  iion  lavares.  Cui  respondens,  ait: 
Si  paiipertaie  mediocri  scires  uti,  non  oporiercl  te 
regibus  mendicando  adulatlone  mentiri.  Uiide  lio* 
ratius  (lib.  i,  ep.  17)  : 

Si  pranderet  o'.ui  palienterf  regihui  uti 
Noil£i  Ariiiipput :  ti  tciret  regibut  uii^ 
Fatiidiret  olut,  qui  me  nolat, . 

CAPUT  XXII. 
Conlra  acceptoret  munerum, 

Non  lantum  exemplis  etbnicorum  detestamur 
ei  jugulamus  avaritiam  ,  et  omnem  acceplionem 
munerum,  sed  et  excmplis  plurimis  sacne  Scriptu- 
rae.  Priroo  exemplo  Abrahae,  cui  revcrlcnti  a  caede 
quatuor  regum  ,  cum  Loth  et  substantiam  ejus 
reduceret,  rex  Sodomorum  diiit:  «Da  mihi  animas, 
caetera  tolletibi.Qui  respouditei:  Levr  manummeam 
ad  Dominuro  Deum  55  excelsuui,  possetsorem  coeU 
et  terrae,  quod  a  filo  subtegminis  vsque  ad  eorriciam 


7*  PETRfCANTORlS 

ctfigaeiion  acripiam  tx  omnlbiis,  qiia*  tua  siiiii,iie  di- 
« ais:  Egoditavi  Aliraham; exceplisliisqiixcomederuni 
jiiveiies,  el  pariibus  virorum,  qui  mecuin  veuerunL 
h\i  eniiu  accipienl  paries  suas  {Gen,  xiv).  »  liein 
Geiiesis  xxiii,  Abraham,morlua  uxore  Sara,  dixh  ad 
filios  lleili :  c  Adveua  suin  et  peregriuus  apud  vos» 
date  inihi  jus  sepulcri  vobiscum,  ul  sepcliaiii  nior- 
iiiuin  ineum.  ResponderuDlque  filii  Heth  :  Princeps 
Dii  es  apud  nos  :  ineleclis  scpulchris  noslris  sepeli 
mortuum  tuum.  Surrcxit  Abraham.  >  gratias  egit» 
c  et  adoravii  eos,  et  dixit :  Si  placeat  vobi-^,  ut  aepe* 
Itam  mortuum  meum»  intercediie  apnd  Epliron  fi- 
Uum  Seor,  ui  projpecunia  digiia  det  mihi  spcluncam 
duplicem  quam  hal)et  in  extrema  parte  agri  sui,  in 
possessioneni  sepulf^ri.  Respoiidit   Ephroii  ciinctis 


A  dixenint  ad  Uiilaam  :  Sic  dixil  Balac,  filiun  Sephoff 
rex  MoaUitanim  :  Nc  ciiiirteris  veiiire  ad  mo  para^ 
tum  hoiiorare  te,  et  qui.l(|uid  voliieris  dare  libr. 
Veni  et  maledic  populo  isii.  Respoiidit  Balaam  :  Sl 
dederii  56  mihi  Bal.ic  plciiain  domum  argenii  vel  auri 
noii  fiotoro  iiriinuture  verhiim  Dei  mei,  ut  vel  minus  vel 
pliisloquar.  >ltcm  :Balncprae!>ciis  et  oircrens  ci  mu« 
ncM,  ait  (  Num.  xxiii.  xxiv)  :cMaledic  Jacob.  dc- 
tesinre  Israel.  Qiii  respondit  :  Quomodo  maledicain 
cui  iion  nialcdixii  Deiis?  Qua  rntione  detcster  quem 
Doiiitnus  iion  dclestalur?  Nuiiqiild  aliud  loriui  posaum 
qunni  qiiod  jussil  mihi  Deus?  Qui  beiiedixerit  Jacobf 
erit  et  ipse  benedictus,  et  qiii  maledixerit ,  In  roa- 
ledictionem  deputnbiiur.  Verumtamen  pergens  hd 
populum  meum,  dabo  tibi  coiisilium,  quid  popakis 


audieniibus  :  Nequaquam  ita  fiet ;  sed  gratis  trado  B  tuus  huic  popiilo  Taciat.  i  Qiiod  el  implevit,  sicul 


libi  agruin  et  speluncam  qus  in  eo  est.  Respondil 
Abrahain  :  •  Non  gratis  accipiara,  sed  i  dabo  pecu- 
iilain  pro  agro.  Suscipe  eam,  et  sic  sepeliam  mor- 
tuuin  meum  iu  eo.  Et  appendil  pecuniain  Abrabam, 
quam  Ephron  postulavit,  |  scilicct  quadrinsfSpulos 
•iclos  argenii  pi-obatx  monet»  et  publicae.  »  Item 
Genesis  xxxiii^  exemplo  EsaUt  qiii  iacob  fratre  suo 
offerente  ei  munera  in  bobus,  asinis,  servis  et  aiH 
ciUis,  ait :  c  Qu£nam  sunt  isto;  turmae  quasobviam 
babui  ?  Rcftpondil  iacob  :  Ut  inveiiirem  graiiam  co- 
ram  duinino  meo.  Et  ille  :  ilabeo,  iiiquit,  pluriina, 
rraicr  mi,  sint  lua  tibi.  Dixiique  Jacob  :  Noli  ila, 
•bserro ;  sed|  si  iuveni  gratiam  in  oculis  tuis,  accipe 
«iiuuusculiini  de  manibus  meis  :  sic  cniin  vidi  Ta- 
cieu:  luam,  quasi  viderein  vulium  Dei  :  sis  mihi 
propitius;  et  auscrpe  l)encdictionem  qiiftm  ailuli 
libi.  Vix  fratre  compeUente  susccpit.  i  Istatameii 
susceptio,  licet  coacta,  iii  eo,  et  in  similibus  ejus, 
siguuinest  diviiis  reprobationis.  Quidain  eniin  sunt 
qui  volunt  cogi  accipere,  ei  tamcn  accipiiint :  t  Gra- 
la  tst  vis  ista  sibi,  cogiquc  mereliir.  »  liein  Exodi 
capitibus  xxxiv  et  xxxv.  Pro  construendo  enim  ta- 
beniaculo  omiies  viri  et  mulieres  iiientc  devota 
obtuleruiit  donaria,  iit  ficrent  opcra  qii  c  jusserat 
Doininus  pcr  inanum  Moysl,  cuiictiitue  filii  Israel 
▼olunlaria  Domino  dedicaverunt :  c  Cuin  aiiicm  ar- 
liflces  insUrenl  opert,  dixerunt  Moysi  :  Plus  offert 
pnpulus  quam  uecessarium  est.  Jussit  ergo  Moyses 
praeconis  voce  cantari  :  Nec  vir,  nec  inuiier  quid- 
quam  ultra  offeral  in  opere  saociuarii,  sicque  ces- 
satum  esl  a  muneribus  offercndis,  eo  quod  oblata 
sufBcerenl,  el  superabundareat.  i  Itcm  Numeri 
cap.  XVI,  iucrepaulc  Moyse  Dathan  et  Abiroii  mur- 
iiiurantes  contra  Aarun,,respoiidcr!inl  ei  diceutes  : 
«Nunquidpariimesi  tibi  quod  deduxisti  nos  de  ter- 
ra»  iacie  et  melie  inaiiante,  ui  occideres  nos  iii  de- 
serto,  nisi  ei  dominatus  fueris  nostri?  An  et  oculos 
uostros  vis  eruere ?  Iiatusitue  Moyses  valde  ait  ad 
Dominum  :  Ne  aspicias,  Domiiie,  sacriffcia  eorum : 
Iti  scisquod  neo  asellum  quidetn  unquam  acceperim 
abels,nec^Qlixerim  qiietiipiaincoruin.  i  ItemNumc- 
fi  cap.  XXII :  c  Stmiores  Moab  ci  inajores  n^tu  haben* 
les  pretium  divinatiouis  iu  manibu.s,  missi  a  Batac» 


Joannes  in  Apocalypsi  (  ii)  testatur  diceiis  :  Da- 
laam ,  aceepto  pretio  divinatioiiis  t  Iket  coactus  : 
c  docehat  Balac  initiere  scandalum  fitiis  Israel,  >  sci- 
licet  c  edere  i  de  sucrificiis  idolorum  c  et  fornicari.  » 
l|eml  Reg.  sii:  c  Dixit  Sainuel  aduniversum  Israel. 
Audivi  voceui  vestram  jiixta  oinnia,  qu»  locuil 
esiis  ad  iiie;  et  conslitui  super  vos  regem,  qui 
graditur  aiite  ^os ,  et  nuiic  senui  conversatus  co- 
rain  vobis  ab  adolescentia  mea  u»que  iii  diem  hauc. 
Ecce  proisto  suin.  Loquiinini  dc  me  coram  Doniiiio 
et  cor.'m  Chrisio  ejui,  >  scilicel  Saule.  •  Utrum  bo- 
vem  ciiJiiS4iuam  tuleriin,  an  asinum.  Si  quempiam 
c.iluiiiniaiu:^suni,  si  oppressi  aliquem,  si  de  manu 
cujusquam  inuiiiis  accepi,  et  conteninain  iilud  bo- 
die  vobisque  rcstitiiam.  >  liem  excmplo  David  II 
Reg.  uhiiiio  :  c  Neqiiaquum  fiet  ul  vis  ,  sed  emam 
pretio  a  le  areaiii,  ubi  sdiAcetur  Domiiio  lemplum 
et  non  ofieram  Doiniue  meo  holocausla  gratuita.  • 
llem  exemplo  AdJo  proplieue  lU  Reg.  xiii  :  c  Lo- 
cutus  est  rex  ad  virum  Dei  :  Veni  mecum  domuiu 
ut  prandeas,  ct  dabo  libi  munera.  Respoiidit  vir 
Dei  regi  :  Si  dederis  mihi  mediam  partem  doiuus 
luae,  non  veniam  lecum,  nec  comedam  panem,  ne- 
qiie  bibain  aquani  inloeo  i!>to.  i  kem  11  Esdnequiuto : 
c  Egoctfrairesinei,etpuerimei  coinmodavimiis  plu- 
riinii  pecuniam  ei  fruinenlura  ;  iion  repetamus  in 
commune  istud,  acs  alienum  concedamus  quod  de- 
betur  nobis,  »  ete.  Item  AcUuiiu  apostolorum  cap. 
0  XX  :  •  Vossciiis  a  j^rinia  die  qua  ingressiis  sum  iu 
Asiam,  qualiier  vobiscum  per  omne  lempus  fuerim 
convcrsatus,  serviens  Domiiio  iu  humiliiaie  et  la- 
cryinis.  lEt  taxeiis  sermonem  moralissinium,  ultinio 
annectit  dc  officlo  praelatoriim,  doccns  eos  cavere 
avaritiam  exemplo  sui,  cuiu  ait  :  c  Argcntum,  el 
auruiu,  aul  vcstem  noii  eoucupivi.  Ipsi  sciiis  quo- 
niain  ad  ea  quo:  opus  mihi  erunt,  el  liis  qui  me- 
cumsuut»  niiuislraverunt  uianus  mex.i  Item  epiatola 
Jud;e  (c.  V,  8,  9)  :  c  Vae  illis  qui  iu  via  Gain  abie- 
runt,  et  errore  Balaain  mercede  effusi  sunl,  et  iu 
coiitradietioiie  tlore  perieronu  »  Item  U  ad  Co- 
riuth.  XI ;  c  Gralis  evangelfxavi  Yobis,  ei  cum  es- 
§em  apud  vos  et  egerein,  uuUi  oneros4is  fui,  sed  in 
omutbus  siiie  oiiere  me  vobis  MrTavi»  el  serfab». 


Sl 


VERBDM  ABBREViATUM. 


E«l  ¥611138  GliHsti  in  me,  quoiiiam   hxc  gloriatio  A  Dioclelianum,  m  ad  preoes  ejus  Cyriacug  vriiircU 


Mctpieiiili  non  inrringelar  in  inc,  in  regioiiibus 
Acfcais.  qiiod  facio  ei  factam,  ui  ampiitem  occasio- 
nem  i  praedicandi  eis,  qui  propter  qu»8hiin  prse- 
dicant.  Item  Ezecltielis  cap.  ixii  :  c  Muiiera, 
«surain  et  s«perabHndaiitiam  accepisti,  et  avare 
prosiiiios  toos  caluniiiabaris,  meiqite  obliia  es, 
aic  Doinlnus.  Ecce,  complosi  inanus  meas  soper 
aTariliam  tttam  quain  recisii.  >  Itcin  Aposto- 
ks  iii  Actuum  aposloloniin  ix  :  c  Oinnia  os- 
lendi  Tobls,  qiioniam  8'c  laborantes  oportet 
57  stiscipere  infinnos»  et  raeminisM  verbi  Doinini 
Jeta  (qnod  ipse  dixil,  >  d  frequeAter  in  ore  ha- 
bnil).  c  Beatius  esl,  i  iiiquil,  <  magi^  dare^quam  ac- 
cipere.  i  Itcm  :  exemplo  b«*ali  Thomx ,  qiii  caiicel- 


et  sanaret  fiiiam  svam.  Reqiiisitus  CyrtacM  eiaiH 
divit  eum  :  et  ciim  ei  pracpararcntuf  ciirrns  et 
equi,  siiper  quos  venirel,  ait :  Non  decet  Chrislia- 
iNim  ita  pompose  incedere,  sed  prascedite,  et  ego 
sequor.  Qui  cuin  curassct  flliam  Saporis,  ipsumque 
et  domum  ejus  loi«iii  b«ipiixa8scl,  oblulit  ei  rex 
munera.  Uui  res|)Oudeiis,  ait :  Non  accipiani,  iiiquil» 
hscc  munera,  absit  enim  ut  graiia  Christi  sil,  vol 
sstimeiiir  Tcnalis.  Item  Hieronymus  :  Sicut  nec 
matrona  casta  est,  qnae  munera  accipit  maxiine  ab 
amatore  et  sponso  suo  (qn»  sigiia  sunt  levitatis 
ejus,  etfuiuri  incacslus),  iia  iiec  judex  a  confratre 
mnnuscula  accipiens,  qii»  sigiia  sunt  conruptioni& 
ejus,et  judicii  abeo  faciendi.  Itein  Jeremi:c  Ciip.  vi: 


briam  suum   instiliiens ,  sacramcnto  jiirisjiiraiidi  B  53  <  a  miiiore  quippe  iisque  ad  majorcin,  omnes 

avariitae  studcnl;  ci  a  propliela  usque  ad  saccrdo* 
tem  cuiicti  fiiciimt  (lolum,  et  curabant  contriiionem 
filiae  populi  mei  cuiii  igiioiniiiia,  dicenles:  Pax,pax, 
et  non  erat  pnx.  »  llcm  Cxodi  xxiii :  c  Nec  acclpias 
munera,  quae  excaecant  ctiam  prudentes,  et  subver- 
tunt  verba  justoruin. »  liem  :  Quintilianos  de  qulH 
dam  oratore  Atlienis  erudiio,  et  facto  diserto  im* 
pcnsis  cujusdam  divitis,  qni  poslea  pro  republica 
rogatus  loqui,  stetit  iit  cauga  contra  pntronum 
suuin,  contra  divitein  illum;  in  qua  obtinuil  dives. 
Uiiile  et  oratorein  illuin  iu  jiis  vocavit,  acciisaiis 
eumsuperingratitiidine.  Qui  cuin  accusaretiir,  ail 
diviti  illi :  Doinitie  lui,  lu  scis,  quia  iiihii  crudele  in 
le  inlorsi,  nihii  causa  odii,  sed  pro  lilieriate  reV- 
publicx,  et  honestate  |)ersoiiai  mcae,  imo  etiani  ot 
loar,  steli.  Nunc  vero  hoc  video,  quia  nihil  est  pe- 
riculosiiis  acceptis  muuHTibiis,  si  .id  omnein  nos^ 
obligant  servitutein.  iletn  :  llieronyinu&  scriben& 
cuidam  diviti  matronae  scieiisque  per  lioc  caiies 
suos  detrahendo  dicere  iliuin  fauiiliaritatem  prin- 
cipuin  affeclare,  respondit  eis  :  Ab^it  ut  ista  quae- 
ram !  Cui  cnim  satis  est  vile  oliiscolum,  et  panis 
crii^rarius,  talia  non  quaeritnt.  Quia  fidele  testiino- 
nium  est  (conleinptus  munerum  ct  opuiii)  qiiod  noik 
liabet  caiisas  menlieudi,  adulaiidi,  meirdicandi,  fa- 
miliaritatein  potentum  acquirendi. 
CAPUT  XXIII. 

Coutra  acceptoret  munerum  pro  juHUia  faclay  uk 
facienda^  acceleranda^  vel  omiiienda. 

Acceptio  munerum  multiplex  esi.  Priina  simplex 

est,  a  licitoruin  manemm  pro  nulla  causa  injusta 

acceptorum,  periculosa   lanien,  quia  ea  vendimiia 

liberlaieni  nostram,  de  qua  supra   disputavimus  iti 

fine  capiloli  deavarilia  (cap.  21).  Secunda  est  pro  ju- 

stitia  facta,  quod  Giezilicum,  vcl  facienda,  quod  Si- 

meniacum  :  omissa    vel  omittcnda  ,  accelerata  vel 

acceleranda,  quod  iniquum,  pro  iiijustitia  etiam  fa- 

cienda,  quod  est  diaboTicum.  Teriia  cst  de  rapiiia 

occulu  vel  manifesla  :  Piita,  rnpina  violenta,  osara/ 

furto,  exactionibus,  extortionibus   pecuniae,  Ulliis 

cilra  stipendium  praescriptumacceptis.et  httjttsinodi.j 

Quarta  est  pro  spiritaalibus,  ut  oidtnibus,  sacra- 

meritis^  beoeficiis  ecdfisiasticls,  oQcits.  ct  illisaa^ 


aslrinieral,  ne  nnqoam  aliqiiid,  usque  ad  ca- 
nipulum,  in  adniinistratione  canceilarix  acciperet. 
Item  Ecclesiastici  xx  :  c  Exenia  el  dona  excaecant 
oculos  judicum,  et  quasi  mutus  in  ore  avertit  cor- 
repiiones  eorum.  1  Corrupti  munere,  obmutcscunt 
cessando  a  correpiione.  Itein  Isaias  (eap.  xxxiii)  : 
c  Quis  ambiilat  in  juntitiis  et  loquitur  vciitatem, 
qui  projtcit  avaritiam  cx  calumnia,  ct  excutit  nianiis 
suas  ab  omoi  inunere  ?  Iste  in  exceUis  habitabil.  1 
Nota  veriHim  excussionis.  Per  laxationem  manuiim 
de  facili  iabuntor  in  terram  magna  muncra,  scd 
minima  nisi  per  exciissionem,  sed  adhaereiil  ina- 
nibus»  atpulvis.  Item  Strabiis  siiper  Exodum  :  Cii- 
piditas  est  rainuiiculus  projeclus  in  os  caiiis,  qui 
facii  enm  obmutescere.  Item  :  Cupidus  est  siniitis 
illi  fatoo  pastori  Virgiliano,  de  quo  : 
^  ..  Lupi  Mmrim  videre  prioret  (Yirgil.  ecloga  9). 
De  qaibos  dicitnr,  quod  si  prius  vidcrint  homiiies, 
^acinat  eos  obroutescere.  Iiem  Job  xv :  c  lu  fine 
ignis  devorabit  tabernacula  eorum,  qui  libenter 
accipiant  munera.  1  Item  IV  Reg.  v,  Naaman  Sy- 
ros  curatos  a  lepra  per  Elisaoum,  ait  ei :  c  Obi^ecro, 
domine  mi,  al  accipias  benedictionem  a  servo  tuo. 
At  ilie  respondit :  Vivit  Dominus  anie  quem  sto, 
qsia  noo  accipiam.  1  Aqaocum  accepissel  niunera 
Giexl,  absente  domino  siioEllsaeo,  dixitei  Elisaeus 
111  redila  :  c  Nunc  igitur  accepisti  argenium  et 
vcstes,  ut  emas  oliveia,  viaeas,  oves  et  boves,et 
servos  et  ancillas  ;  sed  etiam  lepra  Naaman  adhx-  ^ 
rebit  tibi,  et  semini  tuo  usque  in  sempiternum 
{IV  Reg.  v).  1  Iiem  Demostbenes  rogaius  ut  pro  li- 
berUte  reipublic»  tuenda  aperiret  os  suuin ,  invul- 
vit  caput  hina  simulans  8e  a^grotare,  et  ait :  Non 
possum,  sjnanchenetenim,  frater,  patior.  Et  re- 
spondit  ei :  Non  synanchen,  inquam,  sed  argyran- 
clien.  Item  :  c  llunera  excaeraiil  oculos  sapienlum 
{Diui,  xvi),  I  et  vim  aiicioriiatis  inclinant.  Item, 
exemplo  Cyriaci  diaconi  Marcelli  papa,  quijMtesta- 
tem  babens  imperandi  dxmonibas,  curavit  fiiiani 
Diocietiani  Aiigusti  arreptam  a  daemonio ;  de  qua 
egKSsus  insilivit  in  ftliam  Saporis  r^is  Persarum. 
Qu&aadito  quod  Cyriacus  curasset  filiam  Diocle- 
tiani,  misit  lcgioncin  magnnm  cum  mancribus  ad 


B 


85  PETRl  CANTORIS 

neiis  conferendls  vel  collat»,  vel  roh  dandis  (cum  A  liabcnlein 
aliquis  digno  proposucril  dare  benencium  eccle- 
siasllcum)  etiam  (quod  magis  crudelius  esi)  contu- 
melia,  eiiam  iliata  Spirilui  sancto,  el  impedimcnium 
quominus  currat  gralia  ejus.  Quinta  esl  cum  quis 
accipit  per  dolos,  curiositales,  el  arlem  mimicam 
et  bisirionicam,  vel  cum  abundet  nec  egeal.  Unde 
Hieronymus  {Ad  Paulinum) :  0  monaclie,  skeges  ct 
accipis,  das  polius  qnam  accipis  ;  59  ^i  accipias, 
rt  non  egcs,  rapis.  Sexta  est  de  illiciie  acquisitis 
niunera  accipere,  elsi  in  pias  causas  expendsintur; 
pnta,  ut  ex  illts  conslruantur  grangix  el  oflicin» 
monaslerionim  el  hujustnodi. 

Contra  secundum  titulum  bacc  coUiguntur.  Ac* 
ceptores  munerum  pro  justiiia  Tacta,  (acientla,  nc 
celeranda  etomiilenda,  vel  pro  injuslilia  racienda, 
si  sont  paslores  et  prxlati  Ecdesiic,  similes  sunt 
N^lbnslullo,  qui  londens  oves,  non  respexil  Davld, 
.jll^est  miserlus  super  contritione  iosepb.  Hi  non 
fanlpasloreft  ovium,^  sed  tonsores,  excoriatores, 
depil^lores,  Hipi  ei  cmunctores  pecuniarum,  lac  el 
labam-rn  ovibusqiiaerentes,  lucro  iiibianlcspoiius 
quarni  saliiti  aniinarum  inlendenlcs.  Lcgilur  eniin 
in*  primo  libro  Regum  cap.  xxv,  quod  #  cum  D^id 
aiidisset  in  deserto^  quod  londeret  Nabal  ove^,  vd 
gregem  snum,  misii  dccem  juvenes  ad  eum  dicen- 
tes :  Quodcunque  inveneril  manus  tud)  da  servis 
tuls,  el  Alio  ino  David.  Qni  respondll,  diccns  :  Quis 
est  David  ?  Et  quis  esl  (llius  Isai  ?  Hodie  increveruiit 
iervi  I  super  terram  <  qui  rngiunt  dominos  suos.  i  c 
HoG  audiens  David^  iratus  csi  valdcjubctqne  servos 
8U0S  accingi  gladio  ,  quasi  viudicalurus  in  cum. 
Quod  audiens  Abiguil  uxor  cjus  prudens  ei  sapieus, 
nescio  viro  cam  panlbus  et  viiio  ei  arietibus  coctis 
occurrit  David,  et  descendens  de  asino,  procidii  ad 
pedes  ejus  el  ail :  «  In  me  sii,  dointne  mi ,  haec  iiii- 
quiias,  rogo  ut  suscipias  benedictionein  hanc,  qiiam 
aitulit  ancilla  tna  libi  domino  meo :  malilia  noii 
invcniaiur  in  te.  Non  vcnint  lioc  libi  in  singullum 
cordiset  scrupulum,  quod  effuderis  sanguinem  viri 
mei^  cum  constituerit  te  Dominiis  duceni  supcr 
Israel.  >  Suscepit  ergo  David  quae  obiulit,  et  ait : 
«  Vade  paciflce  in  domum  tuain.  i  Dominus  laincn 
l)Ost  decem   dies  ulciscens  David,  percussii  Naiial 


8V 
messem  hordei ,  jussil  coroburi) ,  qui 
quod  per  se  facere  erubescunt,  per  officialcs  sob- 
tonsores  siios,  lenoiies  et  bajulos  (onsurse  scrut.iio- 
resque  et  indagatores  rapinx  suae  adimpleni.  Qnibus 
consullius  esset  muHerculas  venales  lcnocinio  cir- 
cumducere,  quam  rapinae  el  parlicipio  pcccati  ma- 
jorum  studerct  cum  tamen  de  raplls  nihil  possint 
resliliiere.   Iiem  :  Similes  sunl  tales   Judae  (Gen, 
xxxviii),    qui,  uxore  morlua,  ascendil   ad  tonsores 
ovium  suarum.  Quo  asceiidente  ad  londendas  oves, 
Thamar  nurus  ejns,  inulalo  babilu  viduitalis,  in 
bivio  ilineris  sedil.  Quam  videns  Judas,  snspicaius 
est  esse  merelricem,  00  cu>^  Q"^*  loco  meretricis, 
dalis  ci  muneribus,  coilt.  liem  psalmo  xih  :  c  Noiine 
cognoscent,  i  in  futiiro,  <  omncs  qui  operantur  iiii- 
quilalem,  i  muKiplicein?  El  qui   sunl  illi,  el  ob 
quam  causam  «  operanlur  iniquitalem?  i  li  scilicct 
f  qui,'>et  qnia «  devoFant  plebem  meam,  »  quo- 
tidiana  rapina  et  mulliplici,  «  sicut   escam  panis,  i 
id  esi,  qui  minisierio  suo  ulunlur  propler  capienda 
munera  ab  hominibus,  non  ad  salutem  hominum, 
vel  ad  gloriam  Dei.  Pani»  enim  quoiidianus  cibus 
est  ct  suavis  :  simititer  ei  ipsi  deleclantur  ciim  quo- 
lidiaiia  rnpina,  ul  siinplices  Chrislianos  absorfocani. 
Qui,  ul  tales  siiit,  inde  proveuit,  quia  «  Dominum 
non  invocaverunt,!  sedlemporalia.  Iiem  psalmo  xxv  : 
«Dexlcra  corum  rcpleta  esi  muneribus,  icum  pro  ju- 
stiiia,preliumpecuuiae,  laudis,  limoris,  injust«  mise- 
ricordiabqnaerilur.  llempsalmocxLiii :  «Quorum  oslo- 
culum  esi  vaQitalem,  et  dextera  eorum,  dexlera  iniqui- 
latis,i  qu»  potius  sinistra  dicendaesl  quam  dexlera, 
quia  pro  Ihs  qu<e  sunldexlcrac  lemporalia  quaerunt, 
muianlque  dexterani  in  sinistram,  existenlcs  non 
ambidextri  cum  Aod,  sed  ambisinistri ;  ideoque  nec 
rcgciii  Eglon  pinguissimum  'confodere  possunt  (Ju- 
dic,  111] .  Item  lales,  hoc  mandalum  prse  avaritia  nc- 
queunl  implere :  rNesciat  siiiistra  quid  faciat  dexlni 
(Matlh,  vi),  I  cum   ea,  quae  sunt  dextcrae,  pro  si- 
nisirael  lemporalibus  faciunl.  Item  nechoc  : «  LacTa 
ejussub  capite  meo,  et  dexiera.  illius  amplexabitur 
mc  [Cant,  ii) :  i  scd,  <  Laeva  manus  ejus  sub  captte 
mco,i  eilaeva  ejus  amplexabilur  me,qui  non  babeni, 
nisi  laevam,  pro  laeva  lantum  opcranies.  iiem  :  Tales 
in  judicio  curn   hoedis  fetidis  collocabunlur  a   si- 


tonsorem,  el  morluus  est  (ibid.),  liem:Tales  siiniles  ^  nistris  ,  non  cum  agnis  a  dextris  (MuUh,  xxv)  sua- 

viler  redolenlibus ,  qui  hic  nounisi  sinislram  qua;- 
sicrunt.  Item  Zachariae  v :  <  El  dixit  angHusad  ine  : 
Vide  quid  est  hoc  quod  egreditnr.  El  dixi  :  Quidnam 
esi  ?  El  ail :  Haec  cst  amphora  egrediens.  Et  dixi : 
llic  esl  oculus  omniuin  in  lerra,  el  ecce  talentum 
plumbi  poriabaiur,  el  ecce  mulier  sedens  in  medio. 
ampborae.  El  dixit  :  llaec  est  impielas.  Et  projecit 
eam  in  medio  amphorae,  el  misi  massam  plumbeam 
in  os  ejus.  i  Hieronymus  (Comment.  in  Zachariam 
et  Nah.)  :  Olim  sedil  iniquius  super  Ulenluiii 
plumbi,  modo  vcro  super  talentum  auri.  Nunc  im- 
pleiuin  esl  poelae  illud : 


8unl  Laban  (Genes.  xxix),  qui  circumvenil  Jacob 
sibi  servienlem,  decemque  vicibus  muiavit  merce- 
dem  ejus,  qui  filias  vendidil,  et  reputavil  quasi 
alienas,  comeditque  preilum  eariim.  Ob  quam  cau- 
sam,  cum  ieral  tondendas  oves,  Rachel  furata  est 
idola  patris  sui,  quae  iiiler  omnia  chariora  habe- 
bai,ei  fugit  {Genet.  xxxi).  Iiem  iMaximi  lonsores 
ovium  usque  ad  carnes,  imo  lonsores  osque  ad 
•anguinem,  quod  si  nequlverint,  depilalores  sunt 
nsquead  pellem,  id  est,  in  minoribus  donis  :  exlc- 
rius  visi  pulchri,  sed  in  operibus  et  interius  lupi 
rapaces.  Hi  similes  sunt  Absalon  (i/  Reg,  xiv),  (qui 
quanto  magis  toiidedat  capillos,  lanto  amplius  sur- 
gebanl ;  qui  agrum  Joab,  ad  se  venire  rccusaniisy 


Aurea  nunc  vere  iuntscccidaf  pturimu$  auro 
Venii  honot* 


85 


iiua  perficUur^  quitJquid  caplnlur  inique^ 
Nemoqne  prwtenso  muneremna^ogut. 

(pROPERT.  I.  III,  elegialt.) 
HeiD  Aralor  (/n  Acia  apost,  I.  i)  : 

• HtEc  tecum  menle  tagnci 

Volve^  quid  esse  i;ti/f|,  rulili  qnod  tuussa  melalli 
Ponitur  unte  pedes^  $acri$  non  iradiia  tlexlris, 
Coniemni  {cd.  tkttiiui]  debere  prohanl  qnod  lan" 

\gere  vilant^ 
Calcandumquedocenl  ^quod$uhdant  gressibusaurnmy 
De  qno  terreme  veniunt  ad  pectora  cura\ 
Coniimiii  jactalnr  humOtquo  sistat^  avnre^ 
^l  Men*  liia,  disrg  loco  quod  lu  cuslodis  anhelus, 
Quod  staiione  premis,  quod  cerneie  s<Bf)ius  ardes^ 
EJHS  in  amplexnsper  sumnia  cnncta  recurris , 
Horresennt  trnctnte  pH,  nec  tunc  quoqne  gettant 
Cum  bona  ficlaparant.quanlum  speculnnfur  in  illo 
^iare  nefai,  et  dQua  geren$  contemnilur  Qtirum. 

lleiii  Cbudiaiius(l.  i  tii  Eulropium)  : 

Fropriw  solalin  sorli 

Commnnes  vnlt  esse  notas,  et  vendiins  ipse 
Vendere  cuncta  cupit^  cum  tamum  sa*pe  duorum 
Diversum  suspendii  oaiij,  cum  pondere  judex 
Vergxi  et  in  yeminas  nutal  provincia  lances. 

Vnile  llieronjiiiU8  :  Judcx  non  debol  esse  sicui  sia» 
lerj,  qus  niQ.dico  oLioli  poiidere  incliiiaiiir  iii  uriain 
pariein,  el  iu  injusia  esi;  sic  ei  judex,  qui  respicii 
niunus  vel  personain,  vel  aliquid  prseler  judiciuiu 
Duiniiii ,  propier  qtioil  inclinaius  in  aliain  parlcin, 
luinus  juste  exaiiiinai.  Unde  Salonion  :  i  Poudus 
ei  suiera  judieia  Doinini  sunt  {Prov.  xvi).  i  Qui 
auiero  propier  niuiius  vel  aliud  liiijtismodi  declinal 
justuui  judicluin,  seu  in  circuinslanliis  ejus  et  np* 
pendiciis,  seu  in  subsiantia  senlenlix,  c  puiidus  ot 


VERDUM  AUBltEVlATtlM 
A  Exodi  cap. 


m 


xviii :  c  Jeiliro  Moysi  :  Quid  csi  liuc 
quod  facis  iii  plebe?  Cur  solus  sotlos,  >  &d  judican^ 
dniii,  c  etoinnis  populus  prxstulaiur  de  niaiic  usqiie 
ad  vcspcrain?  Non  bonam  rem,  iuqnil,  facls  :  stulto 
lubore  conHumcris  tu  et  populus  tuns  tecum  ;  ultra 
vires  tuas  est  negotiuin  ,  non  poteris  solus  siisti- 
iiere.  Sed  audi  verba  inea  atque  consilia  et  Do- 
niinus  eril  tecuin,  >  scilicet,  si  a  ie  02  reroovcns 
inuililudiiiein  negotioniin,  ne  pnrgraveris.  Potissi.- 
ronin  esi,  si  tales  elegeris  jiidices,  viros  nobiles, 
poieiites  qui  tiinoaiiinr.  Qui  si  bumiles  fuerint,  in 
lioc  jusiiti;e  ct  Ecclesiu*  inelius  provideiury  si  autcm 
supcrl^i  ci  inali,  olcutn  addiiur  canii.uo. 

c  Sjipicntes  ci  liineiiles  Denin  in  qjuibus  sii  veri- 
tas,  ei  qiii  oderinl  avariliain.  Conslitue  ex  eis  t^i- 
buiios,  centiiriones  ct  decanos  qui  jiidicenl  popubiin 
oniiii  teinpore  (Exod,  xviii)  i  Prxcipiasqtie  ei-s  di- 
cens:  c  Audiieillus,  ciquodjustuincst  judicate,  sive 
clvis  sit  iilc,  ftive  peregrinus.  Nulla  eril  distantia 
personarum,  ita  parvuui  audiciis  sicut  niagnum, 
nec  accipietis  pcrsonam  cujtisquaro,  quia  juilicinm 
Dei  est.  Qtiod  si  difficilius  vobis  visum  fuerii  ali- 
quid,  in  can.sa  scilicet,  refcrte  ad  me  (Deut.  i).  > 
sicque  dimittclis  i)opuiiim  in  pacc.  Itein  Deuterono- 
mii  cap.  xvi  :  c  Judices  ei  mngislros  cons|i(ucs  ». 
iinmobiles  c  in  omnibus  porl^s  luis,  qiias  Deus  de- 
deril  libi  pcr  singnlas  tribus  tiias,  ut  judicent  po- 
piilum  justo  judicio,  ncc  in  alieram  parteai  de- 
clinent.  Ncc  accipia;>  personam  vol  munera,  qaia 


poiidus  liabet  in  doino  (D^ut.  xxv).  i  Undc  Salo-  C  munera   excaicant   oculos  sapientum  ,   et   muiaii^ 


inon  :  c  Aboininatio  esi  apud  Dcum ,  pnpdus  et 
lioiidus ;  statera  dolpsd  abominabilis  est  Doniino. 
Pondus  sequum  volunias  ejus  (Prov.  xx).  >  hvi\i 
Deuteronomii,  cap.  xxv  :  c  Non  babebis  in  saccnio 
iliversa  pondera,  inajits  ei  ininus  iion  cnt  in  (ioiiio 
lua.  Aboroiiiatur  eniin  Doininus  eum  qui  facit  hxci 
Itein  :  c  Beatus  qui  excutit  inanus  suas  ab  omiii 
inuiiere  (hai.  xxxiii).>  Augusiintis  dicit :  Pecunise, 
laudis,  tirooris,  gralix  privatx,  injustae  inisericor- 
diae.  Unde  Doroinus  in  Lcvilico  (cap.  19) :  c  Ne 
coiisideres  personam  paupcris,  >  Augiistiiius  addit: 
iii  judicio;  quia ,  qui  parcit  saccello  pauperis,  mi- 
scrtus  ejus  in  causa  injusta,  percutit  cor  ejus.  Item, 
Exodi  cap.  xxiii  :  c  Nun  declinabis  in  judiciuin  i 
pauperis.  i  Sed  bodie  non  oportet  hoc  prxcipi : 
Contemnuntur  enini  inodo  paupcrcs  in  judicio,  iino 
etiam  a  rratribiis.  Uiide  Salomon  :  c  Fratres  homi- 
nis  paoperis  oderunt  cuin  (Prov,  xix).>  Item  Jere- 
sniXy  (cap.  xlviii)  :  c  Malediclus  oiniiis  qul  facit 
opiis  Dei  fraudulenicr.  >  Gregorius  pro  corporalis 
rei  praemio,  vcl  |)ro  laudis  verbo,  vel  pro  liuinani 
judicii  gratia.  Itein  ilicronymus:  Sicut  vinum  abun- 
daiuiussumptuin,  etiain  subtilc,  hebetat  ingenium  ; 
ita  et  rounusculuin  judicis  judicium,  ne  possit  cer- 
uere  veruiu.  Iteiu  :  Sicul  roatrona  quas  accepit 
niunusculum  aliunde  inissuro,  corruptionis  suae  cst 
signum ,  sic  a  judice  qui  accipit,  muiiuscuhiin  sci- 
licei,  non  nidi  corrupturo  eroanabit  judicium.  Itcni 


vcrba  jiistorum  >  coraiu  hQuiinibus.  c  Justc,  quod 
jnsiuin  est,  exsequeris,  ut  vivas  in  3eternuiii.>  Iieni 
iii  SalluslioGiesar:  0  vos  oninesliomtues,  qui  juslun^ 
judicium  jiidicarc  debetis,  necessc  cst  vos  ab  ainoiu 
privaio,  vel  odio,  tiinore,  vel  cupiditnie,  vei  graii^ 
singulari  esse  destilulos ,  alioquin  rectum  juiliciuui 
de  facili  declinabilis.  Itein  Tullius  De  Officiis  (iib.  lu 
ante  roed.) :  Maxime  perturbanturoiTicia  inainicitliS| 
quibus  et  non  tribuerc  quod  recle  possit,  et  tri. 
buere  quod  non  sit  squum,  contra  oflicium  cst^ 
Sed  hujusniodi  generis  totius  (scilicet  quae  sunt 
tribuenda)  breve  et  non  diHicile  pneceptuin  e&t; 
Qiiae  eniro  videntur  utilia,  honores,  divitix,  vo- 
Uiptates,  et  htijusmodi  hxc  amiciti»,  iiunquain  au- 
teponenda  sunt.  At  nequc  contra  reinpubiicam,  ner 
que  coiitra  jusjurandum,  jusiitiam  ac  fidem,  amici 
causa,  vir  bonus  aliquid  faciet,  nec  si  judex  quidcm 
erit  de  ipsoaroico.  Deponit  eniin  pcrsonaro  amici  cum 
personain  induit  judlcis.  Tantum  dabit  amicitia;,  ut 
veram  aroici  causaro  esse  malit,et  ut  exorandae  liiis 
teropus,quoad  per  legero  Uceat,HCCororoodet,  nihilqne 
prorsus  ei  tribuat,  nisi  quod  salva  fide  impleri 
potest.  In  danda,  sententia  solum  Deuin  in  roeme 
habeat,  non  amicuro.  Naro,  si  oronia  facienda  sunt 
quae  amici  telint,  non  aroicitiae  lales,  sed  conjura- 
tiones  dicendae  sunt.  Ergo  is  sit  Judex  et  talis,  qiii 
c  dicat  patri,  >  et  cuivis  homini :  c  Nescio  vos 
(Deut,  xxiiii).  >  item  Amos,   (cap.  v) :  c  Quaerii^ 


g7  PETRI CANTORIS  8S 

Dominiiiii  ot  viveiis,  ne  forte  comburatur  tit  ignis  A  scivitis  in  stralis   veslris,  comedentes  agiHiiii  de 


domas  Josepfi.  Vos  qiii  conTerliiis  iu  absynthium 
joUicium  vestrum,  et  justitiaro  in  terra ,  i  «t  pro 
terra »  terrenis  scilicet  c  relinquilis.  Facientem ,  i 
Deuni  scilicet,  c  Arcturum  et  Orionem  :  qui  subri- 
det  vaslllatem  super  robustum ,  i  scilicet,  forlem 
et  roagnum  depriinenlem  populum  et  depopulan- 
tem,  c  vel  depopulationem  super  poleniero  affert.  i 
Unde  :  c  Polentes  poienier  tormenta  paiientur 
(Sap^  Tt).  I  <  Odio  babuerunt  in  porta  corripienteroy 
et  loquentem  perfecLc  abominaii  suni.  Idcirco»  pro 
eo  quod  diripiebatis  pauperem,  et  pnedam  electam 
tollebaiisab  eo,  domos  quadrolapide  aediflcabitis» 
et  non  habltabitis  In  eis.  Yineas  amantissimas 
Q3  planlabitiSy  et  non  bibeiis  vinuro  earuro ;  qiiia 


grege,  et  vitulos  de  medio  arroenti ;  qui  canilb  ad 
vocein  psalterii :  sicut  David  pntaverunt  se  haberi 
vasa  cantici,  bibentes  in  phialis  vinuro»  et  optlm 
ungiienio  delibutl,  et  nihil  compaticbantur  super 
contriitonero  Joseph  (/Imof  vi).i  Uaecdicit  Dominus: 
c  Quiu  in  capite  transmigrantium  migrabitis  (JoeU 
iii).  I  Item  Joel  cap.  ii* :  c  Disceptabo  cum  eis  In  ju- 
dicio,  qui  posuerunt  pueruro  in  prostibulo,etpuel|ain 
vendiderunt  pro  vino,  ut  biberent,  i  demollienles 
scilicet  et  corrumpentes  pro  nunere  animas  effe- 
minatas,  teneras  et  pueriies,  quas  vendunt  in  ser-^ 
vitutem  diaboli.  ItemOseae  (cap.  iv):cNon  est  veritas 
in  terra,  non  miserlcordia,  non  scientia,  sed  ma- 
ledicturo,  mendacium,  fiirtum  et  bomicidium  inun* 


cognovi.multa  scelera  vestratetfortiapeccatavestra«  B  daverunt,  oblita  legis  Domini  Dei  iui;  et  ego  oblt* 


bostes  jusli,!  et  injusti  judicii,  i  acclpientes  munus. 
Ideo  pradenft.in  tempore  illo  tacebit,  quia  tempui 
est  roaliiro(liii^i  v),i  quando  quis  non  recipit  cor« 
repiioiiem,  pro  qno  prudens  tacei,  c  ne  sanctum  det 
caiiibus  (MaUh.  vii).  Quaerite  bonum  et  non  maluro, 
etDominus  erit  voblscuin  :  Odite  inalum  et  diligite 
lionuro  el  constiluite  in  porta  jiidiciuro,  si  forte  mi- 
screatur  Dominus  reliquiis  Josepb  {Amos  v).i  liero 
Aroos:cVidi  Doroinuro  stantem  supcr  altare,  ei  dixit: 
Percute  cardinero  et  cororooveantur  superliminaria. 
Avaritia  eniro  in  capite  omniuro,  et  noviasirouro  eo- 
ruro  in  gladio  internciaro.  Non  erit  fuga  els ;  fugiet 
etnon  salvabitur  ex  cis,  qui  fugerit.  Si  descenderint 


viscar  eoruro,  et  filioruro  eorum  :  Gloriaro  eoruin  in 
ignohiiniain  cororoutabo.  Peccata  popoli  mei  coroe- 
dereni,!  non  dico  coroedentes  tanturo  oblata  pro 
peccatis,  vel  ea  absorbentes  et  destruenies  per 
oralionem,  doctrinaro  et  confessionem  04  (Quod 
bonuro  essei),  sed  jusiificantes  impium  pro  mune* 
rlbiis,  et  pium  condemnanies.  Item  Idem  (cap.  v); 
I  Audite  hoc,  sacerdotcs,  etattendite»  domus  Israel» 
et  domus  regis  auscultate,  quia  vobiscuro  judicium 
est»  quoniam  laqueus  facti  esiis  speculationi  et  rete 
expansum  super  Thabor,i  ad  capicndas  aves,  et 
uiinain  aviculas  lantuin.  Item  Aroos  (cap.  vi)  :  cVse 
vobis,  qui  coiiverlltis  iii  amaritudinem  jodicium  e( 


Qsqiie  ad  infemuro,  inde  inanus  roea  educeteos;  ^  fructum  justiti»  in  absjnthiunn ;  qui  la^taminl  in 


et  si  asccnderint  usque  in  coeluin,  inde  detrahan 
eos.i  Item  idem  cap.  ii :  c  Bxc  dicit  Doininus :  Siiper 
Iribus  sceleribus  Israel,  et  super  qualuor  non  con- 
veruro  euro  proeo  quod  vciidideritargentojuaturo, 
et  paupercm,  pro  cakcamentis  quae  conterunttiuper 
pulverem  terrae  capiia  pauperuin,  el  viam  humilium 
declinant,  et  super  vestimentis  pignoratis  accubite- 
runt,  et  vinum  daninatorum  biberunt.i  Item  idcm 
cap.  111 :  c  Nunquid  rugiet  leo  in  saltu  nisi  habuerit 
praedam?  Nunquid  dabit  catulus  leonis  vocem  de 
cubili  suo  nisi  aliquid  apprebenderit?  Nunquid 
cadet  avisin  laqueum  terr^  absque  aucupe?  Nun- 
quid  auferelur  laqueusde  terra,  antequam  ceperit?i 
Itero  idem   cap.  iv  :  cAudile  verbuni  hoc,  vuccas 


nihilo.i  Nihiluro  est  accepiio  persoaaruroi  timor, 
reinissa  roisericordia,  corruptio  per  monus,  sac- 
celluro  paupertatis,  et  bujusmodi.  c  Qui  dicilis  ; 
Nunquid  non  in  fortitudine  oostra  assumpsimua 
nobis  cornua  (Micha  vi),i  praelationis  et  domina- 
tionis?  c  Sed  neroo  sibi  assumit  honorem,»  etc* 
(Oeh^  V.)  Itero  Qseas  (cap.  iv) :  c  Sl  fomicaris  to« 
Israel,  non  delinques  saltero  Juda ;  et  noUte  ia- 
gredi  iii  Galgala,i  scilicet  volutabrum  viliororoy  c  et 
iie  asoenderiiis  i»  Bethaven  (t6id.),i  scilicet  Iq 
montero  superbiae,  cpostEphraim.i  Quoniam,  ccn-e 
lumniain  patiens  Ephraiin,  fractus  judicio»  coepit 
abire  post  sordes.i  Item  Malachiae  (cap^  i)  :  c  0  sa«> 
cerdoles,  qui  despicitis  nomen  meum,  qui  offertis 


pingues,  qus  estis  in  monte  Samariae,  qu.ne  caluin-  D  super  altare  meuro   panero  polluturo,  el  dicitis : 


niam  fecistis  egenis,  et  confringitis  pauperes,  quae 
diciiis  ofiicialibus  veslris  :  Aflerte,  aflerte  et  bibe- 
nias.  Juravit  Domiiius,  quia  vos,  et  reliquiae  vestrae 
In  oUis  ferventibus  projiciemini  in  Arinon.i  Itero 
idem  cap.  vi :  c  Vae  qui  opulenti  estis  in  Sion,  et 
conflditis  in  roo.nle  SamariaD ;  opiiroates  capita  po- 
pulorum.  Transite  in  Chalane :  descendite  in  Geth, 
et  videte,  si  latior  terroinus  eoruro  termino  vestro 
est.i  Quasi  diceret  :  Non  lot  facinorosa  apud  ido- 
lolatras  videbitis,  quot  apud  voscingredientes  pom- 
patice  domumUrael.i  Verbum  terribile.  c  Qui  sepa- 
rall  estis  in  diero  malum.  qui  appropinquatis  soUo 
Inlqukatis,  qui  dormitis  in  lectis  eburneis »  et  ia- 


Uensa  Doniiui  despecta  est :  Si  ofleratis  caecuro  vel 
clauduin,  nonne  malum  iUud  est^Ofler  illud  duci,  si 
placuerit  ei.i  Et  infra  :  <  Quis  est  in  vobis»  qui 
ctaudat  ostia,  et  incendat  altare  meum  gratuito  ? 
Non  est  mibi  voluntas  in  his,  ideo  nec  munus  susci- 
piaro  de  roanu  vestra.  Noroen  roeuro  poliuistis,  mea- 
saro  roeam  contaminastis,  diccntes :  Ecce  de  la- 
bore;  ei  intulisiis  de  rapinis  clauduro  et  languidumt 
et  intulistis  inunus  (ibid.)^  >  sed  ego  eisufllavi  iUud 
et  contempsi.  Item  ideni  cap.  ii :  c  0  sacerdotes,  ai 
non  appoaatis  cor,  ut  detis  gloriaro  nomini  roeo, 
mituro  in  vos  egestatero,  et  maledicam  benedictior 
nibus  vestris ;  projiciaro  vobis  brachia  >  et  armuiQ 


f 


VERBUM  ABBRCVfATtJM. 


90 


taitnim,   €  €l  ditpergaiii  sopcr    ▼uUam  Yeslrum  A  Malachias  cap.  ii;  Episiola  ad  Laodiccnscs.  cap.  i. 


BolMiiiitaturo  vestrarum.  Pacium  meumfuit 
Levj,  el  illud  servavit,  •  el  iia  primUiva  Ec- 
desia,  prasceptum  et  Gvangelium  Domini,  et  caetera 
qoat  se<|uuiilur  induci  possuut  ad  commendationem 
Ceclesbe  primitiT»,  et  blaspliemiam  roodernx.  i  Et 
operiebatis  •  Ua  i  altare  Doroini  lacrymis  et  fletu ; 
Bon  acctpiaro  placabile  quid  demanu  vestra  (ibid.).* 
hem  iTicb.-e»  (cap.  ii) :  i  Va  qui  cogiutis  inulile, 
ei  operaroini  maluro  in  cubilibus  Testris ;  in  luce 
malutina  faciunt  illud,  quoniam  contra  Deum  est 
roanQS  eoruro.  Concnpierunt  agros,  et  violenterlu- 
lemnt»  et  doroos  rapuerunt,  et  calumniabantur  vi- 
mroet  dorouro  ejus,  viruro  et  hxreditatcro  ejus.  i 
Item  idem  :  <  Nonne  verba  roea  bona  sunt  curo  eo 


CAPUT  XXIV. 
Contra  clericot  tuperfluit  utenlet  el  u  exeutania 
per  Aoc,  quod  ptallant  in  eccietia. 
De  corrnptione  el  avnriiia  judicuni  hucosque. 
Hinc  prosequamnr,  vcnim  uiinaro  pcrsequamnr 
pra^laiorum  fiiscinulas,  osHa,  el  mille  alia  rrandis 
commenta ;  quibus  loculos  pauperum  exlianriunt, 
facli  piscatores  pccuniarum,  non  animarum.  De 
fuscinulis  his  et  tridentibus,  legiiur  I  Reg.,  cap.  ii, 
de  filiis  Heli  qui  fuscinulas  et  uncinos  miitebant  in 
lebetes,  caldaria,  et  cacabum ;  et  omne  qiiod  le- 
vabatfuscinula,  tollebat  sacerdos  sibi ;  ciijiis  pner 
dicebqt  immolanti :  i  Da  roihi  carnein  ,  nt  coquam 
sacerdoti.  Cui  immolans  ait,  Incendalur  priiiiuin 


qni  recte  gradiiur?  e  contrario,  populus  meus  in  ^  juxta  morem  hodie  adeps,  et  de;nde  toHe  tibi  quan- 

adversarium  consurrexii,  et  desnper  lunicam,  paii- 

peram  pallium  suslulistis,  eos  qui  transibantsim- 

pricilerconveriistis  in  bellum.  Mulieres  popnli  mei 

ejecistis  de  domo  deliciarum  suarum,  a  parvulis 

eararo  tulistis  laudein  meain  in  perpetuum.i  liem 

(cap.  iii)  :  I  Audiie,  principes  Jacob,  ct  duces  do- 

mos  Israel.  Nunquid  non  vestrum  est  scire  judicium, 

qui  odio  babelis  bonuin  et  diligilis  nialum,  qofa 

violenter  toliitis  pelles  eorum  desuper  cos,  et  carnem 

eoruro  desuper  ossibus  eorum,  qui  comeluiit  diem 

popnU  roei,et  pellem  eorum  desuper  excoriaveruni, 

et  ossa  eoruro  confregerunt,  et  conciderunt  sicut 

in  lebete,  quasi  carnem  in  medio  ollae,  nequller 

agenles  in  adinventionibus  65  suis.  i  Iiem  idem  : 

I  H«e  dicit  Dominus :  Super  prophetas  qui  seducont 

popolum  meom,  qui  mordenl  deniibus  suis,  et  p.»- 

dieant  pacem ;  et  si  qois  non  dederii  in  ore  eorum 

qnldpiaro,  sanctificant  super  eum  prxlium»  quibus 

eril  nox  pro  visione,  et  tenebr»  pro  divinaiione, 

qoia  non  est  responsum  Dei  in  illis  {Mich.  iii). » 

lien  iden  :  lAudite  hoc,  principes  domus  Jacob,  el 

Jadices  domns  Israel,  qui  abominamini  judicium,  et 

CHiMiia  recta  perverlilis :  Qiiia  aedificatis    Sion  in 

ftangninibtts,  et  Jerusalem  in  iniquitaie.  Principes 

tjnt  in  rouneribus  judicabant,  et  saccrdoies  ejus  in 

mercede  docebant,  et  propheix  ejiis  in  pecunia  di-> 

vluabanl,  et  super  Dominum   requiescebant,    di- 

centes  :  Nunquid  non  Dominus  in  medio  nostrum  ? 

Non  venient  super  nos  mala  {ibid.),t  Itcm  cap.  %i : 

c  Audite,  tribus  :  El  quis  approbabit  illud?  i  Quasi : 

QqIs  erit  aoctor  horum  verborum?  supple  Deus. 

f  Adbae  ignis  in  domo  impii»  et  thesauri  iniqnitalis 

et  roensnra  roinor  irae  plena,  Nunquid  jusiificalio 

slaleraro  impiaro;et  saccelli  pondera  dolosa,    in 

quibus  diviies  ejns  repleti  sunt  iniquitate,  et  haji- 

unies  inealoquebantnr  mendacium  et  lingua  eorum 

fraudulenta  in  ore  eorum?  >  Item  e.  vii  :  <  Periil 

sanctns  de  terra,  et  rectus  ,cum  hominibus  non  est. 

Omnes  in  sanguine  insidiantur,  vir  fhilrem  suura 

venaiur  ad  roortero.  Malam  manuuro  suaruro  dicunt 

bonuro;  princeps  postulal,  et  judex  in  reddendo 

eat,  ei  roagnus  locutus  estdesidcrioro  ^niro»  sus.i 

Itero  Bpistola  ad  Hebmeoa,  cap.  x ;  Aroos  cap.  viii, 


turocunqiie  desiderat  anima  tua.  Qni  respondens 
aiebat  ei,  Nequaquam,  nuiic  enim  dabis,  alioquin 
lollain  vi.i  In  quo  perculiiintur  praelali  qiii,  slipeiw 
diis  suis  non  conlenti,  per  fuscinulas  et  oflicialea 
suos,  retiasiia  in  capluram  pecuniarum  laxant,  inil* 
tentes  rete  in  altum  {Luc.  v),  id  est  in  profunduin 
pecuni»,  dicentes  fuscinulis  :  lExinanite,  exiiia* 
nite  usque  ad  fundameniiim  loculorum  (  Ptat. 
cxxxvi ).  I  Iloniro  autero  oflicialiuro  tria  sunt  ge« 
nera.  Confessor,  cui  episcopus  vices  suas  in  spiri* 
tualibus,  06  in  audiendis  confessionibus  et  cu* 
randis  animabus  commiltit.  Quaestor  palatii  sui, 
decanus,  arcliipresbyter,  el  hiijusmodi,  qui  incro* 
mentis  et  profectibus  causarum  ei  iiegoliorum  epi- 
scopi  per  fas  et  nefas  invigilanl.  Prsppositus  ru- 
ralis  primus,  licet  Deo  dignior,  episcopo  tamen  esl 
vilior.  Cum  islo  ei  esl  ranis  scrino,  rara  ronsul- 
tatio  siiper  reddenda  fatione  villicaiionis  sux,  super 
regimine  animarum,  in  quo  patet  quanturo  amabal 
eas,  et  Rederoptorem  ct  summuni  pasiorein  earum. 
Cum  tortore  autcm  et  praeposito  frequens  ei  esl 
sermo,  ratiocinatio  et  coiisultatio.  In  quo  palet 
qiiantum  dilexerit  pecuniam.  Sed  et,  quod  detesta- 
bilius  est,  primum  miitit  ad  oflicii  sui  exsecutio- 
nem,  sine  roagna  fidelilatls  ejiis  examinatione  prae- 
liabita,  sine  sacramento  jurisjurandi  de  fldclitsUe 
ei  servanda  in  regimine  animarum  interposito.  Se- 
cundum  autem  el  tertium  discutil  usqtie  ad  un- 
D  guero  :  si  bene  iioverint  bursas  pauperum  emun- 
gere,  et  cum  asportalo  lucro  ad  dominos  suos  re- 
dire,  quibus  tutelam  pecuni»  sine  juramenio  in- 
terposito  non  commitlit,  ul  discaiit  ei  esse  fideles 
in  studio  et  lucro,  |iecaniae,  rapinae,  cl,  quod  mirabilius 
est  et  exsecrabilios,  Mlis  quaesturam,  torturain,  ct 
exactionem,  et  praelaturam  vcndit,  ad  pretium  cer- 
lum  coromittit.  Qui  ne  damnuui  el  deirimeniuni 
propriae  pecuniae  incurranl,  per  omne  nefas  exaciio-^ 
num/caluroniaruro,  rapinarum,  i  laxant  reiia  sua 
in  captaram  {Luc.  v)i  pecuniarum,  praedones  eflecii 
poliusquamofficialcs.  Horuin  autciiidiiorum,9ciliiCl 
quesloris  et  praeposili,  violeutior  est  quaestor.  Pix- 
posiiasenim  saepius  posna  certa  ei  definila  reuin 
punit :  qoaestor  vero,  inccria  et  voluQUriai  pro  iq(k 


91 

dica  culpa  roaximam  poenam  iiifligens. 
(Cium  et  laquei  solo  atuiilu  linienlur  :  quippc  iinmi« 
sericors  apparel  in  onmibus  viissuis.  El  quia  licei 
nobisundecunque  proficerecl  doceri.iales  sugiil;imu8 
.iiocexemplo.  QuiJaiu  clericus,  cum  ad  aleum  oinnia 
qiiae  liabuil,pru!lerquiiique  soiidoSi  ainisisset,  coep  t 
sc  devotare,  Deumque  briasplieinare,  et  protniliere 
lios  quiaque  soiidos  homiiii,  qui  eum  doccret,  quo- 
modo  magis  Dcum  oflcnderet.  Aderat  qui  boc  do- 
ceret,  sub  (esiimonio  oinnium  ejus  doctrinam  con- 
firmantc  et  approbaiite,  dicens  :  Si  Deiim  siipcr 
omnero  peccaiorcm  voluerisofTendere,  fias  offi- 
cialis,  vei  quaestor  palatii  episcopi.  Iiein  :  Minislri 
ei  officiaies  praeiatorum  ostiola  suiit  abscondila, 
8ub  mensa  Belis,  siibterranea  per  qwjd  furtim  iii' 
grediebantur  sacerdoles  pjus,  ut  nsportaront  et  dc- 
vorarent  posita  a  rege  8U|ier.  mensam :  c  Quosoc- 
cidit  rex  Cyrus  •  coruin  fraudem  compericns,  Ira- 
diditque  Bcl  iii  potestalem  Danielis,  qui  staiiin 
Bubverlil  euin,  el  teinplum  ejus  (DanJ  xiv).»lsta 
oslioia  abscondiia,  jam  versa  sunt  in  jaiiuas  et  fores 
•  paientes.  Cum  oniui  tunc  bona  pauperuin  et  divi- 
luin  clanculo  subripercntur,  nuuc  piiblice,  et  coram 
omnibas  rapiuntur  per  commenta  infinita,  rraudcs 
et  noviiates  corum  exlorquendi  pecuniam  invenlas, 
locoque  Juris  el  consuetudinis  jam  habiias.  Propier 
luec  ostiola,  officiales,  sciiicet  praelatoruin  et  ini- 
nislros  principuin,  ait  Doininus  per  Jonnnem  Ba- 
ptistam  67  miiitibus  el  ministris  priiicipuin  : 
c  Neminem  concusseritis  {Luc.  iii).  » Augustiiius 


PETRI  CANTOBIS  ^ 

Cigus  judi-  A  ante  bostes  siios,  scti  fiigiet  cos,  donec  dtdeatur  ex 


te,  qui  containinalus  est  boc  sccierc  (ibid,) »t\n\cv^ 
lus  est  autem  Aciian  icus  pro  pniiculis  qiiibusdaiii 
rcbus  asportatis  :  c  Ad  voccm  Josuc  lapidatus  est 
ab  omm  populo,  cunciaque  qu%  illius  erant  cun^ 
anatbcuiate  coiisumpia  sunt  (ibid.).  »  Item  et  qiiod 
exsccrabilius  est,  bodie  excommunicatus  non  ab- 
solvitur,  nisi  prius  praeslito  sacrainento,  quod  ad 
judiciiim  prseiali  siabit  satisfacturus  deconluiiiacia 
el  transgressione.  Qui  nbsolulus  stalim  condemna- 
lur  in  poeuam  pecuniariam  nd  usus  proprios;  cum 
paclio  pecunix,  sive  in  al)solutione,  sive  anle,  vcl 
pro  absolulione  (iicta,  pariat  Simoiiiam.  Absolutio 
eniin  est  spiritualc  perlinens  ad  potestateni  claviuin. 
Si  auiein  ei  adjudicarcl,  ui  anatlicma  suuro  paupe- 
Q  ribuserogarei,  boc  quidem  tolerabiie  et  bonum  es- 
set.  Si  objiciant  non  esse  Simoniam  ,  quia  sic  pii- 
nirc  excommunicaios  a  sxcuiari  potestale  eis  datum 
esl ;  boc  quidem  veruin  cst  quoad  pcFnse  ilialio- 
nem,  non  auicm  qiioad  absolutioncm.  IIl.i  enim  a 
Deo  cst.  Scd  nec  iiircrlur  poena  a  principe  tali , 
nisi  separnto  ab  Ecclesia  pcr  annum  et  diein.Quacc 
ergo  et  ipsi  boc  spalium  anticipnut;  imo  etiam 
suspensionem  modicam  in  poeuam  pecuniariam  con- 
verlunt?  Iiein  :  Cum  praesidi  provinciae  aecunduro 
leges  inbibealur,  prxler  procurationem  necessa-r 
riam,  a  comproviiiciaiibus ,  exenia  et  munuscuin, 
qiiae  usquc  ad  quaulilatem  muneris  cxcrescunt,  ac*- 
cipere;  quanto  lungis  hoc  inbibendum  esset  mini- 
stris  Ecclesiie  ?  scd  et  aliqiiis  praBfi^ctus  communise 


(serm.   i9  ,  De  verbii  Domlni)  :  Crimeu  concussio-  C  alicui  finiiu  administraiione  ejus,  nonne  cogiturad 

restiiutionem  iliius,  quod  inale  in  administratlonc 
accepit  sccunJum  leges  sasculares?  Qiiaiilo  magis 
iii  adniiiiistratione  ecclesiastica  lioc  est  observan- 
dum,  G8  qu»bodievenalisproponitiir,otinrapiQn»a 
commutatur  ?  liem  :  Cum  In  crlinine  inluriacum. 
transactio  parlium  et  indulgentia  a  parte  adversa 
concessa,  apud  forenscm  judiccm,  et  liteni  sopiant, 
et  omiiem  pccuniam  tollant  ;  quomo.Io  immiiius 
agitur  apud  ecclesiasticum ;  sed  ei  solus  metus  ar- 
cbidiaconi  bodic  cxsufflat  ab  Ecclesia  transactio- 
nem,  nisiprxuncta  manu,etetiam  indulgcntiaro  et 
remissionem  iujuriarum,  adquam  teneinurex  pra»- 
ceplo  Domini  dicentis:  i  Dimiiie,  et  diinittetur  vo.- 
bis  (Luc.  vi).  »  iiem  :  Ut  exsccrabile  exempium  de 
hujusmodi  osliolis  ponauius.  Quidain  pro  causa  pc- 
cuniaria  subire  debuit  judiciuni  aquae.  Aqua  beiie- 
dicia,  coqiie  spolinto,  iigalo  et  sedente  super  tabu- 
lam  cuppx,  ut  demitlerctur  in  aqiiam,  cum  remit- 
tcret  ei  adversarius  omueiii  iiijurlam  et  qiierelam, 
adfuit  qu;estor  palatii  pos(uIans  ab  eo  (nec  com- 
molo  [f.  commonitoj,  ncc  confcsso)  novcm  libras  et 
dimidiam  ad  jus  principis  pertincntes.  Quas  dare  rc- 
nuens,  diu  iitigatum  esl  inler  eos  desuinma  pecunix 
majore  solvenda  vel  ininore.  Advertens  autem  se 
.  non  libere  abirc  posse,  ait:  Pecuniam  tibi  nec  modi- 
cam  dabo,sedjudiciuin  experiar,  etjustus  inventus, 
.  dabo  paupcribus  qninquaginta  solidos  inpaslum.Qui 
subiit    iiaque  jndicium ,   et  mundus  iiivenlus  est. 


nis  est,  ciim  per  metum  aut  violentiam  ab  officia- 
libas  exigitur  et  extorqiietur  pecunia  a  subdiiis. 
Hujus  criminis  poena ,  secujidum  jus  siatuta  est 
in  quadruplum,  quae  ulinam  hodie  in  diiplum  sta- 
iueretur.  Item  llieronymus  :  Ob  lioc  miliiibui  et 
niinistris  statuta  sunt.certastipendia,  ne  dum  sum- 
ptus  quaeritur,  pi^oedo  grassetur.  llem  :  Proiiter  boc 
alt  Dominus  apostoiis  etministrjs  Ecclesice  :<  Elegi 
vos »  ut  eatis,  »  sine  mora,  et  oon  ut  cdaiis  ,  sed 
c  friictum  afferaiis  (Joan.  xv),  »  non  rapiuam,  Don 
iucrum  temporale,  sed  pacaiissimum.  Undc  sequi- 
lur  :  €  Et  fructus  vester  maiieat  (ibid.).  »  Sed  non- 
ue  f  dignus  estoperarius  roercedesua  ?  »  (Luc.  x.) 
Ita  qutdem;  sed  eo  tantum  quem  definit  Dominus  : 
c  Edentes  et  bibentes  quse  apud  iilos  sunt  libid.)^ » 
iion  quae  apud  illos  non  suiit.  Non  ut  in  deliciis  et 
forculis  exquisilis,  cum  singulis  pcr  singulus  dics 
per  vicarium  suum  sumanl.  Item  rCum  anatlieniata 
Veteris  Testamenti  exsecrarenlur,  et  ab  omnibus 
usibiis  separarcntiir,  ut  anathema  Jericbontinum  de 
quo  legitur  in  Josue  vi  capitc ;  aiiatiiemata  Novi 
Testamenli  bodie  consecranlur  et  laxautur  iii  ca- 
pturam  pecunlx  ;  sed  et  liodie  excommunicatur  ut 
pecunia  extorqueatur.  Quod  Domiiius  detestans, 
ait  ad  Josue  proptcr  Achan  :  Pollutus  est  |>opuIus 
analheroale.  c  Tulcrunt  cnim  de  anathemate,  ct 
.  furaii  suntalque  mentiti,etal)SCondei'unl  intcr  vasa 
8ua  (Joiue  vii).  i    Uudc  c  ncc  polcrit  Isracl  stare 


93 


VERBUM  ABBREVUTUM.  U 

a  Mccrdote  quiiique  solidi    pro  A  el  bajuli  alien;e  pecuni»  ei  alila  abigenies  feras  ei 


A  quo  ,  cum 
beiMtiicUone  aqnae  exigereniur,  irrisus  est  ab  oin- 
■ibus»  simulque  quxslor  palatii.  ilem  Hieronymus : 
Adeo  iuvasit  pestis  avaritiie  Ecclesiam ,  qiiod  ti- 
■lenduin  est  ne  de  ea  possit  dici  :  c  A  planta  pedis 
iisque  ad  Terticem  (ha.  i)  »  capitis,  hoc  est  a  mi- 
ninio  osque  ad  inaximum,  a  ciipiditatc,  i  non  est 
In  ea  sanitas.  >  Item  :  Quod  supra  scelus  sacerdo- 
tum  Bial  cst  (///  Reg.  iviii)»  bodie  eliam  a  iiunori- 
Los  sacerdotlbus  juratnr  praelato,  quod  omnes  cau- 
sas,  ei  quibiis  potest  extorqueri  pecunia,  rcrerenl 
ad  ipsuin,  et  quod  nullam  subticebuiit,  eliam  cuni 
possent  per  se  pacem  de  facili  inier  partes  compo* 
aere.  Slcque  ciiali  allqui  (infra  cap.  52) ,  si  su- 
persederint  ciutioni ,  ut  contumaces  excommuni- 


pecora  iii  retia  aliorum.  Item  :  ili  siinl  cancs  im- 
nuindi,  de  quibus  David  ait  in  psal.  LViii:  «  Ipsi  dl« 
sperguntur  ad  manducandum  ,  >  et  devoraudum  : 
<  si  vcro  non  fueriul  saturaii  et  murmurabunt ,  > 
accusabunt,  exlorquebunt  et  rapicnl.  Item  :  Qiiam 
detestabile  esl,  qiiod  spula,  flagella  ,  lanceam,  et 
clavos  ,  et  crucem  Cbrisli  convertiuius,  conflamus 
in  Foriiace  avaritix,  in  Inqiieos  et  relia  pecuniae! 
iiem  :  c  Si  seminaverimus  vobis  spiritualia ;  ma- 
gnum  cst  si  carnalia  vesira  nietamus?  i  (/  Cor.  ix) 
qnasi  baic  seminatio  illam  messionem  exigit  sibi 
debitam.  Qnod  sl  non  seminaveris  et  acceperis  de- 
biium,  etiam  illud  jam  non  accipis,  sed  rapis,  el  in 
sacrilegium  debituin  convertis.  Si  eniin  non  seml- 


^ ,        --  , „ — 

canHir,  si  adfuerint  se  purgaluri,  incurrunt  per-  '^  naveris  ,  quoinodo  accipies  ?  c  In   ralione  dati  ci 


jarium.  Sod  esine  tale  jnramentuin  sacerdotum 
ileilom  et  discretum  ?  Videtur,  cum  lioc  Ecclesia 
pro  jnojori  parte  sustineal ,  et  cum  administratio 
eonim  pendeat  de  superiore  prxlato,  el  iia  liiijus- 
modi  causae  ad  illuin  poiius  videniur  speciare.  Papa 
lamen  Alexander  iii  decretali  quadam  scripsit  tale 
juramentum  essc  indiscreium  cl  illicituin.  Item  : 
Ad  luec  ostiola  occasionaliter  pertinent  canoncs 
qaiilam  probibentes  aliquos  in  secundo  vel  in  ter- 
tio  genere  affinitatis  conjungi ,  conjunctos  tamen 
noD  separari  conceduni.  Quibus  abulentes,  qu.asi 
fascinolis  et  tridente  in  capturam  pecunix,  pro 
libitonostro.quos  Tolumus  conjungimus,  etquando 
voluiDus  eos  separamus.  Qtiod  si  in  metis  et  termi-  q 
nis  positis  a  Bomino  subsisicremus,  non  sie  conlra 
satrtmentum  matrimonii  ad  voiuntaiero  nostram 
dispensareroos.  Item  :  Ad  hoc  farit  illud  decretum 
biceps,  ex  utr^que  parte  secans,  quod  est  hujusmo- 
di :  Ne  qnis  ducat  uxorem  sui  coinpatris,  vel  coin- 
matris  suae,  nec  probibeo ,  nec  concedo.  Iiem  : 
llaee  ostiola  sunl  roerguli,  quos  beaius  Martinus 
circa  finero  vitae  suae  Tidens  in  flumine  assiduis  ca- 
ploris  pistium  89  intendenies*,  et  inhiantes  ail  : 
Forroa,  inquii,  haec  daeroonum  est.  Quibus  praece- 
pitv  uf  aTolarent  a  flumine.  itein  :  Hi  sunt  c  muscae 
perdeotes  suavitatem  orationis  ( Eccle.  x )  >  et 
pads  ecclesiasticae,  quas  utinam  Abraham  abegis* 
set  flabello  a  sacriflciis  (Genei.  xv) ;  sed  iiuiic  cre- 


acceptj  {Phil.  iv)  >  consistit  pax  Ecclesiae.  Das  spi- 
rilualia,  et  accipis  temporalia.  Abboc  debito  ctiam 
Apostolus,  cum  posset  accepisse,  abstiiiuit ,  propler 
pscudo  repellendos  ,  propler  curiosos  amovendos, 
propter  avaritiam  subditorum,  ne  ab  avaris  et  in- 
correciis,  vel  incorrigibiiibus  aliquid  acciperet,  et 
ne  impunitalem  peccandi,  si  acciperet,  sibi  emptani 
puiarent. 

Sed  quare  hodie  nonnisi  ab  incorreptis  et  roa- 
iis  accipitur  ,  a  bonis  iiil  nisi  per  calumniain? 
Itein  :  c  Digiius  est  operarius  mercede  sua  (Luc. 
x),  >  qiiod  si  c  non  operatur  iiec  laborat,  nec  etiam 
manduocl  (//  Thesi.  ni);  >  si  vero  operatur  c  di- 
gnus  est  cibo  suo  (Maith.  x).  >  id  esl  sibi  debito 
et  necessario,  non  superfliio  et  lautiiia  et  roultl- 
tuiline  fercnlurum.  Suo  ctlam,  id  est  suae  persenae 
ei  famiii£  si^bi  ncccssarix  pro  modulo  personae  et 
adniinistralionis  sibi  debiius',  non  seqnelae  garcio- 
nnin,  iu  quibiis  imminei  calamitas  et  destructiOt 
tuni  pnuperis  coenobii,  tnm  panperis  saeerdotis. 
Itein  :  Ad  hoc  valet  exemphim,  quod  aposloli,  cum 
pi-aedicarenl,  videntrs  aliqiios  spiritualia  et  corre- 
ptionem  nolle  accipere,  c  excutiebant  pulverem  dc 
pedilius  suis»  in  testimonum  illis(ifarc.  vi).  >Quasi 
dicereiit  :  Excussimus  inanas  noslras ,  ct  piilverem 
pedum  a  manibus  vestris,  quasi  nec  etiam  modicum 
aliquid  et  comparabile  piilviculo,  a  vobis  incom- 
gibilibus  accipiemus.  Item  :  c  Non  alligabis,  >  vd 


veroot  osque  ad  corvos,  etallccti  cadaveribus  non  D  infrenabis,  c  os  bovl  triluranti(/  Cor.  ix),  >  prxdi- 


redooDt  ad  arcam(Gefifi.  viii).  Itcm  :  lii  siint  accipi- 
tres  et  quaecunqiie  aves  rapaces  ,  quaru^u  oinniuin 
caro  prohibetur  in  legc  (Lev.  xi).  Accipiter  eniin 
dicitor  ab  accipiendo,  id  est  rapiendo.  Sic  eiiiin 
▼erbum  accipilur  ibi  :  c  Non  acciples  iii  pigiius 
aliam  molam,  nec  vestiroentum  viduas  (Oen/.xxiv),  > 
fd  est  non  rapies.  ^t  in  Apostolo  :  c  Sustinetis,  si 
quis  devorat,  si  quis  accipit  (//  f^or.  xi) ,  >  id  est 
rapit.  Itero  :  Adeo  viri  ecclesiastici  hodie  student 
avaritiae ,  quod  non  est  Doroini  de  illis  dicere : 
c  Fuues  cecidenint  roihi  inpraeclaris  (Psal.  xv),> 
sedr  iu  rapinis ,  fuscinulis  et  funibus  peccatorum ; 
qui  pejores  sunl  furibus.  Fures  enim  rapiunt  et 
durantnr  sibi;  isti.  vero,  non  sibi,  sed  ieiiones  sunt 


catori  scilicet ,  terrain  Ecclesia:  vomere  praedica- 
tionis  excolenti,  iegcm  Dci  ruminanti,  in  arca  70" 
Ecclesiae,  separatione  palearuin  a  granis,  triluran- 
ti;  quia  tali  debetnr  pabulum.  Sed  utinam  Dens 
infrenarct  ora  praedicatorum  modernorum ,  non  di- 
co  ut  non  comcdereni,  sed  ul  non  rapereut  et  de- 
vorarent.  Itero  praedicaturo  Evangelium,  cum  siip- 
ponitur  Evangelio  pulvinar,  qtiasi  diceret :  c  La'va 
ejus  sub  capite  meo ,  etc.  (Cant.  n) ,  >  pracdicanti 
hxc  omnia  adjicientur.  Quare  ergo  pnlvUiar  sup- 
ponilur  Evangelio?  qnare  haec  accipis,  imo  rapis, 
cnm  non  annuniies  ?  Iiem  :  Ofliciales  praelalorum 
non  solum  sniit  sanguisugx  illorum ,  qni  intuine- 
scunt  ut  dctuinescnnt,  scd  et  coiatoria  iUis  lac  ra- 


t$  PETHl 

fibae  colaiiles,  sibitiue  sordcs  pcccaii  rciineiues. 
Item  :  Ad  hoc  Talet  illud  exenipluin  prxlali,  qui 
per  or«  omnlum  subminisiroruni  siiorum  confessus 
esl.  Singulis  enim  singulas  enlumnins  ,  rapinas,  et 
alia  peccata  coiifiienlibus,  inquit :  Omnluni  isto- 
ruin  reus  sum.  Ergo  tales  longa  et  multa  inanu 
pcccant. 

An  netcit  longat  regibut  ettemanut? 

(OviD.  XVI  lleroidum.} 
Beges  dico  Eccleslae  praelalos.  Lnde  :  t  Et  nunc, 
roges,  iutelligite  (Pial.  ii).  >  lleni  psalino  lxi:  cNo- 
liie  sperare  in  iuiquitale,  et  rapinas  iioliie  concu- 
piscere ;  divitias  si  alDaant,  nolile  cor  npponerc.  > 
Itcra  Aiigiistinus  :  Idein  accidit  iii  niure ,  et  in  la- 
irone,  et  in  raptore.  Pnedaris  ?  et  prxda  efficieris. 
Tenes ?  et  leneberis.  Rapis?et  rapieris  in  muscipu- 
la.  Sicut  mus  ad  escam  concupiscii  rapinam,  qiii 
eam  a  raptoribus  accfpit.  Item  Job  cap.  xxxi :  c  Si 
adversum  me  terra  inea  claniat,  >  elc. 

CAPUT  XXV. 

Conira  Simoniam  exitlentem  circa  exerciiium  eccle- 
ttatiicorum  ofliciorum^  teu  quorumlibet  tpiritua^ 
lium  ,  qum  ne  pro  lemporahbut  fiant ,  prohi' 
betur. 

Justilia  et  adniinislratio  reipublic»  non  tnntum 
{n  dilUnitione  causanim  coiisisiil,  verum  eiiam  in 
eelebratione  et  coJluiioue  &acraiiientoruiu  euixer- 
citio  ecclesiasticorum  officiorum  ,  seu  quorumlibei 
•pirttualium.  Qu»  ne  pro  temporalibus  flant,  pro- 
hibet  sacra  Scripiura,  avariiiam  sic  illicite  acci- 
*)i6niium»  justitiamque  el  Deum,  cum  Juda,  venden- 
iium,  in  pluribus  locis  suggillans.  Primo  in  Evan- 
geliosic  :  i  Spirilus  esi  Deus,  et  eos  qui  adorant 
eum  in  spiritu  et  veritale  (Joan.  iv),  >  id  est  pro 
spiritualibus  et  veris  bonis  oportel  adorare,  ut  ad- 
'  oratio  spiriiualium  omnium  exsecuiionem  coinple- 
ciatur.  Non  aii  :  Pro  teinporalibus ,  sed  pro  xlcr* 
nis.  Alloquin.  nisi,  <  oculus  luus  fuerit  siinplex  , 
totum  corpus  tuum  tencbrosum  erit  (Luc,  xi).  > 
Item  Tullius  in  Officiit  (lib.n  post  inedium)  :  Nulluiii 
viiium  teiriiis  esi  avaritia  in  principibus  ei  renipii« 
Llicam  guberuantibus.  ilabere  eniin  qiiaestui  leui- 
publicam»  non  modo  lurpe  est,  sed  sceleraium,  nc- 
farium,  et  sacrileKUin.  itaque  quod  Apollo  Pytbius 
oraculum  edidit,  Spartam ,  nulla  re  alia,  71  nisl 
avariiia,  esse  periluram;  id  videtur  iion  soluni 
Lacedftinoiiiis,  sed  etiani  omnibos  opuleniis  po- 
puliK  praedixisse.  Nulla  eiiini  re  facilius  coiici- 
iiare  benevoleniiain  multiludinis  possuiit  ii  qui 
reipublicx  prxsuiii ,  quam  absiineniia  et  conti* 
nentia. 

Qui  vero  populares  esse  voluut,  ei  adniinistra- 
tionem  reipublic»  attenlant,  ui  quaestui  el  glori» 
studeani,  fundamenu  reipullicae  labefactanu  Item 
idem  ;  Ex  eodein  uiero  naturaa  nati  suni  continen- 
tia ,  et  abstinentia ,  et  caro.  (Cato)  :  Quanto  roagis 
ex  eodem  utero  gratiae  et  evangelicae  doctrinae  nasci 
liebereni  contiiientia  et  abstinentia,  et  populus 
^^WstiaauaMtem  Aposiolus  :  f  Qu«  sursum  sunt 


CANTORIS  »6 

A  quaerlte,  non  quae  supcr  terram  (Colott.  iii) ,  i  nrc 
pro  terrenis.  Iiein  Doroinus  :  c  Primnm  >  ei  poiis- 
sime ,  c  quaeriie  rcgnum  Dei ,  et  haec  omnia  ad}i- 
cientur  vobis  {Matih.  vi).  >  Non  ait :  Qiia*rire  Usac^ 
et  quaerite  illa «  sed  lioc  praecipue ,  c  et  Illa  adji- 
cientur  vobis.  >  Item  :  c  Lasva  ejus  sub  capite  nieo,  • 
nonsuper,  c  etdexiera  illiusamplexabitur  nie  (Caiif. 
ii).  >  Dcxtcra  est  beaiiiudo  xleriia ,  et  oronia  quas 
viam  et  iter  pracparaiit  ad  ipsam,  quasi ,  iaeva  pro 
dexicra  fiat,  non  dextera  pro  laeva.  llnde  :  c  Nesciat 
sinistra  tua  quid  faciat  dextera  tua  {Mattk,  v»).  > 
inde  esl  eliam  qiioii  diflTcrentia  consiituitur  iiiier 
Yetus  el  Novuin  Tesiainentum ,  quia  lM>e  setenia ; 
illud ,  temporalia  proinisii.  iliijiis  eiian  lectio  iii 
Hiie ,  in  signuin  bujus  rei ,  acuitur,  iiliiis  vero  lc* 

^  ctio  dcpriinitnr.  Itcm  :  Ob  bac  sandalia  npostolo- 
riiiii  el  episcoporum ,  inferius  siileas  habent ,  snpe^ 
rius  aperturas  :  quasi  dicatur  :  Praedieatio,  et  quod- 
cunqiie  spirituale  ei  anncxum,  nunqoam  iangat  ct 
respiciat  terreniim  einolumenlum ,  nec  absconda- 
tursub  lerra  in  vase  inuiidani  timoris,  sed  solum 
coelestia  coiisiderct  liberc ,  ei  sine  spe  ciijiisettn^ue 
terrciil  commodi.  Itein  :  Ob  hoc  thuribiiiuin  iii 
fundo  solidilatcni  babet,  in  superiori  vero  parie 
foramina^ct  aperiuras,  scllicel»  Dt  fumvs  orationis 
ascendat ,  non  descendat  respiciens  aliquod  lerrc- 
RHin  coiniuoduin.  Quod  si  respiexerit ,  invertniitur 
sandalia  et  tburibulum.  Et  noia  quod  tripli^i  ex 
causa  flunt  spiritualia.  Causa  propter  quam  ,  qiiae 
debet  esse  solus  Deus ,  et  cansa  sine  qua  non  pos« 

^  sent  iieri ,  et  causa  sine  qua  non  fiereiil,  Si  spiri- 
tuale  fit  ob  lemporale  tantum ,  et  non  propter 
Deum,  istud  exsecrabile  estet  diabolicum.  Si  vero 
causa  Dei ,  et  causa  lerreni  emolumenti ,  sino  qiia 
non  fierent ,  cuin  possint ,  jam  causa  sine  qiia  ver« 
titur  in  causain  propler  quam.  c  Paliium  ettiin 
meuin  breve  est ,  etc.  (Itai.  xxvni.)  >  —  c  Et  stra* 
lom  nieum  angus^um  est,  elc.  (IM.)  >  —  c  Non 
potestis  Deo  servire  ei  niammoaae  (Matth,  vi).  i 
—  c  Quousque  claiidicatis  in  duas  partes?  (III  Reg^ 
xviii.)  >  NoH  poleslis  t  ingrcdi  terram  duabus  viis 
(Eccli.  ii).  >  Tertiam  vero  causain  nccessiias  homj^ 
nae  fragilitatis  excusat.  c  Digiius  esi  enim  operarius 
clbo  suo  (lfal//i.  x).  •  Iteni  Apostoius  Epistola  II  ad 
Corintb.  iv  :  c  Non  adulterantes  verbum  Dei.  > 
Augiisiinus :  Pro  qiiaestu,  ut  pseudo  vel  vana  gloria 
praedicaiiies,  c  sed  ex  siinplicitate  et  ex  Deo»  > 
causa  Dei  taiiium ,  c  et  corain  Beo  loquimur  (// 
Cor.  ii)  >  et  operaniur,  ut  in  verbo,  quodiibei  opus 
bonum  et  spirituale  iiiteiligatur.  Item  :  Diio  fines 
suut,  interquos  debet  concludi  omne  opus»  Uiiior 
poenae  (Nec  omiiiuo  ttnis  indebiius«  quta  a  perniio 
excusat  et  elongat;  nec  omnino  debitus,  72  4"*^ 
non  immerito  consummat)  et  amor  Dei»  scUicei 
ocuius  dexier.  Siiiister  ad  supplicium,  oculus  deiier 
ad  diligendum  Deum.  Ubi  est  ergo  tertiui  ad  dili^ 
gendam  nttmrovm , ciijus  cauaa  operaris?  Item,  hi 
8iinifiDe8,iluaemolae,dequibus  DomiHHS  itt  Deu- 
terooomio  cap.  xxit  :  <  Non  accipies  loco  pi|iiQria  a 


D 


91  VRRBUM  ADimEYIATUM. 

alienilram  niulam ,  scilicel^  motaiii  limorls »   seJ  A  seciiiiilum  horum   opiiiioncm , 


98 

sniigtiFncm  Clirlsii 


Diaiiiiie  roolaro  aiiiorls  Dei  a  quocunque  opere  luo 
uon  auferas.  Cum  ergo  prima  nou  sil  meriioria 
ftine  aecunda ,  iino  siiie  ea  quodammoilo  esse  pro- 
hibeUir,  mullo  magis  proliibila  esl  lerlia  mola  con- 
capiscenlic,  Ycl  quaria  variae  gloriae  ab  omni  operc» 
ni  nee  lertia  aheruiri  duarum  adroiscealur.  Qnem* 
adniodum  enim  roens  divisa  non  impetrat ;  ita  ncc 
oput  sic  dlvisoni ,  In  quo  non  esl  divisio  sub  Deu , 
nec  propier  Deumt  sed  contra  Deum;  ita  ul  jam 
noa  sildivisio  el  pariicipalio,  sed  toticipatio  illius 
operis  a  diabolo.  Sed  cum  opus  dexterae  operatum 
causa  vel  amore  peciinis  acquircnds ,  vel  novs 
recipiendas ,  pariat  Simoniam  :  nunquiJ  ctsi  causa 
el  limore  habitae  jam  perdendae ,  tcI  recipiendas 


{Jerem.  xii,  ixiv)«  IteroPsaliuo  cxxi  v :  c  Coiifitemiiil 
Domiiio  quoniain  bonus  i  :  Auguslinus  :  llaec  esl 
priinaria  cansa  confessioiiis.  c  Quoniam  in  sxculnm 
miserlcordia  ejiis, »  h»c  est  secundaria»  Mercena* 
rius  eiiiin  esl ,  qui  Dcum  ob  aliud  quam  prop:er 
seipsum  laudat»  Itein  :  i  Confitebiiur  tibi  cum  benc- 
feocrls  ei  (P$al.  xlviii).  i  Gregorius :  Apud  Deiim 
despecta  est  hostia  coiifessionis ,  quam  facit  pro- 
speriias  temporalis...  Hieronyinus :  Sic  confitcns 
ore,  cordis  manducat  iniqiiitatem,  quam  In  suppli-» 
clis  inferni  digereu  Item  Dominus  in  Evangelio  : 
f  Quxriiis  me, non  propter  me,  sed  quia  saturavl 
vos  panibiiH  (Joan.  vi).  i  Uem  :  i  Reges  gentium 
dominanlur  eorum ,  et  qui  potestatem  habcnt  super 


Ibl»  eril  Simoniacum?  Constal  quod  miniis  ma- "^  vosbcneficivocantur  (Lu<;.  xxii),  i  propterbeneficia 


loni.  liem  :  legiiur  (Exod.  ii)  quod  Amram  vir  de 
dooio  Levi  geuuil  filium  Noysen  de  uxore  sua ,  ei 
videus  eum  cleganiem  abscondit  Irlbus  niensibus. 
Ei  10  ergo  absconde  opera  tua  a  cupiditute  et  vana 
floria,  ne  rapianlur  ab  iEgypliis  el  submcrganiur, 
ei  OQ ,  facla  muliebria  adiuistione  sinisirae ,  rc- 
serveDtur  ad  opus  diaboli.  item  :  c  Intra  cubicu- 
lum  loum,  et  dauso  osiio,  i  a  cupiditate  el  vaiia 
gloria ,  c  ora ,  I  bene  operando ,  c  Patrein  luum 
(JfflllA.  vi).  I  liein  :  Cum  dupiex  legatur  inviiato- 
rlum ,  Psalmus  et  classicum ,  lertium  in  Ecclcsia 
dlicacius  cxteris  invcnitur  douuriuin.  Itein  :  Domi- 
nuspra^cipii  pascha  celebrari  c  in  azyinis  sinccritalis 
el  veriutis  (/  Ccr.  v).i  Augustinus  :  Siiie  omni  cor-  ^ 
niplione  viiiorum ,  in  veritate  bonorum  operum , 
qox  sunl  dextrae.  Cul  si  admisceatur  sinistra  ,  jam 
in  fennenio  veieri  celebratur  pascha.  Pascha  cele- 
bral  sacerdos ,  quoties  ad  altare  accedit ,  ui  Agnuro 
pascbalem  immoiel.  Itcm  :  c  idco  dilexi  mandata 
lua  super  auruiu  et  topaiioii  {P$aL  cxviii).  i  Au* 
gU5linus(in  bunc  psal.,  «vers  i) :  Non  propter  aunim 
el  lopazion  ,  vei  aliquod  temporale  ,  ut  Judxos  al- 
liciendos  lemporalibus  :  qiio  minor  est  Clirisistia- 
nus,  si  spiriiualia  egerit  pro  temporaiibus ,  qui  su- 
pcrea,non  propier  ea  leneiur  diligere  mandaia 
Dcl.  Ciijusvita  dcbet  esse  ciux  el  niartyrium,  ul 
illud  hic  attendal :  c  Plorabitis  et  flebitis  vos  {Joan. 
XVI),  I  non  consolaiionem  terrcnam,  utcxspeclel 


ab  eis  sibi  collata.  c  Vos  autcm  non  sic.  Hoc  enim 
faciunl  et  clhnici  el  publicani  {Matth.  v).  »  Itein  : 
Ad  hoc  detcsiaiidnm  valet  exemplum  clericonim  in 
alea  ludentium ,  ad  vcsperas  confuglentiun  inordi- 
natc  el  indecenter,  cum  audircnl  nummos  vesper- 
linos  vesperis  decanlandis  adfore ,  et  prius  in  cc- 
clesia  eos  distriboendos  esse.  Iiem  :  Exemplum  pnc* 
rati  peteniis  iu  ecdesla  a  choro  feslum  S.  Stephani 
dupiex  fieri  in  sericis  et  canticis  ecclesiasticft,  sed 
non  impeiranlis ,  nisi  cum  pastum  el  rcfectionen 
annuani  cicricis  promitteret ,  insuper  nummosroa' 
lutinales  iliiiis  noctis  duplicandos ;  nl  slc  celebra- 
rent  potius  feslum  nummi  doplicati ,  quaro  festom 
S.  Siepbani.  Ilero  :  Exeroplum  ploralorum  ei  plo* 
ratricum  Longobardorum,  in  exseqoils  mortuorum 
ad  iBendnm  et  plangendom  solo  pretk)  conductO' 
ruin.  Quibus  suiit  slmiles  quidam  .in  ecclesia  psal- 
lentcs  ei  pro  prctio  cantantes,  quorom  quivi» : 

0  nnmmi ,  nttmmi ,  vobii  hune  prasttat  honorem* 
(JtJVEN.,  sal.  S.) 

Fratrcs,  imo  quibus  peconla  disciplina  est,  nummus 
decanus,  et  etiain  deos.  Qui  idololatrae  sont,  noro- 
muin  potius  adorantes  qnam  Deuin  :  non  alias  Deo 
cantaturi  nisi  propier  nummum.  Item  Aposlolus  I 
Epist.  od  Thess.  csp.  v  :  c  Oninia  probate,  qiiod 
boiiuin  cst  tenete  :  ab  omni  specle  mala  abstineio 
vos  :  >  Augustinus  :  Mon  tantum  iilicitorum  in  se, 
sed  etiam ,  si  quae  illorum  ,  quae  licel  fierl  el  non 


in  fuinro  sibi  conferendam  beatiludinem  leteniam.  ^  fieri ,  niinus  intelligentibus  mala  videnlur,  ab  his 


liem  Augiistiiius  {Enchiridii  c.  6(j  ei  I.  ii  De  peceai* 
nurit.  et  remiu.  c.  34) :  Idco  noluil  Dominus  per 
l^aptisiiium  amovcri  poenam  sicul  ct  culpam ,  ne 
delicale  in  Deuin  crcdcretur,  potius,  scilicct,  iiH 
Initu  amotionis  pceme ,  qoam  amore  fidei  el  ju-- 


73  CAPUT  XXVI. 

Confra  quasritantei  temporale  eommodum  in  $piri* 
tualibue, 

A  simili  dico  leniporalia  non  esse  poitenda  atlc- 

etoria  in  spirilualibns  ut  vel  fianl,  vel  prompiiusel 

ciiiusfiant,  iie  amore  peconiae  potios  quam  xeio 

inslitiae,curratur  ad  ea;etad  voceni  jiicundam 

pronitteBiem  lemporalia,  meliusqtiam  lo<}nentein. 


quoque  abstinete  vos  c  providentesbona,  non  tan- 
tum  cornm  Deo .  sed  etiam  coram  hominibns  {Rom. 
\u).  1  Turpis  autem  species  est  et  mahi.qoia  scan- 
dalizat  proximum  per  sinistram ,  alliciens  74 
quempiam  per  dexteram.  Si  objicis  qued  bona 
species  esl  ideo,  qood  plures  ei  freqoentes  sic 
psallonl  et  canant,  Deoqiie  serviont  in  ecclesia, 
audl  Augustinum  koe  improbantem ,  eum  ait :  Me- 
lius  esl  penilus  spirituaiia  omitti ,  quam  impore  et 
non  sincere  fleri ,  Iractari ,  vel  tangi.  In  ecclesia- 
sticis  olBciis  agendis,  Dominos  non  frequentiam 
multorom  probat,  sed  devotionem  animoruro.  Item : 
Puisanle  ultima  campana  horae  nommari»  In 
qnadam  eeclesia,  repagoluque  posito  in  porlula 


Qg  PtTRl 

ciiori  paranda ,  cucnrrerunl  clcrici  lanquam  ad  so- 
leinnilatem ,  el  lanquam  vclulie  ad  uncUim  :  qui- 
dam  se  incurvanles ,  qnidnm  snper  repagulum  sal- 
lantes,  ul  inlrarent  :  quidam  autem  per  nuijorem 
ponam  inlranles  inordinate ,  cum  pcr  eam  non 
liceret  ingredi  nisi  persotiis  Ccclesioe.  Ob  lianc 
etiam  turpitudinem  vilis  qurcstus,  dictum  est  a 
quodam  taico,  et  suppliciitum  cuidam  clerico,  ne 
propter  dedecus  horx  illi  intcressel.  Sed  quid  age- 
ret?  Sl  choram  intraret»  cupidiiate  tangi  notnreiur 
a  laicis ;  si  non  ,  superbia  a  clericis.  Item  :  Quid.im 
praebendarius  1n  duabus  ecclesiis  vicinis ,  noctur- 
nis  horis  adfbit  In  una,  diornis  in  alia  ,  et  itn  Oli- 
verlo  ciirrcnte,  el  sibi  utrinque  respondente,  fcsli- 
nanter  ditabatur.  Ilem  :  Qnidam  constiiutus  ccrtus 
pensionarius  super  hujuscemodi  mcrcimonium  dis- 
tribueudum,  cum  viderct  tmiltitudinem  clericorum 
horis  interesse ,  murmuravit  ct  doluit ,  clericosque 
Incrcpare  coepit ,  eo  quod  assidui  interesseiit  horis 
ct  iniilti.  Item  ;  Qnid  vilius  qaani  duas  horas  In 
ecclesla  quadam  (quta  ad  IIIa8  dccantandas  non  est 
constituta  certa  pecunla)  a  laicis  dici  horas  Do- 
rainl,  cseteras  dennrii,  imo  dinboli  ?  Imo,  ad  Iins 
horas  decaniandas  ,  cthoras  etiam  bcatae  Vlrginis 
iion  adsuui  clerlci ,  scd  pracscnlcs  In  aliis,  ab  his 
firgiunt ,  ut  nuYIum  opus  sibl  vindicel  in  Ccclcsla 
Spiritns  sanctus,  cum  nih:l  gratis  in  ea  (iat,  sed 
omne  slbi  vindicet  nummus.  Lt  in  summa  :  Slcul 
ante  hoc  mitcrum  mercimoniam  constltutum ,  de- 
ciiset  laudablie  roit  cliorum  intrare,  ecclesiastica 
ofScla  celebrare,  In  hls  asslduum  esse:  Ita  nunc. 
dedeciis  etillaudabile,  cum  in  islorum  assiduitale 
repatemur  esse  cupidi  magis  quara  devoti  :  et  Ita 
nunc  : 

Nobilig  Ecelesice  quondam  veiierabile  nomen , 
Prosiai,  et  in  quastu  pro  meretrice  sedet, 

CAPUT  XXYII. 

€onlra  Simomam  exisientem  in  substantiis  sacro" 
meniorum^  praicipue  eucharistite. 

Sl  venalitas  ,  lepraque  Giezl  et  simonia  Siinonis 
odeo  tiirpis  esl  et  damnabilis  in  appendiciis  sacra- 
mentorum,  ut  supra  innotuit,  quanto  magis  et 
In  ipsis  substantiis  sacramentorum ,  praecipue  in 
cucharistia?  Totus  eiiim  75  i^bristus  ibi  smiiiiur,  foiis 
et  origo  omnium  gratiarum  ,  cum  aliis  sacramentis 
gratiae  distrlbuantur. 

Pro  uulla  turpltudiiieeienormitaie  peccati  Domi- 
nus  legitur  ila  iratus  esse  et  Inarsisse,  sicut  pro  ve- 
nalitate  columbae,  maxime  eucharistioe.  Ob  hanc 
enim  pestem  purgandam,  et  ejicieiidam  de  Ccclesia, 
legitur  Doininus  ardore  Spiritus  concilatus,  ad  ho- 
ram  innatam  sibi  el  iueffabilem  mansuetudinem  et 
patlentlain  (  quani  tamen  exuere  non  poluii,  c  quia 
inultum  uiisericors  esl  [Joel.  ii],  i  etc.)  qiiasi  depo- 
nens,  c  cum  flagello  Tacto  de  funiculis,  veiidentes  et 
ementes  oves  et  columbus  in  templo,  ejecisse  de  eo, 
et  roensas  nummulariorum  evcrtisse  {Joan.  ii ; 
Matth.  xxi).  >  4ltaria  Del  sic  vocat  propter  avari- 
lium  saoerdotuiB.  Item  :  Zclo  domus  Dci  accensus. 


CANTORIS  100 

A  <Ie  quo  legitur  :  c  Zclus  domus  tiisc  comedit  me 
{Psal,  Lxviii),  >  dicit  els :  c  Donius  mea,  domus 
oralionis  vocabituT,vos  autem  fccistis  illam  spcluii- 
cain  latronum  [Matth,  xxi).  >  In  spelunca  ct  ra- 
pitur,  et  dividiiur  praeda  rapta.  Latro  autem  cst,  qiii 
pro  spiritualibus  Ecclesioe  seclatur  lucra  temporalia, 
qui  et  non  dnntes,  nihilque  oflferentes  proscquitur 
corporaliter,  tentans  quomodo  ab  eis  munera  acci- 
piat  et  rapiat.  Dantesque  nccat  spiritualiter,  qui  duni 
lacsionem  ctrapinain  boiioruro  proxinii  cogiiat,  qunsi 
latro  sedct  in  spclunca.  Item  Augustiiius  (Iract.  tO 
ta  Joann,) :  Doinus  negotiatioiiis  faciuut  Ccclesiam, 
c  oinncs  qul  qiixruiit  in  ea,  quae  sua  suiit,  et  non 
quae  Jesu  Christi  (Phil,  ii).  i  De  qua  ctiam  Au^ 
guslinns  ait :  Ncmo  in   oratorio  aliquid  agn(,  iiisi 

B  i(|  ad  quod  fncturo  est,  unde  et  nomen  babct.  Iiem  : 
Hoc  eodem  zelo  domus  Domiui  accensus  Pctrus,  ui 
imilnreiurmngistrum  in  punitione  rabiei  et  h»resls 
Simoiiincse,  aitSimoiii  Mngo  aestimantl  gratiam  Spl- 
ritiis  saiicii  csse  venalcm:  c  Pecunia  tua  tecum  sil 
iii  perdilionem  (Act.  viii).  >  Optavive  dixit  lioc,  ra- 
ptus  in  sublimo  Dei  judlcium,  pra*vivlcns  in  co  pe- 
stem  Ccclcsi»  (uturaro.  Codem  zelo  percussit  Ana- 
niam  dtSaphiram,  iat  ulefferrentur  mortui  coram  eo, 
diceiis  adhiic  vivcntibus  :  c  Quomodo  ausi  estis 
mentirl  Splrliui  snncto  ?  >  Item :  Notabiliter  notan- 
dum  est  qiiod  Dominiis  adhuc  adolcscens,  nec  ha- 
bens  potcstntem  publicae  administralionls,  sed  satis 
abjectus  et  vilis  inier  cos,  c  Veiidciites  et  ementes 
cjecii  (Joan.  ii),  >  etc.  in  hoc  dans  omiilbus  for- 

^  niain  et  exemplum  accusandi,  incrcpandi,  et  ejl- 
ciciidi  qiioad  possumuM  quamcunque  speciem  ct 
pcstem  Simoniac,  maxime  venalitatem  eucharistiae. 
Item  :  Bis  legitur  ejecisse  veudentes  et  ementes  iii 
templo,  dans  nobis  formam  et  exempluro  quod  non 
semcl,  sed  semperquoiicscunque  cotumbam  vendere 
vldcrimus,  corrlpcre  cl  arguere  dehemus  venden- 
lemetcmcntem,  ul  haec  pesils  ejicialur  de  Ecclesla 
(Joan.  II,  ct  Malth,  xxi).  Itein :  Si  Doniiiius  ita 
figuram  venalitatis  colunib»  corporaliter  punlvlt, 
quaiilo  niagis  ipsam  veritaiem  ct  lepram  Simoniae 
punlel  incomparabiliter  magis  ?  iiem  :  c  Si  tunc 
cum  flagello  factode  funlculls  {Joaa.  ii)  >  punita  est 
venaHtas  columbae,  quaiito  niagis  nunc  puniri  dc- 

jj  beret,  non  tnntum  cum  flagello,  sifd  etiam  cura  cla- 
vis,  gladiis,  et  cliain  caetens  armis,  totlsque  viri- 
busimpugnari?  Item  :  Quanla  sit  eiiormitas  hujiis 
sccleris,  patet  ex  eo  quod  cum  Dominusaliis  crlmi- 
nibus  homines  irrelitoscxspectarctad  poenitentiam, 
ut  Judam  proditorem,  7g  no8  liistruens.  ut  sine 
ordine  juditinrio  peccata  proximorum  alia  non  ac- 
cusemns.  noii  propalesiius,  sed  tegnmus  ct  susiinea- 
nius,  ut  ipse  prodilionem  Jud;c  :  lioc  solum  flagi- 
tium  non  potiiii  sustinere,  quiii  iliud  statim  et  cor- 
poraliter  puniret,  cum  cxiera  vcrbo  corripuerit  et 
puniverit.  llem:  In  boc  qiiod  Tendenlcs  coliimbas 
ejecit  et  mensas  nunimuiariorum  everilt,  quos  ibi 
avaritia  sacerdotum  posuerat,  ul  mutiio  darent  nou 
Jiabe^ntibushostias,  ut  eas  sic  paratiores  invenlreni. 


101  VERBUM  ABBREVIATUM.  m 

Oslcndtl  ciiam  oinncs  occasioncs  Siinoiii:c,  omnein-  A  enim  qiicm  purum  homincm  credebal,  cum  raniilia 

nos  vero  quein  sci* 


qitc  racililaiein  accipiendi,  eiiam  vilia  munuscula 
pro  spiriuialibus,  in  Ecclesia  eradicandam  esse  et 
exsiirpandani.  Ilem  :  Quid  pericnlosiiis  qiiam  quasi 
c:rci  ipsuin  Deum  paii,  lurpius  vendj  quam  a  Jada 
vendihis  fueril,  in  aliis  sacramenlis  venalilalcra 
aperle  cernenies,  in  boc  vero  non  ?  Ul  cum  qui(tam 
nu>»am  in  die  inlegre  duplifacianl  el  dupliccnl,  aiii 
vero  prx  pudore  el  limore  non  audenles  duas  inte- 
grnre,  uiiamdupl.facianl,  irifacianl,  el  muUiracianl, 
id  esl,  niullarum  facierum  celebrenl.  Ilem :  Quid 
turpius  qiiam,  si  ad  primam  faciem  el  primum  in- 
iroiium  non  offerlur,  aliain  assumcre  facicm,  imo 
lercittm  cl  quMrlam,  iil  offirralur  ?  Ili  eimiles  sunt 
cantantibus  fabulas  el  gcsta.  Qui  videnles  canlilc- 
naia  de  Landrico  non  placere  auditoribus,  slaiim  ^ 
incipiunt  de  Narciso  canlare,  qiiod  si  nec  placueril, 
ciDtant  de  alio.  Qux  aulem  sit  causa  quarc  cxtera 
officia  ecclesiasiica  in  ^ua  simplicitaie,  puritate  et 
institutionc  maneant,  et  non  dnplicentur,  ct  istud 
solum  conlra  institutionem  suam  diiplicetur,  constat 
quod  oblatio,  quse.ad  boc  offertur  et  non  de  illa. 
Ilem  :  Ut  adbuc  insistamus  radici,  id  ess,  cupiditati 
SimoDiacx  exstirpandae,  c  Sic  benedicam  te  in  vita 
meay  sciiicet  in  nomine  tuo,  »  non  nummi,  non  cu- 
piditatis,  c  lcvabo  manus  mcas  (Psii/.  lxii)  ;  >  quas 
in  bonore  et  gloria  Domini  levat,  qui  bonis  insistens, 
non  8uain,  vel  inundi,  sed  Domini  gloiiam  quxrii. 
Quasi  diccret  :  A  me  incipio,  i  quia  me  curo  viliis 
et  conciipisceiitiis  crucifigo  (Gal.  v),  >  crucinium  ^ 
prsdico,  crucilixum  adoro,  ct,  quod  plus  csl,  cruci- 
fixum  sinccre  conficio,  sutno,  aliis  nianducaiiduin 
distribuo.  QrionioJo  ergo  manus  muiido  crucifixas, 
te,  Christe,  conficicntes,  Icvabo  ad  alium  qiinm  ad 
te  pretium  mundi  ?  Qiiomodo  ad  qnxstum,  maxime 
adpeccatum?  Itcm  Siiiion  Magos,  qui  Cbrlstianus 
essc,  el  miractila  facere  voliiit  propier  qiixslum, 
repulsam  passus  esl  a  Siinoue  Pctro  :  Ob  quam 
ulciscendam  quasi  dixit  ei :  Tu  repcllis  mc,  et  ego 
triunipliabo  de  te,  imo  de  loio  corporc  Ecclesi»  {Act, 
viii).  Inipsisetiaro  altaribus  c  ponamsolium,cubiIe, 
ct  ibronuin  (/la.  xiv),  >  ct  dominium  meum ;  ut 
etiam  pracsentibus  angelis,  el  quasi  coadunatis  in 
uiio  aiigulo  altaris  conficerc  corpus  Domini,  cgo  in 


etiam  ejus  indigeret,  vendidit 
mus  vernm  Deuro  ct  bominero  vendimus.  Ille  pro 
triginta  argenteis,  nosprodenario  el  pretio  vilissi- 
mo.  l!em  :  llle  poenitens  licet  iion  vcre,  retulit  vi 
rejecit  c  triginta  argenieos  :  >  In  Ecclesia  auteni 
inter  nos  non  est,  qui  turpiicr  acquisila  rejiciat. 
Itcm :  Triginta  argontei  i  ciim  pretium  sanguinis 
esseni,  noii  sunt  missi  U\  corbonam  {Mauh,  xxvii), » 
nunc  ex  turpius  oblatis  ct  acquisitis  eriguntur  al- 
taria,  construuntiir  'eccIesisR  et  bujusmodi.  Ilem  : 
Cum  omnia  cetera  vitia  trepident  el  exsulent  a  lo« 
cis  sacraiis  Simonia  ipsa  allaria  invasit. 
CAPUT  XXVIII. 
Contra  venalitatem  et  pluralitatem  missarum. 
Ad  eradicaiidam  vcnaliialem  cl  pluralitatcm  mis- 
saruin  quam  poperil  venaliias  allarium,  et  cupiditat 
ministrorum  :  Si  Clirisliis  tantum  semel  immolatua 
est  pro  nobis ;  et  scinel  taiitum  ab  unico  ejus  vica- 
rio  in  dic  rcpncsenlciur  immolatus  {Uebr.  ix). 
Item  :  Si  Cbristus,  senicl  oblatus,  sufliciens  fuii 
bostia  et  reJeinptio  gcneris  bumani,  suflicit  unico 
sacerdoti  semel  passuin,  scmel  in  die  repraescnlaro 
Iminolaium.  c  Quod  amplius  esf,  a  malo  esl  {Matth. 
v).  >  Iiem  :  Bis  in  die  conficienles,  c  rursum  sunt 
crncifigcntes  in  sihimeiipsis  Filium  Dci,  ct  oslentui 
h.^bcnies(//e6r.  vi).  >  liein  Angustinus  :  Cucharisti.^ 
quotidic  coinmuntonem  sumcre,  nec  laudo,  nec  vi- 
tupero;  verumtamen  boc  uniusciijusque  conscientia 
rclinqiio,  ut  si  nullius  sibi  conscius  fuerit ,  si 
spiritus  contribulali ,  si  cordis  contriti  (lib.  D$ 
ecc'es.  dogmatitfuSf  c.  53).  Si  crgo  Augustinus  uni- 
cam  suinptioncm  in  die  vix  concedil,  sic  bumilialo, 
et  corde  contrito,  et  devolo  :  nunquid  interrogatus 
conccssissct  alicui  bis  in  die  coiificere  ?  Absit  I  scd 
totis  viribus  talem  repulisset,  et  forte  aDatbemate 
percussissct.  Item  :  Sumcre  eiicbaristiam  est  oni- 
iiium  Christianorum ,  conficerc  paucorum ;  ergo 
mnjus  est  conficcre,  quam  sumere;  sed  detestabile 
est  et  inordinatum  nimis  in  die  iterare,  ut  scilicet 
amplius  corpus  Domini  in  dte  dctur  alicui  quam  se- 
mel ;  ergo  inordinatum  et  periculosuin  est,  id  quod 
inajus  cst  in  die  iterare,  bis  scilicet  conlicere,  pro:- 
sertim  cum  necessilas  non   cogit.   Itein  :  Sicul   iii 


alio  cum  ministro  aliaris,  Hno  cum  meo  potius,  D  Exodo,  praBceplum  cst  filiis  Israel,  ut  per  singula 


ilhid  pro  pretio  conficiam.  Cupiditas'  dominalur  in 
lioc  sacrainento,  quod  tamen  impreliabile  est.  Item : 
Si  cgo  ab  altari  repellor,  non  ideo  minus  sed  ma- 
gis  Siinoniaca  cupiditas  filia  iiiea,  filia  sumini  sa- 
ccrdolis  irrumpet  in  Sancia  sanctorum,  omnia  in 
altaribusproponens  venalia.  Et  quod  nefarium  est, 
ex  oblatis  illis  eriguntur  77  allaria,  ornantur  san- 
cta,  et  construuniur  monasteria  religiosorum,  sic 
abutentiuni  boc  apostolico  prxcepto  :  c  Nihil  inter- 
rogantcs  propier  conscienliam  (/  Cor.  x),  >  cum 
Apostolus  loqueretur  ad  illos  tantum,  qui  cum  ido- 
lolatris  quandoque  manducabant,  ut  illis  proudica- 
rent.  Item  :  Turpius  Christum  vendrinus,  quam  Ju- 
das,  eo  quod  deleriores  sumus  {Matth.  xxvi).  lUc 


capita  tantum  colligcrctur  uiiuin  goinor  de  maniia 
quotidie,  prxterquam  in  die  sexto  :  c  Tunc  eniui 
colligerent  cibos  duplices,  id  cst  duo  gomor  pcr 
siiigulos  bomines  {Exod.  xvi),  »  ut  sufllccret  go* 
mor,  in  parasceve  coUectum,  78  ^^  Sabbato,  iu 
quo  non  licebat  eis  «colligere,  vel  aliquid  operari* 
Qui  vcro  ainplius  quam  gomor,  et  ultra  qnod  sufli- 
cJebat  ad  vescendum,  collegerai,  computruit  et  ver- 
mescebat  collectuin  :  tta  timendum  est  ne  sacra- 
mcntum  altaris  bis  in  die  ab  unico  confectum  pu- 
trescat,  non  dico  in  sacramento,  sed  in  conscientia 
conficieniis  propter  peccata  et  scelera  sua,  illud  sic 
duplicantis.  In  natali  auiem  Domini  ppopter  solem- 
nitatem  et  quasi  Sabbatuin,  lum  propter  mystcrium. 


i05 


PETRl  CANTORtS 


104 


i:oncessnm  est  rurali  sticer.loii  lcr  conficere.  Mii]or  A  prcuiionem.  (Jnde  Malibsus  inlerpretsitus  est  sic 


autem  praelaius  iii  quadam  ecclesia  llla  die  semel 
eonficit,  in  qu.ida!n  bis;  sed  nunc  multiplicando 
missns  quotidie  celebramus  natale  Doniini.  Itein  : 
Si  prasdicatio  assidua  non  fructificar,  sed  vilcscit, 
quaiito  inagis  et  boc  sacramenlum  iteratum  in  dle 
vllescit,  et  verlilur  in  taedium  devotionisqiie  delri- 
inentum  ?  Item  :  in  iHo  teiiipore  erat  sermo  Domini 
pretiosus  qula  rarus ,  ita  et  eonfectio  eucba- 
risu:c  quia  rara  :  sed  nunc  Vilis,  quia  loties 
iterala.  Ilem  :  Si  in  figura  unicus  Agnus  immolalus 
in  unica  domo,  unica  vice  in  pascba  Doinino  offere- 
batur,  immolabatur,  lotus  comedebatur,  et  festi- 
nanter  (Exod.  xii);  lu  pcccator,  quomodo  aades  ir- 
reverenter  et  assidite  ipsam  vcritatem  figurae  du- 


c  Panem  nostrum  siipersubslanlialem  (Matth,\);  > 
Lucas,  c  quolidianum ;  >  Marcus.  c  peculiarem ,  > 
quem  non  c  supersubslantialem,  et  peculfnrein,  et 
quotidiannm  faciunl,  >  sed  viiein  quanlum  in  se  esl, 
et  venalem,  biduanum,  et  trtduanUni. 
CAPUT  XXIX. 
Contra  misMi  muUcrum  facierum 
Omnis  falsitas  angulos  qnaerit,  elc. : 
Dum  vitant  ttulti  vfftum,  tit  contraria  eurtuni^ 
(flollAt.  lib.  I,  sat.  iO.) 
Sic  dum  qnidam  vitant  pluralitatem  missanim, 
refugium  cupiditati  suae  ui  velamen  quaeritantes , 
non  in  vitlum  lantum,  sed  in  monstmm  iucidunl» 
monstruose  missas  bifacientes^lrifacienles.  Ei»  cuni 


plicare,  triplicare,  mulliplicare  sub  nola  et  specie  °  apud  Apostolum  legaiur  Ecclesia  constare  ex  pei^ 


vcnalitalis,  c  cum  de  boc  altari  non  habeant  edcre, 
qui  labeniaculo,  >  corporis,  c  dcserviunt?  (Bebr. 
XIII.)  >  Iteni :  Si  legalis  sacerdos  semel  in  anno  cum 
sanguine  inlrabat  in  Sancta  sanctorum,  semel  qno- 
tidie  cum  inccnso  In  sancta  (Exod^  ixx;  Hebr.ix) : 
quomodo»  lu,  peccalor,  sacerdos  evangelicus,  quoti- 
die,et,  quod  abominabile  est,  bis  in  die  inirare  audes 
insanclissima  sanctorum,  omnium  sancioruni  saneta 
et  coelesiia  pignora,  sic  irrevereiiler  et  minus 
timorate,  quia  assidue,  et  forsan  slne  sanguine  et 
incenso?  c  Cum  sanguine,  >  id  est,  cuni  fide  pas- 
sionis  et  dolore  cordis,  ab  eo,  quasi  qiiodam  san* 
guinc  per  oculos  emanante,  c  ei  cum  lacliicis  agre- 


sonis  mullarum  facierum,  nosquam  legitur  missa 
duarum,  vel  trium  facierum  (//  Cor,  i).  Item  :  Apud 
poetasjegimus  Janum  bicipilem,  hydrim  septicfpi- 
tem,  Briareum  ceniimanum,  Geryonem  bicorporem, 
alium  tricorporem,  nusquam  legimus  missam  blcl* 
pilem,bifaciaiain,  multifaciatam.  Monstruosius  enim 
oinni  monstro  est  missas  bifaciare,  trifaciare,  et  hu^ 
jusmodi,  Iiem  :  Tales  obviant  mysierk)  miss»  qoia : 

Exprimit  officium^  sicsclrta,  gloriat  ioudgtf 
Kyrie  eieison  ter  triplicata^  preeei, 
Sed  nunc  in  missa  sepiics  vel  pluries  triplicatur, 
mysleriumqne  et  ordo  miss;e  coiifuoditur.  Iiem  : 
Missa  bifaciata  ulri  introiiuum  applicabifor ,  et  ab 


siibus  (Exod.  xii),  >  cuin  incenso  orationis  accedi-  q  uiro  illorum  denomiiiabitur  ?  Si  a  secundo»  qoi  est 

pro  fidelibus,  ergo  in  ea  non  debet  dari  oscolum 
pacis,  vel  si  detur,  obviabiturgcneiali  instilQtioni,et 
consuetudini  Ecclesiae.  Si  a  primo,  qui  est  In  me- 
moriam  missionis  Spiritus  sancti,  ergo  sic  celebrant 
non  celebrat  inissain  pro  fldelibus,  sicque  non  ab- 
solviiur  ab  anniversario,  vel  tricenali  celebrando  ; 
et  si  boc  confilealur,  dic.ens  :  Quia  siib  uno  canoiie 
duas  missas  celebrat;  sed  cujusmodi  ?  Num  luissam 
catechumenorum  tantum  ?  videtor  ;  quia  nonduin 
bostia  esse  missa  repraesentatur.  Sic  ergo  poiiiit 
diccnduin  esset,  sub  duobus  canonibus  unam  mis- 
sam,  quia  hosii»  niissae  ooam  repraesentationem , 
celebrari,  quam  duas  missas  sub  onocaiione.ltem: 
Tales  obviant  instilutioni  sjnodi  vel  concilii»  pro- 


tur  ad  baec  sancln.  Hunc  enim  calicem  lacrynuc 
faciunt  dulciorem.  llem  :  Si  saiicius  ordo  Cbartii- 
siensium  in  bolocaustum,  hic  etiam  oblatorum  Deo, 
a  labe  muodi  per  absUnemiam  el  maceraiionem 
carnis  purgalorum,  c  etjam  volantium  super  pcnnas 
ventorum  (Psal.  xvii),  >  non  nisi  in  festis  et  pro- 
festis,  spiritoali  officio  liiliiulaiis,  audet  conficere, 
quomodOy  lu  peccaior  sacerdos,  intrepidus  audeslam 
sancia  irreverenter  (quia  bis  in  die)  tractare?  Ilem  : 
Quidam  justus  adveriens  et  considerans  qiiod  Do- 
luiniis  in  sexla  feria  posilus  fuit  in  monumento 
novo,  et  sindone  niunda  (Matth.  xxvii),  nec  mu- 
tavii  sepulcnim,  sed  quievit  in  illo  per  Sabbalum 
loiuin  in  Dominica  et  tertia  die  surrexit,  proposuit. 


qiiod  laiilum  in  terlio  die  conficcret,  uno  die,  quasi  D  vinciali  lamen,  sed  aoctoritale  legali  Romans  scdis 


requiei,  inierposilo,  in  qiio  mundaret  sindonem 
suam,  id  esl,  conscienliam,  lacrymis  et  poeniteniia; 
utforliiis  el  devolius  resurgeret  in  lertia  die  ad 
corporis  Domini  confeciioncm.  llem  :  Si  in  jejiinio 
seinel  tnntum  iii  die  acccdilur  ad  mensain  corpora- 
lein,  quanto  magis  nd  mensam  spiriiualein  ?  Si  lunc 
unica  esca,  spiritualis  nunc  spiriiualiter  multiplica- 
tur  pcr  quaedam  exlriuseca  condiinenta  79  Jn  iro- 
lliis,  usqiie  ad  naiiseam,  usque  ad  ebrieialein.  Itein : 
Quidam  male  iiiterprelaniur  illuiq  locum  Dominic^ 
oralionis :  c  Pancm  nostrum  quolidianum  da  nobis 
hoiie  (/.tcr.  xi) :  >  non  ait  Lis  c  hodie.  >  llem  :  He* 
branis  loco  c  quotidiaiium,  >  habet  c  sogolla,  >  quod 
interpreutor  Ifriovo^iov,  babetqtie  duplicem  iiiier- 


cclcbrnUE,  in  qua  praeceptum  fuit,quod  nullus,  nisi 
in  maxiina  necessilate,  bis  in  die  conficeret,  ut  si 
corpiis  prxsens  adforet,  vel  80  conjugau  purifi- 
caiida,  vel  alius  casus  necessilaiis  emcrgeret.  Oin- 
niiio  nMtem  inhibitum  fuit,  ne,  aliqiia  necessiiate 
urgcnlc,  ila  bifaciarciilur  inissse,  scd  deposlia  ca» 
sula  post  hosliain  missam,  introilus  missae  catechu- 
menorum  itichoarelur,  unus  et  alius  pro  libito  ta- 
cerdolis.  Itein :  i^bviatur  mysierio  miss»  ab  Eecksia 
uiiliter  approbaio.  Sficerdos  enim  sians  primoin 
missa  ad  dexiruin  cornii  allaris,  significat  adveuluiii 
Chrisli  ad  populum  Judaieum  dcxlrnro  ei  sibi  peco- 
liarcm.  Priino  reditus  ejus,  a  dextro  cornu  ad  si- 
nisirum,  adveniuni  (hristi  ad  geutet  idoilolatrat iir 


VRUnUM  ABUaKYIATUM.  10« 

t  collectione  ndhiic  immoratiir.  Ke<Utiis  ojii8  A  n\m%  sic  ioserta  iibcrarciur  .1  piirgaloiio  aiiiuia 


ro  coriiii  ad  dexlrum  signilical  colleciioiieiH 
iruin  ail  ndein,  qnx  cril  icinpore  Elifc  cl 
I,  quain  anticipal  ei  malurat,  iino  facMin  cse 
,  sic  rcdiens  jreqnenler  a  cornii  ad  coriui, 
iioniluin  sigirifical  vcl  rcpraesenlal  liostiani 
lissain.  llein  :  Pcr  nifssain  passio  Doinini, 
Jc  sinu  Palris  {Joan.  1),  >  qnasi ,  dc  dexiro 
liiaiis,  <  venil  iii  inunduin  sinistrum  ct  ma- 
(iJoan.  \).»Qiii  <  cuin  cjus  liora  vcnircl,ul 
mundoi  perpassionemc  iransirct  ad  Pnircin 
xiii),)  roissus  esl  lioslia  pro  nobis  in  cwluin, 
idcnsqnc  Cliristns  in  alluin  captivani  duxii 
laicm  {Ephcs,  iv). »  Hanc  llguram  inissa»  prx- 
i  tales  deslruniil,  vel  falsain  cl  inancin  c-isc 


jusli  de  Aquis-granis,  roganiisul  proca  ajusto  missa 
celebraretur,  sicqne  libcraiioneni  cousequcreiur  ? 
Kein  :  E&emplum  magislri  Fulconis  decani  Itcmen- 
sis  nolcntis,  ul  anniversarinm  patris  annivcrsario 
cpiscopi  aggregareiur.  itcm  :  Excmplum  inalron» 
rccusantis  oblatas  inissas  a  saccrdote  in  qnadroge- 
siina  dccanlandas  pro  rnlelibus,  qnas,  licct  sibi  in 
pcrnitcntiam  injunclas,  noluit  taiiicn  eas  a  sacerdole 
(inadragcsimali  serviiio  obligaio  dccantari. 

Sed  qnid  faciet  saccrdos  rogaius  ab  iilo  ct  ab  illo 
Iriccunalia  f  iccre,  si  non  sulTcccrit  ad  specialia  tri- 
cennaliaperagenda?  Dicat  rogautibus  :  Ergu  niemor 
cliarornm  veslrorum  in  tot  missis.  Non  dicai  :  Pro 
iis  faciain  trlceunale,  nisi  spcciale  intcnderii.  Per- 


jnt,  cum  a  cornn  ad  cornu  redeaiil,  nd  sini-  B  agenseniin  generalia  nonest  abBOlu(iisaspeciaIibu<i| 


a  dexira,  c(  ad  dcxtram  a  sinistra  nondiim 
celcbrata.  Ilcm  :  Yisiialioncs  vel  insertiones 
iim,non*auctorilas  Ecclcsiaej  scd  cnpiditas  in. 
.  Cn]us  rei  est  argumeninm ,  qtiod  miss»  fa  ^ 
irores  in£cruntur,  non  aliae,  ut  missa  de  bcaoo 
rel  «le  Sebaslinno,  et  bujusmodi.  Itcm  :  Cnm 

oflQcia  ccclesiaslica  non  inscrantur,  cnr  ofll- 
mlssae  inseritur  pro  cupiditaie  ?  rouitiplicatio 
ftraiionum  non  cst  insertio  ofliciorum,  quas  in 
Vibet  bons,non  ideo  insiiis,licet  inultiplicari. 
Uissa  sicinserta,similiscsi  idolo  Nabucbodo- 
de  qiio  apnd  Daniclem  priina  \i6m\t(Dan,  11). 
capiii  cral  ex  auro,  pcctiis  et  bracbia  d«;  ar- 
temcr  ct  fcmora  ex  a^rc,  qiiaMiain  pars  pcduin 
,  qaacdam  fictilis.  Itcm  :  A  bonis  buniciiila 
«einpla.  Scimus  quia  Ecclcsi^e  conveniiialcs 
abenl  banc  consuetudineni  insercndi  missas. 
:  Excmplo  dc  obvcntione  primaj  missas  d^^biia 
sdain  monacbls,  sccundx  sacerdotibus ;  crgo 

saccrdotem  conncere  bis  in  die  coinpnlit  cu- 
s  monacborum  ?  Itein  :  Exempium  de  malrona 
canda,  qua:  ad  secnnduro  ofieriorium  misiic 
ideribus  obtulit  instinctu  sacerdoiis»  non  ad 
im,  cum  tainen  scdercl  monachus  in  iitsidiis 
ttans  oblationcs  primi  introituSt  sicqiie  dclii- 
scessit.  Item  :  Exempluin  niilitnni  paulalim  ad 
los  introitns  oirerrcrcsistcniium;quorum  unus 
doli  sic  niissam  inscrcmi,ait  :  Et  si  sic  usquc 


quae  supplicans  sibi  inicllcxit  promitli.  llcm  *  Si  li- 
cila  cst  biijusmodi  liiserlio  missarum  ci  pl.iraliias, 
tenctursaccrdos cuilib'el  roganti  missasqiioiasliliei» 
casillidecanlandas  conceJere,  cumpeliium,  per  bu- 
jiismodi  iiisilioiicm,  dc  facili  possit  iinplcrc.  Iiem  : 
Blissa  sicca,^uaccst  sine  gratia  cthumore  coiife- 
clionis  cucbaristix,  non  celebratnr  pro  ridelibus. 
Si  ci*go  duo  introitus  prxmittuntar  bostix,  alier 
crit  missa  sicca  ct  ita  nque  juvabit  post  missam; 
sicutei  pra^roissa  bostiac.  0"are  igiiur  prxmiuitur 
boslixin  mis^a  inseria?  Proptcr  cupidtiatein  ct  in 
fraiidcm  animarum?  (tcm:Pi'Xtcr  dupliciialem  ei 
inseriiuncin  missarum,  invenit  cnpiditas  novitateai 
^  niissarum,  sicut  unicain  missam  dc  omnibus  apo- 
^  stolis  decantandam.  liein  *  Missam  Epipiiaiiia^»  vei 
nlterius  solemniiaiis  omui  dio,  ctiam  die  Pasclioi 
docantandam  (ciiin 

Singula  quwque  iocum  teneant  sorli:a  decenter») 
Ut  tempore  paschali  missx  cl  laudcs  ad  aliud  perti- 
nentes  dccanlcntiir,  ila  iii  aliis  lcniporibus,  iil  varic- 
tas  oflif^ioriim  devolionein  angrai  iniiiidlroruin  ct 
ideniitalis  tollut  faslidiuin.  Devotioncm  autcm  la- 
lium,ut  etiain  die  Pascbx,  si  dc  angelis  celobretur, 
iion  vHupcro,  iiisi  proplcr  scandalum.  lieni :  Qui- 
dani  etiain  vivi  annivcrsaria  pro  se  raciuiilcelebrari 
quibns  obviant  suffragia  et  oraiioncs  pro  dcfunciis 
inslittita.  Iicm  (quod  flcns  dico) :  Iloc  tanluin  sa- 
rrainenMim  quidam  in  artoin   magicam    verterunl. 


speram  siugirlas  inigsas  inchoaveris,  nondesi-  j)  eclebrando  misSassupcr  iinagines  ccreas  ad  iinpre- 

ab  oblalionc,  donec  sanclain  cucliarisliam  cou- 

is.  Itcni :  Exem}ilHin  de  t>acenioie,  qni   non- 

casula  induius ,  ccppil  introitus  muUiplicarc, 

opolus  congregalus  recVidcrcl.  hem  :  Sic  injo- 

r  animabus.rrandantur  cniin  debito  promisso, 

min  habeat  auctoriias,  quia,  quanto  sx*piu8  et 

alius  pro  cis  offertor  sacramentum  allaris, 

ainplius  refrigcriuni  pcrcipiunt.  itcm  :  Cuin 
et  Eccicsix,  quod  spcciales  orationes  invenit 
'  gencrales,  ergo  si  Iricennale  unius  vel  anni- 
riuin,  iricennali  aUcrius  adnumereiur  ci  aggre- 
',  iiijnriabilur  alieil,  imo  ntriqne,  cum  non 
m  gencrali  oratione,  sed  el  speciaVi  ulriusqne 
a  ei  proitnbso  exspeclei  jnvari  ?Item  :  Nunquid 

Patrol    CCV. 


caiiduiii  alicui,  ciiain  alicui  imprecantes.  niiss:»m 
ridelium  decics  vd  pluries  decantai.t,  ut  ante  deci- 
nium  diein  vcl  posl  in  brevi  inoriatur,  ct  cuin  luor* 
tnis  se})ciiatur.  liem  :  Jam  quidam  missani  pro 
strage  inu^rfcctorum  ,  qiiasi  uovorum  mariyruni 
4  incircuiiu  Jerusalein  (PsaL  lxiviii)  » prosiraloniiny 
82  iuveiiiunt,  piitantes  eam  esso  elficax  allecto- 
rium  ad  oblalioncs  proptcr  ravorem  occisorum.  Ad 
liunc  inorbum  inultiplicein  ab  Ecclesia  expcllen- 
dnin,  unicuin  iioc  crcdo  csse  rcmedium,  videlicet» 
si  esset  paucitas  ecclesiarum,  paucitas  in  cisdcm  al- 
tirium,  pnucitaset  delectnsordinandorum,  delecius 
ctiain  ordinatonim  et  adihittcndorum;  insujier  dcle- 
ctu8  maxiine  prarpositorum  minorum  sacerdoiu.n  : 


407  ETRI  CAMORIS  108 

«I  Miminnm  remedium  a  Giegorio  YIH  deliberalum  A  rent,  fiunc  autem,  i  etc.  {Joan,  xt).  Ili  fero  per 


fiiselamoiiooblatioDum,  praeterquam  ler  in  anno, 
die,  scilicet  NatAlis,  Pasclia^/Pentecosies,  et  in  die 
foleinniiatts  patroni  Ecclesiae,  et  praesenie  cSidaYere 
deruncti,  et  in  die  aiiniversarii  ciijuscunquc.  Yidein 
toio  Isracl  non  fiiisse  templum  nlsi  unicum,  unicum 
tabernaculum,  unicum  etiam  In  atrio  templi  subdivo 
alure  oblatorium  (///  Reg,  vi).  In  sanctis  quldem 
erat  altare  incensi,  sed  in  illo  non  oiferebatur  nisi 
roodicum  incensum  (Exod,  xxvii).  Hanc  phiralila- 
tein^^allarium  dctestans  Osee,  ait  (cap.  viii) :  c  Quia 
roultiplicavit  >  populus  rocus  callaria  ad  peccan* 
duro,  faciae  sunt  arae  ei  in  delictum.  OiTerunt  hostiaRt 
Dominus  non  suscipiet  eas.  >  Exemplo  ergo  unici 
leiiipliy  in  aingulis  civilatibus  unica  deberet  esse  cc« 


Ignorantiam  Doininum  cmciflxerunt :  Unde  et  pro 
eis  oravit :  c  Paier,  ignosce  illis,  nesciunt  enim 
quid  faciunt  (Luc.  xxin).  i  Iteni  :  SI  a  pueritia  in 
eremo  Joannes  conversatos,  in  utero  matris  sancti- 
flcatus(Li(f.  i).,  >  eiiam  a  Domino  invitatus,  non 
ausus  est  illum  iremendum  angelis  et  reverendum 
veriiceni  Domini  t^ngere  {Mare.  i)  :  qnomodo  tu 
peccator  et  pollutus,  non  dico  verlicem,  sed  totum 
Chrislum  Deum  et  hominem,  non  tantnm  lan^ere, 
sed  in  ergastulo  corporis  polloti,  qoasi  includere  et 
iiicarcerare  prsesiimis?  Vel  si  iste  timuit  Christum 
baptixare,  a  qno  dcbuit  haptixari ,  quomodo  pecca- 
trix  anima,  a  quo  toia  debcs  inhabilari,  illum  totuin 
in  vili  hospiliolo^  corporis  tui  non  vcreris  inclu* 


clesia,  vel,  si  populosa  essci  civitas,  pauc»,  ita  ta*  B  Jere?  Item  :  Si  Mariae  in  tanto  fervore  Doroinum 


men  quod  sub  una  roajori  ccclesia.  Pluralilas  enim 
capellarum  peperit  roinistcria  illegitima,  et  p!ura 
alia  roonstra  et  extraordinari^ 

CAPUT  XXX. 

Conlra  cotificientei^  vet  iumentei  eorpue  Chritti  tit- 
digne. 
Quia  supradicta  pluraliias,  rouUiplicatio,  et  novi- 
las  roissaruro,  procedit  ex  cnpiditate  el  indevolione 
confleientium,  resial  dicendum  de  indigne  confi- 
cientibns»  et  sumentibus  corpus  Christi.  Conira  igi- 
tur  iiidigiiaro  confectionem,  necnon  et  indigiiam 
ftumplionem  scribens  Apostolus  in  Episiola  primaad 
Corinth.  ii,  alt :  c  Probet  autcm  seipsum  hoino,  ctsic 


diligenti,  eiqne  lam  devote  vivo  et  mortuo  obse« 
queiiti  dictum  est :  c  Noli  nie  tangere,  nonduin 
eniin  ascendi  ad  Patrem  menm  (Joan.  xx),  >  iu 
corde  tuo.  Si,  inquam,  nonest  ei  perroissam  tangere 
c  scabcllum  pedum  ejos  (Ptat.  cix)  i  exteriorum, 
quia  non  credidit  eom  sequalero  esse  Patri,  quod  c  a 
suinmo  coslo  egressio  ejus(P«a/.  xviii) :  i  quoroodo 
tibi  peccatori  licitum  esse  credis  ei  permiisttm « 
toiiim  Deuni,  non  tantum  tangere,  sed  in  toto  cor* 
pore  tuo  immundo  ponere  ?  Time  ne  non  lantum 
dicatur  tibi  :c  Noli  me  langere,  ised  etiam  :c  Amice» 
qiioiuodo  huc,  >  scilicet  ftd  cceleste  eonvivium» 
c  introisti,  non  habens  vestero  nuptiaiem  (MMttk. 


de  paiie  tllo  edat,  et  de  calice  bibat.  Qui  eniin  man-  p  xxii),ihocest  charitatem ?  Itero :  II  Reg.  vi :iSi  Oxa» 


ducat  et  bibit indigne,  i  ctc.  Aiigiistiniis  :  Sine  devo- 
tione,  vel  iVner  quam  a  Domino,  vcl  ^b  Ecclesia 
inyslerium  hoc  tradituin  est,  celebrando,  vel  in  vo- 
luntate  peccandi  inanendo  (Auc.  De  Ecclet,  dogm. 
c.  53).  c  Judicium  sibi  raanducat  ct  bibil,  non  diiu- 
dicans  corpus  Domini,  i  hocesl  debita  veneratioiie, 
a  cibis  aUis  non  discernens,  ex  consuetiidine  confl- 
«ieiidi  vel  sumendi  corpus  Chrisii.  Itcni  :  Gregoritis 
410  qiiolibei  indiguc  conficiente  vel  suuientc  corpus 
€hri8ti,  sicut  et  de  Juda  dicit  Dominiu  :  c  Yeruin- 
lamen  ccce  roanus  tradentls  me  mecum  esi  in  mensa 
{Lue.  xxii).  >  Excmplo  eniui  Judae  c  Glium  hoininis 
tradit,  I  qiii  illud  inviolabilc  Doroinici  corporis  sa* 
eramentuni  violare  praeiumit.  Mon  secjinduni  riiuni 


quia  inanuro  extendiiad  arcam  figorahm,«e-^1i- 
naret  bobus  recalcitranttbusy  a  Doroino  ad  mortem 
pcrcussos  esi,  quanto  luagis  percuii  debeai  a  Do« 
mino,  qui  lndigne  veram  arcam,  scilieet  corpus  Do« 
luini,  conficit  vcl  sumit?  llle  tamen  ex  debilo  olBcio, 
quia  de  Levi,  scilicet  gciiere  erat  et  sacerdoSt  ac- 
ccssit  ad  sublevandam  arcam,  sed  indigne.  Tra- 
dunt  enim  Ilebraei,  quia  noctc  praecedenti  concu- 
bucrat  cuin  uxore.  Quanto  magis  autein  puiiicninr 
accedcntcs  ad  corpiis  Chrisli,  iiiasculurum,  concu- 
binarum  vel  incrctricuro  conciibilores?  Itcin  ,  II  Pa- 
ral.  XXVI  :  Ozias  qui  prxsumpsit  ofTcrre  inccnsuiii 
Domino  contra  ollicium  sacerdotttm,  a  Douiiiio 
lepra  percussus  cst;  quanto  inagis  leprayimo  roorte 


Eeclesiac  conflcicndo,  vel  somendo  indlgnc,  lalis  est  d  aeterna,  percutletur  a  Domino,  qiii  indigne  hostiam 


proditor. 

SS  Vcndit  qui,  ejus  timore  et  amorc  neglecto, 
«aduca  aniare  convincitur  et  criroinosa.  Iteui  Au- 
^iistinus  :  Magis  peccaiit  qui  traduiit  Chrisium  pec- 
catoribus  roembris,  quaro  qui  illiim  tradidit  criici- 
flxoribns  iiidttis.  Iteni  idem  su|*er  psalmom  lxviu  : 
<  Et  dederunt  in  escam  meam  fel,  ct  in  siii  mea  po- 
taverunt  roe  aceio  :  >  quibus  sunt  siniiles  iiidignc 
confloicnies  et  siimenics.  Cravius  cuiin  peccant 
€hristum  conteiiinenles  in  coelis  regnaniem,  quam 
qui  illum  cruciflxenrat  iii  icrris  anihulantem.  Illi 
enlm  jam  veritate  posita  in  meridie  et  inanifeslo 
Inoxcusabiles  sunt.  <  Si  non  venisscin,  et  locutus 
eis  noJi  fuissero,  peccatum  infidelitatis  non  habe- 


ccclestem  Domitio  praesumpserit  immolare?  Item  : 
Ex  institutione  priinitivae  Ecclesioe  lecto  Evaiigclio 
dicebatur  catechuinenis :  Exiie,  exite.  Si  ergo  mein' 
hris  Cliristi,  habcntibus  scilicet  charitatcm,  noii 
licuit  interesse  confcctioni  corporis  Domini,  maxiine 
tiincudum  esl  84  niembris  diaboli,  et  non  hatMsn- 
tibus  chariiatem  tantum  sacraroentum  coulicere 
vel  sumere.  Indubitanter  autem  dico  niinistros  al- 
taris  sic  conficieutes,  vd  sumcntes,  roortali:er  pcc- 
care,  vel  etiam*  circa  boc  in  altari  minislrantcs. 
Siriptuin  est :  c  Mundamiui  qui  fertis  vasa  Doinitii 
{JtOn  ui).  I  Utrum  vero  peccent  mortahicr,  qui 
sunt  in  suburbio  et  choro  ecclesiae,  qui  tamen  ciiiu 
ministrls  altaris  per  devotiouen  et  consensum  de- 


i09 


VERfiCM  AnBREVIATUM. 


Itft 


benl  eorpDS  Ckrisli  coaficere,  ei  spirilualiier,  eui  A  suminse  cnidfigentes  Doniinun.ei  osiealui,  let  m 


Mo  sacramemaliier,  saniere,  non  diffiuio.  MoUum 
UMH  eis  iloieadHm  esi«  cnm  adbuc  sint  memlini 
diniioli,  qnoJ  inlersonl  eonfeciioni  corporis  Domini, 
cuns  caiecliuaftenis,  etism  sanctificaiis,  non  licerei' 
inieresse.  Item :  c  Consiiioiie  diem  solemnem  in 
>d  comu  aluris  (Pm/.  cxtii).  » 
finsilalem  el  slabililaiem  animi  in  b^uio. 
«  DioBi  t  ▼irUUMB,  ul  dicaiis  :  i  H«c  eii  dies  quAm 
feckPnHiinni(ftnf.u»Y).>— •Eisolemnero,>ut  cre- 
Kqaim  eogilalionis  diem  iesium  agerent  Domino,  t 
ii-csl,  in  steranilaie  eonscientis,  el  boc  4  in  con- 
deasis  1  omninm  anlculorum  fidei,  ? irtuturo,  bono- 
nun  operom,  lacrymamm,  qjm  bunc  poiuin  facjunl 
dalciorem,  abslinentiaram  p«enitentialium,  qui  ac- 


dcrisiim  c  habenies  (llthr,  vi).  >  Iieni  :  Marctts  sU- 
scidil  sibi  pollicem,  ut  reprobns  essei  sacerdoUo,  li- 
inens  iie  rapereior  in  sacerdoiem  :  adeo  eoim  reve- 
rebalur  corpus  Cbrisli  conficere,  quod  sa*pius  ia- 
men  sacramentaliier  siimpserat. 

Niiuc  auieni  onlinandi  non  anferunt  sibi  natura* 
lia,  sed  liciia  cl  illiciia  affcruni,  ut  ordinentor,  ct 
poiius  causa  qnjcslus  qujin  devotionis  el  obsequii 
divini.  Item  in  tlias  Palram  :  Quidani  senior  inter 
eremilas,  cum  ab  illis  cligerelur  in  sacerdoiem,  ei 
Yi  qiiadam  ordinalus  ab  epiicopo  iEgypll,  aii  : 
Ego,  lirel  sacerdos  siin,  non  conficiam  in  Tila  mea, 
indigiiuin  se  reputans  conficere  corpus  Chiisli,  f(si 
illiid,  non  conficiens,  ab  alio  sumeret.  Nuftc  aulem 


cnpilis  c  osque  ad  comn   alUris  ( Pia/.  B  n^iJ^n^  ni>"i^rrcqiientcrquasiepiilum  quolidiauom 


ciTii),  >  id  esi  ad  corpus  Cbristi  conficiendum  , 
▼el  snniendnni.  liem  Exodi  cap.  xii.  Si  Dominus 
praecipli  agnum  pascbalem  et  figuralem  comedi 
fl  assnm  igni,  et  cura  laclucis  agresiibus,  1  et  hoc  a 
flaoccinclis  renes,  leneniibus  bacolos  iu  manibus;  > 
fnnnlo  magis  praecipii  ne  ad  esuro  Tcri  Agni  pa- 
adialis  quis  accedai,  nisl  cum  aroariludiiie  cordis, 
poMileniia,  decoctus  etiam  in  clibaiio  Spiritos 
sancii,  caslns,  sibi  nibil  conscius,  fortis,  lotus  vir- 
Utlbos  indolus,  ut  nec  in  pedibus  sil  discslceatus 
(Miide  :c  Caiceali  |>cdes  in  prxparaiiouem  Evaii^^elii 
pneis[£p&.  Ti]»,  >  sed  ih  fide,  virtuiibus,  aflccibus, 
opcrilMS  bonis  solidus.  Iiem  :  Ad  terrorem  incu« 
ticpidttm  accedenlibns  ad  eucbaristiam  valci  exem- 


corpus  Chri.sti  conficiunt  propler  cupiditaiem,  qui- 
dam  niinis  raro  propier  acediam.  Ilemin  Psalmo  : 
c  Einiite  luccin  luam  et  veriiatein  luam,  ipsa  mo 
dcduxcruni  ct  adduxcranl  in  labcniacula  lua  iprius; 
ei  iia,  c  iiiiroibo  ad  allare  Dei,  1  corpus  Clirisli 
conficiendo  tcI  sumendo ,  c  ad  Deura  qi*i  lctificat 
juveutuiem  mcsm  {PiaL  xlii),i  id  cst.betain  juven* 
lam,  scilicel  graiix,  mihi  iribuii  in  re,  juTentara 
etiam  gloris  in  spc.  JuYcntus  etiam  naiurae  aiteu* 
denda  esi  in  ordinaudo,  nisi  graviias  moram,  et 
\\UK  saiict»  supple^ii  xtatcm.  Conficiens  auteiu 
ei  assisseiis  aliMri,  duin  conficit  vciut  in  paradiso 
Gsl,  posterioruin  omuium  ohlitus.  Ilein  :  c  Lavalio 
iiiter  iiiiioceiitcs  inoniis  nieas,  >  ot  >ic  innocens  ct 


phiBi  iUius  sancue  peccatricis  ifigyptiacae,  qux  in  ^  mnndus,  cxeniplo  et  imluiione  coram  quasi  aiigc- 


dcicrlo  poeniieniiam  agens,  semel  in  boc  sscramento 
per  qnadragiiiu  annos  visiiau  esi  a  Domino,  per^ 
Zoaymam  abbaiem  eremiuruni  illius  deserii  (Viu 
esi  in  Snr.  lom.  11).  Cui  primo  confessa  est;  se- 
cnndo  aeeedens  ad  eam,  ui  ei  darei  euchsri^iiam , 
in  adfentu  Dominici  corporis  lota  est  efltisa  in 
bcrymas.  Licel  eniin  singulis  dieUus  lacrymata 
fiierit,  lunc  amplins  et  fcrc  usqiie  ad  efl^usioncm 
oculornm. 

Vude 

llU^ea^  palraHi  reitit  ad  eulieem  pieiatiu 
Se  iotaM  mactat  lacrymis  ,  calicique  conptal. 

(lliLDEBBBTiJS  Ccnoman.  cpisc.) 


Itis,€  circumdabo^altare  luumt  Domine  (Pm/.  xxt),i 
ui  conficiam  corpus  tuum.  Itcm  :  Cum  irei  Josue 
in  agro  Jcrichonlino  quidpiain  medilsns,  c  vidit 
angelum  cuni  evaginato  gladio,  >  cid  ait :  Quis  esf 
c  Noster  es,  an  advcrsariorum?  >  Qui  rcspondens 
ail  :  c  Princeps  sum  exercilus  co^li.  Tolle  calcea- 
menu  de  pcdibus  iuis  :  Locus  enim  in  quo  sias 
terrn  saiicta  est  {Joi.  v).  >  Cogitcis  crgo  qiii  accedis 
nd  allare  conreeturus  et  suinplurus  eucharisiiam, 
qiiia  c  lucus  in  quo  slns,  terra  nancta  eat;  loc:is 
len  ihilis,  donius  Dci,  cl  porta  cocli  {Gen.  xxTUi).  > 
Tiuicas  c  atigelos  ascetidcnles  ct  descendenles  Ibi 
pcr  scalain  >  gladio  evagiiiaio,  ne  demetant  posio- 


Item  :  De  indigne  acccdeniiUus  ad  hocaliare,ion.  d  ^'^^^^  ^'^*  (^^'  ^^9-  ^^^)  •"  1""«^«  ««  «  «ccuris  ad 


querllnr  Dominiis  dicens  :  c  Ei  dederunt  in  cscam 
meam  fel  {PmI,  i.xviii),  1  amariludinein  peccati  sul, 
c  et  insiii  inea,  >  qita  seositivi  ul  bihereni,  eosqiie 
mihi,  nt  incorporarem ,  c  pouveruni  inc  aceio,  > 
acrcdinepraTiiaiis  suae.  Sed  iutueiidum  quod  Donii- 
R0S,<  cnm  gnstasfei  aceiuni  noluii  bibere  {Matik. 
XTii),»  lu  nec  ulessibi  incorporai,  elsi  sacrameuia- 
litrr  evcbarislinm  sumanl,  qui  dc  Ecclqsta  siini  no- 
mine,  scd  non  numine.  85  ^^^"^  Augiistinus  :  Qui 
Bonprius  cuin  ChrisiocruciUxus  fucritcarui,  mundo 
ci  cottcnpiseenUis  (Cat.  t)  ejus  antequam  accedai  ad 
corpos  Cbrisli  conficienduiu,  v«|  percipiendum.quan- 
lum  in  sc  estt  ^nrsos  criiciiigii  Cbrisium,  illisquc 
ndnnmcmnduscs^  de  quibus  aii  Aposiolus  :c.Rur- 


radicem  arbons  jam  posila  sii  {klotih.  111),  ez  eo 
qiioil  indigne  accedis.  tiiiieas  cliorum  angelpram 
assistenliuui  conlra  le  fcrentium  tesiimoftium  in- 
jiiriamque  suam,  ei  iram  Domiiii  Vindicarc  parato* 
rum,  hi  indigne  accesscris;  vel  sacrificium  laudis 
ei  orationuin  luarain  anle  conspeciom  Dei  in  sii« 
blime  defcreniiuin ,  si  digne  obtuleris.  Unde  : 

Tempore  qno  supphx  aisisllt  presbyler  orif , 
iiaetaturque  Patri  Filius  t//M  manens. 

J^Jsthra  patenl^  castehtis  adest  chorus,  ima  supernis 
^Junguntur^  fium  actor  et  aclui  iUem. 

(lliLDEBERTUS  Ccnomao.,  De  m^fster.  misea») 
Simile  legiiurln  EiodocssedlciuinMoysi  :cCumenim 
uiinassct  lloyscs  oves  Jcthro  ad  iulcriora  dcscrii| 


111  PETRl  CANTORIS  i\t 

ei  vciiissei  aJ  roontem  Dei  OreU  [Horeb] ,  apparuii  A  in  relribuiionm,  et  in  scandalum  (P^aL  lxtih). 


ei  Doniinus  in  ilamina  ignis  de  niedio  rubi,,  cl  vide- 

b:it   quod  rubus  arderet ,  el  non   combureVetur 

(Exod,  iii) : » Gui  eunli  ad  ccrnendnm  visionem  illam 

magnam,  ait  Domiims  :  c  Non  appropics,  inquit, 

liuCy  sed  solve  calceamentum  de  pcdibus  tuis,  loius 

-enim  in  quo  sias,  terra  sancta  cst  (Exod,  xii).  Si 

ergo  Moysi  probibiium  esl  acccdere  ad  rubum  ar« 

dentero  et  figuralem,  quanto  magis  et  libi  ad  veruin 

-x:orpus  Christi,  nisi  prius  alijeceris  omnia  morlua 

-et  camalia  opera  a  le,  ci  afPcctibus  tuis?  Iiem  : 

Cnm  Dominus  probibuerit  ne  advcna,  percgrinus 

Tcl  immundus  comederet  de  agno  pascbali,  quanto 

inagis  ne  peccatdr,  nondum  civis  el  domcsiicus  Dei 

factus  ie  vcro  Agno,  mnculalus  dc  immacuiaio? 


Judicium  sibi  manducant  et  bibunt  (/  Cor.  xi),  bo- 
noque  odore  moriuntur.  Ilem  Epislola  87  ^^  He- 
brxos  :  t  llabemns  allare,  de  quo  non  habeni 
edere,qui  tabemaculo  c  corporisi  deser\'innt  {Hebr. 
iii),  »  ut  qai  non  maccrant  et  c  crucifigunl  carncin 
suani  cum  viiiis  ci  concupiscenliis  (Ga/.  v);  qui 
maiius  non  apermnl  inopi,  i  eic.  (Prov,  xxxi.) 
licni  :  Qui,  el  qunin  digne  et  timoruie  accedcrc  dc- 
l>eanl  ad  eucbarisliajn  conficiendam,  vel  sumen- 
d;im,  Aposiolus  in  I  ad  Cor.  xi  declural,  dicens  : 
c  Conveiiieiiti!)us  vobis  in  unum,  jani  non  cst  (!d 
cst,  non  cfliiveniijDomiiiicam  coenain  manducare»  » 
iiisi  probaiis  priimnii  el  pi-sparalis,  ul  ibiJeiN  inrra 
osienditur.  Itcm  :  Si  cum  oramus,  c  ctiam  prapcc- 


llem  David  :  c  Qiiis  ascendet  in  monlem  Douiiiii,  aut  B  P^i^  salutaribus  moniii,  vix  audeinus  diccrc  :  Paicr 


qnis  stabit  in  loco  sancio  cjus?  Innocens  maiiihus 
tX  immdo  corde,  >  elc.  \rtaL  xxiii.)  llcin  :  Si  non- 
dom  rigasti  lacrymis  pcrniieniiso  ct  rovjsti  pedcs 
Christi  cum  Magdalcna  (Lnc,  vii) ;  si  nondiim  se- 
disii  c  manducarc  paiiem  doioris  (Psal,  cxxvi)  ;  si 
nondiini  te  humiliasti  ad  osculanduin  pedes  Domiiii; 
si  nondnm  surrcxisli  ad  foriia  opera,  quasi  ad  OiCn- 
lum  mamuim  Domini  ;  quomodo  prxsumis  acccdcre 
ad  oscolum  capitis  ejus,  'jmo  ad  conrcctionem, 
Bumptionem,  et  oscnlom  totius  Cbrisii?  c  Pcrnn- 
meros  ▼eniuni  isia,  gradusqff  soos,  sicul  el  oidi- 
nes.  In  qno  sacramento,  aliquo  gradu  o:nisso,  am- 
plius  peccatur  quam  in  omissione  gradiis  ordrnisad 
ordtnem.  Iiem  Salomon  :  c   Sedisti   ad  niensam 


noslcr  (Matlh,  vi)»  >  nisi  filii  ejus  simus  per  ado- 
piionem,  el  nisi  petitiones  omiies,  quas  scquuntur 
implevertmus ;  quaiito  difiicilius  audemus  ipsuiii 
loiuin  conUcere  ei  sumere,  qiiia  hic  major  devoiio 
ei  pniitasconscienitaeexigiiur?  Undc  et  faxcoratio 
prxmitiiiur  sumptioni  eucliaristiae  sanctx.  Itcm  : 
Vide  ne  supra  unum  goinor,  scilicct  sobiielalis, 
iK>c  coeleste  manna  colligas  et  sumafiy  nc  venne- 
scereraciat  conscientiam  tuain  peccaiis  (Exod.  xvi)* 
Vide  ul  c  in  sindone  mnnda  ,  ct  nova  ( Maiih, 
xxvii),  >  ct  pura  conscientia  involvas  corpus  Domi- 
niciifii.  Vidc  c  ut  illud  rcponas  in  sepulero,  iiiqtio 
Hondiiro  quisquampositus  fuerit  (Joan.  Xfx)  :  t  stt  si 
diabokis  ibi  collocatus  fuii,  non  nisi,  eo  de|eclo, 


diritis,  scilo  quia  talia  te  oportet  apponerc,  qualia  ^  scpeliaa  i)omittuin  in  mmido  sepulci-o  ttio.  Vide 


\M  apposila  siiiK  (Prov.  xxiii  juxla  lxx).  >  Innu- 
mera  apposuit  Dominus  fercnla  el  dona,  qu»  ta- 
tnen  oinnia  snb  fais  iribus  coinprebendantur.  Ap- 
posuH  se  Ipsum  pro  nobis  pretium  in  cruce  :  Via- 
ticam  In  altari  :  Fuitirus  praeniium  in  coclo.  Primum 
ci  apponimns,  c  si  camcm  nostram  crocifixcrimus 
cmn  vil4is  et  concupisccntiis  suis;  si  cruclfixi  fue- 
Timus  mundo,  ct  mondns  nobis  (Gal,  y,  \i);  si 
ai>nfgavcrimns  nosmetipsos,  et  qnotidic  tulcrimtis 
croccm  Cliristi  cl  scciili  fucrinius  cum  (Lnc,  ix);  si 
Migmata  Domini  Jesu  porlavcrimus  in  corpore  nostio 
(Gal,  Yi)  >  cum  Apostolo ;  si  carncm  nosti  ani  pro 
f ^iiristo  maceravcrimus,  si  mori  pro  co  dalum  fueril 
tlBsnper;  si  compassifucritiiusprnxiiuo;  si  vixeriinus  d 
jmrundum  Evangelinm,8ccnnduin  fcrctilnin  ci  ajtpo- 
iiiiiius;  si  ipsnin  caput  iKistrum,  iioii  in  sc,  scd  in 
tncinbris  cjus  paverimus  pauperi  erogando  quaiit- 
cttiiqne  eleemosynam,  sive  corporalem,  sive  spiri^ 
tsaleni.  i  Qood  enim  nni  ex  miiiimis  cjus  feceri- 
nrasy  faoc  illl  (MaUh,  xxv).  Tei*tium  non  possumus 
ei  apponere,  i  qaia  bonornm  iiostroram  non  egci 
(P$al.  vy),  j  sed  ipse  hoc  apponet  nobis  iu  fuluro  : 
veniiutanien  hxreditas  ejus  sumns,  pro  qua  huirc- 
4ii«iie  Mnctific^ayii  se  ipsum,  de  qiia  Pater  ad  Fi- 
lium  :  c  Postulai  me,  ct  dabo  libi  getiles  hxredita- 
lem  luam  (PumL  iiJ.  >  Qui  auiein  aliteradmensani 
Ckristiaccedunl.nisi  duobus  prapdictis  fcrculis  appo- 
siiis,  c  fiet  mcnsa  eoruiu  '!orani  ipsis,  iu  laoueum.ct 


<  ne  ponas  vmuin  novum  in  ulres  veleres  (Maith. 
IX)  >  peccaiis.  Vide  ul  snper  nowm  plaiisiru:ii 
|KM*lcs  arcam  Domjm  coBlesiem  (/  Re§.  m).  Ciii,  si 
adjiiuxeris  vaccas,  talcs  adjungas,'4e  scilicci  oiaiios/ 
qui  iion  novcrunt  lelro  fleclere  colia  post  vtiidos 
(I  Re§.  vii),  id  csi  afiredus,  vidclicei  posi  desideria 
carnalia,  scd  dlrecto  itinere  procedciiics,  Jicc^  iiiii- 
gientcs,  arcam  Domini  dcforanl  in  icrram  promis- 
sionis,  in  doiiiuin  Aminadab  CGelesicm.  Iieiii  Psal. 
cxvii  :  c  Consi4liiil  diein  solcmneni  iii  condensis 
usqno  ad  coniu  aliaris#  > 

CAPLT  xxxr. 

Contra  Ceryoues  leHnas  bicorporcs^  bicipiles  in  p/n- 
ribus  ecclesiis, 

PJnralitati  ct  bifacialitati  et  irifacialilat»  mis&a- 

rum  non  absiinilis,  iioii  absona  est  |jlur4iliias  perso- 

naiuum  ,   dignitaiuni  ,  officioruin   circa    oamdein 

pcrsonam,  si\e  in  iinica  Ecclesia,  sive  in  di.versis. 

Sunt  enim  quidam,  qui  velnt  Ceryones,  Driarei,  bi- 

corporcs,  tricorpores,  bellusc  multoruni  capitain 

nionsinios»,  cofltendnat  Dco  iriiio  iii  personis,  et 

Diii  in  substaniia,  assimilari.  florum  enim  quilibci/ 

cuin  sit  unus  in  subsiatiila  ct  in  persona,  tamea 

appetK  idurcs  esse  persona»  in  personaiibus  ei  di- 

giiitatibus  Cccleikise.  lioc  genus  bAminummoasinio-' 

sorum,  et  cnpiditaiis  monstruin,  rcdargiiii  •Doniiiiiit 

iii  iege  et  in  Nnmcris  cap.  i?,  dtstingiiens  et  di¥l- 

dcns  ofUcta  »*uiiistrorttm  labcrnaciiii ,  a!ii  ofllcio 


tiS  VEIUIIill  ABBREVIATUM.  ^^.  lU 

depuUns  Meraritas,  ftUi  Gaaitlias»  alii  Gereoniiaf,  A  jiidicare.  Slcqiie  videtur  non  esse  apfeHaadem  pre 
alil  lie? ius  et  Aaronlias.  Quod  si  in  Synagoga  et  io     miniroia  causis.  Nunc  aotero  in  roinimia  causi» 

facta  appellaiio  eiiaro  UBJusU  tenet.  Sed«  inquiuiit, 
non  laliorainas,  non  oneraii  suniua  sicut  Moyses, ' 
etsi  pluribus  digniuiibus  et  olfictis  addicti.  Ea : 
enim  per  vicarios,  per  merccnariosi  pcr  concubi<> . 
narios  exsoquiuiur.  SB  ^"^1^  ^^^  oporiet  ea  dia<r « 
tribuiy  ia  iUis  enim  quiescimus. 

Quibus  coucludeudum  essci :  Crgo,  quu  non  la* 
boratis,  ncc  mauducelis  (U  Tkiu.  iit).  Quorum  uui 
taliuiB  aii  quidam  populus  episcopo  :  Nc  consiiluaa 
super  nos  sacerdoiem  concubinariiim^  ui  lu  vageris 
el  circumreraris  per  patriam  dedilus  oiio.  liem  :  Si 
Jeihro,  consulendo,  ailMoysi  :  i  Pariire  onus  luunfe 
in  plurcs,  »  elc,  {Exod,  xvlii.)  llodie  dicilur  iu  Ec- 


figura  nulia  potuit  88  ^^'i  officiorun  permuUliOf 
Dulla  ordiuis,  vel  vicissiiudlnis  obuinbrarto,  quanto 
magisin  Ecclesia,  ubi  est  verius,  iixc  permuiatio 
et  indistinciio  ofliciorum»  personaluum,  digniialum 
esset  proliibeuda  et  ab  ea  eliininanda,  quam  adeo 
detarpavit  et  coiifudit»  ut  ignorelur  quomodo,  vel 
8ub  quo  tiiulo  hujusiuodi  bclluis  sit  scribendum. 
lum  :  Si  disiincia  esseni  ofllcia,  digiiiiatcs  et  per* 
sonatus,  c  vere  lerribilis  essei  locus  {Cen.  xxviit) 
Ecclesia,  et  ui  casiroruu)  acies  ordiiiala  (Cant,  vi)» 
adversus  quam  iion  prxvalercnt  poriae  inferl 
{Manh.  xvi).  >  Si  auicm  iii  acie  ei  beilo  maicriali 

noa  couccdilur  qiiod  idein  sii  primipilus,  el  armi-      ...  ^ i \ - / 

ger,  et  coustabularius,  ct  priuceps  luiliiise  seiie-     clesia  :  Congrega  onera,  ^t  pliira  officia  in 


scallos»  quod  ideni  sil  cusios  dexlri  coriiu  bellici 
et  siuislri,  idcui  aquiloiiaris  ci  auslralis,  quanio 
niagis  in  Ecclt*sia  »:i  bcllo  spirituali,  ubi  pngiian- 
duoi  esi,  non  coiiira  Iiosics  YisibUes  iauium,  seU 
invisibiles,  scilicei  dxmoues  ci  viiia.  non  debent 
permisceri  ofllcia  ?  Ob  hanc  iiidivisionem  persona- 
luum  ct  ofliciorum  de  facili  (riuiupbalur  Ecciesia  a 
daUoIo,  mundo,  el  viiiis,  uljam  dicat:  <  Si  consi- 
sUnt  adver»um  me  casira,  non  limebii  cor  meuui 
{PuL  xxv),>pn>pier  mcuibrameacoofusa,  iodibiiiicu 
et  inordiiiata.  fiem  Augustinus  :  c  Si  suspcclus  lia- 
beatur  secuudum  lcges  saeculares,  qui  duas  tutelas, 
vel  piures,  sibi  petcrcl«  undc  et  ab  oniui  repelleba- 
tur  :  quauto  magis,  qui  lu  Ecclesia  plura  officia  C  nosirx  virum  dc  iribu  sua,  et  Ecclesia  nostVa,  ne 


unum, 
eiDomiuus  rcccdet  a  ic.  licm  iii  Nuuicris  :  Accesse- 
niiit  principes  faniiliaruin  Galaad  de  tribu  filioruui 
Joscph  ad  Moysen,  dicciiles :  i  Dominus  prxcepii 
libi  ut  terram  dividercs  Oliis  hracl ,  et  ut  liliabus 
&ilpliaad  frairis  noslri  dares  possessionem  debiUni 
patii,quas  alierius  tribus  homines  duccre  prohibuit 
iii  uxores,  iie  coufuiidaiur  soriiiiin  dislributio,  et 
aiioruiii  possessio  ad  alios  transcal.  »  Quibus  Moy* 
6«s  :  I  Nubanl,  inquit,  tautum  suac  tribus  homiiii- 
bus,  ne  commiscoaiiir  possessio  earum  do  tribu  iii 
iribum  ;  i{nx  lia  raaneant,  ut  a  Doniiuo  separai» 
sunt  (/Vuiti.  XXVII,  xxxvi).  >  Quanto  magis  auteni 
filii  Ecclesiae  dcbereui  diccre  Prjelalo  :  Da  Ecclcsias 


appeiitct  usurpai,  repelli  ei  suspecius  haberi  de- 
beret,  oe  dum  duoruui  oflicioruui,  uirumque  atten- 
Ut;  neutrum  beiie  pcragat.  Item  :  Jelhro,  eliaiu 
geniilia,  legiiur  in  Exodo,et  in  Deuleronomio  dixisse 
lloysi  inler  causam  ei  causani  a  mane  usque.  ad 
vesperam  dijudicanii,  ab  oinnibus  iia  habilo,  quod 
se  ipsum  non  liabuit.  i  Slulto,  Inquil,  labore  con« 
sumcris  {Dem.  i);  >  pariire  onus  tuum  iu  plurcs,  elc. 
Ubi  aii  Augusiiiius:  c  Videtur  quidem  niihi  aiiimum 
pluribus  ailionihus  huiuanis  iiimis  inlenluui  Diio 
quodanimodo  vacuari,  quo  tanlo  fii  plciiior,  quanto 
in  supcrua  et  xterna  liberius  exleudilur,  quanto 
niagts  crgo  Dco  vacualur,  qui  pluribus  ofliciis  Cit 
iutentus?  Quia 

Vluribui  imenlus  minor  est  a.l  sincjuta  sen$us, 
Ob  hoe  aii  Salomou  :  Fili,  nc  in  luullis  sinl  actus 
tfti  {Eeclu  XI). 

Imponit  fineui  sapwis  el  rebus  honeslls» 

(JUVE.N  ,  SUt.  VI.) 

Uoyaes  ergo  ad  consilium  Jclhro  alios  consiiluii 
decanos,  alios  quinquagenarios,  alios  cenlurioiies, 
Diillenarios  alios,  penlcconlarcos,  alios  chiliarcbos 
etomnes  impermislos  {Exod.  xviii).  Quarc  crgo  in 
Ecclesia  idem  dec;iui  el  archidiacoui,  idciu  duo  >ir- 
cbidiaconi,  ei  hujusmodi?  Solas  autcm  majores  caus» 
ad  lloyseu  referebauiur,  dc  miuimis  autcm  i:on 
jttdicabai,  nisi  suspcclum  haheret  docanuin,  vci 
atiuiu  oflkialem,^^  qui  haberel  de  liis  cx  oflicio  suo 


minister  unius  iransferatur  ad  ministerium  alicrius ; 
ui  decauus  iu  una  ad  archidlacoiiatum  iu  alia ,  el 
dcinceps  ^  sicque  confundatur  dislribuiio  ofliGiomiii 
ei  personaiuum ,  et  qui  uiilis  erat  uni  EcciesiaB» 
utrique  fiat  inutilis.  llein  :  Vido  qnod  Gbristus  mu 
liabuii  ubi  caput  rcclinarei  (Luc.  i\) :  Ei  tu  diversa 
rcclinaloria ,  personaius  scilicel,  iii  quibu)  caput 
reclines,  in  quibus  quiescas  rcquiris  ?  ll;ec  recliua- 
toria  poiius  lihi  suiii  ad  poenain  aiternam,  quain 
ad  quiclein.  I:cm  iu  K^saimo  (Psal,  lxvii)  :  c  Rex 
virtutum  dilecti,  dilcGli.  >  Dilecii  dico,  lioc  est  «  ad 
dividendum  sp:ilia  :  spcciei  domus,  >  i^l  esi  ad  fa« 
cicndam  speciosam  dou.ii:n.  Undo  :  c  Dominc,  di- 
lexi  decorcm  i!o:nus  tux*  (Psal.  xxv).  >  llanc  eiisni 
divisioiiem  spoliorum  spcciei  domiis,  docel  Aposlo- 
liis  in  Fpisiota  ad  Epheslos  cap.  iv  :  <  Ei  ipsc  Do* 
iiiinus  dcdil  qiiidcni  quosdam  nposlolos  csse,  qooa- 
dani  auteni  proplicias,  alios  vcro  evangelistas,alios 
autem  paslorcs  et  dociorcs»  >  eic.  Itein  Lucas  in 
Evangclio  cap.  ii  :  i  Cum  forlis  armatus  cusiodiC 
atrium  stium,  in  pacc  siint  omnla  quae  possldel.  Si 
auicm  fortior  illo  superveniensviceril  eum,universa 
arina  ejiis  aulcret,  in  quibus  conftdebat,  et  spolki 
^us  disiribuct.  >  Spolia  ista,  sunt  animae  fidetes» 
digniiaies  ecclesiaslica;,  ei  oificiaJiem  Isaias:  c  La- 
Ubuntnr  cofam  le,  sicut  qui  laetantur  in  messe, 
sieut  exsuliant  victores  capu  praeda,  quando  divi- 
duQt  spolia  {Isa.  ix).  >Itcm.de  Paulo  legitur  :  f  Beft- 


115 


PETRI  CANTOmS 
Jamin  lupiis  rapax  mane  colligens  pr»dom ,  ci  vc-  A  csaei  :  nolent  Painim   reTdare  consiliam 
apere  dmden»  spolia  (Cena.  xu.).   •  ,pse  enlm     .am  adinvenlen.  atn^pMm/^I^onr^^^^^^^ 


il6 
no- 


quosdam  ordinaTit  et  secundum  distinctos  gradus 
liominum  diversa  eis  oflBcia  assignavit  in  Ecclesia; 
iit  Timoilieo,  Tilo  et  aliis.  Hanc  incondam  varie* 
latem  ei  speciosam  domum  Doroini  altendens  David » 
ait :  c  Asiitlt  r^ina  a  deitris  tuis  in  vestilu  dean- 
r:iio  circumdaia  varielate,  et  iia  in  Ombriis  aureis 
fircumamiiia  varieiatibus  {P$ai.  xliv).  i  Sed  hu- 
Jiis  variciatem  commeiidabilem  racit  variclas  can- 
iiiiiin,  lecfionum,  responaoriorum,  antiphoiMirnm, 
ornaliium.  Haxiine  Jucundam  et  speciosam  eflicii 
varielas  consonamiiim  porsonaiunm  ei  offlciorum, 
ad  qiioriim  varielalem  debel  constilui  varieias  nii- 
nisirorum.  90  Quibiis  observaiis  in  Ecclcsia.  recie 


^  audis8e,qaoddec«iero  plures  uxores  eruni  unlus 
viri.  Quo  aodilo,  maier»  convocaiis  matronis  ad 
osiium  Capiiolii,  clamavii  :  Non  duc  Nni,  sed  iint 
duobus  (Macrobios,  I.  i  SaL).  Sed  non  duae  uni. 
sed  diio  uni  :  |mo  hodie  plures  quam  duo»  ut 
In  ecclesla  S.  Mederici,  ei  mulils  aliis.  Iiera  no- 
tandumt  quod  saecularibos  iorisdiciionibtts  non 
potest  unus  miles  duobus  dominis  duas  legiones  fa- 
ccre  nisi  salva  prioris  legioiie,  ei  sic  alteriHS  juris- 
diclio  ^  diininuiiur :  quanlo  minus  polcft  aliqois  se 
dividere,  ut  in  pluribus  erdesiis  Deo  servlat,  cum 
sc  lotum  el  semper  debeai  exbibere»  ui  in  singiilis 


vere .llci  polerit  de  pa.  ,  Pulchmcs  «  dccor;.  Ora  B  "'""^  ^  <i"'''""  "'T  '"P'»!»"'"  «'". «"<><« P»»- 

.  .  '  riiiin   ni\niilAriiin     tiil^lfka    eiia/»AAArit     /■■■<•>«    SnAA  U« 


Jcrusalein,  ul  caslrorum  acies  ordinata  {Cant,  vi).> 
liem  in  Rpislola  Jacobi  cnp.  iir:  i  Nolite  piiires  lleri 
maglsiri.  fralrcs  roci  :  i  dicil  interliiiealis,  id  cst 
plurium  Ecclesianim  minislri,  <  scientes  quoniain 
inajus  Judiciuin  suiniiis.  >  Pioniiscuis  eniin  aciibus 
olHcia  ecclesiaruin*  pcrturbanlur.  Itcm  (inappen- 
dice  coucil.  Laleran.  iii,  sub  Alex.  ill } :  Si  pro- 
hibilum  est  ne  una  ecclcsia,  una  pr»beiida,  uiius 
cpiscopalus  in  plurcs  dividatur;  a  siniili  per  contra- 
rinm,non  plnres  uni  personas  assigneniur,  nisi  forte 
propier  penuriam  minisiroruin ,  et  miillitiidinein 
caiisarum  :  et  boc  propter  lur|)es  et  ignoininiosas, 
qu»  inde  proveiiiuui,  enormitaies :  iino  una  uniiis 
sii,  ndn  plures  unius.  Si  paler  luus  fueril  coiitentus 


rium  populoruin  lulelas  susceperil,  quam  ipse  lit- 
buit  in  sua  parochia  personas :  Audivi,  inquil,  quod, 
cuin  quidain  decanus  veliementcr  argucrcl  subdi- 
tuin  siium  super  marraniiis  91  Qtias  faciebat  singu- 
lis  horis,  dlurnis  el  noctiirnis :  ille  coiilra  r^pondil : 
Quid  me  arguitis,  qui  in  |ol  ecclesiis,  in  qiiibus  ba- 
belis  dignitales,  et  a  quibus  redditus  et  obvenlioiies 
qiiolidic  recipitis,  tot  defectiis  ct  inaiTanliasabsentia 
vesiri  faciiis  ?  Sic  decanus  illc obmuiuii,  neceum,  vcl 
aliuin,  siiper  tali  defeclu  et  marrantia  postea  aiisiis 
est  rcprebendi^re,  ni:gorein  in  seipso  causam  redar^ 
guljonis  pnesenlieiis.  Audivi  etiain,  quod  cum  duo 
essci|i  cnnonici  duarum  ecclesiaruniy  ei  uiies  e^set 
dccanus  in  una,  el  alter  in  alia,  qua*situin  est  uier 


nna  iixore,  quare  non  conlenius  cs  nna  Ecclcsia?  ^  P^'^'*  ^^^  spirilualls  alierius,  uier  esset  obedieiH 


Alteiide  quid  Apostolus  dicat :  c  Qui  altario  scrvil, 
de  altario  ct  vival  (/  Cor.  ii).i  Non  ait :  Qui  allari- 
l^usservil,  de  altaribus  vivat;  nec  dicit :  Qui  aiiar 
ribus  servit,  de  aliario  vivat;  nec  ail :  Qui  non  ser- 
vit  aiiario  vel  aliaribus,  de  aliario  vei  aliaribus  vi- 
vau  Alt  eniin  :  <  Qui  non  luborai »  nnn  nianducct 
(II  Thesi.  iii) :  >  sic  ergo  ubi  non  laboral,  vel  qiiando 
non  laborat,  nec  hianducet.  Si  quis  objicia^  quoJ 
in  pluribus  servii  ccclcsiis,  respondeo,  qiioniain 
nno  et  eodem  lempore  pluribns  Ecclcsiis  non  poiesl 
fcrvire,  ei  ita  pro  raia  lemporis,  saliein  a  sliiguiis 
ccclesiis,  in  quibus  servit,  et  proiil  servit,  bcncAciuin 
recipial.  Consulal  unusquisquc  conscieutiain  suain, 


liarius  alterins.  Uesponsum  est  quod  quandiu  sunt 
in  aliqiia  illarum  ecclcsiarum,  ilie  qui  est  dccanos 
in  ecclesia  in  qua  sunt,  esl  pater  spiritualis  ailcriiiat 
ei  alier  obedientiarius  ejus. 

Qui  si  non  fuerint  in  una  ecclesiarum  illarum, 
sed  for^  in  alia,  vei  aliis,iiier  essei  patcr»  uter  A» 
lins  spiritualist  Conlra  naiuram  et  monstruosa  cst 
lalis  paiernitas  ci  lalis  fi|iatio.  Inf^imis  etiam  habe- 
retur  la|is  medicus,  qui  curam  centuni  vel  triginta 
apgrolorum  in  eadem  villa,  ne  dum  iii  divcrsis  villis 
susciperet,  niulto  magis  ille,  qiij  cnras  lot  anima- 
rum,  non  in  una  villai  sed  in  diversis,  nQu  :n  un» 
regione,  sed  in  diversis  suscepii,  infafiiiae  nota  de- 


iolellecla  forma  verbornm  daniis  ei  accipientis  bc-  d  ^^  percelli.  Item  Joannes  in  Evaiigeliq  suo  :  <  Boniis 


ueficiuin  ecclesiasticuin ,  qiialiicr  debeat  se  baberc 
in  ecclcsia.  Tradliur  cuiin  el  liber,  et  dicilur  :  Do 
libi  hanc  eec|esiam ,  vcl  pr;ebendam ,  ad  lionorem 
Doi  el  obsequiuin  hujiis  ccciasiJB.  Qnasi  dicercr : 
Assiduus  sis  ccclcsi»  hnjiis  officio.  In  quibusdani 
aatcm  Ecclchiis  exprcssins  lixc  fonna  supplctur^  Do 
libi  banc  ecclesiam,  vel  prsebendam  ^d  honorcm 
Dcl,  ct  scrviiium  hnjus  ecclesi»,  ut  residcns  sis  et 
mansionarius  in  hac  ecclesia.  Iieni :  Tales  male  vi* 
dcniur  iolerprctari  :  <  Appreiiendent  septem  mulic* 
rcs  virum  ununi  (Ua.  iv).  >  Videanl  iic  incurrant 
iHud  Jucunduin  figmenluin  adolescenlis,  qni  cnni 
diu  moratiis  fuissei  cum  p:itribq$  conscriptis  in  Ca^ 
pitolio,  ct  ab   eo  qusrerel  nialcr  qiiid  diflinitum 


Pasiprdat  aniaiain  suam  pro  ovibus  suis;  nierce- 
narius,  ei  qui  non  est  pastor,  ciijus  iion  sun|  oves 
proprix,  Yidcl  lupum  venicnteni ,  ct  diinillit  ovcs, 
ct  fugil,  >  elc.  {Joan,  x.)  Si  videt  liipiim  vonlentcni, 
ergo  praescns  csl.  Item  :  Si  fiigit,  crgo  praesena  est. 
Sxpc  eiiam  non  fiigit,  scd  abducit  qves  ^t  red|icit 
ad  caulas,  prasdicat  ^uandoque ;  crgo  merceuarius 
minns  peccai ,  quani  ille  cmJus  ^l  ecclesia^  cnm 
semper  sit  absens.  Scd  qao  nomine  censebilur  ipsc 
qul  semper  esl  absensT  Non  cst  pastor,  qiiia  iion 
pascil  oves;  non  mercenarius,  qnia  inercei\ariua 
semper  esl  pnesens,  iste  vero  noii.  Novo  itaquc 
mpnsiro  cupiditas  monslrnosa  novuiif  fingat  vocn- 
buluin.   Ad   hoe  monslrum  8itg<llandufti ,  suflcit 


4tY  VERBUM  ABDRCVIATUM.  118 

quod  diTeniulein  danorani  graii»  Spiritus  sancii  A  digniialis  est  pReponendum  tantum  :  quid  si  plures 

liabuit  pares  digniiates?  Si  dlcatur  quod  appro- 


distribail  Domlmis  in  spiriluali  corpore,  quod  docet 
Apoitoliis  in  Epistola  I  ad  Corintliios,  cap.  xii :  c  Di- 
▼isiooeo  graliamm  sunt,  idem  autem  Doioinns»  > 
elc.  El  statim  suljangit :  c  Alii  quldem  per  Spiri- 
ttm  ^alor  sermo  scieuiis,  el  alii  sermo  sapientias,  i 
ctc.  flon  omnia  contulit  uni»  ut  singula  merobra 
slbi  in?icem  subsenriant.  Similiter  diversa  ofllcia 
assfgnal  singniis  membris  Apostolus  in  bumano 
corpore.  lia  in  eodem  :  c  Si  totum  corpus  esi  ocu- 
lus,  ubi  audilus?  Si  totum  aiidilHs,  ubi  odoratus?  > 
elc.  El  slalim  subdit :  c  Non  potesl  dicere  oculus 
maniii :  Opera  lua  non  indigeo ;  aul  iterum  caput 
pedlbas  :.Mon  estis  mibi  neoessaril.  •  Sic  quoqiie 
in  domopalris  ramilias  diversa  sunt  oflQcia  bumane 


priari  ei  debet  nomen  digniutls  iHius  Eccle&i;Cf 
quam  potius  frequeniat :  Sed  quid  si  nuiic  huc,  nunc 
illuc  discurrat? 

Qiio  teneam  nodo  mutantem  Protea  vultum  ? 
(lloRAT,»  lib*  1,  epist.  I.) 
Qnxratur  ab  eo  quis  voceiur,  vel  qoo  nonilne  ▼e!il 
sibi  scribi,  ipsc  eiiain  ignorabil.  Quidam,  cnm  lali 
belliiae  multonim  capiluin  scriberei,  et  nomina  di- 
gnilatum  et  praibendaruin  omniuni  in  salntatione 
prgemisisset,  audivit  a  quodani :  Adbuc  adJendum 
est  istud  !  Servus  ct  rusticus  de  Sancero.  Ilanc 
eiiam  personam  muliarum  racierum  oporicbii  ba- 
bere  multiplicem  babilum,  niultos  breviarios  propier 


necessiutis.  Alium  enim  constituit  subulcum,  alinm  ^  diversos  usus  ecclcsiarum,  quibus  pracest.  Sed  quid 


bulMleumy  aliom  aurigam ,  alium  veredarium,  et 
CJelera,  juxta  propriam  racultatem,  ne  aliqiiod  in- 
carral  damnum  rerum  suarum  :  quanio  inagis  di- 
siineiioolHciorum,  dignitalum,  in  spiriluali  corporo 
(Id  esi  in  Bceiesia)  esl  racienda*  ut  cbaritas  omiiia 
coninngal,  et  diffusius  dilatctur?  Undc  illc  ^'grcgius 
vorsillcalor : 

31  Exeubtae  eapith  ochIos^  'moHulaminit  aifrei, 
Dnctoreeque  pedee^  ontw^aeqne  manut. 

CAPUT  XXXII. 
Coatra  ki§amoi  el  lamechitai  in  pturibui  eecleiiii, 
Padeal  qood  quidam  episcopi  muluantur  ab  aliis 
cpiseopls  oculos*  Et  cum  sini  qualuor  episcopi,  qui 
Boo  babent  nisl  duos  oculos,  sic  non  soluin  cxci  ^ 
Tol  lusci»  scd  etiam  monstruose  oculis  orbi  suni 
faciit  cam  debeant  esse  aiiiinalia  pleiia  oculls'anie 
el  reirot  ut  legiinr  in  Ezecbiele  (c.  i).  Quisque  et- 
enlm  deberel  esse  Argiis,  ut  spiritualiter  videret,  ct 
vldere  faceret.  Quia  juiia  poetam : 

Cfo/iMi  /aiNiiit^ics  cinctum  caput  Argui  habebqt, 
(OviD.,  1  Mttam.^  fab.  10.) 

Tales  pejorcs  sunt  Julio  Cicsare.  Cujus  cum  singula 

viiia  enumerasset  Lucanus,  in  flne  dixit  de  eodem : 

Omnia  Cceiar  erat. 

(Lib.  III  beUi  Phan.) 

Qiiasi  omnes  dignitates  Rom»  sibi  usurpavit.  Erat 
enim  consul,  qiiaestor,  etc,  et  boc  in  eadein  civi- 
Uie.  Pejor  ergo  ille,  qui  in  diversis  omiies  vult  Iia- 
bere  bonores.  Bellua  muliorum  capitum,  similis  illi 
monslrOt  de  quo  disceptaiit  theologi,  quod  ab  uinbi- 
Tico  inferlus  videlur  uniforine,  siipra  vero  miilli- 
forme.  Et  sic  mentiuntur  qui  dicont  quod  sola  Gal- 
lla  carei  monstris.  Nota  quod  nibil  magis  deiurpat 
corpoa  yel  caput  quam  oculi  absentos,  nullae  partcs 
corporl  magis  sont  neccssariae.  Dubium  etiamest, 
an  isu  qai  est  persona  multarum  racicrum,  dcbeat 
baliere  siiniliter  sigillum  piurium,  vel  diversa  si- 
gilla.  Aut  qualiier  scribat,  vel  qualiter  ei  scribeii- 
dum,  an  cuni  dignitatis  nomine  :  an  omnia  digniiaiis 
nomina  sint  apponenda,  an  unum  :  an  noinen  pro- 
priom,  ita  qnod  non  nomiua  diguitatuin,  in  qiio 
'  for$an  ofcnderetur.  Si  dicatur  qnod  uouicn  inajoris 


ei  agenduni,  cuin  exconiinunicati  sint  in  bac  cccle- 
sia,  omnes  habentes  lales  vcl  talcs  pannos?  Quid  si 
cxcommunicatus  est  oinnis,  qui  in  ecclesia  illa  babct 
nisi  vestcs  quas  alla  reprobat?  Isie  eiiam  est  ido* 
lam  Horaiii  multiforme,  cujiis  excmplar  in  rcbus 
naturalibus  nun  polest  inveniri.  Unde  : 

llumano  capiii  certieem  pictor  eqwnam^ 
Jungere  li  r^/il,  et  tariat  inducere  plumai. 

(IIuRAT.,  De  arte  po$t.) 
IJcm  alibi : 

Moveal  eorniana  mnm 

Furtitii  nudata  colonbui. 

(Lib.  I,  ep.  5.) 
Furlum  etenlm  cst,  vcl  rapina,  qiiod  tot  bona  pau- 
perum  sibi  toiicipai  et  usurpal.  Contra  tales  Ioc|o:* 
tur  Dominus  in  Evangelio  Luc» :  c  In  quamcunque 
civitatem  intravertiis ,  eligitc  quis  in  ea  sil  dignus» 
et  in  domo  illius  manete,  et  nolite  transire  de  domo 
ad  domum  (Lur.  x).  •  Si  ergo  bospes  unius  no- 
ctis,  iu  eligendus  est  dignus  ,  et  si  non  iranseun- 
duin  est  c  de  domo  aJ  doiniini ; »  quanto  magis  qui 
mansionarius  et  minister  debet  essc  perpctuus  in 
una  et  cadem  ecclesia  ? 

CAPUT  XXXill. 
De  iancta  unieitate. 

Hanc  ettam  monslruosam  pluraliuiem  dignlta- 
tum  ei  biijiisniodi  iii  cadem  vel  diversis  ecdesiis 
circa  eamdeni  personam,  redarguit  iriplex  et  sancia 
unicilas,  nc  talis  cum  David  dicere  possit :  c  Rc- 
spice  in  mc  et  miserere  nici,  qiiia  unicus  et  pau- 
per  suni  cgo  {Ptal.  xxiv).  >  Si  ergo,  a  siinili, 
opponas  divilias  ;  rcspondebo  :  Quia  licet  inter  di- 
vitias  esse  paupercin.  Non  expavit  Apostolus  divi- 
tias,  sed  mores  earum.  Prima  unlcitas  est  fidei, 
sacramentorum  el  niorum,  qua  caret  distractns 
pcr  hxreses  ct  scbismata  :  c  Una  enim  fides,  nnum 
baptisma,  unus  Doininus,  i  etc.  (Ephei.  iv.)  c  Unani 
petii  a  Domino,  >  etc.  (PiaL  xxvi.)  c  Una  est  co- 
lumba  mea  (Cant.  ii)«  >  In  uno  cublto  est  coii- 
summau  arca.  ScQunJa  unicitas  esl  actuuni. 
Unde  Saloinon  :  c  Fili,  iie  in  multis  siiit  actus  tul 
(EcelL  xi).  > 

Imponit  pnem  taoiens .  et  rebui  honOitU^ 
Et  altbi : 


4 19  PETRI CANTORIS  liO 

Pluribui  intentu$  minor  e%i  ad  iingula  ieuiUi,       ^  uni    tnliuip   deberet    commM «    ei    fikires   tiro' 

prudenti  pro  iuopia  bontirimr,  poMnl  (radi.  Sctl 


(JuTEff.  sai'.  M,) 
<  P«\riire  onus  luumr  in  plurcs,  >  etc.  A  simili  :'Crgo 
el  ab  liac  elicitur  teriia  nnicitas,  dignttalum  sciti* 
cel,  ofUciorum,  reddiluum.  Si  eiiim  ncgnlur  con- 
scquens,  ci  antecedens.  Si  net^ntur  et  prohilicinr 
piurafilas  aclunm,ergo  et  pluralitas  d:gtiiiaiiim,  et 
biijusmodi.  Plores  enim  digniiatcs  vcl  reddiins 
liabere,  esl  anteeedens  ad  plurcs  aclus  iii  illis  exer* 
ccrc,  c  Qui  cnim  non  laboral,  nec  niand;icet  (// 
Thea.  iii).  »  Sed  et  apuJ  sxculircm  judiccm  ofli- 
cium  duarum  lulclarum  pclcns,  suspecius  habeiury 
ne  dum  uirtimque  allcnint,  neiHrum  beiic  pcrngai. 
Si  ergo  probibilum  94  cst :  i  Ne  in  multis  stitl 
acfus  tui,  >  fortus  probibelur  antccedeus,  sciUcel 
c  ne  in  pluribus  r  ccclcsiis,  rediiitibus,  dignitatibus 
c  siut  actiis  tui.  >  Vide  nc  ah  omnibus,  iie  a  piuri- 
bus  ecclcsiis,  reddilibus,  et  hijusmodi  ila  babeatis, 
qiiod  tcipsum  non  babeas. 

CAPUT  XXXIV. 
De  uulcitale  multi, 
Est  el  quarta  unicttas,  scilicct  niaja.  qua  quls 
•ingularitaicm  appeiit  intcr  ntiosi,  slatucus  sibi 
jiistiliam,  c  reputans  se  aliquiJ  cssc,  cum  nihil 
sit  (Gal.  y\)  supra  modum,  vel  q'iod  nou  babct  sibi 
arrogans,  singularis,  ferus,  unicornis,  supeibiis. 
De  qiio  diriiur  :  c  Vae  soli,  quia  si  ceciderit,  >  pcr 
superbiain  cadeiis  ,  c  noii  babct  sublevantcin  se 
(Kcsli,  iv).  >  riem  •.  Omuia  omnesquc  quxsiioncsr, 
qux  de  dnpllri  matrimonlo  uxorum  Jacob,  ct  dc 
subiniroductis  ci  ancillis  induci  possunt,  el  de  iis 
{Cenei.  isix),  et  conira  t.  les  :  Jacob  famen  cxcu- 
aatur,  eo  qnod  duas  duxcrit  ad  procuranduin  sobo- 
leni  id  cultum  Dci,  ad  muliiplicandum  popiiluni 
iinfns  fldci.  Vfderinl  ipsi,  si  pbires  ecclesias,  digni- 
laies  suscapcrint ,  ob  fccuudiiatem  et  uiilitatem 
Kccleslx  spiritualem,  potius  qiiam  obvcniionem  et 
fructum  tcmporalem.  Si  bxc  snsccperint  ad  iniilii- 
plicandum  populum  In  cnltn  Dei,  ad  muliiplicau- 
diini  filios  et  fructnm  bonorom  operum  In  ca.  Non 
videtur  qiiidcm  vcrisiinile,  eo  quod  Racbel,  Eccle- 
sia  aliqua  scilicet,  fecundior  in  obventiuuibus  ct 
tomporalibus  fructibiis,  praeponatur  Li.-c,  fccundiori 
tamen  in  fructu  spirituali.  Ilxc  enim  contcinnitur. 


ncc  oni  medico  plures  ifiArmf,  nec  anl  luloci 
phircs  tfrtelae  commitlmiinr  ciim  ^c«liBt«  ei 
periculo,  muUo  niiims  plure»  ecelesK0  •»!  d^ 
bcrent  commitlF,  ubi  verticir  pericaiiHn  amma«> 
rum  :  ibi  corporum  ct  possessiomiini  liem  :  1»  talet 
cadil  inalcdictio  Dci,  dc  qua  Ifgkut  iii  Deiitcroiiao 
miocnp. XXVIII :  c  Uxoremnccipia8,elaliiiBdormiat,> 
qiiicscat,  95  cantct  et  minisirei  in  ecclesia.  Qiiod 
scquitur,  lllis  itou  cnnvcnit,  sedcontrariimreslei»  : 
c  Plantcs  vincani,  ei  nou  vindemies  eam,  sera» 
ngrnm  ct  noii  inctas  fructus  ejus  (Deui.  xxvm). » 
Isli  autcm  c  contrario  non  plantairt,  non  paslinant, 
non  paxillant  vineam,  nec  latamen  appontiiit ,  et 

^  tumcn  viiidemiant  eam,  et  de  vino  ejua  bibunl ; 
non  scnint  agrum,  et  colligttni  fmcliis  ejus,  ul  ci 
assiinilentur,  de  quo  Dominus  ii>  EvaHgelio  aii: 
c  Austerns  bomo  es,  metis  ubi  non  seminasti,  ei 
colligis  ubi  noti  sparsisti  (Matlh,  xxv).  >  llem  :  Si 
ofleiis-i  generaiur  in  ecdesia,  pro  marraniia  el 
al.sciitia  alicujus  per  dicm ,  qui  legcre  vel  canura 
debet  in  ea;  quanto  major  si  abscnsquis  fueritper 
aiiiiuiu,  imo  per  dccennium,  vci  innjus  spalium  ab 
ccclcsia,  in  qiia  ministrare  debct?  Sed  maxiiua 
offcnsa  et  marrantia,  est,  quod  unus  bis  lcgit,  vcl 
cantat  iu  una  nocie  iu  aliqua  ecclcsia  ;  quanto  ma- 
jor  esse  dcbcrct ,  quod  uiius  duabus  dcputaretur 
ccclesiis,  cuin  in  cis  una  dic  vel  nocte  legere,  can- 

^  tarc,  et  luinistrare  non  possit?  Scd  in  qnadam  no- 
bili  ecclGsin,  quod  turpius  cst,  qiiinque  tei  plurcs 
diguiiatcs  suiit  ditissimx  in  obveniionibas  el  red- 
ditibus,  pro  qiiibus  perccptfs  in  ea ,  nec  pcr  viea- 
riuin,  ncc  per  alitiiu  serritnr.  Non  dico,  non  eanta* 
tur,  nou  legitur  tautuiu,  sed  nec  etian  eonsiUis 
cjiis  nssistitur.  Quippe  nulla  personarom  quinque. 
8i*«iel  in  anno  praescns  in  ea  inTenitur.  Itein :  Tales 
dctcstabiliores  sunl  Lamcch,'qui  primus  bigamiani 
iiiiroduxii  (Gen,  iv).  Isti  enim,  non  tantum  bigami, 
sed  ettrlgami,  ci  lctragami,  peniagauii  invcniuulur» 
ei  deiuceps.  Sed  ct  lalis  quam  ecclesiarum  suaruin 
rclinquil  bxredem  oniniuui  cqngregatorum  in  uiia 
earuin,  dillicile  crit  dislribuere»et  rcliuquere  singu- 
lis  qiuc  sua  suutocelesiis.  Itcm  Isaias  cap.  v :  cVaequi 


illa  pncelcgitur.  Scil  et  Racbcl  Li:c  ait :  c  Da  inibv  ^  conjungiiU  doinum  ad  domum,  >  cccleslam  ecclesi» 


pariem  de  mandragoris  filii  tui  Ruben.  Q:ix  rc 
spondil :  Parumne  tibi  videtiir  quod  pfxrlpucris 
maritnm  meum  inibi,  nisi  etiam  mandragoras  niii 
mci  tuleris?  Ait  Racbel :  Dormiat  tecum  et  quicscat 
liac  nocte,  pro  mandragoris  filii  tui  (Genei,  xxx).  i 
Nunc  autem  attitulati  diiabus  ecclesiis,  cuiu  una 
ei  iu  una  e.irum,  nec  una  nocte  c  pro  pluribiis  inaii- 
dragorit  el  obveutieuibus  ejas,  quas  pnecipiiinl, 
dormire,  quiesccre,  lcgcrc,  ct  canlarc  curaiii.  Sed 
et  feeundlor  esset  Ecclesia,  sl  singulis  ccclcsiis 
siuguli  ministri  assignarcntur.  Si  o!  jicias  pauciki- 
lein  clcricoriiin  ct  miiiistroruin  ;  al  bodic  pliiribus 
ci  iiidoctis,  plurcs  committuntur  ecclcsi.T,  ct  doctis 
Tiris  ct  pnideoti*?iis  pluribus  nulln,   cuiu  iiec  uni 


copulando,  «  etagrum  agro  usque  ad  terniinum  loci> 
majoris  scilicet:  c  Nnuquid  .babitabitls  vos  soli  in 
medio  terrae?  >  Quasi  dicerel  :  Mniiquid  vos  soll 
sapientes  estis,  vel  soli  canere  novistis  in  ccclcsia 
propter  qiiod  plures  usurpatis? 

CAPUT  XXXV. 
Contra  exteriorem  Simoniam^  teilicel  in  oficUif  €t 
dignitatibui^  et  rcdditibui  Eccleiiae* 

Pestcm  et  lcprain  SimoniiC,  qiix  vertitur  circa 
sacramcnta  intcriora ,  etiam  c  usque  ad  cornu,  > 
et  sacramentum  c  altaris(P<a/.  xvii)  >  supra  suggU- 
laviinus:spcciciu  auteui  ejus,  qu;c  consistit  (irca 
exteriora  :  puta  oQicia  ecclesiaslica,  ecclcsias,  di- 
gnitatcs,  rcdditus,  pcrsoiialus,  ct  qiixcuiiquo  anneiA 


Itl  VERBUM  ABBREVIATUM.  fii 

fpiriCiNilllMis»  sic  suggillat  Dominus  irt  Evaugelio  A  czemplo,  i  de  iEgypro  {Exoti.  xiii),  >depcccato: 


Joannls  c.  x  :  i  Qui  non  lulrat  per  osiium,  i  Cliri- 
s(ani;baraill8  sdlicef,  ne  erectus  offendst  iu  liu- 
milem  Janasm  t  scilicel  Cbristum,  alioquin  casurus 
eriiex  alto.  i  Et  qui  non  inirat  >  (votaius  eiiam  a 
I>eo  canonica  98  elcciione,  alioqiiin  audiiunts : 
Amioe,  c  quomodo  huc  venisti,  non  hjhens  vcstetn 
uupiialein?)  in  ovileovium  {Blaith.  x\i\) ,  >  id  est , 
in  catbolicam  Ecclesiam,  et  in  consorlium  ndcliuin, 
quodcunquG  videlicet  collegium  sanctonim  :  i  scd 
ascendit  aliondc,  i  quoquo  modo  prailer  Chrislum, 
Til  non  bene  de  eo  senlicndo,  ut  h-jereticus,  tcI 
c  qus  soa  in  Ecclesia  non  qiix  Jesii  Chrisii  sunt 
qoaerenilo  {PhUip.  n),  >  ut  psoudo,  et  mcrccnarius, 
tel  Simoniacus,  et  : 

fenditns  ipse 
yendtre  euncia  cupit, 

(Vix  enjm  bono  mcdio  cxcrccnlur,  bonove  fiiic 
conclodumur,  qux  malo  siint  iiichoala  priiicpo) 
c  ille  fur  csl  [Joan.  x),  i  quia  quod  alicnnincst,  sunm 
dicit,  id  est  orcs  Dci  suas  dicit,  si  rc^iincii  aiiiina' 
rum  ci  coinmissmn  esl;  si  uon  :  qnod  noi  siiuin  csl, 
nt  palrirooniom  crucidxi,  el  bona  paiiporuin,  sicut 
rap^  absconditus  ,  sibi  usurp-.il,  <  hic  esl  ct  la- 
tro  (iM*),  I  quia  furatus  csl,  si.ilicct  otcs  Dci.  Si 
rcgimcn  animanim  h.ibel,  occidit  sci|)siiiii,  etiamsi 
BOU,  et  se  occidit,  ct  bona  patfpcriun  violctiter  ra- 
pil  et  flefinct.  i  Qui  auleui  intral  pcr  osliuin  (Joan. 
i),  f  id  est  Cbristum,  sinrcrc,  i  non  sua,  scd  qua& 
JesoChrisli  quxrendo(P/u7i>p.  ii),paslorcst  oviu  n. 
Ifuic  ostiarius,  i  id  est  sacra  Scriplura,  quue  ducit 
ad  Christnm.  et  ah  bealitudincm  ejus  xicrnatn: 
vel  SpiritQS  sanclus,  i  qui  docet  oinncm  vcrilatem 
{Joan,  xit),  aperit  >  ainpliorcm  viain  a  I  beattiudi- 
nem,  abscoiidita  scripturarum,  qiixsiionum,  coii- 
feasionum  ei  consiliorum.  i  Qui  cni:ii  &c<iiiil;ir  luc, 
non  aiiibulal  in  lcncbris  {Joan,  vin).  >  igiiorai.tij: 
vel  peccati  :  lEloves,  i  id  cst,  pra^dciiinati  ad 
T.tani,  sohjccti  ejiis,  huiniliter  ot  dcvolc  aiidiunt, 
ubc.iiendu  voci  cjus,  quia  Cliiislum  piuvtical,  ct 
quxrit  non  aliud.  bll  hic  i  propri.is  ovcs  vocat  {Joan, 
x),  I  pnivocal,  el  cxaltat  iii  Ecclcsix  oniciisctdi- 
gHil:>tihus,  iioniin.iliui  cx  sno  noiiiiiic,  c\  nomiiie 
scilicet  nicriii,^pr;cdcslinalioiiis,  vcl  graii<L'  spiii- 


c  Et  nnie  cas  vadit  >  perfeclionis  consilio,  et  vitas 
merito  ei  iexemplo.  c  Et  ovesillum  seqaunior  (ioan. 
x)  I  asque  tn  regnum  Dei,  obediendo  ei  perscTe- 
rando  nsque  in  finem,  quia  sciiint  voccm  ejtis 
c  qnocun  que  icrit  (Apoe.  xiv).  Alienmn  aiilcm,  r 
(inquo  nonscilicclnon  cstvoxChristi,sed  hurilem- 
poralis,eiiainsihoniisaliasvidcatur)f  nonsetjuuiitur^ 
sedrngiaut  ah  co,  quia  non  noverunt  voccni  aIicnoru!n 
(ibiii.),  I  Sicut  itulem  Christus  est  i  ostium  i  in- 
trandi  in  Ecclcsiam  cl  mililantcm,  ct  iriumphaiilem, 
ilaet  I  via.  Ego  sum  \ia  i  in  exctnplo,  c  veriias  i 
in  promisso,.et  c  vila  i  rn  pncmio  {Jonn,  xiv),  ct 
poiis  97  nobis  poniem  faciens  ,  cl  viain  iiitrandi  iii 
Ecclesiam  pr;cscnlcm  ct  fiilurain,  Undo  EpisloLt 
^  ad  llebr.  ix  :  i  Chiistus  assistcns  pontirux  fuluro- 
rum  bonoruin,  pcr  amplius  ct  manifcsiius  lal>eriia^ 
culuin  nou  maiiu  faclum,  i  id  cft  i  non  hiijus  crca- 
lioiiis,  I  clc.  Est  aulcm  quadrnplex  pons,  via«  vcl 
mo  Ins  in:ran(}}  in  Ecclcbiam,  in  cortuin  sanclorum 
pcr  Chrisinin.  Piitmra  riiii  iiiccndium  xniuloruui 
Aaron,  floriiio,  et  rrucliHcalio  virijx  ipsiiis,  qnihus 
oslcndcbatur  vocari  a  Doniino.  Dc  ciijus  vocaiiono 
hgilnr  iu  Numeris, c.np.  \\ ii  et  xviii, el  Eptstola  ad 
llel)r.  V  :  i  Ncc  quisqnain  sihi'suniil  honorem,  scd 
qiti  vocatiis  fiicril  a  Dco  lanqunm  Aaron.  i  Non 
dico  miraciilos  a  vocalione,  sed  signis  opcruni, 
scientix  et  virtuium,  qiiihus  Dco  placcrc  oslenda- 
Uir.  Secuudus  pons  fiiit  vox  dc  rocto  lapsa,  qiia 
ctarincatus  cst  Fitiiisa  Palre:  c  llic  csl  Fiiiiis  tr.eus 
dilectus  tn  quo  mihi  complacui  (Malth,  ni).  i  Et 
pcr  Propheum:  I  Tn  es  8:tccnlo8  in  xtcrnnm(Pfii^ 

CIX).  I 

llac  vocatione  vocatus  est  Nicolaiis,  Terlius  pons 
fuit  jaclHS  sortium,  quo  i  .Matlhias  acceptl  locam 
ministcrii  ei  aposfolalus  de  quo  pr.-evaricatas  cst 
Judas,  ut  abircl,  iu  iocu.n  snum  (Ael,  i).  i  Et  nota- 
bilitcr  nolanduin  quo.l  apostoli  de  discipulis  Christi 
diios  lantum  clegerunt  iu  apostolalus  ofDcio,  quos 
magis  idoiicos  essc  cognoverunt,  ncc  de  his  aticnmi 
aposiolum  rominare  prxsumpsenint ,  scit  graiiat 
diviiue  hoc  rcliquerunt.  Sed  et  Siinon  Pctnis,  bi 
scplem  diacoiios  in  dispensalores  reniin  paupcniiu 
(\ct.  vf),  privato  ainore,  el  cariiis  aflrcclu,  clcgisscl. 


liialis  (Vhilipp.  iv).  i  Dc  ciijiismodi  no:>iini!)US  dici-  D  "^  !iposloli  IHieriiis  vacarent  orationi ,  procul  dubior 


tiir:  I  Caudcte,  quia  nomina  vcstra  scripta  siint  in 
liliro  vitx  (iVum.  iv).  ilicnt :  Yocavil  Moyscs  unum- 
qucniqiie,  scilicet  cx  nominc  suo,  non  cx  nomine 
vutgi.  non  ex  non:iiic  pccunix  numcratx,  non 
cariialis  aiTcclus,  non  cujiiscuniino  condilioiiis  pri* 
vatae»  utgcneris,  et  hujusmovli.  i  Omiiis  cni;n  qui- 
canque  fcccrit  vuluntatcm  Patris  mei,  qui  iii  co^Iis 
est«  I  sive  Grxciis,  sivc  Scyiha,  vcl  quicunquc 
barbarus,  i  bic  aplus  cst  regno  Dci  (Matih,  vii).  i 
£t  pocta : 

Leclos  ex  ommhus  oris 
Etihis,  ei  moret  non  qnce  cunubuia  qnwris. 

(CL\cDi.i.'<ius,  Kb.  II,  De  taudibus  Stilliconis.) 
Hic  I  ovcs  cdiicit  (Joan,  x)  i  ct  cmittit  vcrbo  et 


discipiili  sic  clcctos,  quippe  sibi  inulitcs,  repulis- 
s-Mil.  Niinc  auti*tn  ahlalx  snnt  sorics  de  medio  pro- 
pter  vicinitalcs  sortilcgii,  qnibus  successilcnnonica 
elcclio,  qux  liisi  pura  ct  sinccra,  ct  sancia  fucril, 
prsetcr  Chrisluui  erit  et  sacrilcgp.  Scd  cum  modo 
iion  cre.lalur  sortibus,  cl  cxcojudicio  nd  ettgenduni 
aliqiicm  iii  archidiacoiium,  et  hiijiismo.!i  oflicia  mo* 
dica  iii  Ecclesia  nc  indignus  cligatur,  quomu.!o  cis 
creditur  ad  homicidium  pcrpetraiiditmpcr  peregrina 
ei  caeca  ju.licia? 

CAPUT  XXXVI. 
De  impedientibus  sincerilatem  canonica  eteclionis. 
Sincciilatem    et  puriiralcm  canonicx  clectionis 
imprdiunt  c    dotniunl,  l^pra  Gicai  (IV  Heg.  v). 


133  PETRl 

ctiplJitat  Simoliiis  (Acii  viii) ,  violeniia  oritarum  el 
majonim  (iVimt.  xvi),  alixqiie  plures  causae»  de 
quibui  prosequemur^  quarum  aliquas  tangil  Hiero- 
nymus  in  epistola  sua»  causa  scilicet  ociava,  quxst. 
I,  ita  Inqiilens :  Moyses  amicus  Dei » c  cui  facie  ad 
faciem  locutos  est  Dominus  {Exod,  xxxiii),  potuit 
utique  successores  principatus  ttlios  suos  racere,  et 
posterls  propriam  rcliiiquere  dignitatem,  se«l  ex- 
traneus  io  alia  iribu  eligitur  Josue  ut  sciremus 
principatum  in  |K>pulos,  non  sanguini  dererendum 
e  se*  scd  vit£  iiierilo  (Num.  xxvii).  At  nunc  ccrni- 
mus  plurimos  lianc  96  f®"^  bcncflcium  facerc,  sci- 
licet,  ut  iiou  quxraiit  illos  in  Ecclesia  columnas 
erigerey  quos  p!us  cognoveruiit  Ecclesias  prodesse, 
sed  qiiosi  vel  ipsi  ainant  privaio  ainore,  vel  quo- 
rum  obscqiiiis  sunt  deliniti,  vel  pro  quibus  majoriiin 
quispiam  rogafcrit,  ct,  ut  dcteriora  taceam»  qui  ut 
derici^fiereiit  muucribus  iinpetravcruiit. 

Addendiim  eiiatn  quod  iiusquain  legilur  Dominus 
sic  iiifreiiduisse,  iiiculuisse  pro  aliqiio  crimine,  si- 
cu,t  pro  monsiro  Siiuoniam.  Contra  hoc  cniin  mon- 
strum  pugnaturiis,  ut  illitd  de  Ecclcsia  ejicerct,  c  fl;!- 
gelio  facto  de  funiculis  (Joan,  ii),  >  armatuSy  iia- 
tiv.inique  niaiisuetudiiiem,  qoasi  ad  boram,  secun« 
dum  bumaiiiiaiem,  exuens,  c  veudentes  columbas 
in  templo  ejecit,et  mcnsas  iiummulariorum  subver- 
lit  (Joan.  x).  •  Quasi  diceret :  Per  me  inti-anduin  est 
iudomiim  meam.  cEgo>  enim  c  sum  ostiuui(t6i(/.,\i 
iiun  per  vos  acceditis  ad  Ecclesias,  vel  spiritualia» 
▼cl  auiiexa  spiritualibus*  Sic  eiiim  c  doniuin  ineam, 
doiuuni  oratioiiis,  speluticaiu  latroiiuin,  et  domuin 
iiegotlalioois  faciiis  (Ualih.  xxi).  >  Si  crgo  iia  iii- 
caoduit  et  infrenluit  Domiiius  coiitra  figiiram  , 
quaoto  luagis  coiitra  veritateinet  iiioiisirum  Siino- 
ni.r9  qyod  ut  boJie  cum  inoiistris,  qusc  pcperit , 
ejicereturde  Ecilesia,  opus  csset,  non  t:intuin  fu- 
iiiculis»  sed  giadiis^  contis  ct  fiiliniiiibus  de  c<elo 
cadeutibus?  Canonicaiu  auteni  eleciioiicin  pro^di- 
ctoniui  trium  modoruin  eligondi,iinitatriceiiiquippe 
eis  succedeutem  cxpriiuens  iii  Evangelit»  Douiinus, 
ail:  f  Veirile  post  me,  >  ctc.  (Luc.  ix.)  c  rroiccpta  i 
siiie  quibus  iioii  est  salus,  c  iuipleiMlo »  carncm  vc* 
strain  cuin  viiiis  et  coiicupisccntiis  crucifigeiido 
(Gal.  v).  I  Quia»  i  Si  quis  vult  veuire  post  ino,  > 
o.*cessc  est  c  ut  abneget  scinetipsum,  ci  tullatcruceiu 
suain,  et  seqiuitur  nic  (Luc.  xvi).>  fic  cniciUxis  ergo 
eligendus  est  prvlatus  Ecclesiae.  Et  quia  prxditia 
communia  omnibus  iion  suOiciunt  eligeudis,  subdit: 
c  Faciam  vos«  i  per  aucioritateto,  et  donoruin,  cC 
virtuiuiu  iufusiouem ,  ut  qui  pneest  dignlutc»  prac- 
sit  morum  bonestate,  ct  scicntia  polleat.  Et  sic , 
praedictis  iuipletis  ct  coilatis,  c  faciam  vos  fieri  i 
per  ministcriuin,  et  canonicani  eleclioiiein  eligen- 
liuin,  c  piscatorcs  boininuin  (Matth.  iv),  >  aiiima- 
ruin,  uon  pecuuiaruin.  Alitcr  electi,  vcl  spiritiiale 
beneficiuin  adepii,  similcs  suiit  sacerdoiibus  Jero* 
boam,  qui  de  novissiniis  et  cxireiuis  populi  fccit 
saccrdoies  idfduruin  :  i  Quicuuquc  cuiin  volcbat, 
ituplebat  maiiuin  suam,  et.ftcbai  saccrdos  cxcelso- 


CANTOniS  Itt 

A  rum.  Proplcrlianccausam  peccavitdomosJeroboam, 
et  eversa  esi,  et  delcta  de  soperfirie  lerrae  (l!I  Reg., 
xiii).  >  Sed  nun^uid  lioc  fuit  Simoniacnm?  Con- 
stat  quod  vendere  sacerdotium  legale,  Simonia  ruil. 
.  Si  sacerdotium  idolorum,,quaestio  est.  Nisi  forleob 
lioc  dicamiis  ibi  inesse  siniam»  quod  etiam  c  soeer* 
dotes  excelsoruin ,  i  propter  sacerdoiii  digiiitalem, 
necesse  habcbant  de  olDcio  praedicare ,  ei  morom 
bouestaiein  baliere,  sicut  et  veri  saeerdotes. 

Jtein  Dominiis  in  Liica,  pap.  xii  :  c  Quisputasesl 
fidelis  servus,  i  seu  c  dispensator  et  pmdens? 
(Luc.  xii)  fidelis,  i  quaead  salutcm  sunt  necessaria 
implcns  :Uude  Apostolus  s  c  Ha^c  commenda  A  Icli- 
biis  bomiiiibas,  qui  idonei  erunt  et  allos  doccre 
(//  Tim,  ii).  Idonei  i  vila,  et  scienlia  et  facuiidia. 

"  c  Rt  prudens,  i  ne  det  c  Sanctum  canibus  (ilatih. 
vii) :  Qucm  constituit  Deus ,  i  auctorttate  sua  ct 
oiiuisterio  eligentium,  cationica  scirtcet  eb  ctionc. 
Alioquin  non  iniltilur  a  Doniino,  de  qiio,  ct  cotisi- 
niilibusdicitur:  f  Quotqiiot  venerunl,  i  scilicet  iioii 
missi  a  Deo,  c  fures  suut  et  lalroncs  (^oeii.  x).  Se- 
quitur :  c  Super  fauiiliam  suam,  i  ut  sicut  prabcst 
diguitate,  itapraRsit  morum  lionestate.cUtdelillis,i 
non  ut  acciplat  abeis  lac  et  lanam,  oleumet  anrar- 
cam,  constituitur  super  eos;  sed  potius,  c  ut  del 
illuin  tritici,  i  divini  verbi  c  inensuram,  i  secoodum 
capacitatem  auditorum,  et  hoc  c  in  tempore.  Omoia 
eiiiin  teuipns  habent.  Est  teinpus  tacendi»  et  teroput 
loqucndi  (Eccle.  iit).  >  Prxdicatio  vero  sl  assidiio 

p  fucrit.  vilescit.  Aliier  aiitein  constitnti  super  fawi« 
liam  Douiini,  siiniles  sunt  sacerdotibus  Belis  (Dam. 
xiv),  quifracto  vero  ostio  cCbristo,  i  qiiantum  iosa 
cst,  per  furtiva  osiiola  (ut  sordida  munera,  pecuiiiun 
nuineraiain,  carnis  affcctnni  et  hiijusmodi)  intrani 
ad  altare,  iii  Sancta  saiictoruin,  comedenies,  ei  do* 
voranics,  et  asporlaiiles  oblala  principum  el  popu* 
lunini. 

Talibiis  eliant  objici  pblesl  quod  dicitur  io  Deuto- 
ronomio,  cap.  xx  :  c  Qiiis  esl  bomo  qui  aedlficavii 
domutn  novain,  et  iioii  dedicavit  eam?  Vadal  ei 

.  revcrtatur  iii  domum  suam,  ne  forte  moriatur  iu 
bello,  ei  alins  dedicet  eain.  Quis  est  qui  planlavil 
viiieam,  el  necduin  fecit  eam  esse  cooimuncm,  de 
qiia  vesci  on*nibus  liceat?  Vadat  et  revertatur*io 

D  damiiin  siiain,  ne  furte  nioriatiir  in  bello,  ei  alius 
fiingatiir  officio  cjus.  Vcl  quis  est  liomo  qui  despoc* 
dit  uxorem,  et  non  acccpit  eain  ?  Vadat  ei  rever- 
tatur  iii  domuin  suam,  ne  forte  morialur  in  bello, 
el  alius  accipiat  cani.  i  Isti  autem  ecclesias  et  ec- 
clesiasiica  beiieficia  suscipiuiit,  el  non  dedicaiit  cas 
aliquo  opcre,  aliqiio  servitio,  et  ita  moriuiitur  \a 
bcllo.  Saepe  etiain  in  se  plaiitant  bonam  cooversa- 
tioiiem  et  doctrinam,  sed  nerduin  fecerunt  eam  com- 
niutiein  aliis  exemplo,  cl  verbo  praedicatlonis,  et 
ideo  reveriantiir  in  domnm,  et  ecclesiam  suain,  si^ 
hxc  non  egerunt,  anieqiiam  ad  aliam  ellgantur. 
Nunc  autein  eliguntur  qui  paMlagogis  indigeut;  ei 
cuni  deberent  alios  doccrc,  indigcnt  polius  ab  illia 
doceri :  cQuasi  modo  gcnili  infanies,  i  qui  despoQ« 


ns  VERDUX  ABBREYIATUM. 

M  siU  Mdfiiat,  ei  alii  cogiMMcanl  eas,  et  mini-  A 


m 


CAPUT  XXXTII. 


itraMdo,  el  praedtcanilo  in  illis.  Ilein  :  Qnanu  eiram 
tfebeat  csse  piiritas  et  sinceriias  canoulcx  elcclionis, 
palcl  ei  ▼crbtsei  Oguris  YeriUlis  ipsius.  Vide  quam 
pure  cl  sinceie  eiecius  sii  Josue,  quaro  pure  ei  sin- 
ccfe  elii  jiNlices  (1  Reg.  x)  :  Saul,  eiiani  reprobusi 
in  retein«  sed  datus  in  ira  Dei  populo,  eliam  quia 
rogalas  eb  eo(l/  tUg.  t).  Vide  David  sanciiuimum, 
sioeerisMmcf  de  postfetanieseleclum  {PsaL  lxxvii),  > 
etcomu  olei  in  regem  inonctum.  VideGedeon  gaslri* 
nargoe  boTioo  more  bibenics,  ci  voliipiuosos  abjl- 
cere ;  paucos  vero  et  sobrios  (qui  in  ▼irtuie  proce- 
dereiit  ed  bellaui  conira  Amaleciias,  et  liiigenlcs 
lerraai)  eligere  (^udic.  tii).  Vide  In  Niimeiis  vints 
a  vigintl  aunis  et  siipra  iu  virlule  conlra  Madianilas 
pognaturot  fuisse  elcctos  (.Ykm.  i)  :  quanio  magis 
pnelail  Tiriles  cute,  auiino  et  nioriim  graviiaie, 
qai  In  viruitc  procederent  ad  bellum  conira  bosics 
lavisibiles,  in  Ecclesia  esseiit  eligendi?  Iiein  cx 
verbo  eligcndi.  Ellgereeuim  est  de  inier  bona,  me- 
liora  legere,  Alitcr  eligeus  poiiiis  100  negligii,  vel 
deliiil»  el  dqirit  quam  eligal.  Ut  auieiu  Simonia 
aperitiat  seggilbrl  doccalur,  qualeuicunqiie  assigna- 
lioeeiD,  qoa  radiccs  ejiis  notificaii  valcnt,  .suppo-. 
namus  lalem.  Siinonia  est  qiiotiescunqiie  ab  lioiuiiie 
il  aliquid  quo  non  gralis  vel  niiniis  gralis  dclur 
spiritiiale  benenciuin.  c  Fil  >  dico,  iion  c  csl. »  Coii- 
sanguiiiilas  enim  a  nalura,  a  Dco  esl,  iion  fit  ab 
bonine.  Cum  aulcni  nalur»  datur  spiriliiale  beiie- 
Scieeit  noa  grstix,  c  caro  et  saiiguis  hoc  revelal  q 
(JfeflA.  iTi)  »  sic  danti,  noii  spjrilus  :  nec  esl  bxc 
SioKMiia,  sed  peccaiuiu  alterius  gcneris  et  mortale, 
Uinim  eatem,  qui  sic  accipil  spiriiuale  bciieficiuin» 
praepositiis  uagis  digno,  in  ecclcsia,  tcncatur  illud 
resigosre»  non  diffinio.  Ilaxima  eniin  strages  ori- 
retnr  iu  ecclesia,  boc  dicto.  Fit  dico  aliquid  iiide- 
bitam,  puta  munus,  tcI  obsequluin  sordidum  prae* 
siilum.  Vel  praesUnduin.  Debiluiu  obscqiiium.exclu- 
Alar  9  ol,  cum  quis  vocalus  iu  parlein  soMiciiudiiiis 
ad  suwptns  episcopi  miliui  Ecclesi»,  ui  sic  cousiet 
episcopo  de  digiiiuiey  scieuiia,  virtullbus  ei  bouis 
moribus  ejas,  quibus  praftilito  confert  ecclesiaslicum 
lieiieflciam,  nec  ideo  niinus  gralis.  Per  adverbium 
autem  excluditnr  ejus  exspeciatio  niuneris,  vcl  ob- 


De  gvatuor  generibu$  epirliuatium. 
Sunt  aulcro  qiiatuor  geucra  spiritualium.  1*  8unl 
eniin  spiritualia  pcr  quae  liabetur  vel  babere  praesu- 
uiilur  Spirilus  sauclus,  ut  virtuies  et  mlraciibi. 
2*  Sunt  etiam  spiritualia,  per  quae  confcnur,  vel 
collala  augetur  Spiriius  saucli  gratia  iu  aliquO,  oi 
ccclcsiastica  sacramenia  {tidt  noias)  praeier  matri- 
monium,  ordines,  ofllcia  cliam  ecclesiasiica.  S*  Spl* 
ritoalia  sunl  annexa  spiriiualibus,  puts  adjunci» 
personis  ecclesiasiicis  vel  ecclesiis,  ut  digniisies, 
dcciiiia*,  priiniiix  agri,  redditus  ecclesi».  A*  Spi*i^ 
liialia  dicuuliir  vasa,  et  vestes  ecclesias  consecraU. 
Priiiia  inipetrabilia  suni,  el  de  jure,  et  de  facto. 
Secunda,  dc  jure,  licel  non  de  facto.  Venduniur 
^  ciiini,  sed  Siinoniain  pariunl.  Tertia,  impclrabiliji 
s.iiit  de  jure,  nisi  iii  casibus,  de  quibus  alias  dicetur. 
(}finrlo,  si  connari  possunt,  couflaU  omnibus  vendi 
possunt;  siu  autetn  tanluin  personis  101  <^cl^is* 
sticis,  non  viris  laicis.  Probibemur  cuiiu  in  coiise-> 
rratione  dislinclioiie  qiiinta,  Dco  seinel  dicau,  cliain 
ligna  cl  lapidcs  ecclesix  consecrau  lu  commuiict 
iisiis  rcdigcre. 

Qiiod  tcmporalia  pro  spirilualibus  oflerri  possanl, 
videtur  cx  Nuincris  cap.  xxxi  iu  fiiie  :  Accedentes 
filii  Isracl  ad  Moyscn  dixeruut:  c  Ob  banc  cauMie 
oflcriiutis  iu  donaiiis  Doniini,  singull  quod  in  praeds 
auri  potuiinus  invenire  periscrclidcs,  arnilllas,  an« 
nnlts,  dcxtralia,  murcniilas,  ul  depreceris  pro  uo- 
bis  noniinuu).  >  Ergo  pro  Iriccnariis,  anniversariis^ 
ei  biijusmodi,  licel  exigere,  et  dare  pecuniam?  Noii 
est  ila.  Iliijusmodi  solutio  siimitur  ex  lioc  qiiod  se- 
quiliir :  c  Susceperunl  Moyses  el  Elcazar  sacerdo^ 
onine  aunim  ohlalum,  ct  susceplum  inluleniul  in 
tabcruaculum  leslimonii,  in  nionumcnlum  Alioruin 
Israel  coram  Domino.  >  Ex  qiio  palel  quia  polesl 
pecunia  dari  ccclesi»  in  memoriale  et  ctcitamen- 
luiii  ojiis,  iii  signum  devotiouis  petenlis  suffragie 
Ecclcsiar,  et  In  exeinplum  aliorum ;  nec  dalur  pni 
spiri.iualibus.  Iia  eniin  ei  Pelrus  in  coelo  orat  pro 
aliqiio,  videns  illum  devotione  et  opere  vlcinari 
Deo ,  sicul  Ecclcsia,  pro  signo  devoiionis  et  operls 
sic  pelentis  oraliones,  et  snfl^ragia  ejtis.  Ergo  ea 
raliouc  licel  luibi  darc  Ecclesiae,  ul  in  ea  intiluler. 


seqaii.  rti  beneOcii  spiriinalis  conferendi  vel  col-  ^  P«^»>«"»»a»  eiredditus  accipiam?  Non  esi  iu.  Alla 


hti«  sive  inlervenerit  paciio,  sive  iion.  c  Dous  eniin 
videi  in  corde  (/  Jl^^.  xvi) ;  >  psctio  auiem  et  caiiss 
sine  qaa  non  possel  oflicium  sacerdotale  exerceri  in 
eccieslSt  non  exclnditur.  Paciscitiir  eniin  episcopns 
vel  ssccrdos  enm  pstrono  de  nccessariis  natur» 
Invenicndis  ministris  sliaris  aiiic  dcdicaiioncm  ec- 
desNL*.  Coniplecliiur  auiem  ba^c  descripiio  pestcm 
Simoaiacam  et  lepram  Gteziiicam,  non  autem  Cori- 
tiesm  violentiam ,  quae  fraugit  osiium  ecclcsij?. 
P^or  esl  duabus  primis  pesiibus.  Mallem  esse  fur 
qosni  lairo,  Simoniacns  qiiani  Corila  per  prcccs  ct 
estorsiones  principum. 


eniin  ralio  biiic  iiide  refonnai  paclum.  SuflTragia 
enim  el  oraliones  Ecclcsiae  ncccssaria  suiil  ad  sabi* 
tem ;  cilra  autem  eccleslasticos  redditus  esl  salus; 
aeqiie  auiem  aggregandus  est  suffragiis  Bccle^i.-e , 
qui  mlnus  vcl  nibil  dat,  sicut  el  qul  plus  dederit, 
cum  devole  ei  ex  affcctu  ea  peiieril,  alioquin  lurpis 
quaeslus  el  vcnalitas  videbitur  in  ea.  Secundo,  da- 
tiir  pcconia  ccclestae  in  necessilatem,  ei  siislent:i' 
mcutuin  naturae  iniuislrorum  et  iiiventionem  luini- 
naiiuin  ecclesix,  ei  hujusmodi,  sine  quibus  officiuui 
diviiiuin  in  ea  rile  non  celebrabitur.  Tertio,'  quati- 
doquc  daiur  iu  ecclesia  pecunia  (qiiac  lunc  expen- 
dcnda  esl  iu  pias  causas,  alioquin  cupidilas  eam 
exigil  non  justilia),  iion  pro  spiritualibus  et  ths^ 


1i7  PETRi  CANTORIS  ISH 

luiione  conferenJa,  seJ  pro  poena  pcccati  in  snppli-  \  pecnnia  acqiie  compelal  laico»  sicul  el  clerieo.  Eu 

pecunia   ecclesis  a  aacerdoie  deiur  alicni. 


duin.  In  prinio  casu  eicluditur  omnis  paclio  et 
condilio.  In  secinido  adtniltilor  paclio,  ul  scilicet 
sacerdos  paciscatur  etim  patroHO  de  necessariis 
vitae  invcniemlis.  Sic  etlam  sacerdos  carens  bene- 
Acio  ei  clesiaslico,  pacisci  polest.citm  alio,  ul  mini- 
stret  in  ecelcsia  cjus,  dnin  merain  fccerit  in  sdiolia 
fuper  ncccssarioniin  invcnttone  suBicieiilHim  taii 
oflirio  cxscquendo;  it  scilifet  liabcal  non  laulum 
unde  Yivat,  sed  unde  pauperes  pnscat»  ul  quod  prae» 
dical  ore,  conflrmet  opcre.  Similiter  in  lertio  casu 
:\dmittitur  pactio,  qnae  rarnen  cum  stt  [forle  fii]  sive 
in  secnndo  casn,  sive  in  terlio,  sic  fieri  debel,  nc 
propier  eam  inflrini  scnndalizeiatir.  Turpis  pactio, 
inltonesta  el  cnpiila  scmper  exchiditur.  Cuin  auiem 
o!ll4i;i  ecclesi..slica  sint  dc  goncre  spiritualitini.  siciit 
saccrdos  vendens  officium  suuin,  puta  iocan^lo  se, 
et  operas  suas,  ct  opcra  sna,  et  instrumcnta  cccle- 
fia?,  etiam  bencdicUone  nupllaii  coinmitiil,  Siino- 
niam.  Sic  qiii  dignilalem  pauperem,  personx  siiae 
insufficicnlcin,  pro  emolumenlo  temporali  ilii  ad- 
iieclcndOy  in  ecde&ia  suscipit,  alias  102  i^on  sub*. 
niissunis  collum  jugo ,  oneri  ct  ollicio  dignitatis 
illius  exscquendo,  nisi  propter  auginentuin  reddi- 
luum  extrinsece  addiium,  vel  addcnduin,  noiam 
et  indicam,  non  tantum  vcnulitatis  oflicii»  scd  pcr- 
sonae  sux  ad  boc  exsequendutn.  Ttirpius  autcin  vhi 
sc  ipsiim  venderr,  onani  aliquod  extriosecum.  Itcm 
ad  ideni,  causa  I,  q.  2 :  i  Qnam  pio  inenlis  alTo- 


cnira  pecunia  ecclesiae 
quandiu  vivcret  hHbct  qiiasi  in  annuam  penftioiiem» 
ille  tatnen  noii  idcirco  alligatur  divino,  vel  ecdeaia- 
stico  officio  exscqucivdo. 

CAPUT  XXXVIll. 
Quot  modis  comirduitur  Simenia  f 

Commitiiiur  aiilcin  Sim^nia  fraclura  ostiiyqnod 
est  Cbrisius,  Iripliciter :  Munere  a  manu»  a  lin- 
gua,  ab  obseqtiio.  Qiias  dislindio  ex  ^loralibut 
Gregorii  (lib.  is,  cnp,  17)  super  illum  locnm  jere- 
miu:  (cap.  xlviii)  babcri  potest :  c  MaledicUis  oinnls 
qui  facil  opiis  Del  fraiidulcnlcr»  i  scilicel,  pro  rel 
corporalis  praeitiio,  vcl  pro  laudis  vcrbo,  vel  bn- 
raatii  judicii  gratia.  Cst  eniinnuminus  vanae.glorlac, 
est  numinus  ebtionis»  cst  numtnus  cupiditatis,  esl 
nuinnius  sonlidx  obseculionis.  Sed  de  lioc  uliinio 
qua;rilur,si  sitie  cxprcssa  paclione  pariat  Simoniam? 
Ita  quidcm.  103  ^^-^  nunquid  impensa  obscquii 
bonosli?  Yidetur  quidcni  velie  boc  phiiosopbus, 
diccus  (Se.nec,  epist.  42) :  lloc  itaque  in  his  qu£ 
aflcctamiis,  nd  qux  labore  magno  contcndimus  iu- 
spicere  dcbcmits,  aut  nibil  in  illis  cominodi  esso,  aut 
plus  iiK^ommodi. 

Q  lae  lam  supervacuasuut,quxdam  tanti  non  simt. 
Sed  lucc  noii  providemus,  et  grjiluita  nobis  viden- 
liir,  qu:e  cbarissime  coiistaut.  Ex  eo  llcet  stnpor 
nosier  appareal,  quod  ca  sola  .putamiis  eml,  pro 
quibus  ikccuniam  solvimus;  ca    f;ratutia  vocamns 


ctii,  I  etc.   Dtrum  autem  sic  liabitain  dignitatetn,  C  P'''^^  <|uibus  nos  ipsos  impcndimus,  qux  cmerc  nole- 


vel  ecclesiasiicum  beiiericium  leneatnr  resigiiare, 
qtiaestie  est.  Sicut  autem  [uiciio  vocalis  in  spiritua- 
libtts  indica  esl  venalitatis  et  cffectiva  Siinonia!  co- 
ram  hominibus,  ita  et  pactio  ineutalis  coram  Dco 
el  aiigciis,  qni  nonnisi  nientaliter  loquuntur.  Sic 
ergo  consistit  Simonia  iu  cxsiiectaiione  inuneris 
accipicndi,  et  in  conceptione  cjiisdem  dandi,  et  in 
spe  uiriusque  partis,  dantis  scilicet  ecclesiastic;im 
beneflciom,  et  sperantis  relributioncm»  ct  nrcipicn- 
tis,  vel  in  spe  acccpturi  beneflciuia  ercles^aslicnm. 
Dare  autcuiy  esi  quandoquc  ita  et  accipere.  Uiriiin 
aiitem  sic  adcptus  beueficium  ecclesiastictnn  teiioi- 
lur  illud  -csigHarc,quaBrilur.  Sed  cuin  exspecialio  ct 
coneepiio  muneriiin  |iarianlSimoniamy  quxcril  difle- 


nius,  si  domus  nobis  iiosira  pro  illis  esset  danda,  st 
aincenum  fructuosumque  predium.  Ad  ea  paratis- 
siini  sutiius  pcrvctiirc  curr.  sollicitudiiic,  cum  peri- 
culo.  cum  jitchira  pudoris,  liberalis  et  tcmporis. 
Ailco  iiihil  est  cuiquc  se  vilius.  Idem  ilaque  hi 
omnibiis  consiliis  ri  busqne  faciamns,  quod  solcmiis 
quotics  ail  institorcm  alicujns  mcrcis  acccssin;u3. 
Vi;!eamiis  lioc  qwod  concupiscitnus,  qnatiti  «*cfera- 
tiir.  S;cpc  maxitniiin  est  pri*tiuin,  pro  qno  nnnuni 
datur.  Multa  tibi  possum  ostcndcre,  qtise  acquisita 
acceftaqiie  libcriaiem  nobis  extorserniit.  Nostri 
es-emus,  si  isia  nostra  non  csscnt.  At  vidcturloqui 
dc  laborc  conscquc:ttc  cnllalum  bencflcinm,  non 
anlcccdciilc.  Itcui  :  Nutnmus  cupiditatis  cum  ex- 


rentia  iuter  Siinoniuni  et  lepram  Gicziiicam  in  Iioc  ^  ptessa    pactionc,  ct   sinc  expressa  paction^,  cum 


casu?  Simonia  quiJeni  coinniiuitnr  in  voluutate,  tum 
concipieiilisdare,lum  cxspeclationis  accipcns  lcpra 
vcroGicziiica  in  opere  tantnm,  scilicctcum  daiur,vci 
ciim  actipitur.  llcin  :  Si  cxspcctatio  tantum  inlervc- 
neril  duni  accipicns  ccclcsiasticuin  beneflciuin,  a  lali 
scivcrit  pcr  conjccluras  cuiii  exspcctarc  rciribniio- 
ncin,  licct  non  coiicepcril  iile  daic,  turpis  cst  in- 
ICrcssuseji.s  in  illiid  LcncUcium,quia  iiongraliscstsibi 
collalum.  Scd  nunquid  tenclur  illud  rcsignarc?  Si 
aulcm  nescivcrit  quod  inunus  exspcctcl,  si  iiidigue- 
rii  praelaius^  potcrit  et  dcbet  ci  darc,  et  subvcnirc. 
Scil  nuiM|uid  particttla,  vel  fmstuluiu  reddiluum 
ccclcsiasiicorum  collatum  a  sacerdolc  alicui,  si  Ulc 
*iliid  vcudideril,  Simoniacus  cul?  Non;  cuin  lalis 


prava  spc  cxspcclationis  et  concepiionis  dantis  et» 
accipicniis  parit  Siinoniam.  Usuram  ergo  ct  num- 
niiis  obsccutionis  citra  paclionem?  Iia  quidem,  si 
impensa  ol:se  ;uii  sordida  fiirril.  Si  honesla,  puta, 
si  dans  b(*ncrtcium  ccclesiaslicum  iti  accipicnle 
rcspicit  gratiatn,  scicntiam,  probitatem,  Chrislum 
scilictn  potius  quam  temporalem  ntilitatem  sibi 
|:rjCNtiiam  p^r  obsequium  impensum»  non  erii 
Simonia ;  sed  nec  ipse  boc  intuitu,  ut  temporale 
praeinium  recipiat,  ei  obsequatur.  Item ;  Qweriiur, 
si  pactio  mcnialis,  cum  spe  utriusquepartis  danti» 
ei  accipienlis  scilicet,  indebita  saltem  apud  Dcuin, 
laciat  in  fraudem  Siinoni3P,pariaique  ingressuai 
vitiosuni   in   spiiituale   benencium;  verbi    catisa  t 


439 


VK nnUM  ABBREVIATU:.r. 


«50 


Si  patnius  senex  nopoti  suo  probOj  dbm  lioncsto,  A  sorvicrs  nllnri,  non  vlvit  de  nltnri,  cl  scniinans  spi- 


detlerll  ecclcsiani  snam,  alias  non  (Inturns  iiisi  sub 
ie|ic  percipiendi  obvenlioncs  ei  fruclus  illius  eccle- 
sue  qnandia  vixerit,  nec  ille  alias  acccplums  spiri- 
tiialeni,  nisi  dedcrit  Tructus  illi  anncxos,  (laiili  (cl 
si  sic  Iiabcns  ecclcsiasticiim  bcncficiuni)  tenoatur 
iilud  resijfnare.  Conslat  lamen  qiiod  juraroento  In- 
lerposho,  vel  interponendo  super  concessionem 
perceplioiiis  rructuiim,  ct  ila  vocali  pactlonc  me- 
diante  iiigressus  talis  sil  vitiosus.  Sed  nunquid 
.  declio  alicujus,*  si  Juraverit,  vcl  se  jiiratiinim  pro- 
miserity  quod  consueiudines  illius  ccclesi.T  srrva- 
bil,  et  bujiismodi?  c  Bcatus  aulcin  qui  fncrit  pavi- 
dos  in  talibus  (Prov.  xxviii).  >  ttcin  :  Quid  si  ali- 
l|nis  adininistrationein  dignitalis  ecclesiastic.T  ali- 


litualin,  non  mctit  carnnlia?  Credo  auicm  quod 
sic  cor.un  jnsto  judirc  vcnlifarclnr  ba.»c  causa;  lal!, 
saltcm  porlioiicm  redditniim,  undc  \ivrrc  posscl, 
assignarer.  liijustum  cnim  csl  iiilcgriiatcm  spi- 
rilualium  aruiucm  babcrc  nt  cantandi  in  cbo- 
ro,  inirnndi  cnpitiilnin,  minislraiidi  ad  altarc, 
ct  noii  intcgritalem  anncxorumeis.Talia  cniiu  nec, 
eiiam  in  pias  causas,  liecl  cxpendcre.  Dc  conununi 
aulcm  portionc  cccIeji.T,  po-<ei  qui(fc:n  elecniosyna 
biijnsmodi  aniiiia  inonasteriis,  vc!  nliis  locis  rcli' 
gio  is  assigiiari  ;  de  poriionc  aiilem  spiritua  i,  et 
siiigulari  alicujus  de  ecclesia,  non  possct. 

Cuin  autem  pactio  mciitalis  cx  parte   utrinsque 
provenicns,  faciat  viliosum  ingressum,  inagis  facit 


cui  contnlerit,  aUas  non  collaturus,  iiec  ille  acccp-  "  vitiosum  cx  parie  daiitifi  ccclesiasiiciimbcncfici 


turifs,  nisi  redditus  illius  ei  conccsserit  nsqiie  ad 
ires  aiinos  ad  maritanduin  sororcm  accipicntis 
lieiicficmm  illud,  ut  ct  sic  nccipiatur  spirilunlo,  et 
deliir  lcmporale?  Item  :  Quid  re  rcsigii.intc  ccdc- 
siam  vcl  pracbendam,  ut  cam  ronfcmt  nepoti  siio, 
qnempr«1atus  co^^it  jurare,  qiiol  palruumnoii  ofTen- 
^U  104^^1'  ei  nccessaiia  vit;c  cx  obveniionihus 
miiiistrabit;  (fuod  innlii  approhnni,  cumqiio  iiigra- 
lum  repnlant,  qni  patrno  aporinto  neccssnria  nii- 
nislrare  renuit  ;  qutisi  ca  spcel  ro-intnitu  illo  boc 
beneflciun)  reccpissct,  ct  aliiis  codcm  iiiiiii  u  ri 
Conltilissei?  item  :  Si  prxlatns  non  nlias  dniurus 
nepoiibus  suis  niinoribus  bcmTicin  ccclcsiasiiea,  ct 
si  ad  boc  idem  ci  pnniniper  cognt  caro,  nisi  obv(*u.  ^ 
liones  Cl  fructns  petclpiai?  In  his  oiivnibiis  cnsihus 
iwritur  si  vrliosiis  fucrit  ingressus  eV  Slnvmia- 
eos  ?  Iiem  :  f)ui  nuum  deoriim  spiritualis  scillcct 
iHmeflcii,  et  ei  anncxi  vcndil,  ncutru  n  invondihmi 
derelinquil.  et  qui  uiiuin  cmit,  i.cntium  iiictuptnin 
rHinqiiii ;  crgo  qnf  unnm  dedcnt  ct  roliqiiiini,  ct 
qui  iMiuin  accc|icrii  ct  reliquimi.  Sc.l  pnrlatus  ali- 
qiils  aliriii  confcrt  dignitatem  ccclciiinsiirnm,  alias 
non  collatnrns,  nisi  frnctns  cjns  iinpignornvcrit  nd 
emendiim,  vel  redimendum  ngros,  \d  rcdditiis  cc- 
clesi.T,  vel  in  fabricam,  vcl  snmptus  cjus  conccssc- 
rit  ad  Irmpus  ;  ergo  nllcrum  rccipit,  ct  i:on  reli- 
qmiin,  qiiia  nonstalim.  C.idem  cst  ohjcctio  ile  an:i  i- 
libiis,  liicnnnlihiis,  tricnnalibiis,  et  htijusnio  li,  qiu: 


lum. 

In  inanu  eniin  ejus  et  voluiitatc  est  darc  illud  vel 
non.llle  csi  os.iuin  pcr  qiiod  intraiur  be:ic  vcl 
malc,  vidcat  ne corrunipatur, quo  miiius  gralisd  t-ir. 
Si  auicm  accipicns  bnlniit  volnntatcm  daiidi  munns 
pcrse  velper  allum,  dum  non  dederit,  ciquo  pnc- 
latus  coiilalcrlt  heneticium  ccclc^lasticum  si:icere  ct 
sinc  spc  ali  pn  muncris,  accipitci  iltad  |  OB  litcnii.iMi 
ngons  supcr  prava  voluiitiie  sua,  nec  crii  vitinsns 
cjns  fngrcssus,  cuin  sinccritas  oslii  inancat.  105 
Giaiis  ciiiMi  acccpit,  ct  \Ve  gra  is  dcdit.  Et  si  cn  iii 
prav:!ni  cl  Sim  n  a  nm»  qno  ad  Dci:m,  b:ib:iil  voitn- 
tjtcni,  I  <T!:iEiendo  do  illa,  cnm  eam  ad  elTcclum  non 
pcri1nxc.it,  nihil  Sinioniacc  acquirit  vcl  possidcC. 
Quemndinodum  si  in  volunlale  babcrcm  quod 
enicrcm  a  tc  filiam  tiiam  mihi  in  uxorcm ;  tu  aiitcni 
giaiiscam  mihi  darcs,gratis  ct  sine  empiione  cam 
babcrcm  nxorem.  Item  :  Si  furtum  ccclcsisc  essct 
ocrnltnm  judicio  cjus  secreio,  jndicio  vidclicct  con- 
fcssionis,  simplicilcr  fnrtunicst,  sicqnc  ablatnur  a 
confrssore  prrrcipimr  restrtni;  crgo  Siinonia  occulia 
nicntniis,  sciiircij  judicio  ccclcsio!  intciiori,  no.i 
exlorioi  i,  Simonia  csl ;  et  ndcplum  sic  bcucririum, 
furiivc  sf.iUcct  ct  occnlie  rcsignanduni.  Confcssor 
eniui  judex  hitcrtor  judicftrc  debet  rosiituendum , 
curo  Siii)onia|,  quo  ad  Dcnm,  cominissa  sit ;  jndcx 
voi*ocau8arnm  ct  exteriOHini  non  jndicabit  hoc  es.o. 
Simoniamt  tifsi  rcus  ivnblicc  lioc  confcssus  fiiciit, 
vel  6ir|)er  boc  convictus.  Itcm  :  Sil ,  quod  aliqnis 


onmia  vidcntiir  faccre  in   frnndcm  SiinoniiC.  Ilic  ^  acocilcns  ad    ccclcsiam  vcl   monastcrium ,  dlcnt : 


«iisiiiignnnt  quidam  dicentes  scqncstralionem  re- 
niin  ecclesiaslicarnm  faclain  comniuni  aiictoril:  tc 
Ecclcsix,  ct  ob  ulilitatcm  Cjns,  licit:»m  esse;  pro- 
^cnienlem  anlem  ex  pi-opria  utilitale,  ct  cnpiditatc 
episcopi  Simoniacain.  Item  :  llac  cadein  rrgnla  : 
c  Qiif  mium  vendil,  »  etc,  convint-ilnr  alios  }N^rri- 
pere  Simoniaee,  et  ad  miiius  injustcfructuspncben- 
dx  aliCHJns  per  annnin,  et  alind  Fpirituale,  cui  aii- 
nffiii  sunt  fruclus,  sive  in  illo  anno  servicrit  in  cc- 
deaia  eanonicus  instinitus,  sive  non.  Si  non  servie- 
Hl,  ergo  percipieutes  fnictus  sic,  subtralicnt  ec- 
clMi»  illi  porannnm,  et  servliorcro,  et  servitium? 
=8i  senrierU,  ergo  snbtrihunt  anueium  spintHali, 
ei  t  alligam  es  bori  uiUiranti  (/  Cor.  n\  »  sieqne 


Ofroroiiic  ct  moa  huic  ccclcsirc,  vcl  monasterio  ad 
servjeiitlnin  w€0  (lerpetuo,  si  siuc<!istinc;i(mc  roci- 
pitur,  sanus  erii  ingressus  cjus.  Si  antcin  plura 
qmun  ohlata  ab  eo  cxigantur,  vcl  h\  disiingnatur 
inter  sua  et  illuin,  ut  sua  scilicet  sini  crMisa  cur 
rocipialnr,  viiiosus  crit  ingres&us.  Si  autcm  iDCcr 
siia  ei  ilhiui  distingnatur,  ut  scilicct  rllc  sit  cansa, 
cur  sua  cuni  ipso  rccipiantur  ,  sanus  et  licilns  ert 
ingrcssus.  Si  autem  nionasterium  cgueril ,  ita  qtio  1 
oflercHiem  ae  ilii,  sine  pecunta  recipcro  non  pOKsit 
\el  suiUeutare,  s|>ijilualem  fralemititem  ci  conce- 
Uat,  uoti  corpomlem;  vcl  in  oxccptioaeui  paiipona  • 
tissu»,  et  sustentaiionem  vit;c  illius  exigcre  tioiesi 
ab  co,  ut  cum  iccipiat,  ct  leinporaies  redUilus,  qiii- 


m 


PCTRl  CANTORIS 


m 


Itiiione  conrerenda,  seJ  pro  pcena  pcccaii  in  siippli-  A  pecnnia  acqiie  compelai  laieo,  sicut  ei  clerico.  Cu 


clum.  In  primo  casu  eicludiliir  omnis  pactio  et 
conditio.  In  secimdo  adinittilur  paciio,  ut  scilicet 
sacerdos  paciscatur  eiim  pairotio  de  necessariis 
vitae  invenicmlis.  Sic  etiam  sacerdos  carens  bene- 
ficio  ecclesiaslico,  pacisci  potest.cimn  alio,  ut  mint'- 
stret  in  ecelcsia  cjns,  dnm  morain  fecerit  i»  seholis 
Miper  neccssarionim  imreniione  snflicieiilinm  tuU 
oflirio  cxscquendo;  «t  scilicet  liaLeat  non  laulum 
undc  viTai,  sed  unde  pauperes  pnscat»  ut  quod  pne*- 
dicat  orc,  connrmet  operc.  Similiter  in  lertio  casu 
«idmitlilur  pactio,  (]\\x  ramen  cum  sll  [forle  fii]  sive 
in  secnndo  casn,  sive  iii  tcrlio,  sic  fieri  debel,  nc 
pmpier  eain  iuQrnM  scnndalizeiktur.  Tiirpis  pactio, 
inlionesta  el  cupida  semper  c\cluditur.  Cuin  auieui 
oiliti.i  ecclesi.iSticn  sint  de  grncre  spirihialium.  Nlctit 
saccrdos  vendcns  officiuni  suuin,  puta  locan;.'o  se, 
et  operas  suas,  et  opcra  sna»  et  instrumcnla  cccie- 
hix,  etiam  bencdictiune  nnpi<ali  coinmitiil,  Simo- 
iiiam.  Sic  qiii  digniiatem  paupcrem,  pcrsona!  siioe 
iusufficienlcm,  pro  emolumento  lemporali  illi  ad- 
iiectcndo,  in  eccJesia  siiscipit,  alias  102  non  siib-. 
iiiissurus  collum  jugo ,  oneri  et  officio  diijnitatis 
illiiii  exsequendo,  nisi  propler  auginenluin  rcddi- 
luum  exlriiisece  additum,  vel  addeuduin,  notain 
el  indicam,  non  taututn  vcnalitalis  officii»  sed  pcr- 
sonae  siix  ad  lioc  exsequendum.  Turpius  antcMii  esl 
8c  ipsiiQi  vendcrr»  onaiu  altquod  eitrinsecum.  Iteni 
ad  idem,  causa  I,  q.  2 :  i  Qnani  pio  menlis  afiTe^ 


cnira  pecunia  ecclesis  a  sacerdote  detiir  alicui, 
quandiu  vivcret  hHliet  qiiasi  in  annuam  penMOiieiu, 
ille  tamen  noii  idcirco  alligatur  divino,  vel  ecclesia- 
slico  olficio  exscquciido. 

CAPLT  XXXYIII. 
Quol  modis  comndUUur  Simonia  f 

Commitliiur  autcm  Siin^nia  fraclura  ostii^quoil 
est  Cbristus,  iripliciler :  Munere  a  mann,  a  liii- 
giia,  ab  obsequio.  Qiiai  distinclio  ex  i/oraltfrut 
Gregorii  (lib.  ix,  cnp.  17)  super  illum  locnni  Jcre- 
mix  (cap.  xlviii)  babcri  polest :  c  Malcdiclus  oinnls 
qiii  facit  opus  Dci  fraudulenlcr»  i  scilicet»  pro  re! 
corporalis  prxuiio,  vcl  pro  laudis  verbo»  vel  bn- 
inanijudicii  gralia.  Cst  enim  numinus  vanaeglorla:, 
esl  iiiimmus  eblionis»  est  nuinmus  cnpiditatis»  cst 
numiuus  surdiJa.'  obscculionis.  Scd  de  lioc  uUiino 
qux*rilur,si  siuecxprcssa  paclione  pariat  Sinioniam? 
Ita  quidcin.  103  ^^'^  nunquid  impcnsa  obscquii 
lionesli?  Yidelur  quideni  velle  Iioc  philosophus, 
diccns  (Semec,  cpist.  42) :  IIoc  itaque  in  his  qua: 
aflcclauiiis,  ad  t\\\x  labore  magno  contcndimus  iii- 
spicerc  debciniis,  aiil  nibiljii  illis  coinmodi  esse^  nul 
plus  iiirouiuiodi. 

Q  :se  lain  .«^upervacua  sunt,  quxdam  tanti  non  siinf  • 
Sed  lucc  noii  providcmus,  et  gratuita  nobis  viden- 
tur,  qu;e  ('b:irissime  coiisianl.  Ex  eo  licet  stnpcr 
nosier  appareal,  quod  ea  soln  putamus  eml,  pro 
quibus  |iccuuiam  solvimus;  ca    ^ratniia  vocamus 


ctii,  >  etc.   IJlrum  aiitem  sic  Ikabltain  diguitatcin,  C  1?^^  qnibus  nos  ipsos  impcndiinns,  quat  cmerc  nole- 


vel  erclcsiaslicum  benericium  leneatnr  resigunre, 
quiestioest.  Sieut  antem  [Miciio  vocalis  iii  spiriiua- 
libus  indica  est  venalitatis  et  cffectiva  Simouix  co- 
ram  hominlbns,  ita  et  pactio  meiitalis  cornm  Dco 
et  augclis,  qni  nonnisi  nicnlnliier  loquniitur.  Sic 
ergo  coiisistit  Siiuonia  iii  cxs|>eclaiione  muncris 
accipiendi,  et  in  conceptione  ejiisdem  dandi,  et  in 
spe  utriusque  partis»  dantis  scilicet  ecclesiasiicnni 
beueficium,  et  sperantis  retribuiioncm»  et  nrcipieu- 
tis,  vel  in  spe  accepturi  benencium  ercles-asiicnin. 
Dare  auteui,  est  quandoquc  ila  et  accipere.  Liriim 
aulem  sic  adeptus  beiieficium  ecclesiasticiim  icne.)- 
lur  illud  -csijnare,quaBritur.  Sed  cum  exspeclalio  ct 
concepiio  inuncruin  |uirianiSiraoniatn,  qua^eril  difle- 


nius»  si  domus  nobis  iiostra  pro  illls  esset  danda,  sl 
ainoenuin  rruciuosumqiie  praedium.  Ad  ea  paratts- 
biini  snnius  pervcnirc  cnn?.  sollicitudine,  cnm  peri- 
culo,  cuni  JMCtiira  pudoris,  liberatis  et  tcmporis. 
A.lco  niliil  est  cuiqiic  se  vilius.  Idcm  liaquc  iii 
ouinibiis  coDsiliis  ribusqne  faclamus,  quod  Eolemns 
quotics  ad  iuslitorcm  alicitjiis  mercis  access{n;ii5. 
Yi;!cainus  boc  quod  concnpiscimus,  quanti  '.*ercra- 
tur.  S;epc  mnxiininn  cst  protium,  pro  qno  nullum 
dntur.  Multa  libi  possum  ostcndcre,  qiise  acqnisita 
ncce^tnqiic  libcrinicin  nobis  cxlorserniit.  Nostrl 
cs-emus,  si  isia  nosirn  non  csscnt.  Al  vidctur  loqui 
de  laborc  cor.scque:itc  collatuin  bcncflcinm,  non 
antecedeiiie.  Itciti  :  Nninmus  cupiditntis  cum  es- 


reniia  inicr  Siinouijui  et  lepram  Gicziiicain  in  boc  ^  prcssn    pnclionc,  ct   sinc  expressa  pnctione,  cum 

casn?  Sinionia  quiJem  coinmitiitnr  in  volunlate,  tum 

coiicipieiiiisdare,tum  cxspeclationis  acdpcrcs  kpra 

vcroGlcziuca  in  opere  lantnin^  scilicctcuni  daiur,\cl 

cum  aciipitur.  Itcm  :  Si  cxspcctatio  lanluin  inlcrvc- 

iicrit  duni  accipicns  ccclcsiasiicum  beneliciuuu  n  lali 

scivcrit  pcr  coiijccluras  euin  exspcctnrc  rctribniio- 

ncin,  licct  non  coiicepcril  ille  dnic,  lurpis  esi  in- 

l^cssuscjr.s  in  illud  bciicliciuni,quia  nongraliscstsilii 

^oUaluiu.  Scd  nunquid  tenetur  ilhid  rcsignnrc?  Si 

autem  nescivcrit  quod  inunus  cxspcctct,  si  indigiic- 

ritproelatus»  polcrit  et  dcbct  ci  dare,  et  snb>enirc. 

Scd  nuiM|uid  particuU»  vcl  rrnstuluiu   reddituiim 

ccdesiasticoruni  collatum  a  sacerdolc  alicui,  si  Ulc 

'"ud  vcndiderily  Simonincus  ciit?  Non;  cuin  talis 


prnva  spo  cxspecl:iiionis  et  concepiionls  dantis  et» 
accipiemis  pnrit  Siinoniam.  Usuram  ergo  et  num- 
nius  obsocntioiiis  citrn  pnclionem?  iia  quidem  ,  si 
iiiipensa  ol:sc^nii  sordida  fucril.  Si  honesia,  puta, 
si  dnns  bcneficinm  ccclcsiasticum  iti  acci|>ienie^ 
nspicit  grniinin,  scicntiain,  probitatem,  Chrisluin 
scilicct  poiins  qiiam  temporalem  utililatem  sitil 
i:rjCNtiiaiii  p^r  obsequium  impensuin,  non  erii 
Simonia  ;  scd  nec  ipse  hoc  intuitu,  ut  temporale 
prxmium  recipiat,  ei  obsequatur.  Ilein :  QuaeritBTp 
si  paciio  mcntalis,  cum  spe  utriasque  pariis  diiiCi» 
ci  accipientis  scillcet,  indeblia  saliem 
inciat  iii  rraudem  Simoni«».| 
vitiosum  In  splritiiale  beneAcim 


m 


Vt-RnUM  ABBREVIATLM. 


«50 


Si  patrnns  senex  nopoii  sno  probo,  dbm  lioncsio,  A  sorvicns  :illnri,  non  vivit  de  nltnri,  ol  somiiians  spi- 


deilcrll  ecclcsiam  snam,  alias  non  dntunis  iiisi  sub 
Fpc  percipiendi  obvenlioncs  ei  fruclus  illius  ecclc- 
siae  qiiandiu  vixerii,  nec  ille  alias  accoplunis  spiri- 
tnalem,  nisi  dederli  rructus  illi  anncxos,  daiili  (cl 
si  sic  liabcns  ecclcsiasticiini  bcncriciiiin)  tenoatur 
iilud  rcsi^nare.  Conslal  lamen  qiiod  juraroento  lii- 
lerposiio,  vcl  interponcndo  supcr  concessionem 
perceplioiiis  fructuinn,  et  ita  vocali  paciionc  me- 
diante  ingressus  talis  sii  viliosus.  Sed  nunquid 
eicclio  alicujus,*  si  jnraverit,  vcl  se  jiiraiiinini  pro- 
miserit,  quod  consuetudincs  illius  ccdesi.r  siTva- 
bil,  Cl  hnjusmodi?  <  Boatus  aulcm  qui  rncrii  pavi- 
dus  in  tulibus  (Prov.  xxviii).  >  ttciii  :  Quid  si  ali- 
l|nis  adininistrationem  dignitalis  ecclesiastic.T  ali- 


litualin,  non  metil  carnalia?  Credo  autcm  quoJ 
sic  corMm  juslo  jiidire  vcnlilarclur  lia»c  causa;  lall, 
snltcm  portionoin  redditunm,  undc  \ivrrc  posscl, 
assiirnarcr.  Iiijustiim  onim  osl  iiitogiiialcm  spi- 
rilualium  nliqncm  hnbcrc  nt  cantandi  in  cho- 
ro,  iiilrnndi  cnpituliim,  minislraiidi  ad  allarc, 
ct  noii  iiilogrilatem  anncxorum  cis.Taiin  cnini  ncc, 
eiiam  in  pias  caiisns,  licol  oxpcndorc.  Dc  conimuni 
autem  portionc  ooiIi^Mir,  po-ieiquii^:n  clocmosyna 
liiijnsmodi  nniiiia  monasteriis,  ve!  aliis  locis  rcli' 
{!io  is  assigiinri  ;  de  portionc  ar.tein  spirilna  i,  et 
singulari  .'iliciijus  dc  ecelc»in,  non  possot. 

ruin  nuicin  pactio  mcntalis  cx  partc   ntriiisqne 
provonicns,  facial  viiiosnm  ingrcssnm,  ningis  facit 


^  _„     -      -     _-.  ,         ,    ..   _-       ..  ^ ,    --- o 

cui  contnlerii,  alias  non  collatums,  iicc  illc  acccp-  '^  vitiosum  ox  parto  daiilifl  C(  clesiasiiciim  bfnoficitim. 


tums,  nisi  rcddiius  illiiis  ei  conccsserit  nsqne  a:l 
ires  annos  ad  maritanduin  sororcm  accipiontis 
liciieficium  illud,  ui  ol  sic  accipiatur  spirilnnlo,  ct 
delur  lcmporale?  liom  :  Quid  ('c  rosigii.inlc  ccdc- 
siam  vd  pncbendam,  nl  cam  ronrorat  nopoti  siio, 
qnempr«latns  co;;il  jurare,  qiio  I  patninmnon  ofTrn- 
^l*  104  s^*'  <^i  noccssaiia  vil;c  ox  obveniioniliiis 
iniiiistrabll;  (fiiod  iniibi  approlinni,  cnmqiie  ingrn- 
lum  repnlant,  qni  palrno  aporinto  nocossnrin  nii- 
nismre  renutt  ;  qunsi  ca  spccl  ooinlnitu  ille  boc 
beneflcium  rccopisscl,  cl  alins  codein  Intiii  n  fi 
Conliilissei?  licni  :  Si  prxlalns  non  nlias  dninrus 
nepolibus  snis  minoribns  bcnoncin  coclcsinsiirn,  et 
si  ad  boc  idem  ci  pnrumpcr  co<^nt  cnro,  nisi  obven-  <^ 
liones  ei  rrnclits  pcrc:pinl?  In  liis  oimiibiis  Ciisilnis 
iwritur  si  vrliosns  fucrit  ingrcssii«,  et'  Simonia- 
cns  t  Tlem  :  t)ui  nuum  deornm  spirilualis  sciticct 
iMmeficii,  et  ei  anncxi  vcndii,  nontrn  it  invondiinm 
dcrelinquil.  et  qni  unuin  oniit,  i.oniium  iiioii;p;nin 
n*niiquil ;  ergo  qnl  unnin  de(!oi-ii  cl  roliqiiiini,  ct 
qni  iniuni  acccpcrii  ci  rrliqiMnii.  Sc.1  pnrlalns  ali- 
qiiEs  aliciii  confcrt  digniinieni  cccIcHnsiirnin,  :ili:is 
non  collalnrns,  nisi  fniclns  ojus  iinpignornvcrit  ad 
emendiim,  vel  reilimcndnni  agros,  vcl  icdtliins  cc- 
elesiac,  vel  in  rabricam,  vcl  snmptus  cjiis  concessc- 
ril  ad  toinpus  ;  ergo  altcrum  rccipil,  ci  i:on  rcli- 
qitiiin,  (piia  non  statini.  £.idem  cst  olijeclio  de  an:i  i- 
libiis,  liicnnnlibiis,  Iricnnalibiis,  et  Iiiijiisino  li,  qiu: 


In  manu  cnitn  ejus  et  votuntatc  est  dnrc  illud  vel 
noii.llle  cst  os.ium  pcr  qnod  intraiur  be:ie  vcl 
malo,  vidcatnecorrninpntiir,quomiuusgralisd  t!ir. 
Si  anicm  r.cripicns  bnbnit  voiiinlatcm  daiidi  inunns 
por  sc  vel  per  alium,  du:n  no:i  dedcril,  ciquo  pr.x- 
hilus  coiil:iierit.bene(lciiiin  Ci'c!c>iasticum  si  iccre  el 
sinc  spc  ali  pn  munoris,  nocipitc*.  illad  |  OB  lilcnii.isn 
agons  supcr  prava  >oIuntitc  sua,  nec  eril  vitin;us 
cjus  Ingrcssns,  cum  siiiccritas  ostii  inancai.  105 
Grniis  ciiini  ncccpit,  ct  iPe  gra  is  dcdit.  Rt  si  en  iii 
])iav::in  cl  Sim  n  a  am»  qno  ad  Dei:m.  bitbuii  vol  in- 
t.ileni,  I  (Y;:iiiendn  (!c  illa,  cum  eam  ad  elTcctum  non 
prrdnxc.il,  niliil  Sinioniacc  acquirit  vci  possidcC. 
Qnemndinoduni  si  in  volunlnte  babcrcm  quod 
enicrcm  a  tc  filiain  tiiam  inibi  in  uxorein ;  tu  aulcni 
giaiiscnm  niibi  darcs,gratis  ci  sine  empiionc  cam 
baberem  nxorem.  Iteni  :  Si  rurlnm  ccclcsise  cssct 
ocriiUnin  judioio  ejns  sccreto,  jndicio  vidcliccl  co:i- 
fcssionis,  simplicilcr  rniiumcst,  sicqnc  abliitnnr  a 
conrrssore  pra^cipitnr  rcstitni;  crgo  Siinonia  ocrnlia 
ntcntnlis,  stilicctj  jndlcio  ccclcsia!  iiitciiori,  no;i 
cxiondit,  Simonia  osl;  et  ndopinm  sic  benefirinm, 
fiirtivc  srilicct  ct  occnlle  rcsignanduin.  C(mresSMr 
eniui  jiidcx  intcrtor  judicarc  d(*bcl  rosiituendum , 
cum  Siinonia|,  quo  ad  Dcnm,  commissa  sit ;  jndcx 
voi*o  oansarnni  ct  extcrio  uni  iion  jndicablt  boc  es  e 
Siinoiiiain,  iiisi  rcus  pnblicc  lioc  conrossus  fiicii:, 
vcl  6i^u*r  Ikic  coiivictus.  llcm  :  Sit ,  quod  aliqnis 


omnia  vidcnliir  faccrc   in   fraitdem  Siiiioni;c.  Ilic  ^  aceodens  ad    ccclesiam  vcl   monastcrtnm ,  dicr.l : 


distingnnnt  qnidam  diccntes  scqncslrmiunein  re- 
niin  ecclestaslicarnm  faciain  coninmni  aiiotorit.  tc 
Ecclesix,  ct  ob  ulilitntcm  c]ns,  lioil:iin  cssc;  pro- 
^ciiientein  aiHcm  ex  pnipria  iitilitale,  ct  cnpidiinic 
fpiscnpi  Siinoniarain.  Item  :  llac  cadcin  regirla  : 
«  Qiii  uiiam  vendit,  »  etc,  convincilnr  alios  }N'roi- 
pere  Simoniaee,  et  ad  minus  injnstcfructusprxbcfi- 
dae  aliCHJus  per  annum,  et  alind  Fpirituale,  cui  nii- 
vei!  svnt  fruclus,  sive  in  illo  anno  eervicrit  in  cc- 
deala  canonlcus  instiiutus,  sive  non.  Si  non  servie- 
rit,  «rgo  percipicntes  fnictus  sic,  subtrabent  oc- 
cWhi  Hli  poraiimim,  et  servitorcro,  ct  servitium? 
W  ■niieill,  ergo  snbcrabitnt  annexuin  spiritiiali, 
^^  .Mm^  «  barliiiUtraiMl  (/  Cor.  n\  »  sicqne 


OfTcroiiic  Ct  mea  buic  ccclesirc,  vcl  inonasterio  ad 
servieiltlnm  inco  perpetuo,  si  siuc  distincionc  reci- 
pilur,  sanus  erii  ingressiis  cjus.  Si  nntcm  plura 
qiHini  oblata  ab  co  exigantur,  vcl  hi  disiingnatur 
inter  bua  et  iliuin,  ot  sua  scilicet  sini  CMisa  cur 
rccipiainr,  vitiosus  erit  ingressos.  Si  autcin  iDtor 
sna  ct  illiiui  distiugnatur,  iil  sciiicct  rllc  sit  cansM, 
cur  sua  cuni  ipso  rccipianlur  ,  sanus  et  licitns  f  r't 
ingrcssus.  St  autein  nMMiastcrium  cgneril ,  ita  qtio  I 
oflcronicHi  »e  illtt  sine  iiccunia  recipcro  non  pOKsii 
\cl  &ubleiaare,  spiiiiualcm  fratemitaiein  ci  conce- 
Uat,  uoti  corporaleai;  vcl  in  oxceptioneui  panpcrta  • 
lissu»,  cl  susiciitationem  vit.-c  illius  exigcre  tH>tesi 
ab  co,  ut  cuin  iccipiiit,  cl  lcinporales  redUilus ,  qni- 


151  PETRI  CANTORIS  I3i 

bii8  tantum  suslenletiir  dam  ticerit.  Quod  iti  per-  \  nimus.  Item 

petnbs  exegerii ,  jam  roanifesta  cupiditas  tiliosum 

lacit  ingressum.  Ex  his  autem  liquet  non  debere 

construi ,  vel  fundari  aliquod  monasterium »  sine 

certo  numero  agrorum ,  pecorum  et  persooarum. 

Cum  enlm  ista  augmentum  susceperint,  nomiisi  dif- 

-llcile  laqueos  et  cupiditates  Simonis  viur^  potoriu 

Quid  si  familiaribus  episcopi  mibl  iion  benevolis 

dedero,  ne  famam  meam  apiid  eum  bcdant,  sed  si- 

lciint,  nec  juvent   ut  mibi  conferaiur  benefictum 

eeclesiaslicum  ?  Sigiium  taciturnitatis  cum  babeant 

consulere  episcopo  vitiosum  facit  in;;ressum.  Quid 

si  non  sint  familiares  cpiscopi,  et  tamen  eis  dedero, 

ne  fsimam  ineam  incrustent  ?  Non  propter  boc  erit 

vitiosus  ingressus.  Sed  nunquid  si  dedcro  oatiario 

episcopi,  ut  ingrediarincapellam  ejus,  iibi  ordiner?  B  pactione»  usque  ad  canipulum  prooflQclo  caneclla« 

Mon ,  cum  ordo  jam  mihi  debeatur  examinatione  ,      r\x  administrando  acciperet. 


Si  abbatem  emere  mitram, 
cipationes,  ct  bnjusroodi,  iie  episcopo  sttlijlcialiir^ 
Simoniacum  sit.  Videtur  quidem ,  quia  isfa  aoM» 
sunt  spiritualibus,  quod  quidem  est.  Cuilibei  an- 
tem  eiiam  in  spiritualibus  Hcet  redimere  jus  svnm. 
Unde  projice  pecuniam,  ut  emas  tibi  paradltom. 
Item ;  Quxritur  si  Simonia  est  dare  procnraiio- 
nem,  vel  redditus  collegio,  ul  celebret  fesium  lan- 
cii  alicujus  in  duplicibus,  quod  prins  nonuisi 
simpliciter  celebrabal,  vel  eliam  pro  decaniamlo 
bymno  novo,  insueio,  et  bujusmodi.  Nec  bic  omni- 
rooda  puriias  est.  Bealus  Thomas  Cantuariensis»  uC 
Simoniam  a  domo  sua  penitus  amoverei«  insiituens 
magistrum  Arnulpbum  cancellarium,  cum  Jura- 
taiento  astrinxil,  quod  nec  cum  pactloiie,  nec  tine 


roeique  susceptione  in  matricula  qii»  prxcessit, 
eliainsi  non  prxcesserii  exaininaiio ,  vel  susceptio  , 
ei  tamen  bnjus  causa  spe  ordinandi  si  ingressus 
ftiero,  quia  dignnssum  ordinari ,  non  erjt  viliosus 
liigrcssus ,  si  propier  boc  ei  dedero ,  quia  nulla 
penes  cum  est  cura  de  ordinlbiis.  Extciidii  auiem 
Slmonia  ramos  suos  ab  aluribus  in  quibus  radicala 
sedet,  et  nidiflcat  usque  ad  fores  et  introilum  ordi- 
num  confcrendoriim.  Assisilt  enim  capellanusordi- 
naloris,  106  "I*  ordine  coUaio,  staiim  rapiat  for- 
cipes,  et  nianutcrgium  de  nianibus  fjiis,  cur  acci- 
piai  consiirliidinem  allegaiis ;  coiiqiicrcns  eiiam 
qnod  non  a  singulis  ordinalis  singula  manutcrgia 
ftccipiat ;  el  saepe  quod  mutuo  accepit  vidua;  rapit 
nianus  ejns  sacritega.  Archignlliis  eti.im  causa  pras 
scntandi  onlinandum  in  sulMliaconum  Ires  solidos, 
in  diaconuin  quinqiie  vel  quatuor,  in  sacerdotem 
septem  in  pastum  exigit.  Siciil  autem  cmerc  vcl 
tendere  principale  est  Simonia,  iia  et  acccssorium, 
el  omnia  ci  adjuncUi  cx  oflicio  ccclcsiasiico  debiu 
ei,  cui  confertur  priiicipale.  Crgo  vcndcre  sigillum 
canipulum,  justiliam,  ceram,  et  biijusiiiodi,  nisi 
paupcrtas  excuset,  Simonia  est.  Unde  Gregorius 
(bomil.39)superLucam  (cap.  xix)  ibi :  i  Ei  ingrcs- 
sus  in  templum  coepit  cjicere  vendentes  el  emcnies 
In  illo.»  Miiltl,  dumpro  religionis  babitu»  sacro- 
runi  ordinum  locum  pereipiunl,  rcligionis  officium 
in  morcimonium  terrenae  negotialionis  convcrtuiit.  D 
<  In  templo  colurobam  vendit  (Jom.  ii),>  qui  boc 
qiiod  quibusdam  jure  competii  ad  praemium  lar- 
giiur.  c  Justiiiam  vendit,  >  qui  hanc  pro  prsemii  ac- 
cepiione  serval.  c  Emit  in  lemplo ,  >  qui  cum  hoc, 
quod  proximo  jure  debet,  negat,  dato  patronis  prx- 
niioul  injustam  causam  foveant,  emit  peccatiim. 
Quibiisdicitur  :  c  Fccistis  domuin  meani  speluncam 
latroimm  (Ifff»*.  xxi;  Lirc.  xix).>  Per  malitiam 
eaim  et  cupiditaiem  occidnnl  ubi  Tiviflcare  debe- 
reiil.  Item  ;  Quttriiur,  si  emere  rraierniUlem  islaro 
Tiilgarein  a  qua  quis  expellitur  non  soluio  pn>- 
vnisso,  Simoiria  sil?  Viileuir  qiiidem  cura  spiritua- 
Ubns  annexa  sii,  nt  missarum  solemniis,  et  siillhi- 
giis,  et  oraiionibus  fldelium;  lioc  UnifD  non  difll- 


CAPUT  XXXIX.  • 

De  pana  Siinoniacorum. 

Soquitur  de  poena  Simoniacorum.  Giezi  pro  im- 
maniute  criminis  percussus  est  lepra  (IV  Reg.  v). 
Simon  damnaius  in  gehenna.  In  praesenti  damnj- 
lioiiiscjus  daia  est  scntentia.  c  Pecunia  lua  tocum 
sit  in  perdiiionem  (Aet.  viii).  >  Quidam  etlam  pro 
libcrute  Ecclesiae  rcdimenda  vendcns  priHcipibus 
jiira,  ei  beneficia  ccclesiaslica,  107  consueu  pri- 
vaius  est  pi*xdicandi  graiia.  Alius  dum  conferrel 
ordiiies,  dicens  :  c  lu  nomine  Patris  et-Filii,  >  defccii 
iii  leriio  signo.  Obinutuit  eniin  cum  debult  Invocaro 
c  Spiriium  sauclum.  >  Quasi  dlcerel  ei  :  c  Graiis 
acccpislis,  graiis  dale  (Malik.  x).  >  Atceworlum 
etiam  sicul  ei  principale.  Unde  Cyiiacus  di.iconui 
oblalis  ei  muneribus,  ut  venirel  curare  flllam  Sapo- 
lis  regis,  ait  :  Absit  mihi  Christi  gratiam  per  mo 
esse  venalem!  Praecedite,  Inquil  nuntiis,  non  ascen- 
dam  cquuin,  sicul  nec  Cbristus,  sed  pedes  sequar 
vos.  Qujedam  ctiaro  mulier  religiosa  fere  penitus 
nihil  inanducans,  el  in  exslasim,  et  visionem  ango- 
licam  sacpe  rapta,  dtim  sub  obtentu  aediflcandx  ca- 
pellac,  et  agrorum  emendorum  ad  opus  monaslerli 
illins,  dona  ab  offerentilius  susciperet,  gratiaro  pri- 
siinam,  et  spirituni  prophellcum,  el  allocutioDem 
amihit  angelorum.  Et  alii  aliis  modis  pluriniis  a  Deo 
graviler  punili  suitt.  ^  ^ 

CAPUT  XL 
De  eommulatione  ipiriluiUium. 

Sequitur  de  commulalione  spiritualiom ,  quac 
emptionis  ei  vcnditionis  contractui  vicinatur.  Cnde 
et  notam  Simoniae  facere  vidctur.  Commolatlo  etlam 
mercium  in  quibusdam  proviiiciis,  ubi  copia'  moncla 
non  cst,  locum  lenct  contractus  cmpiionls  et  Teii- 
dilionls,  ut  pro  mcrce  inerx,  pro  animali  aniinal 
accipiatur.  Sic  ct  coinmutaiio  in  spiritu  il.bns,  omp- 
lioni  el  venditioni  non  multum  videtiir  absimllis, 
el  quod  faciai  Simoniam.  Ilac  ratione,  commercio, 
pactio  ooinmuiaiioiiii  (propter  quani  resignalur  be- 
neflcium  ecclesiasticum,  prop.er  quam  etiam,  el 
per  quam  aperilur  Ingressus  in  aliud)  Simoolam 
facii,  inter  epiKopum  daulcmy  coiiKiuiu  ir.nttn 


«35  VERBUM  ABBREVIATUM.  I54 

%ajiiu  €ommDUitionif,  et  inter  retignantem  beneA-  A  incer  tafem  et  viearium  temponlem  non  facit  Simo- 

niam,  qnia  necessiute  excusatur. 


cim,  quod  episcopus  'proprio  nepoli  confert.  Ergo 
etinter  reiignanles,  eliam  citra  conscientiam  dantls 
«piftcopi.  in  quo  casu  (Milicet  episcopo  inscio  pa- 
ctionis  hujus  commutatiotiis)  lieneflcium  iliud  non 
SiBHMiiace  dabit  nepoti  suo»  ille  tamen  Sirooniace 
IlhKl  acqniret.  Item :  Pur  bujusmodi  commuutionem» 
pnrcipiie  defimarum  redempurum  a  manu  iaicati, 
flt  redJituum  ex  loculis  provenienlium,  quodcunque 
eeclesiaaticuni  beneficium  h:iberi  poiest,  et  ita  om- 
aea  praebendje  ecclesix  aliciijus  per  commuiationeni 
lalinm,  non  ^Simoniace  comparari  possunU  quod 
lamen  falsum  esl.  Item  :  Deutcmnomli  cap.  xxiif 
c  Si  quis  babuerityxorem,  elquxsierit  occasionem 
«finiiitendi  eam,  postquam  seuiores  civitatis  hoc 


CAPUT  XU. 
De  Coritii. 
Sequitnr  de  Coritis.  Giijusmodi  snnt  qni  per  pre- 
ces  et  violrntiam  saccnlarium  principum,  sive  ec« 
desidsticorum  in  Ecclesiam  iiitnidunlur :  et  lioe , 
vel  quia  damnum  rcrum  temponlium  tiineturf  vel 
damnum  corporiSt  vel  servillter  liinentur  principes. 
Sic  auteni  intrusi  majus  peccalum  habent ,  qiiMm 
Simoniaci.  Sicutenim  latro  pejor  esl  fure,  quia  liic 
occidi,  ille  fust'gari  praecipilur,  sic  ct  Coriia  Simo- 
niaco;  quia  hic  in  pace,  scilicei  daia  pecunia ,  in- 
trat  ecclesiam ;  Corita  vero  per  violeiitiam ,  fran- 
gendo  ostiuro.  Si  ergo «  ubi  non  delinquimus  parea 


cognoverint,  1  secunduin  legem  cum  punient,  et  "  sumus,  si  Jubetiir  nobis  iion  domiiiari  in  clcro,  sed 

dicitur  nobis  :  c  £t  dominaniliii  piscibus  inaris  ct 
besilis  terrsc  (Gen.  1),  1  id  esi  beslialiter  viventil.us 
tatituin,  non  illis  qiii  recte  vivuut,  qui  nou  ccimnii- 
serunt  aliquid  super  quo  corripi  debent;  cum  eiiam 
major  doiiiinus  feuda  niiuoris  domini  non  possit 
dare,  vel  el  pra^cipere  ut  dei,  iiccmauor  praelatus 
nilnori ,  ut  <!et  ecclesiasticuin  beiieAciuiii.  Scd  nec 
dare,  cum  illius  sit  illud  dare,  nisi  in  casu ,  scilicct 
109  in  poena  raale  dantis  ecclcsiasliiuni  bcnefl- 
ciuui,  tunc  ci  pnccipcre  posscl,  iu  ut  nicliori  dare- 
tur.Aliierprapcipientcset  hujusroodi  emancipaiiones 
et  exccpiioiies  ab  obedientia  luinoris  praelaii  procu- 
rantes,  tanctilatem  vel  sinceriiaieni  ostii ,  iion  vi* 


adjudicabunt  illam  ei  in  uxorem,  c  ita  ut  non  possli 
eain  dlmitlere  omni  tcmpore  viuc  siix.  »  A  simili 
ergo  :  Si  iste  legitime  sortllus  est  ecclesiarai  et 
qii«rit  occasionem  ut  eam  dimitlal,  quia  alia  pin- 
gaior  est  et  uberior,  secundum  poenain  consiltutain 
in  canonibus  puniri  deberet,  et*  in  ea  mauerc  ouini 
lempore  viue'sii». 

106  Mo^    Umen  quod  commnutio  et  pcrso-* 

unim  ei  beneflciorum,  auctoriute  Ccclesix  facu, 

-el  ob  ntiliutem  ejus,  admittitur  :  quas  vero  fil 

propler  temporale  commodum,  ubi  atienditur  sci- 

Iket  magis  propria  uiilius  quani  Ef?clesi»,  mevwn 

videior.  Nolo  tamen  c  os  meum  in  coeium 


ponere  {P$aL  lxxii),  »  ut  asseram  hoe  esse  Simo-  ^  dentur  servare,  sed  prticularia  schismata  hiduce 

^.m »I^_  • ■■      .       !  ^    _^       .«    ^..Xl  .  . A     I   •.  '11        I  •      ^  I         ^     •• 


niacnm,  cum  summus  pontifex  Alexander  II  hujus- 
nodi  conirouiationem  fieri  ex  dispensatione  con- 
Cnuerii,  nescio  sivc  in  scriplo,  sive  aifie  ecfi|ao. 
Ilcm  Dominus  :  c  Gratls  accepistis,  gralis  daie 
{UaUh.  x).  »  £1  itcm  idem  alibi  :  c  Si  invitatus 
fncris  ad  coBnam,  recnmbas  in  novissimo  loco,  ex- 
spcctans  quousque  dicatur  tibi  :  Aniice,  ascendo 
superiiis  {L«c,  xiv).  »  Ct  Aposlolns.  c  Nemo  sibi 
sumat  honorem,»  elc.(Bebr.y.)  Ex  his  iribiiscolli- 
gitur ,  c  quod  gratia ,  liisi  datiir  gralis ,  noii  est 
gratia  (!iom.  xi).  »  Sed  critne  mcdiuin  inler  :  c  A 
Deo  vocari,  etsumere  sibi  honorem  ?  »  {Hebr.  v.) 
Aiisit !  Non  enim  a  Deo  vocaris,  nisi  pcr  euin  asceiH 
das,  nisi  gratis  accipias,  scilicet  ut  uihll.tuuin   In- 


re,  ex  quibua  couAubitur  illud  uni\ersale  schisma, 
ct  sepAratio  a  Roiuana  EccUsia.  De  qua  Apoblolus : 
c  Niai  venerit  discessio  priinuiii,  ei  revelalus  fiierlt 
honio  pi«cati ,  flilus  |»erdltionis ,  qni  adversatur  ei 
exlollilur  siiper  oinne  quod  dicilur  Deus,aut  quod 
coliiur,  ita  ut  hi  teniplo  Dci  scdcat,  oslcndens 
se  unqunm  sil  Deus  (//  Theu,  11).  »  Uoc  auiem 
dico  potius  limcndo  el  dubiUn Jo,  qn.un  asserendo, 
c  ne  ponam  os-meiim  in  coeluin  ( PsaL  lxxii  ) ,  » 
maxiine  cuin  omiies  rcs  Ecclcsix  sint  in  poiestnie 
niajoris  pnclati ,  tunc  lainen  cntn  niiiior  pra*liitus 
deilnquii. 

CAPUT  XLII. 
De  pmna  Corltaruni, 


lerpreUnSp  tlbi  suinls  honorem.  c  Aliundc  Inlrans  |.      Sequitur  ile  poena  CoriUriiiii.Core,  igne  deras!o 


qoain  pcr  ostium  (Joan,  x),  »  aliunde  ascendcns, 
llb  ailo  qoain  a  Deo  vocaris.  Scd  qiiiil  si  fractiira 
•atii  tantum  sit  iu  volonlate,  et  noii  in  opcrc? 
Pmniteas  de  voluntate  et  beneflcium  acceptum,  licet 
cum  voluntate  mala,  relineas,  gratis  Unien  datuin. 
Non  minus  cnim  accipiam  codicero  tuumr  si  giaiia 
UlQm  mibl  dederis,  licct  proposuerim  llluni  enicre. 
Coostat  ergo  ex  his  qnod  pactio  super  augeiiila  pen- 
sione  (maxime  haldia  inter  clausirales,  cnro  coram 
anii^arniu  non  habeant,  ct  vicarium  perpetuuin  In- 
siltuiuro,  vel  instltuendum)  Simoniain  facit;  si 
iiiter  clericum  ssecularein  et  vicarium  perpctuum 
qua^stio  est.  Tutins  enim  essel  quod  assignaix  ct 
certx  pcosiones  esscnt  utriusque.  Pactio  autcm 


misso  comliustus  est  in  signuni  »ierni  ignis  tempo- 
rale  sccuturi  (/Vam.  xvi),  eo  quml  violenter  cibi 
nsiirpavit  oOtcium  sacerdoUle.  Ozias  eiiain,  quia  in- 
debite  tftigit  thuribuium  lanquain  ai  sac^erdos  esset, 
iepra  peroussus  est  (//  Paral,  xxvi) :  iu  et  Oza 
aream  {II  Btg.  vi),  ei  Maria  soror  Asiron  ob  solam 
detractioiiem  (iYnm.  xii). 

CAPUT  XLIII. 
De  $angninilu,  qui  etdificant  Sion  in  eanguiHibiis. 
«  Sicut  auteiu  lcpra  Gical  (i  Y  Reg.  v),  ainceritatcni 
ostii  per  qiiod  intratur  in  Ecclesiam,  el  spiritiiale 
beneficium  corrumpit,  slc  carni  caro  et  sargnis.  Cum 
enini  dalur  et  sanguini,  non  grailjB  dalur,  sed  na- 
lura.  c  riraiia  eniin.  nisl  graiis  deiur,  nonestQta- 


135  »*ETIU  C^NTOUIS  *^6 

iia  {Rom.  xi).  i  Sicui  crgo  iinpcdimcnUiin  osl  lcpra      vos  (*/«///*.  xxv),  >  insiiiiians  iiol»ls  sc  csse  inii  aii- 
niMi   niin  iuiniis  ilniiir  craii»  ecclcsiaslicum  bcne-  ^  duin  Jiiaiimc  in  spirilualibns  confcrcndis.  Oli  lioc 

cliain  Peiruni  cl  dc  alia  Iribii  gcniluin  Joanni  pr;r- 
fecil  {Joan.  xxi).  Ilcm  llicrouymus  :  Moyscs  aiui- 
cus  Dci,  (Mc/  bupra  in  lioc  codcui  lilulo  fcre  in 
priucii)io.  llein  :  Si  unus  cx  septem  diaconibiis,  iii 
scpiimana  vicis  sux  Jion  distribuissct  paupcribus, 
c  proul  unicuique  opus  cral,  >  qiiorum  c  craiit  om- 
nia  commiinia  (AcL  iv),  »  scd  rcscrvarei  ea  vcl 
pariem  illorum,  quo  ininiis  pasccrcntur  paupcrcs , 
uxori  cl  libcris  :  Qiiis  adco  ntcntis  cxpcrs  cst,  iit 
nou  crcdai  illiim  siaiiin  essc  pcrcussum  a  Pctro, 
eodcu)  £ulminc  et  lcrrorc,  qiio  Ananias  et.Sapliini, 
cadem  eliam  malcdiclionc,  qiia  Siniou  Magus  pcr- 
CUSSII6  esl?  (Act.  V.)  Ncpoicin  ergo  iuum  iu  colum- 


Giezi,  qiio  minus  dalur  gratis  ecclcsiaslicum  bcne 
flciwn,  ila  cl  bic  caro  cl  sarguis  vidclur  impcdi- 
menlo  esse.  Uxc  aulein  poiiusoiijicicntlocl  opiuando 
iiidmoquaiM  a!>sercudo.  Sic  daniibus  objici  poiesl 
qiiod  siiiiilcs  biui  Jud;£,  qui  lociilos  habuii  duplices, 
Doiiiini  sciiicot,  in  quibiis  eraiil  rcs  paiipcruiu,  ei 
piopiiiis  iii  quibus  niiUcbal  qiiu:  asporlubal  uxori  cl 
Itberis.  Qui  si  propler  ruitum,  quasi  uiiius  dici  com- 
niibii  sacrilcgium,  cujus  u:eiilo  iii'eruii  sus|jcndi  l:i- 
queo  (Joau.  xii),  quanlo  inagis  furluiu  ei  sai  riby 
{;iuin  coiniuiilil,  qui  pairiiuouiuin  crucifixi,  paupe- 
ribus  eroganduin,  iion  dico  ad  borain,  dal  cariii  cl 
sanguini,  sed  oinriuui  dispciisandi  rcs  paupcruiu* 
duui  vixcril,  nepoli  coniiuillit;  quem  ciiani  iu.ie 


110suui|>lus  ructuiumcshenovii,  nou  in  ususpau-  f)  nain  Ecclesioc  non  crigas,  tamcn  ecclesiaslicuin  be- 


puruin,  sod  in  auibiiionem,  vaDiiateni,  cl  sasculi 
luxus,  sicque  fraudalunim^jcispoliaturum  paupcrcft, 
iiuo€liri&ium  rcbus,  ei  boiiis  suis?  Ilcm  :  Ciiin  de 
iidraniibus  iii  Ecclesiaiii  per  o&liuia  dicaliir  2  c  <jui 
iion  ex  sanguiuibus,  iicqiic  ex  voliuitale  caruis,  6cd 
ex  Deo  nati  sunt  (Joatr,  1) :  >  de  intrantibus  per 
cariiein  et  iauguinem  dici  polcf  t :  Qui  ex  sanguiiii* 
IniB,  ei  ex  voluntaie  carnis,  noii  cx  Doop  uati  suul» 
in  ordinum  ei  b^i>eficiarum  ccclcsiasticorum  pcrce- 
piioue.  Pluret  autciu  auni  naiivitates  nostrx.  Sicul 
euim  nasciinur  in  baptiuno  Deo,  iia  et  iu  sacra- 
ineiiloniiu  altorum  percepiione.  Talcs  neqneuut  di- 
cere :  c  In  nnoibus  luis  i^ortes  iiieai  {PmI.  xxx^.  i 
Non  eniiu  cc^siileratur  voluiiias  ei  lieiicpiaciiuin 


nericium,  unde  ftustenteiur,  ei  assignare  polcs.  SlmI 
quid  si  ffiqiie  boncslus  est,  cl  dignus,  ut  extraucu:»? 
Sed  et  hoc  picriculosum  esl,  ni&i  probitas  ejus  exigat, 
ci  excludat  omncm  infamiam,  scandalum  cl  iiialuiu 
cxcmplum,  quo.l  de  facili  iion  sii.  W\  Nou  eniiu 
excinplum  a  benc  geslift  noslris  sumilur,  sed  a  cor- 
iice,  fpci-ic  et  superlicic  illoruni,  non  a  vcritaCe.  Si 
cjiiiii  (Itrii  iiepoii  meo  propier  graliam,  alii  inco 
iiiciitiir  cxcuiplo,  ut  dciii  siiis  propter  naiurani  ina- 
gis,  qiiam  propter  gratiam,  dicentes  :  Nonue  iiieis, 
sicuiet  ilJc  suisdubo?  ego  gralia>,  illcUei  naiurac 
Lx  pneiuissls  paict,  quanluiu  reccsserimus  a  ciiua- 
bulis  priiniiivas  Ecclesia;  in  couferendo  adminislra- 
iioiicin,  ct  dispensaiioiicin  reruni  paHperuni,  con- 


OtHiiiiiicuin,  «ors  ei  haircdilas  i^risli  cis  coufuriur.  ^  stteludineiH  potius  qiiaui  iiitiqiios  saiKlos  sequcn- 


llem  :  A  ialibus  noii  jacilur  sors  super  luiiicam  Do» 
iiii.ni  incoirautileiii,  ui  soriiantur  cu>iis  ftil,  setlficici- 
dunt  cam,  nec  sortcin  requiruui  (ioait.  xik).  Nou 
enim  jacitur  sors  cuin  rdiiiquiiur  bxrefliias  cctia 
surresbOii,  cl  ii  saiiguiiic,  et  quasi  jure  luercdiliirio, 
iKin  sorle  Doiiiini  bucceduui  in  paiiiinoitium  cruci-- 
llxi.  ilem  :  li  qiiasi  cruciligciitcft  Dominuiu  uieiiibrts 
ejtis  i^auca  vcl  iiulla  erogando,  uiiuani  dividereiii 
vcsiiincnia  ftua,  miliculcs  soriciiv -supcr  eis  quis 
qiiid  tollcrei.  Dc  talibus  aii  Micliaeas  :  Yae  illis  c  qui 
a:dincaiii  Sion,  1  sciiicei  £cdcsi.im,  1  in  saiiguini- 
biis  (J/tc/i.  lii),  >  in  pcccatis  :  in  carnalibus  ctiain 
jfleclibus  (lantes  carni  ct  saiiguiiii,   |>oiids  Jid  de- 


ics,  qu&bi  praescripiioiie  iios  tueules.  Scd  sic  adei>luft 
Ciclesiasticum  bcneAcium,  |>oterilnc  sccurc  niori  iii 
eo,  6<'ilicel  siiic  rcbigiiatione  ejus?  Nou  esi  ii:cu:u 
lioc  dcliitire«  ne  «  in  calis  pouaiu  os  mcuiii.  1 

CAPIT  XLIV. 
Coittra  eoiQui  exHunt  se  a  jumdicthne  tuoruKi  pra:' 
laoirunu 
Coritis  similes  suni  ii,  qui  quasi  per  qiinmdam 
vinlcntiain  cximuni,  ct  sublrahuui  sc  a  jurisdidionc 
ei  obcilicnlia  iniuoris  praclali ,  anctoriiale  majoris 
(/W.  i.xxii).  (iuibusqiiasi  schismaticis  obviare  vi* 
dctiir  illuil  A|>0!>ioli  iu  prima  Episiola  ad  Coriulbioft 
cap.  XII,  dc  miilate,  ei    niutua  ei  dcbita  ollicii  cx- 


siruclioiicm   Ecrlesiae,  quani  ad  xdifioiioiiem.  Ili  d  hibiiione  lueinbrorum  bumaiii  corporis  sibi  iiivicein 


suiii  vcliit  upiipse,  qux  iiidiHcaiK  in  stercoriiittft 
ftuis.  Sic  daHti  ecclcsiasiicuiu  beiieliciuni  {loiebi 
objici :  Quia  4  caio  et  «auguis  revclut  ei  »  sic  dare, 
nou  c  Riter  meuft  qui  iu  ccclis  esi  ( Umik^  xvi).  t 
liem  :  i  Qui  nou  odit  patrein«i  niaireui  firopter  me,  t 
id  esi,  uon  posiposuerit  caruaUsft  afleciuft,  quod  noii 
ilii  iu  dando  spirituale  uaturx%  ct  idco  «  non  suui 
digni  Deo  (Luc.  xit).  %  liem  Domiiius :  «  Qui  ftuiii 
pater,  et  niaier  meii  ei  fratres  met?  Ci  exteudeiift 
manum  In  discipuloft,  aii :  Ili  buuI  inater,  ei  soror, 
et  frairesiiiei  (Mattk.  x).  Omntft  eiiiin  qui  facii  vo- 
|uiiiatein  Patris  uici,  ipse  est,  et  rratcr,  et  soror,  > 
etc.  (Mattk.  XII.)  Qua&i  diccrct  :  Vir  spiritualift 
caiiialos  ucscit.  Ac  si  diccivl  palii  cl  uialri  :  c  Ncscio 


subu.inislratiiium.  Cuin  euiui  plura  nicmbra  sint  iii 
humano  corpore  sibi  uocesftaria  ci  siibservicnlia, 
uc  percat  corpus,  qiiod  flerct  si  omuia  incnibra 
csscni  uiiuiu  incuibruiny  «  nou  potcst  diccre  oculus 
manui :  Opcra  tiia  non  indigeo;  aut  capui  pcdibuii : 
Nou  eftiis  mihi  iieccbsarii,i  nec  exceUcuiius  mem- 
bnini  inferiori  poiesi  prau:iperc,  iie  bii  aliis.ncccs- 
•arium ,  nc  serviat  el  (^iediai  mcdiis  :  ergo  u;ulio 
roagift  iu  meMibris  Ecclcftiji!  spiriiuaiibus  dc!  et  Jiasq 
uniias  observari,  iie  flai  excmpiio  et  subiraciio  oUi- 
cii»  vel  obcdicnli^  alicujus  menibil  a  jurisdiriioius 
ei  scrvituie,  et  regimiue  minoris  auctoriiaic  ct  iu 
utilitate  majoriii.  Item  :  S:uielus  Dcrn.irdus  in  libellb 
auibculico  cl  uiili.qui  inscribilur  be  cor,s:tieraiio2i^ 


f31  VERBUM  ABBREVIAT€\f.  I3g 

Olb.  III,  infln.) :  Si  Serapliim  prxcipcrevellellhro-  A  »i8i  cogniia  causa,  et  isio  ohligalur  obcdienlia  mi- 

nori  praelato  super  eum  ordinato,  eisi  major  eum 


Diseldominaiiouibus  necsseui  inreriores  cherubim, 
nec  ilii  ordini,  ut  superiori,  subjecli,  scd  quasi 
prima  frontesibi  responderent  :  Nunquid  hocsusti* 
nerel  ille  monachus,  qui  eos  sic  ordinavit,  scilicel, 
ul  onnsordo  atio  esset  inferior?  Absitl  sed  gravius, 
6icul  credo,  vindicaret  iu  illum,  (|uam  vindiotum  sil 
inLncifemm,  dominationcm  et  exrmplionem  a  juris- 
dielione Domini  appeteniem  {Ita.  xiv).  Qui  cum  pri- 
D*esesseicindeliciis|»aradisi(fl^2i*c/i.x\viii),>  ob  hoc 
dejeciiifmanetnovi&simusinsuppliciisinrenii.  Item  : 
Referlur  et  legitiir  i.lem  Bcrnnrdus  in  zcliini  hujus 
enormiialis  ct  exempiioiiis  nb  Erclesia  erndicandx 
invllum  aOeclassc  scifere  iii  h(u\e  pnp  tns  por  trien« 
iiiuui  propter  tria  maxiiiic  :  scilicet  piopicr  rovo- 


absolverii  favore  persona^,  vel  hujiismodi  alia  de 
causa.  Item:  Non  poiest  m.ijor  prxlaius  privarc  Ec-> 
clcsiam  in  xternum  ofiicio  ,  ««acramcntorum  coUa- 
tione,  ut  d/cat :  Noio  ut  hoc,  vel  hoc  sacrainen* 
tiim  alicui  conferas  iii  aelcrnum  :  crgo  nec  jurisdk- 
ctione,  collatione  ordinis,  et  iiiaxime  nobiii  membro 
ipsins  Ecclesiae. 

liein  :  Cuni  excommunicatus  juste  a  minorc  ligc* 
(iir,  iia  nt  non  possit  nbsolvi  a  mnjore,  non  quoaJ 
Deiim,  n('C  quond  Ecclcsiam,  nisi  cum  causx  cogni« 
tioiio,  et  digna  saiisfactione,  et  consensu  minoris 
pr;vl;ili,  qui  eum  ligavit;  ergo  juste  subditus  alicui 
Ecclesi»  ordinntione,  noii  polost  emancipari  ct 


caudos  cpiscopos  ad   metropolitanuni  suum  ut  ej  ^  cximi  a  jurisdiclioiie  el  poicstate  minoris,  auclo- 


IIS  suhjiccrentur  ct  obedirenl,  cl  abbalcs  ex- 
einpiosad  episcopum  snum,  ut  sub  ejus  jiirisdictione 
niir.larenf.  Secundum  ernl,  ne  aliqnis  in  Ecclesia 
diuit  baberet  dignilatcs.  Terliuin,  ne  monachus  in 
cella,  vel  aribi  exlra  convenluin  dogcrct.  llero :  Moyses 
coiisilio  Jetbro  constiluit  decanos,  centuriones , 
quiiiqiiagenarios,  millenarios  snpcr  populiim  {Exod. 
iTiii> :  ouinia  autein  hw*c  iii  flgiira  Ecclesiae  facta 
sunt.  Nnnqnid  Moyses  si  turbnsset  olficia  et  jurisdi- 
ciiones  singulorum,  non  peccnsset  ?  Scd  nec  etiam» 
nt  ab  nno  appellaretur  ad  alium ,  pnti  voluit,  ne 
frauilarpntur  vcl  privarentnr  olliciis  sibi  injunctis, 
nisiTum  aliqiiid  qnaestioiiis  u:itum  Aicrit,  luncqui- 


ritaie  majoriS;  lisi  cum  consensu  minoris,  eletiam 
Ecclesi»  ejus,  et  ccria  ex  causa,  ut  ob  uliliiatem 
utriusqne.  113  lieni  Sapicniiae,  cap.  i  :  c  Diligite 
jiistilinm,  qui  judicatis  terram,  i  id  esl,  lerrenita- 
tem,  in  qiia  prxposiii  eslis  judices  et  inajores  supcr 
dermqucnies,  subditos  et  iiiferiores. 

Quoil  eiiiin  coelesie  et  sanctuin  csl,  nec  hnbctis, 
necpotesiis  judicare,  in  quo  pares  estis  minoribus 
justis;  quia  ubi  iion  delinquimus  pares  sumus; 
ergu  nec  major  habet  aliquid  ordinnre  in  dioecesi 
minoris,  vel  aliqnem  emnncipnre  a  jurisdiclione 
eju!(,  nisi  per  desidiam,  vel  alio  modo  gravi  deli' 
qiierii.  Sed  nec  etiain  tunc  delicium  personae  re- 


dein  illud  prxcepil  referri  ad  se  vel  ad  Hnr,  vel  nd  q  dundat  in  daninnm  Ecclesi<T.  Hanc  ctiam  parilatem 


Aaron.  £rfo  miilto  magis  debet  in  Ecclesia  hxccx* 
emptio  a  jurisdiciione  priclali  ordinnrii  vilari,  ne 
lurbnlio  el  scisslo  ofliciorum  per  hiijusinodi  exem- 
piione8pari«iilschisinatn,  et  uniiatis  ecclcsiasiicae 
scissiones.  Item  ad  Rom.  xiii :  c  Omnis  nniina  po- 
lesutibus  ftoblimioribus  subdiia  sit.  i  Non  ait  po* 
lesUli,  sed  c  potestatibus  ordinniis  a  Dco  »  in  Ec- 
clesia,  quibus  c  qni  resislit,  ordinationi  Dei  resistil.i 
liem  ad  Hebr.  xiii  :  c  Obediie  prxpositis  vestris, 
et  subjacele  eis,  i  ininoribus  vcl  majoribus.  Qiio- 
modo  Igitvr  major  nraelatus  aliquem  cinancipat  a 
juridiclione,  e^  poteslntc  minoris,  ne  cjus  sii  obe- 
dieniiarios?  llcm  !  Si  hiijusmodi  cxempiio  et  eman- 
cipalio  non  licet  saeculari  potestaii,  mnlto  magis 


minoris  nd  mnjorem  ,  nisi  ubi  dcliquerit,  minor 
oslendit  nomcn  fralcrnilatis.  Scribit  enlni  major 
minori  sicnt  conrratri.  Itcm  (7/  Cor,  xiii) :  c  Nou 
possumus  nos  mnjores  aliquiil  ailvcrsus  veritalem, 
sed  pro  vcritale.i  Sed  veritas  hnbel  Ecclesiam  hanc 
illi  fuisse  vel  esse  subjectam ,  ergo  conlra  hanc 
vcrilaiem  nihil  polest  major  pra;Iatus.  Item  Judi- 
cum  VIII  :  Privatiim  Ephod  qtiod  fecit  Gedeon  de 
iiiauribiis  et  prxda  flliorum  Israel,  qunm  luleranl 
de  Isiiiaeliiis  et  AmmoniliSf  versum  est  Gedeoni  et 
toli  familiae  ejus  in  ruinam.  Hoc  Ephod  privalum, 
f  st  annulus  privaius,  mitra  privala,  milra  abbalin- 
lis,  ct  [liujusmodi  spectantia  ad  privnlas  exemptio- 
nes.  Iiein  Josue  cap.  xxii  :  Dominus  prxcepit  filiis 


nec  ecclesiasticx,  cum  spiritualia  inajorem  debeant  ^  Israei  ut  unicum  aliare  sibi  erigerent  in  lerra  pro- 
habere  «quanimitatem ,  quam  sa^cularia.  Verbi 
cansa  :  Non  potest  major  princeps  emnncipnre  nli* 
quem  a  jurisdictione,  poiesiaie,  fcudo  et  hominio 
niinoris  domini,  nisi  cuin  caiis»  cogniiione,  ut  si 
crf  nieu  dignum  vel  suspcndio  vel  exsilio  commiscriu 
Scd  nec  Ecclesia  per.<(ona  cst  ut  personaliter  pu- 
niaiur»  et  si  praelatus  cjus  dcliquerit,  cliamsi  ipsa 
loui,  non  debet  peccalnm  praelali,  vcl  eliam  prac- 
sentlt  Ecclesiae  redumlnre  in  damnnin  Ecclesire  fti- 
luraeTei  praelatorum  ejiis  fulurorum,cuin  et  ipsi  boni 
potfinl  esse.  Ergo  nec  licita  est  hnjnsmodi  eman-' 
cipatio  in  spiriUialibus,  etianisi  prxlatus  deliqueril. 
Ergo  com  illc  obligetur  homiiiio  saeculari  domino 
ei  minori,  a  qno  non  polest  absolvt  per  majorem 
Patbol,  CCV. 


missionis;  Rubenitac  vero  crexerunt  aliud  ullra 
JorJanem.  Unde  olfensuslsraeI,dprexit  aciem  coii- 
irn  rratres  suos  Rubenitas,  dicenseis  per  sacerdolea 
nuntios:  Cur  erexistis  altare  sacrilegum  contra  aV- 
lare  Domini  ?  Ob  hoc  pugnabimus  conira  vos,  el 
nltare  sacrilegum  dcjiciemus.  Qui  responderiint : 
Altare  memoriale  Domini  ereximus,  non  ut  super 
illud  immolaremus  Domino ,  sed  in  testimonium 
qiiod  Dominus  sit  nobiscum,  et  ut  ibi  invocaremiis 
noinen  ejus ,  quia  tacdiosum  esl  nobis  ire  tolics  in 
Silo,  in  Galgalis,  ubi  cst  illud  altare  modicumlm- 
molatilium  compositum  a  Moyse,  ad  quod  tamen 
accedebanl  cum  immolare  volebant.  Nunc  autem, 
noii  tantum  unicuin  alure  erigiiur  conlra  majiis 

5 


1^.9 


PETRI  CANTORIS 


U3 


nliarc  cl  cplscopaic,  scd  Iria  vcl  qiiiiiquo,  iii  pcrcal  A  facU,  siciil  Sainson  sc  ciim  lioslil»iis  occii!il  (7«. 


jiistili:i,  percat  ct  obedientia.  Item  :  Cum  qna^lihel 
provincia  stiiim  hab^ai  metropolit^num  ,  quacllbct 
ilioecesls  siiiim  episcopom,  absurdnm  et  enorme  vi- 
cletiif  Ecclcsiam  vel  abbatem  esse  in  episcopatn 
iliiiis,  ct  de  epistopatu  illius,  et  non  sub  episcopo 
illiiis  dioec^esis,  non  e1  subjectus,  licct  sit  de  epi- 
scopatu,  el  in  eplscopatu  ipsius.  Iiem  secundnm  or« 
dincm  el  naturam  rerum,  non  polest  genus  gene* 
ralissimum  imperare  speciei  specialissiinae ,  quod 
non  sgbjiciatur  generi  suballcrno.  llem  de  signin* 
catione  mystica  mitrse  abbatialis  qiiaBritur  :  Si 
enim  cornua  initrac  in  capite  abbatis  slgnificaiit  Yc* 
tus  et  Novuin  Testamentum,  ergo  i  si  qiiid  naiuro 
fuerit  quaestionis  (Exod.  xxiv),  i  ad  illum,  ut  ad 


dh.  XTi),  sed  sic  suLlaii  snnt  consules  el  pto- 
consules  de  medio ,  ut  paiica  vel  nolla  impcrent, 
et  omnia  Cxsar  sil ,  qui  omnia  sicut  oinnibus  ini- 
perel. 

CAPUT  XLV. 
Conlra  adulalores. 
AttCstaiite  Gregorio  (lib.  xii  Morat.  c.  25),  siciit 
nummus  muneris  et  pecnni»  effectus  est  8imoiii;r, 
ita  et  nnmmus  obsccutionis  vel  exsecutionis  sordi- 
do;,  puta  adulationis.  Munus  enim  gralis  coilatuin 
esi,  sed  nec  donuin  gratix  est,  quod  confertur  tani 
culp%  quam  pecunias ,  vcl  naturae.  Pestem  ilaqne 
adulalionis  Propheia  sugillaiis,  ait  psal.  cvni :  «  Et 
induit  malediciionem  sicut  vestimeutum,  et  intra- 


cpiscopum  cst  rererendam  ?  Sic  etiam  dux  gregis  B  vit  sicut  aqua  in  interiora  ejiis»  ct  sicut  oleum  ln 


Tideiur  esse  qui  ventilet  inimicos  cornibus  Vetcris 
et  Novi  Tesiamenti ;  si  niliil  significant ;  ergo  miira 
abbatis  inanis  est,et  supeiflua,  ei  puerilis,  sicut 
mitra  pueri  in  recitatione  niiraculi  facta  ex  sche- 
dula  ?Si  annuliis  114  cjus  eamdem  signiQcationein 
liabet,  quam  et  annulus  episcopi,  ergo  sponsus  et 
paraiiympbus  esl  Ecclesiae?  De  lingulis  eiiain  mi- 
irac,  et  sandariis  ejus,  quaeritur  quam  habcant  si- 
gnincalionem,  nccnon  eldebenediclioneejiis,  qua 
bcnedicitur  in  abbaiem »  quaiis  sit ,  et  si  rcpiHi  po- 
trst. 

'De  bac  ait  inagister  Gilbertus  episcopiis  Picta- 
vicnsis,  quia  siniplex  est,  sicut  benedictio  super 


oSsibuscjiis  .» Adulatio,inquit  Augustinus,  etoleum» 
et  malediciio  est,  quiaet  delectai,  et  lormenta  pa- 
ral.  Et  psal.  cxl  :  c  Corripiet  ine  justus  in  mise- 
ricordia  et  increpabit  me,  oleum  aiitero  peccatoris 
115  non  impinguel  caput  meum.  »  Augustinus  : 
Olcum  auteni  cst  falsa  laus  adulaioris,  et  siniulata 
dileclio,  quae  ireiites  a  rigore  veritatis  emollit.  lii 
suiit  vendilorcs  olei,  qui  verba  cadentia  tollunt. 
Seneca  (epist.  20)  :  0  qiiando  erit  iJla  dies,  qiiaii- 
do  neino  roeniietur  In  honorein  lui?Ob  boc  auteiu 
amanda  cst  pauperlas  quae  non  invcniladuIationei»i, 
qnam  fovent  diviliu!..Unde  David  psal.  civ  :  c  Edidii 
lerra  eorum  ranas  in  penctralibus  reguin  ipsoruiii.» 


Cibum  facta;  non  cnim  conferlur  cuin  impos^ittone  ^  Ranae  sunt  adulatores  garruli  et  loquaces;  quo 


manus,  unde  et  rt^petl  poiesl ;  vel  semel  benedictiis 
el  depositus  abbas,  sine  iteratiene  bcnedictiouis 
excrceat  oflicium  abbalis.  Sed  quomodo  nianus  im* 
pcnit  aliis,  usque  ad  diaconatuin?  Fere  videlur  a 
8C  ordinatos  mittcre  in  vineam  Domini  (Matih, 
x\),  sicut  el  episcopus.  Quomodo  etiam  habet 
potestatem  super  convocanda  et  celebranda  synodo 
sncerdotum  vel  capilulo ,  sicut  asserebat  sanctus 
Bernardiis,  et  alii  viri  religiosi  ?  Verenduin  est  ne 
hac  exemptiones ,  et  divisiones  parlicularcf;,  uni- 
versalein  facianl  divisionein  a  Romano  regiio  spiri- 
tuali,  quae  facla  est  jam  ex  parte  a  Romano  rcgno 
materiali,  de  qua  Aposloius!  c  Nisi  venerit  disces* 
MO  prinium,  ct  revclatus  fuerit  hoino  peccnti,   fiiius 


qiiod  dicitur  Dcus,  »  elc«  (II  Thets.  ii.)  Hiijiismoili 
abbalcs  cxciiiptos  Mngistcr  Giibertus  scliisumlicos 
esse  diccbal.  Scd  dicciiir  mihi  :  <  Os  tuuin  pouis  in 
ccclum  (PiuL  Lwii). »  Respondco  :  Non.  Iloc  aulciu 
iion  asscrendo,  sed  opponendo  induco.  Non  eiiim 
Ucet  mihi  dlcere  domino  pnpa;,  Cur  ita  facis  ?  Sa- 
crilcgiuin  enitn  cst  opera  ejiis  redarguere  ei  vilu- 
perare.  Vcruintamcn  horum  soluliouein ,  vcl  qua 
ratioiie  eis  obvietur,  non  vidco.  Scio  uulcin  qiiia 
auctorltaie  canonis  veteris  vel  novi  iion  sit  hujus- 
modi  diyisio»  et  excroplio  in  Ecclesia ,  sed  speciali 
auctoriutf.  sedis  apostolics',  q«am  non  patiuir 
ttotiiinuA  errare.  Forte  eaim  instlnctn  et  familiari 
consilio  Spiritus  sancti  legeque  privata  ducta  boc 


rum  garrituro  ct  adulationcm  eisecraus  poeta , 
ait : 

Turba  salutanlum  tatas  tibi  perUrepit  wde%^ 
liic  avium  cantut  labmtit  munnura  rivi. 

(Claudianus  lib.  I,  in  Ruffinum.) 
Ili  sunt  sciniphes.  Undc  sequilur  :  c  Dixit  et  veuit 
C€eiioinyi:i  ci  sciniphes,  »  qiiae  occulte  piingiint ,  ct 
tuuien  luagis  noccnt  quam  coenomyia;  similitcr  et 
adulaiio  inagis  quam  detractio :  Unde  Ps.  lxix  : 
c  Avertnntur  slatiin  et  crubescanl  qui  dicunt  niihi : 
Eugc,  ctige :  »  Augusiinus  :  Duo  sunt  genera  pcrsc- 
cutorum,  scilicet  viiuperantium  et  adulantium  :  scd 
plus  pcrscquitur  lingua  adulatoris,  quam  maniis  in- 
terrecloris.  Utrumqiie,  id  esl  vitiiperatio  sive  detin- 
perditiunis.qui  adversalur  ct  cxtoliitur  superoinne  D  ^iio  et  laus,  igiiisesl,  qiiovir,  sicut  auruin,  proba- 

tur  iii  fornacc,  qui  viluperio  vel  laude  teiitatur.  Exit 
integcr  qui  ncutro  rapilur.  Et  Psal.  xxxix:  c  Feraui 
confcstiiu  confiisionein  suaui,qui  dicuiit  luihi :  Eiigo, 
eugc  :  »  Qui  adulatorie  dc  boiio  nioo  inihi  applnii- 
duiit.  Item  in  Thrcnis  priiuo  Alcidi,  lle  :  c  Facti 
suiil  hosies  ejiis  in  cnpite,  »  qiiia  adulaiores,  priii- 
cipes  ct  cnpitn  Ectiesiae  exc.Tcaiit,  ci : 

Cui  caput  e$t  wgrum,  ca'tera  membra  dolent. 
Error  enim  principis  trahitur  in  cxemplum.  Item  : 
Qiiod  magis  nocoat  inel  et  levitas  adiilationis,  quani 
'ainaritudo  detractionis,  coustat,  quia  nullus  :idco 
sevenis  ent  et  rigidus  et  securus,  qui  liac  pestc  quati- 
doqiie  non  capiaiur,  in  qua  dtlecuri  videlur,  cum 
sutiui  ean  a  se  noA  repellat.  Ad  boc  argumenuri 


141  VERBlJM  ADBREVIATUM.  lit 

ettam  poteris  cx  Ps.  cxix  :  <  Dominc,  libcra  animam  A  {Deeoniolat.  1.  f,  prosA  1)  abegit,  mnlio  magis  cce- 


«aeam  a  hbiis  iniquis  :  i  qux  detraliunt,  et  prohi- 
benila  deterrent,  <  cl  a  lingua  dolosa ,  >  qo»  lan- 
dando  plas  premit  ct  nocet,  paltiato  llne  consilii* 
qn^  cades  com  adscendere  coeperis.  Unde  et  Pro- 
pli^a  contra  eam  qnaprens  remedium  snlKiit,  vel 
D*NiMniis  ei  dicit :  t  Qutd  dctur  libi,  aut  qnid  .ippo^ 
Batnr  ttbi  ad  linguam  dolosam,  i  «dulatoriamf 
«  Sagiitae  potcntis  acut»  cum  carhoniltus  desolato- 
riift.  >  tloc  est  reuiedium.  Iicm  Ps.  xxxiii :  <  Pro- 
klbe  lingoam  tuam  a  inalo,  >  detraciionis,  «  et 
hbia  tua  ne  loquanmr  dolum,  >  adulationis;  quo 
Mo  recidii  priinus  lioiiio,  cnjiis  radix  in  posteriiate 
ejnsmanet,eo  qiiod  adulaiiii  diabolo  consenseril, 
C1I1D  ail  ei  sub  pallisto  line  ooiisilii :  <  Quacuiique 
die  coroederiiis  ex  eo ,  critis  sicnt  dii  (Geii.  iii).  > 
lloc  dolo  extollitur  diahotica  snperbia  in  homine  * 
m  pncsumcndo  de  se,  dicat  :  <  Ascendam  in  coelum, 
ponamqMe  se.ltMU  iiicani  ad  aqiiilonem,  et  ero  simi- 
Jis  Allissimo  {Isa.  xiv).  i  Unde 

El  fim  unalum  consume  in  sacula  rkombum, 
(JcTEIf ALis  Sat.  it). 
Poeta: 

Isie  capi  Toluit;  quid  aperlius?  Et  lamen  itli 
U6  Surgeliaiit  o.risUe,  uibil  est  quod  credere  de  se 

NiNi  possii,  cHiii  laudalur  dis  aequa  poiestas. 
Ili  SDiii  ConKedl,  de  quibus  idein  ail : 

Natio  eomcedn  ett,  Ridet  f  Majore  cachinno 
ConculHur;  /lel,  $i  lacrymas  consptxil  anhci^ 
Nec  doiel^  igniculum  brumoi  si  lempore  poscas^       ^ 
Acciftil  Eniiromiden^  si  dixeris,  OEstuo,  sudaL 
iVofi  svmtis  ergo  pares^  melior  qut  semper,  et  omni 
Ifocte  dieque  poiesl  alienum  sumere  tullum 
A  facie  jactaie  manum,  laudare  paralus, 
Si  bene  ruclacil  dominus, 

(Tdein  Sal.  iii.) 
Sed  ot  alios  adulari  docentes,  dicuiit : 

Etu  nullus  eril  pulvis^  lamen  excute  nullum, 

((hlDlfS.) 

El  philosopbus  (SEifECA,  1.  vi.  De  bene/ic,  c.  30) 
ait :  Ob  hoc  unnm  tlmeudae  suni  diviti« ,  qiiia  eas 
romilalur  adulatio,  nec  invenil  uItcs,  qui  ei  veniin 
dtcat.  Ob  hoc  maxiine  amanda  est  paupcrlas,  quia 
a  qno  ameris  ostendit  (Idcm,  epist,  20).  Qiiippe  non 
fialMet  adul.itioiiem  comileni  sibi  parcrnteiii  rortunnm 


B 


lesiis.  De  his  ait  Salomon  :  <  Mct  et  lac  sub  lingua 
mereiricis  {Prov.  ▼; ,  in  ore  autcm  sanctoruin  gla- 
dius  et  mors.  Et  Boeiius  {De  cons.  P/it7.) :  Nulla 
pestis  efBcacior  ad  nocendum ,  quam  familiaris  ini- 
micus.  Tsles  enim  snnt  et  omnet  amioi,  et  omnes 
iniinici.f  Inimici  enim  liominis  domestici(lfal/A.x),t 
adulaiores  <  ejus.  >  De  quibus  Dominus :  <  Populiis 
hic  labiis  me  honorat ,  cor  autem  eorum  longe  e&l 
a  me  {Malih,  xv).  >  Et  David  :  <  Dilexeriinteum  in 
ore  SQO,  et  lingua  sua  menlili  suiit  ei  {PtaL  Lxxvii).  > 
Et  iierum  :  <  Qiioniam  laodatur  peccator  in  deside- 
riis  animx  sux,  >  ab  ad<?latore,  <  et  iniquus  benc-> 
dicitiir,  >  elc.  {Psal.  ix,  v.  2i.)  Et  iterum  :  <  In- 
surrexerunt  in  me  teslcs  iniqui  {Psal.  xxvi),  > 
adulatores,  pcjores  calumniatoribus ,  dctractoiiliiis 
et  maledicis  :  <  Et  mcnliia  est  iniquitas  sibi.  >  lleni 
Poeia  iuvenalis  de  cxco  adulalore ,  qiii  alios  cxcae- 
cavit : 

Nemo  mngis  Rhombum  slupuit.  Nam  plurima  dixit 
lu  Iwvum;  conversus  at  iUi  dextra  jucebai 
Betlua. 

(Saljra  iv.) 
Unde  liieronymus :  Omnis  adulator  mente  ca^ciis  est, 
qiii  pro  quaestu  terreno ,  Tavore ,  et  gloria ,  suaiii  ct 
alterius  animani  inlerricil.j  Hi  sunl  slmiles  Joab, 
117  Q"i  tenens  menlum  Aroasae,  quasi  simiilans 
aniiciiiasin  osculo  pacis,  gladio  inirabiliier  fabre- 
faclo  ei  occulto  percussit  eum  iii  ingiiine,  ei  effudit 
inieriora  gus  (//  Reg,  xx).  Adulaiio  enim  venciiain 
et  gla.lius  esi  occultus  :  Mulium  enim  Udit,  et  non 
timetur.  Ilem  Jere m.  xxxviii :  <  0  Sedecia !  seduxe- 
niut  et  praevaluerunt  adversus  te  viri  >  prophctA 
<  pacifici  tiii,  i  adulatores,  <  dicenies  :  Fiat  pax  in 
diebus  nosiris.  Demerserunt  in  coeno  ct  Iniirico  pe- 
des  luos,  ct  rec^scruut  a  te.  i  Quia : 

Ciun  fueris  feliA,  multos  numerabis  amicos, 
Tempora  cum  fuerinl  nubita,  sotus  eris. 
(UviD.  lib.  1  Trisl.,  elogiu  8.) 

Item  in  Proverbiis  (cap.  i) :  <  Fili  mi,  si  te  lactave- 
rini  pcccalores,  >  hoc  est,  adiiiaiores,  <  ne  acquic* 
scaseis.!  Itcui:  Sicul  Juabdolo  occidit  Amasam»  ita  et 
Abner  filiuin  IScr,  qiiasi  dcosculatunis  cuin  (//  Reg, 
x\).  Ilunc  (qiiasi  sccretiiis  euin  allocuturus)  vocj- 


hoiiiinis,  ct  non  |»ersonam   amantein.  (Idcni,  I.  vi  D  '""*  scorsnm  ali  exercilu  David,  intcrreclt  invidens 


Aff  btnefe*  cSI):  Sed  iiec  in  tanlo  Xcrxis  exerciiu 
tiiTenlns  est,  qtii  ei  vemmdiceret,  pr.-eter  unum. 
Alii  cnim  maria  non  siifflcere  classi  cjus  cnpieiidaB 
iiileiideliant;  alii  non  aora  lelorum  graiidini,  el  hu- 
jiisniodi.  Solus  Demarntus  philosoplius  accessit,  qiii 
veritatcm  ei  dixil,  iii  hunc  moduin :  Viclus  eris  ct 
a  le  ipso,  iiec  scnlies.  Quippe  ista  tiia  moles  oppri- 
iiiet  te.  Infinila  enini  vix  regi  possuiit.  Ili  sunl 
Sirenes  nsque  in  exifium  dulces  (Psal.  lvii).  De 
qnibiis  Ilieronymus :  Ad  palriam  lendcnies,  debe- 
rous  moriireros  Sirenamm  cantus  surda  aure  trans- 
ire»  <  obiurando  aiires  sicut  aspis,i  eas  pice  linien- 
<lo  com  Uljsse  el  sociis  ejus.  Hi  sunt  scenicse  me- 
reiricpbe,  qoaa  hnmana  philosopbia  a  se,  in  Boetio, 


ci,  eo  qiiod  coiistiliiissct  David  principcm  miiitiie 
stipcr  cxercilum  suum.  Cui  siinilis  cst  adulator. 
Oinnis  cniin  adiilator  proditor  est,  ct  Judas  et  Joab 
(//  Reg,  iii) :  lii  osculo  proditor,  adulatorin  verbo. 
<  Meliora  enim  sunl  i  so^va  <  vuliiera  amici,  quami 
adiilaloris  <  oscula  {Malth.  xxvi).  i  liem  :  Qiio:l  de- 
lcstabilis  sit  adulatio,  patei  ex  eo  quod  ipsa  es\  fo- 
mes  et  nutrix  superbix,  quae  est  maximuin  pcrca- 
tum  {Prov.  xxvit).  Undc  Davi<f :  <  Et  emundabor  a 
dcliclo  tnaxiino  {Psat,  l).  Itcin  :  Ex  eo  qood  fomes 
esl,  et  nuirix  ignoraniia;,  quae  esi  prriculoslssimaui 
peccatum.  Morbus  enim  qui  noii  iletegitor,  non  sa- 
natur.  Iiem  :  Adeo  irrupit  et  processit  pesils  adiila* 
tionis,  quod  etiam  verba  et  arteni  diclandi  comiui  • 


m  PCTRl  CAISTORIS  128 

lutione  conferenda,  seJ  pro  pcena  pcecaii  in  siippli-  A  pecunia  acque  ompelal  laieo,  aicut  ei  clerico.  Eis 

pecujiia   ecclesiae  a  aacerdoie  deiiir  alicui» 


clum.  !u  priuio  casu  eichidilur  omnis  paciio  et 
conditio.  In  secimdo  admittilor  paciio,  ut  scilicel 
sacerdos  paciscatur  eiim  patrotio  de  necessariis 
vit»  inveniemlis.  Sic  etiam  sacerdos  carens  bene- 
ficio  eixlesiusrtco,  pacisci  potest.cimhalio,  ut  mini- 
stiet  in  ecelesia  cjus,  (toin  meram  fecerit  tn  seholis 
fuper  nccessarionim  inventione  suBicieiilMm  tali 
oflicio  cxscquendo;  «l  scilicet  liabcat  non  laitlum 
uiide  vival,  sed  unde  pauperes  pascat»  ul  quod  pne*- 
dicat  ore»  connrmet  operc.  Similiter  in  leriio  easu 
:idmitti(or  pactio,  (\\\x  rainen  curo  stl  [forle  iii]  sive 
iii  secuHilo  casii,  sive  iii  lerlio,  sic  lieri  debel,  nc 
propier  eain  infinni  scamlulizeiilur.  Turpis  pactio, 
inhofiesta  el  cnpida  scroper  e\chiditur.  Cuin  auiem 
Oiliii;)  ecdesi.slica  stnt  de  genere  spiriuiarmm.  sicut 
sacerdos  vendcns  ofBciuiu  suum,  puta  locan.!o  se, 
et  operas  suas,  et  opera  sna»  et  instrumetita  eccle- 
sia*,  etiam  bencdictione  nupl'a>i  commitiii,  Simo- 
niaui.  Sic  qui  digniiatem  pauperem,  persona!  suoe 
iiisuflicienlcm,  pro  emolumeulo  lemporali  illi  ad- 
iiectendo,  iu  eccJesia  suscipit,  alias  102  non  sub-. 
iiiissurus  collum  jugo ,  oneri  cl  ofllcio  dignitutis 
illius  exscqiiendo,  nisi  propter  augmenluin  reddi* 
luum  exlriiisece  additnm»  vel  addeuduui,  nolain 
ei  indicam,  non  lautum  veiialitalis  officii»  sed  pcr- 
8on«  suae  ad  hoc  exsequendttm.  Tiirpius  autoin  i^si 
8c  ipsuoi  venden^  onaro  aiiquod  eitriosecum.  Iteui 
ad  idein,  causa  I,  q.  2 :  i  Quant  pio  meniis  aflo« 
ctu,  •  etc.  lltrum  aulem  sic  liabitam  dignitalciu,  C 
vel  ecclesiasticttm  beiieficium  teneatnr  resiguare» 
quaestioesl.  Sieut  antem  p^ciio  voculis  iu  spiritua- 
libtts  indica  esl  venalitatis  et  cfl^ectiva  Simonix  co- 
ram  hominibus,  ita  et  pactio  meutalis  coram  Deo 
el  aiigciis,.  qni  iionnisi  luenlaliler  loquuntur.  Sie 
ergo  cousistit  Siiuonia  iu  cxs|ieclalione  muneris 
accipiendi,  et  in  eonceptione  ejiisdem  dandi,  et  iii 
spe  utriusque  parlis»  daMis  scilioet  ecclesiasticnm 
betteficium,  ei  sperantis  rotribtHionem»  ct  .nccipif n- 
tis»  vel  in  spe  accepturi  heneficiiira  eccles-asiicnui. 
Dare  anteuiy  est  auaiidoque  ila  ei  accipere.  Uiriim 
aiiiem  sic  adcptus  beuefidum  ecclesiaslicum  tene:i- 
lur  Ukul  -csigHarCyquxritur.  Sed  cum  exspcclatio  ct 
coneeptio  luuneruin  parianlSimoniam,  qua^erit  dtfle- 
rentia  iuier  Siinoniani  et  lepram  Gicziticaiu  in  iioc  ^ 
casu?  Simonia  quiJem  coiumitiilnr  iu  voliiniate,  tum 
coiicipieiitisdare,luro  exspeciationis  accipcrcs  Icpra 
vcro  Gicziiica  in  opere  lantum,  scUiccl  cuui  daiur,  vcJ 
ciim  aciiptlur.  itcm  :  Si  cxspcclatio  tanluiu  iulervc- 
iicrit  dum  accipicns  ccclcsiastieum  beueficiuuu  a  lali 
scivcrit  pcr  coiijccluras  cuiu  exspcctarc  rctrilmiio* 
iicm,  liccl  uon  concepcril  ille  duic,  lurpis  est  in- 
l^cssusejiisiu  illud  LcncUcium.quia  nougraliscstsibi 
^ollalaiu.  Scd  nunquid  tenclur  ilJud  resignarc?  Si 
autem  nesciverit  quod  uiunus  exspcclet,  si  iudiguc- 
rit  proelatus»  polcrit  et  dcbct  ei  dare,  el  subveuirc. 
Scd  uuiM|uid  particttla,  vel  frusiuluui  reddituum 
ccdesiasticorum  collatttm  a  sacerdotc  alicui,  si  iJlc 
*'ittd  vcudiderity  Siinouiacus  ciil?  Non;  cuin  lalis 


cuira  pecttnia  ecclesiae 
quandiu  vivcret  hHbetqiiasi  in  annuam  pensionem, 
ille  lamen  iiou  idcirco  alligatur  divino,  vel  ccdesia- 
stico  olficio  exsequciido. 

CAPUT  XXXVIII. 
Quol  modis  eomndUitur  Simonia  f 

Commiiiitur  atilciu SiiucTnia  fraclura  ostii,quo<i 
est  Chriiiius,  iriplidier :  Munere  a  manu,  a  lin- 
gua«  ab  obsequio.  Qiix  distinclio  ex  ^ioraiibut 
Gregorii  (lib.  is,  cnp.  17)  super  illum  locum  Jere- 
mix  (cap.  xlviii)  habcri  potest:  c  Malediclus  omiils 
qui  fadl  opiis  Dci  fraudiilentcr,  i  scilicet,  pro  rei 
cbrporalis  prxmio,  vei  pro  laudis  verbo,  vel  hn- 
inaui  judicii  gratia.  Cst  enim  nummus  vanae.glorix, 
est  nummus  ebtionis»  est  numinus  cupidilatis,  cst 
nuinmus  sonliJx  obsecutionis.  Scd  dc  hoc  uliiuio 
quxrilur,si  siue cxpicssa  paclione  pariat  Siuioniam? 
Ita  quiilcm.  103  ^^-^  nunquid  iuipensa  obscquii 
honosli?  Yidetur  quidcm  velle  hoc  philosophus, 
dkcns  (Senec,  epist.  ii) :  IIoc  ilaque  iii  his  qu;e 
aflceiaiuiis,  ad  qiia:  labore  magno  conlendimus  iu- 
spicere  dobciuus,  aiituihinn  illis  coinmoJi  essc^  nut 
plus  iu(*oiuuiO(Ii. 

Q  :selaiusupervacuasunt,qu9edam  tanti  non  siml. 
Sed  luLX  noii  providemus,  et  gratuila  nobis  viden* 
tiir,  qii.-e  charissime  couslaut.  Ex  eo  licet  stnpcr 
noster  appareal,  qtiod  ea  sola  ^putamus  eml,  pro 
quibMS  |iccuniam  solvimus;  ca  gratuiia  vocanius 
pro  quibus  nos  ipsos  impendimus,  qua>  cmerc  nole- 
nius,  si  domus  nobis  iioslra  pro  illis  esset  danda,  st 
ainoenum  fruciuosumque  praedium.  Ad  ea  paratis- 
siini  sunius  pcrvciiire  cur?.  sollicitndiiie,  cum  perl- 
culo,  cum  j:tctura  pudoris,  liheralis  cl  tcmporis. 
AJco  uihil  est  cuiqne  se  vitins.  Idem  ilaquc  iii 
ouinibnsconsiliis  ribusqne  raciamns,  quod  solemus 
quoties  ad  instilorem  alicujus  mcrds  acccssiu.iis. 
Vi;!eamus  hoc  qnod  concupisciinus,  quaiiti  <.*cfcia- 
tur.  Sa^pe  maxiinum  est  prolium,  pro  quo  nulluni 
datur.  Multa  tihi  possum  oslcndcre,  quse  acquisita 
acce^taque  libcriatem  nobis  cxtorserunt.  Nostrl 
es-cmus,  si  istn  nosira  non  csscnt.  Atvidcturloqui 
de  laboro  conscque.Mto  collaiutu  bencficium,  non 
antcccdenlc.  lieui  :  Nuinmus  cupiditatis  cum  ex- 
picssn  pactibnc,  ct  sinc  exprcssa  pnciione,  cnm 
prnva  spo  cxspeclatiouis  et  conceptionis  dantis  et,^ 
accipicnlis  parit  Simoniam.  Usuram  ergo  et  nnm* 
niiis  obsticniioiiis  citra  paciionem?  ita  quldem,  si 
iinpcnsa  ohse^uii  sordida  fucril.  Si  honesta,  piita, 
si  dnus  bcucndum  ccelesiasficum  iii  accipienlo 
roitpidt  graiiain,  scicntiam,  probitatem,  Chrisluiii' 
scilicct  poiius  quam  temporalem  utilitatem  sibl 
|:rje.stiiam  p^r  obsequium  iropensum,  non  erit 
Simonia ;  sed  nec  ipse  hoc  intailu,  ut  temporale 
prxmium  recipiat,  ei  obsequatur.  Item :  Qu^eriiur, 
si  paciio  meiitalis,  curo  spe  utriusquepartiscianlin 
cl  accipientis  scilicet,  indebita  saltem  apud  Dcuin, 
faciat  iu  fraudem  Simoniae,pariatque  ingrcssuni 
vitiosum   iu   spiritunle   bciicficium;  vcrbi    causa  r 


m 


Vt:RBUM  ABDREVIATLM. 


«50 


Si  palruns  senex  nopoii  suo  probOj  ctbm  lioncsto,  A  scrvicns  nltnri,  non  vivit  dc  nltnri,  ct  scniinans  spi- 


clederil  ecclesiam  suam,  alias  non  dnttinis  nisi  sutt 
):|»e  percipiendi  obvenlioncs  ei  rrucius  illius  eccle- 
si»  quandiu  vixerii,  nec  ille  alias  acceptunis  spiri- 
tiialcm,  nisi  dederit  rructus  illi  anncxos,  danii  (ct 
si  sic  bnticns  ecclcsiasticnm  bcncficium)  tencatur 
iilud  resijfnare.  Conslat  lamen  quod  juraroento  in- 
lerposito,  vcl  interponendo  super  concessionem 
perceptionis  fructuum,  et  ita  vocali  pactionc  me- 
diante  ingressus  lalis  sit  vitiosus.  Sed  nunquid 
,  electio  alicujus,*  si  juraverii,  vel  se  juraiunim  pro- 
miserit,  quod  consuctudines  illius  ccelcsia^  scrva- 
bit,  el  bujusmodi?  c  Bcatus  aulcin  qui  rnrrit  pnvi- 
dus  in  lalibus  (Prov.  xxviii).  >  tlcin  :  Quid  si  ali- 
l|iiis  administrationem  dignilalis  ecclcsiaslic.T  ali 


litualin,  non  mclit  carnnlia?  Credo  aiitcm  quod 
sic  cor:<m  juslo  judicc  vcnlilarctnr  baec  causa;  la!!, 
snltcm  portioncm  rcdditntim,  nndc  \ivcrc  posset, 
assignarct.  Injustum  cnim  cst  iiitcgriiatcai  spi- 
rilualium  aliqnem  babcrc  nt  cantandi  in  cbo- 
ro,  iiitrandi  cnpituluin,  mliiislraiidi  ad  allarc, 
et  non  iutcgriiatem  anncxorunicis.Taiin  cniin  nec, 
eiiam  In  pias  cnusas,  licct  cxpendcre.  Dc  communi 
antcm  portionc  ccclciia!,  pO'<ei  qui(fc:n  clecinosyiia 
bujiisinodi  nniiiin  monnsteriis,  ve!  nliis  locis  rcli- 
gio  is  assigiiari  ;  dc  ponionc  niitoin  spirilua  i,  et 
singulari  nlicujus  de  ecclcsin,  non  possct. 

Cuin  nutcin  pnclio  mciitalis  cx  partc   ntriiisqne 
provcnicns,  fnciat  viliosum  ingrcssum,  ningis  fadt 


cul  coutiderit,  alias  non  collnturus,  ncc  illc  acccp-  **  vltiosuin  cx  pnrte  danlis  ccclesiasiicumbenefichim. 


turus,  nisi  rcdditus  illiiis  ei  conccsserit  usqne  ad 
ires  annos  ad  maritandum  sororcm  accipicntis 
beneficinm  illud,  ut  ct  sic  nccipiatiir  spirilunlo,  ct 
delur  tcmporale?  llem  :  Quid  «'c  rcsigii.inte  ccdc- 
siam  vcl  pncbendam,  nt  cam  ronrcrai  nepoii  siio, 
quempnelatus  co;(it  jnrare,  quol  palniumnnn  ofTrn- 
dc^  104  sed  ei  ncccssaiia  vil:c  cx  obvcniioniiiiis 
iniiiistrablt;  rfiiod  midii  approhnni,  cumquc  ingrn- 
lum  rcpnlant,  qni  palrno  aporinto  iiccc.<snrin  nii- 
nislrare  rcnuit  ;  quasi  ca  s|ic  ct  coinlnilu  ille  boc 
benencium  rccepissct,  cl  nlius  codein  tuliii  u  ri 
Contiilissei?  lieni  ;  Si  prxlatns  noii  nlins  dnlurus 
nepoiibus  suis  niinoribiis  bcneriein  ccclesinsiien,  et 
ii  ad  hoc  Idcm  ei  pnriiinper  co«nt  cnro,  nisi  oliveii-  <^ 
tiones  ct  rruclus  pcirlpinl?  lu  his  oimiibus  cnsibus 
^imrltur  si  vrliosus  fucrit  ingressiM,  el' Sinionia- 
cus  t  Ttem  :  "Qui  unuin  duonim  spiritualis  scilicct 
Iteiieflcii,  ct  ei  anncNi  vcndil,  ncutnni  invcndiium 
ffcrelinquil.  et  qiii  ununi  eniit,  i.cuttuin  iiicntpiuni 
rclinquil ;  crgo  qni  unnm  d^Hlciit  ct  reliquiiui,  ct 
qiii  iinnin  nccepcrii  ct  rcliq(iu!ii.  Sc.l  pnrtatus  ali- 
qitis  alirui  confcrt  digniinteni  ccelesinsiirnin,  nliiis 
iinn  coUalnrus,  nisi  fructns  cjns  iinpignornvcrit  ad 
emendiiin,  vel  redimcndiint  ngros,  vel  rcddiius  cc- 
cTesia^,  vel  in  fabricnm,  vcl  suinplus  ejiis  conccssc- 
rit  ad  lempus  ;  crgo  allcruin  rccipit,  ct  i:on  rcli- 
qunm,  quia  nonstatiiii.  Eadem  cst  objoclio  de  an:i.i' 
libiis,  biennnlibiis,  Iriennnlibus,  et  bujnsiiio  li,  qua: 


In  inanu  cniin  ejus  ct  voluulatc  est  darc  illud  vel 
non.llle  cst  os.inm  pcr  quod  intraiiir  be:io  vcl 
malc,  vidcat  necorruinpntur,quo  miiius  gratisd  t.ir. 
Si  autcm  nccipicns  bnbuit  voluniatcm  daiidi  niunns 
pcr  sc  vel  per  alluin,  dum  no:i  dcderil,  ci^pio  pr:c- 
Inlus  coiiliileritjieneflcium  ccclc^iasticum  si:icere  el 
sinc  spc  ati.pn  munoris,  nccipitcl  iltud  |  OB  lilenii.iMi 
ngciis  supcr  prava  voluiititc  sua,  nec  erii  viiio^ns 
ojus  fngressns,  cuin  sinceritss  ostii  mnncai.  105 
Grntis  ciiiiii  nccepit,  ct  iVe  gra  is  dcdit.  Et  si  en  iii 
]nav:)ni  cl  Sim  n  a  am,  qno  ad  Dei:m.  bitbuit  tcjI m- 
t.iteui,  I  <T!::iiendn  dc  illa,  cum  eam  ad  elTectnm  non 
pfrilnxc.il,  nibil  Sinioniace  acquirit  vci  possidcC. 
Queinnduiodum  si  in  voluulnte  babcrcm  quod 
enicrcm  a  tc  filiam  tiiam  milii  in  uxorem ;  lu  autcni 
gratiscam  niibi  dares,gratis  ot  siiic  empiionc  cani 
bnbcrcm  nxorem.  Item  :  Si  furlnm  ccclcsisc  cssct 
occultum  judicio  cjus  secrelo,  jndicio  vidclicct  con- 
fcssionis,  simplicitcr  furlumcst,  sicqnc  ablaliiur  a 
confrssore  prnccipiiur  restitui;  crgo  Simouia  ocrulia 
nicntnlis,  scilicclj  judleio  ccclcsia»  iiitciiori,  no:i 
exlcriori,  Simonia  csl;  et  ndcpUim  sic  beneficiuin, 
furiivc  scilicct  ct  occnlle  rcsignandum.  C<mfessnr 
eniui  jndex  intcrtor  judicftre  debet  rcstitueiidum  , 
cum  Sitnoiiia|,  quo  ad  Dcnm,  cominissa  sit  ;  judex 
vci-o  ransarnm  ct  extcriouni  iion  judicabit  Iioc  ese. 
Siinoniauu  nlsi  rcus  |Hiblice  lioc  confessus  fiici  it , 
vcl  6tt|ier  boG  convictus.  Ilem  :  Sil ,  qnod  aliquls 


oninia  vidciiliir  fncere  in   fraiidem  SiinouiiC.  Ilic  ^  acccilens  ad   ccclcsiam  vcl  monastcrinm ,  dicnt : 


«lisrmgnnnt  quidam  dicentes  scqncslrnlioncm  rc- 
nini  ecclesiasticariim  faciain  coniniuni  auctoril.  ic 
Ecclcsix,  et  ob  ulihtnlcm  c]ns,  licitiin  esse;  pro- 
>ciiientem  aiftem  ex  propria  utilitale,  ci  ciipidiinic 
episcopi  Simoniacain.  fieiu  :  Ilac  eadcin  regtria  : 
<  Qiit  unam  vendil,  i  elc,  conviuciiur  alios  |»erci- 
fiere  Simoniaee,  et  ad  minus  injustefriRHuspneben- 
dae  alicHJns  per  annum,  et  alind  Fpiriluale,  cui  mi- 
WiX\  snnt  fruclus,  Bive  in  illo  anno  servierit  in  cc- 
deaia  canonicus  iiistiintus,  live  non.  Si  non  servie- 
nt,  ergo  percipientes  fructus  sic,  subtrabont  oc- 
ck}§i«  illi  porannnm,  et  servlioreRi,  ctservitium? 
^  Benrierll,  ergo  snbtrihunt  annexnm  Bpiritnali, 
«t  t  alligam  #s  bori  uituranti  (/  Cor.  n\  »  SM*i|iie 


OfToroiiieei  inoa  buic  ecclcsinc,  vcl  mounsierio  ad 
servieiitlnin  inco  perpetuo,  &i  sinedistinciionc  reci- 
pitur,  sanus  crit  ingressus  cjus.  Si  amcm  ptura 
qiNini  obluta  ab  eo  exiganlur,  vcl  i^i  disiingiiatur 
inter  sua  et  illuin,  ut  8ua  acilicet  sini  cvnsa  cnr 
rccipialnr,  vitiosuaerit  ingressus.  Sl  uuicm  iDter 
sna  el  ilbiui  disliuguatHr,  ui  scilicct  iHo  sit  cansa, 
cur  sua  cum  ipso  iccipiantur  ,  sanus  «t  licilns  ert 
ingroasus.  Si  auten  nionasteriuitt  cgnerit ,  ita  qtio  1 
uflercniem  ae  illi,  sitte  fiecunia  recipcro  non  pOKSit 
vel  sualettlare,  spiiitnalcBi  fratemitatem  ei  conce- 
Uat,  ttou  ourporaleai;  vel  in  oxceptioaeui  panperta  • 
tiistt»,  ct  auaicnUtionem  viue  illius  exigcre  poiest 
«b  00,  ul  enm  rccitMiit,  ct  lcmporalet  redUitui ,  t|iii« 


151  PETRI  CANTORIS 

bii8  tanium  suslentetnr  dam  ticerit.  Quod  si  per-  \  nimus.  Item 


I3i 


Si  abbfttem  emere  mitram» 


petuos  exe^eril ,  jaro  roaDifesU  cupiditas  iriliosum 
lacit  ingressum.  Ex  his  autem  liquet  non  debere 
construi ,  vel  fundari  aliqaod  monaslerium ,  sine 
certo  numero  agrorum »  pecorum  et  persoQarum. 
Cum  enim  ista  augmentumsusceperint»  nounisi  dir« 
•llcile  laqueos  et  cupidiutes  Simoni»  vitar^  polo.riU 
Quid  si  famiiiaribus  episcopi  mihl  non  benevoiis 
dedero,  ne  famam  meam  apud  eum  bcdant,  sed  si- 
leani,  nec  juvent  ut  mibi  conferaiur  beneficium 
eeclesiasticum  ?  Signum  UciturniUtis  cum  babeant 
consnlere  episcopo  Titiosum  facit  in;;ressum.  Quid 
si  non  sint  famiiiares  cpiscopt,  ei  Umen  eis  dedero» 
ne  famam  meam  incrustent  ?  Non  propter  boc  erit 
iritiosus  ingressns.  Sed  nunquid  si  dedcro  oatiario 


cipationes,  ct  bnjusroodi,  iie  episcopo  sulijldatiir, 
Simoniacum  sit.  Videtur  quidem ,  quia  isia  annexa 
sunt  spirilualibus,  quod  quidem  est.  Cuilibei  an« 
tem  etiam  in  spiritualihus  licet  rediinere  jus  suum. 
Unde  projice  pecuniam,  ut  emas  tihi  paradisum. 
llem ;  Quaeritur  si  Simonia  est  dare  procnratio- 
nem,  tcI  redditus  collegio,  ut  celebret  fesium  saii- 
cti  alicujus  in  duplicibus,  quod  prius  nonnisi 
siinpliciter  celebrahai,  vei  etiam  pro  decanlaiido 
hymno  novo,  insneto,  et  hujusmodi.  Nec  hic  omni- 
rooda  puriias  est.  Beatus  Thomas  Cantiiariensis*  uC 
Simoniam  a  doino  sua  penitus  amoTeret,  insiituens 
magislrum  Arnulphum  cancellarium,  cum  Jura- 
taiento  astrinxit,  quod  nec  curo  pactione,  nec  sine 


episcopi,  ut  ingrediar  in  capellam  ejus,  iibi  ordiner?  B  pactione,  usque  ad  canipulum  pro  oflicio  cancclla- 


Mon ,  cum  ordo  jam  mihi  debeatur  examinatione  , 
roeique  sosceptione  in  matricula  qii»  prxcessil, 
eliamsi  non  prxcesserii  exaininatio ,  vel  susceptio  , 
ei  Umen  hiijus  causa  spe  ordinandi  si  ingressus 
Ihero»  quia  dignnssum  ordinari ,  non  erii  vitiosus 
Ingrcssus ,  si  propier  hoc  ei  dedero ,  quia  nulla 
penes  cum  est  cura  d«  ordintbus.  Extcndil  autrin 
Simonia  ramos  suos  ab  aliaribus  in  qnibus  radicaia 
sedel,  et  nidiflcat  usque  ad  fores  et  introiliim  ordi- 
num  confcrendorum.  Asslsiit  enim  capellaniis  ordi- 
naloris,  106  "^  ordine  coUato,  stalim  rapiat  for- 
cipes,  et  manutcrgium  de  manihus  e jiis,  cur  acci- 
piai  consiirludinem  allegaits ;  coiiqitercns  eiiam 
quod  non  a  slnguHs  ordinaiis  singula  manutergia 
accipiat ;  el  saepe  quod  mutuo  accepit  vidua;  rapit 
nianiis  ejns  sacritega.  Archigalliis  eti.tmcattsa  prae- 
scntandi  onlinandum  in  suhdiaconnm  tres  solidos, 
in  diaconum  qiilnqne  vel  quatuor,  in  sacenlotem 
seplem  in  pastum  exigit.  Sicui  autem  emerc  vei 
tendere  principale  est  Simonia,  lia  et  accessorium, 
el omnia  ei  adjuncu  ex  oflicio  ccclcsiaslico  dthiu 
ei,  cui  confertiir  principale.  Crgo  vendere  sigiilum 
canlpulum,  jusliliam,  ceram,  et  htijusmoiii»  nisi 
paupcrtas  excuset,  Simonia  est.  Unde  Gregorius 
(homil.39)superLucam  (cap.  xix)  ibi :  c  Et  iiigrcs- 
sus  in  templum  coepit  c jicere  vendentes  el  emcnies 
In  illo.»  Mtilti,  dumpro  religionis  habitu»  sacro- 
runi  ordinum  locum  pereipiunt,  rcligionis  olDcium 
In  inerctmonium  terrenae  negotialionis  convcrluiil.  D 
c  In  templo  columbam  vendit  (/onii.  ii),i  qui  hoc 
quod  quihusdam  jure  competit  ad  praemiam  lar- 
gitur.  c  Jttstiiiam  vendlt,  i  qul  hanc  pro  prscmii  ac- 
ceptione  servat.  c  Emit  in  lemplo ». »  qui  cum  boc, 
quod  proximo  jure  debet,  negal,  dato  patronis  pr»- 
mioul  injostam  causam  foveant,  emit  peccatiun. 
Quibiis  dicitur  :  c  Fecistis  domum  roeam  speluncam 
latrenam  (Ifff»*.  xxi;  Lue,  xit).*  Pcr  malitiain 
eaim  ei  cupiditaiem  occidnnl  uhi  viviflcare  dehe- 
reiil.  Item  :  Quttrilur,  sl  emere  fralemiuiem  islaro 
▼nlgarem  a  ^ua  quis  expellitur  non  solato  pn>- 
mlsso,  Simovia  sit?  Vldeiar  qnidem  cora  spiritoa- 
Ubus  annexa  sit,  nt  mlssarum  solemniis,  et  sullhi- 
giis,  et  oraiionibus  Odelium;  hoc  umen  non  difli- 


riac  administrando  acciperet. 

CAPUT  XXXIX. 
De  pana  Smoniacorum. 

Soquitur  de  poena  Simoniacoram.  Giezi  pro  im- 
maniute  criminis  percussus  est  lepra  (IV  Reg.  v). 
Siinon  damnalus  in  gehenna.  In  praesenti  damna- 
tioiiis  cjus  daia  est  sententia .  c  Pecunia  tua  tocuin 
sit  in  perdiiionem  (Arf.  viii).  i  Quidam  etlam  pro 
liherute  Ecclesiae  rcdimenda  vendcns  prlHCipihus 
jura,  ei  heneficia  ccclesiastica,  107  coiisueia  pri- 
vaius  est  pracdicandi  gralia.  Alius  dum  conrcrrel 
ordines,  dicens  :  c  lu  nomine  Patris  et-Filii, »  defccii 
in  leriio  signo.  Ohinutuit  eniin  cum  debnlt  invocure 
c  Spiritum  sanctum.  »  Quasi  diceret  ei  :  c  Gratis 
acccpislis,  graiis  date  {Matik.  x).  >  Accc&soriuin 
eiiam  siculet  principale.  Unde  Cyi  iacus  di .«coniii 
obUlis  ei  rouneribus,  ut  veniret  curarc  filiam  Sapo- 
ris  regis,  ait  :  Absit  mihi  Christi  gratiam  per  me 
esse  venalem!  Praecedite,  Iiiquit  nunliis,  non  atcen- 
dam  cquum»  sicui  nec  Christus,  sed  pedcs  sequar 
vos.  Qujedam  ctjam  mulier  religiosa  fere  peniUis 
nihil  manducans,  et  in  exstasim,  et  visionem  ange- 
iicam  saepe  rapta,  dum  sub  ohlentu  aediflcaudac  cn- 
pellac,  et  agrorum  emeiidorum  ad  opus  monastcrii 
illins,  dona  ab  offerentihus  susciperet,  gratiam  pri- 
siiuam,  et  spiritum  propheticum,  et  allocutionem 
amihit  angelorum.  Et  alii  aliis  modis  pluriiuis  a  Deo 
graviler  punili  suiil.  ^  > 

CAPUT  XL 
De  commulatione  spirtiuaHum. 

Sequitur  de  commutatione  spiritualinm ,  qu.x 
emptionis  et  vcnditionis  conlractui  vicinatur.  Unde 
el  nolam  Simouiae  facere  vidctur.  Commotalioetiam 
mercium  in  quihusdam  proviuciis,  ubi  copia'  woiir la 
non  est,  locuni  leiicl  contractus  cmpilonis  et  veti- 
dilionis,  ut  pro  merce  merx,  pro  auimali  auiinal 
accipiatur.  Sic  et  commuiatio  in  apiriiuil.biis,  einp- 
tiooi  et  venditioni  non  multum  videtiir  absimilis, 
ei  quod  faciat  Simoniam.  llac  rallone,  comroercio, 
paciio  oommuiaiionii  (propter  quaiu  resignalur  he- 
neficittm  ecclesiasticum,  prop.er  quam  eiiam,  el 
per  quam  aperilur  ingressua  in  aliud)  Simooiam 
facii.  Inter  eplseopum  daulemy  consciuiu  irnen 


135  VERBUM  ABBREVIATCM.  I54 

^Mt  commoUitionif,  et  inter  retignantem  beneA<  A  initr  ttlem  et  viearium  temponlem  non  facit  Simo- 

nlam,  qnia  necessitale  excusator. 
CAPUT  XU. 
De  Coriiii^ 
Sequitur  de  Coritis.  Ciijusmodi  sunt  qui  per  pre- 
ces  et  \ioIrntiam  saccnlarium  principum,  sivc  ec« 
clesidsticorum  in  Ecclesiam  iiitniduntur :  et  lioc » 
Tel  qoia  damnum  rcrum  temporalium  tiinetur»  vel 
damnum  corporis,  Tel  senriliter  liinentur  priiicipes. 
Sic  auteni  intrusi  majus  peccaium  habent ,  quam 
Simoniaci.  Siculenim  latro  pfjor  est  fure,  quia  hic 
occidi»  ille  fust-gari  prascipitur,  sic  ct  Gorita  Simo- 
niaco;  quia  liic  in  pace,  scilicet  data  pecunia ,  in- 
trai  ecclesiam ;  Corita  vero  per  Tioleutiam ,  fran- 
,.      .  .      gendo  osiiuro.  Si  ergo ,  ubi  iion  delinquiinus  parei 

cognoTerint,  1  secunduin  legem  eum  punieni,  et  "  sumus,  si  jubetiir  nobis  iion  dominari  in  clero,  sed 


quod  episcopus  'proprio  nepoii  confert.  Ergo 
et  inter  resignantes»  etiam  citra  conscientiam  dantis 
«piscopiv  in  quo  casu  (Milicet  episcopo  inscio  pa* 
ctioois  hujus  commutatioiiis)  l>eneflcium  illud  non 
SioMDiace  dabit  nepoti  auo»  ille  tamen  Simoniace 
illnd  acqnirct.  Item :  Pcrhujusmodicommutationem» 
prvcipuo  (*ei'imaruin  redemptarum  a  manu  iaicall, 
flt  reddiiuum  ex  loculis  provenienlium»  qoodcunque 
aecleaiaaticum  beneficium  haberi  potest,  et  ita  om- 
aea  prsebepdae  ecclesix  alicujus  per  commuialioneni 
lalium ,  non  ^Simoniace  coinparari  possuni,  quod 
lamen  falsum  esl.  Item  :  Deuicmnomii  cap.  xxii, 
t  Si  quis  babuerilr||xorem,  et  quaesierit  occasiouem 
dimittendl  eam,  postquam  seuiores  ciTitaiis  boc 


adjudicabunt  illaro  ei  in  uxorem,  c  ita  ut  non  possit 
eain  diroltlere  omni  teropore  viue  stix.  »  A  siniili 
ergo  :  Si  isle  legitime  sortilus  est  ecclesiara^  et 
qnffrit  occasionero  ut  earo  dimitlal,  qula  alia  pin- 
gQior  est  et  uberior,  secundum  poenain  consiituiam 
ln  canonibus  puniri  deberet,  eiin  ea  mauerc  oinni 
lempore  Tiue'su». 

106  Mo^  tamen  quod  commutatio  ei  perso-* 
uniin  ei  beneflciorum,  auctoritate  Ccclesiac  facta, 
•  el  ob  ntilitatero  ejus,  admiititur  :  qnas  Tcro  fit 
piepler  teroporale  commodum,  ubi  atietiditur  sci- 
licet  magis  propria  utilitas  quani  Ef!clesi»,  merwn 
hebeie  Tideior.  Nolo  tamen  c  os  rocum  in  coeium 
pooere  {P$al.  lxxii),  i  ut  asseram  lioe  esse  Simo-  ^ 
niacem,  com  sumnius  pontifex  Alexander  II  hujus- 
nodi  coinrouiationem  fleri  ex  dispensatione  con- 
ceaaerii,  nescio  sItc  in  scripio,  sItc  aitie  ecfi|ao. 
Ilcm  Dominus  :  i  Gratis  accepistis,  gratis  date 
(JfalM.  x).  I  £t  item  idem  alibi  :  c  Si  inTitatns 
fueris  ad  coBnaro,  recnrobas  in  novissimo  loco,  ex- 
apectans  quousque  dicatur  tibi  :  Amice,  ascendo 
superius  ( Luc.  xit  ).  >  Ct  Aposlolns.  c  Nemo  sibi 
auroat  bonorem,i  elc.  (Hebr.y.)  Ex  his  tribiiscolli- 
gihir,  c  quod  gralia,  nisi  datur  graiis,  non  est 
gratia  [!iom.  xi).  »  Sed  critne  mcdiuin  inter  :  c  A 
Deo  Tocari,  etsumcre  sibi  honorem  ?  >  {Hebr.  t.) 
Absit !  Non  eniin  a  Deo  vocaris,  nisi  pcr  euin  asceiH 
das,  nisi  gratis  accipias,  scillcet  ut  uihil.tuuni  in- 
lerpretaiiSp  tibi  suinis  honorem.  c  Aliuiidc  intrans  j. 
qoain  per  ostiuni  (Joan,  x),  »  aliuiide  ascendcns, 
ab  allo  qnain  a  Dco  vocaris.  Sed  qnid  si  fractiira 
eatii  lanturo  sit  in  Tolnnlate,  et  non  iii  opcrc? 
Psniteas  de  Tolunlate  et  beneficium  acceptum,  licet 
cnm  Toluntaie  roala,  retiiieas,  gratis  Umcn  datuin. 
Men  ininus  enim  accipiam  codicero  tuum,^  si  graiia 
tlhiw  mihl  dederis,  licct  proposueriin  illum  eniore. 
Conslat  ergo  ex  his  qiiod  pactio  super  augeiida  pen- 
aione  (roaxiroe  halilia  inter  clausirales,  coro  coram 
•niuiaruin  non  habeant,  et  Ticarium  perpetuum  in- 
slitiitoro,  Tcl  instiiuendum)  Simoniam  facit;  si 
iiiter  clericum  saccolarein  et  Ticarium  pcrpctuum 
quarstio  est.  Tutius  enim  essel  quod  assiguaix  et 
ccrtx  pcQsiones  esscnt  utriusque.  Pactio  autcm 


dlcitur  nobis :  c  £t  doniinainini  piscibus  inaris  et 
besiiis  lcrrae  (Gen.  1),  >  id  esi  beslialiler  TiTcntil.os 
tanlttin,  non  illis  qui  recte  vivunt,  qui  non  comini- 
seruiit  aliquid  auper  qiio  corripi  debent;  cum  etiam 
major  doininus  fcuda  niinoris  doroiiil  non  possit 
dare,  vel  el  pra^cipere  ut  det,  nccmajor  praelatus 
niinori ,  ut  ilet  ecclesiasticuin  beneficiuiu.  Sed  nee 
dare,  curo  illius  sit  iiiud  dare,  nisi  in  casu ,  scillcct 
109  in  poena  raale  dantis  ecclesiastiiuni  bciiefl- 
ciuin,  tunccipnDcipere  possct,  ita  ut  nieliori  dare- 
tur.Alilerprapcipientcset  hujusroodi  emancipaiiones 
ei  exceptiones  ab  obedientla  ininoris  praelati  procu- 
rantes,  aanctitatem  Tcl  sinceriiatein  ostii ,  iion  ti* 
dentur  servare,  sed  priicularia  schisinata  induce- 
re,  ex  quibiis  coiiflabitur  illud  unhersale  schisraa, 
cl  sepAratio  a  Romana  Ecclisia.  De  qua  Apoblolns : 
c  Nisi  Tenerit  discessio  priinuin,  el  rCTelatus  fueril 
honio  pi«cati ,  fllius  |»erditionis ,  qni  adTersator  el 
eitollitur  super  omne  quod  diiitur  Deus,aut  qood 
colilur,  ita  ut  iii  templo  Dci  scdeat,  ostcndens 
se  lanqnam  sit  Deus  (//  7/ieis.  11).  >  lioc  auieni 
dico  potios  limendo  el  dubitanJo,  qn.iin  asserendo, 
c  ne  ponam  os-ineiim  in  coeluin  ( Psat.  lxxii  ) ,  > 
roaxiine  ciim  omiies  rcs  Ecclcsiac  sint  in  poicstnie 
niajoris  pnelali,  tunc  lainen  cnin  niiiior  pra*l.itus 
deliuquii. 

CAPUT  XIJI. 
De  pmna  Corltaruni, 
Sequitur  ile  pcenaCoritanini.Core,  ignederas!o 
misso  comliuslus  est  in  signum  aRierni  ignis  leinpo- 
rale  srcuiuri  (Num.  xti),  eo  qiiod  violenler  cibi 
usiirpaTit  oOiciuni  s.icerdotale.  Oziab  etiam,  quia  in- 
debite  tetigitihuribuUini  lauquain  si  sacerdos  esset, 
lepra  peroussiis  est  (//  ParoL  xxti)  :  iu  et  Oza 
aream  (1/  Reg,  ti),  et  Uaria  soror  Aairon  ob  solam 
detractionein  (iVam.  xii). 

CAPUT  XLIIi.  . 
De  iunguittitis,  ^ui  etdifieant  Siou  tn  MnguiHibns. 
f  Sicul  autein  lcpra  Gieal  (1 Y  Beg.  t),  ainceritatcni 
ostii  per  qiiod  Intratur  in  Ecclesiam,  et  splrituale 
beiieficiunicomiinpit,  slc  carni  caro  et  sar.giiis.Cum 
eniin  dalur  el  sanguini.  non  graii£  dator,  sed  na- 
lurae.  c  Cratia  eniin.  nisi  gniiis  deiur,  noneatsia' 


151  PETRI  CANTORIS 

bii8  tanluni  suslenlelnr  dam  tUerit.  Quod  iti  per-  \  nimus.  Iiem 


petuos  exegerit ,  jam  maDifesu  cu|HdiUis  Yiiiosum 
facit  ingressum.  Ex  his  autem  liquel  non  debere 
construl ,  vel  fundari  aliquod  monasterium ,  sine 
certo  numero  agrorum ,  pecorum  et  personarum. 
Cnm  enlm  ista  augmeDtumsusceperint,  nonnisi  dir* 
•llcile  laqueos  et  cupiditates  Simonis  vitar^  poieril. 
Quid  sl  familiaribus  episcopi  niihi  non  benevoiis 
dedero,  De  famam  meam  apud  eum  bcdant,  sed  si- 
leant,  nec  juvent  ut  mihi  conferatur  bcDeficium 
ecclesiasticum  ?  Sigiium  taciturnitatis  cum  habeant 
consnlere  episcopo  vitiosum  facit  in;*ressum.  Quid 
si  non  sinl  familiares  cpiscopi,  ei  tamen  eis  dedero, 
ne  famam  ineam  incruslent  ?  Non  propter  hoc  erit 
vitiosus  ingressns.  Sed  nunquid  si  dedcro  oatiario 


I3i 

Si  abbatem  emere  mitram,  emaa» 
cipationes,  ct  hnjusmodi,  iie  episcopo  suiijiciatiir, 
Simoniacum  sit.  Videliir  quidem ,  quia  isia  annexa 
sunt  spirltualibus,  quod  quidem  cst.  Cuilibei  an- 
tem  etiam  in  spiritualihus  licet  redimere  jiis  suum. 
Unde  projice  pecuniam,  ut  emas  tihi  paradisum. 
Item ;  Quaeriiur  si  Simonia  est  dare  procnraiio* 
nem,  vel  redditus  collegio,  ul  celebret  festum  san- 
ctl  alicujus  in  duplicibus,  quod  prius  nonuisi 
simpliciter  celebrabai,  vel  eiiam  pro  decantaiido 
hymno  novo,  insueto,  et  hujusmodi.  Nec  hic  omni- 
moda  purilas  est.  Beatus  Thomas  Cantuariensis»  ut 
Simoniam  a  domo  sua  penitus  amoveret,  instituens 
magislrum  Arnulphum  cancellarium,  cum  Jura- 
taienlo  astrinxit,  quod  nec  cum  pactioiie,  nec  sine 


eplscopi,  ut  ingrediar  in  capellam  ejus,  iibi  ordiner?  B  pactione,  usque  ad  canipulum  pro  officlo  cancclla- 
Mon ,  cuin  ordo  jam  mihi  debeatur  examinatione  ,      r\x  administrando  acciperet. 


meique  susceptione  in  matricula  qii»  prxcessit, 
eliainsi  non  prxcesserii  exaininatio ,  vel  susceptio  , 
ei  tamen  hujus  causa  spe  ordinandi  si  ingressus 
timOf  quia  dignnssum  ordinari ,  non  erit  vitlosus 
ingrcssus ,  si  propier  hoc  ei  dedero ,  quia  nulla 
penes  cum  est  cura  de  ordinibus.  Extciidil  aiiirin 
Simonia  ramos  siios  ab  alurlbus  in  quibus  radicaia 
sedel,  ei  nidiflcat  usque  ad  fores  et  introitiim  ordi- 
num  confcrendorum.  Assistit  enim  capellaniisordi- 
naloris,  106  "I»  ordlne  coUalo,  slalim  rapiat  for- 
cipes,  et  manutcrgium  de  manibus  f  jus,  cur  acci- 
piai  consiirludinem  *  allegaiis  ;  conqucrcns  eiiam 
quod  non  a  slngulis  ordinatls  singula  manutcrgia 
accipiat ;  et  saepe  qnod  muiiio  acccpil  vidua;  rapit 
iiianus  ejns  sacritega.  ArchigRlliis  etinmcausa  prac- 
scntandi  ordinandnm  in  subdiaconum  ires  solidos, 
in  diaconum  qulnqiie  vel  quatuor,  in  sacenlolem 
aeptem  in  pastum  exigit.  Sicui  autem  emere  vel 
tendere  principale  esiSimonia,  iia  et  accessorium, 
elomnin  ci  adjuncUi  cx  oflicio  ccclcsiaslico  debita 
el.  cuiconfertur  priiicipale.  Crgo  vcndere  sigillum 
canipulum,  justiliam,  ceram,  et  hiijusmoiii»  nisi 
paiipcrtas  excuset,  Simonia  est.  Unde  Gregoiius 
(lioniiL39)superLucam  (cap.  xix)  ibi :  c  Et  iiigres- 
sus  in  templum  coepit  c jicere  vendentes  et  emcnies 
in  iilo.»  Miilti,  dum  pro  religionis  babitu»  sacro- 
rum  ordinum  locum  pereipiunt,  rcligionis  officlum 
in  mercimonium  terrenae  negotiationis  convcrtuiit.  D 
<  In  teinplo  columbam  vendit  (Jom.  ii),»  qui  hoc 
quod  quibusdam  jure  competil  ad  praemhim  lar- 
gitur.  c  Justiiiam  vendit,  i  qul  hanc  pro  prsemii  ac- 
ceptione  servat.  c  Emlt  in  lemplo  «^ »  qui  cum  lioc, 
quod  proximo  Jure  debel,  negat,  dato  patronis  prac- 
mlo  ul  injustam  causam  foveant,  emit  peccaiiim. 
Quibiis  dlcitor  :  c  Feclstis  doraum  meam  spcluncam 
latreimm  (Ifff»*.  xxi;  Lir«.  xix).»  Per  malitiam 
eaim  et  cupiditaiem  occiduel  uhi  vivificare  debe- 
reiil.  item  ;  ()nttriiur,  sl  emere  fraierniuiem  istam 
▼nlgarem  a  qua  quis  expellitur  non  soluto  pn>- 
mlsso,  Simoiria  sil?  Viiieuir  qnidem  cura  spiriiea- 
libosannexa  sit,  nt  nfissarum  solemniis,  et  sullhi- 
giis,  et  oraiionibus  Qilelium ;  lioc  umen  non  diill- 


CAPUT  XXXIX. 

De  pcfna  Simoniacorum» 

Soquitur  de  poena  Simoniacorom.  Giezi  pro  im- 
maniute  criminis  percussus  est  lepra  {IV  Reg.  v). 
Simon  damnatus  in  gehenna.  In  praesenii  damna- 
tioiiis  ejus  data  est  sententia .  c  Pecunia  lua  tocum 
sit  in  perdiiionem  (Arl.  viii).  »  Quidam  etlam  pro 
liberUte  Ecclesiae  rcdimenda  vendcns  priHcipihus 
jura,  ei  beneficia  ccclesiastira,  107  consueia  pri- 
vaius  est  prxdicandi  graila.  Alius  dum  confcrrcl 
ordines,  dicens  :  c  lu  nomine  Patris  ct-Filii, »  defccii 
in  lertio  signo.  Obinutuit  enim  cum  debnli  invocare 
c  Spiritum  sanctum.  »  Quasi  diceret  ei  :  c  Gratis 
accepistis,  graiis  date  (Matih.t),  »  A(ce&sorium 
etiam  sicul  et  principale.  Unde  Cyi  iacus  di.iconui 
oblalis  ei  muneribus,  ut  veniret  curarc  fiiiam  Sapo- 
ris  regis,  ait  :  Absit  mihi  Christi  gratiam  per  me 
esse  venalem!  Praecedite,  Iiiquit  nunliis,  non  aacen- 
dam  cquum»  sicut  nec  Christus,  sed  pedcs  sequar 
vos.  Qujedam  ctiam  mulier  religiosa  fere  peiiilus 
nihil  inaDducans,  et  in  exslasim,  et  visionein  ange- 
licam  sacpe  rapta,  diim  sub  obtentu  aedificandac  cn- 
pellac,  et  agroruni  emeiidorum  ad  opus  nionastcrii 
lllins,  donn  ab  offerentilius  susciperct,  gratiam  pri- 
siiuam,  et  spintuni  propheticum,  et  allociitionem 
amihit  angelorum.  Et  alii  aliis  modis  pluriuiis  a  Deo 
graviier  puniti  suiit.  '  > 

CAPUT  XL 
De  commutalione  spiriluatium. 

Sequitur  de  commutatione  spiritualiom ,  qux 
emptionis  et  vcnditionis  conlractui  vicinatur.  Unde 
et  notam  Simoniae  facere  vidctur.  Commutatlo  etiam 
mercium  in  quihusdam  provinciis,  ubl  copia'  monr las 
non  est,  locum  lenct  coutractus  cmptionii  et  vcii- 
dilionis,  ut  pro  mcrce  inerx,  pro  auimali  auiinal 
accipiatur.  Sic  et  commutatio  in  spiriiu  il.bus,  emp- 
lioni  et  vendiUoiii  non  multum  videtiir  absimilis, 
et  quod  faciat  Simoiiiam.  liac  ratione,  commercio, 
pactio  ooinmuiaiioiiii  (proi»ter  quaiu  reslgnalur  be- 
Deficiuin  ecclesiasticum,  prop:er  quani  etiam,  el 
per  quam  aperitur  ingressus  in  aliud)  Simoofam 
facii,  Inter  episeopum  daulemy  coiiscium  ta:nen 


«35  VERBUM  ABBREVIATCM.  I54 

fc^iiit  conmoutionif,  et  iiiter  retignantem  beneA-  A  inttr  taiem  et  vieariam  temponlem  non  faeit  Simo- 

niam,  qnia  necessitato  excusatar. 
CAPUT  XLI. 
De  Coriiii. 
Sequitur  de  Coritis.  Gujusmodi  sunt  qui  per  pre- 
ces  et  violrntiam  saccnlarium  principum,  sive  ec- 
clesidsticorum  in  Ecclesiam  Intnidunlur :  et  lioc , 
vel  quia  damnum  rcrum  temporalluin  liinetar,  vel 
damnum  corporiSt  ▼el  serviiiter  liinentur  principes. 
Sic  auieni  intrusi  majus  peccatum  habent ,  qiiMm 
Simoniaci.  Sicutenim  latro  pejor  est  fure,  quia  hic 
occidi,  ille  rusfgart  prascipilur,  sic  ct  Corita  Simo- 
niaco;  quia  liic  in  pace,  scilicel  daia  pecunia ,  in- 
trat  ecclesiani ;  Corita   vero  per  violentiam ,  fran- 
,  .      .  gendo  osiiuro.  Si  ergo ,  ubi  non  delinquiinus  pares 

cognoverint,  I  secunduin  legero  eum  piinient,  et  "  sumus,  si  jubetur  nobis  iion  doiniiiari  incIero,sed 
adjudicabunt  illam  ei  in  uxorem,  c  ita  ut  non  possit 
eam  dlmltlere  omni  tempore  viue  siix.  »  A  simili 
ergo  :  Si  iste  legltiine  sortilus  est  ecclesiara^  et 
quRril  occasionero  ut  eam  diinitlai,  quia  alia  pin- 
guior  est  et  uberior,  secundum  poenain  constitutain 
iu  canonibiis  puniri  deberet,  et*  in  ea  mauerc  oiiini 
lempore  vi'^'sii». 

106  ^o^    tamen  quod  commutatio  et  perso- 

■anim  ei  beneflciorum,  auctoritate  Ecclesix  facta, 

•ei  ob  ntilltatem  ejus,  admiltitur  :  quas  vero  flt 

propler  temporale  commodum,  ubi  atienditur  scl- 

littC  magis  propria  utilitas  quani  Ei^clesix,  mmm 

videiar.  Nolo  tamen  1  os  mcum  in  coeium 


B,  qiiod  episcopus  'proprio  nepoii  confert.  Ergo 
et  inier  resignantes,  etiam  citra  conscientiam  dantis 
«piscopi,  in  quo  casa  (lcilicet  episcopo  inscio  pa- 
ciioiiis  hujus  commutatioiiis)  l>eneflcium  illud  non 
Sioaoniace  dabit  nepoti  suo»  ille  tamen  Simoniaco 
iUod  acqnircl.  Item :  Pur  bujusmodi  commutationem» 
pnrcipuo  dei*imarum  redemptarum  a  manu  laicall, 
ot  reddituum  ex  loculis  provenienlium,  quodcunque 
occlesiasiicum  beneflcium  haberi  potesl,  et  ita  om- 
■es  praebendse  ecclesix  alictijus  per  commuiatioiiem 
lalium,  non  .Simoniace  comparari  possunl,  qiiod 
lamen  falsum  est.  Item  :  Deutcmnomii  cap.  xxii, 
•  Si  quis  habuerityxorem,  etquaesierit  occasionem 
dimiliendl  eam,  postquam  seuiores  civitatis  lioc 


diciiur  nobis :  c  £t  dominainiiii  piscibus  maris  cl 
besiiis  tcrra:  (Gen.  1),  >  id  esi  beslialiter  viventil.us 
taniuin,  non  illis  qiii  recte  vivunt,  qui  non  ccimini- 
serunt  aliquid  super  qiio  corripi  debent;  cum  eiiam 
niajor  dominus  fcuda  minoris  domini  non  possil 
dare,  vei  ei  pnrcipere  ut  dei,  iicc  major  praelatus 
niiiiori ,  ut  det  ecclcsiasticuin  bciieflciuin.  Sed  nce 
dare,  cum  iiliiis  sit  iiiud  dare,  nisi  in  casu ,  scilicci 
109  in  P<Bna  male  daiitis  ecclcsiasliiuni  bcnefl- 
cium,  tiiiic  ci  pnccipere  possel,  ila  ut  nicliori  dare- 
lur.Aliierpnrcipienteset  hujusmodi  emancipaiioiies 
el  eicepliones  ab  obedientia  ininoris  praelati  procu- 
rantes,  sanctitalem  vel  siiicerilatein  osiii ,  non  vi* 
pooeffe  {P$aL  lxxii),  >  ut  asseram  lioe  esse  Simo-  ^  dentur  servare,  sed  priicularia  schismata  liiduce 


Biecem,  cum  summus  pontifex  Alexander  II  hiijus- 
modi  commutationem  fleri  ex  dispensatione  con- 
ceaserii,  nescio  sive  in  scripto,  sive  sitie  ocvi|ao* 
llcm  Dominus  :  t  Gratis  accepislis,  gratis  dale 
{yalik.  x).  >  £1  item  idem  alibi  :  c  Si  inviiatus 
fiicris  ad  cQenam,  recnmbas  in  novissimo  loco,  cx- 
spectans  quoosque  dicalur  tibi  :  Amice,  ascendo 
siiperius  {Luc,  xiv).  >  £l  Aposlolns.  c  Nemo  sibi 
-snmat  hoiiorem,>  elc.  {Bebr.\,)  Ex  his  tribuscolli- 
giliir,  c  quod  gralia,  nisi  datur  gralis,  non  esl 
gratia  (liom.  xi).  >  Sed  crilne  mcdiuin  iiiter  :  c  A 
Deo  vocari,  etsumere  sibi  honorem  ?  >  {Uebr,  v.) 
Absit !  Non  eniin  a  Deo  vocaris,  nisi  pcr  cuin  asceii- 
das,  nisi  gratis  accipias,  scilicet  ut  nihil.tuuui  in- 
lerpretansy  tibi  sumis  honorem.  c  Aliundc  inlraiis  ^. 
qwm  pcr  ostiuni  (Joan,  x),  >  aliuiuie  asccndciis, 
ab  elio  qnein  a  Dco  vocaris.  Sed  quitl  si  fractiira 
esiii  laBtum  sit  in  volnniate,  et  non  iii  opcre? 
Paeeileas  de  voluntale  et  beneflcium  acceptuni,  licct 
cum  voluntaie  mala,  retineas,  gratis  Unicn  daiuin. 
Non  minus  enim  acctpiam  codicem  tuiinir  si  graiis 
lUiMi  mihi  dederis,  liccl  proposuerim  illnm  emcre. 
Constat  ergo  ex  his  qtiod  pactio  super  augeiida  pen- 
sione  (maxime  liaMia  inter  claustrales,  cum  coram 
•niuiarnm  non  habeant,  et  vicarium  perpetuuin  in- 
stitniom,  vet  instiluendum)  Simoiiiam  facit;  si 
inter  clericum  ssecafarein  et  vicarium  pcrpctuum 
quaestio  est.  Tutiiis  enim  esset  quod  assiguaix  et 
certx  pcQstones  esscnt  utriusque.  Pactio  autcm 


re,  ex  quibiis  coulbbitur  illud  uiii\ersale  schisma, 
ct  sep.iratio  a  Romana  Ecclisia.  De  qua  Apo&tolus : 
c  Nisi  venerit  discessio  primuiii.,  et  revelaius  fiierii 
bonto  pi«cati ,  fllius  |»erditionis ,  qni  adversatar  el 
extollitur  super  omne  qu'jd  dicitur  Deus,  aut  quod 
coliiur,  ita  ut  iii  tcniplo  IXci  scdcat,  ostcndcns 
se  unquam  sit  Deus  (//  Theu.  11).  >  lioc  auieni 
dico  polios  limendo  et  duhitanJo,  qii.iin  assereiido, 
c  ne  ponam  os-ineiim  in  coeluin  ( Psat.  lxxii  ) ,  > 
maxiiiie  ciim  omties  rcs  Ecclcsix  sint  in  poiesiaie 
niajoris  pnclati,  tunc  lainen  cuin  miiior  pra^hilus 
deliuquii. 

CAPUT  XLII. 
De  pmna  Coritarum. 
Sequitur  ile  pocna  Coritaruni.Core,  igne  deroelo 
misso  combuslus  est  in  signuni  steriii  ignis  teinpo- 
rale  srcuiuri  (Num.  xvi),  eo  qiiod  violenler  cibi 
nsurpavit  officiuni  s.icerdotale.  Ozias  etium,  quia  in- 
debiie  tetigitthuribulum  lanquam  si  sacerdos  esset, 
lepra  percussus  est  (//  ParaL  xxvi) :  iu  et  Oza 
aream  (//  Reg.  vi),  et  Maria  soror  AHron  ob  solam 
detractionein  (iYnm.  xii). 

CAPUT  XLIII.  . 
De  MangninilU,  qui  etdificant  Siou  in  »anguiHibiis. 
f  Sicut  aulein  lcpra  Gicsl  (/  Y  Beg.  v),  siuceritaicm 
ostii  per  qiiod  intratur  in  Ecclesiam,  et  spiritiiale 
beneflcium  corrumpit,  sic  carai  caroei  sar.guis.Cnm 
eniin  dalur  et  sanguini.  non  grailje  dalur,  sed  na- 
lur».  c  Cr;itla  eniin.  nisi  graiis  deiur,  non  081^1*' 


"'      ,  PETRI  CANTOIUS  „j 

■pere  dividcns  tpolia  {Genu   xui).  ,  IpM  enim  T.m  «dinTeoiem  «trophvn.  lespondil  m.tri  «n» 

,u«^.«  ordm.,li  e.  |jecundam  di.|i„c.o.  gr.d„.  ^  ."dis«.,„oddec«Z  plarTTo^i  e"  «  «nlS 

boroinam  diversa  eis  officia  a88i8n.T  (   n  Ecdesi.' '  .iri    n..A  ...Jii»    -..-.  w™»  oruni  unius 

Ml  Timollieo.  Ti.o  e.  .Ilis.  Hanc  incondam  Zl  !?.:.?.*"J^  "•"•*:!  '^'"'T  ""'»"»  «'' 


JQCundam  Tarie 
talem  ei  speciosam  domum  Domini  attendens  D^rid , 
ait :  f  Astiiit  regina  a  dextris  tuis  in  Testitu  dean- 
raio  circumdala  varietate,  et  ita  in  fimbriis  aureis 
circumamic  la  farieiatibus  (jPm/.  xmt).  •  Sed  hu- 
Jiis  varictatem  commendabilem  facit  Tarietas  can- 
iiiiim,  leciionum,  refponsoriomm,  antiphonarnm , 
ornaliium.  Maxime  jucundam  et  speciosam  efficit 
▼arielas  consonantinni  pcrsonatunm  ei  officiorum, 
ad  qiioriim  varietalem  debet  consiilui  Tarieias  nii- 
nislrorum.  90  Qiiibiis  observnii.s  in  Eccicsia,  recle 


osiium  Capitolii,  clamavit  :  Non  du»  Nni,  sed  una 
duobus  (Macrobius,  I.  i  Sat.).  Sed  non  duae  uni, 
sed  duo  uni  :  imo  hodie  plures  quam  duo,  nt 
in  ecclesia  S.  Medericl,  et  multis  allis.  Item  no- 
tandum,  quod  saecularibus  jnrisdieiionibus  noa 
potest  unus  mlles  duobus  domlnis  duas  legiooes  Ta- 
ccre  nisi  salva  prioris  legione,  ei  sic  alteriNs  juris- 
diciio  diininuitur :  qiianto  minus  potcst  aliquis  se 
dividere,  ut  In  pluribus  erclesiis  Deo  serviat,  cum 
sc  totum  et  semper  debeat  exbibere»  nt  In  slngiilis 


vere dici  po.eri.  de  pa.  .  Pulclir.cs  et  decori.  fir»  B  •*"'"  ^  ^^,""'""  "'""»  i«»Proper.vii  .lil, qaod plu. 

'  riiiin  niiniilAriiin    liilAliia    Giiii/»AnArif    /iii<»m    inoA  l»^ 


Jcrusalein,  ut  castrorum  acies  ordinata  {Cant,  ti).i 
Iiem  In  Epislola  Jacobi  cnp.  iir:  c  Nolite  rbires  fieri 
magisiri,  fratres  mci  :  i  dicit  interliiiealis,  id  cst 
plurium  Ecclesiariim  ministri.  i  scientes  quoniain 
ni^us  judicium  suiuiiis.  i  Piomiscuis  enim  aclibus 
otScia  ecclesiapum' pcrturbanlur.  Item  (iiiappen- 
dice  concil.  Lateran.  iii,  sub  Alex.  III } :  Si  pro- 
hibitum  est  nc  una  ecclcsia,  una  pr»beiida,  uiius 
cpiscopatus  in  plurcs  dividatur;  asimili  per  contra- 
rinm.non  plurcs  uni  personas  assignenlur,  nisi  rorie 
propter  penuriam  ministrorum,  et  muliitiidineai 
causarum  :  et  hoc  propter  lunies  ei  ignomiuiosas, 
qu«  inde  proTeiiiuni,  enormiiaies:  iino  una  uniiis 
sll,  ndn  plures  unius.  Si  pater  luus  rueril  coiitenlus 


rium  pDpuloniin  iuieias  susceperit.  quam  ipse  ha- 
buit  in  sua  parochia  personas :  Audivi,  inqiiit,  qiiod, 
cum  quidam  decaniis  Tehemenier  argiicrct  subdi- 
tuin  siium  super  marraniiis  91  quas  faciebai  singu- 
lis  lioris,  diurnis  et  noctuniii:  iile  contra  respondil : 
Quid  me  arguilis,  qui  in  tot  ecclesiis,  in  quibus  ba- 
betis  digniUles,  et  a  quibus  reddiliis  et  obvenlioiies 
qiioiidic  recipilis,  tot  defectiis  cl  marranliasab&entia 
vesirt  faciiis  ?  Sic  dccanus  illu obmutuit,  neceum,  vcl 
alium,  stiper  tali  defectu  et  marrantia  postea  ausus 
est  rcpreheud<^re,  majorem  in  seipso  causam  redar- 
guliouis  praesentieiis.  Audivi  eiiain,  quod  cum  duo 
esscift  cnnoiiici  duarum  ecclesiarum,  ei  unes  es^ei 
dcc;inus  iu  una,  et  aller  in  alia,  qua^itum  est  uter 


ima  iixore,  quare  non  conieutus  es  iina  Ecdcsia?  ^  ^^^^^  ^^^  spirltualls  alierius,  uter  essel  obedien- 


Attende  quid  Aposlolus  dicat :  c  Qui  altario  scrvit, 
de  allario  ct  vival  (/  Cor.  n).i  Non  ait :  Qui  allari- 
l^nsservit,  de  altaribus  vivat;  nec  dicil :  Qui  uliar 
Hbiis  servjt,  de  aliario  vivat;  nec  ait :  Qui  nou  ser- 
tU  altario  vel  aliaribus,  de  aliario  tcI  allaribus  tI- 
Tau  A;t  eniin  :  <  Qui  non  laborat ,  nnn  nianducei 
{II  Then.  iii) :  i  sic  ergo  ubi  non  laboiat,  vel  qiiaiido 
noo  laborat,  nec  Inanducct.  Si  quis  objiciat  quod 
In  pluribus  servit  ecclcsiis,  respondeo,  qiiouiaui 
nno  et  eodero  tempore  pluribiis  Ecclesiis  non  potest 
«erTlre,  et  ita  pro  rata  temporis,  saliein  a  singulis 
ccclesiis,  in  quibus  serTit,  et  proiit  serTit,  bencflcium 
recipial.  Coosulat  unusquisquc  conscieuiiam  suam. 


tiarius  alterius.  Kespousum  est  quod  quandiu  sunt 
in  aliqua  illarum  ecclcsiarum,  ille  qui  est  decanuf 
lu  ecclesia  in  qua  sunt,  est  pater  spiritualis  alierius, 
et  alier  obedientiarius  ejus. 

(}ui  si  nou  fuerint  in  una  ecclesiarum  iilaruin, 
sed  forte  in  alin,  vel  aliiS|Uier  csset  paier,  utcr  ^- 
lius  spiritualisf  Contra  naiuram  et  nionstruosa  est 
lalis  |»aternita8  et  talis  fi|iatio.  liifqmis  eiiam  hal>e- 
retur  ta|is  medicus,  qui  curam  ceutum  vcl  triginla 
apgroioruro  in  eadem  Tilla,  ne  dum  in  djversis  vtllis 
susciperet,  multo  magls  ille,  qiii  curas  lot  aiiima- 
rum,  non  in  una  Tilla,  sed  in  diversis,  -npn  in  una 
regione,  sed  in  diversis  susccpit,  inrafniae  nota  dc- 


intellecta  forma  verborum  dantis  et  accipieiitis  be-  d  ^^  percelli.  Item  Joannes  in  Evaugelio  suo  :  i  Boniis 


ueficium  ecclesiasticum ,  quallicr  debeat  se  babero 
in  ecclesia.  Tradliur  cniin  cl  liber,  et  dicitur  :  Do 
libi  haiic  eeclesiam ,  ?el  pruibendam,  ad  honorem 
Dci  et  obseqoiuin  hojiis  ccclusim.  Qnasi  dicerei : 
Asiiduus  sis  ccclesi»  hiijiis  oflicio.  In  quibnsdiim 
MlMn  Ecclesli<s  expressiiis  haec  forma  suppletur,  Do 
libi  banc  ecclesiam,  vel  praibendam  pd  honorcm 
Del,  ot  serTiiium  bojus  ecclesix,  ut  residcns  sis  et 
inansionarius  in  hac  ecclesia.  Iiem  :  Tales  male  vi- 
deiiiur  inlerpretari :  i  Appreheudent  septem  mulie- 
res  Tlruiu  unuin  (Ua.  iv).  i  Videaut  iic  incurrant 
IHud  jucunduin  figroentttin  adolesccnlis,  qiii  cum 
dia  moratus  fulssel  cum  palribus  conscriptls  in  Car 
|)itolio,  ct  ab   eo  quxreret  matcr  qtiid  difliiiiium 


Pasiprdat  aniinam  suam  pro  OTibus  suis;  merce- 
narius,  et  qui  non  est  pastor,  cujus  iion  sun(  oves 
proprix,  yidet  lupum  Tcnicntem ,  ci  diiniit(t  oves, 
et  fugii,  >  etc.  (Joan.  %•)  Si  videt  iupiim  vcnlQuieiu, 
ergo  prxsens  esi.  Item  :  Si  fiigit,  crgo  praeseqs  est. 
Sxpe  etiam  non  fugit,  sed  abducit  pves  ^ t  redviclt 
ad  caulas,  pr»dicat  <^uandoque ;  ergo  mercenarius 
miuuspcccat,  quam  iile  cujus  esl  ecclesia^  cuin 
seinper  sit  absens.  Sed  quo  noniine  censebitur  ipse 
qui  semper  est  absensT  Non  est  pastor,  quia  non 
pascit  oTcs;  non  mercenarius,  quia  merceiiarius 
semper  est  praesens,  isie  vero  noii.  Noto  itaque 
mpnstro  cupiditas  monsirupsa  noTuiif  fingat  Toca- 
bulom.   Ad  hoc  monstrom  siigUlanduA,  sufllcit 


qnodl  divmiuiein  dMoram 
distrilMiil  Doniwit  in  spirituali  eorpore»  quod  docet 
Apoiloliii  in  Epiitola  1  ad  Coriniliioi,  cap.  xii :  4  Di- 
visiioiMt  gratianiai  lont,  idem  aulem  Doioinns,  > 
eic.  El  tutlm  solijangit :  c  Alii  quidem  per  Spiri* 
loi  ditnr  sermo  icieutie,  et  ilii  sermo  lipientiaB,  > 
cie.  NoR  omnia  contolit  uni ,  ut  sinipili  membra 
sibi  inrieem  subicnriint.  Simililer  diversi  officii 
iSiigBil  sinfnlis  membris  Apostolus  in  bumano 
corpore.  Iti  in  eodem  :  c  Si  loium  corpus  esi  ocu- 
lus,  «U  inditus?  Si  totoro  iiiditus,  ubi  odoratus?  > 
etc.  Ct  slaUm  subdit :  c  Non  poiest  dicere  oculus 
maRol :  Opera  lua  non  indigeo ;  aut  iterom  caput 
pedlboi  :,Non  estis  mibi  necessarii.  •  Sic  quoque 
in  domopatris  familias  difcrsa  sunl  officia  bumame 


TERBUM  ABDREVIATUM.  ||8 

grati»  Spiritus  sancti  A  digniuUs  esl  praeponendum  lantum  :  quid  si  plures 
babuit  pares  digniiates?  Si  dicatur  quod  appro- 
priari  ei  debet  nomen  dignitaiis  iHius  Eccleuo!» 
quam  poUus  frequenut :  Sed  quid  si  nuiic  buc,  nunc 
iiluc  discurrat? 

Quo  Uneam  nodo  mulanUm  ProUa  vultum  ? 
(lloRAT,,  lib.  I,  epist.  I.) 
Quaeraiur  ab  eo  quis  voceiur«  vel  quo  nomine  ▼elil 
sibi  scribi,  ipsc  eiiain  ignorabii.  Quidam,  cum  tali 
bellii»  mulionim  capiluin  scriberei,  el  nomina  di- 
gniUlum  et  pnebendarum  omniiini  in  salutaUone 
prgemisissei,  audivit  a  quodam  :  Adliuc  adJendum 
est  istud  :  Servus  et  rusliciis  de  Sancero.  Ifanc 
eliam  personam  muliarum  facienim  oportcbii  ha- 
bere  muIUplicem  babitum,  mullos  breviarins  propier 


neceaslutis.  Alium  enim  consiituit  subulcum,  alinm  ^  diversos  usus  ecclesiarum,  quibus  pracesi.  Sed  quid 


bnlMlcnm,  iliom  iurigim ,  alium  veredarium«  et 
csHeri,  juxta  propriam  faculiatem,  ne  aliquod  in- 
cnrrat  damnum  rerum  suarum  :  quanio  inagis  di^ 
itiiieifOofficiorum»dignilaIum,  in  spiriluali  corporo 
ftd  eat  in  Kceiesia)  est  faciendit  ul  cliurius  omnia 
ronjungat,  el  diflusius  dilaiclur?  Undc  illc  fgrcgius 
versillcilor : 

9S  ExeubiaM  caffitit  ocHlot,  modulaminit  auret^ 
Ductoretque  pedet^  omni^atque  manut. 

CAPUT  XXXIf. 
Conira  bigamot  et  lamechitat  in  pluribut  eccletiit, 
Pudeal  qood  quidam  episcopi  muluanlur  ab  aliis 
episcopis  oculos.  Et  cum  sini  quatuor  episcopi,  qui 
Bon  habent  nisi  duos  ociilos,  sic  non  soluin  ca!ci  ^ 
Tol  lusd,  sed  eliam  monslruose  oculis  orbi  sunt 
faeti,  cum  debeant  esse  animalia  pleiia  ocuIis'ante 
et  reiro,  nt  legiiur  in  Ezecliiele  (c.  1).  Quisque  el- 
enim  deberet  esse  Argus,  ut  spiriiualiter  viderel,  et 
vridere  facerel.  Quia  ju&ta  poetam: 

dnlum  luminibut  cinctum  capui  Argut  habeb^. 
(OviD.,  I  Meiam.f  fab.  10.) 
Tales  pejorcs  sunt  liilio  Cu^sare.  Cujus  cum  singula 
vitla  enumerassel  Lucanus,  in  fine  dixit  de  eodem : 
Omnia  Ctetar  erat, 

(Lib.  111  beHi  Phart.) 

Qiiasi  omnes  digniiales  Rom»  sibi  usurpavit.  Erat 
enim  consul,  qiiaestor,  etc,  et  hoc  in  eadem  civi- 


ei  agendum,  cum  excominunicaU  sinl  in  bac  cccle- 
sia,  omnes  habentes  tules  vel  lalcs  pannos?  Quid  si 
excommunicaius  esl  oiunis«  qui  in  ecclesia  illa  habet 
nisi  vestes  quas  alia  reprobat?  Iste  etiam  est  ido* 
luin  Horaiii  miilUforme»  cidus  exemplar  iu  rebus 
naturalibus  nun  potcst  inveniri.  Unde  : 

llumanp  capiii  certicem  pictor  eqidiwm^ 
Jungere  ti  velit^  et  variat  inducere  plumat. 

(lluRAT.»  De  arte  pooi.) 
Ideni  alibi : 

Moveai  cornmiia  rttttm 

Furtivit  nudota  coloribut, 

(Lib.  I,  ep.  3.) 
Furlum  eienim  cst,  vcl  rapina,  qiiod  tot  bona  pau- 
,  perum  sibi  toiicipat  et  usiirpat.  Contra  tales  loqn:- 
lur  Dominus  in  Evangelio  Lucae :  c  In  quamcunque 
civiutem  inlraveritis ,  eligilc  quis  in  ea  sit  dignus» 
el  in  domo  illiiis  manete,  el  nolite  transire  de  domo 
ad  domum  {Luc,  x).i  Si  ergo  hospes  unius  no- 
cUs,  lu  eligendus  esi  dignus  ,  et  si  non  transeun- 
doin  est  c  de  doino  ad  doinuiu  ; »  quanto  magis  qiii 
mansionarius  et  minister  debet  essc  perpctuus  in 
una  el  cadem  ecclesia  ? 

CAPUT  XXXIll. 
De  tancta  unieitaie* 

Hanc  eUam  moiistriiosam  plnraliuiem  digiiiia- 
lum  et  biijiismodi  in  eadem  vel  diversis  ecclesiis 
circa  eamdeni  personam,  redarguil  iriiilex  el  sancia 
unicitas,  nc  lalis  cum  David  dicere  possit :  c  Rc- 


late.  Pejor  ergo  llle,  qui  in  diversis  omiies  vull  ha-  D  .pi^e  i„  ,nc  et  misercre  mci,  quia  unicus  et  pau- 


bere  honores.  Bellua  muliorum  capilum,  similis  illi 
monstro,  de  quo  disccplaul  Iheologi,  quod  ab  umbi- 
Tico  inferius  videtur  unirorme,  supra  vero  miilti- 
forme.  Et  sic  menliunlur  qui  dicunt  quod  soln  Gal- 
lia  caret  monstris.  Nota  quod  nibil  magis  deturpat 
eorpos  yel  caput  quam  oculi  absentes,  nullae  partcs 
corpori  magis  snnt  neccssariae.  Dubium  eUam  esl , 
in  iste  qni  esl  persona  multariim  facicrumy  debeat 
babcre  similiur  sigiilum  piurium,  vtl  divcrsa  si* 
gilla.  Au,  qualiter  scribat,  vel  qualiter  ei  scribeiH 
dum,  an  cuni  dignitaUs  nomine  :  an  omnia  dignitaiis 
nomina  sint  apponenda,  an  unum  :  an  nomen  pro- 
prium,  iu  qiiod  non  nomina  diguiutuni,  in  qiio 
'  forsaii  offcnderetur.  Si  dicalur  quod  uouien  inajoris 


per  suni  ego  (Ptal.  xxiv).  1  Si  ergo,  a  siinili, 
opponas  diviUas  ;  rcspoiidebo  :  Quia  licet  Inter  di- 
viUas  esse  paupcrein.  Mon  expavil  Aposlolus  divi- 
Uas,  sed  mores  earum.  Prima  unicilas  est  fidei, 
lacrameniorum  et  morum,  qua  caret  dislractns 
pcr  bxreses  ei  scbismata  :  c  Una  enim  fldes,  nnum 
bapUsma,  unus  Doininus, »  etc.  (Ephet.  iv.)  c  Unani 
peiii  a  Domiuo,  1  etc.  (PtaL  xxvi.)  c  Una  est  co- 
lumba  mea  (Cant.  ii).  1  In  uno  cubito  est  coii- 
summau  arca.  Se<;unJa  unicitas  est  actuuni. 
Unde  Saioiiion  :  1  Fili,  ne  in  mullis  siiit  acius  tui 
(Eccli.  XI).  i 

Imponit  finem  taviens .  el  rebut  honetiU, 
Et  alibl : 


1(9  f  ETRl  CANTOniS  420 

Pluribut  intentut  minor  e$t  ad  tingula  teinut,       ^  uni    taliuiQ    deberet    cammM «    el    pkim    Tiro 

prudciiii  pro  inopia  bonerimr,  poseeiit  iradi.  Scff 
nec  uni  medlco  plures  ifillrmi',  nec  ani  MUoci 
phires  totelse  coninfsiumiiar  cum  ^calteiie  ei 
periculo,  miilto  niiims  pliiresF  eceleske  iini  do- 
bi*rent  eommitlF,  uLi  veriiCir  pericoiiiiii  aniaa- 
rum  :  ibi  corporum  cl  p«i5session«mk  Item  :  lii  tales 
cadit  in:dedictio  Dci,  de  qua  legkuT  in  OeMtcroDO* 
mio  cnp.xxviii :  i  Uxoreniaccipia8,etaliiiBdormiat,i 
qniescat,  95  cantei  et  ininistret  in  ecclesia.  Qnod 
sci|aitur,  illis  non  convenit,  sedcontrarinmesieis  : 
f  Plantes  vincani,  et  non  vindemics  cam,  sera» 
flgrum  et  non  inctas  fhictus  ejus  {Ihui.  xxvm). » 
Ibli  aotcm  e  conlrario  non  plantairt,  non  paslinanl, 
nou  paxiilant  vineam,  nec  latamenappouunt,  ct 
^  tamcn  vindemiant  eam,  et  de  vino  ejus  bibunf ; 
non  scrunt  agrum,  et  colligiint  fructiis  ejus,  ui  ci 
assimilcntur,  de  quo  Dominus  in  Evangeiio  ait : 
(  Austenis  Iiomo  es,  meiis  ubi  non  seminasti,  el 
c^illigis  ubi  non  sparsisii  I^MaHh.  xxv).  >  ll<m  :  Si 
oaeiisi  generaiur  in  ecclesia,  pro  marranlia  et 
al:soulia  alicujus  per  diem ,  qui  legcre  vel  canlarc 
dehet  in  ea ;  quanlo  major  si  absensquis  fuerit  per 
aniiuiu,  imo  per  decennium,  vcl  in»lus  spatiuin  ab 
ccclcsia ,  in  qiia  ministrarc  debct?  Sed  ma\inia 
oflcnsa  et  marraniia,  est,  quod  unus  bis  lcgii,  vel 
cantat  iu  una  nocie  in  aiiqua  ecclesia  ;  quanto  mn- 
jor  essedebcrci,  quod  unus  duabus  dcpularetur 
ccclesiis,  cuni  in  cis  una  die  vel  nocce  legerc,  can- 
tare,  et  ininisirare  non  possit?  Scd  in  quadam  no« 


(luvE!!.  sat'.  xu) 
c  P:\rtire  onos  toum  in  plurcs,  i  etc.  A  simili  :'Ergo 
et  ab  bac  elicirur  tertia  unicitas,  dignitalum  scili* 
cel,  ofliciorum,  rcddituum.  Si  eniin  negnlur  con- 
scquens,  ct  antecedens.  Si  negatur  et  prokilicinr 
plurafilas  actunm,  ergo  et  plnraliias  d:gtiiia(nm,  et 
hnjusmodi.  Plures  cnim  digniiatcs  vel  reddiins: 
fiabere,  est  anteecdens  ad  plur^s  actus  1*1  illis  exer* 
ccrc,  I  Qui  cuim  non  laboral,  nec  manducet  (// 
Thett.  iii).  >  Sed  et  apu;l  sxcularem  juiliccm  ofli- 
cium  duarnm  tutclarum  petcns,  suspeclus  babeinr, 
ne  dum  utrnmqnc  attcnfnt,  nemrum  benc  perngai. 
Si  ergo  probibilnm  94  ^^^  •  *  ^^  '"  multis  sinl 
nctus  lui,  I  rori'ns  probibetur  antecedens,  iciiicel 
c  ne  in  plnribiis  r  ecclcsiis,  rediliiibus,  dignitatibus 
c  sint  aclus  tui.  V  Vidc  ne  ab  oinnibus,  nc  a  pluri- 
bns  ecclesiis,  redJilibus,  et  hi:jusniiodi  ita  babeatis, 
qiiod  lcipsum  non  babcas. 

CAPUT  XXXIV. 
De  uuiciiale  mula, 
Est  et  qunrta  unicilas,  scilicct  ninia,  qua  qnis 
•ingularitatcm  appeiit  intcr  nlios,  «»tatucas  sibi 
jnstiliam,  c  reputans  se  aliqnid  essc,  cum  nihil 
sil  (GaL  vi)  stipra  modum,  vel  qMod  nou  babcl  sibi 
arrogans,  aingularis,  ferus,  unicornis,  snperbiis. 
De  qno  di<:itnr  :  c  Vse  soli,  quia  si  ceciderit,  i  per 
snperbiam  cadens  ,  c  iio:i  babct  sublevantem  se 
(ii^r;/i.  iv).  I  hem*.  Omnia  omnesquc  quxstioncs, 
qux  de  dnplb  i  matrlmonio  uxonim  lacob,  et  de 


subiniroductis  ei  anciilis  induci  possunt,  el  de  iis  ^  bili  ecclcsin,  quod  lurpius  csi,  qninque  vel  plurct 


(Cenet,  xslx),  et  conira  t.  les  :  lacob  lamen  excu- 
aatur,  eo  qnod  duas  duxcrit  ad  procurandiim  sobo- 
lem  ad  cultum  Dei,  ad  mulliplicandum  popnluni 
iinfus  fldci.  Vfderint  ipsi,  si  pliires  ecclesias,  digni- 
lates  susceperint,  ob  fecundiiatem  et  urilitatem 
Kcclesix  spiritualem,  potius  quam  obvcntionem  et 
fruclum  tcmpomlem.  Si  bxc  siiscepcrint  ad  mulii- 
plicandum  popnlum  in  cnltu  Dei,  ad  muliiplican- 
diim  filios  et  fructnm  bonorum  operum  In  ca.  Non 
videtnr  quidcm  vorisimile,  eo  quod  Racbel,  Ecclo- 
sia  aliqua  scilicet,  fecundior  in  obveniionibus  et 
tcmpornlibus  fructibiis,  praeponatur  Linc,  fccundiori 
tamen  in  fruclu  spirituali.  Ilxc  enim  contcmnitur, 
illa  prxelegitur.  SctletRacbcl  Li:c  ait  :  c  Da  mihv 
partem  de  mandragoris  filii  tui  flubea.  Qux  rc- 
spondlt :  Parumne  tibi  videtur  quod  pfaerlpucHs 
maritum  meam  mihi,  nisi  etinm  mandragoras  filii 
mci  tuleris?  Ait  Rnchei :  Dormiat  tecum  ct  quiescat 
hac  Hocte,  pro  mandragoris  filti  loi  {Genet.  xxx).  i 
Nunc  aoleni  attitulati  duabus  ecclesiis,  cuin  una 
el  in  una  e.irum,  nec  una  noclc  c  pro  pluribus  inan- 
dragorit  et  obventionibus  ejns,  quas  pr:ecipiiint, 
dormire,  quiescere,  legere,  ct  cantarc  curani.  Sed 
et  feeundior  esset  Ecclesia,  si  singulis  ccclcsiis 
singuli  ministri  assignarcntur.  Si  o!  jicias  pauciUi- 
lem  clcricorum  ct  miuistrorum ;  at  hodic  pltiribus 
cii  iniloclis  plurcs  commiltiiniur  ecclcsix,  ct  doctis 
Tiris  ct  pnideoii?Mis  pluribus  nulln,   ctiin  iiec  unn 


digniiatcs  sunt  ditissimx  in  obveniionibus  et  red- 
diilbus,  pro  quibus  perccptis  in  ea ,  nec  per  viea- 
rium,  ncc  per  uliuiu  serritnr.  Non  dico,  nou  eania^ 
lur,  non  legitur  tautuni,  sed  nec  etlam  eonsiliis 
ejiis  nssisiittir.  Quippe  nulla  personarum  qninque, 
semel  in  anno  prsesens  in  ea  inTenilur.  Iiem :  Tales 
detestabiliores  sunt  Lamoch,'qui  primus  bigamiaiu 
iniroduxit  (Gen.  iv).  Istteiiim»  non  tantum  big^mi, 
sed  ettrigami.et  letragami,  peniagaiui  invcniuniur, 
ei  deinceps.  Sed  et  taiis  quam  ecclesiarum  suarum 
relinquit  teeredem  omuiuni  congregalorum  in  una 
enrum,  difiicile  crtt  distribuerCyCt  reiinquere  singu- 
^  iis  qiiic  sua  suutocelesiis.  Item  isuias  cap.  v  :  c  Vaequi 
D  conjiingiiis  domum  ad  domum, »  ecclesiam  ecclesiuB 
copulando,  «  elagrum  agro  usque  ad  tenninum  locii 
majoris  tcilicet:  c  Niiuquid  .babitabilis  vos  soli  iu 
medio  terrae?  >  Quasi  diceret  :  Nunquid  vos  soli 
sapientes  estis,  vel  soli  canere  novistis  iii  ccclesia 
propter  quod  plures  usurpalis? 

CAPUT  XXXV. 
Contta  extenorem  Simomam^  teiUcet  in  oficUtt  et 
dignilalibut^  et  Tedduibut  Eccletite. 

Pestcm  et  lcprain  Simoniie,  qnx  vertitnr  circa 
tacramenta  interiora,  etiam  c  usqiic  ad  cornu,  i 
et  sacramentiim  c  altaris^Psa/.  xvii)  >  supra  snggil- 
Iaviinu8:spcciciu  auleiu  ejus,  quac  consislit  circa 
cxleriora  :  pula  oQicia  ecclesiastica,  ecclcsins,  di- 
gnilatcs,  rcdditiis,  pcrsoii:iliis,ct  qiKCiMinquc  annexa 


lit  VERBUM  ABBREVIATUM.  m 

•piritoalilNiSy  sic  suggHlat  Dominus  in  Evangelio  A  cxemplo,  i  de  iCgypfo  {Exoti.  xiii),  idepcccaio: 

f  Et  :inle  eas  vadil  >  perfeclionis  consilio,  el  vitai 


loaimls  c.  X  :  c  Qui  non  iutrat  pcr  osiium,  >  Ciiri- 

slum;  bmiiiHs  8dlicei«  ne  erecios  offcndat  in  liu* 

milem  Janaam ,  scllicet  Gkrislum,  alioquin  casurus 

eril  ex  alto.  c  Et  qui  non  intrat  i  (vocaios  ciiam  a 

Dco  canonica  93  eleclione,  alioquin   audilurus : 

Amioe»  r  quomodo  huc  Tenisli,  non  h.il)eiis  vcstciu 

naptialein?)  in  ovilcovium  {31atilt,  xxii) ,  i  id  esl , 

In  caUioIicam  Ecclcsiain,  et  in  coiisorliuni  fiilclium, 

quodcunquc  videlicet  collegium    sanctorum  :  i  scd 

asccndU  aliondc,  i  quoquo  modo  pr%ler  Chiistum, 

Til  iion  bene  dc  eo  seniicndo,  ut  hjereiicns,   tcl 

c  quse  sua  in  Ecclesia  non  qtix  Jesu   Christi  s!int 

qosrCnJo  {Philip.  ti),  i  ut  pscudo,  et  mcrccnarius, 

Td  Simoniacus,  et : 

fenditus  ipse 
yendtre  cuncta  rn/;tr. 

(Vlx  cnim  bono  medio  cxcrccnlur,  honove  ^nt 
concloduiitur,  qux  malo  siint  iiiclioata  priiic'p*o) 
c  ille  fur  est  [Joan.  x),  i  quia  quod  alicnuincst,  suiiin 
dicity  id  est  ovcs  Dei  suas  dicit,  si  rc^iincn  aniiua' 
rum  ci  comtnissinn  est;  si  non  :  quod  noi  siiuin  cst, 
at  patrirooninm  cruciltxi,  el  bona  panporinn,  sicut 
rapUir  abscoiidilns  ,  sibi  usurpat,  c  liic  csl  ct  la- 
tro  (i(if/.)f  t  quia  furalus  csl,  sdliccl  ovcs  Dci.  Si 
Tegimco  animanim  habel,  occidit  seipsuni,  eliamst 
non^  et  se  occidil,  et  bona  pairpcnnn  viulcntcr  ra- 
pit  d  clctinct.  c  Qui  auteui  iiitral  pcr  ustiuin  {Joan. 
x),  t  id  est  Cbrislum,  sinrcrc,  c  non  sua,  scd  quae 
JesoChrtsti  quxrendo(P/it7t/;p.  ii),  paslor  cst  oviu  n. 
Iluic  ostiarius,  i  id  est  sacra  Scriplura,  quor  ducit 
ad  Cbristum.  et  ah  beatitudincm  ejus  xtcrnnin : 
Tcl  Spiritas  sanctus,  c  qui  docct  oiniicm  vcriiatcm 
{SooM.  xiv),  aperit  i  auipliorcm  viam  a  I  heatiiudi- 
ncm,  ibscoiidita  scriptururum,  qiTXsiionum ,  coii- 
feflsionum  et  cousilioruin.  c  Qui  cniiii  sci]nil:ir  iiio, 
non  anibulat  in  tciichris  {Joan,  vin).  i  igiiorai.iix 
vcl  pcccati  :  c  El  oves,  i  id  csl,  prj^deilinali  ad 
Tltam,  suhjccti  e]us,  humilitor  cl  dcvotc  aiunuiit, 
obc.licndo  vmri  ejns,  quta  Clirislum  piu'uical,  ct 
qiiaerit  non  aliuJ.  Et  hic  c  proprias  ovcs  vocal  {Joan, 
x),  I  pmvocaf,  Cl  cxaltat  iii  Ecclesi:c  oniciis  ct  di- 
gnit:rtihiis,  noniiii:iliin  cx  siio  noiiiiiic,  c\  noinino 
scilicet  nicrili,^  prcdcslinatiotiis,  vel  giaiiit  spiri- 


nrerito  et  iexeniplo.  c  Et  ovesilium  sequuntor  {ioan. 
x)  I  usqne  in  rcgnum  Dci,  obcdiendo  ct  pcrscre- 
raiido  usque  in  flncin,  qiiia  sciiint  roccm  e]us 
c  qtiocun  que  icril  {Apoe.  xiv).  Alicnmn  aulcm,  r 
(inquo  nonscilicctnon  cstTOtChristi,scd  huriiein- 
porali3,eiiainsiboniisari3svidcatur)c  iionsetiuuntur* 
sedrngianl  ah  co,  quia  non  novcrunt  voccin  alicnoruTn 
{ibid.),  I  Sicut  itutem  Christus  cst  c  ostium  i  in- 
trandi  in  Ecclcsiam  ct  militantem,  ct  Iriumphantem, 
ila  ct  c  via.  Ego  suiu  >ia  i  in  excmplo,  c  vcriias  • 
in  promisso,  et  c  viia  i  rn  pro^mio  {Joan,  xiv),  ct 
poiis  97  "ohis  pontem  racieiis  ,  ct  vi;ini  iiitrandi  iii 
Ecclcsiam  pncsenlem  ci  Aiturain ,  Undc  Epislol.i 
B  ad  llehr.  ix  :  c  Chiisius  asslsicns  ponlirux  riiiuro- 
ruin  bonoruin,  pcr  ainplius  cl  maniresthts  tal)criia^ 
culuin  nou  inanu  ractuin,  i  id  cst  c  non  hujus  crca- 
lionis,  I  etc.  Est  autcm  quadruplex  pons,  via,  vcl 
mo  lus  in:raii(It  in  Ecelcbiam,  in  calnin  sancioriini 
prr  Chrisinin.  Piimiis  Tnit  iitcendiutn  acniitloruui 
Aaron,  floriiio,  et  rruci;ric:ilio  viryne  ipsiiis,  quihus 
ostcmlehatitr  vocari  a  Doniino.  Dc  cttjiis  vocaiione 
hgilur  in  Nitmcris,  cnp.  \\\\  et  xviii,ct  Epistola  ad 
llelir.  V  :  c  Ncc  quis<iiiain  sihi^suniit  honorem,  sed 
qiti  vocatus  ruerit  a  Deo  lanquam  Aaron.  i  Non 
dico  iniracnlos  a  Tocalioiic,  scd  signis  opcrunt, 
scienliic  ct  virtuiuin,  qnihus  Deo  placi»rc  oslenda- 
Uir.  Sccniidus  poiis  fiiit  vox  dc  roelo  lapsn,  ftiia 
elariflcalus  cst  Filiiisa  Polrc:  c  llic  cst  Filiii8n.eu« 
dilectus  in  quo  niihi  coniplacul  {Malth.  iii).  i  Et 
pcr  Prophetam:  c  Tn  es  snccrdos  in  xtcrnnni(Pfii/, 
cix).  > 

llac  vocatione  Tocatus  est  McoUiis,  Tertius  pons 
fuit  jactus  sortium,  quo  c  Matlhias  accepil  locum 
ministcrii  ct  aposfoiatuF,  de  quo  pneTarientas  cst 
Jndas,  ut  ahirel,  in  locu.u  snniM  (Aet\  i).  i  Et  nota- 
hi!iter  nolaiidu:n  qiio.l  aposloll  de  discipulis  Christi 
dnos  taniuin  clegeruut  iu  aposlolatu^  oflicio,  qnos 
niagis  idoiicos  cssc  cognoverunt,  ncc  de  his  attcrmn 
aposiotuin  i;omitiare  prxsumpserunt ,  sed  graiij) 
diviiiic  hoc  reliquerunt.  Sed  et  Siinon  Pclrus,  bi 
septcin  diaconos  in  dispensatorcs  reruin  paupcnim 
(tf/.  vi),  privato  atnorc,ct  cartiisaflrcclu,  clcj^issel. 


I ualis  (PAi/ipp.  iv).  i  Dc  ciijusuiodi  no^iiinilnis  dici-  D  "^  aposioli  IHicrius  vacarent  oratioiii ,  proctti  diibia 


tnr :  c  GauJcte,  qnia  noinina  vcslra  scripla  siint  iti 
libro  vita:  (^Yiim.  iv).  ilicin  :  Vocavil  Moyses  utinin- 
queiiiqiie,  scilicet  cx  notninc  suo,  non  ex  itotnine 
vulgi,  non  ex  non:inc  pccuni:G  nnnicratu!,  non 
cariialis  affcclus,  non  cujiiscuniinc  conditionis  pri- 
vatXy  utgcneris,  ct  hiijusiuo.li.  c  Omnis  cni;n  qni- 
cunque  fcccrit  Toluntatcm  Pairisinei,  qui  iu  corilis 
cst«  I  sivd  Grxcus,  sivc  Srylha,  vcl  qnicunquc 
barbarus,  c  hic  aplus  cst  rcgno  Dei  {Matih.  vii).  i 
£t  pocta : 

Leclos  ex  ommbus  oris 
Etehis^  el  mores  nou  qnes  cunubuln  quaris, 

(Cl\i:di\.nus,  iib.  ii,  De  laudibus  Stilticonis,) 
Mic  c  OTCS  cdiicit  {Joan,  \)  i  ct  cmillit  vcrho  et 


discipiili  sic  clccios,  qnippe  sihi  iiiulilcs,  repulis- 
s-iil.  Nni!C  auWtn  ahlalxsunt  soricsde  nicdlo  pro- 
plcr  viciuitalcs  8«.riilegii,  quihtis  succcssitcanonica 
elcclio,  quTC  liisi  pura  ct  sinrcra,  cl  sancta  fuciHt, 
prxicr  Chrislum  erit  et  sacrilcgp.  Sed  cum  modo 
non  creJatur  sortihns,  ct  cspcojudicio  ad  eligenduni 
aliqiicni  iii  archidiacottum,  et  hnjitsnto.ii  oflicia  ino- 
dica  iit  Ecdesia  no  in«iignus  ciigatur,  qtiomu.lo  ris 
credilur  ad  hotnicidiutn  pcrpctratiditmper  pcresrina 
ei  cxca  ju.licia? 

CAPUT  XXXVI. 
De  impedientibus  sincerilaiem  canonicce  etectionis, 
Sinccrilatcm    et  puritatcui  canonic»  elcftionis 
impcdinnt  c.  dotntiinl,   lf*pra  CicJii  (lY  tfeg,  v), 


f  33  PCTRi  CA.NTORIS 

ciipiJitas  Sim<mis  (i4rf»viii),  violenlia  oriiarum  el 
majorum  {Num.i\i)p  aiixqiie  piures  causae,  de 
qoilNis  prosequemur^  quarum  aliquas  iangil  Hicro- 
nymus  In  epislola  sua»  causa  scilicei  ociava,  quxsl. 
I,  iia  inquiens:  Moyses  amicus  Dei ,  c  cui  facie  ad 
faciera  loeuUis  est  Dominus  {Exod.  xxxiii),  potuit 
utiqoe  suecessores  principalus  (ilios  soos  facere,  et 
posieris  propriam  rciinquere  digniiatem,  sed  ex- 
trancus  |lc  alia  tribu  eligiiur  Josue  ut  sciremus 
principalum  in  |H>pulos,  non  sanguini  dererendum 
e  se»  sed  vit»  incrilo  (Amin.  xxvii).  At  nunc  ccrni- 
inuB  plurimos  lianc  98  ^^^^  bcncOciuiti  racerc,  sci- 
licei«  ut  iiou  qiiaeraiit  iiios  in  Ecclesia  columnas 
crigere»  quos  p!us  cognoveruiit  Ecciesias  prodessCt 
sed  qiios,  vel  ipsi  ainant  privalo  amore,  vel  qiio- 
rum  obseqiiiis  sunl  deliniti,  vel  pro  quibus  mAJoriiin 
quispiam  rogaverit,  ct,  ui  dcteriora  laceam,  qui  ut 
derici-liereiit  wuncribus  iinpeiravcrunt. 

Addendiini  eiiani  quod  nusquain  legilur  Dominus 
sic  iufrenduisse,  iiicaluisse  pro  aiiquo  criinine,  si- 
c^t  pro  monsiro  Siiuoniam.  Conlra  boc  cnim  mon- 
slrum  pugnaturus,  ut  illitd  de  Ecclcsia  ejicerct,  c  ILi- 
gello  facto  de  funiculis  (Joan.  ii),  i  armaiuSy  na* 
liv.iiuque  niaiisuetudinem,  qussi  ad  boram,  secun- 
ilum  humaiiliaiem,  exuens,  c  vendentcs  columbas 
in  templo  ejecit,et  nicnsas  uummulariorum  subver- 
lit  (Jmw.  x).  •  (}uasi  dicerel :  Per  me  intranduin  est 
indomum  meam.  cEgoi  enim  c  sum  ostium(t6i(/.i,> 
iion  per  vos  acceditis  ad  Eoclesias,  vel  spiritualiat 
Tcl  auiiexa  spiritualibus.  Sic  eiiim  c  domuiu  ineam, 
domuin  oratioiiis,  speluncaiu  latroiiuin,  et  doiuuin 
iiegotlatioais  faciiis  {Matth.  xxi).  i  Si  crgo  iia  in- 
canduit  et  InfrenJuit  Dominus  conlra  figuram  , 
quaoio  magis  contra  voritateinct  inoiisirum  Simo- 
nl.p,  qnod  ut  boJie  cum  monslris,  quoi  pcperil , 
ejicerelurde  Ecilesia,  opus  csset,  non  kiniuin  fu- 
iiicolis,  sed  gladiis^  coiiiis  ei  fiilininibus  de  ccelo 
cadeulibus?  Canonicam  auteni  eloclioncin  pr;edi- 
ctorain  trium  modoniiu  eligQndi,iiniia(riceaiqiiippe 
eia  succedeotem  cxpriinens  iii  Evangelio  Doniinus, 
ait:  f  Veifiie  post  me,  •  cic.  (Liic,  ix.)  i  Praiccpia  > 
siiie  quibus  uon  est  salus,  c  iinpleiulo,  carncm  vc- 
sirani  cuin  viliis  et  concuiiisccnliis  crucirigeiido 
{Goi.  v).  •  Qiiia,  «  Si  quis  vult  veiiire  posl  ino, » 
■ioessc  est  c  ut  abneget  scmetipsuin,  ct  tollatcruccni 
siiani,  cl  seqiiatur  iiie  (Luc.  xvi).>  Dc  criicilixis  ergo 
eligendus  est  pnvlatus  Ecclesi».  Et  quia  prardicia 
coromunia  omnibus  non  suHiciunt  eligendis,  subdit: 
c  Faciam  vus,  >  per  auctoritaiein,  et  donorum,  cc 
virtutuiu  infusiouem ,  ut  qui  pneest  dignitaic,  prx* 
sit  morum  boneslate,  ct  scientia  polleat.  Et  sic , 
prasdictis  iuipleiis  ct  coUatis,  c  faciam  vos  lieri  • 
pcr  ministcriuin,  et  canonicani  eleclionein  eligen- 
(ium,  c  piscatorcs  boininuin  (Matih.  iv),  >  aiiiina- 
ruui,  uon  pecuniarum.  Alitcr  electi,  vcl  spirituale 
l>eneAclum  adepii,  similes  suiit  sacerdoiibus  Jcro- 
boam,  qui  de  iiovissiniis  et  cxlremis  populi  fccit 
saccrdoies  idf)luruin  :  i  Quicunque  enini  volcbat, 
implebat  maiiuin  suain,  et  ftcl>at  saccrdos  cxcelso* 


A  rum.  Propicrbanccausam  peccavitdomusJeroboani, 
et  eversa  est,  et  delcla  de  soperfirie  terrx  (///  Reg. 
xiii).  >  Sed  nun^uid  lioc  fuit  Siinoniaciira?  Con- 
stal  quod  vendere  sacerdotium  legale,  Simonia  fuiU 

.  Si  saccrdotium  idolorum,,qu»stio  est.  Nlsi  forte  ob 
boc  dicamiis  ibi  inesse  siniam,  quod  etiam  c  sacer» 
doies  excelsoruin ,  •  propter  sacerdoiii  digiiibiteni, 
nccesse  habcbant  de  offlclo  praedicare ,  et  moruin 
bonestatem  baliere,  sicut  et  veri  sacerdoies. 

Jtein  Dominus  in  Luca,  pap.  xii  :  c  Quis  puias  est 
fidelis  servus,  >  sco  c  dispensator  et  prudens? 
(Liic.xn)  fidelis,  >  quaead  salutcm  sunt  necessnria 
Iniplcns :  Unde  Apostolus  !  c  Hxc  commcnda  H  !cli- 
biis  bomiiiibas,  qui  idonei  enint  et  alios  docere 
(//  Tim,  ii).  Idonei  >  vita,  et  scienlla  et  facuudia. 

^  c  Fa  prudens,  i  ne  det  c  Sanctum  canibus  (ilaiih, 
vii) :  Quem  constituit  Deus ,  •  aucioritate  sua  ct 
niinisterio  eligentium,  canonica  scilicet  elt  ciionc. 
Aiioquin  non  iniltilur  a  Doniino,  de  qiio ,  ct  coiisi- 
niilibusdicilur:!  Quotqnot  vencrunt,  >  scilicet  iioti 
missi  a  Deo,  c  fures  sunt  ei  lalrones  {Joon.  x).  Se- 
quitur :  c  Super  fantiliani  suam,  >  nt  sicul  pneest 
dignitaie,  itapraRsit  morumhonestate.cUt  detillis,i 
non  ut  accipial  ab  cis  lac  et  lanam,  oleum  et  ainor- 
cam,  constituiiur  super  eos;  sed  potius,  c  ut  det 
illuin  iritici,  >  divinl  verbi  c  inensuram,  >  secundum 
capacitatem  auditorum,  et  hoc  c  in  tcinpore.  Omnia 
eiiiin  tenipns  habent.  Est  lempus  lacendi,  et  tempus 
loqucndi  (Eccle.  iii).  >  Prxdicatio  vero  si  assidiix 

p  fucrit.  vilescit.  Aliier  auiein  constitnli  super  fami« 
liam  Doiiiini,  siiniles  sunt  sacerdotibus  Delis  {Oam* 
xiv),  quifracto  vero  ostio  cCbristo,  >  qiiantum  inse 
est,  per  furtiva  ostiola  (ui  sordida  munera,  pecuiiium 
nuineralain,  carnis  affcctnni  et  hnjusmodi)  intrant 
ad  altare,  iii  Saucla  saucloruin,  conie<ienies,  et  do* 
voranics,  et  asportantes  oblata  principum  et  popu- 
lunim. 

Tanbtis  etiani  objici  potest  quod  dicltur  in  Deote- 
ronomio,  cap.  xx :  c  Qiiis  est  bomo  qui  aedificavii 
doroum  novain,  et  iioii  dedicavit  eaiu?  Vadat  ei 

.  revertatur  in  domum  suam,  ne  forie  moriatur  iii 
bello,  et  alins  dedicet  eam.  Quis  est  qui  plantavit 
vineain,  et  necduni  fecil  eam  esse  conimuncm,  de 
qiia  vesci  onrnibus  liceat?  Yadat  et  reveitatur«iQ 

0  dQmuin  suam,  ne  forte  niorijtur  in  bello,  et  aliiia 
fiingatiir  officio  cjiis.  Vei  quis  est  liomo  qui  des|)oi!' 
dit  uxorero,  et  non  acccpit  eain  ?  Vadat  et  rever- 
taiur  iii  domatu  suam,  ne  forie  moriatur  in  bello, 
et  aliiis  accipiat  cain.  >  Isti  autem  ecclesias  et  cc- 
clesiasiica  beneflcia  suscipiuiit,  et  non  dedicant  cas 
aliquo  opcre,  aliquo  servitio,  et  iu  moriuntur  iii 
bcllo.  Sdepe  etiain  in  se  plantant  bonam  convcrsa- 
lioiiem  et  doctrinam,  sed  necdum  fecerunt  eam  coni- 
niunein  aliis  exemplo,  ct  verbo  prxdicationis,  et 
ideo  reveriantiir  in  domum,  et  ecclesiam  suam,  si^ 
li;ec  iion  egerunt,  anteqiiam  ad  aliam  eliganliir. 
Nunc  aotein  eligiintur  qul  panlagogis  indigeiit;  et 
cum  dcberent  alios  doccrc,  indigcnt  poiiiis  ab  illis 
do€eri:cQuasi  inodo  gcniti  infanies,  >  qui  dcspon« 


m  VERBUM  ABBREVIATUM. 

tet  tiU  ecdfsiai,  ei  alil  eognoicuDl  eas,  et  miiii-  A 


116 


tfiniio,  el  praetlicaii(lo  in  illis.  Itein  :  Qiianla  etram 
^Bbeal  csee  pnritat  et  tinceriias  canonicxeleclionis, 
pilel  ex  Terbit  et  flgnris  Veriuiis  ipsius.  Yide  quam 
pm  cl  aincerc  ciecius  sit  Josue,  quam  pure  el  tin- 
ofc  alil  jadicct  (i  Rgg.  x)  :  Saul,  etiam  reprobut, 
la  regcn.  scd  datus  in  ira  Dei  populo,  etiam  quia 
logauia  ab  co(i/  R^g.  ▼).  Yide  David  sanctissimum, 
Mieerissiinecde  posti^antetelectum  {P$aL  lxxvii),  • 
eicorouolci  in  regero  inonclum.  VideGedeon  gastri- 
carfos  bovino  more  bibenies,  et  voliiptuosos  abji- 
ceic ;  pcucot  vero  et  sobrios  (qui  in  virtuie  proce- 
krttA  ad  bcllain  conira  Amaleciut,  ei  lingenlct 
lerrain)  cligcre  (iiiiric.  vii).  Vide  in  Numeiis  vimt 
a  vigiDli  amiit  et  tupra  in  viriuie  conira  Aladianiiat 


CAPUT  XXXVII. 


De  quatuor  generibu$  epiniuaiium. 
Suiit  auicin  qualiior  geiicra  tpirilualium.  !•  Sunl 
enim  tpirtlualia  per  qu«  babeiur  vel  habere  praetu- 
iiiitur  Spirilut  sanclus,  ul  virlules  et  niiracnla. 
2*  Sunt  etiam  spiritualia,  per  qux  conreriur,  vd 
coliata  aiigetur  Spiriius  sanctl  graita  in  aliquO,  «t 
eccleslasttca  tacramenia  {vide  Hoia$)  prxier  inatri* 
monium,  ordincs,  oflicla  etiain  ecclesiasiica.  S*  Spl- 
riiualia  sunt  annexa  spiriiualibus,  puia  adjuncla 
personis  ccclesiasiicis  vcl  ecclesiis,  ut  digniuieSs 
deciiiiT,  primiii»  agri,  redditus  ecclesix.  4«  Spi<i- 
iiulia  dicuutur  vasa,  et  vcsies  ecclesia;  consecrata. 
Priina  inipelrabilia  sunt,  et  de  jure,  el  de  racto. 
Secunda,  dc  jnre,  licel  non  de  facto.  Vendtiniitr 


pBgoatnros  fuisse  eleclos  (.Vnm.  i)  :  quanto  magis      <^*"'"*  ^®^  Siinoniain  pariunl.  Terlia,  impelrabilij 

S'.iiit  de  jurc,  ntsi  iii  casibus»  de  quibus  alias  dicetiir. 
(}tiartn,  si  conflari  possunt,  coiiflaU  omnibiis  vendi 
possunt;  sin  autem  tanluin  personis  101  ecclesia* 
sticis  non  viris  laicis.  Prohibemur  cniin  in  coiisc- 
rratione  dislinclione  qninta,  Beo  semel  dicau,  eliain 
ligiia  ci  lapidcs  ecclesi»  consecraU  in  cominunec 
usiis  rcdigcre. 

Qiiiid  teinporalia  pro  spiriiualibus  olTerrl  potsonl, 
vidciur  cx  Nuincris  cap.  xixi  in  fliie  :  Accedenies 
fiiii  isracl  ad  lluysen  dixerunt:  i  Ob  banc  cautaia 
oflcriiiiiis  iu  donaiiis  Domini,  singuli  quod  in  praeda 
auri  potuiinus  invcnire  pcrlscrclides,  arniillas,  an* 
niil-is,  dcxtralia,  mureniilas,  ut  depreceris  pro  iio« 

lciBfli.  noo  gratix,  c  caro  cl  saiiguit  lioc  revelat  q  i>>s  Doniinnin.  i  Ergo  pro  trlccnariis,  annivertariis, 


prclaii  Yirilcs  «Ute,  aiiiino  el  niornm  gravitate, 
qii  In  ▼irtuic  procederent  ad  beliiim  contra  liostet 
bviiibilesy  in  Eccletia  esseiit  eiigendi?  Itein  cx 
ferbo  cligcndi.  Eligere  euim  est  dc  inter  bona ,  me- 
liora  lcgcrc  Aliter  eligeiis  poiins  100  negligii,  vcl 
ddigil*  cl  dqiVit  quam  eligau  Ut  autein  Siinonia 
apatins  scggillari  doccatur,  qualeiticutiqiie  assigna- 
liosen!,  qna  radiccs  ejus  notificaii  valcnt, .suppo-. 
BaBOS  lalem.  Siinonia  ett  qiiulicscunqiie  ab  boiuine 
fil  aliquld  quo  non  gratis  vel  niinus  gratis  detur 
qiirilnalc  bcneficiuin.  c  Fil  i  dico,  uon  c  est.  >  Con- 
tsognjuiias  eiiim  a  naluia,  a  Dco  est,  non  fit  ah 
Cum  auleni  natune  datur  spiritiialc  beiie- 


(IfciiA.  ivi)  »  >ic  danti,  non  tpjriius :  nec  est  ban: 
Sinionla,  scd  pcccaloiu  allerius  gcneris  et  morulc. 
Uimni  antcmy  qui  sic  accipil  spiriiuale  bciieficiuin, 
praeposilns  magis  digno,  in  ecclcsia,  tcncatur  illud 
resignarct  non  dilBnio.  Maxinia  eniin  strages  ori- 
retur  in  ccclesia,  boc  dicto.  Fit  dico  aliquid  iiide- 
biium,  puu  munos,  vel  ■obsequium  tordidum  pra&r 
tlilum.  tel  prctunduin.  Debituni  obseqiiium.cxclu* 
diUir,  01,  cum  quis  vocalus  in  parletn  soMicitudiiiit 
ad  snnipius  episcopi  miliui  Ecclesue,  ut  sic  coiisiel 
epitcopo  de  diguiute,  tcientia,  virlutibus  et  bouit 
Mcrilins  ejut,  quibus  practlilo  conrert  ecclesiasticum 
bencflcinm,  nec  ideo  niinus  graiis.  Pcr  adverbium 
autcro  cxcluditnr  cjus  exspectatio  muneris,  vel  ob- 


et  hiijusinodi,  licet  exigere,  ct  dare  pecuniam?  Non 
est  ita.  lliijusmoJi  solulio  snmilur  ex  boc  qiiod  se- 
quiliir :  c  Susceperunt  Moyses  ct  Elcazar  sacerdo^ 
onine  aunim  ohlatuin,  et  susceptum  inlulemui  in 
taberuaculum  tesiimonii,  in  nionuinenluin  fllioniui 
Isracl  coram  Domino.  >  Ex  qiio  paiel  qtiia  polcsi 
pecunia  dari  ecclesi»  in  memoriaie  et  etcitamen- 
luin  cjus,  iu  signum  devotioiiis  petentis  tuffiragia 
Ecciesiar,  ct  in  cxeinplum  aliorom ;  nec  dalur  pni 
tpiri.iualibut.  Ita  eniin  et  Petrut  in  coslo  orat  pro 
aliqno,  videns  illum  devotione  et  opere  vicinari 
Dco,  sicot  Ecclcsia,  pro  slgno  devotionis  et  operis 
sic  peientis  orationes,  et  sufl*ragia  ejiit.  Ergo  ea 
rationc  licet  inibi  darc  Ecclesiae,  ut  in  ea  intituler. 


seqaii,  ^X  beneilcii  spiriiualis  conferendi  vel  col-  ^  Pi^ae^^^^Ji»*  eiredilitus  accipiam?  Non  est  iu.  Alia 


iati,  tivc  inlervenerit  pactio,  tive  iion.  c  Deut  euiin 
vidci  in  cordc  (/  R$g.  xvi) ;  i  pactio  auiem  et  caiita 
tinc  qna  non  potsel  oOiciuni  sacerdotale  exerceri  in 
ecclcsfait  non  excinditur.  Pacisciiur  euiin  episcopus 
vel  sacerdos  euro  palroiio  de  necessariis  naturat 
invcniendis  minittrit  aliarii  aiiio  dedicationem  ec- 
dcsio;.  Coniplectitur  auiem  hxc  descripiio  pettcm 
Simonlacam  et  lepram  Gteziticamt  non  autem  Ck)ri- 
licam  violcnttam ,  quae  rrangit  ostiiim  ccclesijL». 
Pqor  ctl  duabus  priinit  pettibus.  Mallem  cssc  Tur 
qnam  lalro,  Simoniacns  quam  Coriia  per  prcccs  ct 
cstorsiones  principum. 


eniin  ratlo  binc  iiide  rerormai  pactum.  Suffragia 
eiiim  ei  orationes  Ecclesix  ncccssaria  suitt  ad  saiii- 
tem ;  citra  autein  ecclesiastlcos  redditus  esi  saliis; 
aequc  aiitem  aggregandus  est  suffragiis  Bccle!»i», 
qui  minus  vcl  nihil  dac,  sicut  et  qui  plus  dederit, 
cum  devoie  ei  ex  aflectu  ea  peiierit,  alioquin  lurpis 
quxstus  et  vcnalitas  videbitur  in  ea.  Secundo,  d.i- 
tiir  pccunia  ecclcsise  in  necessilatem,  et  sustenta- 
mcntutn  naturae  iniiiistrorum  et  iuveniionem  luini* 
naiiuin  ecclcsias,  et  hujusmodi,  sine  quibus  ofliciuni 
divinuin  in  ea  rite  non  celebrabitur.  Tcrtio,'  quan- 
doque  datur  iu  ccclesia  pecunla  (quae  lunc  expeii- 
dcnda  esi  iu  pias  causas,  alioquin  cupidifas  cam 
fxigil  non  juslilia),  non  pro  spirilualibus  et  ^bsst^ 


m  PETRI  C.\ISTOR(S  12« 

liuione  conferenda,  seJ  pro  (Miena  pcccaii  in  snppli-  A  pecunia  «(iiie  compelai  laico,  aicut  el  clerico.  Cis 

cnini  pecunia   ecclesia  a  aacerdoie  deitir  aliciii» 


c1um.  In  prinio  casu  eichidiUrr  omnis  paciio  el 
condilb.  In  secimdo  adinltlilur  paclio»  ul  stilicet 
sacerdos  paciscatur  eum  patrotio  de  necessariis 
viiae  invenicndis.  Sic  etiam  sacerdos  carens  bene- 
ficio  eixlesbstico,  pacisci  polest.ciifn  aliOy  uLmini- 
sliet  in  ecelesia  cjus,  dotn  morain  fccerit  in  scbolia 
^uper  ncccssariorum  inventlone  snflicieuiium  lali 
oflf<  io  cxscquendo;  nt  scilicet  liabcal  con  lamum 
unde  vivat,  sed  unde  pauperes  pascat»  ul  qnod  prae^ 
dicat  orCy  connrmet  opcre.  Similiter  in  lerlio  casii 
:)dmilliiar  pactio,  qwx  ramen  com  sil  [forle  fii]  sive 
in  secuudo  casn,  sive  iii  lcrlio,  sic  fien  debef,  nc 
pmpicr  eain  infirnii  scandulizeianr.  Turpis  pactio, 
inbonesta  el  cnpida  scmper  excluditur.  Cuin  auieiu 
oiriii;!  ecdesi.stica  sini ile  gcnere  spiriuialiiim,  slcut 
sacerdos  vendcns  ofBcium  suum,  puta  locan:.'o  »e, 
et  operas  suas,  et  opcra  sna»  et  inslrumenta  eccle- 
six,  eliam  bencdiclione  nupliali  commitiil,  Simo- 
niani.  Sic  qiii  dignilaiem  panprrem,  persona!  siiae 
iiisufBeienlem,  pro  emolumenlo  temporali  i1Ii  ad- 
iieclcndo,  iu  ecclesia  suscipit,  alias  108  non  sub». 
iiiissurus  coilum  jugo ,  oneri  el  ofllcio  dignilutis 
illiiis  eiseqiiendo,  nist  propier  augmenluin  reddi- 
luum  exlrinsece  addiinm,  vel  addeuduin,  noiain 
et  indicam,  non  lantum  venalitatis  officii»  scd  pcr- 
sonae  sux  ad  boc  exsequendutn.  Turpius  auloin  cst 
sc  ipsiim  vendcrr»  unam  aliquod  eiiriosecuni.  Ileui 
ad  idein,  causa  I,  q.  2 :  4  Quant  pio  menlts  aflb- 


quandiu  vivcrel  hHbet  qiiasi  in  annuam  pensioiieni, 
ille  lanieii  iioii  idcirco  alligatur  divino,  vel  ccdesia- 
stico  olGcio  exsequeiido» 

CAPUT  XXXYIII. 
Quol  nwdi$  eomirduitur  SmBuia  f 

Commitiiiur  auicin  Siintfnia  fraclura  os>iu ,  qnotl 
est  CbrlsiuSt  iripliciier :  Munere  a  manu,  a  liii- 
gna,  ab  obseqiiio.  Qiisc  dislinclio  ex  Moralibut 
Gregorii  (lib.  ix,  cnp.  17)  super  illum  locum  Jerc- 
mix  (cap.  xlviii)  babcri  poiest:  c  Malediclus  omuls 
qui  facil  opus  Dei  fraudiilcnler,  1  scilicel,  pro  rei 
corporalis  prsinio,  vel  pro  laudis  verbo,  vel  ba- 
mauijudicii  gralia.  Csl  enimnumtnus  vanae  glorisc, 
est  nummtis  elalionis»  est  nuininus  cupiditatis,  cst 
nuininus  sordiilo.'  obseculionis.  Sed  dc  lioc  uliinio 
qua^rilnr,si  siae  cxprcssa  paclione  pariat  Sinioniam? 
Ita  quidcni.  103  ^^^  nunquid  inipensa  obsequii 
bonesii?  Yidelur  quidcm  velle  boc  pbilosoplius, 
diccns  (Semec,  episl.  42) :  lloc  ilaque  iii  bis  qiio: 
aflcclaiuiis,  ad  qiiae  labore  magno  contendiinus  in- 
spicere  dcbemiis,  aiitnibinu  illis  coinmodi  esso,  nut 
plus  iiicouimodi. 

Q  lae  laiu  supervacua  sunt,quxdain  lanli  non  siinl. 
Sed  lia!C  noii  providemus,  ei  graluila  nobis  viden- 
Itir,  qii.ne  cbnrissiine  coiislanl.  Ex  eo  licel  slnpcr 
noster  appareat,  quod  ea  sola  .pulamus  eml,  pro 
quibMS  |iccuniam  solvimus;  ca    graluita  vocamns 


ciu,  I  etc.   IJlrum  anlem  sic  Iiabitam  dignitatcin,  G  P^^  quibus  nos  ipsos  impendimus,  quae  cmerc  nole- 


vcl  ecciesiasiicttm  beneficium  lenealnr  resignare, 
qi;«stioesl.  Sicul  aalem  [^clio  voculls  tii  spiriiua- 
libiis  indlca  esl  venaliiatis  et  cffeciiva  Simouias  co- 
ram  hoininibus,  ita  el  paclio  meiilalis  coram  Deo 
el  angclis,  qni  nonnisi  luenlaliter  loquunlur.  Sic 
ergo  coiisistit  Siuionia  in  exsiiectalione  muneris 
aceipiendi,  ct  in  eonceptione  ejiisdem  dandi,  et  li» 
spe  utriusque  pariis,  dantls  scilicel  ecclesiastieiim 
benencittm,  et  sperantis  relribmionem»  ct  arcipiefi. 
tis,  vel  iii  spe  acccpluri  beneficittm  ercles'aslicniii. 
Dare  anteuiy  esl  quaudoque  ila  et  accipere.  Uiruni 
aitiem  sic  adcpius  beneficium  ecclesiaslicum  ieii0:i- 
lur  iUuit  -csigiiarc,q«atrilur.  Sed  cum  exspccialio  cl 
coneepiio  muneruin  parianlSimoniam,  qna?  cril  difle- 


nius,  si  domus  nobis  nosira  pro  illis  essei  danda,  si 
aincenum  fruciuosumque  praedium.  Ad  ea  parails- 
simi  suimis  pcrvcnirc  run:i  solliciliidine,  cum  perl- 
culo.  cum  jactura  pudoris,  liberalis  ei  lcmporis. 
A;1eo  nibil  esl  cuiqnc  so  vilius.  Idem  ilaquc  in 
oiiinibns  consiliis  rebusqne  facinmus,  quod  solemus 
quoties  ad  instilorem  alicujus  incrcis  accessin.us. 
YiJeamus  boc  quod  concnpisciinus,  qoaiili  «*efcra- 
Inr.  S;rpe  maxiinum  est  pri^tinm,  pro  qno  nntluni 
dalur.  Multa  libi  possum  oslcndore,  quse  acquislla 
acceiinque  libcriniem  nobis  cxlorserunl.  Noslri 
es^cmus,  si  isfa  nostra  non  csscnl.  Ai  vidclurloqui 
de  laborc  consequcnle  collalum  bcncflcium,  non 
antcccdeiiic.  Iicin  :  Nnmmus  cupiditntis  cum  ex- 


rcDlia  inicr  Siinonium  et  Ie|)ram  Gicziiicain  in  lioc  ^  prcssn    pactibnc,  el   sinc  expressa  pnciion^,  cnm 

casu?  Simonia  quiJem  conimiliilnr  in  volnniaie,  lum 

coiicipieulisdare,lum  cxspeclalio»us  accipcr(.&  lcpra 

vcroGiezinca  in  opere  lauluiny  scUiccicuiu  daiur,  vcl 

cum  aciipilur.  Ilcm  :  Si  cxspocUlio  tantum  inlervc- 

nerit  dum  accipicns  ccclcsiasticum  beiieliciuiii,  a  tuli 

scivcrit  pcr  conjccluras  cuai  exspcctnrc  rciribuiio- 

iicin,  liccl  uon  concei»crit  ille  durc,  lurpis  est  in- 

l^es&nsejnsin  illud  Lcnclicium,quia  iiongraliscstsibi 

collaluiu.  Sod  nunquid  lenclur  iliud  resignarc?  Si 

auiem  nesciverit  quod  muuus  exspccict,  si  iiidiguc- 

rit  praelatus»  poteril  et  dcbct  ei  dare,  ei  subvcuire. 

Scil  nuiM|uid  parlicula,  vel  frusluluui   reddiluum 

ccclcsiasiicorum  collatum  a  sacerdoic  alicui,  si  iJIe 

*'ittd  vciidideril,  Simoniaciis  ciil?  Non;  cuin  talis 


prnva  spe  cxspecintionis  et  conceptionis  danlis  et» 
accipiciitis  pnril  SMiioniam.  Usuram  ergo  ei  nnm- 
niiis  obsccniionis  citra  pactionem?  Ita  quidem  ,  si 
iinpensa  olise  ;nii  sordida  fucril.  Si  honesla,  pula, 
si  dniis  bcncncium  ccclcsiaslicum  In  accipionio 
respicil  graiinm,  scicntiam,'probiiatem,  Cbristuin 
scilicet  poiitis  quam  lemporalem  ulililalem  sibi 
|!nesiiiain  p^r  obsequiuin  impensum,  non  erit 
Siinonia ;  scd  nec  ipse  Iioc  inivilu,  ul  lemporale 
praemium  recipiat,  ei  obsequatur.  Iiem  :  Qu.-eritur, 
si  pactio  menialis,  cum  spe  utriosque  parlis  danti» 
cl  accipicDlis  scilicet,  indebila  saliem  apud  Dcuin, 
lacial  in  fraudem  Simoni3e,.pariaiqiie  ingrcssuoi 
viiiosum   in   spiritnnle   benericium ;  verbi    causa  * 


129 


VlTvCUM  ABDREVIATUM. 


130 


Si  palmns  senex  ncpoii  siio  probo,  tlioin  lioncslo,  A  scrvicrjs  .MJlarl,  non  vivit  dc  nltnri,  cl  scminans  spi- 


detlerit  ecclcsiam  suani,  alias  non  (Inlurus  nisi  sult 
F]ic  percipicndi  obventioncs  cl  fruclus  illius  eccle* 
siae  qiiandiu  vixerit,  nec  ille  nlijs  acccptunis  spiri- 
tualein,  nisi  dederit  fructus  illi  anncxos,  danii  (ct 
si  sic  liabcns  ecclcsiaslicum  bcncfKiuni)  tencatur 
riud  resijfnare.  Conslat  lamcn  quoil  juramento  in- 
lerpoaito,  tcI  interponcndo  su;ier  concessionem 
perceplioiiis  fruciuum,  et  ila  vocali  pactionc  mc- 
diante  ingressus  talis  sit  vitiosus.  Scd  nunquid 
eleclio  alicujus,»si  jnraveril,  vel  se  jiiraiiimin  pro- 
miserit,  quod  consiieiudines  illius  cciiesi.r  sorvn- 
bit,  et  liiijiismodi?  c  Bealus  niilcin  qui  fncrii  pavi- 
dus  in  talibus  (Proi;.  xxviii).  >  Ucui  :  Quid  si  nli- 
^«is  adminislralionem  dignilalis  ccclosiasticn*  ali- 


ritualin.  nou  mclit  carnalia?  Credo  autcm  quod 
sic  coram  jnsio  jndirc  vcntilarctur  lia»c  causa;  taR, 
salicm  portioncm  redditniim,  undc  \iv(TC  posscl, 
assij;narcl.  Iiijusium  cnim  cst  iiilcgnialcin  spi- 
rilualium  aliqncm  babcre  ut  cantaiidi  iu  cbo- 
ro,  iiilrandi  cnpilulnin,  ininistraiidi  aJ  allarc, 
ct  iion  iiitfgrilatem  anncxorunicis.Taltn  eniin  nec, 
eiijim  in  pias  causns,  licol  cxpcndcre.  Dc  conimuni 
autcni  porlionc  crib'>i:v,  po-ici  qui(!c:n  elecnsosyna 
biijiismodi  nniiiin  monaslcriis,  \d  aliis  locts  reli- 
gio  is  assigiiuri  ;  dc  poriionc  aiitem  spiritua  i,  ct 
singulari  .'ilicojus  dc  ecclcsi»,  non  possct. 

Cum  ikutcin  pactio  inciit:ilis  cx  partc   ntriiisque 
provcnicns,  facial  viiiosum  ingrcssum,  m;<gis  facit 


cui  coutulerit,  alias  non  collalurus,  ncc  illc  acccp-      vltiosum  cx  parte  danlie  ccclesiasiiciiin  benclicium 

tonis,  niii  rcdditus  illius   oi  conccsserit  nsque  ad 

ires   aiiiios   ad    maritandum   sororcm   accipiciuis 

beiieficjnm  illud,  ut  cl  sic  acri|iialur  spirilunlo,  ct 

ddnr  tcmporaic?  Itcm  :  Quid  <'c  rcsigii.inte  ccdc- 

sbm  vcl  pncbendam,  ut  cam  coufcral  ncpoii  suo, 

qnem  prselatus  co;;il  jurare,  qiio.l  patnium  unn  ofrni- 

«**M(I4  **<'  cincccssaiin  vil:ii    cx  obvonlionilius 

wiiiistrabii;  cfuod   innlii  approlinni,  cumqiic  ingr:»- 

lom   repnlant,  qui   patruo  a|Kiriato  ncccssnrin  ini- 

nisirare  rcnuft  ;  qunsi  ca  spcct  co-intuii»  illi»  lioc 

benoficlum  rcccpissct,  cl  alins    co«lctn    iiitni  u    ri 

contiilisset?  Iicm  :  Si  prxlalns  noii  nli:is   dnhnus 

nepotibus  siiis  minorihus  bcncricin  ccclcsinsiirn,  ct 

■i  ad  boc  idem  ci  pnriinqier  cognl  cnro,  nisi  olivcii-  {] 


tiones  Ct  fruclus  pcrclpini?  lu  liis  oinnibus  casihus 

iweritur  si  vrtiosus  fucrit  ingrcssu«,  et*  Simouin- 

ras  ?  Item  :  f)ui   nnum  di:oriim  spirilunlts  scillcct 

licneficli,  ct  fi  atincxi  vcndil,  ncutrit  u  invcudiinni 

•lcrelinquil.  et  qui    unum  cniit.  i.cuhum  inciuphim 

rclitiqnil ;  ergo  qnl  unnin   d(M!crit  cl  rcIiqiiiiMi,  ct 

qiii  imuni  ncccpcrii  ci   r<'Iiqnu!ii.  Sc.i  prrrliiliis  ali- 

quls  aliciil  confcri  digniiniem  cccIcMnsiirnni,  :di:is 

iion  coUalnrus,  nisi  frnclns  cjus  iinpignoravcrit  ad 

emcndiiin,  vel  redimcndum  ngros,  vcl  rcdditiis  cc- 

clesix,  vel  in  fabricam,  vcl  snmptus  cjus  conccssc- 

ril  ail  lcmpus  ;  crgo  nltcrum   rccipit,  ct  i:on  rcli- 

qnnni,  quia  nonstali:n.  I£.idcm  cst  objcclio  dc  ;in:i  i- 

libiis,  bicniinljbus,  tricnnalibus,  et  biijusiiio  li,  qu.i: 

onmia  vidcntiir  faccre  in   fratidcm  Siiiioni:e.  Ilic  ^  accoilcus  ad    ccclcsiam  vcl   monaslcrinm ,  dicat : 


In  nianu  cniin  ejus  ei  voluntalc  est  dare  IHud  vcl 
noii.llie  cst  os.ium  pcr  quod  intratur  be:tc  vcl 
malc,  vidcatnecorruinpnlnr,quomiiiusgralisd  tir. 
Si  aiilcm  ncripicns  bnbuit  voluntalcm  daiidi  munns 
pcr  se  vcl  per  alium,  dum  no:i  di'dcril,  ciquo  prx'- 
Inlus  cont:ilcrit.l)eneliciuin  ccclc^iasticum  Eiiccre  cl 
siuc  spc  aliiui  munoris,  accipiiei  iltad  |  oe  lilcniij.u 
ngciis  supcr  prava  \oluiitite  sua,  nec  cril  vitio;us 
cjus  fngrcssus,  cuin  sinccrilas  oslii  manc.ii.  103 
Grniis  ciiImi  nccepil,  ct  iPe  grn  is  dcdit.  Kt  si  cn  iii 
piavnm  ci  Sim  n  a  am,  qiio  ad  Dc!:in.  b:ibttit  vol  tn- 
l.iicui,  I  cc.iiicniin  (!c  illa,  cum  cam  ad  clTcclnm  non 
pcriluxc.it,  iiibil  Simoniacc  acqnirit  vel  possidcC. 
<)ucinnilniodum  si  in  volunlnte  babcrcm  quod 
cnicicm  a  tc  filiam  liiam  mihi  in  uxorcm;  tu  autcm 
giaiiscam  niihi  darcs,gratis  et  slitc  cmpiionc  eam 
bnbcrcm  nxorem.  Itcm  :  Si  furlum  ecclcsise  cssct 
occiiltum  jiidicio  ejus  sccrcio,  judicio  vidcliccl  co:i- 
fcssionis,  simplicitcr  furluniest,  sicqnc  ablutiiuT  a 
confcssore  pr.Tcipiinr  rcstitui;  crgo  Simonia  occulia 
iiscninlis,  scilicclj  judicio  ccrlcsiac  inlciiori,  no.i 
cxlcrioii,  Simoniacsl;  et  ndcptum  sic  bencficium, 
funivc  scilicct  ct  occnlle  rcsignanduiu.  Coufcssnr 
eniui  jiidcx  iiiterior  judicarc  dcbet  rcsiiluendum , 
cuni  Simonia|,  quo  ad  I>cum,  commissa  sit ;  judcx 
vcrocausnrnm  ct  exlcrio  uni  nonjndicabit  hoc  es  o 
Sinioiiiam,  iiisi  rcus  publicc  Itoc  confcssiis  fiicrii, 
vcl  Bit|)cr  boc  convictus.  itcm  :  Sil ,  qiiod  nliquis 


dislinguniit  quidam  dicentes  scqncstrattoiicni  rc- 
niin  ecclesiasticariim  factain  communi  aiicloril.  lc 
Ecclcsix,  ct  ob  utiritnlcm  cjns,  licilnm  csse;  pro- 
nciiientem  airlem  ex  propria  ulilitatc,  cicnpidiintc 
episcopi  Simoniacnin.  Iteiu  :  II ac  cadem  rcgula  : 
«  Qiii  uiium  vcndil,  i  etc,  convinciinr  «lios  |»erci- 
pere  Simoniace,  et  ad  minus  injiistcfrucluspr.-cl>cn- 
te  alicnjiis  per  annnin,  ct  uliud  Fpiriluale,  cni  aii- 
neii  snnt  frucliis,  sive  in  iiio  anno  servicrit  in  cc- 
detia  canonicua  instiiutus,  sive  non.  Si  non  servte- 
rH.  er^  percrpicutes  fructus  sic,  subtrabcnt  ee- 
ckjftlae  aii  porannnm,  et  servitorem,  ct  serviiium? 
ISi  Benrierhp  ergo  snbtrabunt  annexuin  spiritaali, 
et  I  alligaiu  os  bori  Uiluranti  (/  Car.  ix),  >  sicqtic 


Oflcroinc  ci  mea  huic  eccIcsi.T,  vel  monnsierio  ad 
Ber\ieirttiim  inco  pcrpetuo,  si  siuc  ('•istinc  ionc  rcci- 
piuir,  sanus  crii  ingressus  cjus.  Si  nutcm  plura 
qimui  ohhita  ab  co  cxiganiur,  vcl  si  disiiugiiatur 
intcr  sua  et  illuiii,  ut  sua  acilieet  sint  cvnsa  cnr 
rccipialur,  viiiosus  cril  iugressus.  Si  autcm  ictcr 
siia  ct  ilhtin  disliugiialur,  ut  scilicet  illo  sit  cansa, 
cur  sua  cuni  ipso  rccipianlur  ,  sanus  ct  licilns  ert 
ingrcssiis.  Si  autem  monasteriuin  cguerit,  ita  quo  I 
offcrcniein  se  illi,  sine  pccunia  recipcrc  non  possit 
vel  suslcnlare,  spiiitualcm  fratemitatein  cf  conce" 
dal,  uon  coVporaleQ»;  vcl  in  oxceptiooeui  panpcrta  - 
tissuae,  et  susicntationem  viix*  illius  exigcre  poiest 
ab  co,  ul  euni  iccipi;it,  ct  tcin|H>rales  reddilus,  qiii* 


151 


btiB  tantam  sustentelnr  dam  Ticerit, 
petnos  exegeril ,  jam  roaniCesta  cupiditas  Tiiiosum 
facit  ingressum.  Ex  bis  autem  liquet  non  debere 
construi,  vel  fundari  aliquod  monaslerium » sine 
certo  numcro  agrorum »  pecomm  et  personarum. 
Cam  enim  ista  angroentum  susceperint*  nonnisi  dif- 
•llcile  laqneos  et  cupiditates  Simonias  Yiur^  potoril. 
Quid  sl  familiaribus  episcopi  mibl  non  benevolis 
dederOy  ne  famam  meam  apud  euro  Isdant»  sed  si- 
leant,  nec  juvent  ut  milii  conferatur  beneficium 
eeclesiaslicum  7  Sigimm  taciturnilatis  cum  babeant 
consnlere  episcopo  Yitiosum  Tacit  in;;ressum.  Quid 
si  non  sint  familiares  cpiscopi,  et  tamen  eis  dedero, 
ne  famam  meam  incrustent  ?  Non  propter  boc  erit 
Yitiosos  ingressns.  Sed  nunquid  si  dedcro  ostiario 


PETRI  CANTORIS 
Qood  at  per-  ^  nimus.  Itero 


13i 


Sl  abbatem  emere  mitram, 
cipatiooes,  ct  bnjusroodi,  4ie  episcopo  sulijlclalvir, 
Simoniacuro  sit.  Videtur  quidem ,  quia  isia  annexa 
sunt  spiritualibus,  quod  quidem  est.  Cuilibet  an* 
tem  etiam  in  spiritualibus  licet  redimere  jus  suum. 
Unde  projice  pecuniam,  ut  emas  tild  paradisum. 
Itein ;  Qusritur  si  Simonia  est  dare  procnratio- 
uem,  vel  redditus  collegio,  ut  celebret  restum  san« 
cli  alicujus  in  duplicibus,  quod  prius  nonnisi 
siinpliciter  ceiebrabai,  tcI  etiam  pro  decaniaiido 
bymno  novo,  insueto,  et  bujusmodi.  Nec  bic  omni- 
rooda  puriias  est.  Beatus  Tbomas  Cantuariensis,  ul 
Simoniam  a  doino  sua  penitus  amoveret,  insiituens 
magistrum  Arnulpbum  cancellarium,  cum  Jun- 
faiento  astrinxit,  quod  nec  curo  pactioiie,  nec  sine 


epi5Copi,ut  ingrediar  in  capellaro  ejus,  ubi  ordiner?  B  pactione,  usque  ad  canipuluro  pro  oflicio  canccUa* 


Non ,  cum  ordo  JMn  mibi  debeatur  examinatlone 
meique  sosceptione  in  matricula  qiue  prxcessit, 
eliainsi  non  prxcesserii  exaininatio ,  vel  snsceptio , 
61  tamen  bujus  causa  spe  ordinandi  si  ingressus 
Ibero,  qiiia  dignns  sum  ordinari ,  non  erit  vitiosus 
Ingrcssus ,  si  propier  boc  ei  dedero ,  quia  nulla 
penes  cum  est  cura  de  ordinibus.  Extciidit  aulcin 
Slmonia  ramos  siios  ab  alurihus  in  qnibus  radicata 
sedei,  ei  ntdificat  usque  ad  fores  et  introiium  ordi* 
num  confcrendorum.  Asslslit  enim  capellannsordi- 
natoris,  106  "If  ordine  coUato,  stalim  rapiat  Tor- 
eipes,  ei  manutcrgium  de  manibus  ejiis,  cur  acci- 
piai  coiisiirtudinem  allegans ;  conquerens  eiiam 
qnod  non  a  singulis  ordinaiis  singula  maniitcrgia 
accipiat ;  el  saepe  quod  muiiio  accepit  vi^lua;  rapit 
nianiis  ejns  sacrilega.  Arcbigallus  etlAmcansa  prs- 
scntandi  ordinandum  in  subdiaconum  tres  solidos, 
In  diaconuni  qulnque  vel  qiiatuor,  in  sacertlotem 
seplem  in  pastum  exigit.  Siciii  autero  emere  vel 
Tendere  principale  est  Simonia,  Ita  et  acccssorium, 
elomnla  ei  adjunctn  cx  oflicio  ccclcsiaslico  drbila 
ei,  cui  conreriur  priiicipale.  Crgo  vendere  sigiUum 
canipuluin,  justitiam,  ceram,  et  bujtisinodi,  nisi 
paiipcrtas  excuset,  Simonia  est.  Unde  Gregniius 
(boniil.39)superLncaro  (cap.  xix)  ibi :  i  Et  iiigres- 
sus  in  templum  coepit  ojicere  vendenies  el  emcntes 
in  illo.i  Mttltl,  dumpro  religionis  babitu,  sacro- 
ruui  ordinum  locum  pereiplunt,  rcligionis  oflicium 
in  roercimonium  terren»  negotiationis  converluiit.  D 
c  In  teinplo  columbam  vendit  (/o«ii.  ii),i  qui  boc 
quod  quibusdam  jure  competii  ad  pneinlam  lar- 
gitur.  4  Justitiam  vendit,  >  qul  hanc  pro  praeniii  ac- 
ceptione  servat.  €  Emit  in  lemplo  ^  >  qni  curo  lioc, 
quod  proximo  jure  debet,  negat,  dato  patroms  prx- 
nilonl  injustaro  causam  roveant,  emit  peccauun. 
Quibiis  dlcltor  :  i  Fecistis  domuin  mearo  speluncain 
lairoimm  (Jtftfti*.  xxi;  Iaic.  xn).t  Per  malitiam 
ettiro  et  cupiditatem  occidunt  ubi  Ylvifleare  debe- 
reni.  itero  :  (^«rilur,  si  emere  fraiemiuiem  isiam 
vnlgarem  a  qua  quis  expellitur  non  soluto  pn>- 
misso,  Sirooiria  sit?  Viilemr  quldem  cnra  spirilua- 
libus  annexa  sit,  Nt  missarum  solemniis,  et  suOHi. 
giis,  et  oraiionibus  Qileliuin;  boc  tauien  noa  ditt- 


T\x  administrando  acciperet. 

CAPUT  XXXIX. 
De  pmna  Smonlacorum. 

Sequitur  de  pcena  Simoniacorom.  Giezi  pro  im- 
manitate  criminis  percussus  est  lepra  {IV  Reg.  v). 
Simon  damnatus  in  gebenna.  In  prxsenti  damna- 
tiouisejus  daia  est  sententia .  i  Peeunia  tua  tecuin 
sit  in  perdiiionem  (Act.  viii).  i  Quidam  etlam  pro 
libcrUte  Ecclesiae  redimenda  vendcns  priHCipihus 
jura,  ei  lieneftcta  ccclesiastica,  107  eonsueta  pri- 
vaius  est  pracdicandi  graiia.  Alius  dum  confcrrel 
ordiiies,  dicens  :  c  In  nomine  Patris  et  Filii, »  defccit 
jn  lertio  signo.  Obmutuit  enim  curo  debiilt  invocare 
1  Spiriium  sancturo.  >  Quasi  diceret  ei  :  c  Graiis 
acccpislis,  gratis  daie  (Matik.i),  i  Accessoiiuin 
eiiaro  sicul  el  principale.  Unde  Cyiiacus  di.iconui 
oblalis  ei  rouneribus,  ut  venirei  curarc  flliaro  Sapo- 
ris  regis,  ait  :  Absit  roibi  Cbrisli  gratiam  per  roo 
esse  venalero!  Prsecedite,  Iiiquit  nuntUs,  non  ascen- 
daro  equump  sicut  nec  Cbristus,  sed  pcdcs  sequar 
vos.  Qujsdam  ctiam  mulier  religiosa  fere  peiiilus 
nibil  luanducans,  el  in  exslasim,  et  visionein  aiige- 
licam  sttpe  rapta,  dum  sub  obtentu  lediflcaud»  cn- 
pellae,  et  agroriim  emendorum  ad  opus  monasterli 
Ulms,  dona  ab  offerenUbus  suscipcret,  gratiam  pri- 
siinam,  et  spiritum  proplieiicum,  et  allociiUonem 
amibit  angelorum.  Lt  alii  aliis  modis  pluriniis  a  Deo 
graviier  puniti  suiit,  '  ^ 

CAPUT  XL 
Dt  commuiatione  iptrilua/tiim. 

Sequitur  de  commutationc  spiritualium ,  qu?e 
emptionis  et  vendiUonis  contracinl  Ticinatur.  Unde 
et  notaro  Sirooniae  facere  videtur.  GoromiiiaUoeUam 
mercium  in  quibusdam  proviiiciis,  ubi  copia'  uioncla 
non  est,  locum  tenct  coutractus  cmptionls  et  veii- 
diUonls,  ut  pro  nierce  inerx,  pro  animali  aniinal 
accipiatur.  Sic  et  commntailo  in  spiriiuil.bus,  emp- 
tioni  eivetidiUoni  non  multuro  videtiir  absimUis, 
ei  quod  fadat  Simoiiiaro.  ilac  ratlone,  cororocrcio, 
pacUo  oomrouiatioiili  (propter  quaiu  resignalur  be- 
Deficium  ecclesiaslictim,  prop.er  quam  eUam,  el 
per  quam  aperiiur  ingressus  io  aUud)  Simonlam 
facit,  inter  episcopum  dautcmy  coiiscium  ta:nen 


1S5 


VERBUM  ADBREYIATUM.  I54 

cooinoUlioiiif,  et  iiiler  resignantem  beneA-  A  inttr  lilem  et  vicariam  temporalem  non  racil  Siroo- 


II.  qiiod  episcopns  'proprio  nepoii  confert.  Erfo 
ei  inter  resignantes,  etiam  cilra  conscienliam  daniis 
«piscopi,  in  quo  caso  (scilicet  episcopo  inscio  pa-> 
ciioais  bujus  commolatioiiis)  l^eneflcium  illud  non 
Sinoniace  dabit  nepoti  soOt  ilie  tamen  Sirooniace 
ilhKi  acqnireU  Item :  Pcr  biijusmodi  commuiationemp 
prvcipue  (*ei*imarum  redemptarom  a  manu  laicali, 
fll  reddiiuum  ex  loculis  provenieniium,  quodcunque 
ecclesiasticum  beneficium  haberi  poiesi,  et  iia  om- 
■es  pnebendae  ecclesix  aliciijus  per  commiitationein 
lalium ,  non  ^Simoniace  coinparari  possuni,  qiiod 
Um«Q  falsum  esl.  flem  :  DeuiGronomii  cap.  xxii» 
t  Si  quls  habuerityxorem,  etquxsieril  occasioiiem 
dimiltendi  eam,  poslquam  seniores  civiialis  hoc 


niam,  quia  necessitaie  excusaiur. 

CAPUT  XU. 

De  Con/ jf, 

Sequitur  dc  Corilis.  Giijusmodi  siint  qui  per  pre- 

ces  et  vlolrnliam  saccnlarium  principum,  sive  ec- 

desidsiicoruin  in  Ecciesiam  ininiduntur :  el  lioc , 

vel  qnia  dainnum  rcrum  temporiliiim  tiinetur,  vel 

damnum  corporis,  vel  serviliter  limentur  princlpes. 

Sic  auleni  inlrusi  majus  peccalum  habenl ,  qniim 

Simoniaci.  Sicut  enim  latro  pifjor  est  fure,  quia  bic 

occidi,  ille  fust'gari  praecipiiur,  sic  ei  Coriia  Simo- 

niaco;  quia  bic  in  pacc,  scilicel  data  pecunia ,  in- 

Iral  ecclesiam ;  Corila  vero  per  violeniiam ,  fran- 

gendo  osiiuro.  Si  ergo ,  ubi  i»on  delinquiinus  pares 


cognoverint,  I  secunduin  legem  eum  pimieni,  et  ^' sumus,  si  Jubetiir  nobis  iion  doininari  inclero,sed 


adjudicabuni  ilbm  ei  in  uxorem,  1  ila  ul  non  possit 
eam  dlmitlere  omni  lempore  viue  siiae.  1  A  siiiiili 
ergo  :  Si  iste  legitiine  sortllus  esi  ecclesiaroi  el 
qmril  occasionem  ul  earo  diiniilai,  quia  alia  piii- 
gttior  est  et  uberior,  secundum  poenam  consiilulain 
lu  canooibus  puniri  deberet,  ei*  in  ca  manere  onini 
lcmpore  vi'je'sii». 

108  ^^^  tamen  qiiod  commutaiio  ei  perso- 
Banim  et  beneficiorum,  aucioritate  Ecclesiae  facia, 
•d  ob  Qlilitatero  ejus,  admittliur  :  qti»  vero  fit 
propler  lemporale  conimodum,  ubi  atiendltur  sci- 
licel  magis  propria  utilius  quani  Ei!clesix,  ncram 
videiur.  Nolo  tamen  f  os  moum  in  coelum 
(PtaL  Lxxii),  >  ut  asseram  hoe  esse  Simo-  . 
■iacmn,  cum  sumnius  pontifex  Alexander  II  hujus- 
nodi  conimuiaiionem  fierl  ex  dispensaiione  con- 
eesserii,  nescio  sivc  in  scrlplo,  sive  sifie  oeri|4o. 
Ilcm  Doninus  :  c  Graiis  acccpisiis,  graiis  daie 
(IfiillA.  x).  >  £t  item  idem  alibi  :  f  Si  invilaUis 
fncris  ad  coBnaro,  recnmbas  in  novissimo  loco,  cx« 
apcctans  quousque  dicatur  libi  :  Amice,  ascendo 
supcriqs  (Lmc.  xiv).  >  Et  Aposlolns.  i  Nemo  sibi 
snmat  bonorem,»  elc.  {Hebr.x.)  Ex  hU  tribiiscolli- 
gitur,  f  quud  gratia,  iiisi  datiir  gralis,  non  est 
gvntia  itiom.  xi).  I  Sed  crilne  nicdiuni  inlcr  :  f  A 
Deo  vocari,  etsumcre  sibi  lionorein?  1  {llebr.  v.) 
Alisil !  Non  eniin  a  Deo  vocaris,  nisi  pcr  cum  asceii- 
das»  nisi  gratis  accipias,  scilicet  ul  uihil.tuum   in- 


dicilur  nnbis :  f  Et  dominanriui  piscibus  inaris  et 
besiiis  tcrrae  (Gen.  i),  >  id  esi  besiialiier  viventil.us 
tanium,  non  illls  qiii  recle  vivunt,  qui  nou  comini* 
seruni  aliquid  super  qiio  corripi  debeut:  cum  etiam 
major  doininus  feuda  niiuoris  domini  non  possil 
dare,  vel  el  prvcipere  ul  det,  nec  major  praelatus 
miiiori ,  ui  (!ei  ecclesiasiicuin  beiieficiuin.  Sed  nec 
dare,  eum  iliius  sit  iilud  dare,  nisi  in  casu ,  sciliccl 
108  in  pcena  male  dantis  ecclesiasUcuni  bciiefi- 
ciuin,  tunccipRCcipcre  possct,  iu  ut  nicliori  dare- 
lur.Aliierpraecipientcset  bujusmodi  eroancipaiior.es 
et  exccptioues  ab  obedieutia  ininoris  prviali  procu- 
rantes,  aanctilatem  vel  siiiceriiatein  osiii,  iion  vi- 
dentur  servare,  sed  pHicularia  scbisiiiata  iiiduce- 
re,  ex  quibub  coiilLibilur  illud  unixersale  scbisroa, 
ct  sep.iratio  a  Roiuana  Ecclrsia.  De  qua  Aposloliis : 
f  Misi  veoeril  discessio  priinuin,  et  revelalus  fueril 
bonio  pifccali ,  filius  |>erditionis ,  qni  adversator  el 
eil<dlitur  stiper  omne  quod  dicilur  Deus,aui  quod 
colilur,  ila  ul  iii  teniplo  Dci  sedcat,  ostcndens 
se  lanquam  sit  Dcus  (//  Thea.  11).  >  lloc  auiem 
dico  polfiis  limcndo  et  dubitando,  qii.nn  asserendo, 
f  ne  ponam  os-meiim  in  coeluin  ( Psal.  Lxxii ) ,  > 
maxiine  ciim  oniiies  rcs  Ecclcsix  sinl  in  poiesl.ile 
niajoris  pnclali,  tunc  lainen  cuin  niiiior  pra*i;ilus 
delinquit. 

CAPUT  XIJI. 
De  peena  Coritarunii 


lerprelansp  tibl  sumis  honorein.  f  Aliundc  inlraiis  ^.      Sequitur  de  pocna  Corilanini.Core,  ignederoelo 


qoaun  pcr  oslium  (Joan.  x),  >  aliuiulc  ascendciis, 
•b  alio  quain  a  Deo  vocaris.  Sed  qiml  si  frartiira 
•Slii  laBtum  sit  iu  voloniate,  et  iion  in  opcrc? 
Poeaiteas  de  voluntale  et  beneficium  accepium,  licct 
cum  voluniaie  mala,  reiineas,  gralis  unicn  daiinn. 
NoQ  minus  eniin  accipiam  codicem  luum,  si  grails 
Ulwn  mlbi  dederis,  licet  proposueriin  illum  enierc. 
Gonslat  ergo  ex  bis  qiiod  pactio  siiper  augenda  pen- 
sione  (maxime  habiia  inter  claustrales,  com  coram 
sniiiiaruiu  non  liabeant,  ct  vicarium  perpetuum  in- 
stilntum,  vel  iuslilucndum)  Simoniam  facil;  si 
iuicr  clericum  saiM:ularein  et  vicarium  pcrpctuum 
quxslio  cst.  Tulius  enim  esset  quod  assignaia:  cC 
ccriae  pcnsiones  esscnt  utriusque.  Pactio  aulcm 


misso  combuslus  est  in  signum  aeieriii  ignis  leinpo- 
rale  soculuri  {Num.  xvi),  co  quoil  violeiilcr  eibi 
nsurpavit  olDcium  s.icerdotaIe.  Oxias  eliaiii,  quia  in- 
debile  tf  ligii  thuribuium  lanquam  si  sacerdos  esset, 
iepra  percussiis  est  (//  Paral.  xxvi) :  iu  et  Oxa 
arcam  (//  Reg.  vi),  et  Maria  soror  Aiiron  ob  solam 
deiractioiiem  (jViim.  xii). 

CAPUT  XLIll.  . 
De  eangninUit,  qui  eedificanl  Sion  in  tanguinibus. 
«  Sicut  autcin  iepra  Gtcxi  (/  V  Reg.  v),  8incerita:ciii 
osiii  per  qtiod  iniralur  in  Ecciesiam,  et  spirituale 
beneficium  corruinpit,  slc  carni  caroei  sar.guis.Cum 
eniiu  dalur  el  sauguini.  non  gratix  dalur,  sed  na- 
lurae.  f  Cralia  eniiu.  nisi  graiis  deair,  1100  e8ts>*". 


135  »'ETBI  C^NTOIUS  *36 

iia  {Rom.  xi).  •  Sicul  ergo  iinpcJwiJCiiium  csl  lepra      vo8  {MaUii.  xxv),  p  iiii»iiiiians  iiobis  sc  esse  iini  au- 
Gieai.  (ino  niiiuis  dalur  Rralis  ecclesiasliciim  beiie-      duin  niaiiiue  in  snirilualibns  coiiferendis.  01)  lioc 


nciimi,  ila  ei  liic  caro  cl  sanguis  vidoliir  iinpedi-' 
menlo  esse.  Hax  anlem  polius  objiciendo  el  ojiinando 
indnroquaiii  assercndo.  Sic  ^laiiiibus  oUjici  poiesi 
qnod  ainiilcs  sint  Jud;£,  qui  locnlos  habuU  duplices, 
Doiiiini  sciliccl,  in  quibns- erant  rcs  paupcruin,  el 
pioprios  in  quibus  niiilcbal  qnac  asporJabal  uxori  et 
Itbcris.  Qtii  si  proplcr  fuauui,  quasi  uniiis  dti'l  coin- 
iitibil  sacrilcgiiini,  cujus  n^eiito  iii^uil  iMJS)>cndi  bi- 
queo  {Joatu  xii),  quanio  mai;is  rurluiu  ct  6a<  rilo- 
giuin  f.oiHiuillit,  qni  patrinioniuin  crucifixi,  paiipe- 
ribus  erogandum,  iion  dico  ad  horam,  dul  carni  cl 
sanguiiii,  sed  oiririiim  dispcusandi  res  paupcrum« 
dniu  vixcril,  nepoli  commillii;  qncm  ciiain  in.ic 
llOsuii^^us  ructnintncsscnovit,  non  in  ususpau- 
porum,  8od  in  ambitionem,  vaQilaiem,  ct  sxculi 
luxus,  sicque  fraudalurum,«l6poliaturuni  paupcres^ 
iiuo€hri&tum  rebus,  et  bonis  sius?  l4eiu  :  Cnm  de 
iuiraniibus  in  Ecclesia4ii  per  oaiuw  dicatnr  2  1  (]ui 
non  ex  sangninibus,  ncqiie  en  voluntate  eariiis,  scd 
ex  Deo  nati  suut  (JoAir.  1) :  1  de  intrantihus  pcr 
carueiii  et  sanguiiieiu  dici  potcsi :  Qui  ex  saiiguini* 
bus,  ei  ex  ▼ohnuate  carnis,  non  cx  Dco,  iiati  suui» 
in  ordimim  et  b^neiiciorum  ccclesiaslicorum  pcrce- 
piioiie.  Plures  aulcm  suiii  naiiviiates  nosinc.  Sicui 
eiiiin  nascimur  iu  haptisno  Deo,  iia  ct  in  Sitcra- 
n>entoruin  aiiorum  peroepiioiie.  Taics  iieqneunt  di- 
cere  :  <  In  iimofbus  ittis  sortes  mea:  (Psnl.  xx\\,  1 
Non  enini  cc^sideratur  voluntas  et  liencplaciiuiu 
QoitNiiicum,  «ors  ei  hxredilas  Chrisii  eis  «onA^rtiir,  ^ 
Item  :  A  talibiis  non  jaciinr  sors  siiper  tiimcam  Do- 
inl.*il  inconsuiilein,  ui  soriianlur  cnjiis  sit,  ted  seiti* 
(hini  cam,  iiec  fiortcm  requiruni  (Joan.  xis).  Noii 
enim  jacihir  sors  cum  rcliuqnitur  hserediias  cetta 
sncr^s^oii,  cl  ii  6:uiguinc,et  qua&i  jure  hasredilnrio, 
iion  sorie  Doiniiii  buccednnt  in  pairimonhnn  criicl- 
fsxi.  ItciH  :  11 4|nusi  cruciiigcntcs  DotuiMiifu  meinhrts 
cjns  {Vnuca  vcl  milla  erogando,  utiuain  dividereni 
vcsrtmcnla  sua,  mittcntes  snrtciii. -supcr  eis  quis 
qiiid  tollcret.  De  talibus  ait  iVlichxas  :  Y»  ilUs  c  qui 
aidificant  Sion,  •  scilicet  £cdcsi.im,  <  in  8anguini- 
biis  (J/tc/i.  111),  •  in  peccatis  :  in  carnalibus  ctiain 
jffcclibHS  «Uiiites  canii  ct  saiiguini,  potias  iid  de- 


spirilua 
ctiain  Pelrnm  ct  dc  aiia  Iribu  gcnituin  Joanni  prx- 
fecit  {Joan.  xxi).  Itcin  Hicronymns  :  Moyscs  anil- 
cus  Doi,  inc,,"  supra  in  hoc  catleni  lilnlo  fcre  in 
princi4)io.  Itein  :  Si  unus  ex  scptcm  diaconibns,  in 
scplimana  vicis  sux  non  dislribuissct  paupcribus, 
c  proiit  unicnique  opus  crat,  •  qiiorum  i  cra^it  om- 
nia  commnnia  {Act,  iv),  1  scd  rcscrvaret  ea  vcl 
paiiem  illorum,  quo  minus  pscercnlur  paupcrcs, 
uxori  ct  llbcris  :  Qnis  adco  mcntis  cxpcrs  est,  nt 
non  crcdai  illnin  slaiiin  cssc  pcrcussum  a  Vcivo, 
eodem  Culminc  ct  tcrrore,  qno  AnaniaS  et.  Suphir;i, 
eadem  eliam  malediclione,  qna  Simon  Mngiis  p(ir- 
cnssns  cst?  (Acl,  v.)  Ncpoiein  ergo  tuum  in  coliiin- 
D  nain  Ecclesioc  non  erigas,  tamcn  ecclesiasiicum  be- 
neGcium«  unde  sustentetur,  ei  assignarc  polcs.  Scd 
qnid  si  a>qiie  honeslns  est,  cl  dignus,  ut  extrancu^? 
Sed  et  hoc  pcricnlosum  est,  nisi  probilas  ejus  exigal, 
ct  excludal  omncm  infamiam,  scandalum  cl  inalum 
excmplum,  qno.l  de  facili  non  slt.  IU  Nou  enitu 
exomplum  a  henc  geslis  nostris  sumitur,  sed  a  cor- 
tice,  .«iiiecie  et  superlicie  illorum,  non  a  veritate.  Si 
eniiu  (Itdi  iiepoii  meo  propter  gratiam,  alii  nico 
iKeiiinr  cxemplo,  ut  dcni  suis  propler  natQrani  ma- 
gis,  qiiam  propter  graiiam,  Hicentes  :  Nonnc  meis, 
sicui  et  ilie  siii^  dabo?  ego  gratia^,  illc  det  naiurar. 
£x  prauiiissispatei,  qnanluui  recesserimus  a  cnna- 
buiis  primitiva:  Ecclesiai  in  conferendo  adminisira- 
tioiicm,  ct  dispensaiiouein  rerutn  pauperLm,  con- 
siteliiiiiMMii  potius  ^uani  Mitiquos  saf)clos  sequcn- 
tes,  qu&bi  prjescriptione  iios  tuentes.  Scd  sic  ade|»tu8 
ecclesiaslicum  benedcium,  potcriliic  sccnre  iiiori  iii 
eo,  scilicet  siue  resignatione  cjus?  Non  ost  ir.ouui 
hocdellnirc*  iie  «  in  ccelis  ponatu  os  mcutu.  1 
CAPUT  XLIV. 


Coitira  eosQui  exuuni  te  a  jumdicthne  t^toruKH  prcc' 
laoirum. 

Coritis  similes  sunt  ii,  qui  quasi  per  qnamdam 
violcntiam  cximunt,  et  sublrabuni  se  a  jurisdiclionc 
et  obCilienlia  nihioris  praelali ,  anctoriiale  luajoris 
{Psal.  i.xxii).  <iuil>us quasi  schismaiicis  obviare  vi« 
detur  iU4iii  A|>0!»toli  inprima  Epislola  ad  Corinlhios 
cap.  xii,  de  unitaic,  et   niulua  et  dcbita  onicii  cx- 


slnictioncm   Ecrlesix,  quam  ad  aHUItcalionem.  Ili  d  hibilione  mcmhrorum  humani  corporis  6ibi  invicem 

sunt  vdnt   uptipae,  qnx  iiidificaiii  in  stercoriliiis 

stiis.  Sic  dami  ecclcsiasticuHi  beneticium    polCbi 

objici :  Quia  4  caro  et  «auguis  revdat  ei  1  sic  dare, 

non  <  P.iier  mens  qui  in  coelis  est  (Mmnh.  xvi).  > 

Hem  :  <  Qui  noii  odit  patrem  et  Niairem  propter  lae,  1 

id  est,  non  poslposuerit  carnaUis  affectus,  quod  noii 

iili  in  dando  spirituah»  Haliirjc,  ct  idco  c  non  sunt 

digni  Deo  (Luc.  xvf),  «  liein  Domtiius :  <  Qui  smii 

paier,  et  maier  znea,  et  fratres  tuei?  etextendcns 

uianum  in  dlscipuh»,  alt :  lii  sunt  inatcr,  ei  8oror« 

et  fratresiuei  {Maiih.  x).  Omnls  enim  qiii  facit  vo- 

inntatein  l^atris  mci,  Ipse  est,  et  fratcr,  et  soror,  1 

etc.  (Maiih.   XII.)  Quasi  diccrel  :   Vir  spiritualis 

cainalcs  ucscit.  Ac  sl  diccrcl  patri  cl  inatri ;  <  Ncscio 


subuanistrantium.  Cum  euim  plura  niembra  siitt  iti 
butnano  corpore  sibi  necessaria  ct  snbservientia, 
ue  percat  corpus,  qnod  fierel  si  oiiinia  inenihra 
essenl  uiiuiu  incmbrum«  <  non  potcst  dicere  ocnlus 
manui :  Opcra  tiia  iion  indigeo;  aut  capui  pcdibus  : 
Non  esiis  inihi  ueccssarii,^  nec  exceiicntius  meni- 
bnini  ittferiori  potesi  praaciperc,  ne  Ut  aliis.ncccs- 
sariuni ,  iie  serviat  et  obediat  mcdiis  :  ergo  niulio 
magis  iu  uiembris  £cclcsi;e  sptritaalibus  dc!  ct  huio 
unitas  observari,ue  flat  exciiipiio  et  subtractio  olU- 
cii»  vel  obedicntijf'.  alicujus  nieailM-i  a  jitrisdiciioni\ 
et  sorvitnte,  ci  regiwine  minoris  aitcioritaic  et  ia 
uiiliiaie  uuijoris.  Item  :  Sancius  BernarJus  in  liiiel.^ 
auihcnlico  cl  utili,qni  insciibilur  De  consitteraiion^ 


m  VERBUM  ADnREVlATUM.  ISg 

Cib.  III,  infin.) :  Si  Seraphim  prnRcipcrevelleiihro*  A  n\s\  cogniia  causa,  et  Sslc  ohligalur  obcrlicnlia  mi* 

nori  praeialo  superenm  ordinaio,  eisi  major  eum 


niseldoroinaiiouihus  necsseni  inferiores  cherubim, 
nec  illi  ordini,  ut  soperiori,  subjecii»  sed  quasi 
prinia  frontesibi  responderent  :  Munquid  liocsusti- 
oeret  ille  monachus,  qul  eos  sic  ordinavit,  sciiicel, 
m  umis  ordo  atio  esset  inrerior?  Absilt  sed  gravins» 
fticut  credo,  vindicaret  in  iilum,  fiuani  viiidiciitum  sil 
In  Lncifemm,  dominationcm  et  exoinplionein  ajuris- 
dtctione Domini  appetenlem  (Isa.  xiv).  Qui  ciim  pri- 
irasesselfindelicitsparaJisi(fi^2ec/i.x\viii},>  ob  boc 
dejectiismanetnovissimusinsuppliciisinrcriii.  Item  : 
Referlur  et  legitiir  ii!em  Dcrnnrdiis  in  ziliim  hujus 
enormiiatis  ct  exemptioiiis  nb  Eoclesia  erndicandae 
maltum  affeclassc  seifere  iii  sc.!e  pnp  liis  per  irien- 
niuni  propter  tria  maxinic  :  scilicet  pioplcr  rovo- 
caudos  cpiscopos  ad  metropolilanuiu  suum  ut  ei  ° 
IIS  suhjiccrcnlur  ct  obedireni,  ct  abbales  ex- 
empiosad  episcopum  snum,  ut  sub  ejus  jurisdictione 
niilitarenl.  Secundum  ernl,  iie  aiiqiiis  in  Ecdesia 
duat  iiaberet  dignitates.  Terliuin,  ne  monachus  in 
cella,  vel  alibi  exlra  conventuin  dcgcrct.  Ilem : Moyses 
coiisilio  Jelhro  consliluit  decanos,  ceniuriones « 
quinquagenarios,  millenarios  snpcr  populum  {Exod. 
xyiii) :  oninia  autem  ha^c  iii  flgura  Ecclesiae  facta 
sunt.  Nunqnid  Moyses  si  tui-bassei  officia  et  jurisdi- 
ciiones  singuiorum,  non  peccnsset  ?  Scd  nec  etiam« 
nt  ab  uno  appellaretur  ad  alium ,  pnti  voluit,  ne 
frandare ntur  vcl  privarentnr  olliciis  sibi  injunctis , 
nisiTum  aliquid  qoaestionis  natiim  fucril ,  lunc  qiii- 


absolverit  fnvore  personap,  vel  hujusmodi  alia  de 
causa.  item:  Non  poiest  m.ijor  pnelaius  privarc  Ec- 
clesiam  In  xternum  officio  ,  ^acramcntorum  coUa- 
tione,  ut  dicat :  Nolo  ut  hoc,  vel  hoc  sacrainen* 
tiim  aliciii  conferas  iii  aeicrnum  :  crgo  ncc  jurisdl- 
ciione,  collatione  ordinis,  et  inaxime  nobili  membro 
ipsins  Ecelesiae. 

liein  :  Cuin  excommunicatns  juste  a  minorc  ligc- 
(ur,  iia  iit  non  possit  nbsolvi  a  mnjore,  non  quoad 
Dciim,  n(  c  quond  Ecclcsiam,  iiisi  cum  causx  cogui« 
tionc,  el  digna  salisfactione,  et  consensu  minoris 
praelnli,  qui  cum  ligavit;  ergo  justc  subditus  alicui 
Ecdesix  ordinntione,  non  polcst  emancipari  ci 
cximi  a  jurisdictione  et  potcstate  minoris,  auelo- 
ritaie  majoriS;  lisi  cum  consensn  minoris,  et  eliam 
Ecclesiae  ejiis,  ct  ceria  ex  causa,  ut  ob  utiliiatem 
ntriusqiie.  113  liem  Sapicniiae,  cap.  i  :  i  Diligite 
justiliam,  qui  judicatis  terram,  i  id  est,  lerrenita- 
leni,  in  qiia  praepositi  estis  judices  et  maiores  supcr 
dermqucnies,  subditos  et  inferiores. 

Quod  eniin  coeleste  et  sanctuin  csi,  ncc  hnbetis» 
necpoteslis  judicare,  in  quo  pares  estis  minoribus 
jiistis;  quia  ubi  non  delinquiinus  pares  sunius; 
ergo  nec  major  habet  aliquid  ordinnre  In  dioecesi 
ininoris,  vel  aliqiicm  emnncipnrc  n  jurisdiclione 
eju:>,  ntsi  per  desidiam,  vel  alio  modo  gravi  deli- 
queril.  Sed  nec  ctiam  lunc  delictum  personac  re* 


dem  illud  pnccepit  referri  ad  se  vel  ad  liiir,  vel  ad  q  dundat  in  dnninnm  Ecclesiae.  Hanc  eliam  pariiatem 


Aaron.  £rgo  miilto  magis  debet  in  Ecclesia  haeccx- 
empiio  a  jurisdiciione  priclati  ordinnrii  vilari ,  ne 
lurbntio  ct  scisslo  officiorum  per  hiijusinodi  exeni- 
ptionespari«iUschisinatn,  et  unitatls  ecclcsiasticae 
scissiones.  Item  ad  Rom.  xiii :  c  Omnis  aniina  po- 
lesuiibus  soblimioribus  subdita  sit.  •  Non  ait  po- 
lestati,  sed  •  polestatibus  ordiiialis  a  Dco  >  in  Ec- 
clesia,  qiiibns  f  qni  resislit,  ordinattoni  Dei  resistil.i 
Item  ad  Hebr.  xiii  :  c  Obedite  prxposilis  veslris, 
et  subjacele  eis,  »  iniiioribus  vtl  majoribus.  Qiio« 
modo  igitur  major  «^raelatus  aliquem  cmancipat  a 
jurMiictlone,  e^  potestnie  minoris,  ne  cjus  sii  obe- 
dicntiarias?  Item  :  Si  hiijusmodi  cxempiio  et  eman- 
cipatio  non  licei  saeculari  potestati,  mnlto  magis 


minoris  nd  mnjorem  ,  nisi  ubi  (!cliquerit,  minor 
oslendit  nomcn  fraiernitatis.  Scribit  enim  major 
minori  siciit  confratri.  llcin  {II  Cor.  xiii) :  c  Noii 
possumus  nos  majores  aliquid  aiivcrsus  veritalem, 
scd  pro  vcritaie.i  Sed  veritas  liabei  Ecclesiam  hanc 
illi  fuisse  vel  esse  subjectam ,  ergo  conira  hanc 
vcriiaiem  nihil  poiest  major  pralaius.  Item  Judi- 
cum  viii  :  Privatum  Ephod  qiiod  fecit  Gedcon  de 
iiianrilms  et  pracda  filiorum  Israel,  quam  ttilcrant 
de  Isiiiaelitis  ei  AmmonitiSy  versnm  esl  Gedeoni  cl 
toli  familiae  ejus  in  ruinam.  Hoc  Ephod  privalum, 
est  annulus  privatus,  milra  privala,  inilra  abbalin- 
lis,  ct  [liujnsmodi  spectantia  ad  privatas  excmplio- 
nes.  Iiein  Josue  cap.  xxii  :  Dominus  praecepit  filiis 


ecclesiasticae,  cum  spiritualia  majorem  debeant  ^  Israel  ut  unicuro  aliare  sibi  erigerent  in  lerra  pro 


ncc 

babere  acquanimitalem ,  quam  sxcularia«  Verbi 
cansa  :  Non  potest  major  prlnccps  emancipare  ali- 
qnem  a  jurisdictione,  poiesiaie,  fcudo  et  hominio 
minoris  domini,  nisi  cuin  cansa;  cogniiione .  ul  si 
crSmen  dignnm  veisnspendio  vel  cxsilio  commiscrit. 
Scd  «ec  Ecclesia  persona  est  ut  personaliter  pu- 
iiialiir,  et  si  praelatus  cjus  dcliquerit,  cliamsi  ipsa 
lota,  non  debet  pcccainm  prxlati,  vcl  eliain  prac- 
seutls  Ecclesiae  rednmlnrc  in  damnnm  Ecclesix  fu- 
turaevel  pnelatoriiro  ejiis  fulurorum,cuin  et  ipsi  boiii 
poaslnt  cssc.  Ergo  nec  licita  est  hiijnsmodi  eman-' 
cipatio  in  spiritualibus,  clianisi  praclatus  dcliquerit. 
Ergo  cnm  illc  obligetur  liomiiiio  saeculari  domino 
et  ininori,  a  qno  iion  potesi  absolvi  per  majorem 
Patrol,  CCV. 


missionis;  Rubenitas  vcro  crexerunt  aliud  ulira 
Jordanem.  Unde  offensusisrael.drrcxit  aciem  coii- 
trn  fratres8U0sRubenitas,  dicenseis  pcr  sacerdoles 
nunlios :  Cur  erexistis  altare  sacrilegiim  coutra  aV- 
larc  Domini  ?  Ob  hoc  pugnabimns  oonira  vos,  el 
allare  sacriiegum  dcjiciemus.  Qui  responderiint : 
Aliare  inemorialc  Domini  ereximus,  non  ut  super 
illud  immolaremus  Domino ,  sed  in  teslimonium 
quod  Dominus  sit  nobiscum,  et  ut  ibi  invocaremns 
noiiien  ejus ,  quia  txdiosum  est  nobis  ire  totics  in 
Silo,  in  Galgalis,  ubi  cst  illud  altare  modicum  1m- 
molatilium  compositum  a  Moyse,  ad  quod  tamen 
accedebant  cum  immolare  volcbant.  Nunc  aulem» 
noii  tantum  unicuin  altare  erigiiur  conlra  majiis 

5 


I^»9 


PETni  CANTORIS 


ti3 


nli;iro(?l  opiscopait»,  scd  liia  vcl  qiilnquo,  iii  pcrcal  A  facU,  siciil  Sainson  sc  cnni  lioslil.ns  occitlil  (Ju- 


jiisliii:),  percal  ci  obedienlia.  Ilem  :  Ciim  (|ualil>el 
provincia  siinm  Irab^al  meiropoliUnum  ,  quscin>ct 
ilioecesis  suum  episcopom,  absurdam  e(  enorme  vi^ 
(leiiir  Ecclcsiam  ycI  abbatem  esse  in  episcopain 
illius,  cL  (le  epistopalu  illius,  et  non  sub  episcopo 
illiiis  dioeCesis ,  non  e1  subjectus,  licct  sit  de  epi- 
scopatti,  eX  \n  eplscopatu  ipsius.  Iiem  secundum  or* 
dincm  et  naluram  rerum,  non  poiest  genus  gene- 
ralissiinum  imperare  speciei  speciarissiinx,  quod 
non  svbjiciatur  generi  suballcrno.  Ilem  de  signifi- 
catione  myslica  miirse  abbalialis  qiixritnr  :  Si 
enim  cornua  milrx  in  capite  abbatis  slguincaiit  Yc^ 
tus  et  NoYuin  Testamentum,  ergo  i  si  quid  naium 
fuerit  quaeslionis  (Exod.  xxit),  >  ad  illum,  ul  ad 


div.  xvi),  scd  sic  sullaii  snnt  consules  ci  pto- 
consules  de  medio ,  ut  paiica  vel  nolla  impcrent, 
et  omnia  Cacsar  sil ,  qui  omnia  sicut  omuibtis  ini- 
peret. 

CAPUT  XLV. 
Cotttra  adulaioreg. 
Aticslante  Gregorio  (lib.  xii  Moral.  c.  25),  siciil 
nummus  muneris  et  pecnnise  eflectus  est  simoni;i% 
ita  et  nummus  obsccutionis  vel  exscculionis  sordi- 
do!,  puta  adulalionis.  Munus  enim  gratis  coUaturo 
esi,  sed  nec  donum  gratix  est,  quod  confertur  tani 
cuipae  quam  pecunix,  vcl  iiaturx.  Pcslcm  itaqiic 
adulationis  Propheta  sugillans,  ait  psal.  cviii :  c  Et 
indiiit  maledictionem  sicui  vestimeiitum,  et  intra- 


cpiscopum  cst  referendnm  ?  Sic  ettnm  dux  gregis  D  vit  siciit  aqua  in  interiora  ejiis»  et  sicut  oleum  iii 


videtur  esse  qui  ventilet  inimicos  cornibus  Vetcris 
et  Novi  Testamenti ;  si  nihil  sigiiiflcant ;  ergo  milra 
abbatis  inanis  esi,et  superflua,  et  pueriiis,  sicut 
mitra  pueri  in  reciiaiione  niiraculi  facta  ex  sche* 
dula  ?Si  annuliis  114  ^J^s  eamdem  signiQcationem 
fiabct,  quam  et  annulus  episcopi,  ergo  sponsus  et 
paranymphiis  est  Ecclesix?  De  lingulis  eliain  mi- 
ira*,  et  sandahis  ejus,  quxriturqiiam  liabeaiitsi* 
gnincationem,  necn«n  et  debenediclioneejns,  qua 
bcnedicilur  in  abbatem »  qualis  sit,  et  si  rcp^ui  po- 
tnsL 

^De  hac  ait  magister  Gilbertus  episcopiis  Picta- 
vicnsis,  quia  siniplex  est,  sicut  benedictio  super 


ossibiiscjiis  .>  Adulatiojnquil  Augusliiius,  etoleum» 
el  malediciio  est,  quia  et  dclectat ,  el  tormenta  p.i- 
rat.  Et  psal.  cxl  :  i  Corripiet  me  justus  in  inisc- 
ricordiaetincrepabit  me,  oleum  autem  peccatoris 
115  non  impingnet  caput  meum.  i  Augustinus  : 
Oleum  autein  cst  falsa  laus  adulaloris,  ct  siiuulala 
dilectio,  qux  n.entes  a  rigore  veritatis  cmollit.  ili 
sunt  vcnditorcs  olei,  qui  verba  cadentia  toliunt. 
Seneca  (epist.  20)  :  0  quando  erit  illa  dies,  qiiaii- 
do  nemo  roeniietur  in  lionorem  lui?Ob  hoc  uuteni 
anianda  cst  paupertas  quae  non  invenitadulationein, 
qoam  fovent  diviti£.,Unde  David  psal.  civ  :  i  Edidit 
lerra  eorum  ranas  in  penctralibusreguin  ipsoruni.i 


Cibum  facla;non  cnim   coiirerlur  cum  iiupositione  ^  Ranae  sunt  adulatores  garruli  et  loquaces;  qi:o- 

garritum  et  adulationem  exsccrans  pocia  , 


manus,  unde  et  rrpeti  potest ;  vei  semel  benedictus 
ei  depositus  abbas,  sine  iteraiicne  benedictioiiis 
exerceat  offlciiim  ahbatis.  Sed  quomodo  nianus  im* 
pcnit  aliis,  usque  ad  diaconatuin?  Fere  videtur  a 
8C  ordinatos  mittere  in  vineam  Domini  {Matih. 
xx),  sicnt  el  episcopus.  Qiiomodo  etiam  liabet 
poteslatem  super  convocanda  et  celebranda  synodo 
sacerdotum  vei  capilulo ,  sicut  asserebat  sanctus 
Bernardiis,  et  alii  viri  rcligiosi  ?  Vercndum  est  ne 
liae  exemptiones ,  et  divisiones  parlicularcn,  uiii- 
vcrsalem  facianl  divisionem  a  nomaiio  rpgno  spiri- 
tuali,  qu.^e  facia  est  jam  ex  parte  a  Romano  regno 
materiali,  de  qua  Apostolus!  c  Nisi  venerit  disces< 
810  primuin,  ct  revclalus  fuerit  lioino  peccati,   rilius 


rum 
ait : 

7tir6a  talutantum  ialat  libi  pentrepU  a:des, 
liic  avium  cantut  labautit  murmura  rivi. 

(Claudianus  ilb.  I,  in  Rufinum.) 

Hi  sunt  sciniphes.  Unde  sequilur  :  c  Dixit  et  veiiit 

C€eiioinyi:i  ct  sciniphcs,  »  qnae  occulte  pungiint ,  ct 

tunien  niagis  noccut  quam  coenomyia;  similiter  et 

adulaiio  niagis  quam   delractio  :  Unde  Ps.  lxix  : 

c  Avertantur  statiin  et  crubescant  qui  dicunt  nnbi : 

Euge,  cuge :  >  Augusiinus  :  Diio  sunt  geiiera  pcrsc- 

cutorum,  scilicet  viiuperantium  ct  adulantiuui :  scd 

ptus  persequitur  lingua  adulatoris,  quam  manus  in- 

lcrrectoris.  Utrumque,  id  est  vituperatio  sive  detra- 


perditiouis.qui  adversalur  et  cxlollitur  super  oinne  D  ciio  ct  laus,  ignis  est,  qiio  vir,  sicut  auruin,  protja- 


qiiod  dicitiir  Dcus,  »  etc.  (II  Thett.  ii.)  Hiijiismodi 
abbates  esciupios  Magistcr  Gilbertiis  scliisiuaticos 
esse  dicebat.  Scd  diceiiir  milii  :  «  Os  tuuin  poiiis  in 
ccclum  (PtaL  lxxii).  i  Respondco  :  Nou.  Iluc  autcni 
uon  asscreiido,  sed  opponeiido  induco.  Non  eiiim 
iicet  mihi  dicere  dointno  p.npx,  Cur  ita  facis  ?  Sa- 
crilcgiuui  eiiiin  cst  0|>era  ejus  redarguere  ei  vitu- 
|»erare.  Veruiutainen  horum  solulionein ,  vcl  qna 
ralione  eis  obvietur,  non  vidco.  Scio  uulcui  qiiia 
auctorUaie  canonis  veteris  vel  novi  iion  sit  hujus- 
modi  diylsio,  et  excmplio  in  EcjBlesia ,  sed  speciali 
nucioriute  ftedis  apottolies'»  qvain  non  patitur 
HoiiiinuA  crrare.  Forte  ettim  instincto  et  familiari 
consilio  Spiriius  sancti  legeqiie  privata  ducta  hoc 


tur  iii  fornace,  qui  vilupcrio  vel  laude  tentatiir.  Exit 
integer  qiii  neutro  rapitur.  Et  Psal.  xxxix:  c  Fcraiit 
conftsliin  confusionein  $uaui,qui  dicuiil  niiiii :  Eugc, 
euge  :  >  Qui  adulatorie  de  bono  uieo  niihi  aj>plnii- 
duitt.  Itein  in  Thrcnis  piiuio  Alcph,  He  :  c  Facii 
suut  iiostes  ejus  in  capite,  »  quia  adulalores,  priii- 
cipes  ct  capita  Eedesi»  exc.xcaut,  et : 

Cui  caput  etl  a^grum,  ca'tera  membra  dolent. 
Error  eniui  principis  irahitur  in  cxemplum.  Item  : 
Qiiod  magis  iioccat  niel  et  levitas  adulationis,  quain 
aniaritudo  detractionis,  coiistat,  quia  nullus  :idto 
sevenis  eat  et  rigidus  et  securut,  qui  hac  pestc  quati- 
doqoe  non  capiatur,  in  qua  delecuri  videtur,  cum 
sutiin  eam  a  se  noB  repellat.  Ad  boc  argumentari 


141  VERBLM  ADBREVIATUM.  lit 

etiam  poteris  cx  Ps.  cxix  :  4  Bomino,  libcra  anlmam  A  {De  eomolat.  1.  1,  prosa  1)  abegit,  mnlio  magis  c€t* 


«eam  a  labiis  iniquis  :  1  qux  detratiant,  et  prohi- 
benda  deterrent,  f  et  a  iingua  dolosa ,  >  qux  ian^ 
dando  plns  preroit  ct  noeet,  palliato  ilne  consilii» 
qno,  cades  cum  adscendere  cceperis.  Unde  et  Pro* 
pli^a  contra  eam  qnvrens  remedinm  siilMlit,  vel 
D«»iiMiias  ei  dicit :  <  Qiiid  dclnr  libi,  aiit  qiiid  appo^ 
Batur  tibi  ad  linguain  dolosam,  >  adiilatoriainf 
«  SagiiUe  potcntis  aciitse  cuiu  carhoniluis  desolato- 
riift.  »  lloc  est  reiiiediuui.  Ilcm  Ps.  Xkxiii :  c  Pro- 
hilie  linguam  tiiam  a  inalo,  1  delraclionis ,  <  et 
hbia  tua  ne  loquanhir  dolum,  >  adulalionis;  qiio 
dolo  recidit  primus  lioiiio,  Ciijiis  radix  in  postcriiate 
ejas  niunct ,  eo  qiiod  adulaiili  diabolo  cousenserit, 
cam  att  ei  tub  paliiato  liiie  coiisHii :  t  Quacuiique 
die  comederiiis  ex  eo,  critiH  sicut  dH  (Gen.  iii).  > 
lloc  dolo  extoliitur  diaboiica  snperbia  in  homine , 
ui  pncsumcndo  de  se,  dicat :  t  Ascendam  in  ccelum, 
poiianique  se.lt^n  iiicaiii  ad  aquilonem,  et  ero  simi- 
liii  AUissiiiio  (/sa.  xiv).  >  Unde 

Ei  tua  unalum  eomume  in  tceeula  rhombum, 
(JlIVfiNALIS  Sat.  it). 
Poeta: 

Isie  capi  voliiit;  quid  aperiius?  Et  lamen  illi 
116  Surgeliaiil  o.ristae,  uUiil  est  quod  credere  de  se 

ficNi  possit,  CHiii  laudalur  dis  »qua  poiestas. 
IH  sont  Comcedi,  de  quibus  idein  ail : 

Natio  eomaeda  eit.  Rides  ?  Majore  cachinno 
Vonculiiur;  fel^  $i  lacrymn$  con$pexil  amici^ 
Hee  dolei^  ignlcuium  brnmiv  »i  tempore  po$ca$^       ^ 
Aeciftii  Endromiden^  $i  dixeri$,  OEstuo,  sudat. 
Non  $umu$  ergo  pare$,  melior  qut  $emper,  ei  omni 
Noete  diequepoiesi  alienum  $umere  vultum 
A  [acie  jaeiuie  mannm,  laudare  pariUuK, 
Si  beui  ruelavii  dominu$, 

(Idein  Sal.  iii.) 
Sed  ei  alios  adulari  docentes,  dicuiit : 

Et$i  nullu$  erit  pa/ru,  iamen  excute  nullum, 

(Oamdils.) 
Et  philosophus  (Sekeca,  I.  vi.  De  bene/ic,  c.  30) 
ait :  Ob  hoc  unnm  tlineiidae  sunt  diviti» ,  qiiia  eai 
romilalnr  adulatio,  nec  invenil  uives,  qui  ei  veruin 
dicat.  Ob  hoc  maxiine  amaiida  esl  paypcrlas,  quia 
a  qito  ameris  osiendit  (Idcm,  epist,  20).  Quippe  non 
lialiet  adnl.uioiieni  coinileni  sibi  parc<  niciii  rortiinam 


B 


lesiis.  De  his  ait  Salomon  :  <  Mcl  ei  lac  sub  iingna 
merelrins(Prov.  T),  in  ore  autcm  sanctorum  gla- 
dius  et  mort.  Et  Boctins  (De  con$.  PhiU) :  NulU 
pestis  efficacior  ad  nocendum,  quam  familiaris  ini- 
micus.  Taies  enim  snnt  el  omnet  amici,  et  oinnes 
iuimici.<liiimici  enim  liominis  domestici(Jtfai/A.x),> 
adulaiores  <  cjus.  >  De  quibus  Dominus :  <  Popoliis 
hic  labiis  me  honorat ,  cor  autem  eerum  longe  e&l 
a  me  (Matih.  xv).  >  Et  David  :  <  Dilexerunt  eum  in 
ore  sno,  et  lingua  sua  meutili  suut  ei  (Pso/.  lxxvii).  > 
Et  iterum  :  <  Qiioniam  laudalur  peccator  in  deside- 
riis  animx  suae,  >  ab  ad<iaiore,  <  et  iniquug  benc- 
dicitiir,  >  eic.  (Psn/.  ix,  v.  24.)  Et  iterum :  <  Iii- 
surrexerunl  in  me  testes  iniqui  (P$at.  xxvi),  > 
adulatores,  pcjores  calumnialoribus,  dotractoi  ibiis 
et  maledicis  :  <  Et  iuenliia  est  iniquitas  sibi.  >  Iteui 
Poeia  Juvenalis  de  cxco  adulatore ,  qui  alios  cxcae- 
cavit : 

Semo  mngx$  Rhombum  $iupuit.  Nam  pturima  dixii 
In  lanpum;  conver$u$  ai  t//t  dextra  jacebai 
Beilua, 

(Salyra  iv.) 
Uude  Ilieronymus :  Omnisadulaior  meiiie  ca^ciis  est, 
qiii  pro  quxstu  terreno ,  favore ,  et  glorla ,  siiaiii  ct 
alierius  aniroam  inlerflcit.j  Hi  sunt  similes  Joab, 
117  Q"*i  tenens  mentum  Amasae,  quasi  simulans 
aniiciiias  in  osculo  pacis,  giadio  inirabiliier  fabre- 
facio  et  occulto  pereussit  eiim  iu  ingninc,  ei  effudit 
inieriora  ^us  (//  Reg.  xx).  Adulaiio  enini  venenuin 
'  et  gla.lius  cst  occultus  :  Mulium  eiiiin  Udit,  et  non 
timeiur.  Item  Jerem.  xxxviii :  <  0  Sedeiia !  seduxe- 
ruul  et  praeviiiuerunt  adversus  te  viri  >  propbi-ue 
<  pacifici  tiii,  >  adulatores,  <  dicenles  :  Fiat  pax  in 
diebus  nosiris.  Demcrserunt  in  coeno  ct  liihrico  pc- 
iles  tuos,  et  rec^scruiit  a  tc.  1  Quia  : 

Ciiin  fuer\$  felix^  muito$  numerabi$  amico$. 
Tempora  cum  [uerint  nubila,  $oiu$  eri$, 
(OviD.  lib.  I  Trii/.,  elogiu  8.) 

Ilem  in  Proverbiis  (cap.  1) :  i  Fili  mi,  si  te  laciave- 
rini  pcccatores,  >  hoc  est,  adulatores,  <  ne  acquie- 
8raseis.>  Itciu:  Sirul  Joabdolo  occidit  Amasam,  ii;i  et 
Abner  filiuin  Ncr,  quasi dtosculaturiis  cuin  (//  Rcg, 
w),  Hunc  (qunsi  secretiiis  euin  alloculuriis)  vocj- 


hoiiiinis,  et  non  |iersoiiam   amanleiii.  (Idcin,  I.  vi  D  '""*  seorsniii  ab  exercilu  David,  iiiierfecit  invidens 


Debemefe*  c.SI):  Sed  iiec  in  tanto  Xerxis  exerciiu 
•mrenlns  est,  qni  ei  vemmdiceret,  praeter  uniim. 
Alii  enim  maria  non  siiflicere  classi  cjus  cnpiendaB 
iiiiciidcbant ;  alii  non  aora  lclorum  graiidini,  ct  bu- 
jiisinodi.  Solus  Demarntus  philosophus  accessit,  qiii 
ircritatcni  ei  dixil,  iii  htinc  niodum  :  Victus  eris  et 
a  le  ipso,  nec  scniies.  Quippe  isia  Uia  inoies  oppri- 
inet  te.  Infiiiila  enini  vix  regi  possuiit.  Ili  sunt 
Slrenes  nsqne  in  exiiinm  dulces  (P$ai,  lvii).  De 
quibiis  llieroiiymus :  Ad  palriani  tendcnles,  debe- 
nias  moriireros  Sirenaruin  canlos  surda  aure  trans- 
ire,  <  obturando  aiires  sicut  aspis,>  eas  pice  liiiien- 
<lo  cam  Ulysse  et  sociis  ejus.  Ili  sunt  scenicse  me- 
retricnltf  ,qaaa  huroana  philosophia  a  se,  in  Boetio, 


ci,  eo  qiiod  coiisiitiiisset  David  principcm  militi« 
siipcr  cxcrcituiu  suum.  Cui  siinilis  cst  adulator. 
Oiiinis  eniin  adulator  proditor  esl,  el  Judas  et  Joab 
(//  Reg.  111) :  lii  osculo  prnditor,  adulatorin  verbo. 
<  Meliora  enini  sunt  >  sa^va  <  vulnera  amici,  quam> 
adulatoris  <  oscula  (Matth,  xxvi).  •  liem  :  QnoJ  de- 
lcstabilis  sit  adulatio,  paiet  ex  eo  quod  ipsa  es\  fo- 
mes  et  niilrix  superbix,  quae  est  inaxiinuiu  porcn- 
tum  (Prov,  xxvii).  Unde  David  :  <  Ct  emundabor  n 
dclicto  inaxiino  (Psai.  l).  Ilcin  :  Ex  eo  quod  fomes 
est,  ct  nulrix  ignoranti»,  qux  esi  prriculosissiriiaui 
peccalum.  Morbiis  enim  qui  iioii  uetegitor,  non  sa- 
nalur.  Item  :  Adeo  irrupit  et  processilpekilsadula* 
tionis,  quod  etiam  verba  et  ariein  diciandi  corruiu  • 


ns 


PETUI  CANTOUIS 


iU 


pll,  iropos,  solecisinos,  el  qiiosdann  iiielaplasmos  A  non  posse.  Ilcm  Dcuterononiii  xiv  :  c  Non  coqiies 


roiitra  regHlas  conjuiigendi  dicliones  el  naiurain 
loqueiidi  inlroducens  :  utens  pluraU  pro  singulari, 
el  cum  Deo  !oquamur  singulariter,  liomini  loqui- 
mur  pluraliter.  Meuiiniur  eiiini  doroinis  adeo,  ut  eis 
adulando,  auciontates  sacra;  Scriptune  inscribendo 
corrumpamus.  Eo  etium  usqoe  invaluit  pestisliaeci 
quod  corrompit  argumenlum  efljcacissimum,  quo 
probatur  Triniias  personarum  :  i  Faciamus  i  scili- 
cet  c  hominem  ad  imaginem  el  similitudincm  no- 
stram(G«n.ij2U).  iCuin  ait,  craciamns,i  pluralitatem 
personarum  requirit,  cum  c  imaginein,  i  unitatem 
essentiae.  Nunc  autcm  ponimus  lioc  vcrbum  c  facia- 
mus  >  in  plurali  numero,  et  siiniliter  alia  verba,  ubi 
iiulla  est  pliiralitas,  vcl  distinctio  personarum;  sed 
nec  conccplio,  nisi  concoptionem  adulalionis,  vel 
pluiium  dignitaium,  vel  excellecftiae,  velis  cain  no* 
minare.  Sicque  bic  nieiaplasmus  pcssimus  inolevit, 
ul  jam  probari  non  po  slt  pkiraltins  personaruiu, 
cum  dicitur  c  faciamus,  >  cum  una  persotia,  el  ad 
unam  naturam  utamur  plurali,  sicut  plures,  et  ad 
plures  indiflercnier.  Ilinc  etiaiii  in  concilio  Cartlia- 
giiiensi  quarlo  dist.  56,  legitur :  Clericus  qui  ntlula- 
lionibus,  vel  proditioni  vacare  deprebenditur,  ab  uf- 
ficio  degradetur.  El  llierunyinus  in  Epistola  qiiae 
sic  incipit :  c  Audi,  filia,  et  vide,  i  eto.  {P$aL  xliv), 
ait  :  Ne  declines  aurem  tuam  in  verba  ni:ilitias 
(Epist.  ad  Euslocbium  De  cu$todia  virginitalii), 
Saepe  enim  indecens  aliquid  loquens  teniat  mcntis 
arbitrium,    si  libcnlcr  audias    hoc,  scilicel  quod  C  \\Q  ergo  res  viliusa  iion  sit,  quia  Domino  volun- 


lucdum  In  lacte  matris  suae.  i  Ei  E^odi  xiiii,  iteni  II 

Reg. xXpCaniico  amoris  cap.  i :  cO, pulchra,si  ignoras 

io,  >  hoc  estquia  ignoras  le,  in  mendacio,  adubtione 

delectata ,   c  egredere  i  a  consortio  meO|  t  et  abi 

posi  vesiigia  gregum  tuorum,  et  pasce  hoedos  tuos.i 

Item  Isaias  iii :  c  Popule  meus,  qui  le  bealuin ,  elc. 

CAPUT  XLVI. 

De  acceptoribui  munerum  iliicite  acqui$itorum, 

Dictum  est  (cap.  21  et  22)  de  principalibus  el 

priuiariis  acceploribusmunerom  illiciiorum,  etetiam 

licitoruni,  quibus  libertas  vendi  videlur,  restal  di- 

cendutii  de  secuiidariis,  iis  scillcet,  qui  a  primis 

aliqiiid  accipiunl.  Ul  autem  proponenda  melius  pi* 

jcaiit,  disiingiiendum  esl  inier  illieite  aequisiia. 

*  Qiisedam  enini  illicite  acquiruntur,  et  injusie  deii* 
neiitiir,  qiiae  nec  etiam  in  pias  caiisas  expendi  pos- 
sunt.  In  quibns  enim  aliquod  non  babemus  jiis  do- 
niiuii,  in  aiius  iransferre  nequiinus.  Quae  eniro  te- 
iiciuiir  rciititiiere,  quomodo  aliis  conferemus?  Non 
dtmitlUur  peccatuni,  nisi  feslituatur  ablalum ;  iicc 
agitur  pceniteniia  dum  ista  detinentur,  sed  fingitur 
(AuG.  ep.  54,  ad  Macedon.  el  habetur  U,  q.  6  :  St 
re$aliena).  Taliasuntpcr  simoniam,  fiirtum,  iisu- 
rain,  rapinam  acquisita.  De  quibus  prima  causa, 
qiixslione  1  c  Non  rsi  putanda.iEl  causali,  quaestio- 
iicSfCapiiuI.  i,2,5,4.  Quaedain  aulem  injusieacqui- 
ruiitur,et  non  iiijiistedetinentor  purgalo  viiio,  scilicet 
cum  pQcnitet  quissuper  co  quod  male  acquisivit.  Cum 


virgo  et  hujusmodi  d-ceris,  si  ad  verbum  ridiculuin 
casu  quandoque  labaris.  Quidquid  118  dlxeris  lau- 
danl,  quidquid  denegaveris  neganl,  tacilam  Tocant, 
el  tanclam,  et  in  qua  tiullus  dolus  esl :  Ecce  ycre 
aucilla  Dei,  diccntes,  ecce  tota  simplicilas,  non  ul 
illa  horrida,  lurpis,  rustica,  terribilis;  ct  quae  ideo 
forsan  maritum  non  habuit ,  quia  invenire  non  po- 
tuit.  Nalurali  ducimur  inalo  cum  adulaloribus  no- 
stris  libenier  faveiuus,  eiqiianquam  nos  respondea- 
mus  indignos  in  iis  In  quibus  nos  laudanl,  el  cali- 
,dus  ruborora  noslra  pcrfundat,  audito  mendacio 
iii  laude  nostra,  atiamen  ad  laudcm  suam  iniriiuecus 
laetatur  aniina.  Ileni  Ecclesiasiici  cap.  xiii :  c  Diviti 


taiio  et  iciente  arquiritur,  purgalo  nialo  modo  ac- 
quirendi,  sicque  ccssanle  causa,  cessabit  e£rectu% 
quo  niinus  scilicet  cxpendalur  in  pias  causas.  Ubi 
enim  turpitudo  csl  ex  utraque  parie»  dantis  scUicct 
et  accipientis,  poiior  esl  pars  possidentis,  quia  nec 
danti  cunipelil  repeiilio,  nec  uccipienti  restilurio. 
Sed  eiiam  secundum  humanas  legcs  :  si  quispaci- 
sciiur  cum  meretrice,  vel  advocato  ei  bujiismodi, 
dare  ei  decem  solidos,  a  judice  civilicogitur  ei  sol- 
vcre.  Quae  ergo  acquisita  sunt  ab  bistrione,  miiiio» 
mereirice,  advocato,  niedico  et  milite,  conditione 
ludi  vcl  iniliii»  secundum  arlein ;  el  sine  fraiide 
sequentc,  c xpcndi  possiinl  iii  pias  causas.  Sed  si  ac* 


deccplo,  mulli  sunl  rccuperalores  :  lociilus  est  su-      cepcrit  quis  dcccm,  ut  aliqiiem  internciat  gladio, 

nAt«li<i     Al  iiieltfl/<«k»Aii*t.iif  •ll.x..     II». ..ti:»   ^I.^^A......^  ^_i     .^.. 


perba,  etjustiflcaveruiiiilluiu.  JluiniHs  deceptiiscst,i 
vcl  cecidii,  c  insuper  el  arguitur  :  locutus  est  sen- 
sate,  et  non  est  datus  ei  locus.  Dives  locutus  esl, 
ct  omnes  lacucrunt,  ct  vcrbuin  illius  usqiie  ad  nu- 
bes  perducunt.  Pniiper  locutus  esl,  et  dicunt,  Quis 
esi  hicTet  si  oflendcrit,  subverlent  illuin.  i  liein 
Ps.  Liv  :  €  MoUiii  suiit  sermoncs  ejiis  super  oleum, 
et  ipsi  suiit  jacula.  i  Cassiodoriis  :  Adulalo- 
res  ab  ira  vullus  Doraini  in  futuro  dividentur, 
quando  in  ultiina  ventilaiiune  paleas  a  granis  sepa* 
rabit.  Et  cur?  quia  c  mollierunt  i  adulatione  c  ser- 
inoiies  suos  siiper  oleum,  i  ui  sicut  olco  nihil  levius, 
tatnen  adulatioiiis  inollilies  dicitur  superare  :  iia 
in  conlrario  intelligatur  tanlo  sccleri  par  inveniri 


velci  vci:eiium  propinet,  licei  mibi  de  sic  accepto 
munerc  accipere?  Yidetur  per  illain  regulam  :  In 
pari  turpitudine  potior  esl  pars  possidentis,  maxiiiie 
purgato  vitio.  Sed  el  sic  videlur  posse  accipi  a  si- 
moniaco.  Non  cst  ita ;  sed  iiec  siiniliter  iu  homici- 
dio,  vel  propinalione  veneni,  el  hiijusmodi  atrocis- 
simis  sceleribus.  Ncmini  autem  ticere  acdpere  a  sc- 
cundariis  acceptoribus  munerum  illicilorum,  quo- 
ruin  re&tilutio  prxcipitur,  sic  constabit.  Primo 
exemplo  Stephani  abbatis  secundi  in  ordine  Cister- 
liensi.  Qui  cum  fraires  susteniaiionem  una  die  iion 
haoereiit,  cum  uno  converso  perrexil  ad  villain  vi- 
cinani,  in  qua  illis  divisim  mefidicantibns,  cibuin- 
quc  fratribus  qii;rriian(ibus,  qiiidam  placenlas  coii- 


m  VEKinJM  ABBHEVIATUM. 

Terso,  qui<lam  caseojs»  quidani  cadum  \ini  dabant.  A  sit,  sed  recfde  cum  dominis  (Tob. 


Qn»  abbas  ab  eo  accipiens,  et  super  asinum,  cui 
iasidebat,  imponens,  cum  essenl  in  reditu,  inier 
psallendiim  ei  orandum  diligenler  quaesivii  a  con- 
Terso  a  qnibus  eleemosynam  accepisset,  qni  multos 
enumerans,  dixit  sc  a  sacerdote  iilius  vitl;e  eleemo- 
syoam  accepisse.  Quod  audiens  abbas,  pastoribiis 
et  pauperibus  sibl  factis  obviis,  slalim  ea  oiiiiiia 
distribuit.  Gui  conversus  :  Absit!  mi  abbas,  ul  baiic 
rem  facias.  Fratresenim  domi  moriuntur  faine.  Cui 
abbas  :  Sacerdos  ilio  Siinoniacus  esl,  ncc  dcbeinus 
quidquam  accipere  a  talibus  exeinplo  ToWix,  qui  in 
extrenia  etiam  pauperlate  audiens  vocem  lioedi  ba- 
bntis,  quem  uxor  ejus  doinum  attuicrat,  ul  inde  ei 
puioieiilarium  faceret,  dixit :  c  Vide  ne  furtivus  sil, 
sed  redde  eum  dominis,  filii  enim  sanctorum  su-  ^ 
mus,  iiec  licel  nobis  aliquid  de  furio  edere,  f  el  con- 
li.igere  (Tob.  u).  •  Nunc  autem  moderni  religiobi 
passim  a  quovis  munera  obluta  recipiunt,  abulei\lcs 
iilaaucloriuteapostolica  :  <  Nibil  inlerrogantes  pro- 
pler  coiiscientiam  (/  Cor.  x).  i  Ul  autem  melius  sug- 
^Ueluriisc  species  avariiiae,  inspicienda  est  radlx 
^tts,  quc  ia  acquisitione  rci  primovitiose  acqiiibil» 
Tcl  delentae  consistil.  Gujusmodi  primarios  accepio- 
res  Domiaus  in  Luca  per  Joannem  Baptistam  re« 
darguens,  ait  pubiicanis  venientibus  ad  eum,  ul 
baplisarenlur  abeo.  Quidixerunt  ad  itlum  :  <  Magi- 
sler,  qnid  facierous,  ne  excidamur  et  in  igncm  mil- 
tamur?  Nibii  amplius  quam  quod  conslitulum  est 
Tobis,  laciaiis  (Luc.  iii).  >  Ambrosius  et  Beda  aliam 
iegunl  transiationem,  scilicet  banc  :  <  Nibil  ultra 
pnescriplum  exigaiis,  •  sive  peciiiiia.s  sive  angarix, 
Tel  per  angariam.  120  ^^^  quomodo  ultra  priescri* 
pl«m  Tel  Gonslilutuiii?  An  prxscriptum  consiitutum 
legis  diTln»  Tel  bumanae  inieliigis  ?  Si  divinx,  ut 
ibi,  c  Ut  faciant  judicium  conscriplum  (Pia/.  cxlix), 
omnes  possessores  domorum,  et  Tillarum,  ei  agro- 
mm  innsgressores  constiiues.  Si  buman»,  quse  fll 
aucloriUle  principis  cum  assensu  populi,  ineiam 
el  termioum  iu  bujusmodi  jure  non  invenies  sed 
aTariiiam  iioslrametpravasconsueiudines,  biqueos- 
qne  et  relia  aTariliae  in  jus  couvertcs.  Quod  etiaiu 
bodie  faclum  est.  Inlerrogabaut  aulem  et  mililes, 
dicentes :  i  Quid   raciemus  et  nos  ? »  Ct  ait  illis  : 


145 
ii).  >  Non  ail,: 
Vide  ne  eum  Turata  fueris,  sed  <  ne  rurtivos,  >  furto 
scilicel  per  le,vcl  quemcunque  alium  primo  sublalus. 
cFilii  eniin  sanctorumsumu$,nec  licet  nobisaliqiiid 
de  furlo  edere,  ceincdere,  vel  contingere  (ibid,),  > 
Ezemplo  eliam  beali  Fursei,  qui  tunicam  funebrem 
sicccpeiat  a  quodam.  Sed  nunquid  non  accipiam 
slipeiidia  a  Domino  mco,  vei  solulionem  debiti  de 
pecunia  misla,  Tiiiosa  scilicet  et  non  Tiliosa  mistim? 
Videiur  quod  non,  cxemplo  beati  Launomari,  unde 
siiprain  primo  litulo  de  avaritia.  Item  ilieronymus  : 
Nihil  accipiendum  ab  iis  quos  scimus  de  iacrymis 
paupcrum  vivere,  ne  dicalur  tibi :  cSi  videbas  fit* 
rein,  currebas  cum  eo(Psa/.  xlix).  >  El  iilud  Isar-te: 
iVxgcnli  peccatric'9  populogravi  iniquiiate,  scniini 
uequain,  flliis  sceleralis  ;  dcreliquerunt  Domiiium, 
biaspbeiunveiunt  Sancluin  Israel,  abalienati  sunt  re- 
trorsum  [Ita.  1).  >  Excludit  ilaqiie  Hieronymiis  cum 
ait :  <  Quos,  >  non  <  qiix  >  sciinus  esse  de  lacrymis 
paupcruin,  sed  <  quos»  >  etc.  Iinmensum  viliosuin 
dalorem,  qiii  iiisi  in  inodlca  oblalione  excludilur; 
quandoquc  etiain  ab  eucharislia  et  privata  coinmu- 
oioiie  inter  alios  non  repellitur,  nisi  inslilcrit.  Si 
vero  ncc  pecuniam  magnam  essel  oblaiurus,  exclu- 
deretur,  sicul  et  infamis  et  nominabilis,  per  queni« 
64  quid  acceplum  fuerit,  scandatum  orirelur.  Ilem  : 
Exemplo  magistri  Pelri  Abailardi,  qui  acomile  Tbeo- 
baldo  aliqua  sociis  distribuenda ,  nisi  ex  reddilibus 
meris  sumpta  essenl,  noluii  accipcre;  sed  dixil  se 
illa  alias  provenieiitia  daturum  canibus,  bestiis,  et 
avibiis  coeli.  Iicm  Ecclcsiaslici  cap.  xxxiv:  <  linmo- 
lanlis  cx  iiii(|uo  lucro  oblalio  esl  macnlata,  ci  non 
sunt  bencplaciio:  Deo  sub^annaliones  injusturum,  > 
id  esl  oblationes  pro  quibus  eossubsannat  Doininus, 
quia,  <  dona  iniquorum  non  probat  Altissimus,  neo 
respicit  in  oblationes  iniquorum.  121  Q^i^  Q^i  o^~ 
ferl  sacriflcium  ex  substaiilia  pauperum,  quasi  qui 
viciimat  filium  in  conspectu  palris  sui.  >  Glossa.: 
Quam  detestabile  est  sacrificium,  quod  orbati  dolori. 
patris  comparatur ! 

Item  llieronymus  (episL  ad  Nepolianum  De  vi/a 
c/«nc.  cap.  11):  Quia  raploribus  simoniacis,  foeiie- 
ratoribusy  munera  accipiunt,  similes  sunl  iis  qui 
miuorcs  pisces  devoratos  a  magnis  devorant  et  eo- 


Neminem  concutiatis  (qui  boc  poteais  ,  (;uod  non  J)  meduiil.  Sicul  enim  sic  devorali  niilli  usui  sunt  apli, 
lurba),  nequecalumniamfaciaiift.  ei  coiiicnli  estoie 
slipendiis  veMris(Liic.  111),  >  coiisiilulis  inililiae.  Ne 
praetiam  per  calbmniam  vel  exaciionem  quaeraliSt 
cied  esiote  conlenli  stipendiis  Tcstris.  >  Tiirbis  au- 
tem  dixit :  t  Qui  babel  duas  tunicus,  dct  uiiain  nou 
babenli.(i>i</.).>Quasidicerei:Nullum  officium,  3e« 
xuf/  condilio,  tcI  xtas  ab  agcnda  misericordia  ex- 
cludilur.  Omnibus  eiiim  boc  prxcipilur.  Ilxc  ergo 
erit  tibi  forma  el  regula  discerueiidi  a  quibus  licea^t 
accipere,  tcI  iion.  Nibil  ab  aliquo  accipias  ^uod 
SBpra  praBScripium  euni  accepisse  cognoveris  Sed 
Mc  ab  aliquo  eliam  a  manu  cemesima  irqnsinm, 
TitiosHm  fiieril  et  restilM^ndnm ;  quod  Tcrbo 


Tobijf  probari  Tidelur,  ubi  ail :  <  Vide  ne  furtivus 


ila  nec  olilalio  talium  ulli  usui,  iillive  religioni  apta 
cst.  Iieui :  Talcs  similes  sniit  Aclian  el  sociis  ejtis, 
qui  conlra  prxceptum  Domiui  furati  siint  regulain 
auream  de  analbemale  Jeiiclionlino  (Jotue  tii). 
Quod  enim  injuste  acqulsilum  esl,  iion  esl  offeren- 
duin,  sed  anatheinatizandum,  id  est  suspendendum, 
el  ab  usu  humano  removendum,  qnia  restiiuendum. 
Usus  enim  bonus  non  ]ustificat  male  acquisita. 
Hieronymii»  (q.  ^*  Neque  emm) :  Diligenier  discu- 
tieiidum  cst  el  cavendum,^  ne  quis  aliquid  lulerit  do 
aliquo  anatliemalet  nc  propter  i''ud  miilti  perdaii- 
lur.  Item  :  Tales  sub  pra:texlu  religionis  vel  paupor 
tatis  a  Ulibus  rouoera  accipientes,  similes  suiil 
Gedeoni, qiii  accepit  a.  populo  Inaurcs,  ei  qusecou- 


147 


PETIU  rANTOR!» 


m 


qii.*  :iuroa  de  pr:eJa  MaJianiCarumv  ul  intle  Tacerel  A  Propbeta  de  Christo:  c  Di«per»il,  «ledil  paaperibus. 


Kpho  I  e(  Tlicraphrm,  c  cl  ractum  est  hoc  Gedeoui 
ct  oinnr  domiii  ejus  in  ruinam  {Judic.  viii).  >  llem  : 
Similcs  sunl  ilH  Snuli,  quem  c  projecit  Dominus  a 
facie  siia,  ne  essel  rcx  in  Israel  (/  Reg,  xv) ,  » 
eo  qiiod  conlra  prxcepiuin  cjus  reservasset  Agag 
regem  ping*iissimnni,  ct  qaxque  potiora  de  prscdit 
Amalccitarum,  ut  iinmolaret  ca  Douino*  ttcm 
Isaias  (cap.  i) :  c  Qiio  mihi  mullitudinem  vicliina- 
rum  vestrarum,  dicil  Dominus?  Plenus  sum.  llolo- 
caiista  vcslra  noliii.  i  llicronymus  (inc.  i  hnite) 
liuiic  locuin  duohus  inodis  exponeiis,  ail :  Polesi  et 
lioc  de  illis  accipi,  qui  rapinam  vel  avaritiaro  in 
aliaribus  oQerunt,  vel  pauperibus  tribuunt  hem  : 
c  lloiiora  Dominum  de  lota  substanlia  (ua  {Prov, 


jusiitta  efus  inanet  ir^  sxetilum  saeculi  {Psal.  g\i).  » 
El  beata  Yirgo  iu  canlico  suo  ait :  c  Esuriciites  iii>- 
phevK  bonis,  et  divites  dimisit  inaues  (Luc.  i)\  » 
Item  exemplo  Elisaei,  qui  vasa  vacua  implevit,  quo- 
usque  sielil  oleuin,  quousquc  suiricieuter  scilicct 
viduae  exhibuisset  miserieordiain  (/  V  Reg.  iv).  Niiiic 
autem  vasa  replela  iinpleiuus,  non  ut  olcum  stet, 
sed  ut  effluat  et  enranei ,  conferentes  eis  misericor- 
diam  qui  nou  indigenl,  sed  abundaiit  in  temporali- 
bus,  quod  esl  addere  ligiia  silvis  et  aquas  mari. 
Item  Dominus  in  Luca  cap.  xiv :  c  Gum  facis  praiv- 
dium  aut  coenatn,  noli  vocare  amicos  tiios,  neqiie 
fratres  ttios,  neque  cognatos,  neque  vicinos  diviies, 
ne  forte  et  ipsi  tc  reinviieut,  et  fi:it  libi  retribulio. 


iii), »  id  est  licite  acquisiia.  Tua  eiiLu^  non  est  illi-  j^  Sed  cuju  facis  couvivium,  voca  paufieres,  debiles, 


cile  acquisila,  quia  resliluenda.  Sed  nec  licite  ac- 
c(uisi(a  lua  est,  cum  tibi  alias  non  sit  salvum,  quod 
pro  abla:is  reslftiias.  M  enhn  tairtum  in  bonis  ali- 
cujiis  coinputatur,  quo;t  deducto  acre  alieno,  resi- 
dumn  cst  ei.  Est  ergo  regula,  quia  nunqoam  iliicite 
acquisrtum  est  accipiendum  ab  aliquo,  nisi  causa 
pncdicationis,  qua  ctmverta(ur,  vcl  nlsi  in  ex(rema 
nccessi(ate  ;  sed  nec  licite  acquisiti»m,  nisi  snlviiui 
et  residuum  sit  ei ,  undc  ablata  restituat,  vel  dcbila 
pcrsoWat.  Cosira  hane  enim  regulam  accepta , 
creJo,  ab  eo  qiii  aecipit,  csse  restituemla.  Si  autem 
objiciant  aiicloritalem  Apostoli,  scilicet :  c  Nihil  in- 
terrog  inles  propter  coiiscieutiam  (t  Cor,  x),  i  dicl- 
mus,  qula  de  idoloihytis  intelMgenda  est.  Sed  et  bl 


claudos,  ooecos,  et  beatus  eris,  quia  uon  babeut 
retribuere  y  libi.  Item  in  eodein  cap*  xiv :  c  Exi 
ciio  iii  plateas,  et  vicos  civitatis,  et  pauperes,  debi- 
les,  caecos  et  claudo»  introduc  hue,  et  compelle 
intrare.  i  Divites  aif  noptias  Domini  in(rare  voluni» 
sed  non  per  angus(am  por(am.  Qtiidam  enrm  se 
excusat ,  dicens  :  c  Yillam  emi,  et  necesse  habeo 
exire  et  videre  illnm ;  rogo  te,  habe  nie  excusa- 
tum,  I  ctc.  c  Uxorem  duxi, »  elc.  Iteui  Joannes  in 
canonica  epistola  tertia:  c  CharissimCy  fldeliter  facis 
quidquid  operaris  in  fratres,  et  hoc  »  maxime  «  la 
peregrinos  i  et  pauperes,  a  quibus  nollara  exspectas 
remunerationem ,  c  qui  lestimonium  reddent  chari- 
lati  tuse  in  couspeciu  Ecclesiae. »  Itero  exeroplo  mo- 


siiuiles  sunt  sedentibus  et  manducautibus  in  idolo,  G  nachi  dilissimi  coeuobii  consulentis  cuidam  voleut* 


quia,  cum  scandalo  fratrum,  rapinas  et  hiijusmodi 
illicite  acquisita  ab  offerentlbns  accipiunt,  cum  po- 
tiiis  esteut  resiitueuda.  hem  :  Agentes  et  consen- 
lieiites  pariier  peccaiit,  parique  poeiia  puniendi  sunt 
couscniientes,  qul  a  talihus  incorrcptis  accipiunt. 
Itein  ad  Ephes.  iv :  c  Qui  furabatur,  jaro  non  fure- 
tiir;  magii  autem  hborei  operando  manibus  suis, 
qiiod  bonum  est,  «t  babeat  unde  tribuat  necessila- 
lein  paiienti.» 

122  CAPUT  XLVII. 
Contr.i  eos  qui  dant  non  indigeniibus. 
Quod   non   licet  accipere  iHicite  acqiiisita  sub 
pr«acx(u  religionis  vel  pauper(a(is,  disputa(uin  es(* 


claus(rum  suuin  iiUrare  cum  multa  pecunia,  qiioJ 
Intraret  claustrum  paiiperis  monasterii,  ut  baberenl 
pauperes  Cbristi,  ibi  degen(e8 ,  quibus  pascereniur. 
Ob  quod  consiliiim  daiiim  correp(U8  a  fra(ribus, 
veuiam  accepK  a  Deo.  Neino  est  hodie  qiil  offerenii 
munera  dicat :  Da  iudigenti,  non  mihi.  Non  eiiiui 
Indigeo,  quia  sufficiuut  mibi  mea.  Iteni  Isaias  c.  i : 
123  *.  Subvenite  oppresso, »  eum  susteniandacibo, 
ab  oppressione  sua  eripiendo.  c  Judicate  pupillo, 
defendite  viduam,  et  venite,  et  arguile  me,  di- 
cit  Domiuus.  i  Nunc  autem  divitibus  datit  uiii- 
nera,  sequuntur  retributiones ,  vel  vlclssiludines  in 
remunerando  et  ulciscendo ,  C'  pupiHo »  ei  egeno 


Nuiic  autem  quod  non  indigcnli  acciperc  eiiaui  ii-  «v  c  non  judican(, »  sed  diviti.  c  Causa  vidux  »•  vel  lui^ 


citc  acquisi(a,  vel  (ali  dare  nou  ticea(,  osieudetur, 
Quo:  duo,  qiioniam  adjuncta  sunl,  primo  moui^trn- 
biinus  non  esse  danduro  non  tndigentibus.  Uude 
Prosper  iu  libro  De  eontemplativa  riW (lib  ii,  c.  10): 
Pastor  Ecclesiae  istis,  quibus  sua  sufficiiinl,  iiou 
debel  aliquid  erogare,  quandoquidem  dare  habciid- 
bus,  nihil  aiiud  es(  quaiu  perdere.  Item  llicronj- 
IUU8  (epi8(.  ad  Pammachium  Sanato  vulneri) :  Sa- 
crilegium  e8(  res  pauperum  dare  non  pau|K:rilHis. 
Kt  iiein  (epist,  ad  Nepotianum  iu  (ine) :  Paupcribiis 
dandum  est,  non  ructantibus,  non  pbasianas  aves 
lcnlis  vaporibus  coquenUbus,  non  gnathoiiibus,  nou 
permenonibus,  non  in  oiio,et  cibo  alieno  viveniibus. 
CiIhis  alieuus  est,  qui  iion  csl  proprii  laboris.  Itcm 


serabilis  personae  c  non  ingrediiur  ad  eos  (Ibid,),  i 
ot  caiisarn  ejiis  foveaut,  juvent  palrocinio,  et  ilii 
quod  justum  est,  adjudiceut  vel  indigeuteai  pascant. 
Item  David  :  i  Edcnt  paiiperes  et  saiurabuntur  {Psat. 
xxi).i  Bl  aKbi:c  Viduain  ojiis  benedicens  bctiedi- 
cam,  pauperes  ejns  salurabopanibus(P<a/.  cxxxi),i 
non  ructantes.  Iiein  ApostoUis  1  Tim.  v:  c  Viduas 
(qiiae  verc  viduae  sont, »  id  est  sicut  a  viris,  ita  e(  a 
curis  e(  auxilio  inundi  exutje  e(  desolu(3e)  c  honora, » 
necessaria  prxbendo,  et  solaliis  fovendo.  •  Si  qua 
auiem  vidua  filios  aut  nepotes  habei,  discat  pri^ 
moin  domum  soam  rcgere.  i  Quasi,  si  alicui  utilis 
est,  vel  si  babet  unde  8U8ientetor,  sive  de  propriis, 
sivc  de  bouls  parcniom,  uoii  pascatur  rebus  Ec- 


U9 


VERBUM  AnBREVIATUM. 


150 


cleslae.  c  Si  auteni  vcre  viiliia  esi  ci  desolai:i,  i  iiiiic  \  Quoit  non   considerans  Alexamler,  reprebensibilU 


rcbtis  Ecclesic  nlatur,  ila  (|uod  nioiiasteriiiin  non 
Hilret,  nisi  aeias  ejus  ad  hoc  coinpclal  sexaginta  an- 
aoniin.  c  Si  (|uis  aiileui  fiJelis  babel  vidiias  i  aliquas 
iibi  consiins^Minita  e  pcriincntes*  vel  jn:iior^'&»  c  f  ul>- 
iuinistrcl  itlis,  iic  gravetiir  Ecclesia,  iit  iis  ((u:e  vere 
viJiw  suiit,  suniciat,  >  Ecce  quod  Aposioiis  gralis, 
ei  siiie  oiiiuiinoda  recompensaiiQiie  teinporalium 
AdmiiUt  vidiias  in  consorliiini  Eccleslas  <  qiia*  vcre 
viJuje  sunt,  i  et  a*latis  coinpeleiuis,  aliis  veris  vi- 
duis,  citra  xt:itcin„  non  concedii  ingrcssuin,  sed 
prxcipiteis  de  buiiis  Ec-lesio)  aliinoniain  exbiberi. 
Iiein  psalino  cn  :  <  Pacieiis  inisericordias  Dominus, 
et  ju.!iciuui  omuihus  iiijiiriam  patienlibus.  i  Inter- 
llav.'alis:  Miscricor.lia  ergo  in  omnes  est  facienda. 


fuit.  Cuin  euiin  ad  eum  accederet  miles  senex  et 
btipendiarins,  el  emeritus,  rogans  slipeiidia  luiliti» 
suie ,  eo  quod  diu  cum  eo  militassett  et  glo« 
riam  iriumpbi  sscpitis  ejus  auxilio  ab  liostibus 
oblinuisset,  ait  illi  (lib.  ii,  c.  16):  Do  libii 
civiialetn  illain.  Qui  respondit  :  Non  suni  dignus 
tauio  munere.  Cui  Alexander  :  Non  quid  te  ac«  ipere 
rouveuiat,  sed  poiius  qiiod  mo  dare  deceat,  attendo. 
Seiicca  (i^i  libris  De  beneficih) :  0  aiiiinal  tumidissi- 
inuin,  auimal  gloriae,  qui  te  totum  coininetiri  de- 
bueras  pei-soiix  et  modicitati  accipieutis,  ut  te  inu« 
iiiiS4|ue  tuuni  pro  coinpelcntia  illius  teinperasse&. 
Itcm  {ibid,) :  Quidain  accedens  ad  alium  peliit  inu^ 
iiui  modicuui  ab  eo.  Q  li  respondii :  Majori  diguits 


Uude  alibi :  <  Oinni  iieienti  tetribue,  el  oninr  petenli  u  es,  ncc  ine  tani  inodicuni  dare  dccei.  Qui  cuin  pe* 


da  (Lkc.  vi).  >  Et  iiein  :  <  Si  esurieril  inimicus 
luiis,  cib.i  iHutn  (Prov.  xxv).  i  Sed  objicit  sibi  Au- 
gnsrnnis  (lib.  iii  De  doctrina  Chri$t.  cap.  46)  illud 
Ecclesiastici  c.  xii :  <  Da  bono,  ei  ne  receperis  pcc- 
ratorem ;  bene  fac  butnili,  ct  noii  dederis  intpio.  i 
Sed  in  boc  verboruin  conflictu,  diio,  imo  tria  atten- 
(lti9  :  naturam  et  gratiam,  qtiae  natnram  vi4iat:im 
rpparat  et  viiium.  Da  naiurae,  quia  bomo,  si  iudi<» 
^t  scilicet.  Naiuram  autem  quaiidoque  carnaliia- 
lem  ot  sanguinem  vocamus ;  et  coiisanguineis  dabis 
de  proprio,  de  pAlriiiionio  luo,  nou  Cbrisii  saiigiiine 
acquisiio,  cnjus  dispcnsatio  credita  est  viris  cccle- 
$iasticis,ut  illud  pauperibus  disiribuaui.  Ob  boc 
eniin  praecepit  Dominus  iu  lege,  ui  ialis  cligeretiir 


tiisset  inajus.  respondit  :  Non  ianiuin  meruisii , 
ideo  nec  iaulum  iibi  dabo.  0  aniinal  avaruin,  qui 
et  miiius  ei  majus  inunus  capiiose  subtrabis  (ibid*^ 
c.  17).  Cui  eiiain  des ,  cOQsideranduni,  juxia  illud 
pocix  : 

Videto  cui  dc$, 
Ct  iteriim  :  Desudei  eleemosyna  in  mami  ttia,  etc. 
(Kccli.  XXIX.)  Ei iierum  :  Noii  magis lurpe  est  lurpituift 
dare,  quain  ob  ttirpia  dare.  Malum  esi  indignis  de 
patriiiionio  Cbristi  dare»  periculosum  est,  de  1111« 
dispeusatores  rcriim  pauperum  constiiuere.  Per  hoe 
euim,  cum  non  possini  ainoverl ,  diu  defraudaitHr 
Cliristtis,  per  illos  ad  iempns.  Quare,  etiain  const- 
deraiidum.  Haec  esi  euim  Cbrisiiana  consideraiio  in 


sacerdos  et  Levita,  qui  dicereiit  pairi  et  tnatrt :  Non  ^  oiniii  munere  confereiido,  quo  aninio  scilicei  dei. 


ii!»Ti  vos  (Deut,  XXXI ir).  Sed  nunquid  consaiiguHieo 
ineo  bono  et  probo,  non  dabo  de  patriniotiio  cru- 
cifiit?  Non,  ut  erigas  ettm  columnain  iti  Ecclesia, 
propcer  perniciem  exempH.  Non  enim  consideratur 
qood  bono  dcdcris,  scd  quod  coiisangtmieo,  iit  tra* 
bant  ia  exentptum.  Graiiie  da  ei  praecipue  de  pairi* 
nionio  cruciGxi.  Gratis  etiim  conferiur.  Unde  et 
poiiiis  grali;e ,  hno  soli  graiiae  debet  conferri,  non 
nalUKB,  id  est  carnaliiati.  Unde  iii  Vtns  Patrum 
(lib.  V,  Kbello  10,  num.  iOI) :  Mi  abba,  dabone  eiee- 
mosynain  parenii,  filio  vcl  coiisaitguiiieo?  Respondii 
abbas:  Non.  Cur,  mi  abba?Quia  modiciim  sanguiuis 
10  IrabiU 


siuiplici  scilicci,  ui  ianium  propter  Deutn,  qui  iion 
quaiilum ,  scd  ex  qtio  animo  detur,  ailendii.  De^ 
ergo,  quia  propbela,  quia  bonus,  quia  etiam  houMK, 
eiiiidigei,  niinquam  quia  peccaior  ei  bistrio.  Qiiat^ 
Hior,  siiie  inurmuratione,  sine  jacianlia,  sine  ex- 
probraiione.  <  Fluat  ui  ros  i  munus  et  <  eloquium 
luum  (Deut.  xxxii).  >  Cito  etiatn,  quia  iion  tulit 
hoc  gratis  qui  cum  rogarel,  accepit.  El  iteruui :  Bi^ 
dai,  qoi  cilo  dai.  Iiein  :  <  Nou  esi  bonum  suiner* 
paiiein  filioruni,  et  iniiicre  cauibus  (Malth.  xv)  i  ad 
maiiducanduiu.  Itein  :  Aiiciuin  ne  augeas,  et  divU 
tem  ne  dites.  Korinam  autem  in  coUocandiky  vel 
dandis  benenciis  ecclesiasticis,  praescripsit   iiobis 


1S4  ^'^io  nunquam  dederis,  quia  paria  sunt»  et  q  Hieronymus  iii  illa  epistola  :  <  Moyses  ainicus  Dei, 


dare  peccatoribus ,  et  iinroolare  daetnonibtts.  Sic 
eniin  diligendi  soni  peccaiores,  ut  non  diNganlur, 
Tcl  foveaniur  connn  errores.  Itein  :  Si  dispensato- 
res  reruin  inulliludiuis,  ctijus  <  erat  cor  ununi  el 
anlimi  una  (Act.  »v),  h  lautius  quibusdam,  quia  coii- 
sanguineis ,  dislril)uisseni,  credo  qnod  eodem  ful- 
miiie  percussi  esscni  a  Peiro,  quo  Ananias  et  Saphira 
(Act.  v).  lieiu  :  Si,  sectindum  pbilosoplios  (SsiifiGA, 
ih  bentf,  L  iv,  c.  10),  in  saecularibus  beneficiis  con- 
Cerendis,  videiidum  e&t  quid  des,  ei  ctii,  quare,  et 
qualiter,  mulio  inagis  iii  ecclesiasticls  beneficiis, 
ei  obventionibus  eorum.  Quid  ?  In  quo  intclligas,  cl 
quanlum,  aitcndcnduHi  esi  quia  danduni  ct  secun- 
duui  iliud|  qiiod  c  unicuiquc  opus  c$t  (Act,  ii).  i 


eic.n  Foriua  vero  distribuendi  obveniiones  spirilua- 
liuni,  utpoie  paneni  et  Tinum  quotidianum ,  cril 
exemplum  illius  bealae  coromunionis,  in  qua  de 
bis  quae  ponebantur  ante  pedes  apostoloruin,  <  da« 
baiur  proui  nnicuiqiie  opus  erat  {Act.  ii),  »  el 
nos  de  bis  125  eisdeni  daudo,  sive  propinqiio, 
sive  extraneo,  vel  cutcunque,  necessitaieiu  respj- 
ciamuSy  ui  nibil  supra  conferamus.  Sed  pra^por 
nainne  bic  propinquuin  exiraneo.?  Non,  si  uier- 
que  aeque  iudiget  propter  perniciem  exempli  : 
Sicut  nec  scpteui  diaconi  ad  boc  consanguineos 
suos  aliis  pra^posuissoiil.  Si  objicis,  quia  inodo 
aliud  iempus  esl:  quideni  esi :  Sed  nos  tameii  ^i^- 
ut  illi,  eorum  quac  projiciuniur  anie  ped^  apo? 


151 


PCTRI  CANTORIS 


15i 


tiolorum  {Acl.  vi)  dispensaiores  sumus,  uon  do- A  pinquis  dislribuunt  el  {[aliorum  pauperuni  scilicet 

miiii.  Neceftsiiati  ergo  des.  non  sanguini.  Sedquid 

de  iis  qui  de  temporalibus  et  saecularibus  spirilua- 

lium   pareiites  ditant,   etiam   conditionem  eorum 

muunt?  quod  sic  moriatiter  peccent,  assererenon 

praesumo.  Yerum  tutius  essel  eis  sequi  rormaro  et 

exemplum  Joseph  in  talibus.  Qui  dominus  faclus 

iEgjpti,  cum  Pharao  exaltare  vellet  fraires  ejus  et 

diiare,  inquiunt  ei  ex  consilio  Joseph  :  Absit!    do- 

niiue,  ut  sic  eitoltamur.  Yiri   enim  pastores  su- 

inus,  et  suffiiiuiit  nobis  agri  pascuales  ad   alenda 

pecora.  Qui  dedit   cis  terram  Gessen  pascuosam, 

separaum  etiam  ab  ililgyptiis,  qux  eliam  aliqua 

plagarum  ^gypti  nou  est  percussa  (Cen.  xlvi,  xlvii  ; 


inopiam,  suas  vel  suorum  diviti^as  fiiciuol.  Propter- 
ea  ait  et  Apostolus  :  <  Si  seminavimus  vobis  spi- 
ritualia,  magnuro  est»  si  carnalia  vestra  metamus 
(/  Cor.  ix).  I  Quasi  diceret :  Si  non  seminas,  non 
metas.  Et  ilein  :  c  Facite  vobis  amicos  de  mam- 
mona  iniquitatis,  ul  cum  dereceritis,  recipiant  vos 
in  xterna  tabernacula  {Luc.  xvi).i  Iteni  Hicronj- 
mus  (In  ep.  ad  Nepotianum  in  fine)  :  Maxiiniim  pe- 
riculum  est,  de  patrimouio  crucilixl  pauperibus  noa 
dare. 

CAPUT  XLYIII. 
De  accipientibus  munera^  cum  non  indigeanl. 
Contra  accipicnles,  cuin  non  indigeant»  sic  scribil 


£xod.  viii,ix),  Ad  hoc  etiaiu  placet  nobis  exemplum      Hierotiymus  (I,  4, 2  Clericoi  autem,  et  16,  q.  I)  ad 


mogistri  Anselnii.  Cujui  ncpotes  cuin  vellet  Siepha 
PQS  Senescalchus  Franciae  promovere»  et  milites 
facere,  nobilibu8i]ue  puellis  iu  matriinoniuin  copu- 
larc,  ait:  Absii!  doaiine,  ut  banc  rem  facia.<t.  Po- 
tius  maneant  in  eadem  condiiione  et  vocatione,  in 
qua  vocavit  eos  Dominus,  ne  exlollaniur  in  super- 
biaro.  De  pauperibus  el  nislicanis  viris  nati  sunt. 
Tales  ergo  rogo  permaneani.  Mallem  enim  me 
nanqiiam  aacram  Scripluram  legisse,  quam  eos« 
sic  promoioa ,  huniilitatem  reliquissc.  Itein  (Ar- 
chiep.  Cantuar. )  r  Quaedam  sunt  in  se  licita  nec 
Titlosa ,  itcite  eiidiu  acquislia  ,  tainen  male  ser- 
Tata ;  ut  ad  lautiiiam  uieutiuin  ,  non  necessita- 
lem.  Yel  etiam  intlebite  distributa,  ut  consangui- 


Damasum  pnpam  ;  Clerici  qui  ex  bonis  et  opibus 
parentum  sustentarl  possunt,  si  quod  pauperum 
est,  accipiuiit,  sacrilegium  profecto  commitlunt,  et 
per  abustonein  lalium,  c  Judicium  sibi  manducaut 
et  bibuiit  (/  Cor.  xi),  »  licro  Prosper  in  libro  De 
vita  coiiteiuplalivn  (cap.  Quoniam  in  fine) :  Habcn- 
tes  unde  susieiiicniur,  non  sine  grandi  pecpato  suo» 
unde  pauper  viclurus  erat,  accipiunl.  llem  ideni 
(lib.  II,  c.  iO) :  De  clcricis  quidem  dicit  Spiritus 
sanctus  :  t  Peccala  populi  coinedunl  (Ote.  iv),  i 
sed  sicul  nihil  propriuin  habenles ,  non  pec- 
cata,  sed  alimenia  quibus  indigere  videuiur,  acci- 
piunt :  ita  possessores  non  alimetita ,  quibus  abun- 
dant,  sed  aliena  peccata  suscipiunt.  |lcm  Uierony- 


neis,  cum  sint  res  pauperum,.consruuunt  dispeo-  G  miMtn  quadaro  episiola  ;  0  inonache,  si  indiges  et 


aatores  eoruro  exaciores  sacrilegos,  et  raptores. 
Uude  llieronymus  super  iiluro  locum  Isaiae  cap.  iii  : 
c  Populum  meum  exaclores  sui  spoliavcrunt  :i  aii« 
ExacloreSy  oon  doctores ,  Scrib»  scilicei  et  Phari- 
Bsei,  exigenles  priuiiliaa  suas,  et  decimas,  qui  do,- 
cere  debuerant,  et  non  docent;  quasi  diceret : 
Quia  4  metunt  carnalia,i  vel  exigunt  a  subditis,  et 
c  iion  seminaol  eis;  >  e  contra  «spiriiualia  (/  Cor. 
ix),i  exactores  suiil,  <  In  ratione  enim  dati  et  ac- 
cepti  {Pkilip.  iv)i  consistU  pax  Ccclesi»  :  alioquio 
jion  est  pax.  Et  item  super  inum  locuin  ;  <  Yos  eniro 
depasti  estis  vineam  roeam,»  violeuier  exigendo 
decimas,  et  Imjusmodi,  et  iia  c  rapina  paupcris  est 


accipis,  poiius  das,  quam  accipis  :  si  non  indiges 
et  accipis,  rapis,  quia  distribuenda  pauperihus  tibi 
usurpas.  Item  idein  :  Multt  mentientes  faciunt  quod 
non  veris  pauperibus  creditur,  duro  sub  obteotu 
paupertatia  vei  religionis  munera  accipiunU  Sed 
iiotanduro  quod  triplex  est  genus  homlDuro  sub 
obtentu  paupertatis  luunera  accipieutiuro.  Quidam 
enim  suni,  qui  tempore  famis,  cum  habcant  onde 
susteDiari  possunt ,  habita  abscondunt :  clamilant 
per  plaieas  sub  specie  pauperum,  qui  deprehensi 
esse  tales  puniunlur,  quia  a^bscoudiia  eis  aufc«^ 
ruDtur. 
Sed  quaero  cur  haec  diligeniia  noii  adhibetur  iu 


In  domo  vestra  (/la.  iii)  :  •  Pauperis  sensu  vel      clericis,  ut,  dep^eheiisi   supra  ncccssitniein  acci- 


spirittt,  qui  solvere  non  poterat,  nec  defendcre  quiii 
dare  deberel.  Ergo  si  a  subdito  paupere  et  obligato 
aere  alieno,  qui  nou  habet  unde  debituro  solvat , 
extgis  insuper  decimas,  el  hujusmodi  :  raptor  ea, 
c  et  in  doino  tua  est  raptua  pauperis.  i  Itom  idem 
super  illum  h>cum:  cQuare  atieritis  popiiJuin  nieoiii, 
fH  facies  pauperum  commohtis  [ibid,)  7  »  ait:  Noslri 
quoque  prinripes,  cuin  pauptres  deiinqiieutes  pu- 
bllce  arguani  ei  coufundant,  diviiibus  pejora  pec- 
cautibus,  nec  mutuum  faciunt,  c  in  qtiorum  dotiii- 
bus  cst  rapina  pauperum,  i  dum  Ecclesiai  opes 
sibi  thesauriznnt,  et  in  dcliciis  abutuQiur,  qiiae  ad 
SQstentatiotiero  et  itccessitatem  pauperum  dautur, 
1S6  ^  *^  superfluos  usus  sibl  reservanl,  vel  pro- 


pcre,  siroiliier  punirentur?Major  hinc  videttir  esse 
ratio  et  causa  punitionis.  Item  :  Sunt  alit  omui 
tempore  calauiitOdi  et  inimici  iriviaHter  se  luflan- 
les,  tremulosi,  et  varias  figuras  a^grotantium  In* 
duentes,  vulturo  sicut  Protea  mutantes.  Horuro 
quidaro  sunt  abscouditi,  quia  nolunt  ab  honiinibus 
deprebendi.  Alii  suiit  qui  acceptis  muneribus  staiim 
exbibent  se  tales  quales  fuerunl,  pristiiium  et  na-f 
tivuro  sumentes  vulturo,  deridentes  etiam  sibi  dan- 
les,  et  ii  excusabiliores  sunt,  et  minus  roall  abscotit 
dilis,  ineo  qtiod  turpitudinem  suam  et  trulaiiniain 
dctegunL 

127  Terlium  genus  hominum  cst  pseudopne- 
dicatorum,  et  hoc  duplex.  Quidam  eniin  suni  mcr-- 


fS4 


m  VERBUII  ABBREVIATUM. 

ceoarii  quaeriiaiites  mnnera  pcr  mciidaciii,  per  fal-  \  clinale,i  conira  iil  quod  exigil  ordo  halur»,  ▼€! 

gratix,  c  el  non  secundum  iraditionem  qnam  acce- 


sas  reliquias,  sigilla  el  litleras;  per  falsa  etiam 
miraciib  alii  flngnnt  se  esse  Nicolaos,  vel  quoscun- 
qne  sanciot  a  Dco  missos,  ut  deludant  liomines,  et 
.  eis  si€  sna  rureniur.  Tales  omnes  duo  mala  raciunt 
in  Ecclesia,  qnoti  scilicet  res  pauperum  rurtim  sur- 
ripiitiil,  s:rpe  etiam  a  pauperibus,  et  quod  veris 
paap^rlbat  r.on  creditur. 

Dc  liit  qaaeriiur  atrum  sic  acrepta  leneantur  re- 
stitacre»  Prlini  deprehensi  puniiintur :  quod  si  de- 
prehensi  non  fnerint,  laudo  quod  restituanl ,  vel 
paapcribas  distribuanl.  Idem  consulo,  et  abscondi- 
tis  mimis,  cl  qoasi  joculatoribus  :  Derrsuilani  enim 
panperes  veros.  Hoc  idem  dico  de  iis  qu»  mendaciis 
uint  acqnisita. 


perunt  a  nobis.  Ipsi  eiiim  scilis  quemadinoilum 
oporteat  vos  iinitari  nos  >  scilicet,  c  quoniam  non 
inqnieti,!  ut  qui  aliena  negolia  curanl,  vagantet 
hac  illac,  c  fuiinus  inter  vos,  neque  gralis,»  sine 
lahore  scilicet,  c  panero  manducavimus  i  sumptum 
c  ab  aliqiio,  sed  in  labore  el  faligaiione  nocte  et  die 
operantes,  ne  quem  vestrum  gravaremus.  Non  quasl 
non  habueriinus  poteslalem,»  accipiendi  a  vobis 
necessaria  vit^e,  uta  subditis,  c  sed  iil  iiosuictipsos 
forinam  daremiis  vobis  aJ  imitandum  nos.i  Conlra 
curiosos  iion  laboraiites,  Augustiiius  (lib.  De  optrt 
Honachorum  cap.  2) ;  Viill  >ervos  Ciiristi,  Aposio* 
Jus,  corporalia  opera  operari,  ut  non  conipellanlur 


NaiHiaid    igilar   ecclesia   conslructa   mendaciis  ^  cgeslaie  ab  aliquo  necessaria  petere.  Neccst  contra 


destraeiarTNon;  quia  iapides,  et  hujiismodi  mi- 
norit  sani  pretii,  nec  possunt  Oeri  communia,  Deo 
semel  dlctu.  De  cappis  et  aliis ,  qu»  pretiabilia 
sanl  sic  acqnisitis,  laudo  qiiod  vcndaiitur ,  et  resli- 
Intnlur  tccepla,  si  memorix  occurrunt,  quo^,  et  a 
qaibat  tccepta  fueriiit.  Quod  aulem  iia  sit  facieii- 
dnm,  vidctnrex  hac  regula  (Rcg.  66,  tii  texto)  : 
Ubi  tnrpitado  est  ex  ulraqiie  parlc,  potior  pars  est 
pottideiitis,  quia  non  compctit  tibi  repelilio,  sl 
bitlrioni»  vel  meretrici  dcderis,  cum  sciens  el 
pradcns  dcderis,  quia  tiirpius  agis  daiido,  qiiam  illi 
accipieiido.  A  siinili  :  U  i  turpiiudo  est  lantum  ex 
alteri  parte,  potior  est  pars  rcliqux  partis.  Si 
ignoraiit  dedi  sic  mendicanii ,  recipiens  eum  in  no- 
miae  prophctae,  crgo  turpiiudo  vers:ilur  tantuin  ex 
parie,  ergo  sic  accepium  tenetur  rcstituere.  Ilic 
enim  Uirpitudo  est  lantuin  ex  parie  accipientis. 
iieni  Neminl  debet  dolus  suus,  vel  mendaciuin,  vel 
frai»  palrocinari  ;  ergo  sic  accepia  tenetur  resti- 
loere,  taltem  in  mtnus  episcopi,  ut  consillo  ejiis 
erogenlar  paaperibus. 

CAPUT  XLIX. 
Contra  tiantes  hnlrionibus, 
His  tddcndnm  est  de  histrionibus ,  meretricibus, 
mimit,  jocalaloribiis,  mngicis ,  aloatoribus,  Ijrocj- 
ntloribus.  De  corripiendis  histrioiilbus  et  curiosis 
rogtl  Apotiolus  ilt  prima  ad  Thessalon.  cap.  v : 
f  Rogamus,  fraires,  corripite  inquictos,i  id  est  cii* 


iliud  Doiniiiicum  prxceplum  :  c  Nolite  solliciti  esso 
qiiid  niaiiducetis ,  i  etc.  {Mauh.  vi.)  Patet  enini  ex 
contiiienlibus  hoc  ideo  dictum  essc,  ne  propter  lioc 
evangelizarcnl,  non  ut  isia,  quantuni  necessitati  sat 
est,  non  procureut;  quasi :  Operabar  apud  vos,  ad 
cxeinplum  vestrum,  sic  enim  fucicnduin  docebam. 
c  Nara  et  cum  esseniiis  apud  vos  haec  denuniiaba- 
it*us  vobis,  quoniam  si  quis  non  vull  operari  i  cor- 
poraliter,  et  propriis  niaiiibus,  c  nec  nianducet  (// 
Thess.  iii).i  Ideo  autein  lioc  prxcipio  :  c  Audivi- 
mus  eniin  qiiosdain  inter  vos  ambulare  inquiete,i 
scilicet,  c  nihil  operantcs,  sed  curiose  agentes,» 
de  alienis  laboribus  in  otio  victitantes.  c  lis  aiitem 
qui  cjusmodi  suiit  denuntiamus  ei  obsecramus  in 
Doiniuo  Jesu  Christo,  ut  cuin  silentio  [Glosta  : 
non  runtorosi,  non  ridiculosi,  non  murmuriosi. 
iion  c;inlilenosi]  c  opcrantes,  panem  suum,i  proprii 
laburis,  nianduceiit  ( ibid, ).  i  Et  ne  bac  occa- 
sioiie  cessareiit  niiiiistrare  pauperibus  ,  addidit : 
c  Vos  autem,  fralrcs,  noliie  deficere,  benefacientes  • 
pauperibus.  cQuod  si  quis  iion  obedierit  nostro  ver- 
bo,i  huic  scilicetquoprxcipirous,  ut  operetiir,  etc» 
c  hiinc  per  epistolam  i  vestrain  milil  signiticate,  ul 
ego  eum  cicommunicein,  vol  per  cepistolami  nieamt 
hanc  scilicet,  c  notate  [Glosta  :  corripite»  vel  no- 
tatum  sententia  denuntiale].  Et  ne  commiscet- 
niini  cum  illo  i  in  convictu,  c  ut  confundatai,i 
erubescat  abjecius,  c  et  tamen   iiolile  quasi  iniiui- 


riotos,  t  qtio,  qui  ccssat  ne  perdat,  quod  illi  dare  ^  cum  exisiimare,  sed  corripite  ul  fratrem.i  ex  dilc« 


tolebtnl,  mercenarius  est.  Itein  II  ad  Tlicssal.  iii, 
de  excommanicandis  et  vitandis  eisdeni  in  commii- 
aione  2  cGonfidimus  autem  de  vobis,  fratres,  iii  Do- 
mlno»  quoniam  ea  qiiae  pnecipimus  vobis,i  de  cu- 
riotit  el  roagicis  vitandis,  c  ct  facliis,  ct  facleiis,i 
quod  si  qois  nolueritobedire  vobis,  excommuiii- 
cetar.  El  ad  uUiinum  canonem  l.itx,  vel  ad  minus 
dtnJ«  tCDtentlte  contra  eos  scribit,  dicens  eadem 
1S8  epislola  cap.  iii :  c  Dcnuntiamus  autem  vobis, 
fralres.ide  curiosis  c  in  nomine  Domini  nostri  Jesu 
Gbristi,!  per  Jesum  Christum  Filium  Dei  praecipi- 
natyCoi  bonor  est,  si  morbida  ovis,  excluditur 
c  ut  toblrtbatis  vos,i  non  communicelis  eis.  cSub- 
tfabatit  I  scilicet  %  ab  omnl  frairc  ambulanlc  inor- 


ctione  scilicet.  Nota  quia  quiuque  ex  causis  absti* 
nuit  Apostolus,  ne  quid  a  subditis  acciperet,  scili* 
cet,  ne  aliquein  illoruin  gravaret,  unde  supra;  lum 
propier  avaritiain  eoruin,  tum  propter  pseudo  re- 
pellcndos,  luin  propter  impunitatcm  peccandi,  ne 
daiido  sibi  prapdicattonem  einptani  sperareni,  tum 
propter  curiosos  amovendos  ab  otio :  m  sic,  exem- 
plo  ejus,  cibiim  labore  manuni  suarum  quaeritarenU 
Itcm  I  Thessal.  iv  :  c  Rogamus  autein  vos,  fratres» 
ut  abundeiis  magis  et  operain  detis,  ut  quieti  sitis 
\Glossa  :  a  curiositate] ,  ei  ut  vestrum  negotiuni 
agatis,i  dimissis  alienis,  scilicet  c  ut  operemini  int^ 
nibus  vestriSy  sicul  praecipimus  vobis,i  ne  otio 
lorpeatis,  ex  quo  maxime  curiositas  venit,  c  ct  aul« 


155 

litis  ali^uid  desiiTereli».  i 


rETRl  CA.NTOIUS  iU 

hcm  E 'clesiaslici  c:ip.  ^  ^j^i^  laudando  sic,  e(  non  corripiendo  cum,  sed  a 


XII  :  c  Si  bene  fecens,  scito  cui  feceris,  ei  erii  libi 
gralia  129  niulln.  Da  bono,  et  ne  rcceperis  pec- 
calorem.  Bene  fac  huniili,  el  ne  dederis  impio, 
prohibe  panes  iiii  dari.i  (lem  Tobix  cap.  iv  ;  c  Pa- 
nem  luum  cl  vinum  luum  siipcr  sepulluram  jusii 
consliiue,!  ul  sepelialur  juslus,  c  cl  noli  ex  eo 
nianducare  el  bihcre  cum  peccatoribus  et  hislrloni- 
l:us,  I  id  cslproeo  quod  peccatores  sunt  noli  com- 
municare  eis,  sicul  ii  qui  uulriunl  histrioncs  et  d€-> 
sidcs,  cuin  csuriant  Cliristi  pauperes.  Itcm  Seiiec», 
epislolq  29 :  c  Anie,  inquit,  circumspiciendum 
est  cum  quibus  cdas  et  bibas,  quam  quid  edas  et 
bibas.  Nam  siiie  aniico  visceratio  leoiiis  ac  liipi 
viia  est.  Hoc  auiem  non  coniinget  tibl,  nisi  seces- 


poeniteutia  arcendo.  Ilcm  alius  receptus  in  domo 
pauperis,  rog^vit  eum,  ut  necessaria  130  cocns  el 
eineret  et  prnepnrarct,  qui  necessariaiu,  nou  super- 
fliiam  comparavit.  Videus  hoc  viciitans  de  consianlc 
niliil  saiur  liistrio,  scilicet  de  alieno,  ait  :  Ncscis 
quos  in  hospliium  receperis.  Lautiores  el  superfliios 
cibos  quaeriinus,  supra  id  quodsat  est  nobis,  et  ta^ 
miliae  tu£,  compara  nobis.  Qui  respondit  :  lii  hoc 
cognovi  qiiod  ganeo  ei  Icccator  es.  El  cxpulit  eun^ 
supcr  buineros  cjus  cariies  cmptas  jaclans.  Qui  re- 
cedcns  benedixitei,  diceus,  se  nonni&i  unitin  hospi- 
tcm  virum  iuveuisse,  exemplum  cujus,  si  alii  inii- 
tati  essent,  jam  pridem  ab  arte  liidibriosa  recessis- 
set,  ct  p(eaiiuisset.  Item  aiius  accipieus  a  poteiite 


seris ;   alioquin  babebis  convivas,  qnos  ex  turba^  ^  quindeciin  libras,  miies  vero  ab  eodein  sexaginla 


salulanlium  nouienclator  digesscrH.  Errat  autem 
qui  amicum  in  atrio  qiiaTit »  in  convi?io  probaL 
Nullum  Iiabet  majus  malum  occupatus  homo,  et 
bonis  sui.s  obsessus,  quain  quod  amicos  sibi  putal, 
quibus  ipse  non  est ;  quod  beneficia  sua  efficacla 
judicat  ad  conciliandos  amicos,  ccm  quidam,  quo 
plus  debenl,  magis  oderint.  Leve  ais  aiieoiim  debi- 
torcmfacit;  grave,  iuiinicuiu.  Quid  ergo?Benell- 
cia  non  parant  amicilias?  paraiit  si  accepluros 
1  cuit  eligere.  Si  collata»  non  sparsa  sunt.  Itaqtie 
diiin  sanae  mentis  es,  hoc  consiiio  sapieulium  utere, 
ui  magis  ad  rem  existimeg  pcrliiiere  quis,  quani 
qiiid  acceperil.  Item  Hierouyiuus  :  Parla  sunt 
bistrionibus  dare,  et  dxmonibus  iiiiraolare,  si  quia 


nou  quia  hoiiiioes.  Itera 


histrioQes  sunt   dederis, 
teraifieator  quidam  : 

AtUe  Jovis  statuam  crepnU  satur  histrio  piBnam; 
Juppitep  instiluU  vivere  de  proprio. 

Item  ex  propria  ratiocinatione.  NuIIum  genus  homi- 
nuin  est,  in  qtio  non  invenintur  aiiquis  ulilis  usus 
contra  uecessiiates  humanas  (de  quo  non  poseit 
dici  ;  c  Aliquisque  malo  fuit  usus  in  illo  i)  praeter  hoc 
geous  hominum,  quod  est  monstrum,  nulla  virtute 
rcJcmpium  a  vitiis,  necessitatis  humanae  nulii  usui 
aptum. 

Sl  dicas  quod  aptum  est  ad  landem  alicui  compa- 
randam,  absit  lio;;;  quia  non  minus  turpc  estlau- 
dari  a  turpibus.  quam  ob  tiirpia  laudari.  Itcin  :  Hoc 


solidos  vilissimx  inonetas,  probato  tamen  primo, 
quod  mileSf  a  quod  captivatus  esset,  iuquit  :  Milii 
Uidibrioso,  et  sine  coiitradictione,  et  probatione  de-i 
disti  taiitam  summam,  viro  autem  ingenuo  eju8de;ii. 
condiiionis,  cujus  et  tu,  strenuiori  te  et  utiliori  forie 
Reipublicae  si  in  apicc  rcgimiiiis  essei  consiitutus, 
dedisii  (ara  modicam  suramam  cum  indigeat,  nec 
siuc  probatione  ?  indignatusque  dedit  militi  quinde- 
cim  libras  quas  accepccaL  Itein  natura  apum,  qti.u 
exploiiit  burdones,  monstrat  tales  a  domibus  essc. 
arccudos.  Uude  Virgilius : 

Jgnavum  [ucqs  pecus  a  pra^seplbus  arcent, 

(L.  IV  Ceorg,  l(i7.i 

CAPUT  U 

Contra  feneratores. 

Post  prxdictas  spucies  cupiditatis  pe&>im!iin  go- 

nus  exus,  lioc  est  usuraiu,  iu  prxscnii  litulo  siigilla- 

bimiis.  Uiide  David  :  c  Ex  usuris  el  iniquiiate  re- 

demisti  aniitias  eoruin  (Pso/.  lxxi).  »  Talentuin  na- 

turae,  ettal.entum  gratix  prascipit  Dominus  luuliipli- 

care,  dando  illud  ad  usurain  {)liiuh,  xxv),  Qt  ideo, 

ut  centupliim  accipiainus,  et  vitain  xteriiam  possi- 

deamus  (Matth.  xix).  Undc   Augtistiiius  {In  psal, 

XXXVI,  concionc  3,  ad  ver.  2G) :  Miscr  hoino»  cur  fc- 

Dcraris  hoiniui?  Feiierare  Dco  ct  ccntuplum  acci- 

pies,  et  vitam  a^ternam  possUlebis.  Ne  sis  servus 

nequain  abscoiidens  talentuin  Doinini    tui,   sicu^ 

advocatus  linguam,  vcl  scieuMam.  suam  veudeiis» 


genus  horainuiu  iudixit  natiiro'  belluin  et  niuiido,  D  n<>od  pejus  est,  quain  abscondcre.  Si  enira  servus 


cui  nihil  satis  cst,  quod  eiunia  devorat,  sibi  ct  alii 
iuimicum,  et  ideo  luaxime  repcllenduin.  Iicin  llie- 
ronymus  non  solum  talcs,  verum  fautores  eorum 
proiHOveri  prohibet.  iuQuicns  :  Ileri  in  foro,  hodic 
iii  choro;  hcri  fauior  hi^jtrioiium,  hodic  consccra- 
lor  virginum.  Iino  hodic,  et  omiii  die  vitae,  simui 
fautor  bislrionuin  et  consecrator  virginuin.  Item  : 
Ui  iiarratione  sua  qua^i  propriis  jaculis  coufodiun- 
lur.  Ail  eiiiin  quidam  ex  eis  :  Jactantur  illuin  divi- 
lem  singulis  anois  sibi  scrvire  iii  lanta  sumina  num- 
niorum,  quasi  pro  redditibus,  sibi  dcbitoruni„ 
illuin  alium,  et  tertium  in  tanla;  deiode  oinui- 
bus,  maxime  clericis  divitibus ,  imprecatiis  esl,  eo 
quod  pessiinis  moribus  cjus  favisseiit,  sumptus  eis 
stipcrfluos  exbibcndo,  rhythmos,  tabulas,  ci  gcsius 


incnpatur  a  Domino  siciit  iiequam,  qui  abscondit 
tulentuin  Domini  sui  (Matth,  xxv),  multo  inajori 
increpatioiie  digiius  esl,  et  ncqiiior,  quia  male  ero- 
gat  veiidcndo  illud.  TaLMittnn  vero  fortun.e  vel  pe- 
cuuiae,  sicut  et  talentuin  culpa:,  [uohibct  Douiinus 
dari  ad  usuram,_necnonet  tiilenluiu'  pocnx.  Augiis- 
linus  (in  psai.  Liv  ad  ver.  12) :  Usura  eniin  est 
cuin  pliisexigitur  in  poeiia,  quain  commissum  sil  in 
culpa.  Ex  usiiris  autem  poenae  ct  culpae  <  redimei 
Pominus  animas  corum  (Pial,  lxxi),  i  qui  rcile- 
mcrint  animas  suas  per  abstiueiitiam  ab  usuris  pc- 
cuni»,  et  poenx  snpra  quantitatem  culpae  illatx  :  a 
quibus  qui  non  abstinucrint,  diabolo  assimilantur. 
Sicut  enim  diabolushomini  inutuo  dat  pcccatum,  ut 
ah  co  aliud  rciipint,  qnia  i  sanguis  sanguinem  to* 


*S1  VERBUir  ABREVUTUM.  ^^ 

ligil  {(he.  IV),  »  et  peccaliim  quod  slaiira  non  cli-  A  el  ille  qiiidem  occulius,  ncc  fenerabaiur  nisi  pau- 

pcribiis,  nec  lunc  nisi  clam,  etdaU  Qde  quod  non 


Juilur  per  poeniienliam,  131  ^uo  pondere  ad  aliud 
Iraliii ;  sic  homo  fenerator  ulentum  pecuni»  dat  ad 
usiiram  (Pia/.  xiv),  utaliud  recipial. 

Et  skut  diabolus  lalentum  peccati  non  vult  sibi 
reildi  (quia  qoanto  diutius  delinetur,  tanlo  aroplius 
muliiplic^lur),  sic  nec  feneralor  laleiitum  pecuni» 
credilum  proximo ,  qui  eiiam  dando  ad  usuram 
pojor  est  exaclore  diabolo,  quia  dinboliis  auctor 
oinnis  malitiae  taleutum  suum,  non  alienum,  tnu^ 
innni  dat ;  feneraior  vero  dando  mutiium  lalentum 
pccunix,  noR  suttm,  sed  Dei,  et  quo  proximus  gra- 
lis  esset  juvandus,  et  ob  boc  sibi  collaiuin  Drquiier 
dat  ad  usuram,  qui  etiam  lempus  vendii,  ut  propier 
diiaiionero  temporis  majorem,  plus  lucri  recipiat. 
E>e  qno  etiam  David :  <  Muluabtur  peccator,  i  a 
Deo,  talentam  naturae,  graliae;  lalenlum  culpxa  dia- 
bolOy  c  et  iion  solvet.  Justusautem  miseretur  ei  relri- 
buet(P<a/.  xxx^  i) ; » quia  c  jucundus  iioino  qui  misere- 
uir,  et  commodal  (Pia/.  cxi),  »  gratis  disponit ,  etc« 
cEgenus»  autem  a  feneraiore  c  mutuabitur, »  ta- 
lenlum  pecuniae,  c  el  non  solvet,  i  quia  non  babet 
ande,  nec  creditor  vult,  ut  solvat,  putans  quod 
ampiius  recipiel.  Et  cum  pejus  non  possit  impre- 
cari  alicui,  quam  ut  incidat  in  manus  diaboli,  Pro- 
pheta  majorem  exlsiimans  Iniprecatiooen^  qua  im- 
precalur  alicui,  ul  incidat  in  maniis  et  laqiieos  fe- 
iieratoris,  ait :  c  Scrutetur  fenerator  omnem  sub- 
itantiam  cjus,  et  diripiant  alieni  laborcs  ejus  [PtaL 
CTiii).  »  Unde  Isaias  (cap.  vj  :  c  Alieni  comedeiit  q 
labores  eorum.  >  Alienus  est,  qui  gratis  non  dat 
muluoro  proximo.  Cum  itaqne  summe  accrescit 
all|ttid  ex  dilatione  temporis,  vel  cum  poenae  adjt- 
citur  ftupra  culpam,  usura  comniiiiliur,  quac  ser- 
penti  et  cancro  comparatur,  quia  scrpit,  ct  pau- 
htlm  crescity  ut  totuin  corpus  occupet.  Unde 
poeta: 

J7tnc  aMnra  wax  avidumque  in  lempore  fenus. 

(LucANOs,  lib.  1.) 
Cotnparatur  eiiam  igni  sacro,  boc  est  exsecrabiK 
•t  inexstinguibili ,  necnon  et  morbo  qui  dicitur : 
<  Noli  me  tangere. »  Habet  auiem  usura  mulia 
«mbracula,  et  palliola  quibus  tegatur,  et  quasi 
txcusetur.  Inler  quae  hoc  maximiim  est,  quod  cre 


publicarenl.  De  quosi  forle  oriebaiur  prava  suspi- 
cio,  dicebatur  domus  illius  doiniis  diaboli,  viuea, 
puteus,  ager  diaboli,  et  deinceps  osculuin  pacis 
non  dabaiur  ei  in  missa.  Ignis  a  vicinis  in  doiiio 
ejus  non  sumebatur,  sed  nec  132  cuin  eo  aliqiiis 
aliquod  participium  babebat.  Pueri  eliam  ad  ej,u8 
occursum  expavescebanl,  ct  alleruter  eum  digito 
monslrabat.  Adeo  eiiim  deteslabile  inm  tcinpori» 
fuit  viiiiim  usurab.  Nunc  aulcin  fii^ce  lemporuiu 
noilroriim : 
Fiunl  jam  isla  palam,  cupiunl  ei  in  acla  referri. 

(JuvEN.,  sat.  II.) 
Prob  dolor!  Homines  tam  detestabiles,  nunc  fiunt 
^  cubicularii  principum ,  et  praelaiorum  ;  quoruin 
fiiios,  pecunia  fenebri  interveniente,  in  priiicipes 
et  pralaios  Ecclcsiae  proniovcrunt,  c  iii  sedeanl 
cum  priiicipibus,  ct  catbedram,  et  soiium  glorias 
teneant  (/  Reg.  ii).  >  Hi  sunt  etiam  loculi  et  san- 
guisugae  principum,  quia  cum  omnia  suxerini,  evo- 
munt  in  fiscum,  ut  possit  dicere  princepsad  saii- 
guisugam  talem  :  * 

Macra  catum  repeies  arclitm,  quem  macra  subisii» 

(HoRAT.,  Itb.  1,  ep.  7.) 
Isti  eiiam  nomen  Judxorum  adepii  sunl.  PriiK  ipe& 
enim  eos  luenles,  non  periuitiuut  eos  snper  aliqiiu 
crimine  accubari,  dicentes:  Jsli  noslri  Judaei  sunl, 
imo  pejores  Judaeis  sunl,  quia  Judaeus,  ex  pr»:- 
scripto  lcgis  :  c  Non  feneratur  fralri  (Deui.  xxiii),» 
scd  tantuin  alicno  ex  promissione  ;  isie  autem  el 
proximo  et  alieno  conlra  pncceplum  Doinlni  fene- 
ralur.  Tales  eliam  in  detestaiioneni  criminis,  si 
clerici  fuerinty  non  potesl  clericale  piiviiegiuin 
adversus  principes  tueri.  Confiscaniur  eiiiin  omnia 
bona  eorum  cuin  decedunt,  ut  in  eis  nullaui  pote- 
statem  babeat  episcopus,  vel  Ipsi,  ciiamsi  testari 
voluerint  ex  eis.  Exemplum  auicin  de  monacbis 
cadaver  feneratoris  ad  scpuliurnm  deferentibus, 
milite  quodam  domino  fencratoris  ei  obvio,  pntet 
supra  in  tilulo  :  c  De  accipienlibiis  munera  illicite 
acquisiia  (Yide  notas  in  cap.  46).  ».  Tales  maledi- 
ctionem  banc  incurrunt :  c  Ya;  qui  depraedaris,  quia 
ei  ipse  depracdaberis  {Isa.  xxxiii).  •  Sed  et  mnxiuiq 


ditur  alicui  vile  pro  caro;  puta  panniis  fucatus,  D  pudeat  praelaios  noslri  temporis,  qui  dato  decrelo 

ab  Alexaiidro  III  in  Lateranensi  concilio  (iii,  aiino 
4180),  de  bac  pesie  peuitus  per  senteniiam  anaibc- 
niatis  eradicanda,  adbuc  tamen*  pestiferos  illos 
palpant  et  in  suis  viiiis  fovent.  Uude,  cum  a  qui- 
busdam  prxsentibus  in  concilio  quaerereiur,  q^iii  et 
qiiaies  sentenlia  daia  percellereiilur ;  responsum 
est  a  quodam  praelato  quod  noiorii  tantuin.  El  cum 
processuin  esset  in  quxstionem  qui  essent  notorii, 
dictum  est :  Qui  publice  faterentur  se  esse  usuru- 
rios,  vel  aliquo  signo  noto  bocindicant,  uiscilicet  qiii 
capistrom  venale  in  summilate  virgae  fenerandnin 
pecuniam  circumferant.  Sicque  est  exsufDaliim 
decretum  illud.  Iiem  :  In  Iios  intorqueri  potesl  por 
cuutrarium  sciisum^  quod  diciuiu  est  Ad.t>  n  Vq- 


ytl  aliud  mercimonium  vile  pro  cara  specie.  Sic 
aatem  vendens,  reiqiie  vcnditae  et  creditae  pretium 
attgens  ex  dilatione  lemporis,  plus  peccat  eo,  qui 
Miutaat  ad  usuram  caram  speciem  pro  cara.  Ille 
enim  rem  vilem  pro  cara  sub  pallio  et  specie  mer- 
eaturae,  non  dico  vendidii,  sicui  asserlt,  sed  ad 
usunm  dedil,  ul  cum  augmento  recipiai.  liem  : 
Fenerator  plus  peccat  quam  fur,  qui  lantum  de 
Miete,  Tel  elam  bominem  suis  boiiis  spoliat,^  vei 
btro,  qui  de  die  et  manifeste.  Hic  cniin  continuat 
Hialeficiiim  et  artem  rapiendi  bona  proxiinorum ; 
iili  vero  iion.  Item  :  Morbus  isle,  proccssu  tempo- 
m,  cancrostts  et  pestifcr  invaiuit.  Aiiiiqiiiius  enim 
«M  tOU  civiiate  vix  unus  fencralor  invcmcbulur, 


m 

liiis  ali^uid  desiiTereli».  i 


rETRl  CANTOIUS 
hcm  E 'clesiaslici  c:ip.  ^  ^j^*^  laudando  sic,  e(  non  corripiendo  eum. 


m 


XII  :  c  Si  bene  feceris,  scito  cui  feceris,  ei  erii  libi 
gralia  129  niuiln.  Da  bono,  el  ne  rcceperis  pec- 
cnlorem.  0ene  fac  huniili,  el  ne  dcderis  iinpio, 
prohibe  panes  iiii  dari.i  llem  Tol>i3e  cap.  iv  ;  c  Pa- 
nem  luum  cl  vinuin  luum  supcr  sepulluram  jusii 
cousruue,i  ul  sepelialur  justus,  c  ct  noli  ex  eo 
manducare  el  bibcre  cum  peccatoribus  et  bistrioni- 
bus,  I  id  cslproeo  qiiod  peccatores  sunt  noli  com- 
municare  eis,  sicut  ii  qui  nuiriunt  histriones  et  d€- 
sidcs,  cum  csuriant  Christi  pauperes.  Itcm  Seitec», 
epistola  29 :  c  Anie,  inquit,  circumspiciendum 
est  cum  quibus  cdas  el  bibas,  qiiam  quid  edas  et 
bibas.  Nam  siiie  aniico  visceraiio  leonis  ac  lupt 
vila  esl.  Iloc  auiem  non  coniinget  libi,  nisi  seces- 


poenitenlia  arcendo.  Ilcm  alius  receplus  in  domo 
pauperis,  rog^vit  eum,  ut  necessaria  130  cocns  ei 
emeret  et  |)raep:irarct„  qui  necessariam,  non  super- 
fluam  comparavit.  Videus  hoc  viciitans  de  consianlo 
nihil  saiur  hislrio,  scilicet  de  alieno,  ait  :  Ncscis 
quos  iii  bospiiium  receperis.  Lauliores  el  superfliios 
cibos  quaeriinus,  supra  id  quodsat  esl  nobis,  et  Tar 
mitiae  tuje,  compara  nobis.  Qui  rcspondit  :  Iti  lioc 
cognovi  quod  ganeo  et  leccalor  es.  Et  expulit  eun^ 
supcr  buineros  cjtis  carnes  emptas  jaclans.  Qui  re- 
cedens  benedixilci,  diceiis,  se  nonnisi  uimin  hospi- 
tem  viriiiu  invenisse,  exemplum  ciijus,  si  alii  imi- 
tati  esseni,  jain  pridein  ab  arte  liidibriosa  recessis- 
sei,  ct  pceaiiuisset.  Itetn  alius  accipiens  a  poteiite 


seris ;  alioquin  babebis  convivas,  quos  ex  turba^  ^  quindecim  libras,  miies  vero  ab  eodein  sexaginla 


saluianlium  nomenclator  digesserit.  Errat  auiem 
qui  amicum  in  atrio  qiiaTit ,  in  convivio  probaL 
Niillum  habet  ma]us  malum  occupatus  homo,  el 
bonis  sui.s  obsessus,  quam  quod  amicos  sibi  putal, 
quibus  ipse  non  est ;  quod  beneffcia  sua  efiicacla 
judicat  ad  conciliandos  amicos,  cnm  quiiiam,  quo 
plus  debenl,  magis  oderint.  Leve  »8  aiieoaro  debi- 
torcm  facit ;  grave,  iuiinicuin.  Quld  ergo?Benetl- 
cia  non  paraiil  ainicilias?  parant  sl  accepturos 
l.cuil  eligere.  3i  collala»  non  sparsa  sunl.  Itaque 
diim  sanae  menlis  es,  hoc  consilio  sapieutium  utere, 
ui  mngis  ad  rem  exislimes  pcrliiiere  quis,  qu:iiii 
qtiid  acceperil.  Item  Hierouyinus  :  Paria  siinl 
bistrionibus  dare,  el  dxmonibus  iiiiraobre,  si  quia 


nou  quia  IiQiuioes.  Itera 


bistrioQes  sunl   dederis, 
tersifieator  quidam  : 

Anie  Jomtstaluam  crepuil  salur  hhtrh  piBnam; 
JuppUef  intlUuit  vivere  de  proprio» 

Item  ex  propria  ratiocinalione.  NuIIum  genus  homi- 
nuiu  esl,  in  qtio  non  invenintur  aliquis  utilis  usus 
contra  uecessiiates  biiinaiias  (<le  quo  non  possil 
dici  ;  c  Aliquisqiie  inalo  ruit  usus  in  illo  i)  praeter  hoc 
genus  hominum,  quod  esl  monstrum,  nulla  virtute 
rclemplum  a  vitiis,  necessitatis  buinanae  nulii  usui 
aptum. 

Si  dicas  quod  aptum  esl  ad  laudem  alicui  compn- 
randam,  absit  hoc;  quia  non  minus  turpe  csl  lau- 
dari  a  turpibiis,  qiiam  ob  tiirpia  laudari.  Itcm  :  Hoc 
genus  hominuin  indixit  naturo'  beiluin  et  inuiido, 
cui  nihil  salis  esi,  quud  oiunia  devorat,  sibi  cl  alii 
iuimicum,  ei  ideo  inaxime  repcllctidum.  Iiciu  Hie- 
ronynius  non  soluin  talcs,  verum  fautores  eorum 
promoveri  prohibet.  inquicns  :  llcri  in  foro,  hodie 
iii  choro;  hcri  faiiior  hi?>trioiiuin,  hodie  consccra- 
lor  virginum.  Iino  Iiodic,  ei  omni  die  vitap,  simul 
fautor  histrionuin  et  consecrator  virginum.  Ilem  : 
Ui  ii:irratioiie  sua  qua^i  proprlis  jaculis  confodiun- 
lur.  Ail  eiiiin  quidain  ex  eis  :  Jactautur  illum  dtvi- 
lem  siiigulis  aniiis  sibi  scrvire  in  lauta  sumina  num- 
morum,  quasi  pro  rctldiiibus ,  sibi  dcbilorum» 
illuin  alium ,  el  lertiuat  in  unla ;  deinde  oinui- 
bus,  maxime  clericis  divitibus ,  imprecaius  esi,  eo 
qitod  pcssiinis  moribus  cjus  favisseut,  suinptus  cis 
siiperfluos  exhibciido,  rhyihmosi  fUbuIas,  ci  gpslus 


solidos  vilissimx  uionetas,  probato  latnen  primo, 
quod  iniles,  ei  quod  captivatus  essel,  inquii  :  Mlhi 
Uidibrioso,  el  sine  contradiciione,  et  probaiione  de-^ 
disti  taulatn  summam,  viro  antetn  iiigenuo  ejusde;ii. 
condiiionis,  ctyus  el  tu,  strenuiori  le  el  utiliori  forie 
Reipublicx  si  iu  apice  rcgimiuis  essei  consiitulus, 
dedisli  tatn  modicani  sumtnam  cum  indigeat,  nec 
siuc  probatione  ?  indignatusque  dedit  milili  quinde- 
citn  libra&quas  accepecal.  Iiem  nalura  apuin,  qiun 
exploilit  burdones,  monstrai  tales  a  domibus  essC; 
arccudos.  Uude  Virgiiius : 

Jgnavum  [ucQt  pecut  a  pra:tep\but  arceni. 
(L.  ly  Ceorg.  107.) 
CAPUT  L, 

^  Comra  feneratoret. 

Posl  prxdicias  spccics  cupiditatis  pcssinv.im  gr;- 
ous  exus,  hoc  esl  usuraiu,  iu  praisenii  litulo  siigill.n- 
biiniis.  Uiide  David  :  c  Kx  usuris  el  iniquilaie  re- 
demisli  anituas  eoruin  {Ptal.  Lxxt).  »  Talentuin  na- 
turae,  e|  talentum  gratiae  praecipit  Dominus  inuUiidi- 
care,  daiido  illud  ad  usurani  (J/.ia/i.  xxv),  Qt  ideoy 
ul  centupliim  accipiatnus,  et  vitain  a;lernam  possi- 
deamus  (Mauh.  xix).  Uudc  Augustinus  {In  ptaL 
xxxvi,  concionc  3,  ad  ver.  2G) :  Miscr  hoino,  cur  fc- 
Dcrarts  homiui?  Feiierare  Dco  ct  ccntuplum  acci- 
pies,  el  vitam  a^ternam  possidebis.  Ne  sis  servus 
iiequaut  abscoudens  laleiitum  Domiiii  lui,  sicul 
advocatus  linguam,  vel  scieiiUam.  suam  vendeiiSt 

D  quod  pcjus  est,  quam  abscondere.  Si  enim  servus 
Jncrrpatur  a  Domino  siciil  iiequam,  qui  abscondtl 
talentuin  Doinini  sui  (Mailh,  xxv),  multo  inajori 
increpaiioue  digiuis  esl,  et  ucquior,  quia  male  ero- 
gnt  vcudcudo  iilud.  TalcMiluni  vero  fortun.e  vel  pe- 
cuuiae,  sicut  el  lalcnluin  ciilpa:,  [iirohibct  Douiinus 
dari  ad  usuram,,ncctionet  Uiientuin'  poui.x.  Augiis- 
linus  (in  ptaL  mv  ad  ver.  12) :  Usura  eniui  esi 
cum  plus  exigilur  in  pcenai,  quam  commissum  sil  in 
culpa.  Ex  usitris  aulem  poense  ct  culpse  c  redituet 
Porainus  animas  corum  (Psal,  lxxi),  i  qui  rcde- 
mcrint  anitnas  suas  per  absiiueutiam  ab  usuris  pe- 
cuniae,  ei  poenai  snpra  quantitatem  culpae  illaix  :  a 
quibus  qui  non  abstiuucrint,  diabolo  assimilantur. 
Sicut  cnitn  diabolushomini  tnuiuo  dat  peccatuni,  ul 
ah  co  allud  rccipiai,  quia  i  sanguis  sanguiiiem  te- 


fin 


VERBUAT  ABREYUTUIf. 


m 


ligtl  {(he.  IV),  »  et  peccaliira  quoJ  slaiiro  non  cli-  A  el  ille  quitlem  occulius,  ncc  fenerabaiur  nisi  pau- 


luilur  per  poeiiilenliam,  131  suo  pondere  ad  aliud 
iraliil;  tic  homo  fenerator  talentum  pecuniae  dal  ad 
Bsnram  {P$aL  xiv),  utaliud  recipiat. 

Et  skut  diabolus  lalenium  peccati  non  ?iilt  sibi 
reddi  (qula  qoanto  diutius  detinetur,  tanto  aroplius 
muliiplicatur),  sic  nec  feneraior  taleiituro  pecuni» 
credituro  proximo ,  qui  eiiam  dando  ad  usuraro 
pcjor  est  exactore  diabolo,  qiiia  dinbolus  auctor 
ouinis  malitiae  talentum  suum,  non  alienum,  mu^ 
iNiini  dat ;  feneraior  ?ero  dando  mutnum  talentum 
pccunix»  noR  suum,  sed  Dei,  et  quo  proximus  gra- 
tis  esset  juvandus,  et  ob  boc  sibi  collaium  Doquiter 
dat  ad  usuram,  qui  etiam  lempus  vendil,  ut  propler 
dihiionero  temporis  ronjorem,  plus  lucri  recipi:it. 


pcribiis,  nec  lunc  nisi  clam,  etdaU  Qde  quod  non 
publicarenl.  De  qiiosi  forle  oriebatur  prava  suspi- 
cio,  dicebatur  domus  iilius  dointis  diaboli,  viuea, 
puteus,  ager  diaboli,  et  deinceps  osculuin  pacis 
non  dabaiur  ei  in  niissa.  Iguis  a  vicinis  in  donio 
ejus  non  suniebatur,  sed  nec  132  cuin  eo  aliquis 
aliquod  participiuin  babebat.  Pueri  eliaro  ad  ej,us 
occursum  expavescebant,  ct  alteruler  eum  digito 
luonstrabat.  Adeo  eniin  deteslabile  tum  tcmporis 
fuit  vilium  usurab.  Nunc  aulcin  txce  leniporuiu 
iiostroriim : 
Fiitnl  jain  isla  pa/afN,  cufnuni  el  tn  acla  referri. 

(JuvEN.,  sat.  II.) 
Prob  dolor!  Uomines  tam  detestabiles,  nunc  fiuiit 


De  qao  etiaro  David  :  <  Muttiab-tur  peccator,  i  a  ^  ciibicularii    principum,   et  prxlatorum  ;  qiioruiu 


Deo,  talentam  naturae,  graliae ;  lalenlum  culpx  a  dia- 
bolOy  c  et  non  solvet.  Justusautem  miseretur  ei  reiri- 
buet(Pia/.  xxx^  i) ; » quia  c  jucundus  bomo  qui  misere- 
tur»  etcommodat  (P$al.  cxi),  »  gratis  disponit ,  etc 
cEgenus»  autero  a  feneratore  c  mutuabitur, »  ta- 
lentam  pecunide,  c  el  non  solvet» »  quia  non  babet 
onde,  nec  creditor  vult,  ut  solvat,  putans  quod 
aiopUus  recipiel.  Et  cum  pejus  non  possit  impre- 
cari  alicui»  quam  ut  incidat  in  manus  diaboli,  Pro- 
pheta  majorem  exisiimans  iniprecatiooem,  qua  im- 
precatur  alicui,  ul  incidat  In  manus  et  laqiieos  fe- 
ueratoris,  ait :  c  Scrutetur  fenerator  omnem  sub- 
stantiam  ejus,  et  diripiant  alieni  labores  ejus  (P$aL 


filios,  pecunia  fenebri  interveniente,  in  priiicipes 
et  pra*latos  Ecclesiae  promoverunt,  c  iii  sedeanl 
cum  principibus,  ct  catbedram,  et  solium  giorias 
teneant  (/  Reg,  ii).  »  Hi  sunt  etiam  loculi  et  san- 
guisugae  principum,  quia  cum  omnia  suxcrint,  evo« 
munt  in  fiscum,  ut  possit  dicere  princepsad  saii- 
guisugam  talem  : ' 

Macra  catum  repete$  arcUm^  quem  macra  $ubi$ti. 

(lloRAT.,  lib.  t,  ep.  7.) 
Isti  eiiam  nomen  Judxonim  adepti  sunt.  Prim  tpe& 
eiiim  eos  luenles,  non  permitlunt  eos  soper  aliquu 
criinine  accusari,  dicentes:  Isli  noslri  Judaei  sunl, 
imo  pejores  Judxis  sunl,  quia  Judxus,  ex  pr»:- 


cviii).  »  Unde  Isaias  (cap.  vj :  c  Alieni  comeileiil  c  **^*''*»**®  ^^^^^  *  !  ^®"  feneralur  fralri  (Deut.  xxiii),» 


labores  eoruro.  »  Alienus  est,  qui  gratis  non  dat 
mntiiuro  proxiitfo.  Cum  itaque  summe  accrescit 
al|{|uid  ex  dilatione  temporis,  vel  cuin  poenae  adji- 
citur  snpra  culpam,  usura  commiiiiiur,  qu«  ser- 
penti  et  cancro  comparatur,  quia  scrpit,  ct  pau- 
htlin  crescity  ut  totum  corpus  occupet.  Unde 
poeta; 

Bine  u$ura  vorox  avidumque  in  tempore  fenu$. 

(LucANOs,  lib.  I.) 
Coinparator  etiam  igni  sacro,  boc  est  exsecrabiK 
tt  inexstinguibili ,  necnon  et  morbo  qul  dicitur : 
<  Noli  nie  langere. »  Habet  autero  usura  multa 
«mbracula,  et  pallioLa  quibus  tegatur,  et  quasi 
txcosetur.  Inter  quae  boc  maximum  est,  quod  cre* 
ditur  alicui  vile  pro  caro ;  puta  paiinus  fucatus, 
rel  aliud  roerQimoniuro  vile  pro  cara  specie.  Sic 
aulem  vendens,  reique  venditx  et  credius  pretium 
aogens  ex  dilatione  teinporis,  plus  peccat  eo,  qui 
Miutaat  ad  usuram  caram  speciem  pro  cara.  Ule 
enim  rem  vilem  prc»  cara  sub  pallio  et  specie  mer- 
catnne,  non  dico  vendidit,  sicut  asserit,  sed  ad 
asunm  dedtl,  ul  com  augmento  recipiat.  Item  : 
Fenerator  plus  peccat  quam  fur,  qui  tantum  de 
M>cte,  vel  elam  bominem  suis  bouis  spoliat,^  vel 
btro,  qui  de  die  et  manifeste.  Hic  eniin  continuat 
Hialellciuin  et  artem  rapiendi  boiia  proxiinorum ; 
illi  vero  iion.  Item  :  Morbus  iste,  proccssu  teinpo- 
rii»,  cancrosas  et  pestifcr  iuvaluit.  Aniiqiiitus  enim 
4M  tou  civitate  vix  unus  fencralor  iuvcuiebulur. 


scd  taiituin  alicno  ex  promissione  ;  iste  autein  et 
proximo  et  alieno  conlra  pncceptum  Douiini  fene- 
ratur.  Tales  etiam  iu  detestationem.  criminis,  si 
clerici  fueriiit,  non  potest  clericale  piiviiegiuin 
adversus  principes  tueri.  Confiscantur  euiin  omnia 
bona  eorum  cuin  decedunt,  ui  in  eis  nullain  pote- 
statem  babeat  episcopus,  vel  ipsi,  etiamsi  teslari 
voluerint  ex  eis.  Exemplum  autein  de  inonacbis 
cadaver  feneratoris  ad  sepuliurnni  deferentibus, 
milite  qiiodam  domino  fencratoi  is  ei  obvio,  patet 
supra  in  titulo  :  c  De  accipienlibijs  inunera  illicite 
acquisita  (Yide  notas  in  cap.  46).  »,  Tales  maledi- 
ctionem  lianc  incurrunt  :  c  Ya;  qui  deprxdaris,  quia 
et  ipse  deprxdaberis  (l$a.  xxxiii). »  Sed  et  maxitnq 
D  pudeat  praelatos  nostri  temporis,  qui  dato  decreto 
ab  Alexaiidro  III  in  Lateranensi  concilio  (iii,  aiino 
1180),  de  bac  peste  peuitus  per  senientiam  anaibc- 
niatis  eradicanda,  adbuc  tamen*  pestiferos  illos 
palpant  et  in  suis  viliis  fovent.  Unde,  cum  a  qui- 
busdam  prxseniibus  in  concilio  quaereretur,  q^ui  et 
quales  sententia  data  percellereiilur ;  responsum 
est  a  quodam  praelato  quod  notorii  tantuin.  El  cuin 
processuin  esset  in  quxstionem  qui  essent  nolorii, 
dictum  est :  Qui  publice  faterentur  se  esse  usuru- 
rios,  vel  aliquo  signo  noto  bocindicant,  utscilicet  qui 
capistrum  venale  in  summitate  virgan  fenerandnin 
pecuniam  circumferant.  Sicque  est  exsuflDalum 
decretum  illud.  Iiem  :  In  Iios  intorqueri  potest  per 
cuutrarium  scnsum^  qiiod  dicium  est  Ad.v  n  Pa- 


159  PETRI  CANTORIS  160 

mlno  :  c  In  labore  el  sudore  Tesceris  pane  luo  \  aiil  tesiis  verum  testimonium,  quia  advocnius  ven- 


{Gen.  i«ii).  I  Tali  vero  dicilur  :  In  labore  el  su 
dore  vulius  alieni  vesceris  pane  alieno.  Et  Isaias : 
cRegionem  vesiram  coram  vobis  alieni  devoranl 
(lia,  i).  I  Et  leremiae  cap.  xvii  :  c  Clamat  perdix, 
fovit,  quod  uon  peperit;  fecit  diviiias,  et  nou  in 
jndicio,  in  medlo  dierum  suorum  dereliiiquet  eas, 
et  in  novisslmo  suo  erit  insipiens.  i  Perdix  avls  est 
immunda»  per  qnam  sicut  haereticus,  ita  reneraior 
accipi  potesl,  qui  congregat  diviiias  alicnas.  Et  non 
in  judicio,  quia  Injuste,  el  ti  non  juste»  tamen  quo- 
cunque  niodo  rem  (Horat.»  1. 1,  ep.),  sed  iii  Dovis- 
simis  suis  reperietur  Insipiens.  Haec  est  enim  priiiia 
pcena,  quae  manet  tales.  Vix  133  haereditas  taliuni 
transit  in  tertium  haeredem,  sicut  plurima  exeinpla 
docuerunt.  El  qula 
Non  habet  evenlus  sordida  prwda  bonos, 

(OviDiDs,  elegia  i.) 
et  quae  niale  parla  sunt,  male  dilabuntur. 

Secunda  poena  eorum  e&t,  quod  vix  poterunt 
ablata  restltuere.  Adeo  eiiim  hoc  peccatuin  supcr 
onini)  alia  villosum  est el  lenax,  vel  si  habent  unde 
restit*jere  possint,  donalores  malunl  esse  quam 
ablatorum  restitutores. 

Tertia  poena  erit  eis  in  geheniia  :  quod  auruni 
bullieiis  super  ipsos  eiiles  cuui  Nero.:c  elTtindelur 
abundauter,  et ex  oiiini  paile. 

Qiiarta  pociia  (Yide  inrra  c.  5i).  qiiod  pater,  qui 
niale  feneralus  est  pro  fllio,  et  filius,  qui  In  rapi- 
Dam  ejiis  eo  inortuo  introiit,  sibi  iii  dijlogo  iiiipro- 
perabunt,  imprccabuntur,  se  invicein  lacerabunt, 
et  uterqiie  in  alterum  involabit.  CruJclc  eliain  est 
et  periculo.sum  a  reneratore  rencbrem  pccuiiiani 
accipere,  vel quatncunqiie  aliani,  dtiin  euin  talein 
esse  cognoveriinus  exeinplo  beali  Tobiac ,  qui  ait 
(cap.  viu) :  <  Filii  saiiciorutn  suiuus,  et  iiou  possu- 
mus  ila  ronjiingi,  siciilgentesqu.eiguoruiit  Dcum.i 
Et  auctoritate  B.  Hieronynii  diceniis  :  Cavenduui 
est  nobis  maxisiie,  ne  ab  illis  accipiamns  muncra, 
qnos  novimus  vivere  de  lacryniis  pnupeniin,  ne  di- 
Ciilur  nobis :  c  Si  videbas  furein,  currebas  cuin  eo 
{Pial,  XLXi).  I  Exemplo  etiam  B.  Fursei  (l.  I  Surii, 
dtei6Jan.)  niacula  Icprac,  vel  morpliex  percussi, 
€0  quoda  reiieralore  acceperal  tunlcani ,  quem  taincii 
talcm  esso»  igiiorabat,  sicut  in  legeiida  ejus  legi- 
tur. 

CAPUt  Ll. 
Contra  advocaios. 

Supradicto  generi  houiinuin,scilicei  foneralorum, 
afmlle  cst  'iliud  genus  hominuin  in  cupiditate,  hoe 
eat  advocaiorum.  Sicut  eniin  intilliplox  laleiitum 
f  mutiiauir  peccator,  et  non  solvet  (PMal.  xxxvi),  i 
sic  aJvocalus  gratis  taleiitthn  naturae*,  lalentum 
scienli;c  et  gratije  a  Deo  accipit,  ct  nulium  gratis 
s  Ivit,  se.l  lingiiam  venaiein  facit,  licet  sit  modicum 
nieinbrum  in  udo  situin,  ei  de  racili  labile.  Quod 
tainen  o.liciuin  suuin  vendere  possit  advocatus  le- 
sta.ur  Augustinus,dicens  (epist.54aJ  Macedonium]: 
Nou  tlcbwt  judex  Idco   veudorc  jiislum  judiciuni , 


dit  juslum  palrocinium,  et  jurisperkus  verum  con- 
siliuin.  Si  Jiidex  es ,  vide  ut  habeas  unde  vlvas. 
Vendere  enim  judicium,  etiamsi  indigeas.cum  ju« 
dicium  adjunctum  sit  officio  judicis  et  justitia-, 
Siinoniacum  est.  Si  patronus  es,  et  salarium  babes 
ab  ecclesia,  ecclesine  stipendiis  milites;  vel  si  noD 
eges,  non  licet  tibi  vendcre  patrociniuro,  qnod  gra- 
tls  tunc  est  confcrendum. 

Si  eges,  c  dignus  estoperarius  mercede  sua  (Luc. 
x),  >  moderala  tanien,  non  superflua.  Prosequor 
ergo  viiiuin  quod  circa  offlcium  advocationis  exer- 
cctiir,  non  ipsuin  otBcium,  iion  artem  quia  : 

134  ^'  "^^^^  ''''>'  rtciiia  60111S  erroreMub  ipso^ 
Pro  vilio  virtiis  crimiiia  scepe  tiilii. 
n  (OviD.,  iib.  1  De  remedio  ainor.) 

Non  rcs  in  viliiiin,  sed  matefacta  caduni, 
(Galluspoeta,  elegiai.) 
Hoc  genus  hominum  non  solum  pro  cupidilate 
sui,  verum  etiam  pro  viliiate  officii  sui  aDtiquitas 
reJarguit.  Sicut  eniin  pugiles,  cursores,  praecones 
et  hujusmodi  alii  officiales  viles  eratit  el  abjecti,  ita 
etadvocati;  nec  flebat  aliquis  advocatus,  nisi  in 
paupertatis  suae  remedium,  ut  officio  cibuin  qiiaeri- 
larct.  Hodie  autein  hoc  gcnus  bominum  niaxime 
repreliendendum  est,  de  cupiditate  et  ncgligentia 
sui.  Omissis  enim  artibtis  libcralibus,  c€ele.stib(isque 
discipliiiis,  oninos  codicem  legaul,  et  forjn  ia  quae- 
ruiit  ut  foris  et  In  exlerioribus  appireant,  sicque 
gl)riain  et  lucriim  meudicenl.  lios  Aposiolus  de 
Q  vilitate  offlcii  redarguens,  in  prinia  Epistola  ad  Co- 
riHthios  cap.  vi„  ait:  c  Saecuiaria  igilur  judicia  &i 
habueritis.  coiiieinpil!iilcs ,  1  et  viles,  c  qui  suni 
in  ecclesia„  illos  coiistiluite  ad  Judicandum ;  1  pru- 
dciiiiores  vero  et  subtllis  veiiac  liigeiiil,  pnedica- 
tioiii,  lectioni,  coiiteniplatioiii  et  orationl  vacont. 
Iteni  ad  haec  poeta : 

Si  fortuna  volet  fiet  [Excusa,  fies\  de  rlulore  conntl. 
Si  volet  kcec  eadem,  fiet  (ibid.)  de  consule  rhelor. 

(JUVENALIS,  Sat.  VII.) 

>  itis,  pauper  et  abjectus.  Item :  Yidi  morbmn  ii:- 
curabilem ,  ad  quem  curandum  non  iiivenieliatur 
medicus,  quia  de  saluie  aegrotaniis  desperabatur ; 
sed  nunqiiam  vldi  causam  adeo  perditam  vel  iii* 
justam ,  pro  qua  tuenda  iion  invcuiretur  advoca« 
D  tus. 

ItemtlnTripartita  historia  legitur  (lib.  x,  c.  3.), 
qtiod  Joannes  Chrysostomus  vocatus  fuit  ab  amicis 
suis  ad  officium  aclvocaiionis»  forte  propter  lucrum, 
et  quia  ad  officlum  idoneus  fuit,  id  est  nalnra,  fa^ 
cuiidia,  sciemia,  quod  officium  ,  ceu  pestem  eS  in- 
justuin,  viueque  conlrariuni,  statim  respiiebat.  Item 
Sidonius  :  Hi  sunt  qui  timent  etiam  qui  timenlur; 
hi  sunty  qui  soliii  sunt  inferre  caiumnias,  aflerre 
niinas,  auferre  substaniias.  Hi  sont,  qui  caiisas 
morantur  admissl,  impediunt  praetermissi ,  fasti- 
diunt  adinoniti,  obliviscuntur  potati,  dedignantur 
locupletati.  Hi  sunt  qui  emunt  lites,  venduutiu- 
tercessiones  judicanda  dictani,  dieiata  convelluDi, 
attrahuDt  litigaiiiros,pcrtrahunt  audiendos,  trahuot 


161  VERBUli  ABBtlEViATtJll.  m 

tdcTctos,  relrtthanl  Irsnsigentes,   reiracUDt  trans-  A  advocti  intaita  Dei,  ?cl  gratiu  amic!,  vd  cautt 


adiunes*  Hi  sant  qui  inTident  reverentiaoi  clericiSt 
orifiiieoi  nobiUbtts»  coneessam  prioribus,  congres* 
soM  aeqaalibus,  einctisjura,  discinclis  priviiegia, 
scbobs  iostitnendis ,  bonorarium  instiluentibus» 
boDorem  inslitulis.  Hi  sont  iii  exactioiiibus  har- 
pf i«,  In  collationibus  statuae,  in  quxstionibiis  be- 
sliar;  »d  iotelligeodumsapei,  ad  judicandum  liKnei, 
ad  soGceodeoduio  flammei,  ad  ignosceiidum  ferrfi, 
ad  ralleodum  vulpes,  ad  irascendum  tigres,  ad  s^ 
Tieodiim  taori,  ad  consumendum  minoiauri.  Quo- 
nim  si  oares  afllaverit  uspiam  rubiginosi  aura  mar* 
sopii»  qood  si  dolosi  species  refulgeat  nummi,  mcvx 
videbis  et  oculos  Argi,  ct  SphiHguio  ungues,  et 
Briaril  roaoos,  et  perjuria  Laomedoiitis,  et  135 


lacri,  sed  qoi  iiiiuiiu  Oci  hodie  rarus  invenitur;  ob 
qnam  causam,  si  advocarei,  liciie  et  merilorle  lioe 
posset  raccrc.  Unde  Dominus  :  c  Caiisa  vidux  iutret 
ad  te  (Deut.  x;  /m.  i),  i  judicem;  audienda  vel 
lermiiinnda  :  c  Ad  te,  i  aJvocalum  defendentUi. 
Job  etiam  fuit  advocalus  panperum  in  causis*  Undc : 
ff  Fui  pes  claudo,  oculiis  cxco.  Paier  eram  paope- 
nini,  ei  caiisam,  qiinm  nesciebam,  diligenter  inve- 
stigabam.  Conlcreb;iiii  molas  iiiiqiii,  et  de  dentibos 
illius  aorcrcliain  pnedam  (Job  xxix).  i  Siinilis  el 
qai  ail  :  f  Eripieiis  liiopem  ci  egenum  de  manu  for- 
tiorurn  ejtis,  i  clc.  (Psul.  xxxiv.) 

136  Hodie  cnm  paiicap,  vel  nuUae  miserabilcs 
personae  veniaiit  in  quxslionem  litigli,  sed  divites 


Ulyssis  argotias,  et  Sioonis  r.illacias,  et  fidem  Po*  B  qiiaestionem  super  praediis  et  iiiuiilibus  agiuntes. 


Ijmoestoris,  et  pielaiem  Pjgmalionis,  ei  Achito- 
pbd  coosilia  (//  Rtg.  ivii) ,  et  Absalonis  oscuia 
{11  Beg.  XV). 

CAPUT  Lll. 

Le§ibu$  iftWnis,  in  easibut  tuis,  poiius  esse  judican- 

dum  quam  kumanit. 

Panboiirom  cap.  xxiii :  «Veriuiem  eme.et  noli 
Teodere  lapieoliam,  ei  doctrinam,  et  intelligen- 
tioio;  »  sed  i  gralis  date,  quia  gratis  accepisiis 
{Mmuk.  x;  Rom.  iii).  i  Ne  dicaiis  sicul  siiperba 
fldeo  :  Si  justificalionem  habeo  ex  fide,  qiioinodo 
grails? 

Item  :  Sieut  legitur  in  iragoedia  quadam  Scnerae : 
TisoB  est  cuidam  quod  videret  Ncroneni  apud  in- 


eiim  eiiam  advocare  in  causa  iiiiuiiu  Dci  periculo- 
suio  sit?  quippe  gloria  et  amliitio  fori  sa*pe  excas- 
cant  nns.  Adeo  timomus  cadere  k  causa  etiam  in- 
Justa ,  ne  vi.leamur  inscii,  peniius  dcsisiendum 
esset  a  patrocinio  causarum,  cum  hOneslioribiis  el 
utilioribiissludiis  vacarepossiinus.  nisi  catisa  viduttt 
vel  alicujtis  miserabilis*personae  (quaui  Domtnus 
prxcipit  tueri)  intraret  ad  te  judicem,  vel  advoca- 
tnm.  Craiia  autcin  amici  advocare,  periculoslus  esl. 
Licel  eiiiin  graiiam  amici  tibi  sic  compares,  umlo 
forte  ad  tempus  tibi  concilias;  ex  parteautem  ad- 
versarii,  ciim  niulios  solJicites,  plurimum  odii  ct 
perpelui  colligis.  Si  dixeris  Tiieor  causam  amici,  ut 
euin  ei  adversarium  moneam  ad  pacem.  Sed  quid 


feroi  balneaotem,  luinistrosque  circa  eum  aiiruiM  ^  crit,  si  causam  ejus  injti^tam  cognoveris?  Tunc  ino- 

iiebo  ad  paceni.  Per  transactionem  ergo  mones  euro» 
ot  paciscaiur  de  aiieno,  ut  aiieniim  recipial,  et  ila 
ut  rapiat,  el  cum  aliena  jaclura  dicetur;  tuqiie  si 
conductitius  rucris,  salarium  el  slipendium  luuro 
accipics  cx  rapina,  cum  de  sic  extorto  el  acquisito 
aliquid  sumpseris.  Sed  et  vir  quidam  Jusius  et  pru« 
dens,  el  comperiens  causain  amici  sui,  injustaro 
quain  prius  foverat,  reliquit,  transferens  se  ad  par- 
tem  adversarii  luendam,  non  tamen  sicut  proditor. 
Si  autem  causa  lucri  advocas,  si  indiges,  in  cxce- 
ptionem  et  remedium  pauperlatis  tuaeticct  tibi,  dum 
tamen  secundiMu  proporiionem  justi  pretii  rccipias. 


lervens  infundere,  dicenlemque,  cuin  viderct  cho 
miB  advocatorum  ad  se  venientem  :  lluc,  iiiquii, 
veoale  genos  bominum.  0  advocati  amici  mel  accc- 
dite,  ut  inecum  io  hoc  vase  balneetis  :  adbuc  eiiim 
foperest  locus  in  eo,  quem  vobis  reservavi.  Iiein  : 
Ex  eo  quod  turpe  et  ignominiosuin  est  alicui  expro- 
briri  cjus  lingoam  esse  venalein,  vel  quodcunque 
merobrom.  lieretricum  enim  est  venalitaii  inembra 
soa  exponere,  niembra  habere  vetiafia.  Itcin  :  £x 
verbo  sapientis  tractautis  causas,  scd  impedili  vi- 
dere  verum  propter  turbam  advocalorum  garrien- 
tioin.  Bene,  inquit,  priiicipibus  sic  qiii  cercbelios 
amoverunt  ab  ecclesia,  qui  si  eam  a  coiereJlis  ad- 


ne  plus  media  pai ie  jnsli  preiii,  nc  pro  modicu  la« 
vocalis  mundassenl,  opus  luelius  et  uiiliiis  percgis-  |.  bore,  plurimum  slipcndii  exigas.  Si  vero  non  iti- 
seol.  Item  :  Hi  in   novissiinis  suis  inaxiiiie  inve-      diges  et  accipis,  morlalilcr  peccas ;  quia  juslitia 


niuntur  iosipientes ,  turpiqiie  inorie  decedentcs. 
Quidam  enim  quia  linguam  veiialein  babiierunl, 
muti  et  elingues  moriem  antecesseruni.  Cuidam 
etiam  roorienii  visa  est  liiigtia  celerins  aura  inoveri, 
qoasi  dicerei :  Graviicr  ct  dc  lacili,  sicut  aruiido 
venlo  agitatur,  peccavi  iu  lingua.  Cuidain  visuui  est 
infiRrius  labium  inoveri  ciiius  lablo  crocodili.  Qui- 
dam  etiam  cuin  offerretur  cucliarislia  in  extremis, 
oit  :  Judicetur  prius  ulrum  rectuni  sit  quod  accl- 
piam.  Cui  asUntes  ;  Nos  qiiidem  et  rectum  et  jti- 
stum  jadicamtis.  Quibus  ille  :  Non  est,  inqiiam,  re- 
ctoin  jodieium.  Non  eniin,  cnm  non  sitis  niibi  pares, 
bobetis  we  juatc  judicare.  licin  :  Advocatus,  vel 


esl,  quae  unicuique  graiis    iribuit  qiiod  suuin  esL 

Si  consilium  hiiic  debiium  vendideris  ei,  praeser- 

lim  cuin  non  occuperis  boiiesiiori  vel  utiliori  stu* 

dio,  ergo  jus  suuin,  rem  sibi  debilam  vendis.  Sic 

igitur  furtum  vel  rapinain  comniittis,  cum  iion  gratis 

conferas,  quod  gratis  iribuere  debueras ;  sicut  legi- 

tur  Parabolarum  cap.  xxiii :  <  Veritatem  emc,  etooli 

vendere  sapicntiam,  et  doctriiiam,  et   inielligeii- 

tiam.  I  llle  autem  non  pecrat,  quia  redimit  quod 

suum  esL 

CAPUT  LIIL 

Quod  soUdUaltt  nihU  habet  potitiva  juttitia. 
Ad  periculuin  hiijusoflicii  accedii,  quod  advocali 


m 


TOTRl  CANTORIS 


m 


poliiis  posilivaR  juslitise  Lomintim  (quae  nihrl  liabet  A  liabemus  omnia  prxccpta  observar^  ct  judicia;  non 

soliilitatis)  limiluntur  quam  divinae,  cum  David,  in 

persona  cujuslibel   fidedis,  per  Spiritum  sanctum 

dixerit :  i  Juravi  et  statiii  custodire  juJicia  justili» 

IHU!  (PsaL  cxviii).  >  Etitem  :  c  A  judiciis  tuis  non 

declinavl  (f6td.).  >  Item  Dominus  Moysi  Deuteron. 

cap.  XVI  :  c  Jtidtces  et  magistros  consiitucs  per 

137  singulas  tribus,  ul  judicenc  popiilum  justo 

judicio,»  legls  scilicet  divin«i  non  JustliilaiiaR.  Item 

Domliius  in  Exodo  cap.  xx,  et  Levitico  cap.  xviii, 

dcdit  leges  Moysi  per  quas  sufiiclenler  judicaret 

inter  proximum  et  proximum  In  casibus  suis.  Non 

c^rgo  ab  eis  recedcndum  In  c^sibas  maxime  spiriina* 

libus  earum,  cum  non>int  de  caeremonialibus,  sed 

ad  litteram  observanda,  sicut  manifeste  probatur  ex 


solum  autem  Judxis,  sed  'omnibus  gcniibus  baec  ob- 
aervanda  sunt,  si  Deo  militare  voliiiit. 

Quod  autem  nlhil  solidum  habeat  positiva  Justiiia, 
liquet  ex  eo,  qiiod  Dominus  certas  leges  de  inatriw 
monio  dederit  et  inviolabiles,  duodeciin  tantiim  pen» 
sonas  excludens  a  matrimonio  (Letll.  xx)  :  quibua 
addimus  in  exceptionem  quintum,  sextum  et  Aeptl- 
roum  gradum  (Vide  55,  q.  5,  Contradlcim.),  In  eU 
tamen  ad  libitum  nostrum  conjnii^enles  qucisdam 
et  conjunctos  separaiitos;  seJ  iii  sexio  gradu  legi- 
time  sunt  conjuncti ,  ergo  non  sunt  separandi  nisi 
causa  rornicaiionis.  Si  vero  matrimonium  non  est 
inter  eos,  et  138  scienter  toleramus  aliqtros  sio 
oonjnngi,  auctores  sumus  fornicattonis  eorum,  cum 


glossa  siiper  illum  locum  Numerl  cap.  xxvii :  c  Dalis  B  eos  pessumus  separare*  Item  (Supra  cap.  i3) :  Ha 

eis  possessionem  inter  cognatos  f  atris  sui,  et  el 

in  h^rcditaiem  succedant.  i  Origenes  {initio.  hom, 

ii,  in  Num.) :  Hxc  secundum  blstorlam,  palam  est 

oainibus,  quid  vigoris  Iiabeant,  qoi  sciunt  lcges 

istas,  non  soluro  apud  fllios  Urael  custodiri,  sed 

apud  onines  bomines,  qui  tamen  legibus.  vivunU 

Unde  apparel,  qtiod  libertasllliarum  Salphaad,  non 

solum  eis  hsereditatcm  coninrn,  sed  perpetiia  vi- 

yendi  jura  sseculo  dedit,  Vldes  quanta  sit  btstorlae 

uillitas.  Quis  Igltur  potest  leg(*s  istas  dissolvere, 

qiiibus  uiiiversus  mundus  utitur? 

Item  in  Numeris  cap.  xviii  :  c  Ecce  dedi  tibi  cu- 
stodiam  primiiiaru^i  mearum,;  omnia  quae  sancti- 


addimus  secundum  et  tertium  genus  affinitaiis,  qiii- 
bus  plures  laquel  ei  doli  dantur  pluribus  ad  con- 
jungendum,  vel  separandum  capiiosc,  quos  volue- 
rint.  Item  (50^  q.  3.  illudetiam) :  Ad  hoc  valet  il< 
lud  decretuin  captiosum,  boc  scilicet :  Quod  aliquis 
ducat  filiam  compatris  sui,  nec  laudo,  nec  viiupcro» 
nec  prohibeo,  nec  praeciplo,  sed  sl  eam  duxerit  con- 
jonctos  non  separabo.  Item  :  Qula  periculusum  est 
generaliiaii,  et  diffinitionibus  jodiciorum  astringi. 
Frequens  eiiim  est  aliqiiid  exirt  regulam  et  gencra- 
litatem  inveniri.  liem  :  Patel  decreta  esse  mobilla 
ex  eo  quod  in  corde  domiiil  papx  slnt,  ut  scilicet  ea 
interpretetur  ad  libitum  suum.  Quod  si  secundum 


flcantur  a  filiis  Israel  tradidi  tibi,  et  filiis  tnis  pro  ^  ea  ]ndicaverit,  juste  jiidicabit;  si  conlra  ea,  siinili- 


oflicio  sacerdoiali,  legitiina  sempiterna.  i  Horum, 
qti;e  ad  iitierain  in  his  observanda  sint,  et  quse  non, 
auctorltate  Scriplurarom  prof.  remus.  (Orig.,  honi. 
41,  in  Num.) :  Scrlptum  est  enim  :  c  Lex  Doroiui 
iiiimaculata,!  Irreprehenslbilis,  c  convertens  animas, 
if^stimoniom  Domini  flJele,  sapientiam  pnestans 
parvulis  (P$aL  xviii) ;  i  non  est, « Praeceptiim  Doinini 
Iiiclduin  illuniinans  oculos  :  Timor  castus  Doiniiil 
sanctus  perinanet  in  saeculum  sseculi :  Justitiae  Do- 
inini  rectae  laetiflcantcs  corda  :  Judicia  Domini  vera, 
justiflcaia  In  semetipsa.  i  Nisi  csscnt  hacc  singula 
diversa,  non  proprias  diffcrentias  Scriptura  unlcui> 
que  dcdisset.  Aliud  ergo  est  lex,  aliud  praecepium, 
8»liud  leslinionium,  aliud  justificatio,  aliud  judicium. 


ter  juste  Jndicasse  dicetur.  lii  ejus  enim  potesiate 
est  condendi,  interpreundi,  et  abrogandi  canones. 
liem :  Asseritur  Alexandrum  (III)  papam  dixis^e  se 
(si  paribus  rationibus  et  aequis  probabilitatibus  mo« 
yeretur)  paratnm  esse  judirare  pro  negaiiva,  quoiies 
jndlcatuni  est  ab  eo  pro  afflrmativa.  Ergo  positiva 
Justiiia  tota  pendet  de  voluntaie  judicis,  duin  tamen 
ple  et  ratlonabiliter  judicaverit.  Ob  quain  causam, 
quia  adeo  mobills  est  posiliva  justitia,  et  in  singulis 
casibus  alia  et  alia  ratio  reforinat  paclum,  qtiod  in 
ea  plene  instrui  non  poteris.  Ex  indignatione  magi- 
ster  Ivo  Carnotensis  libruin  decrctoniin  ad  pedc^ 
8U0S  projecit,  quasi  vilem  el  inulilem.  Ilcm  Agcl- 
lius  :  Lcges  urbiuin  tunt  lekc  aranearum,  quae  for- 


Uiide  alibi :  c  \ljtc  i  est  lei,  c  et  inaiulata,  et  justi-  D  tiora  anlmalia  tranamitlttnt,  roiiiu&  fortia  et  debiltors 
ficatioiies;  i  et  praecepta,  et  testimonia,  c  ct  judi-     retinent. 


cia,  quae  prxcepit  Dominus  Moysi  (xVum.  xxxvi).  i 
Oiniiia  auteiii  qiiac  sub  legis  tilulo  scribunlur,  ut : 
llncc  est  lex  paschx,  lex  circumcisionis,  lex  lepnr, 
ei  deinceps,  c  uuibra  suiit  fulurorum  (liebr.  x),  > 
nec  ad  litteram  servandu.  c  Christus  aulcm  iios  re« 
demit  de  inalcdicto  lcgis  (€al.  tii),  i  non  de  male- 
dicto  inandati,  vel  testimonii,  vel  judicli,  volens  nos, 
iion  legi,  sed  ntnbratilibus  judiciis  et  mandatis  ejus 
eslM!  subditos.  liein  Levit.  c.  xxiii :  c  Postquam  au- 
teiii  nicssucritis  srgetem,  ctc.  >  Glossa  :  Qiix  pielatc 
plena  siinl  ad  liilcrain  cusiodiri  pniccipiuiitur.  Itein 
cap.  xviii  :  c  Ciistodite  leses  meas,  etc.  i  Gloisa  : 
Nmi  sufllcit  partem  legis  cuslodire.  Necesse  euim 


Dat  veniam  eorviSf  texnl  censura  eolumba». 
(JuvEN.,  sai.  II.) 
Iiem  ex  verbo  sapieiitis  :  Posiiiva  jusiitia  maxime 
inobilis  e^t,  ideo  quod  ex  quibusdain   probabilitati- 
bus  et  siiiiilitudiiiibus  remolis  In  ea  alleg:aur.  Sed 
prudcns  judex  nuuquam  iiisi  in  cxprcsso  canone, 
vel  lege,  vel  manifesla  lationejudirat.  Scd  uec  ex 
pressus  canon,vellex  corain  sumnio  jiulice  sacculari 
vel  ecclesiastico  aliquid  habet  vigoris.quia  ex  corum 
pendct  institulione  et  voiiinlate.    Ergo  secundum 
Isaiam  (/sa.  mii)  recurrendum  estad  testimonium  ei 
legem  dcviuam ,  ut  ex  ea  allegi^s :  et  ex  exeinpl:i 
•aoctonini,  vel  ex  aequilatc  manifesta,  vel  viva  ru- 


165  VERBUM  ABBREVIATUM. 

ikme,  qQibua  nullius  unqHaai  auctorUas  potesl  re-  A  stolus  1  Tinioth.  v 

fragari.  Itcni  (dist.  4,  c.  Statuimui) :  Ex  solemnita* 

lilNia  ordiois  judiciarii  (puta  inducianim,  producen- 

dorum  leslium»  cilationuro  et  hujusmodi)  quae  mu- 

tantur  et  yariantur  proul  viderit  judex  expediret 

qaas  eliam  jam  ei  roedia  parle  Bononienses  refcctas 

abjecerant»  statiieiites,  ut  qua:libet  civilis  causa  a 

amsulibus»  jurainenio  ad  hoc  astriclis,  inrra  spa- 

llam  Tiginli  dierum  lerminetur.  Item  (Gouc.  Laier. 

ni»  snb  Alex.  III ^  tit.  I,  c.  3)  :  Canoni  derogatur 

caoone  contrario»  tacito  consensu  Romans  Ecclc- 

SiS,  el  usu  utentiuin  in  contrarium.  Qui  si  suflicit 

ad  abrogandum  canonem  querocunque  (ut  cancn  est 

Thelespbori  de  inchoando  j^unio  a  septuagcsima ; 

caooo  est  Lateranensis  concilii  (tJt.  I,  c.  13  ct  44, 


m 

c  Ncniini  cito  in.inum  iinponas» 
neque  communicaveris  pcccatis  alicnis.  >  Glossa  : 
Omnibus,  qiixcunque  Taciet  postea  ordinatus  a  te 
cilra  cliligeniein ,  discretam  el  diutinam  cx  mina- 
tionem.  Sufgill;«lur  otiam  vitiuni  ambitioiiis  in  ca- 
pitc  Itbri : «  Beatiis  vir  qui  non  abiil  In  consllio  Ini- 
piorum,  ct  in  via  peccalorum  iion  stetii,  ei  in  ca- 
thcdra  pcstilentiae  non  se;Ii(  {Psal.  i) :  >  nec  appctilt 
sive  sxcularem,  sive  ccclcsiasticani  dignitalcm  et 
temporalem,  vel  doctrinam  in  cathedra,  qux  sicut 
pestilcDiia  et  morbus  serpens  omnes  et  lotum  gre- 
gem  invasit,  per  quam,  et  se  et  alios  irrideul,  ct 
fallunt.  Unde  Uebraica  x-eritas  habel :  <  Beatus  ({iii 
non  sedit  in  cathedra  derisorum,  >  quibus  erit  vae. 
Quoniam  enim  et  se  et  alios  derident,  140  *  »<^<> 


ci  lo  appendice,  parte  xxx),de  non  promitieudo  ali-  B  per  osiium  {Joan.  i)  >  intranies  in  sanctuarium  Dei, 


cQt  eeclesiastico  benencio  non  vacaute;  canon  cst 
etiam  utilissimus,  de  non  conferendis  pluribus  di- 
gDilatibiis,  vel  Ecclesiis  139  ^^'icui  inlitulatis; 
caooo  eit  etiam  de  domo  episcopi  (dist.  41,  EpUco- 
Pm)  conslnienda  hauiili  juxta  Ecclesiam,  in  qiia 
pastat  se  et  paupercs,  et  caeteros  hujusmodi,  ma- 
xime  lllos  in  quibiis  non  est  dispensatum,  sed  tole- 
rat  Ecdesia  Romana  eis  obviari»  usu  utemium  in 
contnirium,  lacito  conseusu,  quia  nec  corripit,  ncc 
improbat,  ncc  dispcnsat,  sicul  dispensaret  de  bi- 
gamo  ordinando,  qui  sine  licentia  cjus  non  possct 
promoveri),  ergo  canones  et  jura  humana  nil  lia- 
bent  Tigoris,  nihil  firmitalis,  sed  abroganda  ct  de- 
lenda  provoluntate  uteniium  in  contrariuin.  Qiiod 
si  non  sufficit  (quod  vidctur,  quia  clericus  inscius 
raiionuro  de  iiicuria  et  negligentia,  argueiidus  est ; 
scientiaro  vero  habeiis  illorum,  et  eos  non  obser- 
vans,  de  inobedieutia),  ergo  usus  uteutiuui  in  cou- 
'crarium,  et  sine  dispensaiione,  quoscunque  utentes 
contra  quemcunque  canonem,  in  quo  non  est  tlia^ 
pcnsatiiin,  nec  conlrnrio  capilulo  ei  derogatum, 
Iraosgrcssores  constituit  et  inobedientes. 
CAPUT  LIV. 
Conlra  ambUiostfS. 
Succisis  diclis  speciebus  cupiditatis,  nunc  ma- 
ximo  elprxcipuo  ejus  ramo  succidendo,  hoc  est  am- 
biiioni,  securim  apponamus.  De  qua  suggilhinda  £c- 
clesiaslicus  cap.  vii  ait :  c  Noli  quaercrc  ab  houiine 
dacatuin,  neque  a  rege  cathcdram  honoris,  el  penes 


€  sedaliunde,  >  deridebnutur.  c  Va:  qui  deprx^daris» 
qiioninm  deprjedaberis(/sa.  xxxiii).  >  Item  episcopus 
Cenomanensig :   . 

Plurinia  cnm  Moleant  hominum  corrumpere  mores^ 
Foriiu$  evertunt  lemina,  censui^  honoi. 

(HlLDEBERTUS.) 

Luxuria  scilicel,  fcu  carnalis  delcciaiio,  ainor  pe- 
cuniae,  c  vel  auri  sacra  Tames  (Virg.  iii  ^neidos),  i 
et  ambiiio  hoiioris.  Sed  haecquanto  superet  cacteras 
pestrs,  ampliusqiie  veiieno  malitiae  siiae  noceat,  idem 

episropus  scribit  : 
lufeliXf  quem  rei^  nec  (emina  vincere  possunlf 
Subjugat  ambitio. 

(lllLDCBERTUS.) 

Iiem  1  Joannis  ii  :  c  Omne  quod  est  in  mundo,  vel 
C  est  eoncupiscentia  carniSy  vel  concupiscentia  oculo- 
*  nim,  vel  superbia  vitae,  >  cujiis  filia  est  c  concupi- 
scentia  oculorum,  >  id  est  auibilio,  quam  cum  roa- 
tre  redarguens  Prophcta,  ait :  c  Non  sic  iinpii  noii 
sic,  sed  tanquam  pulvis  quero  projicil  ventus  a  rucie 
terrae  {PsaL  i).  >  Item  pbilosophiis  Seneca  (epist. 
73) :  Hoc  inaiimum  malum  vcl  viiium  habet  ain- 
bitio,  qnod  non  respicit  vel  Deum,  vel  se,  vel  alios, 
sed  per  fas  et  nefas ,  ct  c  per  mille  pericula  mortis 
(ViRG.  II  jEneidoi)t  >tum  animar,  tum  corporis  aspi- 
rat  et  lahorat»  ut  acquiratur  dignilas  quae  appcli- 
tur.  Itcml  Corinth.  cap.  ni:  c  Charitas  non  esi  ain- 
biliosa,  >  id  cstnon  vult  nlii  praeponi  :  iNon  qiiaerit 
qux  sua  sunt,  >Glossa:  scd  qua;  alterius.  Et  Isa  nlt- 
quando  vult  prappoiii,  non  propter  se  ct  dcIec'aiionrm 


,.  »^  ,,     . ,    .  T^  ,.  n    •  n  teniporalem,  sed  propter  coinmunem  oniiuum  ui.li- 

nrgeiii  noh  velle  viden  sapicns.  Noh  quxrere  lieri  "^       '^   .        '  .    t;.     «  *  ,v    . 

tatem.  Iiem (PossiDiONi>t  in  rt/a  5. 4119.C.4):  Aiigiisli- 

nus  fugiebat  ab  omni  civilate  quac  non  habcbnl  epi- 
scopum,  ne  in  episcopum  caperetur.  llcm  idciu :  hi 
nullo,  inquit,  senlio  Deuin  ita  iratum  inihi,  quaui 
quuin  indignus  esscm  poni  ad  remum,  posiius  siini 
ad  amplustre  regiminis  Ecclesix ,  scilicci  apicem. 
Uem  poeta  OvidiuSt  iii  Tristium  (elegia  4^ : 
Crede  mihi^  bene  qui  latuit  bene  vixit,  et  infra 

Fortunam  debet  quisque  manere  suam, 
Vive  tibif  quuntunque  potest  pralusiria  vila. 

Quia  quauto  gradus  altior,  lanto  casus  graviorH^sl. 
Est  ubi  contemptus  nimiusjuvat, 

((Ilaodian.  I  tit  Eutrop.) 
Item  :  Norluo  Six4o  papa,  diu  vacavit  p;ipatus,  nec 
iuventus  est  qui  onus  illud  subiret,  quaodo  uou  ha- 


judex,  nisl  valeas  virtute  libi  dala  ct  sapieuli.ii, 
irruniperc  iniquit;itcs  popuh ;  ne  forle  cillinescas 
faciem  potentis,  et  ponas  scandahim  in  agilitate 
iiia  >  et  oflicio.  c  Non  pecces  in  mulliiudine  civiia- 
118,  nec  tc  immittas  in  populum;  nec  alliges  >  elcol- 
llgas  c  tibi  duplicia  peccata,  ita  quod  nec  in  unoeris 
imrounls.  Primum  qiiod  in  populo  non  invcnilur 
aliquod  pcccatum  unuin  a  quo  sis  iromunis,  sed  por- 
tabis  iniquitatcs  oninium,  qui  citm  dcberes  esse  liir- 
ciis  emissariiis  ad  ferenda  singiilorum  peccata  exlra 
civilaiem,  singuloniin  singula  fers  in  civitutcm,  ali- 
qno  (de  contingeiitihus  ofOciiim  tuum,  per  iucuriam, 
Td  ignorantiam)  oinisso,  quia  pro  singulis  iniquila- 
tiibiis  iukdiiorum  punieris  {Levit.  xvi).  Uude  Apo- 


|((7  1'E.TIII  CANTOniS  m 

boil  ditiiiM  et  pompam  sxcularem  adjiinctam.  Ilis  A  nisi    ea   habuerttis  t  Item  :  Mutli  promoti,  in  ei« 


autem  adjunctis  tempore  Silvestri,  illico  ambitio 
nascebatur,  laieqiie  pervagabatur  ainor  dominandi, 
cum  is  c  qui  praeest,  el  in  sulliciiudine  (Aoiti.  xii),  i 
potius  subsit  ,  poiius  sit  servus  quam  dominus. 
Unde  Dominus  Luc.  \xii :  c  Facla  est  aulein  con- 
tenlio  inter  eos,  quis  eorum  viderelur  esse  inajor. 
Dixil  auiein  eis :  cRegesgenlium  dominantuf  eorum» 
vos  aulem  non  sic.  Scd  qni  major  est  in  vobis,  fiat 
sicul  minor,  el  qni  pr.-ecessor  i  dignitatis  gradu, 
c  sicul  mliiisier.  >  Nain  c  quis  major  est  i  secundum 
judicium  saeculi  scilicel,  c  qui  recumbil,  an  qui  mi- 
nistral?  Noiine  qui  rccuinbii  ?  Cgo  autem  in  medio 
vesirum  sum  sicul  qiii  minislrat.  i  Qui  ergo  prxest 
potius  subcssc  debci,  uisi  quoad  quamdam  dignita< 


iremis  cum  lacrymis  poenituerunt  de  susceptis  bo* 
noribus,  quia,  cuin  maximo  periculo  acquinintur« 
cum  majori  possidentur  et  regnntur,  dicentes  se 
malle  vixisse  omnibiis  dtebus  vitae  sune  simpliciter 
sine  apice  dignitalis.  Item  :  Galfrldns  Peronensis 
prior  Clarevallensis,  elecins  in  Tornacensem  epi- 
copum,  cum  a  ptipa  Eugenio,  et  abbate  sito  sancto 
Bernardo  cogerclur  oniis  cpiscopatus  snbire,  pro<* 
stralus  in  modum  crucis  ad  pedes  abbatis,  et  cleri-» 
corum  eum  eligentium,  ait  :  Monacbus  fugitivus  i 
si  me  cjicitis,  esse  potero,  cpiscopus  vero  nnnqttam 
ero.  Cui  laboranli  in  extrentis  assidens  qnidam  ino- 
nachiis,  cjiis  amicissiinus,  /actus  custos  xgrolanti» 
ait  :  Chare  mi  fratcr,  quia  nunc  corpore  separabi- 


tein,  obedienliain  scilicet  et  reverentiam  141  ^i  ^  *"^*>'*  ^^^  ^^  ^*^  ^"  P^^^  ^^  ^^^^^  voluntate  Del,  sl 


cxhibenuain.  llcni  Grcgorius  in  Pastorali  (part.  i, 
cap.  9):  Polleiis  virtulibus,  invilus  ei  coaclus  ac- 
cedai  ad  regimen  aniinarum,  iion  pollenif  virluiibui 
non  acccdat.  Sed  an  poUens  inodo,  qui  sciilcei  inodo 
potest  pollere  si  poenilucrit,  sed,  iiifirmitas  et  rra<^ 
gilitas  niodica  obsistil ,  in  omnibus  aliis  poitens 
scientiam  et  famam  et  hiijusmodiMiabet;  an  qui 
pollebat  priiis,  sed  qiiid  pollere  potesi,  sed  inodica 
fragilitas  resislit,  itn  quod  iion  cum  serenitate  cou* 
scieiitise  accederet.  Quid  faciet?  Nunquid  honorem 
contra  conscieniiam  invitus,  ct  coactus  accipiet,  vel 
obiaium  ex  toto  spernet  pro  conscieniia  mala  lole« 
rabitque  se  sontentia  anathematis  percuti,  eo  quod 


esse  poteiit,  statum  tuuin  post  mortem  mlhi  reve- 
les.  Cni  oraiiti  posl  niorlem  142  ''j"^  in  ornculo 
secreio  coram  allari,  apparuil  ei  in  visione  aniina 
Galfridi  dicens  :  Ecce  ,  inquit,  adsum  Gairritlus 
fratcr  luus.  Cui  ille  :  Ni  chare,  quomodo  esl  tibi  ? 
Qui  alt :  Bene.  Sed  revclatum  cst  niilii  a  sancta 
Trinitate ,  quod  si  promotus  fuisscni  in  episco- 
puin  ,  procul  dubio  fuissem  de  numcro  reprobo- 
rum. 

CAPUT  LV. 
Contra  promothnem  indignorum. 
Ilalum  ainbiiionis  sequitur  stultoruin  ,  iinperilo- 
ruiny  inutilium,  et  ut  ono  verbo  dicatn,  i.  digt.orun) 


curam  proxiinorum  neglexerit?  Itcm   Gregorius:^^  promotio.  Contra  quam  scribens   llicronytnus  ail 


Considerare  et  perpendere  del)et  quisque  quantita 
tem  virium  suarum,  et  pro  viribus  suis  suscipere 
curam  aniinartim,  ne,  dum  gloriatur,  In  loco  gloriae 
sit  aliis  causa  ruinae.  Unde  nec  velit  esse  judex  allo- 
rum,  qui  inordetur  conscientia  facinoruui  suorum. 
Idem  confirinal  poeta  dicens  : 

SumHe  materiam  vtitfis  qui  seribiti$  asquani 
Viribus,  et  versate  diu  quid  (erre  reeusent^ 
Quid  valeant  humeri. 

(HoRAT.  de  Arte  poet.  initio.) 

Quae  aulem  considerare  debct  aspirans  ad  digniia- 
tein  ecclesiaslicam »  Augusiinus  siiper  illuni  locum 
Apostoli  dcscribit  :  c  H<ec  coinmcnda  fidelibus  ho- 
minibus  qui  idonei  sunt  haec  docerc  (II  Ttm.  ii)^  i 
vila,  scientia,  facundia.  hein  poeta : 

Nac  quemquamjam  ferrepotest  Ca^sarve  priorem 
Pompeiusque  parem. 

•  • . .  Jurisque  secundi 
Ambitus  imvatiens. 

(LiiCAN.  I.  1  de  belh  Pharsalico.) 

Ambitione  Jdestructa  est  respublica ,  interfectus 
senaius.  Ilaec^axime  cavenda  csi  in  ecclesiasiicis, 
cl  iie  prxrupte  ad  honorero  ecclesiaslicum  ascen- 
dalur.  Utide  Dominus  aposlolis  :  c  Accipiie  Spiri- 
tum  sanciuin,  qiiorum  remiseritis  peccau,  remissa 
sunt;etqtioruui  deiinueritis,  detenta  sunt  (Joan. 
XX).  I  Qiiasi  diceret  :  Quomodo  sacramenta  Spiri- 
tus  sancii  aliis  ministrabilis,  nisi  ipsiiin  prius  re- 
crpeiiiis  ?  Vel  :  Quomodo  dona  ejus  aliis  confeieiis 


Non  praecedit  armenlum  degener  taurus,  sed  qni, 
magniludine  et  toris  alios  superal.  Elephaiitorum 
gregem  elephas  ducit  excellentissiniiis.  Adco  autetn 
humana  natura  desipuil,  quod  verieiis  icrgum  suitm 
ad  solein  jusiitiae,  c  dcclinans  judiciiiin,  statuens 
declinare  oculos  suos  iii  terram  (Psal.  cxviii),  i 
non  observatpro  salute  aeierna  animarum  in  eligen- 
doducem  et  rectorem  earum,  quod  fii  in  brntis 
pro  snluie  corpOrali  naiura  diice.  Iicm  Salomon  : 
c  Sicut  qui  mittit  lapidetn  in  acervuiii  Mercurii , 
sic  qui  dat  honorem  indipienti  (Prov.  xxvi).  i  Item: 
Debei  Ecclesia  esscc  siciit  caslroriitn  acies  ordinata 
(Cant.  VI);  I  ut  fortissimi  scilicei  cjus,  et  discretio- 
res  ponaniur  in  fronle,  et  iii  exiremitaie  cunei,  im- 
D  belles  in  inedio.  Alioquln  ncc  lerriliilis  erit,  nrc 
ordinata ,  sed  portse  inferi  pr^evalebunt  adversus 
eani  (Matth.  xvi).  Item  Levitici  cap.  xxi :  c  Homo 
de  scinine  Aaron,  qui  habuit  maculam,  non  offerat 
panes,  vel  hostias  Deo  suo,  nec  accedat  ad  mini- 
sleriuin  ejus;  si  ca^cus  fuerit,  velclaudus,  siparvo 
vel  grandi  vcl  torto  naso,  si  fracto  pede,  vel  manu, 
sigibbus,vcl  lippus,  i  etc.  Si  ergo  in  lcviia  ordi- 
nando  ad  niinisterium  in  lege  sine  dispensatione 
prohibebaluret  cavebatur  macula  corporalis,  quanto 
magis  et  n:acula  spiriiiialis  prohibila  est  a  Doinino 
in  ministeiio  cvangelico  ?  Item  :  Hieronymus  (lib. 
Apol.  adversus  Ruffinum  ^  c.  4)  introduccns  vcr- 
sus  lloratii  in  derisionem  promotorum  indignoruiu 
a:t  : 


Uidcre  ^ict  ne$c%t  campe$tribu$  ah$uuel  armis. 
(HoRAT.,  De  arie  poet.) 
....  Abrolonum  wgro 
Mom  audet ,  nhi  qui  didicit ,  dare.  Quod  medlco- 

[rttm  e$t , 
Promitiunt  medici,  tractani  fabrilia  [ubri. 
Scribimus  indocti,  doctique  poemaia  passim. 

(HoRAT.,  I.  ii,ep.  1  ud  Aug.)     ■ 

Sic  et  modo  currlmus  docli,  iudociique  ad  regi- 
nien  animanim,  dicenles : 
Occmpei  extremum  tcabies;  mihi  lurpe  relinqui 

[eit, 
Ei^  qmod  non  didici^  iane  nescire  fateri. 

(lloRAT.,  be  arie  poet.) 

Item  Hieronjmus  nd  Panimacliium  nionaclium  . 
flodie  clanis  boiior  vilescil  iii  lurba,  el  apud  lK>nos 
nros  fil  iadigna  diguilas,  quam  mulli  mali  possi- 
denu 

1431'ujus  autemiudignxpromolionis  indigno- 
mm  quatuor  sunl  caus»  :  amor  carnis,  slemroa  ge- 
neris,  favor  adulationis  aures  principuin  demul- 
centis,  avaritia,  qu:e  est  causa  praedictaruni  cnusa- 
rum«  qiiia  i  radii  omiiium  malorum  (/  7t/}i.  vi).  » 
Puoe  enini  amoveri  ali  Ecclesia  regalia  regiim,  et 
priueipuro  benelicia  magua  ilii  cullata,  non  inveuie- 
tur  qui  »ccedat  ad  ejus  labores  et  opera.  Qiiarc  ? 
quia  omnes  qiil  in  digiiiintc  ecclcsiaslica  siint,  bo- 
iiorew  nou  oiiui^,  delicias  uou  opiis,  lac  el  tanam, 
uon  curam  animarum  quaerunt.  Iicni  idein  Hicrony- 
rous:  Joseph  nonnisi  probaia  sapientia  ejus,  factus 
est  dominiis  iiCgypti  (Gen.  xli).  Ps.  civ  :  c  Eloquluni 
Domini  inflammavileum,  »  ei  ideo  c   inisit  rex,  » 


VURBUM  ABBREVIATUM.  ivr» 

A  et  rcvclareeamper  sacrainentorum  liloclcbi.e  ilignaui 
administralionem.  Uude  cavcanl  sibi  ne  murcs  ex« 
lales  eorum  corrodant  similiqiie  pccna  Pbilisih.To- 
rum  perculiantur  promoventcs  iiidignos,  sicque 
promoii  timeanl  ne  corruant  sicut  Dagon  capiie 
triincaio,  el  abscissis  summiialilnis  manuuin  et  pe- 
diiju  ipsorum,'ut  omiiiuo  siiit  inutiles.  Item  :  Tl- 
moudumest  liodie  ne  accidat,qiio  I  tempore  judiciim 
accidii.  Si  eiiini  tuiic  prociiraycriinl  Pbilislbaei  ne 
essel  fabcr  ferrarius  iii  Israol,  qui  rabricaresriret 
lanceam  vcl  gladium  usque  ad  aculeum  bovis  (/  fXeg. 
xiiO,  qiii  ctiam  iiuiic  deest,  qiiia  nou  est  qiii  excilet 
vel  siiiuulet  proximum,  sed  et  [{.  sibilus  siimulus] 
(non  tanluui  lancea  et  glaidius  ductrinx)-deest  bodic 
bobus  Ecclesias  ct  qiix,  si  aliqui  habuerinl,  timent 

B  eis  uti,  facti  c  luuti  caues  noii  audentes  latrare(/sa« 
Lvi)  »  vcl  murire  coram  principibus,  ne  sarciuas 
iniitiles  aQiittaut. 

Sed  objicies  :  Sunt  equidcm  in  Ecclesia  muUi 
forrarii,scilicetpersonaeprivatae,  144  **^  V^^^  ^ho- 
lares,  et  magistri  scholarum.  Sed  quorsuin  lisec  ob- 
jicio  ?  Tales  inodo  lanquam  viles  et  iinililes  non  eli- 
guulur  infabros  Ecclesiui,  ct  ideo  vel  moilicum,  vel 
iiullum  babenl  locum  iii  ca,  ut  ei  prodesse  possjnt. 
llem  Ecclesiastes  (cap.  x)  :  c  Est  iiialiim  quod  vidi 
sub  sole,  quasi  porerrorem  egrcdieiis  a  facic  prin- 
cipis  :  posilum  stulliim  iu  diguiiaie  sulilimi,  et  sa- 
pieiites  sederedeorsuui.  illem  :  Onomodo  dicipotest 
de  praelaiis  Ecclesi;e  :  c  Ubi  esi  vidcns?  ubi  esi  do- 
mus  Doiniui  videutis?  »  (/  Reg.  ix.)  Tiinendiim  cst 


Pbarao,cetsolvit,prlncepspopiilorumetdiniisiteum.  G  ne  peccatis  iiostris  exigentibusprivcmur  videntibus. 


Coustitui^  eum  dominum  doiiius  su:e,  et  priiicipein 
omnis  possessionis  sux.iEt  ad  quid  ?  Non  ad  ncccs- 
sitates  regias  prscparandas,  non  ad  movendum  ar- 
ma,  non  ad  vivendum  et  eqoitandum  in  pompalico 
apparato  vel  babilu,  nou  ad  otiandum,  el  deiician- 
duin,  sed  c  ut  erudiret  principes  ejus  siciit  semct- 
ipsum,  el  senes  ejus  prudculiam  doceret, »  nedum 
juvenes.  Quantam  ergo  maturitatem  et  prudentiam 
opctrtet  esse  in  rcctore?  Si  ergo  Joseph,  iion  nisi 
probata  sapienlia  ejus  pru^ficitur  regimini  iEgypti 
leroporaii,  qnantomigis  uon  nisi  probatiH  sapieutiae 
ei  Titx,  dominio  rt  spiriiuali  regimini  Ecclcsi%  ? 
Itein:  Non  nisi  post  trinam  confessionem  dilectio- 


sicul  Juda^i  propbelis.  Iiein  :  Si  Biliassar  (quia 
abusus  cst  vasis  ligiiralibiis  apportatis  a  templo  Oo- 
mini  a  Nabuchodonosor  patru  suoponens  ca  in  lem- 
plo  idoli  sui,  in  eis  etiam  ipse  lemulenlus,  et  opti- 
matcs  el  coucubin»  ejus  dicbus  convivii  bibeutct 
vinuin)  punilus  esi  in  deslructione  civitatis  suae,  et 
nmissione  regni  (Dan»  v):  quanto  magis  puuicntur 
qui  vivis  vasis  Doiniui  abutiintur,  comuiitteutes 
atiimas  sauctas  regendas,  ecclesiasticaque  sacra- 
menla  admiiiistranda  iiidignis?  Item  Maiibaei,  cap. 
XXIV  :  c  Cum  videritis  abominationem  desolalionis  > 
(idoliim  scilicet  surduin  et  mutiim,  quod  est  causa 
ct  signum  dcstruciioiiis  Jerusalem,  et  sancise  Ec- 


nis  Doiuiul,  Pelro  commissus  esl  principatus  apo-  «v  clesise,  maxiiue  ejus,  qui   pra.*siiiet,)  c  stanteiu  in 
stolatiis.  Quasi  diceret  ei  Dominus,  et  iu  ipso  aliis 
prapficiendis  Ecclesiae  rcgimini :  c  Qiiia  diligis  me 


plus  bis.  » Diligis  me  scilicet  plus  quain  tiios,  di- 
ligis  etiam  me  plus  quam  tua  :  diligis  eliain  me 
plusquamie  :  c  Pascc  oves  meas,  pasce  agnos 
roeos,  pasce  haedos  meos  ijoan.  xxi) :  » ideo  c  Dabo 
Ubiclaves  regui  coelorum  (Hatth.  xvi),>iii  est,  con- 
siiiuam  le  principem  populi.  ltem:Pbilisibaci  Dagon 
(quod  pretiosum  habebaiil)  posueruiit  juxta  arcam 
Doniini  (/  Reg.  v) :  promovenles  autem  indignos,  ct 
ccoutrario  similes,  ima  pejores  Philistbxis,  ponunt 
arcam  Domini  juxta  Dagou,  Ecclesiam  commilten- 
les  idolo  surdo,  et  muto,  et  debili,  cum  committenda 
esset  arca  hiSr  qui  eam  poriarc  essent  idonei,  regere 

PlTROL.   CCV. 


loco  sancto  »  (Marcus  [xiii|  :  Jn  templo  Dei 
c  ubi  non  debet),  » lunc  :  c  Vae  pra^gnautibus  et  nu- 
trienlibus.Eriteuiin  tunc  tribulatio  magna,  qtialis 
noii  fuU  ab  initio  muiidi  (Matth,  xxiv),  »  procedeus 
ex  ambilione  digniiatum  et  bouonim  quae  incboala 
est  tcmpore  legis;  quando  Judaei  aprincipibus  Ro- 
mauisambierunl  summum  sacerdolium.  Sed  nec  in 
illa  faece  temporuin,  tempore  scilicet  perversas  ine- 
dietaiis,  c  sederunt  »  passim ,  non  quilibct  c  super 
caibedrani  Moysi,  »  scd  lanlum  c  ScribaB,  »  docto- 
res  legis  c  et  Pharisaui,  »  divisi  ab  aliis,  signum 
religiouis  saltem  exterius  babentes,  maturi  aRlaie. 
Umle  Domintis  :  c  Super  calhcdram  Moysi  sederiiiit 
Scribx  ct  Pharisaci  :  Omnia  ru:v  diciiiit  facite,  quut 

G 


i7l  PETRl 

auiem  faciuiil»  faccre  noliie  (Mauh,  xiiii).  i  Nunc 
aulem  in  calbedra  Moysi  seJenl  juvenes  el  faiui,  iil 
qiiae  clicunt  facialis ,  nec  ijus  faciunt  Yclilis  facere. 
,Si  peritus,  licct  iinbitiosns»  vel  aliis  nialus,  pro* 
movetiir,  spes  lamen  de  ipso  tiabetur,  quia,  i  quis 
scit  si  converlalur  {JoeL  ii)7  i  et  poenitcat,  fiatque 
benus  bodie,  qui  beri  malus,  sed  de  fituo  et  inscio 
promoto,  nulla  spes  est.  Raro  enim  Dominus  de  in* 
sipiente  et  inscip  suscitat  et  facii  sapientem,  sicut 
de  peccatore  paniteDtein.  lienr.Levit.,  cap.  iv  :f  Si 
pcccaverit  i  Synagoga  i  per  ignorantiam,  i  vel  po- 
piihis,  vel  princeps,  vd  privata  persona,  i  liaec  et  bae« 
faciet,  f  et  roganie  pro  cis  sacerdoie  propitius  erit 
fu  Domifiu^.  illinc,  inquitAugustinus,paietdilferen- 
iia  inler  peccatum  sacerdotis  ei  peccatum  populi, 
quia  scilicct  sacerdos  non  diciiur  peccare  per  igno- 
rantiain.NoneiTiinliceiei  ignorare  mandata  Domini, 
quia  non  legiturquisorarepro  sacerdote^-quia,  slcut 
ait  Salomon :  c  Si  percussus  fuerit  incantator  a  ser- 
penlc ;  quis  medebiiurei?  i  {Eecti.  xii.)  Hem  Dominus 
proPetroetsuccessoribusejuj',  iiiquit:<Duc  in  alium 
rete  {Lue,  v),  i  id  est  iii  profundum  disputationis 
sacrae  Scriplur»  intelieclum  et  inquisilionem,  si 
145  ^^^^^  casus  cmerserint ,  ut  sic  videas  quid 
ugeiiduni  sil,  quid  noii.  Item :  Idem  apostolis :  c  €ol- 
ligile  fragmeiita  ne  percant  {Joan.  vi),  i  id  estmi- 
nutias  fragmenloruin,  id  cst  subtilium  sententiarum 
ci  secreia  mysteria,  qux  rudes  capere  ncqueunl,  ei 
ciiam  qiue  fiubterfiigiunt  manus  prandenlium , 
boc  cst  intellectum  ei  inquisiiionem  disputantium, 
iiivesiigale  et  memoriter  teneie.  sicut  cophini  et 
perfccli  pleni  cdulio  vcrbi  Dei,  ut  pro  leinpore  et 
loco  ea  pauperibus,  eiiain  insciis,  erogeiis.  Item  : 
Dominus  distinguens  ministros  Ecclcsise  iti  f  aposlo- 
los,  evangelistas,  eic,  pasiores  ct  dociores  {Ephei, 
iv)  I  conjuiigit.  Ob  boc  ctiam  Apostolus  describens 
I  pasiorem  i  Ecclesiae,  in  line  descriptionts  ejus 
(qiiasi  vitalein  et  subslanlialem  dtfferentiani)  ponii 
I  dociorein,  i  qui  sciat  scilicet  contradicenli  sanac 
fldei  rcsistere,  et  paratus  sit  f  omni  poscenti  red- 
«lere  niioncm,  de  lide  ct  spe  {llPetr.  iii),  i  et  bonis 
moribus  Ecclesiae. 

Item  :  llieronymus  de  llelvidio  (epist.  De  perpelua 
wginitate  B,  Mariw),  qui  unicum  et  borrendum 
nionstrum  in  Gallia,  sohis  in  universo  muiido  sa* 
^ccrdos  laicus  fuit,  qiii  tainen  quoad  ordinationcm 
dictiouum  congrue,  quoad  intelleciuin  vero  impie 
Kcripsii  quxdam  de  beata  Virgine  Maria  :  licm  :  Si 
ex  prxcepio  Domini,  liospes  uiiius  noctis  cum  tan- 
ta  diligentia  est  cligendus,  ne  faina  prasdicatioiiis 
maculetur  infauiia  liospitis,  quanto  diligeniius  eli  - 
geiidiis  cst  sacerdos,  non  bospes,  sed  rector  Ecclc- 
6iae  fulurus,  pcr  plura  tempora  ?  Uui  cum  lanla  ina- 
turitate  et  sollicitudine  est  ordinandus,  cum  quanla 
eildepoiiendus? 

CAP13T  LYI. 
De  ofieio  prcelatorum, 

Ad  Indignam   autem  promoiiooem  indignorum, 
imo  vierius  intrusionem  repeiiendam  ei  confutan- 


CANT0RI5  in 

A  dam,  intaeri  libei  oflicium  praDlatoium  (qiio  nomine 
ruraiis  sacerdos  etiam  compreliendatur).  Quod  a4- 
ienure  cum  timeanl  viriles  ei  perfecii,  desioaiii 
ad  id  exsequendum  intrudi,  vel  etiam  canonice 
eligi,  indigiii  praesumpiuosi.  De  lioc  ail  lloyses, 
Numer.  cap.  xxvii :  f  Provideat  Dominus  Deus  spiri- 
luum  oinnis  carnis,  viruin  qui  sit  super  roultitodi- 
nem  banc,  ei  .possit  exire»  et  inlrare  anle  eos.  » 
Exire,  ut  pastor.  pro  ipsis  conlra  liostes  visibiles 
ei  invisibiles;  inirare ,  tabernaculum  et  eccie- 
siam,  ut  pro  eis  oret.  f  Et  diicere  iilos,  i  ad  bellum 
f  conira  spiritales  neqmtias  {Eph,  vi),  i  verbo  ei 
exemplo,  sicut  dux  eoram;  f  ei  introduccre  eos, » 
landem  in  ierusalem  supernam  :  c  oe  sil  populns 
Domini,  sicui  oves  sine  paslore.  i  Item,  ibideai : 

''  f  ToUe  Josue  filium  Nuu  ,  viruin  In  quo  esl 
Spiritus  Oei,  et  pone  manoro  ioam  super  eom, 
qui  det  praMcpta  vitae  flliis  Israel;  quo  consn- 
lente  Dominnm,  ad  verbum  ejus  egredietur  ad  bel- 
luni,  el  ingredtetur  tabernaculum,  ipse  prinio,  ei 
omncs  Clii  ejus  cum  eo,  ei  caeier^  multiiudo.  i  Itein 
Genesis  cap.  xlvi  :  c  Dixit  Josepb  fratribus  sais  : 
Cuin  vocaveril  vos  Pharao  ei  dixeril  :  146  Quo^ 
est  opus  vestrum?  respondebitis  :  Yiri  pastoreft 
sumus  ab  infaiitia.  Ad  peregrinandum  in  terraiii 
iuam  venimus  (Gen*  xlvii).  i  Ecce  quia  ubique  vi- 
rililas  praicedit  gradum  praelatienis.  Maxiina  eniin 
pars  religionis  animo  constat;  animositas  enini 
valde  necessaria  est  praelato,  qui  si  Umet,  acium  esi 

G  de  eo.  Iloratitis  : 

Si  fraetui  itlabatur  orbii^ 
Jmpavidum  ferient  ruime* 

(Lib.  III.  OdeZ.) 
Itein :  Jeremias,  licet  sanctilicatus  ex  utero,  et  Do- 
mino  eiiam  jiibenie,  officium  et  unus  pastorale  vc- 
ritus  est  subire  ( c  Ten  ibilis  est  eniin  locus  iste 
[Gen.  xxiii  ]>),  dicens :  c  A,»,a,  Domine  Deus;  eccd 
ncscio  loqui,  quia  puer  ego  suin  {Jer,  i),  i  et  ele- 
menlarius  vila.  Cujus  auteiu  vila  despicitur,  restal 
ut  praedicatio  conleninaiur.  Elcmentarius  etiain 
scientia;  oportet  auiem  pra*latum  esse  doclorem. 
Elomeniarius  etlam  facundia»  iiieIo<|uens  autein 
quanlum  prodest  excmplo,  lantuin  nocet  silenlio. 
Nain  latralu  canis,  baculoque  paslons  luporuni 
D  rabies^irccnda  est  :  f  Et  dixit  Doniinus  ad  me  : 
Noli  dicere  quia  puer  ego  sum,  quoniam  ad  omnia 
'  quae  miitam  le  ibis,  et  universa  qiiscunque  manda- 
vero  tibi  loqueris.  Ne  tiineas  a  facic  conim,  quia 
ego  tecum  SHni.  Ecce  dedi  vcrba  inea  in  ore  liio^ 
ecce  constitui  te  super  genies  ct  regna,  ut  eveilas,  i 
arguendo  vitia,  f  et  desilruas,  i  aucioritatibus  im- 
probando ;  f  et  disperdas,  >  iis,  et  muudo  abrenun- 
liari  faciendo ,  f  et  aedificcs,  i  praedicando,  con- 
solando,  fovendo,  c  el  plantes  (t6id.),  i  confessio- 
nes  audiendo,  sati^factionem  injungendo. 

Item  psal.  cii :  c  Denedicite  Domino,  omnes  an- 
geli  ejus,  »  ministri  et  prxlati  Ecclcsi»  i  polenies 
virtute,  facientes, »  non  Untum  praedicantes»  c  ver- 
bum  ilUas •  »  Ad  quid  7  c  ad  audiendaro  vocem  Mr- 


173 


>EIIBUM  ABBHEVIATUM. 


!7i 


ejui.  iHocesl,  utviubona  vestra,  pnccepla  A  tiorem  nie,  Aaron.  Aiigustinus  (lib.  u,  q.  in  Esod.): 


Uliiis  aadibilia  faciilis.  Defacili  enim  audilurprxdi- 
cftlor,  qui  facil  el  Tivil  ita  ul  pnedical;  qui  aliier  vivit 
et  aliler  praedical  facit  ul  verbum  Dei  non  au«iiatur, 
\t\  ei^  credatur.  Jerem.  c.  i  :  i  Tu  ergo  accinge 
Innbos  luos,  et  surge,  et  loquere  ad  eos  oinuia  qu» 
pnrcipio  libi.  Ne  forinides  a  facie  eorum,  neceniin 
liiucre  ie  faciam  vniium  eorum,  i  sed  sicut  Eze- 
cbieli  «^  III :  c  Dedi  libi  fronlein  i  sneam,  i  du- 
rioreni  froutibus  eorum,  ut  adamantein  et  silicem :  i 
faeieiDque  i  dedi  tibi  vaientiorem  ficiebus  eonim.  i 
Bt  Jeranias  (cap.  i) :  i  Ego  quippe  dedi  te  bodie  in 
civiialem  muiiilam,  et  io  coluinnain  ferreain,  ci  iii 
mmmapreum  siiper  omncw  terram  Juda,  i  Noia- 
biHlernoUadam  quoil  Job.Eli^is,  Jeremias,  Joannes, 


Secunduiii  llebraM)s  gracilem  et  lenuem  vocem  babuit 
Moyses,  et  necesse  crai,  clamosa  voce  uli,  quia 
proptcr  rcgiuni  fasluni  pmpe  accedere  non  pcriniltc- 
batur;  et  est  summa,  quia  nec  lardus  lingua  erat, 
nec  se  ineloquentem  profliebalur,  cui  Doniliius 
I  de^iii  verba  sua  in  os  ejus.  i  Erat  aulem,  quanluin 
ad  i£gypiios,  sonor»  vocis  et  eloquentias  incompa- 
rabilis,  sed  se  reputabal  ad  lioc  ofllciuin  insufflcien- 
teiii.  Qiii  autem  credit  se  esse  sufficientem,  insuffi- 
ciens  est ;  el  qui  putal  et  credil  se  esse  insufficien- 
tein,  siifficiens  esi,  ei  benepaiiens,  et  buiniiist  ut 
anuuntiel  :  f  Qiiod  eiiim  sapienlius  el  fortius  est 
bo:i>inibus,  i  stultuin  esl  Deo ;  c  et  quod  stultuin  est 
Deo ,  sapientius  ei  fortius  quolibei  bomine  (i  Cor. 


m  accinctis  luinbis,  quidam  lunicis  pelliceis^  3  >)•  *  l^^u) :  H  Tim.  11 :  c  Sollicite  autem  cura  teipsuin 

probabilem  exbibere  Deo  operariuin,  1  id  est  ine- 
riio  vilx  te  laieni  apud  Deuin  cxliibeas,  ui  tlbi  po< 
pulus  obedial.  c  Inconfusibilein,  1  ut  diciis  opera 
consonent;  iiec  erubescas,  vei  tiineas  evangelizare. 
Idem  in  prima  ad  eumdem :  c  Attende  libi  1  primo» 
c  et  doctrinae  1  post.  Quo  noniine  officlum  loluni 
praelati  inlelKge.  El  in  Act.  aposl.  cap.  xx :  c  At- 
tendite  vobis  et  uuiverso  gregi,  in  quo  posuit  vcs 
Spiriius  sancius  episcopos,  regere  Ecclesiam  Dei. 
Recle  iracianles  veritatis  verbuni,  1  recte  docentei 
proxiinuro,  veibo,  et  exemplo  sciiicet,  et  pro  coni- 
petcntia  singulorum,  ut  ita  baculus  pastoralis  con- 
vertatiir  in  se,  c  et  os  turiuris  retorqueatur  usque 
ad  ascellas  {LevU.  1).  1  Unde  Dominus  in  Evangelio 


qnidani  eorrigiis,  quidam  asperilale  viue  et  mace- 
ratiooe  carnis  missl  sunt  ad  praedicandum.  Iloc 
iden  praece^um  dedii  Dominus  aposlolis,  diceiis  : 
c  Sini  lumbi  vestri  praeeincti,  1  et  posi,  c  lucernae 
ardenfes  {Lue.  xii).  >  liuro  eniin  ab  bcilum,  priino 
est  iufreoandum  jumentum  corporis,  cruciflxione 
Ulias  «  roni  viliis  et  concupiscentiis  (Gaiat.  v),  1 
absiinentia  et  conlineniia,  iie  bonio  ruat  in  praeci- 
piilniii,  ei  ul  composlto  gradu  vebat  tantum  inses- 
sorem,  id  est  Spiriium  sanctuin.  Ad  quod  rigida  ei 
anstera  vita  decet  praedicaiprcin ,  non  mollis  et 
enervis.  rraelatus  anlcm  civiias  esl  niunila  viriuli- 
bos,  coliinina  I47  suslentans  Ecclcsiam ;  murus, 
eam  tiiendo,  ad  qucm»  sicut  ad  civitalem  refugii. 


coufugiendum  sobditis,  quia :  i  Gloriosa  dicia  sunt  ^  (^**^*  ^'0 :  <  Quisputas  esl  Udclis  servus  ei  prudens» 


de  le,  civitas  Dei  {Piai.  lxxxvi).  i  llaRC  esl  civitas, 
scilicet  prasiatus,  qiiae  non  expngnaiur. 

Itetn  :  Aceedens  ad  officiuui  paslorale  atiendal, 
quod  inter  judices  nuUus  juilicarc  voluit  populum, 
nisi  priHs  susciiaio  spiriiii  ejus  a  Domino  ad  boc 
exsequenduro.  Unde  suscitavii  Doniihus  spiritum 
OtlMNiielis  {Judic.  1),  spiritiim  etiam  Deborae  propbe- 
lisfeae,  antequam  jiidicarel  popiilum  {Judic,  iv).  Spi- 
riiam  etiam  Gedeonis ,  qui  nisi  dato  sibl  signo  vel- 
lcris  conipluti  el  areae  aridae,  dciiidc  econtrario, 
are»  eomplolae  et  velleris  siccati  voloit  judicare 
populum  {Judie.  vi).  Ncc  lu  ad  bocofficium  accedas, 
nisi  prias  datis  libi ,  non  dico  signis  miraculorum, 


quem  consliluit  Dominus  super  famiiiam  suani,  1 
el  nibii  privati  amoris,  scilicet  limoris,  vel  lucri 
c  siiper  faniiliam  suani,  ul  illis  in  lempore  1  14S 
(quia  praedicatio,  si  assidua  sil ,  vilescit)  c  tritici 
del  mensuram,  1  secundum  capacitatem  auditorum 
vel  singuloriim.  c  Beatus  ille  servus,  1  elc 

Auguslinus (In  cspositione  incboata  Epist.ad  Rom. 
aiite  mediuin)  :  Quid  sibi  vult  quoJ  Apostolus  in 
saluiatione  praslali  Iria  poiiil,  scilicet  c  Miserl* 
cordiain  ,1  id  esi  peccatorum  remissionem ,  c  et 
pacein,  1  id  esl  tranquillitatem  nienlis,  et  quast 
quamdain  praelibationem  pacisaBtemae;c  ctgratiain.» 
In  saluiaiione  autem  (iit  in  ulraquc  Episl.  ad  Tim.) 


sed  slgiiis  virltttum  el  bonorum  operuin.  Item,  Exo-  ^  peisonarum  privataruin,  duo  priina  tantuin;  ideo. 


di  111,  ait  Dominus  Moysi :  cVeni,  inittam  te  ad  Pba- 
raoncmi,  uteducaspopuluui  meum  de  i£gyplo.  i  Cui 
Mcijses  :  c  Qiiis  ego  sum ,  i  scilicet  insufficiens ,  et 
nibil,  c  ot  vadam  ad  Pbaraoneni:  et  educam  filios 
Israel  de  JEgyplo?  »  Cui  Dominus  :  c  Signum  babe- 
bis  quiMi  misero  le,  i  scilicel  mutalionem  virgae  in 
colBbnim ,  ei  vice  versa  colubri  in  virgam  :  signuin 
etiam  nanus  in  sinuui  ei  factae  leprosae,  exiractae  et 
nittodatae :  signuin  etiain  mutationis  aquae  in  saii- 
guinem.  Cui  Moyses  :  c  Obsecro,  Doinine,  ncn  suni 
eloqoens  ab  heri  et  nudiuslertius ,  et  ex  qao  locutus 
es  ad  servuro  tuam  impeditioris  et  lardioris  linguae 
som.  •  Obsecro»  inquit,  c  Doinine,  mitte  quem  mis- 
\  m  {R^d.  IV),  I  scilicel  digniorero  ei  eloquen- 


inquain,  qiiia  prxlcr  illa,  graiia  ad  robur  et  forti- 
ludinein  prx^lato  cst  necessaria.  Cui  sicut  Josue 
succcssori  Moysis.ier  diciiur :  c  Coiiforlare  et  cslo 
robustus  {Josue  i).  i  Itein :  Cum  Ecclesia  iraditur 
indigno,  polesl  ileli  cuni  filiis  Israel  coiiqueri  et  di- 
cere  :  c  Heu !  translata  est  gloria  Domini  de  Israel, 
quia  captaest  arca  Doiuiiii.  Philistbiim  enim  asporla* 
veruiit  eam  a  lapiJe  atljulorii  in  Axoium  (/  Reg. 
iv),i  id  est  ignis  patris  inei,  in  ignem  concupiscen- 
tiae,cei  intulerunl  eam  in  lempluin  Dagoni  (i  Reg.  v), 
piscis  trislitiae,  in  Ecclesia  negotia  el  lucra  saccularia 
qnaRritantes.  Tunc  Jacob  defleat  Josepb  vendittim 
et  vinclum  in  carcerem  Puiiphari  eunucbo,  {Gen, 
xxxix),  cuui  Ecdcsia  ci  sacramenta  ecclesiastica  eu< 


r<s 


PETRICANTORfS 


ro; 


nachis  moilibus,  sterilibus  ei  iiidoclis  ilispensan(].i  A  rueril  in   lupuni  ct    inercenariun! ,    non   legiiur . 


commiUuntur.  Hoc  idem  deflet  Jeremias  in  Tlirenis, 
dlcens  (cap.  x) :  i  Egressus  est  a  filia  Sion  oinnis 
dtfcor  ejus.  Facli  suiit  omnes  principes  velut  arictes 
non  invenienlcs  pascua,  el  abierunt  absiue  fortitu- 
dine,  I  pasloris  sciliccl,  i  ante  faciem  subsequen- 
tis,  I  dlaboli  ruganlis  eos*  Unde,  qoia  f  faci  suntho- 
stes  ejus  in  capite,  parvuli  ejus  ducti  sunt  in  capti- 
vitalem  ante  faciem  tribulanlls.  i  Pcrcusso  paslore, 
dispergensur  oves  gregis  {Matth,  \xvi).  Item  idem: 
f  Manum  suam  misit  liostis  ad  omnia  desiderabilia 
ejus,  quia'  vldit  gciites,  >  id  est  gentililer  viventes, 
<  ingressas  sanctiiarium  suum»  i  id  est  promotos  in 
Ecctesia,  i  de  qiiibus  prxceperat  Beus  ne  intrarent 
in  Ecclesiaiu  liiam. »  In  qun,  i  qironiam  erectus  est 


sed  siiie  cuslode  ,  sub  praRtexlu  officii  frivolis  qtii- 
busdam  rationibus  se  tuens ,  desxvit  in  subdiios, 
qui  tamen  successit  in  lociini  et  minislerium  EliaeJ 
Cui  cuni  igneo  curru  insislenie  quatnor  roiis  rape^ 
relur  in  coehim  ,  aii  Eliseus  :  c  Palcr  nii,  paler  rai, 
currus  Israel  ei  jinriga  ejus  (IV  Reg.  ii).  Geiniiiaiin 
diciionis  notai  paternuni  affoctnm  ,  et  ofliciuni  pa- 
ternuin  exhibendum  fiHis.  Debct  enini  praetalos  in- 
nili  ct  subvehi  quatuor  rotis,  id  est,  qiiatiior  car- 
dinalibus  virtutibns.  Oportet  enim  praclatum  essc 
justum  ,  rorteiii ,  lempcratuin  ,  prudciilem ,  qui  esi 
ciirriis  Dei  et  Ecclesiap ,  non  Pharaonis. 

Hiibet  eniin  eahi  regore ,  portarc  et  subtenlare 
exemplo  sanctae  conversatlonis,  verho  pncdicatio- 


iniinicus,dcposila  est  vehemcnter,  non  habens  con- B  nis  ,  beneficio  lenipornlis  consolaf ionis ,  siiffragio 


•olationem  vcl  consobiorem  {Thren.  i),  »  adeo 
ut  jam  cuni  Propheia  pro  indignoram  promotione 
dicat  lugendo  :  «  Deus,venerunt  gentes  inhxredita* 
lcm  tuam,  polluerunl  tcmplum  sanct!im  tuum,  po- 
iuemnt  Jerusalem,  »  sanciam  Ecdcsiam,  i  in  pomo- 
nimcusfodiam  (PsaL  lxxviii).  »  Imo,  ut  minor  sit 
cura  hodic  de  adhibciidis  cuslodibus  aiiiniarum  rc- 
gendlarnm,  quam  de  adhihendis  cuslodibus  ponio- 
nini  viliom  (de  quibiis  hoc  liodie  porcis  comcdeii' 
dum  relinquitur)  non  eoruin  dc  qiiibus  iii  Canlicis 
(cap.  vii)  :  f  Omnia  poina  nova  ct  vclera  reservavi 
tibi,  dilectc  mi, »  ut  niinor  sit  solliciliido  de  clavi- 
bus  Pctri,  quam  dc  clavibiis  cellai  ii.  Iiem  ad  Roin.  i : 
«  Desidero  viderc  vos,  ut  aiiquid  vobis  iniperliar 
graiine  spiritualis.  »  Pr.Thili  eiiiin  potius  intcrest 
dare  subditis  quam  acciperc  ahcis,  in  quibus  tamen, 
si  beiie  mililaverii,  pro  sc  auream,  pro  illis  cusio- 
dills  aureolam  aecipiet.  De  qua  gratia  subdit:  f  Ve- 
niam  ad  vos, »  sciliccl  ad  connnnandos  vos  in  fide, 
id  est  simul  consolaii  in  vobis  per  eain  qux  invicein 
est  fidem  vcstram  atque  meain.  Ilcin  in  eadem, 
cf.  I  :  f  Proposui  vcnire  ad  ^ios,  til  aliqiicm  rructuin 
liaheam  in  vobis,  sicnt  cl  in  cxleris  gcnlibus,  >  po- 
lius  dando  vobis  quam  accipiendo.  Quod  coiifirmans 
Dominus  in  Evangelio,  ail :  f  Non  vos  ine  elegistis, 
sed  ego  elegi  vos,  ui  eatis,  ei  rrucium  affcratis,  et 
fructus  vesler  manent  (Joan.  xv).  >  Quasi  149  ^^' 
ccrel :  Frnctum  qiUTrile  vobis,  in  subditis,  xlcrnum 


obsequii  ei  de>'oUcorationis ;  qui,  ul  auriga  Ecclesiap, 
sibilum,  et  cantum,  ct  alin  lenimenia  haberc  dcbet, 
quihus  deinulceat  el  consoleliir  eam.  Unicuin  ctiam 
acnieum  in  nianu ,  ut  boves  (id  est  caro)  cuin  re* 
calcitrant ,  slimulet  et  flagellet;  iit  contposito  gradu 
vehat  sessorem  suuin,  id  est  spiritum  suuni,  qnoil 
ctin  baculo  pontificali  notatur.  Nunc  aulein  bubiilcl 
noslri  plures  habent  stimulos  et  cansas  pungendi » 
et  nulluni  lcnimen.  Unde  quidam  : 

Pastoff  oves  cura ,  $icut  docei  ista  figura , 
Attrahe  per  primum^.medio  rege,  puiige  per  imum. 
Attrahe,  iustenta,  $timula,  mga^  morbidn^  lentm. 

Item  Ezechiel  cap.  iii :  f  Fili  hominis,  speculaioreiri 
dedi  te  doniui  Israel,  >  elc. ;  et  cap.  xiii  :  f  Fili 
Cliomiiiis,  vaiicinare  ad  prophetas,  >  elc;  ct  cap. 
XXII  :  f  Fili  hominis,  versa  est  mihi  d<Hnns  hrnvt 
in  scoriam,  >  elc;  et  cap.  xliv  :  f  Et  populnni 
menm  doccbunt ,  qnid  sit  inter  sancium  et  polln- 
tum ;  et  inter  muiidiim  et  iinmundum  osiendent  eis ;  > 
et  ibid.  :  f  Fili  honiinrs ,  poiie  cor  tuum ,  el 
vide  oculis  luis ,  ^l  anribus  tuis  attdr  omBia ,  qua& 
ego  loquor  ad  le ,  >  etc. 

150  CAPUT  LVII. 

^Contra  negligentiam  prtBtatorum. 

Aposlolus  scribeiis  conlra  negKgentidm  pracla- 

tornin  1   Tiin.  iv  ail  :   f  Allende,  >  pastor,  c   le- 

ctionl,  >  elposl,  f  exhortnlioni  »  jam  volcnliuni 

f  ct  doctriiix  »  ncscientium  :  et  f  noli   ncgligere 


et  permanenlem,  iioii  lemporalem,  qui  non  perma-  D  grafiam  >  officii  tui,  i  qua?  iu  le  csl,  quaedata  esl 

tihi  per  propheliam,  »  id  cst  sanetorum  canoiiicam 


net.  liem  in  cadem  :  f  Graecis  ac  barbaris  debitor 
snm  sapientibus  et  tnsipientibus;  ita,  quod  tn  inc 
proinpliim^  est  et  vobis,  qni  Uoinici  estis,  evan- 
gelizare.  >  Aposiohis  promptus  .ruit  evangelizare, 
anlequam  ad  hoc  olBcium  accederct.  Non  accessit 
ad  hoc  nl  postea  prompius  ficret  ad  illud,  sicui  ii 
qiii  applicandi  sunt  doctrinne,  cuin  deberent  docere. 
Item  IV  Heg.  xi  :  f  Pepigit  igitur  Joiada  ponlirex 
fcedus  inler  Dominum-et  regem,  inter  Deum  et  po- 
piilum;  inler  regem  et  populum,  ut  essct  populus 
Domini ,  >  obedictts  Deo  ct  regi.  Praelatus  enim  me- 
diator  est  Inter  Deuin  et  praediclos,  qui  pacisci 
babet,  ei  componere  pacem  inter  Dominum  etsub! 
ditos.  Sed  auis  sil  medlator  ^us ,  si  conversus 


electlonem,  in  qua  cx  praeieritis  videntur  dicere 
quatis  ruturus  sis.  Et  m  eaiiem  Epist.  cnp.  i  :  c  Ei 
hocpraeceplnm, »  deinrormanda  et  regenda  Ecdesia 
Christi ,  vigilanier,  sollicite  et  strenue»  f  tibi  ciom- 
mcndo,  fili ,  o  Timoihee ,  secunduui  praecedenles  ir 
le  prophelias,  >  id  esu  secundum  quod  te  navi  bn- 
bere  antehnne  scicniinin  saernrum  litteraruin,  quap 
dicunlur  propheti.T.  vel  secundum  quod  Spiriiu! 
sanctiis  ostendit  niihi  de  te  per  inspirationem  vc 
gratiam  cxponendi  eas,  quam  iiovi  (e  habcre,  qiio- 
iiiam  ab  inrantia  sacras  nileras  nosli,  et  sccniidiiis 
etiam  praccedentem  vitam  tuam  ,  qiue  debiiit  ess€ 
quasi  prophctia »  qualis  ruturus  esses »  si  p<&lin(^ 


i77 


VERBrM  ABBRKVIATUM.  m 

ff  iii  ntiliiea,  I  aciii,  f  iii  il-  A  iiiain,  scd  exem(>hini  eslo  fidelium  in  verbo»  i  et 


dvm  promotiis  esses 
lis  LoAain  mililiaro,  liabens  fidem ,  i  sanam  dociri- 
nam,  c  et  bonaiik  coiiscieniiam.  i  Kein  I  Machab. 
c.  ▼  :  «  Si  Jiidas  Macbabjens,  >  poleslas  sa^cu- 
bris,  c  eral  congregans  exlremos  exercilus  ,  bor- 
tatii«que  populam  per  tolam  vium ,  doriec  venirenl 
iii  terrain  Juda  ,  et  ascendt* reiit  in  moiiteiii  Sion 
cuni  gaudio  et  Ixiitia  ,  et  offerrent  bolocansta ,  co 
quod  neuio  ex  eis  cecidissct ,  dunec  rcverierclur  iii 
pace  in  Jerusalein;  •  qiianto  magis  prxlatus  ec- 
clesiaslicus  debet  ex  oflicio  congregare  debiles  et 
infiriiios  de  Lcclesia,  et  liorlari  pcr  loiani  vinm  liu- 
jus  viiae,  vigilaNlerque  et  slrenue  eos  custodire  ct 
regere,  qiiousqiie  asccndani  iii  nioiitom  Domiiii 
ccelesieni  Jerusaleiii,  laudciiiqne  sponsuin  in  sa^cuh 


prxdicatione,  f  et  conversalione,  i  ul  videnles  tuam, 
etiam  a  liciiis  phiribiis,  continentiam,  ipst  sancti 
comparatione  lui  indignos  se  esse  judicent.  Nibii 
eniin  est,  quo  iiiagis  fa^dalur  Ecclesia,  quani  quod 
laicos  videl  esse  meliores  clcricis.  lleni  Isaias, 
c.  xxviif :  f  Andile  verbum  Dominl,  viri  illusores, 
qui  doininaniini  super  popuhim  meum.  Dixislis 
eiiiin  I  (opere,  si  non  verbo)  :  «  Pcrcussiinus  roedus 
cuin  morie,  I  (undeSalomon  :  i  Sponsiones  rece- 
rut.t  usque  nd  inorteni  [Sap,  i],  i)  letcum  inrerno 
recimiis  pacium.  Flagellum  inundaiis  cuin  transierit 
tioii  veniet  siqpcr  »  eos,  vel  iiios.i  Isaias  lioc  de  lis 
dicit  :  iQnia  posuiuius  mendacium  spcin  nostram, 
ct  iiicndacio  proiecli   sumus  :  sed   v  c  vobis,  qui 


saMulorum  ii|.  piifie^  ^  qnod  iiemo  ex  eis  cecidissei ,  ^  prx*  ebrietate,  i  indiscrelione  ct  negligenlia 

cilin  6eei«Ii8sent  a  latere  ejiis  per  custouiam  pastO'* 

ris  tuio  iiinere  minantis  eos  per  deserlum  in  ler- 

ram  Juda?  IV   Reg.  xxii  et  xxiii  :  Si  Josias  rex 

Juda  adhuc  puer,  audilis  verbis  legis  Doir.ini ,  per- 

lecto  coraih  eo  Deuteronoinio,  perierrltuin  babuit 

cor,  «  seindens  vcstimeiila  sua ,  i  bumilinliis  se- 

dens  el  fleiis  coram  DOmino,  co  qiiod  praccepta  ejus 

uon  observasset,  i  pcrcussit  roediis  coram  Domifio, 

at  ainbularel  post   euin  i   in  omiiibus   pra^ceplis 

ejus»  in  tolo  cocde  ei  iii  loia  aiiima,  i  suscilarct- 

qae  verba  foederis  el  legis    lccise  i     coram    eo, 

prxcipiens  etiam  oninia  iininunila  vasa  ejici  a  tem- 

plo,  seminifluos  et  iininundos  a  civiialc  ,  aharia  et 

hicos  dcstrui,  ritumqiie  legis  in  omnihus  observari :  q  peccalum  super  pcccatum,  qui  ainLulatis,i  poinpa- 


I  erra- 

^iiii^  SaciTdos  et  prophela  nescicruni,  prt^e  ebric- 
lute  ahsorpti  sunr^  viiio,  i  hixiiria  et  jucunditatc, 
et  deleclatione  teniporalium.  i  Etfa^crunt  hi  ebrie- 
lale,  I  iiidiscreiione  ct  superfluitate,  aliosqu^  o*- 
rarc  reccruni.  i  Nescierunt  videutem,  igiiurnve- 
ruiii  jiidiciuin.  Onines  enim  inensx  repletx  sunt 
vomitu  sordibusque,  ila  ut  non  esset  ultra  locus.  i 
Usqiieeniin  ad  os  repleta  cst  Ecclesia  in  praelalis 
stcrcoriliiis  temporaliuin,  desidia,  avaritia,  adeo 
ut  laicis  locuin  in  his  iion  relinquant,  sed  cos  su- 
perent.  Proptcrca  :  i  Vji  vobis  dcscrtoribus  popiili 
roci,  qui  rccislis  Lonsilium,  et  iio:i  cx  ine;  el  ordire- 
inini  telam,  et  iioii  per  Spirilnm  incuin ;  qui  additis 


qnanto  sollicitius  el  vigilantius  spiritiialis  pra^Iatus 
(ad  cujus  perlinel  ofliciuni)  in  pruMlicta  Ecclcsia 
Dei  curarc  debet ,  et  iioii  iirgligere ,  vel  quasi 
surda  aure  transire,  ad  lonitnia  el  verba  Domini 
Don  evigilans?  Iiein  Jereniias  coinminaiis  prxlatis 
propler  socordiam ,  lorporem  et  negligetitiam  ip- 
soruin  cap.  l,  ait :  i  Grex  perditus  racius  cst  po- 
pulus  roeus  :  pastores  eoriiin  seduxenint  eos ,  re- 
ceruntque  vagari  in  montibus  i  151  superbia; , 
c  de  roonte  in  colleni ,  i  de  peccnto  in  peccalum, 
I  iransierunt.  Obliti  sunt  cubilis  sui ,  i  a  qiio  tria 
boiniiiem  expellunt,  ruintis»  sliliicidium  et  lili- 
gitisa  uxor.  c  Onincs  qui  invenerunt,  comederiiiit 
eus,  et  bosies  eorum  dixerunt :  Non  peccaviiniis, 
pro  eo  quod  peccaverunt  Domino  decori  justitix.  » 
Iteiii  :  Domiiais  tolam  Gaiilaiaiii  circuibat  praidi 
caM,  61  corans  laiiguores  populorum  ,  doceiis  /m 
boc  ottciuni  pr^lali ,  in  quo  exercendo  debel  e^^e 
fii^RS,  ulilis,  soilicitus,  iinpiger  et  strenuus 
(JiaCiA.  iv).  item  Isaias,  cap.  i.it  :  •  Ablatus  estpo- 
pnlus  nieus  graiis  ,  i  per  incuriam  paslorutii  : 
c  Dominatores  ejusinique  aguni,  dicit  Domitius,  ct 
jugiter  lota  die  nomen  meuin  blasphemaiur.  i 

Uiide  £zecb.  cap.  xxxvi :  i  Propier  vos  jugiicr 
nomen  meum  blaspheroatur  inter  gentes,  i  qiiia 
populus  hodie^  non  sicut,  imo  plusquam  saccrdos, 
et  sacerdos  roinus,  non  sicut  populus.  Contra  cu- 
jttsuioiii  saeerdoies  Apostolus  scribens  i  ad  Tim. 
cap.  i¥,  jiii  :   c  Memo  contemnat   adolesceniiaiu 


tice,i  ui  descendatis  iii  iEgypium,  el  os  meum  non 
iiiterrogastis,  speranles  auxilium  in  rortiludine 
Pharaonis,  babentes  nduciam  in  uinbra  iOgypti 
{ha.  XXX):  i  Divitiiset  poinpa  sxculari.  UndeAinos, 
cap.  VI :  I  Vse  (|ui  opulenti  estis  in  Sion,  optima- 
tcs  capila  populorum ,  ingrcdietiies  pompatice  do- 
muin  Isracl.  iProptcr  qtiod  emitlam  raniero  in  ter- 
rain,  noii  raincm  panis,  neque  sitiin  aqux,  sed  aih- 
dicndi  verbuin  Dci.  iQuia  parvuli  petierunt  paneiu, 
ct  non  crat  qui  rraiigercl  eis  (Thren.  iv).  i  Imo 
adest  qiii  paiiein  spirilualem  verbo  et  exemplo, 
corporalcm  cliam  rapina  aurcral.  IJndc  cl  ps.  civ: 
c  Et  vocavil  raiiieui  super  terrain,  et  oinne  firma-^ 
iiiciiluin  paiiis  coiitrivit.  Misit  anlc  eos  viiuiii,  in 
D  scrvum  venundalus  esl  Joseph.  lluiniliaverunt  in 
cumpcdibus  pedes  ejus,  rerrum  pertrausiit  animani 
ejus,  dunec  veiiirel  verbum  ejiis.i  Ecce,  qux  152 
prxlaius  pati  debct  pro  populo,  ut  ei  veniat,  et  aii- 
tcquain  ci  venial,  verbuui  qiiod  prxdicet  eis.  i  i^lo- 
qiiium  Domini  iiiflammavileum  (Psal,  civ),  iquia  qiii> 
iiouardei,  non  incendil:  i  Ignitum  cloquium  (Psal^ 
cxviii)i  noncapiirrigidumpectus.  SpiritussanctusiiK 
igiieislinguisdesceiiditsuperapostoiosantequaropra'-^ 
dicarent  (Aci,\\),  Basilio  etinm  prsedicanle,  visa  est 
lingua  igiiea  egrcdi  deoreejus;  cl  Sebastiano  praedi- 
caiile  angelus  videbntur  ei  tCBere  librum,  de  qtta 
universa  ejus  praedicalio  procedebat.  Posl  hoc  aii 
lcm  :  I  Misit  rex,  ct  solvit  euin  princcps  popnlo- 
ruma  et  dimislt  CAim.  Consiituit  euro  dominum  do« 


uo 


PETRl  CANTOHrS 


M 


sius  8U9v  et  principem  omiiis  posseftsionis  tuac^  ui  A  stos  ( alioquin   tox  sangmnis   fralris  cramaliU  »U 


siruilirel  principes  ejus  sicut  semeiipsum,  et  sciics 
ijus  prudenliain  cloceret,  etc.  Post  qiiem  :  f  Misit 
lioysen  scrvum  suum»  Aaron  quem  elegit  ipsuin 
[Ptal.  civ).  I  Nemo  assumit  sibi  lionoremy  sed  qui 
vocalus  esl  a  Deo  tanquam  Aaron  {Hebr,  v).  Qui 
enim  gladlum  acceperit,  gladioperibit(lfff<//i.  xxvi^ 
f  Posuii  in  cls  vcrba  sij^norum  suorum  et  prodi- 
'  giorum  iii  terra  Cham  (P«a/.  civ).  i 

Nota  in  his  oinnibus  ordiiiem,  grailus  et  oflicium 
prxlatl»  qui  ut  Joseph  in  iCgypto  pascere  debet 
popuiiim  Dei  {Gen.  xli),  et  ut  Moyses  ab  iEgyplo 
ethicere  {Exod,  xii).  Item  Lucas  in  sermoiie  Apostoli 
habiio  ad  episcopos  et  sacsrdotes  iii  Asia  convoci- 
tos  MtJeUim    ( qui   scribilur  in  Actis  aposlolorum 


Dominum  de  lerra  [Cen,  iv] ) ,  niullo  inagis  et  prae- 
latus  ciistos  aiiimarum  csse  teiietur,  pro  quibus 
spopondit,  quodoves  infirma8,etiam  super  hunierot 
portans  iniroducet  in  ovile  cceleste,  omnia  prscpo- 
neiis,  imo  pcoprium  cocpus  esponens  morti  propier 
iilas. 

De  eodem  Jerem.  cap.  xlvin  :  'c  Maledictns  qiir 
proliibel  gladium  siium  a  saiignine,  >  a  pecciti  ma- 
cUitione.  Gregorius (p:ir(.  iii  Cicro;  paitoral,  Admonit. 
26) :  Polest  liaBC  malediclio  ei  omnibus  confenire, 
quaiito  magis  prxlatis?  Glailium  a  sanguine 
prohibere  ,  est  prjcdicationis  verbumy  a  carnalis 
vila*  interrectione  reliiiere.  licin  III  Rog.  cap.  ix: 
i  Hxc  dicit  Dominus :  Qiiia  dimisisli  virom  digniiin 


cap.  xx)breviter  comprehendente  curam  omnein,  B  niorlc  de  maiiu  tua,  erit    auima  lua   pro  anima 


cl  pasiorale  ofEcium  habeiidtim  circa  subdilos,  ait 
Apo&tolus,  c  Nc  mora  neret  sibi  in  Asin.  Fcstiuabat, 
si  possibile  cs^el,  ut  diein   Pentecosies  r.icerct  Je- 
rosolymis.»  Ergo  praelatus  in  majoribtis  solemnita- 
tibus  noii  debet  abesse  ecclesiae  sox.   c  A  Mileto 
auleni  miitens   Ephesum,  vocavit  majores  nalu,  > 
senes»  c  Ecclesiae.  Qui  cum  venissent,  et  simul  es- 
sent,  dixit  eis :  Vos  scitis  a  prima  die  qua  ingres- 
sus  sum  iii  Asiam,  qualiler  per  oiniic  teinpus   vo- 
biscum  fuerlm»   scrviens  Domino  iii  omiii  humiii- 
lato»  et  lacrymis»  et  ienutionibus  qusc  accideruni 
iiiihi»  ex  Jtidxis  :  c  quoniodonibil  subtraxerim  uli- 
lium,  qiiomiiius  annunliarem  vobis»  incoguita  sa- 
Luiis,  cct  docerem  vos  publice, »   in  Ecclesia,  c  et 
per  donios  iesiificans  Judacis  ei  gentibui  poeniten- 
tiam  ei  fidem»»  el  alios  mores  c  in  Doiiiinuui  Jesuin 
Chrishiin.  Ci  nunc  alligatus  a  Spiriiu  vado  in  Xcrii- 
salem,  qua:  in  ea  ventura  suni  miiii  ignorans,  nisi 
quod  Spiriius  saiictus  per  omnes  civitates  protesia- 
lur  inihi»  diceiis  :  Quoniam  vincula  et  ti  ibulaiioiies 
iiie  inanenl.  Sed   nibil  lionim    vereor,  iiee   Tacio 
aniinam»  vel  vitam  meam  cpretiosiorom  quam  me:» 
Mullo  minus  sua,  qui  nuila  habuit,  »  duumiodo  con- 
sumnieni  cursum  meum  ei  miiiisie/iuin  quod  ac- 
cepi  a  Domino  Jesu,  testificari  Evangeiium  grati;e 
Dci. »  De  quo  miuisterio  Apostolus  U  ad  Tim.  c.  iv 
ait :  c  Tu  vero  vigi]:i,  et  in  omnibiis  Ial)ora,  »   lam 
pervcr&os  quam   bonos  rccte  docende,  c  opiia  fac 
evangclistx, »  coufiriiia   opcre»  qiiod  praedicas  ore, 
c  ininisierium  tuum,  imple  »  sic  :  c^obriiis  esto,» 
discrctiis  in  omni  opcre  fuo,  carens  omni  super- 
lluitale,  eiiam  licita  abjicicndo.  cOmnisentm  qui  in 
agonecontendii,aboiiinibiis  se  abstinei  (/  Cor»ix).» 
Sequitur  :  c  Ci  nunc  scio  quia  amplius  non  videbiiis 
laciem  nieam  vos  omnes,  per  quos  iransivi,  pne- 
dicans  regnum  Pei.  Qiiapropter  coniesior  vos  lio- 
dierna  die,   qula    mundus  iuin  a  sauguiiie  om- 
tiium  vestram.  Non  }|^3  ^^^^  subterrugi, »   id 
esi  dimisi,  c  quo  niinus  aitnuntiarem  vobis  omne 
coiisiiium  Dei .»  Aliquem  sermonem  doctrinae  ne- 
cessarium  ad  uloiem.  Crgo  si  quo  niintis  annun- 
tiasset  eis  reus  esset  animarum  ipsorum.  Si  euim 
fratei  rr^itrUy  proi^imus   proximi,  tenetur  esse  cu- 


iUius,  el  populiis  tuus  prapiipulo  Hlius. »  Seqvitur: 

c  Aiiendite  vobis  et  universo  gregi,  in  quo  vos. 

Spiritiis  sancius  posuit  cpiscopos  regere  Ccclesiani 

Dei,  quam  acquisivit  sanguine  suo.  Ego  scio  quo- 

niam  intrabuni  pcsi  disccssionem  meam  iupi  npa- 

ces  in  vos,  non  par«!eiiics  gregi.  Et  e%  vobis  ipsts 

exsurgent  viri  loqueiiles  pervcrsa,    ui   abducanl 

discipulos  post  se.  Propter  quod  vigilate,  memoriter 

reiinenles,  qiioniam  per  irienniiim  nocie  ei  die 

noii  cessavi  cuin  lacrymis  monens  unumquemque 

vestrum.  Ct  nunc  commeiido  vos  Deo ,  ei  verba 

gratiae  ejus  (Ac/.  xx),  »  Vcrlia  incarnato,  qui  vobis 

prxdicavit,  vel  verbo  quod  ipse,  ei  ego  per  euiii 

.  vojiiis  praedicavi,  iit  sii  cusios  veslri.  Unde,  II  Petri 

cap.  i :  c  llabemus  propbeticum  sermonem  firmio- 

rem,  cui  beiie  faciiis  attendentes,  quasi  luccma! 

luceuti  iucaliginoso  loco,   donec  dies  eliicescai, 

et  Lncifer  oriatur  in  eorJibus  vestris.  Argenturo 

ei  aurum,.aui  vestem  nuilius  coMHipivl  {Acl.  ix\,  i^ 

GJossa.  In  hoc  agnoscuntur  et  dignoscuntur  lupi, 

quod  liu|usmodi  concupiscuiit  et  eiigiint,  quod  iion 

vcri  praslatl.  c  Vos^ipsi  scitis,  quoniam  ad  ea  qiiso 

mihi  opus  eranl,  et  iis  qul  mecum  suni,  ministra- 

venint  manus  ist£  >  E^Lcmplum  operandi,  signuni 

est  episcopis,  quo  discernunlur  a  kipis.  «  Omuia 

oistendi  vobis,  quoniam  sic  iahoranies  oportet  sus- 

cipere  infirmos  ac  meminisse    verbi  Doroini  Jesu 

(quoniam  ipse  dixit> :  Beaiius  esl  magis  dare,  quan\ 

D  accipere.  Ei  ciim  baec  dixisset,  genibus  positis  ora^ 

vii  cum  omnibus  illis.  »   coimnendans  illos  Deo. 

€  Magnus  autem  fletus  racius  esi  omniiun,  ei  pro* 

cumbenies  supra  collum  Pauii  osculabanlur  euini» 

dolentes  maxime  in  verbo  qiioil  dixerat,  qnoniaui 

ampiius  raciem  ejus  non  essent  visuri,  et  reduce- 

bani  eum  ad  navero  {Act.  xx).  >    Bonus  princeps 

et  rector  est,  in  cujus  discessu  subdiii  doleni  ct 

flcnt,  inaxime  non  visuri  eum  aniplius. 

154  CAPUT  LVIII. 

De  spfriiuali  paiientia  pralalorum, 

Prx.  ipua  virtus  et  ornamentum  pra^laii  esi  pa- 

Meiitia,  qiiam  comniendans  Apostoliis  sicui  valde 

necessariam  praelatis  in  14  Cpist.  a<l  Cor.c.  xii.,  aii; 

c  Ci  si  nihil  sum  inter  vos,  signa  tamen  aposlolatui 


ISl 


VERBUll  ABWEVIATUM. 


m 


■ler  fodft  tttiH  super  vos  in  omui  palienlia.  i  NoU,  A  preliosiora,  qaam  i  qxm  aputl  illos  sunl,i  qiisran- 


lur,  sul)inrcrl :  «  Qu»  apponenlur  vobis.i  Si  ergo 
cibum  quairis ,  necesse  est  ul  modicilalem  aposlo- 
licx  prxdicaiionts  amplectaris,  ut  ohserves  princi- 
piuin  mandati,  scilicel :  c  Ne  possideas  aurum  vel 
argentum  {Matth.  x).i  Si  tibi,  ut  sucaessori  apo- 
stolorum,  expetis  a  subditis,  quibusoperaris,  cibum 
erogari,  quomodo  finis  mandati  obsenrabitur  (imo 
inuliisetiam  canonibusoliservatur  vel  conflrmalur) 
sine  principio  ejusdem  ?  fncivile  est  partem  legis 
aperire,  et  observandam  esse  asserere,  partem 
vero  abscoiidere,  vel  de  ea,  quasi  non  observantfa, 
disputare.  Vcl  qua  auclorilate  derogabitur  prim» 
parti  prxcepli?  si  dixeris  consueiudine  et  usu 
uientium  in  contrarium,  localia,  et  temporalia,  et 
se  interias  patientiae  jiigo  subjiciiint,  quam  foris  ^  personalia   esse  asserens   prxcepta   ecclesiaslir», 


cOmni.»  Item  Dominus :  f  Ecce  ego  roitto  vos  sicut 
oves  iii  medio  luporum,  estole  ergo  prudenles  sicul 
serpentes,  el  simpiices  sicut  columbas.  i  Et  iterum: 
•  Qoi  percusseril  le  in  niia  maxilla ,  praebe  ei  et 
aliam;  et  qui  abstulerit  tibi  tiinicam,  praebe  ei  et 
palliom  {Matih,  x) ;  i  et  ablato  equo,  cimu  eremita 
ificas  :  Quin  eiiam  et  scuticum  tenc.  Item  IV  Rog. 
u,  Eiiseus  ad  Eliam  :  «  PaU^r  mi,  cucrus  Israel  et 
aariga  ejus,  i  id  est  sustenlator  ei  rector.  Supcr 
koc  Greg.  lib.  MoraL  xx  et  in  bonuSi,  lib.  ii  (in 
dial.  ver.  12,  lib.  xx,  c.  28),.  super  Ezecb.  ait : 
Amica  poteslati  pene  semper  est  inipatieniia»  eiqiie 
male  subjectae  imperat,  quia  quod  ipsa.  scntit,  po- 
faeile  essequitur.  Sed  sancti  prjelaii   plus 


honiiDibus  prassunt.  Ei  ideo  plus  aliquorum  sedi* 
lioaoram  tumulius  tolerant,  fquo  se  de  eis  ulcisci 
amiiliiis  possuot,  et  ne  unquam  ad  illicita  irans- 
eant,  plerumque  etiam  nolunt  pro  se  exsequi  quod 
licei,  sabjectorumqiie  strepitus  siifferunt,  per  amo- 
ram  iocrepant,  qiios  per  mansuetudinein  portant, 
eiiani  docere  non  cessant;  scientes  scriptum  esse: 
€  Doctrina  viri  per  patientiam  dignoscitur  (Prpv. 
aii). 

Sl  itaqoe  doctrina  in  patieniia  est,  tanto  quisque 
doctat  ostenditur,  qiianto  ainplius  patiens  fuerit. 
Usnc  est  qood  bonus  discipulus,  magistrum  in  acre 
loUi  vldens,  clamat :  c  Pater  ini»  pater  mi,  curpus 


nibil  soliditalis  liabebii  Evangelium ,  cui  obviat  Do- 
minus,  dicens  :  c  Quod  uni  dico,  omnibus  dico 
(Marc.  xiii).i  Si  dixeris  quia  boc  non  possidcis, 
sed  ad  usus  panperum  reserves,  iia  et  luicus.  Ni* 
bil  amplius  ergo  tibi  in  hoc  praecipil,  quain  laico. 
llem  Dominus:  c  Quara  dKDcile,  qui  pecuniamba- 
bciit,  Inlrabunt  in  regnum  coelorum  (Luc.  xviii) : 
Facilius  est  cameluni  intrare  per  foramen  acus, 
quam  diviiem  intrare  in  regnum  coelorum  {Matth, 
xix).i  Mirantibus  autem  et  obsiupescentibus  disci- 
pulis  in  verbis  ejiis,  dixit  ei  Simon  Petrus :  c  Ecc# 
nos  reliquimus  omnia  ;  i  eliam  voluntatcm  babendi. 
In  numero  enim  divitum  computatur,  qui  divilias 


Israel,  et  auriga.  ejus  {IV  Reg,  ii.)  Quid  est  quod  p  coucupiscil,  etsi  easnon  liabeat.  Sequiiur:  c  Et  se 


earnis  et  auriga  diciiur,  nisi  quoil  auriga  agiiai, 
corms  portat  ?  Docior  ergo  qui  mores  populi  per 
paiieniiam  sustinet,  et  sacri  eloquii  verbis  docet, 
et  f  currusi  dicituret  c  auriga.i  cGurriis,  i  quia  mala 
lok«nclo  porlat;  cauriga,i  quia  exlioriando  agilat 
etexcitaU  «  Carrus,i  quia  mala  sustinet;  caurigai 
qola  populnm  bonis  admonitlonibus  exercet. 

CAPUT  LIX. 

ik  iailiciiudme  ei  humilitate  prwlatorum. 

De  sollicltadine  et  bumiliute  pastorali,  quarum 
wnuhL   est   paupertas,   quae   contempia   multum 
,  observaia  vero  ma^xime  prodest.  Ijnde  Douii- 
prapcipifLms.  apostolos  et  eorum   successores 


cuti  sumus  te.  Quid  ergo  erit  nobis?i  Respondit : 
c  In  regeneratione,  cuin  sederit  Filius  hominis  ia 
sede  majestatis  suae,  sedebiiis  et  vos  super  sedes 
duodecim  judicantes  duodecim  iribus  Israel  {ibid,).k 
Pro  quo  praemio  Joannes,  relicta  sindone,  prorugit 
abeis;  Josepb,  relictopallio(GeR.xxxix);  Mattliaeus 
etiam  relicto  lelonio,  et  ratiociniis  vectigalium 
relictis  eiiain  cuni  periculo,  secutiis  est  Doini^ 
num.  II le  ctiain  vir  evangclicus  volens  sepelire 
patrem,  praecipilur  a  Doinino  relinquere  sepulturam 
patris  sui,  et  sequi  eum  {Maith.  vtii).  Ergo  mnlto 
magis  praelato  praecipitur  relinquere  strepilus 
beili,  et  onus,  et  curam  ioinporalium.  Sed  quo- 
modo  pnelati  (successores  apostoloruin)  liujus  tem- 
eioneratos  esse  a  curis  ssculi,  et  divitiis  tempora-  D  poris  dicunt :  c  Ecce  nosreliquiinus  omnia,  et  secuii^ 


libcis,  ait :  c  Nolite  possidcre  aurum  vcl  argenluin, 
neque  155  pecuniam  in  vasis  vestris  (Matth.  x).  i 
Fraedicaiori  enini,  qui  ad  contemptum  diviliaruni 
hortari  debel,  ampniatio  prop^  nccessaria  esl,  ne 
porlans  opera  saeculi,  et  onus  sarcularium  negotio- 
pum  roinos  vacet  officia  suo.  Taiita  enim  flducia 
ctehet  illi  esse  in  Deo ,  ut  praesentis  vitae  sumptus, 
ttal  ncm  praevideai,  tamen  sibi  non  defuturos  cer- 
liisinie  sciai.  Qnare  autein  naec  eis  pnecipiai»  sub- 
dil  (qoia  omnia  necessaria  eis  debeniur,  ab  iis  qui- 
has  prmdioant)  :  c  Digiius  est  operarius  cibo  suo 
{iM).  »  NoiSt  '«suo.  Et  cujusinodi  suo?  Audi 
Lneam  lioc  determinantem.  c  Edenles  et  bibenles, 
qnsapad  illos  sunt  (Lac.x^.i  Et  ne  lautiora  et 


sumus  te,'i  cum  temporallbus  abundent  etiani  supra& 
laicos,  cum  c  oinnia  ea  inquirant,  quae  genies  (Mattk*. 
VI ,  I  cum  thesaurizent  sic  contra  praeceplum  Do- 
niini  muUiplicantes  aurum  et  argentum ,  eqiios  et 
phaleras,  et  pompani  saeculi  quod  etiain  regibus 
Israel  prohibitum  erat,  ne  reducerentur  in  ^gy* 
ptum?  (Deut.  xvii).  Si  dixerint  quia  c  omnia  reli- 
querint,»  eo  quod  patrimonium  et  propria  15^. 
non  babeant,  sed  tanlum  dispensationein  reruui 
pauperum  sibi  creditam  ,  sic  reliqiieruqt .  oinnitf 
iniperatores  mulii  et  reges ,  ut  illi  qui  ex  ele* 
ctione  succedunt  in  regnum  ,  non  ex  »  baeredi- 
late.  Si  dixerint :  c  Ecce.  nos  reliquimus  omnia,  i 
qiiia  Dco  omnia  postponimus;  siminter  ad  hpc.t^ 


i9l 


PETRI  CANT0RI9 


m 


iiciiiur  e(  conjugati.  Vel  quomoJo  prxUicabunl  siib-  A  Sancium  el  lionesium  prxeipil  Aposlolua  eligi  iu 


dilis  dispergere,  el  eroi^are  boiia  sua  pauperibiis, 
qui  (tispersa  non  cessaiil  coiigregare  el  rcponere  ? 
Tulius  esscl,  iicc  fiaberc  unde  aliis  erogarcnl.  Vel 
si  nou  rcliquerunl  omnia,  quomodo  cum  Domino 
judices  venienl?  Iiem  in  Evnngclio  Joaiinis  :  c  Re- 
lirjuil  mulier  Samarilana  liydriarm  suam  ,  clabiil  in 
civilalem,  annunlians  oinuia,  qnae  dixit  illi  Jesus 
(Joan.  iv).i  Discanl  binc  evangelizaluri ,  prius  hy- 
(Iriain,  id  esl  cupidiiatem  relinquere,  et  onus  el 
ciiraiii  saeculi  deponere,  anlequam  cureiil  evange- 
lizare.  Iiem  in  Ev.mgeiio  Luc.  cap.  xxii :  i  Facla 
esi  conientio  inlcr  discipulos,  quis  eorum  viilerelur 
esse  major.i  Quibus  Dominus :  •  Rcges  geiiiiuni 
doniinanlur  corum,  el  qui  polestaleiii,»   brgieiKli, 


sacerdotero  el  leviiam.  El  Hieroiiymus  (ep.  123,  nd 
Fabiolain^  qiiu:  iiicipil  :  Vsque  hodie)  :  Nun  nisi 
perfecius  scieniia  el  moribus  in  saeerdoiem  ct  le- 
vitam  esl  eligeiidus.  El  Dominus  Moysi  (iViciti.  iii)  ; 
Demum  is  eligalur  sacerdos  ct  levila,  qui  dical  pa- 
iri  :  Non  novi  vos.  Leviue  eoini  vigiles  et  excubla 
sunl  templi,  et  porlitorcs  vasoruni  ejus.  llaqHO 
f  Mundamioi,  qui  fertis  vasa  Domini  {Isa,  ui).» 
Item  Aposlolus  1  ad  Tim.  cap.  v  ;  c  Manus  nemini,» 
eisi  sapiens  el  religiosus  videaiur,  cciio,i  sine  prae- 
judicio,ei  examinationepracvia^c  iuiposueris.iPrima 
auleni  nianus  impositio  dcbelur,  diaconibus  ordi- 
naudis.  De  novo  enim  insiiluluiu  esl  subdiacona* 
tuin  esse  sacrum  ordinem.  Cur  aulem  nemiiii  cilo 


c  babeni  super  eos ,  bcnenci  vocantur.  Vos  aulem  ^  iniponenda  sil  iiianus,  subdit ,  c  Ncque  communi* 


iion  sic.i  Uuia  eliam  eoruin,  quse  dislribuiiis,  non 
auciorcs,  noii  doniini,  sed  dispensatores  cstis.  Si 
ergo  prxlalus  ecclcsiasiiciini  alicui  confert  bcncfl- 
ciuui,  el  digno  et  gralis,  poiius  accipll,  qiinm  d:U : 
si  aulein  indignovel  non  iudigenti,  Turatur  res  pau- 
peruni,  defraudal,  et  ille  eas  rapil.  Ouomodo  igitur 
praelali  eos  quos  promoverunl  sibi  obligalos  essc 
puiaiit  ad  obseqiiendum  iri  omnibus,  el  se  eis  fuisse 
Lenencos  lurpiler  improperanl?  Si  digne  danl,  id 
esl  assignanl  beneficium  ecclesiaslicum,  poiius  ac- 
cipiuul  quam  aliquid  denl.  Vel,  quomodo  principes 
sa^culares  amplius  doininantur,  quam  Ecclesiarum 
praelali  ?  Si  dixeris,  quia  doininabiles  sunl,  el  non 


caveris  peccalis  alienis  ;  i  consensu,  omiiibu&quse* 
cunquc  faciel  nisi  semel  et  iierum  probavcris.  Cuni 
laiila  enim  niaturilale  est  ordinandus  cuni  quuuta 
esi  depuiiendus,  iiiio  inajori.  Quia  ; 
^urpius  ejiciiur  quam  non  adminitur  hospes. 

(Ovio.  L  V.  Trisl.  elegia  6.) 
Qiiouiodojigilur  citra  examinaiioneia  ordiumlur 
clauslrales,  etiani  clerici  allcrius  dioecesis  per  di- 
niissorias ,  ci  cliain  puerj  babentcs  liiulos  coDira 
pnucepU  aposlolica,  qiiae,  quia  cvaiigelica  sunl» 
non  lecipiuiit  dispensationem ,  sed  et  pueri  cum 
pr;£bendaniur  in  ecclesiis?  Ob  boc  videiur  quod 
eoruiu  inslilutio  nulia  8it,  vel  couditioiialis  sil,  cl 


dominaniur  :  Nunquid,  el  servos,  ei  ancillas,  et  r  ^^^^  pi^ndeat  de  fuluro,  ut  sciUcei ,  cuiu  perveneriiit 


feuda,  el  onera,  et  nomina  dignitalum  non  babenl 
In  aclu,  sicui  eldiviics  saeculi?  Nonne  mililanl  Cse- 
sari,  sicut  el  Deo?  Imo  magis  quam  Dco.  Sed  ei  de 
bis  hodie  verius  dieilur  per  infandam  sublractioiiein 
negaiivae  pariiculx  :  c  Reges  gentium,  vos  aulem 
plus  quain  sic.i  quia  el  in  saecularibiis  et  in  sprri- 
lualibiis,  accincli  suiil  gladlo  nialeriali,  sicut  spiri* 
tuali. 

CAPUT  LX. 
De  statu  clericorum  et  inferiorum  ordinum. 
Posi  gradum  sacerdotalem  pauca  perslringenda 
sunt  de  dignllale  diaoonomm  el  gradu.  Ad  quos 
(quales  esse  debeanl  osiendens  Aposiolus)  transit  a 
gradu  episcoporum,  nomine  episcoporum  reliquos 
sacerdoles  dans  inlelligi.  Scribeiis  itaque  dediaco- 
nibus  in  I  Episl.  ad  Timolli.  cap.  iii,  ail :  cDiaconosi 
semper  oporiet  esse  continentia  corporis  el  menlis 
c  pudicos,i  ul  episcopos,  c  non  biliiigHes^non  multo 
vinodedilos,i  non  ebriosos,  c  non  tiirpe  lucrura 
seclantes,!  non  157  emenles,  ut  carius  vendanl : 
€  habenles  myslcrium  fidei  in  conscienlia  pura,i 
sane  credenics,  ei  opera  fidei  habenles.  De  qiiibus 
repcii  possunl,  quae  prxdicla  sunl  de  episcopis,  cum 
ciseadem  cooveniant.  cEt  hi  :  i  noii  ait  simpliciler 
|clli,>  sed  :  c El  hi, iscillcci  diacones,  sicul et  episcopi, 
cprobenlurpriraumi  antequam  ordineniur  :  ei  ordi- 
nall  in  vila,  scientia  ei  racundia,  i  ei  sic  i  pro- 
baii,  el  ordinali  c  ininistrenl,  nullum  crimen  liabeo- 
jcs.  I  Undc  Arobrosius  (libro  i  Officiorum,  c.  50) : 


ad  aniios  discreiionis,  probculur,  si  idonei  fueriiii 
ordinari  aiiiplius»  el  ila  minislreiil :  sin  vero  cedani, 
ct  abi  iii  loco  eorum  subsliluanlur.  Item  Laureniius 
ad  Sixlum  (ex  Vita  apud  Sur.  t.  IV ,  et  Auibr.  I.  i 
Offic,  c.  41) :  Quo  progredcris  siiic  fiiio,  Patcr;  qiio 
sacerdos  saiicle»  siuc  diacono  propcras?  Paratus 
ciiini  dcbel  esse  diacoiius  progredi  curo  sacerdole  aU 
sacrificiuui  allaris,  ad  marlyrium,  ad  cvangelizan- 
duiii.  Experire  cerle  ulrum  idoueum  ministruro  ele- 
geris,  cui  commisisii  Dominrci  corporis  ei  san- 
guinis  consecraiionein ;  non  ad  conacicndum »  scd 
ad  assisleiidum.  Qui,  sicul  sccrciarius  aliaris,  parli- 
ccps  esl  confeciiouis  eucharisiiae  cum  sacerdolc; 
noii  qiiia  sumal  vel  couiiciat,  nec  quod  hoc  sine  co 
n  non  |K)ssil  fieri,  scd  qnia  celebrius,  el  in  niajori  re- 
verentia  conncilur  corpus  Doniini,  ciim  prxsentia, 
roinisterio  el  leslimonio  illius.  Qiiod  observari  de- 
bei,  maxiiue  in  inajoribus  ecclcsiis ,  eiiam  iu  rura- 
libus ,  quas  sufliciunl  duobiis  minisiris  temporalia 
mrnislrare.  Quod  aulcm  olDciuro  sit  diaconi  pnedi- 
care  ex  aucioriiate,  uon  elicles,  nisi  forsan  cxcm- 
plo  bcati  Vincenlii  (qui  loco  episcopi  iui  praedica- 
▼it.  Cui  bcalus  Valerlus  :  c  Jam  libi,  fili  charissiroe, 
divini  veiti,  etc.  i) ,  ei  ex  ordinatione  eiiam.  Com- 
millitur  euim  ei  Evangclium ,  quasi  diceretur  \SB 
ci  :  Tu  auiein  vade ,  ei  annunlia  regnum  Dci  (Lmc. 
ix).  Illud  eliani  Aposloli  ad  hoc  posscl  relorqueri  : 
c  Uoc  commenda  fidclibus  hominibus,  qui  idonei 
suni  (//  7iitt.  11)  I  vita,  scientia,  facundia,  haec  do- 


185  '^     '       TERBUM 

cere.  Econlra  iili  sepiem  primUivi  diacones  insti-  A 
lati  senl  a<l  erogandum  ei  distribuendum  cil>os  pau- 
peribas,tit  aposioli  liberius  vacarent  contemplalioni, 
oraiioni ,  et  praedicationi.  Sed  nonne  Siephanus 
pnedicavitr  nonne  Philippus?  ( Acl.  vi. )  lla  quideni 
seqae,  ut  »|iostoIi,  ila  et  alii  maxime  dispersi  sunl. 
De  stata  clericorum  siifficienter  scribit  llieronymus 
ad  Nepoiianum  (ep.  12). 

CAPUT  LXI. 
Coitlra  prtetatot  pueros,  vei  noviths» 

Ad  reTerentiam  sacerdoinlem  maxiine  necessa* 
ria  est  xtas,  et  quasi  de  substantia  gradus  sacerdo- 
iaKs«  llnde  Genomanensis  episcopiis  electo  cuidam 
~  icribit  :  Est  actas,  quam  rigor  eanoiiicus,  qnia  in* 
consecratis  meluit,  a  consecrandls  excludit.  Hxc 
si  ita  86  liabent,  inQnitus  labor  tibi  incumbH,  nec  ^ 
facile  bonos  exilus  invenient ,  qu»  malo  incboata 
suot  principio.  In  summis  enim  sacerdotibus  aclas 
iniegra  postulator ;  nnde  iiec  periculum  rellgio  me- 
taat,  nec  reverentiam  dignilas  sacerdotalis  aniittat. 
Iiide  esl  qiiod  Ezecbieli  iii  trigcsimo  anno  coeli  ape- 
riaiilur,et  videt  visiones  Dei ,  el  propbeiat;  prius 
aeias  propbetai  describitur,  ut  quibus  annis  prxdi- 
catio  coromitti  debent  ostendalur  (Ezech.  i).  Cbri- 
stus  quoque  Joaiinem  supra  Pclrum  dilexit  :  Petro 
tamen«  non  Joanni  licet  virgini  et  rorle  litteratiori, 
concessa  est  poiestas  ligandi  atque  solvendi  (Joan. 
xxi).  Qiii  enim  per  Isaiain  (cap.  lvii)  dixit :  c  Au- 
fiene  offendicula  de  via  popiili  mei :  t  ceram  disci- 
pulis  oflendiculum  ponere  noluil»  nec  majoribus  an-  q 
lepovere  juvenem,  qiiamvis  euin  praerogativa  casti" 
latia  sibi  prae  cieteris  fccerit  ramiliarem.  Deiulit 
igitar  aetati,  non  meritis,  nec  practulit  conjugatum 
virgini,  ted  proTectiorem  junioh.  Deiiiqtie  Luca  do- 
cente  didicimus,  qiiod  benta  Yirgo  Cbristum  inve- 
nerit  in  templo  sedentem  in  medio  doctorum,  au- 
dienlem  illos,  et  inlerrogantem  (Lue,  ii). 

Donec  igitnr  annoruin  defuil  inlegritas ,  doctor 
omnlam,  ftnea  discipuli  non  excessit.  Ubi  vero  pleni 
dies  accessemnt,  factus  est  magisler  pro  debito,  qui 
fuerat  diacipnius  pro  exeinplo.  Ilis  oiniiibus  expressa 
Kcclesl»  forma,  qiiam  sequatur,  certusque  liines 
apponitur  «tatis,  iiifra  qiiem  fieri  non  licet  episco- 
piim  :  facto,  r^dit  ad  judicium. 

Sed  obiicitur  de  Salomone,  qui  duodertnis  inun*  d 
ctoseat  in  regem  (/  Par.  xxix)  :sed  de  Jeremia  (Jer, 
i),  Daniele  (Dan.xiii),  Timotbeo  (// Ttm.  iv),  qiii 
pueri  et  ciira  aetalcm  virilem  facti  sunt  propbeiae  et 
doctores  Ecclesiae,  nulla  est  objectio.  Ob  lioc  enim  et 
Salomon  159forle  in  regno  bonos  nou  babuitexi- 
las..  Dealiis  dicimus  quod  privilegia  pauconim  non 
faciant  legem  roinniunein,  undenec  trahi  deberel  in 
conseqnentiam,  vel  si  traliere  hocvoliieris  in  conse- 
quentiam,  trabantur,  et  eligantur  similes  praedictis. 
llem  Isa.  cap.  ii, iii :  f  Quiescite  ab  homine,  cujus  spi- 
ritna  e$l  in  naribns,  quia  excelsus  reputaiiii  est  ipse.  i 
Si  surrexerit ,  percatere  terram  pro  peccato  Eccle- 
siae.  ff  E^fe  enim  dominator  Dominus  exercituum 
aufcfet  a  lerusalem  el  a  Juda  validum  et  fortem, 


ADBREYrATUM.  166 

omne  robur  panis  spiritualis  et  robur  aquae,  i  do« 
ctrinae ,  f  et  fortem,  et  viruin  bellatorem,  et  judi- 
cem ,  el  prophetam ,  et  senem ;  principem ,  ho- 
norabilcin  vultu,  consiliarium,  sapientem  et  pniden- 
tem  elof|uii  mystici.  Et  dnbo  pueros  principes  eo- 
nim  ,  et  effeminati  i  (id^est,  lascivi,  fluxi  et  iinbe- 
cilles),  c  dominaliuntur  eis  :  et  corruet^Vii/^.  irruel] 
populus,  vir  ad  virum,  et  unusquisque  ad  proxi* 
inum  suum.  Tumultuabitur  enim  puer  conlra  se- 
nem,  i  idest,  sine  rationc  disceplabit,  t  et  igno- 
bilis  contra  nobilem.  Apprebendel  vir  fratrem 
suum ,  domesticum  patris  sui ,  et  dicet :  Vestimen* 
tum  tibi  est»  iidesi,omnia  neoessaria,  iprinceps 
eslo  noster,  ruina  hac,  i  scilicet  generis  nostri,  c  sub 
manutuaest, »  idestsubtuaderensione  flat  quasi,  'sl 
vis  ascendcro,  puteris  genus  nosiniin  relevare.  c  Re« 
Bpondebit,  i  non  sufficiens  ad  onus,  [sese  excusans : 
Qui  mihi  non  suflicto,  quomodo  aliissufficiam?;i  Non 
sum  medicus,  et  ip  domo  inea  non  est  panis,  ne- 
que  vestimeniuin ;  nolite  me  constiiuere  principein 
populi.  f 

Ita  excusat  se  Jeremias  c.  i ;  Moyses  Exodi  c.  iv. 
Itleo  Apostolus  prxcepit  eligi,  t  non  neopbyiuin,  ne 
electus  exlollatur  in  superbiam  (/  Tim,  iii).  i  Unde 
Ecciesiastes  c.  ii :  c  Auferiram  et  malitiam  dccorde. 
Adolescentia  eniin  et  voluplas  vana  sunt.  i  Et  qiiid 
aliud  adolescentibus]comiiiitiere  reginienaniinarum, 
nisi  Josepli,  id  est  Cbristum,  vendere  et  tradere 
eiinucbis  sterilibus,  inollibus  et  effeminnlis?((7fn« 
xxvii.)  Arcain  eliam  Doinini  relinquere  Philistlia^ls 
idololatris,  utlocetur  jiixta  Dagon?  (///  lieg.  v.)  Seil 
et  vasa  Domini  traderc  coiicubinis,  et  pueris  Bal- 
lassar,  ut  in  illis  btbant  ?  (t)an.  v.)  Ob  quain  rem 
interfectus est  rex,  ct  destructa  est  Babylon.  Koboain, 
derelicto  consilio  senum,  acquievit  juvenlbiis,  ideo 
aiiiisit  regiiuni  (///  Reg.  xii).  Unde  Ecclesiasles,  c.  x  : 
cVae  tibi,  terra,  ciijus  rex  puer  est,et  cujiisprinceps 
maiie  conicdiu  i  Iiem  in  I  libro  Reguin,  dicit  Do- 
miiius  ad  lleli  :  c  Loquens  locotus  suni,  ut  domus 
lua  et  domus  patris  tui  ministret  mihi  In  acternuin. 
Nunc  autem  dicit  Dominus  :  Absit  hoc  a  iiie !  sed 
quicunqut)  glorificaverit  me,  glorificabo  eiiin;  qui 
nutem  contemnunt  me,  eruAt  ignobilcs.  Ecce  dies 
veniunl,  et  prxcidam  brachium  luum,  et  brnchium 
doinus  patris  tui,  ut  non  sil  senex  in  domo  tun.  Iloc 
autein  erit  tibi  signum  :  Diio  filii  tui  iii  nna  dic 
morienlur  ambo,  et  suscilabo  mihi  sacerdoicni  fide- 
lein,  qui  juxta  cor  meum  et  aniinain  meain  faciat 
(/  lieg.  ii).  f  Itcin  Isains  (cap.  xxii)  :  c  Ingredere, 
ait  Doniinus,  ad  eum  qui  habitat  iii  labernaculo,  ad 
Sobnani  pr:pposituin  teinpli,  et  dices  ad  eum  :  Quld 
tu  hic  ?  aut  quasi  quis  hic  ?  Quia  cxcidisti  libi  hic 
sepulcrum  i  (xstiniabat  ciiimse  usque  iii  locopersi;- 
veraturuni).  c  Ecce  Dominiis,  iiiquit,  asportari  te 
faciet,  sicut  asportatur  gallus  gallinaccus.  i  Galliis 
est,  qui  bene  praeest  tcuiplo,  alios  cxcitans  a  somno. 
160  Isl^  4"3si  gallinaceus  muliebria  sectatus , 
voliiptatum  magis  amator,  quam  Dei.  «  Et  quasi 
aiuictum  sublevabit  le  :  quasi  pilam  mittet  te  in 


187 


TETRl  CANTOHIS 


188 

:  Minor  annonini  ¥i- 
ginii  quinque  iege  bumana  excaiab»t  se,  ne  tultUm 
alierius  susciperei ;  hodie  eadem  K*ge »  Ulis  ^jkI 
161  ^atciain  non  tanlum  non  admiltitur,  sed  arce* 
tur,  ne  (quibus  opus  cst  tiitore  et  defensore)  fianl 
adniinistratores  et  custodes  rerum  alienanim ;  ne 
turpiter  objiciatur  illud  comicum  talem  insliuien» 
tibus :  Cui  opus  est  pairono»  mibi  parant  defento- 
rein ;  et  cui  opus  pxdagogo,  mibi  iiistituunt  doeto- 
rem.  Et  quid  indecentius  et  indiscretiiis,  qnain 
aliquein  ciira  uiaturain  aeiatem  adniitii  in  rectorem 
et  cusiodem  auimaruin,  cuin  Apostolus  nounisi  se-^ 
xagenariam  admittat  in  adininistralionein  rerum 
teniporalium  et  cusiodiani  virginum  ?  (/  7tm.  y.) 
Quoinodo,  qui  opus  babet  fractione  panis,  aliis 
princeps  nostcr  esto.  liuina  autein  haec  sub  manu  B  P»nemrranget7(lliEa.  in  (ineejnsi.  ad  OcMfmm  «|nae 

incipit :  yunquam^  fili  Oceaue) :  Quomodo  laeinnies 
et  indigentes  lacte,  fiunt  lactantcs»  aiiis  lac  prae 


lerram  latam  el  spaiiosam.  i  —  t  Lata  est   via  ^^  licent,  omnia  possunt  ?  Ilem 

et  poru,  quae  ducit  ad  mortem  {Mailh.  vii).  i  liem     "'"•'  —«"'•"- »-"-  K..n.«««  ^- 

Ilieronymusincap.  iii  Isa. :  Effemliialos  etadolescen- 

tes,  Septuaginla  Tocant  iliusores,qoales  scilicet  illu- 

seninl  concubinse  levilae  in  Gabaa  (Judle.  xii)ySci- 

licet  effeminati»  deliciosi,  fracti  in  feminam.  Ma- 

gtsiri  qiioque  populorum  illusores  sunt,  qui  «  devo- 

rant  plebeni  Dei  sicut  escam  panis  {Psal,  xiii),  i 

nescienies  Scripturas,  vel  eas  perverse  interpre- 

lantes.  Sequiiur  in  Isaia  (cap.  iii) .  i  Et  ignobilis 

geiiere   vei   viu ,  tumuliuabiiur  conlra  nobilem. 

Apprehendet  eiiim  vir  fratrem  suuni  ei  domesticum 

patris.  I  Alii  alios  non  eligent  communiter,  sed 

apprehendent  ex  carnali  aOectlone  charos  suos  in- 

trudentet,'et  dicent  :  i  Vestimentum  libi  esi,  ideo 


tua.  I  Itcni  llieronyinus  {ubi  iupra) :  Non  slatim 
judicio  mulliiudinis  nos  eligeiilis  acquiescamus  » 
sed  electi  ad  principaluin  ineiisuram  viriuin  nostra- 
riiin  noverimus,  quia,  i  Deus  superbis  resislit,  bu- 
niilibns  dat  graiiain  (/  Pelr.  v).  i  Multi  esurienles 
et  nudi ,  ciim  non  spiriiales  cibos,  nec  Cbristi  tuni- 
cum  (iil  est  virtutcs)  b;tbeani,  aliis  vestimenu  pro- 
inittuht,  et  aliinoniaiih  et  ulcerosi  medicos  se  Ja- 
ciant,  ncc  timcntes  quod  dicitur  in  Ecclesiastico 
(cap.  vii) :  f  Ne  quxras  jndex  fieri,  ne  forle  non 
possis  auferre  iniquit;itein  populi.  i  Sed  cnm  epi- 
scopatus  onus  erat  ei  labor  ;  Respondebat  electus  . 
«  Non  sum  mcdiciis,  i  qui  sufiiciam  mederi  mise- 


bentes  ?  Quoinodo  fiunt  magistri,  qui  non  novemnt 
esse  discipuli  ?  .Quain  turpiier  objiciiur  Eccleslae, 
quae  taleiii  admitlit,  qui  heri  in  tbeairo,  hodie  iu 
cboro;  beri  in  circo,  bodie  in  altari;  heri  fauior 
bislrionum,  liodie  consecrator  virginnm. 

Tiuicant  tales  factuni  Marci,qui  sibi  abscidil  pelti- 
cem,  ut  reprobus  esset  sacerdotio.  Item  :  Pr»cipi|. 
Dominus  iii  lege  {Deut.  xx)  ne  roinor  viginti  aniio- 
rum,  ne  pusillaniuius,  ne  nxorius  ,  ne  %ui  a^ifica- 
verat  domiim,  el  nondum  eam  dedicaverai,  necqui- 
viueam  plantaverat,  et  nonduin  evea  biberat,pro- 


riis  vcstris,  «  et  in  doino  mea  non  est  panis,  neque     ^^^^^  ^^  bellum^  corporale.  Quanlo  roagis  haec 
vestimentum ;  nolite  roe  coustituere  principem  po«  ^  cavcnda  et  inbibenda  essent  procedentibus  ad  hei« 

niiii     »  Rj.«:i:  1«-:...-  .   .s^_    .    o..   . luin  spiriluale,  pugnaturis  «  conua   spiriluaies  ne- 

quitias  iii  caileslibus  (Epheu  vr).  i  Lubricum  enim 
niiuoris  aeUtis  reverentiain  (rangit»cl  deslniit  ordi- 


puli.   I  Siinili  legilur  i  quvstion.  i.  Se^i   horum 
exempla  elecii  modemi  non  imiUntur. 

Item  . « Juvenes  et  virgines,  senes  cum  junioribus 
laudentnomen  Doinini  {P$al.  cxlviii).i  Omniumcom- 
mune  est,  laudare  corde,  oreet  operoj.  Laudare 
▼ero  in  cathedra  et  in  regimine,  Uulum  senum  esl. 
Unde  :«Exaltenl  eum  in  ecclesia  plebis,  cl  in  cathedra 
senioruni  laudent  eum  (PiaL  cvi).  i  Qui  antem  « in 
catbedra  isenioruin  iuudaverlt,  carens  senecluu  seia- 
tis»  praesumpiuose  Innuit  se  habere  seneciutem 
monim,  et  gravitatis.  Quasi  diceret :  Ego  sum  alier 
Daniel,  alter  Tjmotheus  :  lalis,  cui  deheat  propier 
vlUm  ei  merita  spirituale  jus  conoedi,  et  generale 


nis  sacerdotalis. 

itein  :  Moyses  et  Aaron  nonnisl  octoginU  an^ 
noruin  inissi  sunt  a  Domlno  loqui  ad  Pharaonem 
{Kxod.  vii).  Itein  :  Si  aeias  personarum  atlendliur 
in  represenutione  miraculorum  quasljocosa»  Umea 
roo^eiite  houiinum  affeclus;  si  in  couMsdiis,  etsl  in 
tragaediis,;cur  nou  in  seriisetiu  exhibilione  veriu- 
Its,  iu  veris  scilicet  Eccb^siae  pasloribus  eligendis  ? 
Itcin  .Isaias  (cap.  i)  : «  QuiesciU  agere  pemerse  , 
disciie  bene  facerc.  i  Hieronymus ;  Ad  hoe,  inquit». 


jus  canonum  confringi.  Item  Domiiius  ad  Ueii :  Q  ^renda  suni  luagistroruin  liralna.  Qui  vere  magi 


«  Quia  reniissus  fuisti  In  correclione  filiorum,  prae- 
cidam  brachium  tuum  et  brachium  domus  patris  tui, 
iil  non  sit  senex  in  domo  tua  omnibus  dlebus  tuis. 
Verumuroen  non  auferam  virum  penitus  ab  alUri 
meo,  ei  videbisaemulum  tuum, « id  est  Juvenem,  i  in 
lemplo  in  universis  prosperis  Israel  (/  Reg.  ii).  • 
Item  1  ad  Tim.  c.  ▼  :  Si  Apostolus  prscipit «  ado- 
lescentiores  viduas  i  (qiiia  in  eis  fervei  sangtiis,  ei 
ciio  luxurianlur  pastaeciboalieiio)«  viuri.i  neadmil- 
Uniur  ad  alimoniaro  Ecclesix,  ut  de  rebus  Ecclesias 
pascantur,  quanlo  magis  Jiivenes  ei  adolescentes 
prohibet  non  admiui  in  regimen  Ecdesiae,  ul  pa- 
scani  alios,  praeseriim  nim  proniores  sinl  hixu- 
rlari  in  rebus  Ecclvsiae,  eo  quod  divitibus  omnia 


siroruin  limina  iion  frequeniavit»  ei  oflicium  prae- 
dicatiouis  assumit,  quodammodo  dicil  :  «  Non  ah. 
homine,  sed  a  Spiritu  sancio  »  cuin  Pauto  «  ed«i- 
ctus  suni  Evangelium  {Galat.  i) ;  i  credite  ergp  mi-- 
lii,  quia  sum  altcr  Pauius.  Item  :  Si  apud  Uebraeos 
probibiu  est  lectio  principii  Geneseos,  finis  Exe* 
cbielis,  et  Canlica  amoris ,  mlnoribus  trigiuta  aii- 
noruiii,  quanto  magis  apud  Ecclesiam  viva  lectio 
lotius  sacrae  Scripturas ,  quae  videllcet  polius  coiisi- 
stit  in  opere  quain  sermone,  minoribus  aeuu  esset 
inliibenda  ?  «  Barbato  crede  magislni.  •  Haec  etiam 
intorqueri  possunl  in  ambitionem  niagislrorum  col- 
ligenteni  lurbam»  seneSt  milites  ogeriligneos»  ad 
tbeairum  et  spectaculum  suum^  4*>*>.^^!!^c  fue- 


fO  YERBtJII  ABBREYlATtiy.  190 

rf,  Met  Awere  pnmmiinr.  flcm  1  Reg.  cip.  i :  A  qiiia  mnndiis  sam  a  Mngntne  oronfam.  Non  enim 


Samuel  nonDis?  ablacUlus  adducius  esl  a  niairc, 
«I  apparerel  in  conspeciu  Dominl,  manens  ei  ser- 
?iens  jogiler  In  teniplo.  Unde  Glossa  :  Non  vuli 
AiiiM  docere  puerum  ad  domum  Dei  aniequam 
abladeiar,  quia  Ecclesia  nulluin  ad  saccrdolium 
pro?ehit,dum  €  lactis  i  infanlix  parliceps  est  i  non 
aolidi  cibi»  »  scillcet  inlelligenliae  spiritualis.  Quasi 
dicerei:  Nonnisi  ablaclaiuin  a  lacie  piieriiiae,  a  la- 
cie  adolescentiac  «  ei  a  lacte  lenerioris  docirinae. 
Iiem  Job»  c.  ixxii  de  Eliu. 

leS  CAPUT  LXII. 

C^nirm  malam  iaeiturnUalem   maxime  prwio' 
torum. 


snbterfifgi,  qno  mtnus  annnnliarem  oinne  consiliuni 
Dei  vobis.  i  ttein  psal.  xxxix  :  c  Annunltavi  el  lo- 
cuius  sum ,  ei  muliipHcati  sunl  super  numerum. 
Annunliavi  justitiam  inam  in  Ecclesia  magna,  ecce 
labia  inea  non  probibebo,  Domine,  tu  scisti.  Jusli^ 
liam  tiiam  non  abseondi  in  corde  meo ;  veriialem 
tuam;  el  saluure  tiium  dixi.  Non  abscondi  miseri- 
cordiam  tuam  et  Teritalem  luain  a  consilio  multo.» 
Ilem  :  f  Pone,  Domine,  custodiam  ori  meo,  el 
osiinm ,  »  non  clanslrum  ,  c  circiiinsianti»  kibiit 
meia  {l*$al.  cxl).  >ltem  Proverb.,  cap.  i :  t  Sapien- 
lia  foris  praedical,  in  plateis  dal  169  vocem  suam, 
et  in  capile  tttrbamm,  >  id  esi  in  pnelatis,  c  cla- 
niilat;  in  foribus  porlarum  urbis  profert  verba 
OilclQro   praelalorum  maxime  roboral,  sicut  de  '  sna,  »  dicens:  c  Usquequo  parvuli,  i  sensn,  c  di- 


subslaiiiia  ejU8,?alraius  eoruin,  qiio  arceanlur  liipi 
a  frege,  ne  slnt.c  canes  mnti,  non  valenles  lulrare, 
(/ic  LTi),  non  oppoiientes  se  murum  pro  domo 
Israel  (Eueh.  xiii).  »  Gontra  quorum  pessimam  la- 
dtamiutem  clamans  Isalas,  cap.  lxii,  ait :  c  Pro- 
pier  Sion,  »  id  est  reges  ei  principes,  c  non  lacebo; 
propier  Jemsalem,  » levitas  et  saccrdotes ,  c  non 
qnleacam ,  donec  egrediaiur,  ut  splendor  justiis 
efos.  1  El  itemin  :  c  Snper  inuros  tiios,  Jemsalem, 
consiitui  castodes ,  loia  die  >  prosperiiatis,  c  et 
nocle  »  adversilatis,  perpeluo  c  non  lacebunt.  Qui 
reminiseimini  Domini,  netaceatis,  etnedeiis  silcn- 
I  ei  •  Doinino,  c  donec  stabiliat  ei  don<*c  ponat 


ligitis  infantiam^  ct  stulti  ea,  quae  sunl  noxia  cu- 
pient,  et  impmdentes  odibnnt  sapientiam  ?  i  liem 
Jerem.,  cap.  xxvi  :  c  Sla  in  alrie  doinus  Domin% 
ei  lo<|ueris  ad  universas  civitates  Juda  universos 
sermones ,  quos  ego  mandavi  tibi,  nt  loquaris  ad 
eos.  Noli  subtraliere  verbuin,si  forte  audiaiil,  et 
pcenileant ,  et  converlantur  a  via  siia  mala.  »  Et 
cap.  lu:  c  Vade  etclama  scrmoncs  istos.  Rcveriere, 
adversatrix  Israel,  dicit  Dominiis,  et  non  averlam 
faciein  mcain  a  vobis,  nec  irascar  tibi  in  perpetuam. 
Scito  iniquitatem  luam ,  quia  praevaricaia  es,  el 
cenverlimini  filii  reverlenies  ad  ine»  quia  ego  vir 
vester,  ei  assumani  vos.  >  Aposl.  ilem  Art.,  cap. 
Jerasaiem,  »  Id  est  Ecclesiam,  c  laudeinin  terra,  i  q  xx:  c  Vos  scilis  a  prima  die  qua  ingressum  liabui 


qnalemet  quanlaniinsacraScripiura  (nondunienim 
fiabiliu  Tideiur  Ecclesia,  quia  fere  niisquam  inve- 
niiur,  sed  talis  est  vel  esse  debel,  qnalts ,  non  vi- 
detar,  sed  qoalis  senlilur)  depingi  video,  non  sentio 
in  opere.  Et  ilerum,  cap.  xl  :  c  Vox  Domini  dicen* 
lis  :  Qama,  ne  cesses.  Super  montem  excelsuni 
lu,  qui  evangelizas  Sion ;  exalta  in  foriiiu- 
I  toamtqii}  evaiigelizas  Jerusalein;  exalia, 
noli  limere*  »  El  lierum :  c  Quam  pulcbri  super 
moniespedes  amuinlianiis  et  pncdicanlis  pacem,an- 
nunlianlis  bona,  prasJicantis  sahitein !  i  Itein  idein» 
cap»  n  :  c  Vae  mibi,  quia  tarui !  V;e  mibi,  quia  vir 
pollutus  labiis  ego  sum,  et  in  mcilio  populi  polluu 
I  liabenlis  ego  habito !  iPollutiis  non  mendaciis» 


ad  vos,  quomodo  nibil  utilium  subtrazcriin  vobis 
quo  minusannunliarcni  vobis,  et  docerem  vos  pu* 
blice,  et  per  domos,  lesiificans  Judaris  et  gentibus 
in  Deum  poenitenliam,  et  ftdem  in  Dominum  Jesuiu 
Cbrisluin.  i 

Item  :  Joannes  etiam  in  carcere,  nec  babens  spem 
de  correctioue  Uerodis  vel  llerodiadifl,  iiivebens 
potius  in  crimen,  quain  in  bominem ,  in  ezeinplum 
posteris  (ne  minus  detestarentur  crimen  adulterii 
vel  incesius,  si  tacuissel)  clamavit  sxpe :  c  Non  li- 
cet  tibi  babere  uxorem  fratris  (Jfarc.  vi),  »  qui  si 
cessassct,  ci  caput  ampulatum  non  essei.  Clamivll 
inalens  periclitari  apud  regem,  quam  immemoresse 
divini  pra!cepti ,  c  qui  missus  fnit  in  virlute  Elis 
noa  scurrilibus,  non  contumeliis,  sed  lacitnrnilaie.  D  {Luc.  i),  »  contra  llerodem  et  Ilerodiadrm,   sicut 


In  c^|os  peccaii  pcenam  :  c  Vulavit  ad  me  unus  de 
serapbim,  el  in  manu  ejns  igniius  calculus,  quem 
foreipe  tuierat  de  aluri ,  et  tetigit  os  meum, »  el 
combossil  mibi  labiuro,  c  et  dixit :  Ecce  tetigi  hoc 
labia  loa,  ei  auferetur  iniquitas  tua,  et  peocaium 
luom  »  ex  uciiuroiute  c  mundabitur.  »  Item  Jcre- 
niias  alphabeto  secundo  lod  (cap.  ii) :  Heu,  lieu, 
c  aederant  In  terra  ,  » principes,  in  terrenilate  ad 
▼inetm  colendam,ad  regalia  et  siercora  defendenda 
el  possidenda»  c  ei  coAlicuerunl  senes  flliae  Sion, 
consperseranl  cioece  capila  sua,  accincti  sunt  cili- 
ciis,  ab|eeemnl  in  lerram  capiia  virgines  Jerusa- 
leffl,qoiai  defeeii  parvulus  laclens  inplaleis. » Itein 
aposioforum  Acius.  cao.  xx;  c  Coniestor  vos  bodie » 


Eiias  contra  Achab  el  Jezabel.  (//i  Reg.  xviii).  liem 
logiturin  ecclesiasiica  Historia,  qiiod  exsdlanteAlha* 
nasio  papa  pro  Gde  catborica,  a  principibus  faven* 
libiis  Ario  etArianis,  ait  quidam  ereinila  Intra  se 
el  sibi  (lib.  x) :  c  Vse  niibi,  qiiia  Ucro  (/sa.  vi).  — Ut 
qni«lpaiiem  oliosuscomedo?  »  (Prov.wx.)  Curnon 
magis  exsulo  cuin  Atbanasio  justo,  vagoet  sanclo? 
Ciir  non  contra  principes  pro  illo  proclaino?  Etegre- 
dicns  eremum  et  speluncam  suain,  injungens  sibi 
hoc  in  poenitentiam,  clamavit  per  civliates,  castra 
et  vicoset  plateas :  Jiistus  calholicus  etsanctns  esl 
Albanasios  ;  verilatem  docet,  quam  consUnter 
assero  et  aflirmo.  It^  David  :  c  Crcdidi  propter 
quod  loculus  sutn  {P$al.  c\v).  i  Et  Doroinus  iu 


i^  P2TRI  CANTORIS  «92 

Evangelio  :  c  Qui  me  conressiis  fucrit  corani  lio«  A     Tacelur  etiam   male  ad  consulondum  pro\tmo. 


miiiibus ,  confitet>or  et  ego  euin  corain  Palre  meo 
{Matih.  i).  I  £t  Apostolus  :  i  Corde  creditur  ad 
justitiam»  ore  aulein  confessio  fit  ad  salutem  (Rom. 
z),  t  tempore  et  loco.  Unde  in  Socratico  decreto: 
Non  minor  est  iiupietas  tacere  verilatem  tenipore 
etloco,  quam  dicere  falsiiatcm.  Qui  autem  eam 
lacuerit,  siniilis  est  cataro,  c  qui  loquitur  verita- 
teni  in  corde  suo  {Psai,  xiv),  t  dicens :  c  Jura,  per- 
jura,  secrcluin  pandere  noli,  i  cum  necesse  et 
utile  sil  proximo  ea  reveiari  el  non  abscondi.  liem 
Jeremias  claniat  :  c  Fiigite  de  medio  Babylonis,  et 
salvet  unusqiiisque  aiiimam  suani.  Noliie  tacere  super 
iniquitaiemejus,q4ioniam  tempusultionis  estDomi- 
i\o  (Jer.  Li).  Cum  autem  complesset  loquens  oninia, 
qu»  praeceperat  ei  Dominus,  apprehenderunt  eum 
sacerdoles,  dicentes  :  Mofle  inorialur  homo  iste, 
qiiia  proplielavit  contra  civilatem.  Et  ait  Joremias 
ad  oiiines  principes,  el  ad  populum  :  Misit  nie  Do- 
niinus  dtcens  :  Bonas  facite  vias  vestras  el  studia 
vestra,  et  audite  vocem  Domini  Dei  vestri,  et  poeiii- 
lebit  eum  inali  quod  locuius  est  adversum  vos. 
104  ^^^  ^Si^  ^^  iiiaiilbus  vestris  :  facite  mihi 
qiiod  bonuin  et  rectuin  est  iii  oculis  veslris.  Ye- 
rnmiaineii  scitote  et  cognoscite  qiiod  si  occidcritis 
iiie,  satiguincm  innocentem  tradetis  contra  vosinet- 
ipsos,  et  coiilra  civitatem  islam ,  et  babitatores 
e]us.  In  veritate  enim  misit  nie  Dominus  ad  vos,  ul 
loqnerer  in  auribus  vestris  omnia  verba  haec  (Jer, 
xxvi).  I  Ilem  Gregorius  super  illum  locuin  :  q 
f  Erat  Jesus  ejiciens  daemoiiium,  et  illud  erat  mu- 
tum  (Lue,  xi)  i  ab  eflectu  :  Praesident  enim  quidain 
daemones  quibusdam,  ut  faciant  eos  obmuiescere 
quando  opus  esset  loqui.  Utide  et  daenionia  muta 
dici  possuni.Quidainlsimiliterdacmonespraesunt  gar- 
ruliiati,  facientes  garrulosde  quibus  philosophus: 
Quld  refert>n  superius,  an  iuferius  intonent?  Qui- 
dain  etiam  silenies  cuin  toto   mundo  fabulaniur. 

Et  Susanna  (Dan.  xiii)  lacens  clamavit,  etAniia, 
ei  Moyses  (/  lieg,  i). 

Tacetur  autem  inale  in  qnatiior.  Ad  confilendum 
peccata  et  laudes:  c  Quia  a  inortuo,  velut  ab  eo 
qui  non  esl,  pcritconfessio  (Eccli.x\u).lionme 
deinergat  leinpesias   aquae,  neque  absorbeat   me 


profundum  (PiuL  Lxviiij.  Confiieinini 

peccaia  vesira   (Jac.  v)  :   lii  liyiniiis    confiiemini 

iili.  [PtaL  xcix). 

Tacelur  eliam  inale  ad  increpandum  proximum, 
si  videris  iniquitatcin  proxiini,  et  euin  non  argiie- 
ris :  i  Sanguineincjusde  iiianu  tua  requiram  (Ezech. 
111 ).  Si  peccaverit  in  te  fraler  tuus,  coiTipe  cuiu 
(MaUh.XMit),  etc.  i  Augiistiniis  (ep.  19,  c.  4.): 
Correptio  fratris  praccipiliir  a  pari  in  parem,  a  nii* 
nori  iii  mnjoreni,  a  iiiaj<ire  in  minorein,  ciiilibet  iii 
qucmlibel* 

Tacetur  etiam  mnle  ad  pracdicandum.  Unde  Do- 
minus :  c  Quod  in  aure  auditis,  praedicate  iupcr 
lecta  (Mauh.  x).  i  Et  ApostoJus  :  c  liista  et  prajdi- 
ca,  opporiunc,  itnportune  (//  Tm.  iv).  i 


cum  indigel.  Unde  Job  :  c  Oculus  fui  raeco,  et  pcg 
claudo  Uob  xxix).  i  Itein  :  c  Altcr  altcrius  onera 
portate  (Calat,  vi).  i 

Sed  taceturiie  male  ad  advocandum  ?  Ita,  in  caiisa 
vidiiae,  pupiili  et  orphani.  Unde  propheta  :  c  Cauui 
vlduae  intret  ad  te.  Pupillo  non  juJicant,  et  caiisa 
viduae  non  ingrcdilur  ad  illos.  Quaerite  judiciuiu, 
subvenite  oppresso,  judicale  pupillo,  defendile  vi- 
duain  (Im,  i).  i  Male  autem  advocaturex  cupidl- 
tatc.  Tunc  melius  taceretur.  Ad  dispulandum,  ad 
litigandum  bene  tacetur.  Sed  objiciiur :  Nihil  ad 
plenum  intelligitur,  nisi  dente  dlsputationis  fraii- 
gatur  ?  Sed  disputatioiu)m  vocat  collationem,  qualis 
decet  sanctos. 

Suntauiem  quinque  causae  pessiime  lacilurnita- 
tis  :  Tinior  hunianus  velmundanus,  quo  Peiriis 
pressus  negavit  (Malth.  xxvi).  c  Nolite  tiiuere  eos 
qui  occidunt  corpus  (Matth.  x).  i  Episcopus  si  ti- 
muerit,  actum  est  de  eo. 

B.  Cyprianus.  Secunda  causa  est  cupiditas,  quae 
comitatur.timorein.  Nihil  cnim  timet,  nisi  quicou- 
ciipiscit.  Cupidilas  est  ranunculus,  qui  |«rojectus  \m 
os  canrs  faciteum  obniutcscere.  iiic  projectus  inot 
Demosthenis,  qui  erai  viva  vox  juris»  euin  inutiiiu 
lecit  cuin  orare  et  advocare  debult  cum  Ronianis 
pro  republica,  cum  Aiheniensibuscontra  Philippum 
regeui  Macedonum  patrein  IQSAlexandri.  Unde  ei 
quidani  senaiorum  illi,  cuin  sileret  a  bonis,  iuipro- 
perans,  ait :  Demostheues  iion  squinancem,  sed  ar 
ginancem  patitur.  ilie  ranunculus  projectns  in  ora 
judicis,  in  ora  etiam  magistrorum  a  pueris ,  fiacil 
reiiiitti  poenas,  et  terrores,  et  nilna.s  propter  huuct 
quia  munera  excaecant  oculos,  et  vim  auctoritatis 
iiiclinant.  Paulus  absiinuitetiain  a  subditis,  ne  ab 
eis  sumptus  et  uecessaria  acciperet ,  maiiibus  vi« 
ctum   quueritans  (/  Cor.  ix) 

Tertia  causa  est  pigritia  vel  negligeutia.  c  Circu- 
ibat  Jesus  civitates,  praedicans,  et  curaos  omnes  lan» 
guores  in  eis  (Matih.  ix).  ideo  praelatus  imptger  ei 
strenuiis  esse  debet. 

Quaria  causa  est  simplicitas ,  et  qiiaedam  quasi 
naturalis  vcrecundia,  qua  Jeremias  se  excusans  ail 
(cap.  i);:  c  A,  a,  a,  Doinine  Deus :  Abecedarius  sum  ei 


Jierutrum  d  nescio  loqui.  t 


Sed  iiullus  praelatoruin  hodie  hoc  dicit,  quasi  io 
cis  prudeiiiia  suppleat  aeiatem,  quod  falsum  est;  sed 
potius  favor  huinanus ,  vel  generis  nobililas.  Uoc 
auiem  vitiuin  est  in  praedicatore  et  oratore.  Unde 
Quiiitilianus  (Libro  hittituiioHum  oraloriamm)  : 
Vcrecundia  amica  virtutis,  in  oratore  vitium  est« 
licct  pro  tem|M)rc  amabile. 

Qiiinla  causa  est  et  pessima,  ignorantia.  Unde 
llieronymus  (in  ep.  contra  HeMdium)  :  Pr»dica- 
tioiils  nescius,  quani  dabit  vocem  praeco  mutus  ?  0 
paslor  idolum  surduin  et  mutum-,  idoliiro  desolalio* 
nis  Ecclesiae,  stans  iu  loco  sancto  S:on,  qiiOd  non 
valens  loqui,  quasi  per  daemoiies  et  porcellos  con- 
ductos»  dai  popnlis  responsa.  Quod  comparalMie 


B5  VEHBUM  ABBREYIATUM 

CiOicano  roonsiro  Helvidio ;  qiii  in  GaHia,  qux  ca-  A 


194 


ruit  uionslris,  8olus  iiiventus  sacerdos  csl  e(  laiciis, 
tion  qiiia  liileras  mullas  non  scirel ,  sed  tropos  lo- 
queudi  igiioravil.  Unde  igiiorans  diversas  acceplio- 
nes  iiiijus  noininis,  c  primogcnilus,  >  circa  beatam 
Yii^^lneni  erravil.  Est  ergo*  vos  poenitenliu;.  Uiide  : 
iDiscedite  i  me,  omnes  qui  operainini  iniquiiateni, 
quoniam  eiaudivit  D6minus  vocem  flelus  inci  {Ptal. 
vi),  • 

...El  laerym<e  pondera  xocis  habeui. 

(Oyid.,  De  Ponto,  eleg.  i.) 
Esl  et  vox  confessionis  :  c  In  voce  exsiiliaiionis  et 
ronrcssionis  sonus  cpulanlis  (Pial.  xli).  »  llas  se- 
quitur  toi  orationis  :  c  Inteniie  voci  orationis  niex, 
rex  ineus,  et  Deus  ineus  {Psal.  v).  i  Posl,  laudis  el 
gratiseet  screnatu;  conscientix  :  i  Yox  exsultationis 
cisalntjs  in  tabernaciilis  jusiorum  (Psal.  cxyii).i  In 
kisoninibus  peiiculose  lacclur.  Posl  liancsequilur 
recto  ordine,  c  Yox  praedicalionis,  i  qirae  csl  vox 
salutis,  iie  dicatur  prxdicanti  adhuc  iiivoluto  pec- 
caii  sati&faciione  :  t  Peccalori  dixit  Deus  :  Qiiare  (u 
enarras  jiisiitias  nieas,  ct  assumis  teslamentiim 
nieuni  per  os  tuum  (Psal.  xlix)?  i  elc.  Unde  B.Ber- 
nardus  ad  Brunonein  Coloniensem  clectum  :  Etsi 
litteralus  sis  etcanonice  electus,  quia  lamcn,ut  as- 
srris»  non  flevisti,  poenitentiam  non  peregisli,  et 
ita  neopbytus  es  in  vita,  eisi  non  in  llde.  Qtiod  sus- 
cipias  tantum  onus,  nec  laudo,  nec  pcnitus  lniprobo 
proptcr  neccssilatem  ei  rragililatem   temporis  in- 


CAPUT  LXIII. 
De  bona  iaciturnUale. 

Siigillato  vilio  mal^c  laciiurnitatis,  commendemus 
bonain  laciturnilatcm*  Aperiat  os  praelatus  ad  Deum 
laudanduni,  adnrandum,  conniendum,  ronsulendnm» 
consolanduin,  pracdican4lnrn,jdocendum.  Est  enim 
c  tempus  tacendi,  et  tempus  loquendi  (Eccle,  m).  » 
Unde :  c  In  corde  nieo  abscondi  eloquia  tua,ut  noo 
peccem  libi  {Psat.  civiii).  i  Anguslinus:  Fundamen- 
tum  religionis  eslbona  taciturnitas.  Scio  eniin  te  prae- 
cepisse  Sanctnm  Dei  non  esse  danduin  canibus,nec 
margnritas  spargendas  esse  ante  porcos  (Manh,  vii), 
ne  secrela  Dei  indignis  os!endantur,  ne  Babyloniis 
tbesauri  domiis  Dei  revelentUr  (Jer.xxvi),  quce  ta- 
men  quis  divulgat,  u(  ei,  cui  loquitur,  placea:  per  adu- 
latiouem,  velproplercupiditateni,  vel  propter  vanani 
gloriam,  vel  curiosam  loquacitatem.  Assumcnda  est 
itnque  disciplina  sileniii,  ut  prius  taceat  quis  quain 
luquatnr,  juxta  illud  :  c  Sit  omnis  bomo  velox  ad 
audieiidum,  tardiis  ad  loquendum  (Jac.  i).  i  Suiit 
auiem  bonac  taciturnitatis  quatuor  causa*,  penes 
auditores  scilicel,  quia  canes  sunt  deiraclorcs,  ob- 
stinaii  et  inndeles,vel  quiaporci  sunt  (astidili  verbo 
Dei,  et  immundi. 

Blalus  deiractionis  prolator,  pejor  relator,  pcssi- 
mns  audilor.  Unde  fizccliielis,  cap.  iif  :  c  Fili  bo- 
niinis,  linguain  tuani  adba^rcre  faciam  palalo  luo, 
et  eris  miitus,  nec  quasi  vir  objurgnns,  quia  domus 
cxatpcrans  est.   Tcrlia  causa  est  assiduitas.  Pra&- 


stantift  ;  verum  si  susceperis,  orabo  pro  te.  Iiem  :  q  dicatio  enim,  si  assidua  est,  vilescit. 


c  Ezisliinabam  ut  cognoscerem  boc,  labor  est  an(e 
rae  doncc  intrem  in  sancluarium  Domini,  et  inlel- 
I  gam  in  novissimis  eorum  (Psal.  lxxii).  i  Et :  c  De 
roandatis  (uis  inlellcxi  (Psal.  cxviii).  i 

106  Priina  vocc  :  Sedes  cum  Maria  ad  pcdes 
Domini  (Lmc.  x). 

Secunda  :  Surgis  ad  osculum  roanuum.] 

Terlia  :  Ad  osculum  capitis. 

Quarta:Ad  to(um  Cbris(um  inungendum.  Cujus 
quinque  sunt  species  :  c  Corrcclionis.  i  Hax  scbo- 
larium  in  inalis  moribus,  et  inodis  vivendi  sacrac 
Scriplur:e  contrariis.  c  Erudiiionis,  i  praclaloruni, 
et  sanctorum  c  exbortalionis,  excitalionisct  conso- 
lationis.  i  Yocem  vocationis  ad  fldem  babucrunt 


Imponit  finem  sapiens  et  rebus  honestis. 
(JuvEN.,  sat.  VI,  4i1.) 
Quarta  causa,  incaparilas  auditoninu  Unde  Apo- 
stolus  :  c  Non  potui  vobis  quasi  167  spiritualibus 
loqui;  lac  vobis  potum  dedi,  non  escani  (ICor.  iil).» 
Simililer  dii»  caus.-e  atleiidunlur  circa  pnedicato- 
rem  peccati  scilicet  conscientia,  unde:  c  Peccatort 
dixil  Deus  :  Quarc  (u  enarras  justilias  meas,  et 
assumis  testanieiilum  mcum  pcr  os  tuum?  tu  vero 
odtsti  disciplinam  (Psal.  xlix).  i  £t  mu(a  facundin, 
cui  a^gra  snbest  conscienlia.  c  Medice,  cura  te- 
ipsiim  (Luc.  iv).  I  Rcbus  loquarispriusquam  verbis, 
et  incapaciiale  divini  eloqnii,  vel  vereciindia  bona. 
Unde  :  c  A;  n,  a,  Doinine   Deus,  ccce  nescio  loqui 


apostoli  et  apos^olici  viri  in  Ecclcsia  primitivn.  Dc      (j^r.  i).  i  Si  ct»o  utile  et  necesse  ruerit  loqui ;  vide 


liis  Tocibus  David  ait :  c  Milii  aulem  adbaerere  Deo 
bonnm  esi,  ponere  in  Douiino  Deo  spem  meam,  ut 
annuntiem  omnes  prxdicalioues  luas  in  poriis  liliu; 
Sion  (Psat.  lxxii).  i  Sunt  enim  pliires  niodi  praedi- 
candit  quos  diximns,  in  qulbus  niale  tacetur,  ma- 
liine  a  praelato.  Si  quis  autem  modus  alius  a  prx- 
diciis  snperadditur,  a  malo  curiositatis,  osientatio- 
nis  et  deleclaiionis  est.  Unde  Aposlolus  :  c  Omnis 
scnno  malus  non  procedat  de  ore  veslro,  et  si  quis 
bonus,  nonnisi  ad  erudilionem  {Ephes.  ivj.  i  Et  Da- 
vid  :  c  Os  meum  loqueiur  sapientiam,  i  de  flde, 
cet  meditatio  rordis  mei  prudeutiam  (Psa/.  xlviii),» 
de  boois  moribus. 


quse,  quot,  quanta,  qiialia,  qiiando  loquaris,cui  vel 
quibus,  ubi  et  qualiter.  Vide  etiam,  si  tibi  opus 
fueril  uti  conimuni  praBdicalione,  vel  privaia,  qiiae 
fit  ad  privaiam  persona^n,  et  in  loco  secrelo.  Ubi 
qnandoque  cessandnm  cst  a  correclione.  Unde 
Aposlolus  :  c  Ilaercticum  hominem  post  trinam  ad- 
monilionem  devita  (Til,  iii),  i  ila  et  incorrigibiloin 
boiiiinem  ct  incorrigibilem  principem.  Unde  llicro- 
nyuius  in  prologo  super  Esdram  (epittola  ad  Dom- 
nionem  el  Roga(ianum)  :  Fruslra  qiiidein  niti,  et 
nil  aliud,  nisi  faligando  vel  corripiendo  odium  in- 
currere,exlremae  dementi»  est.  Unde  eiiam  PauluSi 
ne  provocaret   iram  Caesaris,  ila  caulc,  et  sub  iiw 


195  PETRl  CANTORIS  196 

>oIi\cro  praulixii  deslraclioncni  Romaiii   iiiiperii,  A  tura  siiperbirei,  senipcr  (ucuil,  quousquc  pervcnlQni 
qiiodiioii  pncdixit;  iia  edidil,  quod  iion  edidii :      esi  usque  ad  perkulum  fidei^ 


c  Ut  qui  nunc  leiiei,  leneal»  donec  de  medio  fial 
(i/  Theis.  ii).i  lueiiam  Jeremiascap.  ix?,  cauiect 
prudciiier  praedixil»  et  coiiiminatus  esl  deslruciio* 
nem  BabyloniSf  ul  ait  Hieronymus,  ne  regeni  Ba- 
bylonis  provocaret  in  iram  boc  nomen  c  Sesach  i 
posuil  pro  hoc  noniiue  c  Babylon,  i  qux  desiruenda 
erat.  De  quo  eiiam  idem  Hieronymus  ait  (in  com' 
meniar.  iUiui  ioci) :  Principibus  el  pscudopropbeliSt 
el  sacerdotibus  accusantibus»  et  crimen  morlis  in 
eum  iuiendentibus  loquUur  ad  populuin,  qiieiu  illi 
ooncitaverant  adversus  iUum»  prudeiiier»  huiniliier 
et  coiistanter.  Prudeuter,  provocaus  eos  ad  pceni- 
lentiiun»  ul  Domious  niuiel  senientiam  suain  de 


Quidam  etiam  Patmm  iie  peccarei  in  lingua,  fere 
semper  quasi  frenuin,  calculuin  in  ore  deiuLiL 
iiein  :  Sicut  luiius  cst  peccare  in  reniissione  niiae- 
rlcordi»,  quam  in  rigore  juslilix,  sic  cl  iii  taci- 
turniiaie  magis  quam  iii  loqnaciuile.  liein  :  c  Quis 
cst  homo  qui  vull  vilain,  el  diligit  dies  vjdere  iMH 
nos?  Prohibe  linguaui  taam  a  malo,  et  bbia  tua  ne 
loquantur  doluin  {Psal,  xxxiii).  i>^uia :  c  Vir  lin« 
guosus,  I  qui  praptcr  iiecessilatem  eiiam  vera  lo- 
quiiur,  c  non  dirigelur  in  terra  (P«a/.  cxxxix).  i 
Nain»  sictil  ex  freqiienti  juratione  saepe  labiuiur  in 
perjurium ;  ita  el  ex  frequenli  verbo  otioso  In  ver- 
buin  maluin.  c  In  roulliloquio  enim  non  deeritpec- 


t«iiu«iny  ui  iMimiBus  niuiei  senientiam  suain  ae  wum  umium.  i  »u  uiui»iivi|uiuoiiiiu  uuu  uverupec- 
deslmctlone  csvliniig.  Hiimilitcr,  dicens  :  c  Servus  ^  catuin  ;  qui  auiein  moderaiur  labia  sua  prudentit- 
• —  ...  ouinibus  veslris  sum. »  f— ilinlfr,     sinius  est  (Prov.  x).  i  Nam  :  c  Stullus  csJiiurlabiis 


vester  etiam  in 

dicens  :  cin  veritate  misil  me  Domijius  ad  vos»  et 
hxc  evenicnltuisi  poeHilentiamegeritis  (J«r.;xxvi).i 
In  communi  auiem  prasdicatioiie  nequaquam  la- 
ceiiduin  est.  Unde  Jereiuias  cap.  xxvi :  c  Sia  iu 
atrio  doinus  I>oniini,  et  loqiieris  ad  onincs  civiuies 
Juda,  I  etc.  Sed  ncc  iii  privaia,  si  nialum  cxciu- 
pluin  linielur.  Uude  nec  Joannes  etiain  in  carccre 
ucuit  (Marc.  vi). 

CAPUT  LXIV. 
fie  viiio  linguof. 
Mals  autem  loquacitatis,  vel  garrulitalis.  qiia- 
luor  sunt  causae  :  adulatio  ,  jactantia,  cupidiias, 


suis(fMd.).  Libor  labiorum  ipsoruin  operiel  eoe 
(Pial  cxxxw).!  Qui  vemm  dicit  non  iaborat.  f  Aini- 
cus  auiein  sponsi,  ciim  gaudlo  siat,  et  audit  vocem 
sponsi  (Joan,  iii).  i  Auguslinus  (/n  Pco/.  l,  ad  illud  : 
Audilui  meo  dabis) :  Sil  ergo  libi  iu  necessitale  do- 
cere,  loqui  et  pnedicar^ ;  in  volunlate  autem  au- 
dire,  lacere  el  disccre.  Tviius  audiiur  v^rain  quam 
dicatur.  Qui  eniin  exterius  luinet ,  glorians  pro- 
rainpcrc  iii  vocein,  diceiur  ei :  c  Ligale  ei  maiius 
ei  pedes,  et  miltite  eum  in  tenebras  exteriores 
(Mauh,  xxii).  I  In  justo  igilur»  cor  loquilur,  os  me- 
diuilur  ,   inaiius   vcl   opus  inielligil.  Unde  :  c  Os 


•«.v.     ouiik    vMuotf;  i    ciuui«iiiu  ,  jaCiaiUia,  CUpiUliaS,        «••••*"•    t     •••«•••«o     »v»     vpus    iukviui^ii.    uuuc  .   1  v» 

incaula    loquacitas.   Loquacitas   itaqiie  conlraria  Q  i"^*'  inedilabitur  instiliam,  et  lingua  ejiis  loqiieiur 

PSl   linnni»    l<l/>iliirikil«ili      .•^■»1»«      ^ ^l .     t\    .  iilill<*!lim /Pca/      vvv«'|\     %     IVa  atA  «    vmIiiI    •necAntine   Al 


est  bonx  lacilurnitali,  conlra  quam  clamal  Pro- 
phcla  diceus  :  c  Ponc,  Domiiie,  cusiodiain  ori  nieo, 
el  oslium  circuinslauliae  labiis  incis.  Non  declincs 
cor  meum  in  verba  iiialiiiaB  (Psal.  cxl),  i  cujnsinodi 
suttl  et  oliosa.  Unde  abbas  Serapion  lii  Yilas  IQg 
Palruni :  Non  cst  niciubruni  iii  corpore  nico,  quud 
ila  liineam  sicul  linguam.  c  Si  quis  putat  se  csse 
rcligiosuin,  iiou  rcfrenans  linguain  suam,  i  a  in^ilu, 
c  sed  sedifcenscor  suum,  biijus  vana  est  religlo 
(Jac.  1).  1  item  idein  :  Diu  flevi,  inuiios  laborcs 
sustinui,  ei  diu  in  cremo  vixi,  nunquam  taiiien  ad 
niensuram  buniiliiaUs  et  Uciturnitatis,  quam  ha- 
buii  flliiii  ineus  Zacharias,  polui  pervenire.  iiem 
abbas  pastor :  Nunquam  prxsenie  sene  emisi  ver- 


judiciiim(Psa/.  xxxvi).  i  Nesicc  velul  aessonans  ei 
cynibahiin  liiiniens  (1  Cor.  xiii),  i  ul  voces  ejus  ba* 
bcaiil  fundanicnluni,  non  de  suniinitale  labiomm 
proccdanu  De  ciijusinodi  dicilur  :  c  Etin  inlellecti- 
biis  inanuiini  suarum  deduxlt  eos  (PiaL  lxxvii).  i 
Operare  eniin  ei  inteliiges.  Ut  autem  disiinguatur 
inter  utemos  inaio,  vel  bono  verbo,  vide  quod  du- 
pliccs  etdolosi,  c  lii  corde  et  corde  loquunlur  (Stal. 
XI);  I  gairuli,  iii  ore  ei  ore;  detractores  et  contu- 
niel.osi,  in  dcnleei  denie;  contemplativi  in  corde 
lauiuin ;  aciivi,  iu  corde  ei  ore  ad  proximum.  Ut 
auiem  vitiuin  liiignae  vllclnr,  noia  quod  Iripliciier 
uiitur  quis  169  vcrbo  malo  scilicet.  Vel  conlra  se 
per  arroginieni  jaclanliam  :  c  Fili,  nc  le  laudcnt 


bum,   sed  quod  diccbai  laudabain.  Iicm  idcm  cui-  D  '^^'*  deiracioris  (Prov.  iv).  i  Vcl  contra  proximum 


dain  quxrenti  :  Quomodo  quieius  babitab^  in  loco 
in  qiio  habiio  ?  Respondii :  Imer  quos  vivia,  vive 
sicul  adveiia,  non  doiuinus,  et  nunqiiain  poiesia- 
lcm  babeal  verbuni  luuiu  corani  le.  Itcin  ideui  :  Si 
vis  aniari  el  quiclus  vivere,  inulluiu  lacc.  c  Iniiiiil- 
liUiquio  enim  non  dcerii  pcccaluni  (Prov.  x).  i 
Ideo  et  poeta  (Cato)  proclamat : 

Yirtuiem  primam  esse  puta  compescere  linguam. 
^am  NKit^uam  tacuiise  nocet,  uocet  eue  locutum. 
Kara  fides  tdeo  eit^  quia  muUi  muUa  loquuntur. 

Et  EcclesiasUcus  ail  (cap.  ix) ;  c  Abomiuabilis  et 
odibilis  est  in  civilaie  homo  linguosus,  el  qui  sa>pe 
labitur  in  lingua.  >  Lantfrancus  ne  pm  sua  liticra- 


ct  hoc  tripliciter ;  vel  Tcrbo  inalitifie  ei  conluinell.-e 
nianifesix;  vcl  vcrbodciraciioiiis  occulue ;  vcl  verbo 
adulalionis  licia.  Conlra  Dominum,  verbo  iniide- 
lilatis,  vcrbo  blasphemix,  verbo  praviuiis  bcm- 
licap,  vcrbo  inquisitionis  stullae,  verbo  curiosifaiis 
vagK.  c  De  oinni  oiioso  verbo  reddiluri  sunt  hoini- 
iies  rationemiu  die  judicii  (Matth.  xn).  i  OtiosNm 
vcibuinesl,  quidquid  dicilnr  praelcr  ulililatem  di- 
cenii8,vel  audieniis  :  c  Tcrribilis  esl  inciviute  sua 
vir  rniguosus,;eitemcrarius  in  verbosuoodibilis  erit 
(EccU.  IX).  —  Qui  vuli  vilam,  diligit  et  videre  dics 
btonos,  prohibeat  linguam  suam  a  inalo  (Psai. 
xxxiii),  etc.  I  Non  dicli,  a  vcrbo  oiioso,  sed  maJo ; 
ouia  liiigua  in  udo  est,  et  facUe  labikirin  otiosum. 


ff7 


VERBUM  ABBREVIATUAI. 


198 


avariliam,  c  Miperbiim,  viam  pravam,  el  os  bilin-  A  randum,  i  saliTae,i  id  eal  salivariaei  inraniilia  ferba» 


g«e  deiesior  {Pw.  tiii).  Sapiens  corde  pra^epu 
suaciptel  {Prov.  i),  i  propter  Imperiios  loqui  ali- 
quaiHlo  necesse  est.  Qui  semper  desideral  doeere, 
senper  tuH  imperilos  habere.  Veritas  non  quaerit, 
an  cor»  os»  manns  concordenl :  c  Iniellectus  bonus 
omnibus  facientibus  eain  (P«a/.  cx).  A  mandaiis 
mis  inlellexi  {P$ai,  cxviii).  i  In  Ecdesiastico,  cap. 
xxTiii.  c  Susurro,  •  etc.  Fere  totum  contra  Yitlum 
lingvae,  et  llnis  Epist.  Jacobi,  c.  iii :  c  Noliie  piures 
maglsirl  neri,  t  eic. 

CAPUT  LXV. 

Qualh  eae  debeai  pnedieaih  pro  modo  audltorum^ 
el  eonira  malam  loqnacitatem  prttdicamium, 
1)1  offictum  prxlaii  prosequainur,  pleniusqne  «tjus 


c  defluxerunt  per  barbam  David  (/  Beg,  xxi).  i  Pni!- 
latus  enim  inranlilia  verba  ;minorlbus »  et  Tirilia 
rerba  majoribus  habere  dcbet.  Iiem  significatum 
esl  in  Jacob  Tldente  angelos  ascendeiites  el  desccn- 
denies  per  scalam  l(Cen.  xxviii).  Summitas  ejus 
coelum  tangebai,  pedes  terram.  Idem  eiiam  Doml- 
nus  pneGguravit,  cum  ail  :  c  Amodo  videbilis  ange- 
los  ascendentes  et  descendenies  super  Filium  bomi- 
nis  {Joan.  i).  i  Unde  eiiam  Auguslinus  siiper  illum 
locum,  c  In  principioeratVerbum,  i  etc,  ait:  Ihrae- 
laius  debct  esse  sicul  gallina  »  quae  crocitat,  rau- 
cescit  et  macrescit  super  pullos  suos,  alis  cos 
tegendo  ct  fovendo.  Debei  etiam  esse  sicut  ora- 
tor,  ul  Tttllius,  Horlensius,  ut   in  concione,  et  in 


ineaotam  loquacitatem  persequamur,  cre<liinus  ad-  ^  capiiolio  robusio  eloquio,  et  tubaliicr  inionet.  Cuai 

vero  ventuin  est  domum  inter  parvulos,  iiicipiat 
balbulire,  et  verba  rraiige.re,  puerilia  verha  liabens, 
ul  illis  conformaUis  intelligalur.  Ilem  Dominus : 
c  Quis  puias  fidelis  esl  serviis,  quem  constiluit  Do- 
miniis  super  ramiliani  suam,  ul  dei  illis  in  tempore 
tritici  meiisuram  {Mntth,  xxiv)?  i  qiiae  in  nuiiiero- 
sitate,  etqualitate,  ei  quantitate  diceiidorum  al- 
tendilur.  Super  hunc  locum  ait  Gregorius  in  Pa$lo- 
rali  (parl.  iii  adin..  56,  cap.  5  ei  6):  Ranis  cst  fide- 
lis  servus;  rarior  priidens,  qui  non  adulteriiia  opi- 
nione  aliquid  divinis  eloquiis  admisceat;  rarissimi, 
qui  noveruiit  ramiliie  siix  dispensare  triltci  men- 
suram  secundum  capacitatem  audiiorum,  et  quali- 
talein  dicendorum.  Qui  non  dispensatores,  sed  ex« 
slirpatores  sunt  divini  doqiiii ,  qui  abscondenda 
irreverenter  revelant»  secreta  coelesiia  passini  om- 
nibus  prorundunt ;  qui  inebriant  viiio  eos,  quibiis 
opus  est  lacie,  quaerenles  potius  suom  ostcntare 
ingenium  qunni  proximis  prodesse.  Ilein  idein 
{Exod.  xxv)  :  In  teinplo  Domiiii  erant  aceiabula, 
phialae,  et  cyatlii  (lib.  xx  Moral.^  cap  2) ;  sic  in 
Ecclcsia  mordax  interpreutioy  larga  pRedicaiio» 
ei  minor,  et  stiavis.  Non  enim  oninibus  omnia  in- 
differenter  proponere  debemus,  sed  qiiasl  ad  quam* 
dam  praegustationem  niajora  majoribus,  et  minora 
minoribus  oJerre.  Prsdicator  iste  et  medicnji,  pa- 
blicusest  servus,  jumenium  (siiper  quodSamarita- 
nus  imposuii  vulneraium  {Luc.  x),  de  quo  etiam  di- 


juofendum  esse  praemissis,  c  De  temperaniia  el 
roodcsiia  pnedicaiionis  :  i  quse  quidem  temperanda 
est.aecundum  qualiiatem  ei  qiiantitatero  dicendo* 
rttm«  secundum  qualilalem  eiiam  et  capacitatem 
andllorum.  Unde  David  :  c  Dies  diei  eructat  ver- 
bvtii  ;  I  id  esi  spirituale  spirituali ,  ut  major 
niajori  :  c  Verbum,  i  quod  est  c  in  principio 
apad  Deum  (Joait.  i),i  quod  semel  locutus  est  Deus: 
€  El  nox  nocti  indicat  scientiam  {Vtal,  xviii),  i  in« 
hnaus,  imperfectus,  Imperfecto  apcrte  demonslrat 
minorero  scientiam.  Augnsiinus  :  Ul  historlalia  de 
Christo.  Non  enim  oinnia  oninibus,  sed  discreie 
splrilualia  spiritHalibus,  sapienllam  sapientibus. 

Camalibus  vero  minora,  ut  historialia,  debet  pr«-  ^ 
dicator  annuntiare.  Item  :  c  Ascendunt  iiiontes 
{P$al.  ciii),i  apostolici  viri  :  c  In  principioerat  Ver- 
bumUoaii.  i);  i— c  descendunt campi,  i;niiiioresmi- 
iioribiis,  c  Verbum  caro  factum  est.  i  Item  Aposto» 
his  I  ad  Cor.,  cap.  ii :  c  Non  veni  ad  vos  per  su- 
hlimilatem  sermonis  vel  sapieiiliae*  Nou  eniin  judi- 
cayl  me  scire  aliquid  inter  vos»  nisi  CUristum 
Jeaoro  et  hunccrucifixum.Sapieniiam  auiem  loqui- 
roor  inter  perfectos  et  spiritiiales,  in  quibus  cliari- 
laa  omnia  credit  in  doctrina  Spiritus,  spiritualibus 
apirlloalia  comparanies.  Ideni,  cap.  iii  :  c  Vobis 
aolem  non  potui  loqui  quasi  170  spiritualibus, 
Md  quasi  carnalibus  tanqiiam  parvulis  in  Chri- 
slo  lac  vobis  petuin    dedi   non  escam.   Si   quis 


▼idelaressesapiensiniervos  in  boc  sa^culo, slultiis  D  citur  :c  Producal  lerra  lierbam  jiimeiitis  {P$aL 


tbi,  ul  sit  sapiens.  i  Item,  cap.  ix  :  Infirmus  infir- 
mis  faclus  sum,  ui  infirnios  lucrifacerem.  Et  quid 
plorat  Omnibus  omnia  factus  sum,  ut  oinnes  salvus 
l^rem.  i  Unde  ad  Rom.,  cap.  i  :  c  Debitor  sum 
aipleblibus  ei  insipieniibiis.  1  ad  Cor.,  cap.  ix; 
€  OnMilttm  ine  servum  feci. »  Idem,  II  ad  Cor.  v : 
«  SIto  enim  menle  excedimus  i  (contemplando  ea 
qoc  ncm  licet  homini  loqui,  el  sapienliam  quam 
loqolroor  inter  perfectos)  Deo  i  esU  cSive  sobrii,  i 
▼el  lemperantea»  c  sumus  i  (inier  incapaces,  c  nihil 
aeire  vos  Tidi,  nisi  Jesum  Christum  et  hunc  crucl- 
fiiom,)  I  hoc  c  vobis,  i  id  est  ad  utilitatem  vestram 
csi.  c.Charius  enim  urget  nos  {II  Cor.  v),i  ul  mi- 
noo  eapaciboa  coodesceDdamus.  Ob  hoc  etiam  fign- 


€iii),i  a  juvando  dictis)cophinusel  vassiercorarium ; 
siabulum  est  Ecclesia.  Ctijus  officium  descrlbcns 
Jereinias,  cap.  r,  aii :  c  Consiilui  te  super  gen- 
tes ,  ut  evellas  el  deslruas ,  disperdas ,  171 
dissipes,  aedificcs  el  plautes.  i  Quatuor  verba  poiiit 
perlinentia  ad  ejiciendum  peccata  (quod  fit  per 
vitioruin  increpationem ,  per  judicil  comminatio- 
nem ,  pcr  confessionis  auditionem  el  satisfactio- 
nis  iinposillonem);  duo  tanlum  ponitad  inserendocn 
virtutes,  quod  fit  per  praedicaiioneni  et  exemplum. 
Sunt  ergo  prxlati  copliini,  quibus  exira  portarJ  de- 
bent  peccata,  non  inferri,  ui  colligant  quisquilias» 
paleas  et  siercora  adcoiificiendunilateresPharaoui^ 
quos  lavantes  et  coufideutes  aroplius  coinqoinan* 


409  FETRI 

itir.  Habeal  autem  confessor  vinum  ci  oleiim  Sa- 
mariuini  :  Ytnum  til  per  increpaiioneni  morilacem 
connteiis  a  limore  Domioi  concipiai  et  pariat  Spi- 
rilum  saluiis ;  oleiim,  per  consolalionem,  ul  non 
absorheatur  a  trislilia,  sed  f  Irislilia  ejus  verialiir 
in  gaudium  (Joan.  xvi).  i  Gxbibcat  se  conlilenli 
mitem,  suavcm  ei  dulcein,  et  quasi  iu  ainplexibus 
suis  eiim  foventem ,  dicens  ei :  Soli  Deo  confiteris, 
cujus  ego  sitin  vicarius,  ut  nec  verbo,  nulu,  vel  si- 
gno  ei  reveiala  possim  detcgere.  Qui  mibi  coiifiteris, 
tibi  obligorin  paiernilatc  spirituali,  ut  peocala  tua, 
sicut  et  filii  supporlem,  pro  illis  doleam,  ct  lccum 
pro  iilis  satisraclain.  Confide  ergo,  ct  age  poeniten- 
tiam,  quod  si  cousilium  meum  egeris,  promiltoque 
me  superboc  fidejussorem,  dabo,  qiiod  ex  lolo 
iibcraberis. 

Nunquam  autcin  confilenleiu  supportet  in  cupldi- 
tate  sua,  in  detentione  rei  alienae;  scd  si  obiulerit 
secrcto  oblalionein^  rejiciat ;  nunquam  persouam 
conflientis  accipiat,  vel  ei  aduletur  :  sed  juste  jiidi- 
cet,  ut  saiieu  De  bis  copbinis  dicitur  :  c  Manus  ejiis 
In  copbino  servieruut  (Psa/.  lxxx).  >  lli  sunt  co- 
pbiiii,  qiios  jussit  Dominus  impleri  fragmentis,  qiis 
superaverant  comedenlibus,  quae  sublerfugiuut  nia- 
nus  praiideiitiuui  (Joan.  vi).  In  confessioiie  aulcm 
tiia  prxcipua  maxinic  neccssaria  debet  conrcssor 
iiijungere  pocniienti,  ut  pro  posse  viiet  occasionem 
peccati,  ut  fiigiat  dilationem  confitendi,  sirecidivum 
passus  fuerit,  et  ut  negligenliam  pro  peccatis  sa- 
lisfaciendi  non  incurrat;  utoccasionem  peccati  fu- 
giat,  quia  soia  loca  nocenl,  et  occasio  quandoque 
dat  matei  iaiu  peccandi ;  ut  dilationem  confilendi 
expellal,  quia  dilaiio  est  iiiagna  ruina.  Unde  post- 
quaiu  commissuiu  est  peccjium,  statiro  currendum 
est  ad  confessorem.  Uude  Augusiinus  :  Cur  dubium 
exspectat  cras,  bodieriia  saliis  ?  Ubi  negligentia 
satibfaclionis  incurritur,  quia  t  inalediclus  qui  facit 
opus  Dei  negligenler  (Jer.  lxviii).  i  Nec  boc  est 
praciermiltendum  qiiod  quidain,  nescio  qito  mimo, 
dixit  Alexaiidro  tertio  :  Doniine,  bonus  papa  es. 
Quidquid  facispapaleesl.  Et  respoiidit  Alexander 
iu  vulgari  suo  dicens  :  Si  scireni,  c  Oien  jiijar,  ct 
bien  predicar,  et  peniiense  doiiar,  je  scroie  boene 
pape.  I  £t  ita  bis  tribus  exprcssit  totuin  oflicium 
pnclati. 

172  CAPUT  LXVI. 
Dt  oficio  prmlali  tripartHo,  el  contra   accepiionem 
penonarum. 

Tripartitum  oflicium  praelati,  scilicet  judicare, 
pocnitentiam  dare,  prxdicare,  maxime  impedii  ac- 
ceptio  personae.  Quam  redarguens  Apostolus  ad 
Rom.  II,  ait :  c  Gratia  et  pax  omni  operanli  boiiumi 
in  Deum,  c  Judago  primuiu  et  Gncco.  Mou  est  enim 
personaruin  acceptio  apud  Deum.  i  Augustinus  : 
Non  enim  prupler  merita  palrum ,  Judaeos  malu 
operanies  recipit,  nec  propier  peccata  pareiitum 
geniea  conversas  respuit.    • 

Ul  auiem  liqueat  quid  sit  acceptio  pcrsonae,  vi- 
dendum  quid  ait  bonorificeutia,quampraecipii  Deus, 


CANTORIS  %00 

A  ut  contrarii  unius  suo  contrario  comparetur  4p- 
ciriiia  et  noiiiia.  Est  auieiu  honorificentia,  re?ercii- 
tia  exbibenda  alicui  ex  causa  debita ;  puta  propter 
religionem  et  boiicstatem  vitx,  aetatem.  (Unde :  <  co* 
ram  canocapiie  [I.ei;tl.  xix],  etc.)  scieniiam,  digni- 
lalem,  praelalionem,  principatum  ^  prapposituram, 
oflicium  necessarium  Ecclesiae  generis  nobilitalem, 
ut  quia  filius  regis,  obligaiioiiem  honestam.  Abusus 
aulem  biijus  reverentiae  est  acceptio  personarum. 
Isia  non  est  apud  Deuin.  Noiandum  itaque  qiiod 
circa  bujusmodi  bonorificeniiamquaedam  suntcausae* 
Priina  causa  debila  est  et  bonesta,  aliae  sublionesfa?, 
et  quasi  appendices  bouestati.  Sed  quis  habeiis 
*  unain  istarum  praeponcndus  sit  alii  babenti  aliain 
earumdem,  quaestio  est.  Accepiio  vero  personae,  esi 

B  qucdam  fatua  rcvereiiUa  cxbibila  alicui  ex  causa 
non  debiia  et  illicitn;  puta  propier  timorem,  cupi- 
dilatem,  diviiias,  vel  quamcunque  turpitudinem,  ul 
quia  concubina,  et  hujusuiodi.  Quandoque  aiiteiii 
uoii  cxbibetiir  alicui  revereniiaex  causa  debita  cuni 
esset  exbibciida»  et  boc  csi  abjeciio  personae. 

Suiit  auteui  quaedam  niediae,  perKonas  acceptionit 
causx,  qiiia  iiec  prorsus  debilae  nec  omniiio  illicitae, 
ut  carnalis  aflecius.  Quiedam  autem  in  discreta 
benevoleulia,  qua  ditiorem  pracpoiio  paupcri,  iu 
colligciidoeuiu,  el  bujusiiioili.  Ad  hiijus  viiii  ob- 
jurgaiionem  recole  exeinplumde  roa^islroGarncrio 
grammaiico;  cxetupluui  de  M.  Petro  Abaplardo; 
exemplum  etiaiii  de  praelaio  infulato  coiligeiite  fe- 
neratorem  ditissiiKum;  exempluin  etiam  leiioiiis 
irrideiiiis  qiiosdaiu  poteiites,  etdetegeutisnatescon- 
ira  illos,  qiiia  assurgerenl  et  venerareutur  burgeii- 
(ieiu  [id  eit  civeiu]  quenidam  divitem.  Item  Jicobus, 
cap.  11.  c  Norue,  iiiquit,  fratres  mei,  in  persoiiaruin 
accepiione  babere  fidem  Domini  nostri  Jcsu  Cbri- 
sii  gloriae.  Eleuiiu  si  iulroierit  in  conspeclu  ve- 
sirum  vir  annulum  aureum  babens  in  veste  candida 
et  pau|)er  in  sordido  habitu,  ct  intendentes  in  euiii, 
qui  cst  itidutus  veste  praeclara  dixeritisei :  Sede  hic 
bcne;  pauperi  auiem  dicatis  :  Tu  sta  iilic,  aut  sede 
super  scabelluiu  pediim  meorum,  Donue  judicatis 
apud  vosmelipsos,  el  facti  cstis  judices  iuiquaruiu 
cogilaiioiiuin?  Nouiie  Deus  elegit  pauperes  in  boc 
luuiulo,  173  bxredes  rogui?  Vos  autein  paupereui 

D  inliouoralis.  Pcccatum  operaniini  transgrcdieutes 
legcm  Douiiui.  i  Auguslinus  (super  hunc  loeum)  : 
Si  liauc  distantiam  sedendl  ad  honores  eccieiiia- 
sticos  referimus ,  non  est  puiandum  leve  peccaiuui 
esse  <  iu  personarum  accepiione  habere  fidem  Do- 
mini  gloriae  (Jac.  ii).  i  Quis  eniin  ferat  eiigi  diviiem 
ad  scdem  bonoris  Ecclesije,  contempto  paupere  iu- 
striictiore  et  scientiore?(GlQssa  ex  Beda,  qui  sua 
dcbumpsit  ex  Augustin.  ki  Jac.  ti).  Si  autem  d« 
qiiolidiauis  consessibus  loquitur,  quis  hic  non  pec- 
cat?Nou  taiuen  hic  |>eccal,  nisi  cum  apud  semet- 
ipsum  inlus  ita  judicat,  ut  dives  paupere  tanto  sil 
melior  quaiilo  csi  ditior ,  qiiod  siguificare  videiur 
eum  praeponendo.  Sed  in  quolidianis  coiisessibus , 
credimus  .esseaccepiioneffl  persouae;  prcaer«im 


m  VEUB13M 

ana  eiliibetur  atleni  lionor  ex  certa  deliberaiione, 
iioa  per  igiioranHiiifi,  non  per  olireptionein,  sed  per 
coMCientlam,  el  tMiiiim  proptcr  dlvitias,  ttoa'  ob 
afifiiuim  causam  debitamyquae  in  eo  sit;  cul  imo 
poiiua  divitiit  ejut,  potett  dici  : 

O  mmmmi^  nMMtiiil,  vobit  liunc  prmiat  konoremt 

fci  mit  fralret» 

(JvvEii.,  aat.  V,  136.) 

Iiem  alia  rationo  :  Si  secuiidum  Aiigusiinam,  4|iiit 
afNHlaejiidicat  qnod  divet  tanto  tit  iiielior  qiianio 
<fitior,  et  ideo  lionorandiis.  Hoc  poiiiis  est  error  el 
ignoranUa ,  quam  acceptio  person».  Iiem  :  Ilunc 
pnrponendo  alii  propter  diviiias ,  videris  dicere 
qaia  melior^ai  Ulo.  Item  :  Quod  boc  geiieraliier  de 
qaotldiania,  «i  de  ecdeaiaaticis  consessibus,  imo 
pmios  de  qnoUdiania,  delieat  inteiligi,  videiur. 
TempcMPe  enim  aanctl  Jacolii  non  eranl  dignilates  et 
booureain  Eccletia  distributi,  nt  modo.  Item,  Deo- 
leron»,  cap.  i :  Dcus  per  Uoysen  :  i  Quod  jiistuni 
esl  judicaie,  aive  awh  sil ,  tive  peregriuut.  Nulia 
crit  dialanlia  pertonarum ;  ita  parvuni  audiells,  iil 
inagnum ;  nec  accipieiia  personam  ciijutqaam,  quia 
M  jttdicinui  esf.  »  Sed  iiec  iu  consessu  qiiolidiano 
accipienda  ctt,  niti  pro  cauta  debiia,  sicut  nec  in 
jiHli^rio.  IteiH,  Job  xiiii :  t  Non  accipiain  personam 
viri,  ei.Deuin  bouiiiii  iion  aM|iial»o.  i  El  in  Ecclcsia- 
siioo  didtnr  (cap.  zxxv)  :  c  Non  accipiiet  Dominiit 
pertonani  1n  paiipereui,  et  dcprccatio.tem  iaesi  cx- 
andieu  •  lleiu  iii  Jilpitl.  Juii«  caitoiiica  dlcitur  : 
c  Hi  tunl  murmuraiores  et  garnili,  anilMilanles  se- 
cnndnm  detideria  sua,  lo<|ueiiies  supcrbiam,  cl  ini- 
raiiles  pertonat  boniinuni  qiicslut  causa.  «  Krgo  m 
aliit  aHenditur  accepiio  pertonae,  sicut  et  in  judicii 
|i«rvertione. 

Iteni  per  exempla.  Pbinees  zelo  Dei  aruiatus  M;i- 
dianitideoi,  Mcct  filiam  priiicipis,  coeunleiu  ciiiu 
llebraeo  nobili  de  tribu  Simeon,  irantHxil  (Num. 
XXV).  Moyseseiiam  pro  viiulo  coiiAaio  dtxii :  i  Qiii 
vir  Dei  etl,  jungalur  milii,  aecingalur  uiecutn  gladio, 
et  Iranteat  uiMisquitquc  per  medium  casiroruni,  iu- 
.  lerficiens  gjadio  onines  qui  aUoraveriinl  viliiluiii,  ita 
iit  nce  parcat  oculus  ejns  patri,  filio«  frairi  vel 
amioo  {Ex^d.  xxxii).  •  lloc  peracto  4  ait  >  eit 
Moyaea  4  :  Hodie»  •  inquain,  <  contecrasUs  iiianus 
vettrae  Deo.  >  liem  Doniiuus  Moysl  :  <  Suspeiule 
oninet  principet  in  patUnilOf  el  neiniui  parcas,  iit 
iia  averiatur  furor  meus  a  populo  (iVaui.  xxv).  > 
Quod  eiiam  factum  ett.  Boamundut  etiain  consti- 
tutua  jndex  In  expediUone  quando  prinio  liberau 
eti  lerni  promlteioiiit  ab  lueresi  llalionielica,  co 
quod  eomet  SancU  JSgidii  tpoiiaverat  174  "lerca- 
lorea  qnotdam  tranteontet,  ncc  ad  citationem  cjiit 
irinam  vellel  rettitoere  ablau,  ait  ei  :  <  Qui  vir 
Dei  ett,  acciiigatar  mecum  gladio.  >  Et  veniens  co- 
ram  conule,  ait  «xterlo  gladio  :  <  Vcl  ablaia  resU- 
toet»  vel  Iwic  gUdio  cervicem  subjiciet  atnpuun- 
dam.  t^\  enim«  ticut  nec  igiiobiJi  de  plebe  par- 
eam.  •  Cui  ail  coines  :  <  Recie  judicasU.^  •  Lt 
reaiiioii  nbiau.  Item  ( SnvERUt  SoLriTiiit,  in  VUa 
iptioa»  cap.  23)  :  Beatut  Hartiitttt  poculum  porrcxit 

PAnoL.  CCV. 


ABBREVUTUM.  i(t 

A  tacerdoli  paiiperi  sedeiiti  a  latere  ejus,  non  priiicipi 
tedenli  cx  aliaparCe.  Ilem,  I  Rcg.,  cip.  xiv  :  iona» 
tbas  coiilra  decretiun  pairis  ei  popiiii  iniinxit  tum- 
miutem  virgae  in  favum  mellis  ei  comedit;  slaUm- 
que  iliuminati  sunt  ocuii  ejus  eiexbilarali.  <  Cui»  • 
per  soriem  deprebenso  et  capto ,  <  ait  Saul  :  IJ»e 
faciat  mihi  DettS.et  bxc  addat,  quia  morte  morieris, 
Jonatba.  Cui  popokit  :  Ergone  Jonalliat  inorietiir« 
qui  fecit  banc  salulem  magnam  In  Itraeit  lioc  nefns 
ett.  Vivit  Dominut,  ti  oecldcrit  capiUut  de  capite 
cjnt  io  lerram,  quia  eum  Deo  operatus  es4  bodie. 
Liberavitque  populut,  et  excuttit  de  manibut  palrit 
ionaibam  ne  morereiur.  •  Ecce  quanium  vltaverii 
Saul  accepiionem  person»,  ut  nec  ctiam  fllio,  ticui 
nee  alti  praevaricanU,  parcereu  llein,  Exodi  cip. 
B  xxxii  super  illud  verbum  :  <  Si  quis  eat  Domiui« 
jungatur  niilii  :  pouat  vir  gladiom  tuper  fcoMr 
tuum ,  et  trantcat  per  mediNiu  castrorum ,  •  aii 
Gregoriut  (parL  ni  Poi/or.,  adnion.  i6).  Per  nie- 
dium  castrorum  trantire  ,  est  Unla  «quilate  iutm 
Eccletiaui  vivere,  tcilicet  judicare,  argHcre  et  prx- 
uicare,  ui  qui  delioqueiuium  culpat  redarguii,  in 
nuUuis  resideal  favore;  sed  occidai  vir  fratrem 
tuum ,  amicum  et  proximum.  Qiioa  iuterftcit ,  qtti» 
cum  punienda  invciiit,  iiicrep^tionit  giadio  ferii; 
iiec  cit,  qiiot  per  dilecUoneiu  caniit  diUgit,  pardt. 
Si  ergo  iile  vir  Dei  Uiiluni  diciiu",  qui  ad  lerieiiila 
viiiazelodivini  ainorit  excitatur,  profecto  te  esao 
Dei  iicgal,  qoi  quaiiluni  fiuificil ,  vium  eamalium 
^  iiicrepnrc  reciisal. 

^  lleni  (Glossa  in  bunc  loctmi) :  Anian,  cui  rex  At- 
siierus  prspcipil  iKmoreni  et  i«vcreiiliam  exbiberi  a 
IKipulo ,  iransiciit  qiiadaui  die  beius  et  alacer  ooraw 
Mardocli;eo  sedenle  ante  fores  palaUi,  Mariiocb;Fut 
ci  nec  assurrexit,  uec  moius  ett  de  loco  tetsionit 
siue  (EvHtr  v).  Iicin  loaniiis,  cap.  nr :  <  Qnidain  re- 
giilus  rogavit  Doininuin  at  dcscenderet ,  ct  taiiaret 
fiiiuui  eJNS.  I  Ad  niiuni  regiili  iiou  vadil  Dominiui« 
eliaui  rogaius,  ne  divitias  lioiiorarc  videalur. 
CAPUT  LXVIL 
De  mediocritate  in  omnibut  tenenda, 

Sa^pe  (luiii  qiiit  vitat  acccplor  fieri  pcrtonarom, 

<  fit  caiiis  rabiilus,  torvusqiie  Procriistes,  >  et  ali- 

jector  earuiii,  incurrens  iiigratitudinem,  vitantqiio 

cujusdam  urban»  socieUtii  sobriolaiem ,  effectiit 

"^  ebriiis  polius  qnani  aobrius,  quia  : 

Dnm  vilaul  UuUi  vitia  in  conlraria  currnnt.   175 

E$i  iuter  Tanaim  qmddam^  tocerumque  Vitelti. 

Medio  luiittimut  ibit. 

Virtut  ett  medinm  vitiorum  utrinque  redactum. 

Ett  modnt  in  rebut^  tunt  cerii  denique  finet 

Citra  quot  uUraque  nequit  contitiere  rectum. 

(llotAT.  Sal.,  I.  1,  sal.  11«  24;  Ovid.  11  Mel,, 
I5t>,  lloBAT.  I  Epiti.,  ep.  xviii,  9;  Sai. 
1. 1,  sjil.  1, 10«,  107.) 

SuHimuui  jut,  tomtna  InjustiUa  e8t(CicER0,  i  Offic). 
i  ISoli  iiimiuni  esse  jiisius,  quia  est  juttus,  qui  perii 
in  justilia  sua  (Eccie.  vii).  •  Medimm  iemnere  beati, 
Ideo  :  <  Noli  declinare  ad  dexteram,  nee  ad  tiui- 
ttram  {Diui.  xvii).  >  TuUiit  ett  coim  in  remistiona 
peccarc,  quaui  in.  rigore.  Severi  oiiim  «i  iiimit  H- 


S03  PfiTKl  CANTORIS  M4 

gidi»  siinilessuiuScribis  ei  Pbaiisa:i&,  qui  bHineris  A  estis  corde,  ul  a  Domino  ei  proxifno  abscondaiit 


aliorum  i  imponunloncra  iniporiai>iiia,  digitoaulcm 
suo  ea  moYere  nolebani  {Mauh.  xxiii).  i  Paiere  lo- 
gem  quain  luleris.  Luc^b  ,  cap.  y  :  i  Nemo  miuil 
vinum  novum  in  uires  veleres,  6ed  vinum  novnm 
in  uires  novos,  ne  vinum  effundaiur,  ei  ulres  per- 
eani  :  El  nemo  vesiimenlum  novum  assuit  veteri, 
vel  veterem  pannum  novo,  ne  scissura  major  fiat.  > 
<  Qui  niinis  niammas  stringunl,  sanguiiiem  pro  lacte 
fundunt  :  et  qui  nimis  eiiiungit,  elieit  sanguinem 
(Prov.  xxx).  I  In  omni  ergo  opere  bono  servandus 
est  modus  et  modestia.  Culpa  eniin  est  tolain  per* 
seqni  culpam,  el  gloriosum  est  principi  cilra  meri- 
tum  punire.  Iiiterrogalus  legatus  cujusdam  princi- 
pis  prudenlis  a  principe  prudenti   (qui  legatuni  in- 


consilium;  i  ei  Ecclesiasiici  xiii :  i  Ne  credas  ver* 

bis  illiu8,qui  subridensinterrogabil  tede  absconditit 

tuis,  cujus  animus  Immitia  non  parcet  de  malitia.  > 

CAPIJT  LXVIU. 

De  mala  iingularitaU, 

Uoic  mediiationi  bonorum  morum  et  operum,  vi* 

vendique  modis  obviat  mala  singulariias ;  Ideo  eam 

exstirpemus,  ut  bonae  singularitaiis  ampuiato  con* 

irario,  virtus,  id  est  boiia  singulariua  elucescau 

Singularius,  ut  babet  B.  Beniardi  auctoriUs,  paril 

noiam  et  admiralionein,  et  ex  superbia  oriuolur 

adinveniiones  novx.   Iieni  Hieroiiymus  (Epia,  ad 

Euiioch.  De  custod^  virginii^  c.  2»  post  Seaecaro) : 

rSec  afi^eciaiae  sordes,  nec  acquislt»  delicue»  vel  iii 


venil  illilteralum»  repulans  eum  faluum)  quid  babe-  B  <^ibo,  vel  in  vtste  conTeiiiunl  CbristiHUo.  Ileiu  Aiigu- 

stimis :  Quisquis  rebus  praiiereuntilus  restrictiuft 
uiilur  quain  sese  babeiit  iiLores  eorum  cnm  quibus 
\ivitur,  aut  tnteinperaiis,  aui  suspiciosus  est ;  quis- 
quis  vero  eis  sic  uliiur,  ut  nieias  coiisueludiiiis  bo- 
norum,  inler  quos  convei-saluryexcedal,  aul  aliqiiiU 
sigiiificet»  aul  flugiiiosus  esi.  lu  oinmbus  enini  uli- 
bus  noo  usus  reruiii,  sed  libido  cupidinis  in  culpa 
est.  Item  idem  :  ISon  iiiicresi  quid  cibi  vel  vesiis» 
quanlum,  vel  qualc  sumas»  salvalamen  boiiestatc 
vil»,  et  dummodo  bis  (cuin  qiiibus  est  viveiiduui  in 
generibus  alimenloruiii  vel  vesliumproiaodo  per- 
sonae  luai»  et  valeiudliiis  lua^)  necessitate  congruas» 
ut  dicere  possis  cuiii  Aposlolo  :  i  Scio  abundare 
(PhiUp.  iv),  I  etc.  Sic  enini  :  i  Justificala  est  sa- 


leiur  iii  regno  illius  principis  pro  maxtma  snpien* 
tia  ct  prudeiitia.  Bespondii,  inducias  respondendi 
daus  rcfuians  :  Mensura»  modus  In  omnl  opere 
inaxime  principis ;  sicque,  quem  prius  acstimabal 
faiuum,  repulavit  [prudentissiinum  9  ejus  verbum 
inemoriter  recolens  in  omiii  opere  suo;  quia  : 
c  Hoiior  regis  judicium  diIigit(Pia/.  xcviii).i 

Eliain  in  risu  modus  servandus  esl.  Unde  Eccle- 
siastici,  cap.  xxi :  i  Faluus  in  risu  exallat  vocein 
suam,  virauiem  sapiens  vix  lacite  ridebit.  i  El  Pa- 
rabolaruir,  cap.  xv  :  «  Cor  i  sanctorum  i  gaudens 
exbilarat  facieni;  os  vero  slultorum  pascitur  inipc- 
ritia.  i  Sanetus  Bernardiis  de  S.  Malacbia  arcbi- 
episcopo  (m  $erm,  de  festo  iptius) :  Vultum  cjus  noii 


fuscavii  inceror,  neclcvigavii  risus.;De  abbale  Igiiia-  ^  pientia  a  fiUis  suis  {Matih.  xi).  i  Non  est  ergo  a 


censi,  ail  (inierm.  in  obiluUumberti  monaehi)  :\n 
4>rc  ejus  risus  nunquam  apparuit,  qui  assisleiilium 
gratia  qiiandoque  faciem  serenavit;  sed,  si  bene 
recolilis,  lisum  iutegrum  non  adinisit.  Et  Dominus 
tcr  flevisse  legitur,  sed  iiunquani  risisse,  qui  ait : 
c  Vae  vobis,  qui  bic  rideiis,  quoniam  lugebilis 
iLuc,  vi).  I 
Seclemur  ergo  menlis  bilaritalem,  sic  ut  non  co- 
.  luiietur  lascivia :  c  Jucundemur  secundum  raciem 
saiiciorum,  babentes  faciein  euntiuin  (Judiih,  xvi)  i 
iu  Jerusalem*  Scd  nunquid  poiuii  Deus  bene  risisse? 
Videlur  qnidem  quod  babita  causa  inleriore  laetilia 
bona,  quod  eam  exierius  iii  opere  rideudi  monstrare 


Gommuni  viu,  ut  ait  llieroiiyinus,  receileuduni,  ue 
I  singularis  ferus  {Psal,  lxxix)  i  faclus,  si  egressua 
fueris  in  publicum,  seiuiiies  muruiur  mi  populo,  ei 
speciantibus  parias  adiniratioiiem »  merearisqiiu 
I  diceri  :  Hic  est.  i  lieiu  :  c  Mx  soli,  »  singulari  vi* 
delicet,  adinveuiiones,  et  navos  usus,  el  modos  vi- 
vendi  ex  superbia,  vel  supersirtiosa  praesuinptioiie 
iiivenienli ,  c  quia ,  si  cccidcrit,  iion  babct  suble- 
vaniein  (Eccle,  iv).  i  Iteiii  :  Lxemplo  Aposloli,  qui 
c  oniiiia  oiiiiiibus  facius  csl,  iiiomiies  Cbrislo  Iticri- 
facerct  (/  Cor.  i\);  i  abslincnsa  licitis,  circumci- 
deiis  Timollieuiii  (AcL  xvi) ,  oflereus  in  Ceiicbrii^ 
(Act,  xviii),  abstiiidus  eliain  a  qiiadain perfeclioiie» 


possit,  niaxiine  ciiin  oninesdcfeclusnostrospraeter- D  ul  peifcciior   esset.  liein  :  Exemplo  c  iiiediatoris 


qiiain  ciilpx  assuinpsertl;  etiain  cum  risibile,  vel 
risibililas  proprium  sit  hominis  a  natura  daluni. 
Quomodoergo  eouti  non  potult?  Forle  potuit,  sed 
iion  legilur  eo  usus  fuisse.  Item  quxrilur  :  Si  bomo 
176  diciliu'  risibilis,  vel  a  proprieiale  el  a  naiura 
aniinae,  vel  a  proprieUte  aliqua  corporis,  vel  a 
composito  ex  utroque;  etsi  boc  primum  risibile 
qualitassii,  an  actio,  vel  passio?  Risiis  autein  nio- 
deralas,  si  continuus  fueril,  suspeclus  libi  babe;ilur. 
Potius  eiiim  bujusmodi  risus  proditionis  esl  quam 
exsuliationis.  De  sic  ridente  dicitur  :  c  Alaledi- 
cius  lioiiio  abscouditus  iq  civiialc  (Jer,  xxxviii),  i 
paralus  seiiiper  blando  [raudem  conlexere  riiu.  De 
qiio  eiiam  Isaias   (cap.  xxix)  :  c  Yx  qui  profuiidi 


Dei  et  bominumClirisliJesii(i  7tm.ii),  i  pniierciil- 
pam,  delectus  iiostros  assuiiienlis.  tl  in  converssi« 
lioiie  el  modo  vivendi  disciptilos  iiiUrmos  suppor- 
taiitis,  jiigumque  leveelportabile,  regulainqiie  vivcii- 
di  vcrbo  177^*1  exeniplo  eis  iradeulis.  ItemSeiieca 
epislola  a'd  Luciliuin  quinlar  lllud  autem  te  adiiio- 
iieo,  ne  eonim  more,  qiii  noii  proficere,  sedconspici 
Gupiunl,  facias  aliqiia,  qux  in  babitu  luo,  aul  ge- 
ncre  viix  noiabilia  sint.  Asperum  cukum,  el  inlon- 
sum  rapul,  el  ncgligcntiorem  barbain,  el  indictum 
argento  odiuni,  et  cubile  bumi  posilum,  el  quidquid 
aliud  ambilionem  perversa  via  sequitur,  evit:i. 
Satis  nomen  ipsuni  pbilosopbiae,  eiiauisi  modebie 
iracietur,  fnvidiosum  est.  Quid  si  nos  bomiuuiii 


f05 


VLliBLM  ABBHLVIATCM. 


m 


consueliiiliiii  ccrperiiiins  exccrpcrel  luUis  omiiia  A  <  SeJebaiii  sol.lirins  ci  lacebain.  i  Ei  phiio^opbiis 


rfisuiiiirMi  sinl,  froiis  noslra  popnJo  couvenial.  Noii 
sf^leadeal  loga,  nec  sordeat  qiiidein.  Noii  baboanms 
srseoloni  in  qiio  solidi  auri  ca*Ialura  desceiideril ; 
sed  noD  ptttemus  rrugaliialis  indicium  auro  arg^n- 
loque  caruissc.  Id  againiis,  ut  melioreni  vitnm  se- 
qoajaur  quam  vulgus,  iiou  ul  conlrariam*  A4ioquin 
qiios  eoiendari  voluinus  fugamus  a  nobis,  el  aver- 
tinas.Illad  quoque  eOQciinus,  ui  nihil  iiuiiari  veiint 
•Ottlri,  don  timeui,  nc  iinitanda  sinl  oinnia.  Uoc 
priaoiD  pliilosopbia  promittii,  scilicei  sensum  coro- 
1O0OI,  kamanitateni»  socialitatem  et  congregatio- 
oem,  a  qoa  professione  dissimililudo  nos  separabil. 
Videaoiua  ne  ista ,  .|ier  quae  admirationeiu  parare 
ridicultt  et  odiosa  sint.  Nempe  proposi- 


(Senfx.  rpisl.  7) :  Fiige  turbam.Nonduin  cniin  iiii 
tulo  coiuiniseris.  Egoquidem  confiieor  irabecillitn- 
fcin  meam,  scilicet  nunquam  inorcs  quos  exliili 
in  lurbain,  rerero.  Semper  aliqnid  ex  eo  qnod  com- 
posui,  turliatur;  aliqiiid  ex  iis  qa%  fugirvi,  rcd  l. 
Quod  xgris  evenit,  qiios  longa  iiubecillitas  iisqnc 
adeo  affecil,  ul  nunqtiam  sine  oOensa  proTcraiiiur, 
hoc  accidit  nobls,  quorum  animi  ex  longo  iiioiiiti 
reficiuntur;  qnia  inimicaest  muUorutn  coiiVers:iiI<i. 
Nemo  non  aliquod  nobis  viiium,  niu  commcnd.ii, 
aut  imprimit,  aut  nescienlibiis  allinil.  Uiique  qnit 
major  est  populus,  cui  coinmiscemnr,  hoe  periculi 
ptus  est.  NihH  enim  tain  damnosum  bonis  moribus, 

.  «.-  ^  ^w.w— -.       qiiam  in  aliiiuo  spectaciilo  rcsidcrc.  Tuncenimper 

ton  ooMWm^^iiil^secandLra  natiiram  TrveVe-^Uoc  ^  volupiatem  facilius  crinuua  salircpuni. Quid me exi- 


stimasdicere?  Avarior  redeo,  amhitiosior^  luxnrioiior? 
imo  veroerudeIioretinhamanior,quia  inier  liominei 
fui.  Subdncendns  ilaque  esi  populo  tener  animtis, 
et  parum  tenax  rccti,  facile  traiisrtur  ad  plurcs. 
Socrati,  ctCatoni,  et  LxKo  excutere  mentem  suaiu 
(Nssimilis  inuUiiudo  potuisset.  Adee  nemo  nostium 
cSt,  qui  cum  maxime  conclnnanius  ingenium,  fcrro 
impetum  vidorum  tam  magno  comilatu  venienliuin 
potesi.  Ununi  exemplum  luxuri»,  vel  avariiis," mcil- 
tum  mali  facit.  Convictor  delicatus  paulaiim  encr- 
vat  et  emoHit.  Vrcinus  dtves  cupiditatem  irriiat ; 
malignus  eomes,  qnamvis  candido  et  simplici  anlmo» 
nibiginem  suam  affricuK.  Qnid  lu  accidere  his  iiio. 

Necesse  est,  ant  imiteris,  aut  oderis.  Ucrumquc  aii- 
tem   evitandum  est ,   ne  vel   stniilis   malis    fia». 


caolra  nalaram  est,  torqiiere  corpus  suam,  et  faci- 
ka  odiisa  manditias,  etsqualorem  appetere,  et  ci- 
Ins  oon  tantum  villbus  uti,  sed  letris  et  borridis. 
<tneoiodaiod«m  desiderare  resdelicatas  luxuriaeest, 
Ha  osiiaiasy  et  non  magno  artificio  parabiles  fu* 
gere.  denMOiiae  esl.  Frugaliiatemexigitphilosophia, 
ooopoenam. 

Poiesl  antem  esse  non  incompu  frugalitas.  Hic 
auhi  oiodus  placet.  Temperetur  vita  inter  bonos 
oMPes  ei  pabiicos.^iispiciaiil  omnes  vitain  nostram, 
seduon  agnoacani.  Quid  ergo?  Eadem  facierouSy 
qus  esDteri?  Nihil  inter  nos  et  illos  intereril?  Plu- 
9.  Dissimiles  esse  nos  vulgo,  scial  qui  pro* 


pollos  inipeiiir  qoam  supelleciilem  nostram.  Ma- 
gOtts4lle  esl,  qui  fictilibus  sic  utitur,  qiieinadmoduin 
argeiilo;  nee  illemiiier  est,  qui  sic  argcnto  iitilury 
queoiodinodiun  fictilibus.  Infirini  autem  animi  est, 
ooo  posse  pati  divitias. 

-  Iiem  S.Bernardussedensin  capitulo  Ponliniacensi 
ppo  iribnnali»  eum  quaestio  ei  proponerelur  a  fra- 
iriboo  de  singnlarilale  cujusdani  inonaehi,  ait  ei  i 
4  Crederesne  verbo  Domini,  vel  verbc  angelico  non 
conirario  irerbis  Domint?  t  Et  ille  :  <  Crcderem  qui- 
dero.  »  Tunc  abbas  :  f  Et  ego  dico  libi  in  verbo 
Doioioi,  Hcet  peccator,  at  singularilatem  tuam  de- 
ponaSp  qoamTis  in  ea  videaris  quosdam  sanctos 
imilort,  roagisque  mcreberis  coinmuni  modo  viven- 
di  fratnim.  >  Qui  statim  acquiescens  abbati,  exuit 
singobiriutem  omnem,  vixiique  sicut  ovicula  coro- 
tnooiter  in  grege.  Suminopere  ergo  cavenda  est 
siogolarius  in  congregatione.  Ibi  enim  peccatiir 
loagis»  qoam  in  privato  loco,  maxime  illa  quxscaii- 
dabnD  parillnfirmis. 

178  CAPUT  LXIX. 
Debona  iingularitale» 
Bona  singalarilas,  quae  familiarius  dicttur  bona 
soliludOy  eommendalur  in  pluribus  sacrae  Scripturae 
locis.  Unde  Sara  filia  Raguelis,  cap.  iii  Tobia; : 
€  To  sels,  domine,  quod  nunqnam  cum  ludeniibus 
me  mlscoi,  neque  cam  his,  qui  in  levttate  ambulani 
panielpem  me  praebul.  >  Et  ieremias  {Tknn,  m) : 


81  te  eis  coiiformes.  quia  niiiltj  sunt;  neve  iiiinncus 
multis,  si  eos  oderis,  quia  dissiiniles  sunt.  Reccle 
in  teipsumy  quantum  potes;  cum  his  conversaie, 
qul  te  inelioreni  facturi  sunt.  Iltos  adtnitte,  quos  tu 
merKires  facere  potes.  Mutuo  isia  fiunt,  et  homiue< 
dum  docent,  discunt* 

Item  llivronymus  :  Ranis  in  publico,  bonestus  in 
donio.  Qiioties  eiiim  inier  homines.ftii,  minus  houio 
redri.  Est  autem  Iriplex  solituda  :  Locl,  quae  for- 
lium  est ;  pectoris,  quae  cujustibet  esse  debet ;  ct 
solltudooperis,  quae  cavenda  e>\  iii  omnibus,  praeser* 
tim  cuin  parit  scandalum.  Ilem  Jerem.  cap.  xv  : 
D  <  Non  sedi  cuni  coasilio  ludentium,  et  gloriatns 
sum  a  facie  inanus  tiiae ;  solus  sedebam  quoniaui 
ainariludinc  replesti  me.  i 

179  CAPUT  LXX. 
De  hona  ioeielaie  habenda^  et  mala  fugienda. 
Bona  solitudo  maxiine  pendet  ex  bonorum  socie- 
tate.  Unde  Cato :  (lib.  i)  Ambula  cum  bonis ,  quia 
a  convictu  mores  formantur.  Et  Apostolus  dicit  : 
rCorrumpuiit  bonos  mores  colloqiiia  mala  (/  Cor. 
XV).  >  Qui  langilpicem  coinquinabitur  ab  ea  {EcelL 
xiii).  Et  psalm.  c.  <  Perambulabam  in  innocenlia 
cordis  mei,  iii  medio  donius  mest,  t  Et  quomodo  ? 
i  Non  apponebam  ante  oculos  meos  rem  injuslam, 
facientes  prxvaricationes  odivi.  Nou  adhaKsit  luihi 


«07 


cor  praTHm,  (leclinaniem  a  mc  mulignum,  non  co- 
gnoscebam,  detraheuiem  secrelo  proximo  siio  ktmc 
persequebar.  Superl)0  ociilo  ei  insaiiabili  corde, 
cuin  boc  non  edebam.»  Qualis  ergo  libi  famiria? 
audi :  f  Ociili  niei  ad  fideles  (errx  ui  sedeaiil  me- 
cum,B  in  jiidicio»  in  couvivio :  i  Ambulans  in  via 
iinmaculata,  liic  mibi  miiilslrabac»  i  in  aliari ,  in 
mensa,  in  domo,  in  qualibel  adminisiraiione  mea 
ei  prxfecUone.  i  Non  babiuibilinmediodomus  ine», 
qui  facii  superbiam  ;  qui  loquilur  iniqua»  non  dircxit 
in  coiispectu  oculorum  meorum.  >  Ei  psal.  xxv  t 
f  Non  gedi  cum  coucilio  vaniutis ,  et  curo  iniqua 
gerentibus  non  imroibo.  Odivi  ecdeslam  malignan- 
lium  et  cum  impiis  non  sedebo.  Lavabo  inier  inno- 
rentes  manus  meas ,  et  circumdabo  altare  tuum  f 
Domine.  >  ficclesiasticus,  cap.  ix  :  c  Viri  justi  siiit 
tibi   convivae.  i  Et  Pbilosophus  (Seniga,  ep.  19) : 
Anle,  inquit,   circumspiciendum  est ,  cum  quibus 
cdas  et  bibas,  quam  quid  edas  et  bibas.  £t  Augu- 
siinus :  Decet,  inquii,  praeJatum  ules  babere  cubi» 
culurios  quos  limeaty  De,  si  malos,  eorum  Tideatur 
:ipprobare  vium,  quorum  habet  convenatioiieia. 
Diide  Apostolus;  c  Domui  su»  bene  praeposiium 
(/  Tim.  III), I  non  ut  opes  augeat.  sed  ut  filios» 
doiiiuui  et  familiam  in  omni  castitate  et  aobrietale 
sibi  subditos  habeai.  Sed  dicelaliquisquasi  seexcu- 
sandoy  habens  umen  Oamitiam  malam :  Mihi  qui« 
dem  naiura  esi  cum  bonis»  sed  viu  cum  malis.  Sed 
eo  ipso  malus  est»  quod  malos  in  domo  fovet»  el 
viia  ei  nalura  ejus  cum  malis.  Qualis  enim  judei , 
vel  rector  populi,  tales  et  ministrl  ejus,  et  econlra : 
El  quaHs  sit  dominus  domus,  familia  ejus  probat»  el 
moiistrat.  Uude  EcciesiaslicttSy  cap.  xiii :  c  Omne 
attiuiurdiligil  stmile  sibi,  sic  ct  omiiis  hoino  diligll 
similcni.  Oiiiiiis  caro  ad  similem  sibi  coiijungetur» 
ei  oiiiiiis  homo  siiniii  sui  sociabtiur.  Si  commiini- 
iabitiupus  igno  aliquniido,sicpeccaior  justo.  Quae 
coiiimuiiicalio  sancli  homiiiis  ud  caneiii  ?  i  El  cum 
Doiiiinus  hospiiem  unius  noclis  pnvcipiateligi,  luni 
propler  iiirainiauiy   tum   propier  corrupiionem  el 
peruiciem  exempli ;  quaiiio  magis  et  ille  eligendus 
esi,  cum  quo  tibi  diu  vivendum  est  ?  Maxime  iuque 
cavenda  esl  malorum   conversaiio.  Vix  enim  io 
sicco  stainus ,  oeduro  in  lubrico  curramus.  Abrabam 
{Gena  xvii)  etiam,  audito  mandaio  Doniini,  omnes 
vernaculos  ei  niares  doinus  sii»  sialim  circumcidit. 
ISONola,  quia  iion  eireminatos  habuit  in  domo, 
scd  niares»  quos  etiam  circumcidit.  Ei  lu  exeniplo 
Abrahat  faiuiliam  domus  tu«  in  omnihus  Ihibeas 
circumcisam.  Quein  eti«m  commeudans  Origenes 
(homih  4  in  G«mm»i),  de  eo  ait :  Vide  diligentiam 
Abrab»  angelos  ad  convlvium  invllaniis.  Abraham, 
inquam  ,  senex  cursitat,  Sara  uxor  ejus  accelerai, 
puer  feslinat.  In  domo  sapienirs,  nulliis  piger  esl. 
llem  juxu  verbum  beaii  Thoma  Canluarieusis,  quo 
uiebatur  ex  poela : 


PETRl  CAiNTORlS  ^ 

A      £l  C:ilo  de  Pompcio  nii  : 
Caita  domuM,  luxuque  careui ,  conuptaque  nmnoMmm 


Primcipii  e$t  virtus  maxima^  no$$e  $uo$. 

(Martul.  L  viii,epigr.  15.) 


Fortuna  Deum, 
Et  Parabolarum  cap.  xiii :  c  Qui  cnm  •apieniibos 
graditur,  sapiens  erii;  aroicus  stultonim  simills  eis 
efficitur.i  Et  illud.  Ignis  in  slnn,  serpens  in  greraio, 
mus  in  pera,  periiiciosi  siinl  viciiii.  In  P&almis 
quamplurimis  arguilur  socielas  rnalorum ,  com- 
mendatursocieus  bonorum.  «  Beatus  enim  Tir  qoi 

non  abiil  In  concilio  impiornm,  eic.  {i*$ah  u) 

Domine,  quis  habiubit    in  tabemaculo  Ino,  aul 
quis  requiescet  in  monte  sancio  tuo?  Qui  ingredi* 
tur  sine  macula  et  operaiur  justiliam,  •  elc  {P$aL 
XI v).  I  Coiiilebor  libi  in  ecclesla  roagna,  hi  popolo 
gravi  laudalK)  le  {Pial,  xxxiv),i  — c  timenies  aotem 
B  Dominiim  glorifical  {P$aL  xiv).  > ,—  c  Cofigre^io 
illi  sanclos  ejus  qui  ordinant  testnmcnlum  ejns  {P$aL 
xLix),>  Alioquin  pro  congregaiione  ei  soeietate  ma- 
lorum  dicetur  tibi :  c  Si  videbas  rurem  currcbafi 
cum  eo,  etc.  [ibid.),t  El  in  domo  tua implebitur  bor, 
scilicet :  c  Vidi  iniquitaiem  ,  et  contradiclionem  iii 
civliate.  Die  ac  nocte  circumdabit  eani.  Super  roo- 
ros  <iu8  iniquius,  et  labor  in  medio  cjus  ei  iiijusU- 
tia  (P$al.  Liv).i  Pro  quo  eiiam  Prophelam  impre- 
caturHahbus,  dicens  :  c  Veniat  morssoper  iUos,  ei 
descendiinl  in  inrernum  viventes.  Quonism  ocqui- 
iIk  in  habiuculis  eorum,  in  roedio  eororo.  Mou 
eiifan  est  iliis  coromutatio,  ei  non  timoerunt  Deum. 
elc.  {itid.).  >  Et  Augusiisos  :  In  boe  qnili))el  Adeiis 
imilari  Deum  debei,  ne  malos  secun  socios  habeai, 
C  nisi  causa  et  spe  correctionis ,  scilicel  quos  si  in« 
corrigibiles  viderit ,  eos  saltem  In  privata  Gommu- 
nione  poal  muliam  admonitionem  devitel,  eia  se, 
si  poto«i,  expellat.  Sed  dicel  aliquis :  Boni  quidein 
mulii  suiit  in  se  ,  sed  laters  niais  habenL  Absil  i    ^ 
Alorum  cnim  similitudo  p]iuxl$i  verbom  cigusdam 
sapieiitis,  socielaiem  park,  ei  cognau  slodis  fscile 
coniiectuntur.  Et  illud  :  Principesque  booos  habeii- 
les  mala  lalera  Scripiura  Scyil»  ei  Haipylis  coni- 
parat.  Describiiur  Scylla  humanam  quidem  babeie 
raciem,  sed  cincla  caninis  capiUbus ;  Uarpyia  virgi- 
neam  ruciem ,  sed  iingues  rapacissiiiiQs.  £l  11 ,  ui 
plurcs  superficieienus  huinajii  bomines.  et  maosueli 
vldemur  ,  sed  siipati  hiteribus  ei  ministrls  pravis» 
^  odoratu  pr.xd-c  Scylla,  rapacilaie  vero  unguiiim  . 
llarpyis  siniiles.  Ob  lioe  ergocoiiMal,  quod  ra  di* 
viiuui  cl  poiciiluiii  iu  loco  pericuioso  posita  esu 
Quia,  raiia»;€  in  pcnelrnlibus  regum  {P$al.  civ),»  Yiri 
scelcraii  et  socii  ruruin  niaxime  iii  domibus  poiea- 
lum  iiiveoiuntur,  qui  peccatores  fiunt  propter  dlvi- 
^*  181  >Hos  decipientes,  s  quibus  decipiuuior, 
cum  nec  repellualur»  qoi  c  laqueos  paraverunl  pe- 
dibus  I  potenium ,  et  i  roderuut  aute  raciem  >  ip- 
sorum  c  roveam,  et  incideruut  in  eam  {P$aL  lti).> 
Uxc  via  lllorum  scaudalum  ipsis  ,  et  tamen  posiea 
« iu  ore  suo  coiuplacebont  {P$aL  xlviu).  >  Ei  Jose- 
phus  ait :  Ob  lioc  maxime  slatus  potenlum  meiicu- 
losiis  et  periculosus  est ,  quod  eos  moles  reriiin 
mediocriter  malos  esse  non  siuit»  qui  ooii  simplici 


M 


VEaOUll  ABBftEYIATUM. 


210 


el  proprio  ore » ted  alienocl  inuUiplici ,  qiiia  longa  A  libiis  eliam  in  Tetcri  lcgc  {Ntm,  xix)  prohibitiim 


maa  peeciiTenint ,  babent  peccata  sna  oonfllerl ; 
ne^seiintes »  ut  pauper ,  dicere :  c  Doroine ,  tibi 
•oll.t  el  in  me  aolo»  c  peecavi  (Piei.  L)t>  sed  tibi  et 
MhU  proximis  ifi  me ,  ei  moltis  sateHiiibus  meis. 
Omnem  Igitur  malonim  sociclnlem ,  omne  impcdi- 
mealura,  quo  miniis  in  via  Dei  procedas ,  fugias. 
UmleDoniiiius :  c  Qiii  non  oderit  patrein  ct  mairem 
wm  polest  meus  essc  discipnlus  (Lvc.  xiv).  >  —  cEt 
ii  oenltts  tuvs  scandalizat  te,  projice  eiim  a  le,  eic. 
(Jferc.  IX).  >  Et  llicronymus  (ep.  ad  Heliodorum  De 
Uude  vitm  Bolitaria),  Per  calcatum  perge  patrem , 
per  eaicatam  perge  mairem  ,  ubera  etiam  qnae 
toxlsti.c  Fatri  et  matri  dic :  Nes<:io  vos  (Deu/. xxxni)  i 
liixu  etiam  consilium  Domini,  cum  Abraham  c  exi 


erat  iiiteresse  funeribus  mortuorum ,  eliam  paren- 
tuin ;  ut  in  boc  instrueremur  carnales  aflecius  csse 
posiponendos  t  niaxime  cum  siinus  et  debeamus 
es6e  sacerdoles  c  secundum  ordinem  MelchiseJech 
{PsaL  cix).  I  De  cujiis  paire  ei  mntre  Scriptura  sub- 
ticcl  in  figuram  sacerdotum  Evangclii,  ul  iii  spiri- 
tualibus  c  dicant  pairi  et  mairi  :  Nescio  vos  {Deui. 
xxxiii).  >  Alienum  eniin  csl  patrimonium  illiscom- 
missum,  Cbrisli  scilicet  et  panpenim ,  non  illonim, 
vcl  parentum  eornin.  Josepb  ctiam  (ad  cujus  nniHin 
oinnia  Hebant  iuiEgypto)  vix  passus  esi»  ut  suis  dare- 
tiir  lerra  Gesscn  (Gen,  xlvii);  qnos  eiiain  noluit 
snblimari,  sed  in  oflQcio  consuel«)  el  pastorali  per« 
inaiiere.  Nc  lamen  caninos  babeamus  iiiores,odiendo 


de  lern,  et  de  cognalione  tua  (Cen.  xn);i  anteqnam  '^  parentes,  ila  docci  cos  Gregoriiis  (hom.  37  in  Evaa- 


fobivenaris  dlcas  cum  Proplicia.  c  Ecce  elongavi 
fogiens ,  et  mansi  in  solitudinc.  >  llem  psalm.  cv. 
«  Etcommitti  suiit  intcrgeiites,  etdidtceruniopcra 
eorwn.f  etc  Et  psalm.  VLn.  i  ludica  iiie,  Deus,  et 
discerne  caasam  meam  a  gfutc  non  sancta,  ab  bo- 
mine  iniquo  et  doloso  erue  me.i  Itcin  :(/  Reg  xiv.) 
c  Nam  qciemcunque  viderat,  S.iul  virum  fortem,  ct 
aptom  ad  pralium,  etc.  i  Ei  (/  Reg.  xix.)  c  Nuii- 
rmlam  estSaul  a  dicentibiis,  i  etc. 

Ilom  :  c  Gonfllcbor  libi,  Domine,  in  toto  corde 
meo,iii  coneHio  jusloruin  et  congregatlone  {P$al. 
cx)»  »  ooram,  non  injiistoriim. 
CAPUT  LXXI. 
De  iuggeitione  carnalii  alfectue.  q 

Sieot  mala  soeietas,  ita  ei  carnalis  aflcclus  bonam 
impedit  soKtudlnem,  ob  qtiam  snggillandam  et  amo- 
vendam  ab  utilioribus  oi>ei'ibiis,  Domhius  pnedjca- 
tioiii  Tacans,  nunt'o  rralnim  d  matris  qiiaerenlium 
enm  forii ,  ail  :  c  Qui  suiii  fratrcs,  mater  et  so- 
ror;  et  exiendeiis  manum  iii  discipulos  dixit ,  etc. 
{Mmtik.  xii).  • 

liem  dispotans  in  synagoga  relictus  a  patre  et 
nnlre,  dsdem  euin  qu«reniibus  ait :  c  Nesciebatis, 
qoia  in  his  quiePatris  mei  suiit  oporlet  me  esse?  > 
{Lac.  II.)  Docens  opera  ex  carnali  aflectu  proce* 
dentla  ,  sicul  minus  utilia ,  esse  postponeiida  spiri« 
loallbas  et  ntilioribus» 

llera»  matri  in  nuptiis,  vjno  dencienle,  alt :  c  Quid 


gel.)  moderari  debere.  Arca  Domini  capta  a  Phili- 
sLPis  super  plaustrum  novuni  imposita  est ,  vaccis 
fetis  trahentibus  et  duceniibus  iliam  in  Bcihsamis , 
non  reflectentibus  quidem  colla  in  via,  sed  mugicn- 
iibos  post  vitulos  (/  Reg.  vi).  Debcinus  enim  carna- 
lem  alTectum  habere  in  menle,  non  in  opere ,  prae- 
sertim  in  spiritttalibus.  Qiii  cnim  post  Tilulos,  car- 
nali  affectu  ducti,  colla  rcflecliint,  similes  snnt  uxori 
Lot,  quae  respexit  et  mutaia  est  in  statiiam  salis 
{Gen.xix)*  Siinilessuntiiiittciiii  manuro  ad  aralrum, 
et  respicienti  retro  (Lnc.  ix).  Simihss  sunt  etiam 
llebraeis  respicienlibus  iu  iEgyptum  ad  ollas  car* 
ijiuin,  et  popones,  ct  alia  Pharaonis  (Num,  xi).  Vi- 
deanl  hi ,  iie  poena  simiii  pcnia^  Judos  puniantur , 
qui  ca,  qux  roittebaiiiur  in  ioculos  Doiiiiiii  etpau- 
pcrum,  asportabat,  daiis  ea  uxoii  et  liberis,  carnall 
aflectu  ductus,  ob  quaiii  mcruil  trndere  et  crucifl* 
gere  Dominnm,  sibiqtie  snspendium  ei  aeternum 
supplicium  {Matlh.  xxvii).  Levit.  xxi  :  c  Saccrdos 
saromus  ad  oinnem  mortuum  non  ingrcdiiuromnino, 
super  paire  siio  et  matre  non  contamlnabitiir ,  nec 
egredieiur  de  sanctis.  >  Hieronyinus  super  hunc  lo- 
cuin  air(£/;tif.  ad  Pabhlam  De  vesiitu  tncerdolHm)  z 
Quarovis  sit  potensei  dives,  ct  luuliitudinem  otTeral 
victimarum  ;  si  mortuus^est,  noii  tangitur  a  ponti* 
fice,  nec  videtur;  si  aulem  reviviscii,  et  ad  vocem 
Salvatoris  dcsepuicro  egreditur  (Joan.  xi),  el  fasciis 
pcccatoruro  solutus  incedit,  intral  ad  eum  pontifex. 


mihl  el  tibl,   mulier  T(Joan.  ii)  i  quasi,  nihil  ex  te  ^  eum  eo  manet  et  prandct.  Multa  nos  lacero  cogii 

aflecttts  carnalis ;  ct  dum  corporum  propini|iillntes 
respicimus,  corporis  et  animae  Grcatorem  oflendi- 
mus.  c  Qol  auteni  amat  patrQm  et  matrciu  super 
me,  non  est  me  dignus  (Maith.,  x).  > 

Multi  roonachorum ,  duro  parentibus  miserentur, 
ariiroas  perdunt.  Illuni  attendauitts  Patrein »  qui 
nunquaro  rooritur ,  aut  qui  pro  nobis  moritur,  qui 
Deo  vivens  mortuiis  est ,  ut  nos  morluos  vivificarci 
{Rom,  vi).  Si  quid  habuimusde  iEgyptp,  quod  prin- 
ceps  mundi  suum  possitagnoscere,lcnenti  mcretrici 
iEgyptioi  cum  pallio  relinquarous  (Gen.  xxxix).  Sin- 
doneopertusadolescens  vinctum  Domlnuin  sequeba- 
tur  (Marc.  xiv);  incurrisset  in  iaqueos,  nisi  oxpc- 
ditus  et  nudus  persequentiuin  183  impetus  dccl.inas- 


babeo  in  spiritualibus  operibus.  Idein  :  c  Qui  non 
oderil  pairem  ei  niairem  ILuc,  xiv),  •  id  est  qui 
•piritoaies  affeetus  non  praiposuerit  carnalibus. 
Idem  :  «  Com  facis  prandiura,  noli  vocare  diviies, 
sedpaapereSt  ddiiles  et  claudos  (ibid.)  i,  in  quibus 
Boo  habeas  camis  aflecturo,  sed  diviiii  amoris  in-* 
cendiom.  Hieronyrous :  Ob  aroorem  182  Cliristi 
omittenda  ett  sepultura  patris ,  pro  cujus  ainore 
nuUos  relinqaendus  est  inhumatiis.  Et  Moyses,  iion 
cle  trlba  sua ,  sed  de  alia  tribu  elegit  Josue  iii  rec- 
lorem  populi  {Num,  xi,  xiii).  Idem  :  Sacerdos  el 
leviia  nunquam  exeant  de  Sanctis,  sed  habeat  sa- 
cerdos  capnt  ▼elatam  cidari  (Levit.  xvi),  c  qui  dical 
palri  el  matri :  Nescio'vos  {Deut,  xxxiii).»  Sacerdo- 


?ll 


PETRI  CANTORI& 


112 


sci.  Ri'il«Iainiis  parcixibus  qwx  pareiUum  suui ,   si  A  slo  iii  bapiitmaie  conscpulius»  in  sacrameoii  Yerln 


taiiicu  Dco  vlvuiil  (/  Tim,  vj. 

Soil  lioc  dc  sumaio  pontificc,  minonbus  aliquid 
indulgclur.  Ad  lcMeriludiucui  cariiis  eliaiu  eradi- 
candam  dicium  esl  Abrali»  ;  <  Ex\  de  lerra  el  de 
cogualionc  lua  (Cen.  xii.)  i  Cxi ,  uieiiie,  hoc  quo 
ad  nece&silalciu  pra)cepii ;  exi,  corpore»  bor  ({uo 
ad  cauielam  consiiii.  Dum  euiin  inier  propinquos 
..tcucmnr  corpore,  sxpe  icnemur  ci  menie.  Ob  boc 
Benedlcius,  iOgidius  ei  quamplures  saDcli  nalale 
solum  reiiquerunl,  cl  sancla  agniina  pallidorum 
crciuum  ingressi  suiil.  Iii  libro  cliam  Niimerorum 
(cap.  25)  praecipilur  Levilis  occidcrc  omnes  propiu- 
Huos  stios  iuilialos  Beelpbegor,  sicul  el  inilialos 
vilulo.  Minislrum  euiin  allaiisei  vivenlcmde  palri- 
nioiiio  Crucinxi^  iiihil  caruale,  uullus  affcclus  car- 
nalis  laugcre  dcbcl,  quouiinus  leslainenlum  sihl 
i  rcdilum ,  sccuiiduui  voliiiilaiem  lcslaloris  beuc- 
placcnlein  e:  p('rfe(lam,dispcusel.  Iicm  JudiCuinix. 
Coiilra  ceu.siliiiin  Joallix  (proponcnlis  Sicliimilis 
p.irabofas  dc  oUvis,  nciibus,  cl  vilc,  el  rhamno) 
«onlribules  el  fratres  Abiinclec  ipsuin  Abimelec, 
eligunl  in  rcgein  sibiqiie  pnrfeccruni».  propinqui- 
lale  carnis  ducli.  Qui  promolus,  sicul  iguis  de 
rhamno  cgrcssus,  urbeni  Sichein  coiubussil,  et  scp- 
luaginla  fralrcs,  niullosquc  de  Sichimilis  qui  illum 
promoTeraiit,  iiilcrrecii.  Iiem  Doiuiiius  Alaiihaei 
rap.  wiv :  <  Ul  non  scnndalizeinus  i  exigenies  iri- 
l.ttium  :  I  OPcire,  vade  ad  luare,  el  miiie  hamum. 


jiira6li,  pro  nomiiie  ejus  parckurum  non  esse  paui« 
nec  iiiatri.  Licci  parvulus  ercoUo  pendeai  nepos* 
licet  bparso  crine  ei  scisais  vesiibus  obera»  quibof 
le  miirierat,  maier  ostendat;  184  ^'^^  ^^  limine 
paier  jaceal,  per  calcalum  perge  pairem»  siccis  ocn» 
lis  ad  vexillum  crucis  avola.  Solum  pieutls  genos 
esi,  in  hac  re  csse  crudelem.  Veniet«  veniet  dies 
poslea,.quo  viclor  reverlaris  in  patriain,  quo  Hiero- 
solymam  cooleslem  vir  fortis  coronatus  ineedas. 
Nescio  cur  dicas  nunc  compede  prxpedirl.  Non  est 
nobis  ferreum  peclus,  nec  dura  pnccordia.  Non  «x 
silicc  nalos  Hyrcanx  nulricre  ligrides  :  et  nos  per 
isia  iransivimus.  Nunc  libi  blandis  viduasoror  bxret 
lacertis;  nunc  illi  cum  quibus  adolevisii  veniulae 
aiuul  :  Cui  nos  serviluros  reliuquisT  Ct  geruls 
quondam,  jam  anus,  et  nulritius  secundos  *  posr 
naluralem  pielaiem  Pater ,  clamilat  :  Morituros 
exspecla  paulisper  et  sepeli  Forsltan  el  malcr 
laxis  ubcruiu  pellibiis,  araia  rugis  fronlc  anliqunm 
refercns  mammx  lallare  congeminel.  Dicani  sl  vo> 
lunl  el  grammatici : 

Inte  «mnit  domui  inclinata  recumbit, 

VlRGIL. 

Fucilc  rumpil  \i9ic  vincula  amor  Christi,  el  tiiiior 
geheniiae.  At  contra  Scriptnra  prscipit  obsequeu- 
dum  parenlibus  (Exod.  xx) ;  sed  quicunqoe  eos 
supra  Chrisiuin  amal,  perdit  animsm  suani.  Gla^ 
dium  tenel  hostis  ul  me  perimat,  el  ego  de  malri» 


ei  cum  piscem,  qui  prius  asecndet  lolle,  ei  aperlo  C  lacrymis  cogiiabo  ?  Propier  patrem  mililiam  Chrlsli 


ore  ejus,  inveiiies  slaierem.  Illum  sumens  da  eis 
pro  me  et  prale,  >  eisi  sim  lilius  regni.  Ubi  ait  Au- 
gustinus  :  Miro  modo  in  hoc  inslruiuiur  el  a^diflca- 
niur»  dum  Dominus  lantae  pauperlalls  fiiit,  ul  unde 
daret  tribula  iion  habercl.  Judas  qiiidcm  habebat 
communia  in  loculis,  ^cd  Dominus  res  pauperum 
insuos  commuiare  usus,  vel  convertere  nefas  duxii; 
id  ipsum  dans  exemplum  nobis  ,  maxiiue  iis  qui  de 
pairimonio  ejus  vivunl.  Si  ergo  Dominus  in  siios 
usus  nocessarios  duxii  nefas  res  pauperiim  conver- 
tere,  quaiilo  magis  illaa  in  superfluis  expendere? 
Ex  hocetiam  conclude  debita  illicila,  licet  juramento 
confirmala,  de  patrimonio  Crucifixi  non  esse  ^oi- 
venda,  sed  polius,  ut  in  Inrpi  caus.i,  rescindalur 
iuramenlom.  Iieiiv :  Bruta  feiiis  suos  iinbecilles  et 
uilliue  parvos  nutriunl,  omuique  cura  fovcntet  am- 
I  lexaulur,  factos  autem  graiidiusculos  el  adullos, 
eos  sibi  relinquuul.  Nos  auiem,  eisi  honiines,  non 
lauium  in  pupillari,  sed  in  ouini  aeiale  ,  nec  lanium 
lcius  noslros,  sed  a  latere  descendenles  fovemus, 
iino  illos  supcrfluis  oneramus  supra  iiecessiialem, 
confcrenies  eis  phirima,  et  juxta  vcrbum  Alcxandri 
[111]  pat^  :  <  Deus  iibslulii  nobis  filios,  eldiabolus 
«lcdlt'  iiobis  iie|K>tes.  >  llein  Hieronymiis  ad  Helio* 
doruui  nioiiachiim  (epist.  De  laude  vHas  fo/i/arm;) : 
Audi  edictofu  Regis  liii  :  <  Qui  noii  est  mccum, 
adversuin  meesl;  et  qui  non  colli;^ii  inecuni,  spargit 
{Luc,  xi).  I  Kecordare  tirocioii  lui  diciu,  qiio  Chri- 


dcbcram  ?  cui  sepuliuram  Chrisii  causs  non  debeo, 
qnam  eiiam  omnibus  ejus  causa  debeo?  Domino  pas- 
suro  limideconsulens  Pelrus  scandsium  fuit  (Mattki, 
xvi).  Paulus  reiineniibus  se  fratribus  ne  Hieroso- 
lymam  pergerei,  respondit  :  <  Quid  facltis  ploraii» 
les,  el  conlurbanies  cor  meum  ?  Ego  enim  non  so- 
lum  ligari,  sed  mori  in  Jerusalem  psratus  sum  pro 
nomine  Doniini  Jesu  Chrisli  (Aet,  xxi).  •  Aries  istc 
pielaiis,  quo  fides  qualilur,  Evangelii  retundendiis 
est  mucroiie  :  <  Maler  mea ,  i  inquit ,  c  el  fraires 
mei  hi  suiil  quicunque  Aiciunl  voluntatem  Patris 
mei,  qoi  in  ccelis  est  (Matth,  xii).  >  Si  credoni  in 
Chrisium.ffaveant  mihi  pro  nomioe  ejus  piignatoro; 
si  non  creduui  ,  morliii  sepeliani  morioos  soos 
(lfa///i.  viii). 

Moyscs  eliam  ad  consilium  Jelbro  (Exod,  xviii), 
non  cognaios  elegii  judices  et  rcciores,  sed  viros 
gnaros,  sapienlissimos  el  prudenlissimos  odienlcs 
omnem  avariliam.  In  illa  etiam  sancta  commonione 
noii  est  diclum  dispensstoribiis,  ul  meliors  et  laii-  * 
iiora  dareni  propinquis,  sed,<  unicuiqne  proni^ 
opus  erat  (Act,  n),  y  lieui  :  Si  res  testanienti  ali- 
cujus  privali  propler  sospicionem  pMrenlelaR  non- 
cominillitur  alicui  parenloso ,  quanio  magis  nec 
lesiainentum  Chrisli  islibus  deliet  conimilti  ? 

Iiem  exeiiiplo  Templarlorum  debcrent  pnelali 
inslrui,  ne  liaberent  ainicos  suos  sibi  colhilcrdes. 
Ipsi  cniui  Teniplarii   nuiiqua!ii  liabail    consniigui- 


fl!S  YEHBUM  ABBREVIATUM. 

neuni  sibi  scrvieiiicin,  nc  comrounia  boua  fralruin  A  digiix,  iaqiiil 


211 


ei  distribuanl.  Ad  boc  eliam  valet  exemplum  epi- 
scopi  consanguineos  et  nepoies  suos  tantum  in  ec- 
clesiam  saam  Tocanlis »  ut  ei  eis  pnelatus  ei  suc- 
ressvriis  qaasijure  baeredilario  etigerettir  et  insti- 
iiieretur ;  quod  et  factum  est,  cum  controversia 
lamen  m&gna  et  sumpiibus  non  modicis  et  grava- 
niine  sris  alieni.  Cuin  auiem  electus  siiccessor  ve* 
f«rani  vgrotarct,  aiunt  ci  sui  sub  diulogo  :  Uiide 
pecunia  ista  solveuir,  quani ,  ut  promovereris , 
«xpendimus?  Interrecisli  nos  per  qiiein  sperabamus 
ISS  nosvivere  ct  cxaltari.  Quibus  ille  :  i  V» 
Tobis,  quia  me  occidisiis,  quando  me  in  apicem 
liromovihtis.  i  liem  lY  Reg.  iv  :  c  Mitle  in  oiniiia 
va^a  baec,  >  e(c.  Fa  If abacuc  ii ;  Vie  qui  aedincant 
Sioii  Jn  Sam.  Itein  David  (Pia/.  xliv)  :c  Audi,  filia, 
et  Tide,  et  inclina  aurem  tuam,  ct  obiivisccrc  popu- 
loiii  tuum,  ftt  domum  patris  liii.  i 
CAPUT  LXXII. 
Commendatio  iolUudimi  loci, 
Post  solitudineni  pecloris,  et  solitndincm  opcris, 
tequitur  soliiudo  loci,  qnae  nulrix  est,  et  sxpe 
nuiler  soliludinis.  fjuo  quippe  sunt  genera  vitx 
ftolitari»,  ccenobitarum  et  anaQboretarum.  Prima 
•ecurior,  propter  inflrmilaiis  noslrae  imperreclio- 
Mem.  Secunda  excclsior  vcl  excelicuiior,  propter 
rbarilalis  perfeclionein.  Ad  quain  (sicut  ad  aliio- 
rem  secuodujn  Reguiam  beati  Benedicli)  traiisitur 
a  prima,  cum  Iransiens  plcne  roboratus,  ei  c  indu- 
108  est  viriute  ex  aito  (Luc,  xxiv).  i 
ciinem  loci  commendans  David,  ait  :  c  Factus  suin 
fticut  passer  solitarius  in  tecto  (Psal,  ci).  i  Et 
Saloiiion  :  c  Regem  locustae  non  babent  (Prov. 
ixx).  >  Et  Hieronymus  a  scbolis  liberalium  artiuin 
oonvolans  ad  eremum,  sic  scribit  cuidam  conscbo- 
larisuo»  eum  ad  eremum  et  mundi  contemptum 
InviUns  (EpiiL  ad  Beliod.  De  taude  vitas  iolilaria^), 
O  desertum  Cbristi  floribus  vernans!  0  soliludo» 
in  qua  nascuntur  illi  lapides,  dc  quibus  in  Apoca- 
lypsi  civitas  magni  regis  exstruilur?  0  epcmus 
familiariiis  Deo  gaudens,  quid  agis,  fralery  in  sa>- 
culo,  qui  major  es  mundo  ?  Quandiu  lectorum  um- 
brae  te  premunt?  Quandiu  fumosarum  urbium  car- 
cer  includit?  Crede  mibi,  in  eremo  nescio  quid 


b: 


pnssiones  bujus  lemporis  ad  fuiu- 
ram  gloriam  qux  revelabiiur  in  nobis  (Rom,  viii).  i 
Delicatus  es  miles,  cbarissime,  si  bic  vis  gaudere 
in  sxculo,  et  postea  regnare  cuin  Cbrislo. 

Item  ad  Ruflinum  (Epitt,  De  laude  Bonoii,  inci- 
pit :  Plui  Deum  limere)  :  Indirabimus  libi  quiddam, 
ut  si  nescis,  discas;  si  autem  cognovisti,  parittT 
gaudeas.  Ronosus  tuus ,  imo  meus,  et  ut  verius 
dicain,  quia  Chrisli,  noster :  c  scalam  Jacob  (Ge- 
nei,  xxviii)  I  jam  scandit,  portat  crucem  {Mauh. 
xvi),  non  post  tergum  respicit  (Luc,  ix);  c  scininat 
in  lacrymis,  ut  in  gaudio  meta t]( Pia/.  cxxv);  >  et 
sacramento  Moysi  186  serpcntem  in  creino  sns- 
pendil  (Num,  xxi).  Cedant  buic  veritati  tam  Gra>co 
quam  Romano  stylo ,  mcndaciis  ficia  miracula. 
Eccc  puer  boiiesiis  sxculi  nobiscum  artibus  insli- 
tulus,  cui  opes  alTatim,  dignilas  apprime  iiiter 
xquales  ornt,  coiilcnipla  maire,  sororibus  et  ch:t- 
rissiir.o  sibi  germano,  insulam  pclago  circumso- 
nante  naufragam,  cui  asperae  caules  et  nuda  sax.i, 
cl  solitudo  tfrrori  csl,  quasi  quidain  novus  para- 
disi  coloniis  insedit.  Nullus  ibi  agricolarum,  nulliis 
ibi  monnchorum  (nc  parvulus  quidem,  qiieni  nosti, 
Oncsimus,  quo  veliit  Tralre  In  oscuto  friiebatur)  iii 
tanta  vastitate  adbaeret  lateri  coines.  Solus  ibi, 
imo,  Cbristo  comiianle,  non  solus,  vidit  gloriani 
Dei,  qunm  etiam  apostoli,  nisi  in  deserto,  viderant. 
Non  quidem  conspicit  turritas  urbes,  sed  in  nov» 
civitatis  censu  factus  esl  tribularius  »  cjusquc 
ilorum  soliiu-  C  civis  dedit  nomcn  suoin.  Horrenl  sacco  menibra 
dcforini  ?  sed  sic  melius  c  obvinm  Cbristo  rapietur 
in  nubibiis  (/  Thea,  iv),  i  Nullo  Curiporum  ausiro 
perfruitur?  Sed  de  lalere  Domini  aquam  viiae  bibii. 
Niillo  lerra  gramiiie  viret,  nullus  vernans  cnmpus 
dcnsatiir  umbraculis.  Abruptae  rupes,  quasi  qneni- 
dnm  borroris  carcerem  claudunt.  Ille  securiis,  iii- 
tropidus,  et  tolus  de  apostolo  armatus  (Epha,  vi); 
nuiic  Deum  audil,  dum  divina  relegit;  nuiic  Deo 
loquitur,  aut  Deum  rogat.  Et  foriasse  ad  cxempliini 
Jnannis,  qui  in  deserto  Apocalypsin  vidit,  nliqiiid 
Dei  videl,  dum  in  insula  moratur. 

Idem  (Epiit,  ad  MarceHam^  incipit :  .4m6rosff(s) :. 
liUremus,  inquil,  solitudinem,  quasi  quasdam  se- 
creta   ruris,  ibi  *cibarios  panes,  et  oliis  manibus 


plus  lucis  aspicio.  Libet,  sarcina  carnis^abjecla,  ad  ^  nostris  irrigalum,  lac  deiiciae  rusticana;,  viles  qni* 


purum  aciberis  volarc  fulgorem.  Paupertatem  tiines? 
8ed  beatos  pauperes  Cbristus  appellat  (Matth.  v). 
Labore  terreris?  Nemo  atlileta  sine  sudoribus  co- 
ronalur.  De  cibo  cogilas?  Scd  fldcs  famem  non 
liiiiel.  Supra  nudain  meluis  buinum  cxesa  jejuniis 
Dienibra  collidcrc?  Sed  jacel  Dominus  tccum. 
Sqoalidi  capitis  borrct  inculla  caesaries  ?  Sed 
caput  tuum  Cbristus  est.  Inflnita  eremi  vastilas 
lerret?  Sed  tu  paradisum  menie  deambula.  Quo- 
tiescunqiie  illuc  cogitatione  transcenderis,  loties  in 
ercino  non  eris.  Scabra  sine  balneis  attrabitur 
cntis?  Sed  qui  in  Chrislo  seinel  lolus  est,  non  ba- 
l;et  nccesse  Iteruin  lavari.  Ei  breviicr  ad  cuncia 
audias  Aposlolum  rcfipondcntcin  :  c  Non  siinl  coii- 


dem,  sed  innbcentes  cibps  pracbent.  Iia  vivcnles, 
non  ab  orntione  somnus,  ncc  saturiias  a  lectiune 
revocabil.  Si  seslus  csl,  secrctum  arboris  umbraiH 
praebcbit.  Si*aulumnus,  ipsa  aeris  lemperies,  ct 
strata  subter  folia,  locuni  qiiieiis  ostendit.  Vero 
ager  floribus  depingitur,  el  intcr  qiierulas  avcs 
psalini  dulcius  cantabuntur.  Si  frigus  fiterit  er  bru- 
males  nives,  ligna  non  emam,  calidiis  vigilnbo,  vol 
dormiam  certe,  quod  sciam  uiilius,  non  algcbo. 
llabeat  sibi  Roma  suos  tiimultus ,  arona  saeviut,. 
circus  iiisaniat,tbeatra  luxurient,  riiinoribiis  vacei, 
salutationibus  gaiNlcnt :  c  Nobis  ndbxrere  Deo  bo* 
num  est,  ct  poncrc  in  Doniino  Dco  speni  nosiram 
(Psal,  Lxxii)  I  iit  cum  pauperlatcin  istaiu  coelorKiit 


sri  PETRl 

Tcgna  iniilaverinC,  erampamos  in  voccni :  i  Quicl 
enim  milii  est  rn  eoelo ,  et  a  te  quid  volui  super 
ierrani?  (Psat,  lxiii.)  » 

Item  Maxiniiniis  episcopiis  z  Sie  et  anacfioreta^ 
nim  singulare  proposirum,  vcl  certamen  mariyrio 
non  privatur,  sicot  nec  hac  solemnitate,  qui  per 
tingula  eremi  loca  in  speluncis  et  esiguis  cellarom 
tngoriis  roodico  conlcnti  pabulo  demorabantiir. 
Alii  liestiis  sociati,  alii  avibus  sobminislrali,  cibo- 
nim  spernentes  delicius,  kixos  saeculi  calcanies, 
toudein  temporaloro  noii  aroantes,  visum  bominum 
fiigientes ,  angelonim  assueti  loquclis ,  pluriniis 
virtutum  efluJsere  signis  c  eircuierunt  ih  melotis, 
In  pellibus  caprinis,  egentes,  angostinii,  afflicti,  qui- 
bus  dtgnu»  non  erat  mundns  :  In  soritudinibiis  er- 
rantes,  in  inoitliliMS  ct  spcliineis,  et  in  cavernis 
lerne  (nebr.  ii),  i  elc.  Ilem  Hieroiiyinus  (Epitt,  ad 
Euiloch,  De  custod,  virginitaiis)  :  0  quolies  in 
«reino  consiitntus,  1S7  scilicet  in  liorrido  mona- 
chorofm  habitaeulo,  pmavi  me  Romanis  iuterestie 
deliciis,  i  sedebam  solus,  qura  Mnaritudine  reple- 
lus  cram  {Jer,  xv).  ?  Horrebant  sacco  menibra, 
delonnis  et  squalida  eutis,  siciit  iEthiopicae  carnis, 
obdnxerat;  quolidic  lacrymse,  qiiolidic  gemilus; 
et  si  qiiando  repuguaniem  somnus  immineiis  op- 
pressissetr  nuda  humo  vix  (ossa  haerenlia  collide- 
bam.  Sic  ob  gehennat  metom  laN  me  carcere  ipse 
damnaveram,  etsocius  faclus  scorpionoro  et  fera- 
roin,  sxpe  choris  intereram  puellarum.  PallebaiK 
ora  jcjuniis,  et  mcns  desideriis  xstuabat.  Ad  cJesui 
pedes  jacebam*  rigabam  lacrymis,  crine  tergebam, 
jct  repugnaiitem  carnem  vigiliis  et  jejuniis  cibo 
crudo  ulens  et  aqua  frigida,  curo  in  coclo  &rK|ifid 
«it  kixuri»,  mihi  subjugabam. 

(Seiieca,  ep.  7).  Si  igitirr  imperfeclus  es,  fuge  tur* 
bam,.  qiiia  non  toto  illi  eommitteris;  si  perfectus  cs, 
pro  iiceessittfte  fratiuiii  reilire  poles  ad  turbam. 
Cnde  Stilpon  :  (Idem,  ep.  9, 10)  :  Sic  est  scilicet 
quod  omiiis  slullitia  laboral  fastidio  sui.  Non  muto 
•eiiienUam.  Fuge  multitudinem,  fuge  paucitatem, 
fnge  etiam  unum.  Non  habeo  cum  quo  te  cominu- 
nicalum  veliro;  el  vide  qiio  judiciutn  meum  abeal; 
»ideo  te  tibi  creJere.  Hujus  Sti^nis  discipulus 
Crates,  cum  vidisset  adolescentiihim  secrelo  ambu- 
hiiitem,  hiterrogavit :  Quid  illic  solus  faceret?  t  Me- 
cuin,  inquit,  loquor.  >  Cui  Crates  :  c  Cavc,  inquil, 
rogo,  et  diiigeiiter  aiteiide,  ne  cwn  hoinine  malo 
loqaaris.  >  Lugentem  timcnlcmqiie,  irattim  ei  furi- 
hondum ,  euslodire  solemos  ,  ne  solitudiiie  malc 
ntatur.  Nemo  est  ex  improdentibus,  qtii  relinqui 
ftthi  debe»t.  Tunc  enim  mala  consilia  agitani,  tunc 
aut  alris,  aut  ipsis  fulura  pericula  struunl,  tunccu- 
pidilales  knprobas  ordinant,  tonc  quidquid,  aut 
pudore  aut  metii  animus  celabat,  exponit ;  tuiic  au* 
dacisiro  aeoit,  libkiinero  irritat,  iracundiam  instigat. 
Deiiique,  qiiod  uoum  solitudo  habet  coiiimodum, 
scilicet  nihil  ulli  committere,  non  judieem  timere, 
pciit  stulio.  Ipse  enim  se  prodit.  Vide  ergu  quid  de 
te  sperem»  inio  quid  spondenm  iiiiUi.  Spcs  eniin  in- 


CANTORIS  216 

/" 

A  ecrti  boni  nomen  esl ;  non  invenio  tMnen  Cttm  que 
te  inalim  esse  quam  tecuin.    ' 

lieiii  Seneca  (epist.  if) :  Anquis  vir  boniis  eligen- 
dus  est,  ac  semper  ante  oculos  babendus,  nt  sie 
ianquam  illo  speclante  vivamns,  el  omnia,  laiiquam 
Ulo  videnle,  faciamus.  Nec  imnierito.  Magna  pars 
quippe  peccatorum  tointur ,  si  peccaiori  lestis  assi- 
stit.  Aliquem  habent  animos  qiiem  vereatur,  ciijii» 
auctorilatc  etiam  secreiuin  suuni  secretius  faciar. 
0  felicem  illuin,  qui  non  aspectiis  lanlum  sed  etiani 
cogitatus  emendat!  0  folicem,  qiii  sic  aliquetn  vercri 
p<jtcst,  irt  atl  memoriam  Qiioque  se  componat  atque 
ordiiiet !  Qni  sic  aliquctn  ver^i  potest,  cito  erit  vc- 
rendus.  Elige  itaqueCatuiieni(OChristiane  Pauluin). 
Si  hic  tibi  nimis  rigidus  videtur  in  religroiie,  elige 

B  remissioris  aniini  et  vit^e  virum  sancturo  aliuin , 
rujus  vita,  mores  et  oraiio  placeant.  Illum  semper 
tibi  oslende  vel  custodero,  vel  exemphim.  Opus  e$f> 
inqoam,  aliqiio,  vel  ad  qucin  morcs  noslri  pravl 
eriganlor.  Nisi  enini  ad  regulam,  prava  188  ^^ 
corriges,  vel  torta  non  diriges. 

Sunl  aiiiem  tria  genera  monachorum,  et  ducen- 
lium  vifain  solitariam.  Primum  est  eremitaruin, 
aiiachoretarum,  vel  reciusorum.  Hanc  vitain  dedi- 
cavit  Dominiis,  qoando  tentnndum  a  Salana,  spiri- 
tus  expulit  in  deserlum,  eratque  coin  hestiis  :  c  Et 
accessernnt  angeli  et  iniuistrabant  ei  (MaUh,  iv>»  » 
socio  stnithionum,  serpentum,  et  ferarnm;  Hanc 
sanetificavit  et  Joannes  Baptista,  de  quo  (/n  hymno 
Pauli  diaconi)  : 

^  Anlra  deserli  tenerii  $uk  annii^ 

Civium  turmas  fuifiens  petisii^ 
Ne  levi  sailem  maculare  vitam 
Famine  poiiet. 

In  deierto  poenituit  iEgyptiaca ;  in  desertum  fii- 
git  Elias  a  facie  iezabel  (Ul  Heg.  xix);  io  de- 
serto  latuit  Jerciikias.  inquiciis  :  c  Sedebaro  soli- 
tariiis  et  tacebam  (Tkren,  iii).  >  Idero  :  c  Sur- 
gite,  fogite,  salvate  animas  vestras,  et  eritis  iii 
deserto  sicut  huniiles  inyricae  (J$r,  xlviii).  > 
Itein  c.  XLix.  c  Surgite,  asccndite,  fugite,  abite  ve- 
hemenier  iii  voraginibus  i  (id  Cil  in  caveniis  el 
spcluncis)  <  scdete,  qiii  habitalis  Asor,  didt  Doml- 
iius.  I  Martinus  ndliuc  duodennls  mox  eremuro  con- 
cupivtt,  satisqiie  fecissel  voto,  iiisi  a^tatis  infirmilaa 
D  obstitissei.  Qui,  ractiis  reclusiis,  duoniin  mortuomm 
exstilil  siisritalor  niagnificus,  pluriumque  miraco- 
Yoruro  cffector,  qiiam  episcopus  effectus.  Qui  lameu 
iii  episcopatu  d<'geiis,  celhim  privatam  habuit,  tu 
qua  sscpiiis  orabat»  et  soliiarie  vivebat,  loqueiis 
cum  Deo  ei  angelis,  nisi  cum  necessitas  subdito- 
ruro  el  ecclesi;e  euro  exire  cogebat.  Siiiiill  vero 
modo  victitabat  B.  Germanus  Antisiodorensis  epi- 
scopus.  Reniigius  Remensis  de  cellula,  in  qua  se 
rechiserat,  raptus  est  iu  episcopum.  Secundum 
genus  monachorum  est,  ubi  tres  vel  quatuor,  vel 
pauco  plurea  iu  comuiuni,  et  de  couimoni  vivuiit,  ut 
Cartbosienses.  £i  hic  ordo  originem  habiiit  a 
Joanne  Baptista,  qui  curo  discipulis  in  deserio 
roansit.  Alii  dicunt ,  quia  ortom    habuit  a  fiiiis 


^17 


VEUBUM  ABBREVIATUW. 


218 


ionailab;  alii,  quia  a  UeclialiUIs,  qiii  sic  vivebanl.  A  m).  lAbhaslioc  pr.tcipit,  vel  convennis  h«c  fjcii; 
{De  ki$  Ier,'m.   sxxv  :  i  Eral  aiiifin  Joitailab  filiiis      i>i)de  nec  conlradico, 


Reebab.t)  Tcrliuin  geniis  esl  cacnobilarinn.  Qiiod 
geoiis  vivendl  secnriiis  esl  propier  personas  miilia- 
ruin  Dicieruin,  infirmorum  scilicel  ct  fonioriiin.  De 
qiio  David  :  i  Ecce  quam  bonum  el  qu.im  jucun- 
diini  babitare  fratres  in  uiium  (Psal.  cxxxir).  i 

Priinum  gcnus  perfectum  esi;  sccunduin  tempe- 
rantius  exlreroi«,  et  appetihtlins.  Excliidil  eniiii  per 
societaiem  adjunciain,  periculiim  priiiii,  qmid  est 
in  sii^larilate  :  <  Vae  soli,  quia,  si  cecidcrii,  non 
babei  soblevaniem  se  (EccL  iv).  i  Paucitas  cnim 
secuni  est;  quia  venircs  bene  inslriicii  ci  pauci, 
inodico  conlenli  sunl.  Excludii  ct  periciilum  (erlii, 
in  nomero  personarum  el  cerlo  agroriim,  in  pon- 


Eiii  mille  iumnnt,  deperit  inde  nihil, 

OviD. 
Uiide  quidani  intrans  clauslrnm,  ciim  orcurrnrct 
ei  pcccalum  in  mnllilndinc,  quod  vilaverat  in  sin- 
gnlarilale  (seilicol  plurilas  ecclesiarum,  inslilutio 
in  ecclesiis  incrccnarioriini,  signuin  lantiim,con 
cnrain  regcndi  aiiiinas,  baheiilium;  inessis  nhi  iiou 
stMuiuavil;  percepiio  fnjciniiin  el  nsus,  uhi  non  U- 
boravil  [Luc,  xix];  loci  niclioris  prxhui  occupalio, 
cihi  aniinariiin  defraiidalio  ,  oflicii  ecclesia;,  et  per- 
so  a;,  vcl  minislri  ejus  si^hiraclio)  tiinuil  sihi,  cre- 
dens  lioc  non  minus  pcccaltim  esse  per  ninliiiiidi- 
ncm,  licct  qnideni  ex  hoc  non  haheaiit  canteriaias 


dere  el  mensnra  operum  omnium  disHncla.  In  oin-  B  conscieniias,  ciijiismodi  habercnt  ,  si  in  singulari- 


iiilws  rircotncisi  pauciiaie  et  paupertate,  excludit 
liiigium,  quia  <   non  oporlet  Kcrvnni   Del  liiigare 
(//  Tim.  n).  >  Excludit  ct  invidiam»  et  rapinam 
poienlum  et  diviium.  flon  cniin  invidelur  iiihil  ha- 
bcntibiis;  non  eis  liles  susciisiilnr  calnniniosae  : 
Canlabat  vacuu$  coram  lalrone  viator. 
(JuvEN.  sal.  X,  22.) 
Excliidit  el  peccaluni  quod  vix  eviialur  in  coenobio, 
scilicet,  cum  unns  189  perniilliliir  discurrerc  ct 
evagari  in  iiecessilales  donnis,  in  qiiihiis  s^nepe  olTen- 
dit  ei  oflenditur;  ciijus  peccalnm  redundat  iu  siu- 
gnlos. 

CAPUt  LXXIII. 
Percalum  uniuiSivpe  rednndat  in  universilatem, 
Acban  peccanle  potliitus  est  popnlus  anatbemate  ^ 
{Josue  vii).  G Jditis  el  Ruhenilis ,  et  dimidiae  irihui 
Manasse  a:dificanlihus  altarc  in  terra  Chanaan,  di- 
ciom  est :  Quia  contra  prxceptum  Dei  erexislis 
altare  niaguum  et  sacrilegnm,  cras  ira  Dei  desxvict 
In  popiiloin  (Josne  xxii).  riebocula  eiiam  Judaica 
iion  cripiente  Christuin  <  inopem  et  egcnuni  de 
niano  forlioruin  ejus  (Psnl.  xxxiv),  i  morlis  Donii- 
nicae  rea  facta  est.  Et  Moyscs  ait :  <  Non  sequcris 
lurbain  adfaciendum  malum,  nec  injudi«io  acquie- 
Bf^es  senlentiaB  pliirimorum,  ne  a  vero  devies  (Exod. 
xxiii).  »  Et  Apostolus  :  <  Expurgaie  Tetus  fermen- 
tom,  >  ei  ejicite,  <  quia  modicuin  fermentum  totam 
masssm  corriimpit  (/ Cor.  v).  i  Non  miniis  pcccas. 


late  consliluti  hoc  facerent.  Qni  eliam  pro  univcr- 
siat^  se  iinmnnes  a  peccaio  csse  xsiimant,  cutn 
universiias,  vcl  praduius  ecclesix  sinit,  vel  auclo- 
rilalcm  el  consensum  prxhet,  indchila  fieri,  vcl 
exigi  ab  Ecctcsia,  qualia  sunl  laltiarum  exaclio,  de- 
ciinaruin  exsecrabilium  solutio«  el  hujiisniodi.  Iicin 
Gregorius  super  II  lihrnin  Regiim,  c.  xxiv  :  i  Quia 
David  numeravit  populum  ,  iinmisit  Deus  pestilen- 
tiam  in  Israel,  et  inortui  190  sunt  sepluaginla 
niillia  viror^int,  i  ait  ?  Contingit  pro  inalo  gregis, 
nt  ttsppe  vere  honi  delinqnat  vita  pasloris,  ct  sc- 
ciindiini  merituin  plehium  dispoiiaiilur  corda  rcclo- 
ruin.  David  cum  peccalo  populum  nnineravit,  ct 
popuhis  pcnnam  suscepil.  Iiein  in  codeni  lihro,  cap. 
'  XXI  :  c  Facla  est  quoqtie  faines  in  dichus  David, 
etc.  I  Itetu  Josephns  (fih.  v  Anliq.  Judaic,  c.  15. 
16)  super  priinuin  Rcg.  cap.  ii :  c  Ncli  aulem  senex^ 
et  auitivil,  cic,  i  ait :  lleli  pro  iniquilatc  filioniin 
damnatus  csl,  quia  cos  minus  scvera  aniinailver- 
sionc  pleclebat ,  ei  quidem  coercuit  et  corripuit, 
sed  levilale  pairis,  non  scveriiale  et  nucloriiale 
pontificis.  Discant  crgo  saccrdoies  quia  propier 
scelera  poptili  punienlur,  cl  subdiloruin  culpn  illis 
iinputahiiur.  Itcm  primo  Reg.  cap.  xxvm  :  <  Id- 
circo  quod  paieris  fecit  tibi  Doininus.  i  Item  Nitnu 
c.xxxii  :  <  Filii  autem  Ruben,  ibi :  f  Qul  si  iiolue- 
riiis  sequi  euui,  i  elc. 

CAPUT  LXXIV. 


qiila  rum  multis,  scd  inagis  peccas,  nec  minus  ar-  d  De  constituendo  sereo  exemplo  sancii  vin  pro  modica 


MA%  qiiia  cum  plurihus.  Uude  et  illud  generale 
proTcrbium  sane  iutelligendnm  csl  :  <  Quod  pecca- 
luf  s  multis  inultum  cst,  i  quodest  ab  bomine,  sed 
noo  a  Deo.  Et  itein  :  Qui  non  corripit,  cum  pos- 
sii  srgoere  et  fnipedire,  consentit.  Qui  autem  per 
ninliitudinem,  vel  pnclatum  excusari  a  peccaio  cre- 
dunl»  similes  Kuut  Pilato  lavanli  aqua  manus  suas, 
ei  <licenli  :  <  Hundus  snin  a  sanguiiie  htijus,  vos 
vitleriiis  {Matth,  xxvii) ;  i  non  Danieli ,  qni  ail : 
<fSaiigiiinem  innocenieni  condcmiiastis ;  viri  Jnda, 
rediie  ad  judicium  (Dan.  xin).  Qui  eliam  assimilan- 
iiir  priuiis  parcntibus,  cu!pain  iu  Deuin  refunJcnli- 
bus,  qiiam  ei  isti  iu  miilli^udinem  et  abbatem.  quia 
•  muiiery  ivel  scrpciis»  <  dedit  mibi  ct  coiucdi  (den. 


occusione  peccntt. 
<Ne  sequaris  turbam  ad  faciendiim  malum  (Exod» 
xxiii).  I  Yir  enim  sanctus  et  timeiis  Deuin  pro 
quautulacunqiie  occasione  prsesiiia  ,  se  rciim  pec- 
cati  constituit,  quod  lamen  uianu  vel  vcrho  ex- 
presse  iion  implevit.  Unde  David,  inierfectis  saccr- 
dolibus  domini  octoginta  quinque »  et  viris  Noho  u 
Saule,  eo  qtioil  Acliimelec  sacerdos  sumiiitis  pa4ies 
propositionis,  ct  gladium  Goliae  dederit  siiii  f;Hnc- 
lico  et  fugitivo,  ait  :  <  Reus  ego  suin  omniuui  isia- 
rnm  animarum  (/  Heq.  xxii).  i  Idem  II  Reg.  xxiii, 
cum  stalio  et  castFa  t^hilisihinoruiu  esscnl  in  Bclb- 
lchem,  sitihundiisail:;<  0,si  qiiis  niibi  darei  poluni 
aquK  dc  cistcrna,  qua?  CKt  iu  neihlehcm  jitxia  por- 


«!0 


PETRI 


(Jiin!  irriiperiijl  epgi)  ircs  fortcscastra  Philistbino- 
rum,  et  linnserunl  de  aipia  llla,  et  atluleninl  ad 
DaviJ ;  a(  illc  nuluit  bibere,  sed  libavit  cam  Domi- 
nO{  dicens  :  Num  sanguinein  islonim  hominum,  qui 
profecli  sunt,  ct  auiinarum  periculum  bibam?» 
Gregorius  (lib.  ix  Reghtri,  ep.  39,  et  Glossa  ord. 
ad  c.  23  II  Reg.)  :  Qui  alienani  uxorem  concii- 
piscere  non  timuit,  posl  flagellum  eruditus ,  quia 
aquam  concupiit ,  expavit,  reprehendens  se  supcr 
pcriculo  militum.  Et  Apostotus  in  Act.  apost.  cap. 
XX,  ait:  c  Quaproptcr  coiitestor  tos  hodle,  quia 
inundus  sum  a  sanguine  omnium  i  vcstruin.  c  Non 
eniin  siLblerrugi,quo  iniuus  annuntiarem  omne  con- 
silium  Dci  vobis.»  Si  crgo  aliquid  de  contingeniibiis 
omiaisset,  se  reutn  animarum  omnium  illorum  con- 
stituisset. 

Dominus  pcr  Moya'*n  in  Deuter.  cap.  xix ,  a  l  : 
c  Separabis  tibi  irescivilates  interra  promissionis, 
ct  tres  ultra  Jordanem  in  medio  terrx,  ul  siiil  arqua- 
lis  spnlii  inter  se ;  ad  quas  dilig<*nter  sternes  vins, 
ut  e  vicino,  et  sine  difliculiale,  et  impediinento 
viab,  qui  propler  homiciJiiim  proriigusest,  habeat 
qiio  pobsit  evadcre  et  coiirugcre.  Ilas  civitales  re- 
riigii  sic  divides,  et  prx^parabis,  ne  sls  rcus  sangui- 
nis  alicujus,  scilicet,  qui  ad  aliquam  harum  nou 
potiiit  confugere  propter  longitudinem  ,  vei  impedi- 
iiicnlum  vix.  i  191  Ergo,  o  praeble,  nisi  oinnem 
ainoveris  difliculiatem,  nisi  oniiiein  adhibueris  faci- 
litatein,  nisi  omnein  EcclesiiB  servaveris  munitio- 
^  iiem,ut  cotirugiens  ad  cam  liberetur,  reus  eris  san- 
guinis  illius  si  efl*usus  fueril.  Itein  cap.  xxii :  c  Cuni 
asdincavcris  domuin  novam,  facics,  i  ruticulas  ct 
npodiationes  ,  c  niuruin  tccli ,  i  etsi  planuin  sit, 
c  per  circuitum,  ne  cfruiidaiur  sanguis  in  donio 
tua,  et  sis  reus  labente  alio  et  in  pi';eceps  rueiiie.  i 
lllud  eliam  fabuiosum,  dainnabilem  esse  niodicaiu 
occasionem  mali,  ostcndit,  ubi  dicitur: 

Ego  te  mUeranda  peremi 

Qui  in  loca  plena  metu  jutii  le  nocte  venire. 

OviD.  IV  Hetam.  fah.  i. 
Sic  el  advocatus,  vel  alius  quililiet  (qui,  maxiine 
pro  injusla  causa,  aliquem  miltit  Roniani )  dicerc 
potesl :  Ego  le  miserande  peremi,  qui  in  loca  pJe- 
nn  metu,  pcr  Alpos,  per  Apenninum,  et  mille  peri' 
ciila  mortis.  jussi  te,  clc.  Iteni  Jub  cap.  ix  :c  Verc- 
baroninia  opera  mea.  Etsi  enim  lolus  fuero,  quasi 
aquis  nivis,  et  fulserint  velut  mundissiinac  maniis 
nicae.  lamen  sordibiis  tntinges  me,  ct  abominabun- 
tiir  me  veslinienta  mea.  i  Quasi  :  Eisi  opcra  moa 
in  sc  bona  videantur,  vereor  lamen  ne  indlscrele 
facla,  vcl  eo  ordine,  vel  modo*,  vcl  lcinporc,  qiio 
non  habeni  fieri,  immunda  sint;  quia  commutaiio 
ordinis  meritorum  mutat  formam,  iin  etiaui  in  ob- 
servinila  alinruin  circumstantiaruni ;  et,  ut  ait 
Gregorios  (ep»  ad  Aug.  Anglor.  episc.  c.  10)  :  Bona 
nosira  non  suut  pura  bona ;  sed  mala,  neque  suni 
pura  mala,  c  ct  jnitiiiae  vestrai»,  qiiasi  pnnnus  in«^ii- 
•iriiaiae  {Ita.  lxiv),  i  in  conspeciu  Doinini ;  et  ho- 
narum  meniiuni  esl ,  culpain  agnoscere,  ubi  culpn 


CANTORIS  1'-« 

A  non  est.  Non  solum  autem  levis  occasio  peccMicM^. 
consiituit  peccatorem,  ted  et  ievit  occasio  deliu* 
quendi,  ievis  occasio  omissionls ,  eic.  Unde  In  Nu- 
roerls  cap.  xxxii :  Filiis  Ruben  ei  Gad  peientibns 
sibi  darl  lerram  uttra  Jordanem  ad  alenda  pecora, 
et  donios  UYoribus  et  parvulis  suis  conferendas, 
respondii  :  c  Nunquid  fratres  vestri  iransihuni 
Jordanem,  ihunlqire  ad  pugnam,  et  vos  hic  sedebi- 
tis?  Si  nolucritis  sequi  eos,  dcrelinquei  Dominiis 
populum  in  soliiudine,  ct  vos  eritis  caiisa  necis 
omnium.  i  Itein  Exodi  xxi  :  c  Si  bos  comupeia  fiie- 
rit  ab  hcri  cl  iitidiiistertius,  et  conteslaii  sunl  do- 
minum  i  victui  ejus,  c  ncc  reclitserit  cuin,  occl- 
derilque  viruin  ,  aut  tiiulicrcm,  bos  lapidibus  ob- 
ructur,  etdomntim  illiiis  occldcut.  i  Timeani  crgo 

B  qui  deiilaias  et  feroccs  ituiriunt  be^iins,  maxiine 
pr:elali  Ecc!csi%,  quihiis  leviori  helliia  censv  c:en- 
sint,  quam  vetitcr  pnuperis  et  inopis.  Excnsantes 
aiitcin  sc  ab  occnsione  peccnti  pnestila,  nisi  manu 
peccnvcrinl,  se  reos  non  puinntcs,  siiiiiles  snnt  pri* 
mis  parentihits  ;  sitniles  Juda^is  dicent»bus  (Judae 
hoc  diccitti :  c  Peccavi  tradens  sanguittem  jusluni) 
qutd  ad  nos?  Tu  vidcris  (Malth.  xxvii).  i  Pcr  di- 
scipulum  iraditus  cst,  a  prxside  jiidicatus,  a  Roma- 
nis  militibus  crucilixus.  Qui  omnia  fecerunt  sic  ui 
nihil  facere  vidercntur,  et  hoc  hodie  quacriuius, 
scilicet  non  nt  pecccmus,  sed  nc  peccare  videamur. 
Ili  nutem  similessunlPharisaeis  diccntibus  in  Aclis 
apost.  pncdicanlihus  Christum:  Nunquid  c  ei  san- 
giiiiiem  isiius  vuliis  in  caput  nostrum  refundere  T  » 

C  (.\ct,  v)  sed  adhuc  sanguis  ejus  esl^  super  eos,  ei 
snper  filios  eoruin.  192  Hanc  occasionem  leveni 
quidam  timctis,  cum  longa  iitanu  peccasset,  iieriora 
omniuin  oflirialium  suorum,  sicut  ci  per  os  pro- 
prium,  confessus  est  peccata  sua.  Ob  hanc  eiiam 
Rubertus  Ambianensis  cpiscopus,  qui  dixcral  judi- 
( ibiis  saecularibiis  de  suspendendo  :  c  Facite  opiis 
qiiod  habclis  fnccrc,  i  oniiiibus  dicbus  vilx  sua*  dp- 
liiil. 

Sanclus  etiam  Maurilius  Audegavcnsis  cpiscoptis 
vocattis  ad  bnptizniiduin  pucrum(quiobiitanlequaiii 
ad  eum  forte  acce.lere  iiotuissi^t}  sc  ab  oflicio  sus- 
pendit,  et  fugiiiu  Angtiaiu,  clavibus  ecctc^ia:  pro^- 
jcctis  in  mare,  Dco  voveiis  se  amplius  oflicium  sa- 

D  ccrdolis  non  forc  exsccuturuiii,antequaiii  per  signa 
vidcrit  qiiod  ei  reniissum  fucrit  pcccatuin«  quo  se 
ligatum  puiabat  ex  facili  occasionc.€uit  facto  bor- 
tulaiio  in  Anglia,  claves  invcntae  in  Ycntre  piscis 
empti,  ohlataesuut;  qui  lamen  non  siatim,  sed  per- 
acin  pceiiiicntia  rctliii,  reversusque  puerum  resus* 
citavil  et  bapiizavit. 

CAPUT  LXXV. 
Contra  tuspicioios,  et  ex  conjecinrxs  in  temeraria 

judiria  prorumitentcs, 
Justiis  non  soluiii  perpeir.indi  inali  a  se  ampulni 
levem  occasionem,  sed  et  radicem  temerarii  judicii, 
hoc  est  Mispicionem.  Undc,  ut  faciat  qiiod  pcr  elo- 
quia  Dei  doccalur,  ornns  ait:  c  Amputa  opprobrium 
nicutn  quod  suspioatus  su:n  (Pmf.cxviii).  i  Augii- 


2^1  VhhBlM  AfitmEVIATlM.  2^S^ 

iUii«s  (ifi  0Mma.  puU.  coocione  14),  id  esi  fac  ,  iie  A.poriemus  ffiat.  yi),  i  dimiltentes  debiia  iii  infic«m, 

iralis  pro&imonim  compalienles,  ne,  si  non  compn- 


ila  bonis,  vel  malis  aliornm ,  malam  vel  falsam  lia- 
lieaiB  opinionem,  qiiae  csi  f  opproiirium  ineuin ;  > 
ipila  sa*pe  aliier  quaui  res  sii  esse  puio,  ei  iia  ciil- 
pam,  quam  in  aliis  suspicor,  meam  esse  osiendo. 
Cnjits  cnim  oculus  de  faciii  ^^idel  vanit?tem,  os  lo- 
i|uitnr,  manusve  operatur,  quoi  in  se  agitur,  lioc 
de  alio  susj)icalur,  ut  eliain  propler  quod  bona  fa- 
cil,  propler  boc  credat  el  nllerum  facere,  bona  alio- 
rum  purai«  ei  animo  suo  solo  aesiimans  superncia- 
Ka  suisque  sinnlia.  Ilem  Augusliuus  supcr  eum- 
dem  locuia.  Scienduin  quod  quia  occulla  bomiiium 
noD  Tidentor,  datus  est  suspicionibus  locus,  quas 
Dcminuy  in  Evangelio  (l/a/r/i.  vi),  cnm  de  niie 
operom  pRRcepisset,  ne  scilicet  justilinin  suam  fa 


tiaris,  lua  Oant.c  Si  quis  aulem  exislimat  se  aliqiiid 
esse  (ifriV/),  >  arroganiine  vanitate,  slulta  suspicione, 
et  spirilualium  coniparaiione,i  cum  nibil  sit  {ibiti)^* 
nngcns  se  nabere  qiiod  nou  babei,  a!io  temerarie  ju- 
dicans  iiou  baberequae  habenl.c  ipse  se  seducil.Opus 
autem  suum  probet  {ibid),  i  potius|et  judicet  c  uiius^ 
quisque  in  se  ipso,  et  non  in  altero  (t6td),  i  id  est, 
non  ex  malorum,  vel  niinusperfectorum  suam  iqe- 
tiens  laudein ,  sic  se  vane  commendans,  et  alios 
stulte  judicans.  Itcin  Cpist.  i  ad  Corintbios  cap.  iv : 
c  Nolite  aiite  tetnpus  judicare,  quoadusqiie  yeniat 
Domiiius  ct  illiiminabit  abscondiia  tenebraruin,  i 
id  est  nota  fnciat  peccata  daiiinalorum,  c  et  mani- 


cerenl,   vel  propter  laudes  bominuin,   vel  propier  B  feslabitcousiliacordium,  et  tuncerit  laiis  unicuiqiie 


peconiam ,  vel  etiam  vicluni  vel  vestiiuiii ,  quia 
poteramus  e?ni  suspicari  propter  boc  faclaui,  pro- 
bibnit  dicens  :  c  Nolile  judicare  i  alios,  cx  suspi- 
doiiibus,  f  et  non  judicabimini  {Lue.  vi),  i  non 
cooilcimiabimini,  nec  ab  alils  suspicioue  judicabi- 
mini,  Jiidicia  eiiim  nostra  de  occullis  temcraria 
sonl ;  de  quibus  suum  tantuni  est  judicare,  ctijus 
jodicia  yera  et  occulta.  Judicium  auiem  rerum 
manifestarum  cuilibet  concediCur;  jiidicium  vero 
peraonarum  soli  judici ,  et  nonnisi  conviclarum 
in  judicio,  vcl  conftissariim. 

Aci  b.*ec  sic  oLjicitur :  Dubia  iu  ineliorem  parlcm 
interprctanda  sunt.  iniquum  eniin  et  diabolicuin  ost 
in  aliain  partein  declinare,  ei  magis  pronuni  esse  q 
ad  inala  quain  ad  botia.  Uiide  Apostolus  ad  193 
llom.  XIV  :  c  Inflrmum,  i  caule  c  in  flxle  assu- 
loile.  non  in  disceptalionibus ,  i  ct  suspicionibiis, 
c  cogitalionuin.  i  Glossa  :  Dc  op^Tibus  eiiiui  ejus, 
quas  iiono  et  malo  animo  fieri  possunl,  cuin  ignore- 
lur  qtio  animo  fiant,  judicare  probibcmur.  Qtiod  si 
erniverit,  et  scicnter  ctiain  nialo  aninio  fieri  ab  eo, 
jKitienler  feras,  errorem  oratione,  vel  quovis  alio 
inodo  cures.  Unde  ad  Galatas,  cap.  vi.  c  Fratrcs, 
fti  preoccupatus  fuerit  bomo  aliqiio  delicto ,  vos , 
qui  spiriluales  estis,  instruiie,  i  vel  perficite,  c  bu* 
jusmofli  bomineai,  i  cui  iiou  dcsuiit  uuiversa,  seJ 
ali«|oa ;  iiori  utique  protei  vc  exagilaudo,  vcl  peccan- 
teiu  irridctidu,  vel  bona,qtiaB  bubel,  per  temerariutn 


a  Deo.  I  Augustinus  (Tract.  90  in  Joan,) :  Perni- 
ciose  erratur  in  rcbus,  ut  qui  malum  putat  bonum, 
et  bonuin  inaUiin,  qiii  virtutcs  no:i  npprobat  el  viiia 
non  deicslatur.Profecto  si  aliqua  suspicione  erratur  in 
boniinibus,  venialis  est  et  bumana  lcniaito,  de  qui* 
biis  sa*pe  nostra  creduliias  faltitur.  Nec  miruin, 
quia  el  de  cisdcui  nonnunqtiam  «ivi^loria,  et  multo 
niagis  fama  inciiliiiir.  Quod  si  de  bis  tentcmur,  ju- 
dicin  sallein,  ct  definilivas  si^ntenlias  conliiieamus. 

Idein  ad  l\oinniios  xiv  :  c  Tu  quis  cs,  qiii  judicas 
servuin  alieiiuiii?  suo  Doniino  stat,  nut  cadit.  Nmi 
ergo  antplius  nos  invicenv  judiccuius,  scd  bocjudi- 
cate  ningis,  ne  ponaiis  ofleiidicitluin  fralri  vcl  scan- 
daluin.  I  Augustintis  De  civilaU  :  Quod  ad  nos  noii' 
peninet,  nobis  noti  usurpeiiius.  Non  reprebendamus 
ea  qiix,  quo  aniino  Oanl,  nescimus ;  vel  si  ctiain 
aperia  sint  mala,  de  sanitaie  non  dcsperciuiis.  Qui 
eniin  liodie  malus,  cras  bonus.  in  bis  ergo  duobtis 
teinerarium  judieiumest,  quodex  vilio  superbiaivet 
invidiae  illorum  est,  qui  magis  aniaiil  vituperare 
194  4"^!"  emendare.  Quibus  dicitur  :  c  Nolile  ju- 
dicare,  ut  non  judicemini  {Maiilt.  vii).  i  Iiem  11 
Gorinth.  i :  c  Gloria  nostra  baec  est  tcsliiiionium  coii- 
scieniiae  iioslne.  i  Augiislinus  :  Noii  considcres  glo- 
riatii  isiatn  ex  aliquorum  coinparatioiic,  quia  iion 
ait  Apostolus  :  <  Gloria  nosira  ost  lesiiinonium ,  • 
alien»  vcl  malitiae,  vel  miuoris  grnii:e,  scd  ait  : 
c  Teslimoniutn  conscienliae  iiostra;;  >  qu»,quoniani 


n  sttspiciosum  judicium  incrustando,  vel  superbe  D  csi  occulta,  non  est  ipsa  qtioque  alicno  subjecta  ju- 


lanquam  insauabilein  detestando,  c  sed  in  spiiiiu 
ieoitatis,  i  de  bonis,  qux  babei,  graiias  Deo  agendo, 
4t  malis  veniam  et  salutem  a  Gbristo  proniiitendo, 
t  coiisiderans  teipsnm  nc  et  tu  tenteris.i  Augustiiius 
(lib.  II  De  baptiimo  contra  Donaiisi,  c.  5) :  Si  aliter 
ilc  re  sapias  quain  se  babet ,  bumana  lenlalio  est. 
Nimis  auiem  auiare  propriain  sententiam,  ct  in  ju- 
dicium  lemerarium  prorunipere ,  et  nielioribns 
nsque  ad  prxscindenda!  coininiinionis,  ct  condendi 
schisniaiis  sacrilegiuin  bividere,  diubolica  prxsuin- 
piio  est.  in  nullo  autem  aliter  sapere,  quani  rcs  sc 
liai>el,  angelica  perfeciio  cst :  quandiu  igilur  iion 
haiiciniis  perfectionem  angeli,  noii  habeamns  prae- 
siiuipiionem  diaboli  ,  poiius  <  aiier  alterius  oiiera 


dicio,  et  ideo  nullus  praesumat  conira  eain,  vel 
proferre,  vel  cogitare  senieiitiain  diceiis  :  Qtiis 
servat  casiilaiem ,  vel  illud,  vei  quodlibet  aliud 
mandatum?  Si  enim  putat  quod  ncino,  ipse  sil 
nenio. 

Item  :  hujusmodi  suspiciosi  et  lemerapii  judices 
de  occullis  cordium  judicantes  (cum  soUis  c  Dciis 
scial  cogitaliones  bomiiium,  quoniain  van.-e  suiii 
[Psal.  xciiil;  I  solus  scrtitetur  rcnes  et  corda  [Psai. 
vii],  solus  juilicabit,  et  iioii  secundum  auiliiuin  aii- 
riiiin,  neque  secunduro  visum  oculorum  argiiet  [tsa, 
xi])  diviiium  ofliciuin  sibi  praesumunt  et  osurpanl» 
volentes  parificari  Deo,  ctim  de  eo,  qui  ait  : 
c  Ascendam  in  coelum,ctero  similis  .\lii«sImo. (/s«. 


Si3  PETRI  CANTORIS  ^ 

XIV).  »  Qtiasi  (liccrel :  Proriiudum  esl  cor  liominift,  k  silenilo,  >  i<l  esl  sine  quercla  et  rtimnsciilis  c  0|h>- 


fiiscrulaliile  :  ct  quis  noTil  inudT  Nos  contiliarii, 
Mrutatorescordium.  El  item:  i  Judicia  Dei  abyssns 
inulia  {Pial.  xxx?).>  Quis  noTitiila?No8  0onsillarii 
Dei.  Ii  eiiam  usurpant  sibi  spiritum  propheticum 
Elis(ri,  dicentes  cum  eo  ad  Giezi  puerum  iliius  : 
«Nonne  cornostrumin  pra>senti  erai,  quandoacce- 
pisii  argentum  ei  yestes  a  Naaman  tibi  occurrente?  > 
{IV  Reg.  v.)  Similes  sunt  etiam  iudaeis  clamantl- 
biis  ei  incrustantibui  0|>era  Domini :  c  In  Beelzebtib 
principe  demoniorum  ejicis  daemonia  {f^uc,  xi).  > 
Quod  dicunl,  qui  opus  dexterae  inverluntrdicentcs 
id  fieri  causa  sinisirae,  puta  laudis»  favoris  bumani, 
vel  quaestus  et  hiijusmodi. 

Iloc  esl  c  Spiritum  Dei  exstinguere  (/  Thei.  ? ),  > 
et  in  Spiritum  sanclum  peccare ;  opus  scilicet,  qiiod 
l>cnignitati  ejusdeberet  altribui,  diabolo  ascribere 
(Matth,  xii).  Soltis  Dominus  vero  potuit  uti  lioc 
iioinine,  hypocrita.  Quis  eiiim  novit  de  alio,  quod 
sit  auruin  vei  aureiis  in^erius,  vel  deauralus,  bypo- 
crisique  bracteatus,  nisi  Dominus?Talesetiamquasi 
quadam  perplexilate  vexaiit  justos  revelantes  et 
iiianirestantes  iilis  secreta  domus  suae,  et  modum 
vivendiadexemptom.Qui  si  viderint  signa  arciioris 
vitsc  in  modoejus,  ul  lcctum  de  cineribus,  slratuin 
eisaccum,  et  hujusmodi,  sutiin  clamitant  eos esse 
hypocrilas ;  si  auiem  haec  eis  celaverint  et  loculos 
suos  claiiserint,  dicunt  :'Quia  in  occolto  vorator 
carnium,  polatorvini  fuerlt  ei  in  plumis  'aceat  Sar- 
daiiapali.  Ui : 

Poitpositli  propriii  aliena  negotia  eurant. 

HORiT. 

hubentes  os  patnlum,  ablaia  ostii  circumstantia,  el 

linguas  pruricntes.  Gonira  qiios  ait  Dominus:  c  Qui 

sitie  peccato  est  vesinim  ,  primus  iii  illain  l.ipidem 

miltat(Joaii.viii).>  Quasi  dicerel :  Gum  non  cogariSy 

curjiidicas  fratrem  luum?  Et  pIiiloso|ihus  (Seneca)  : 

In  dubiisnonciiodiflinias,  sed  suspeiisam  diu  teneas 

8ententi:ini,qux  siciit  cum  inorosilatc  ct  discretione 

e^t  excoqtienda  ot  coiicipiend»,  iia  ct' cuin  gravitaie 

multaest  proferciida.  Et  Hicronyinus(in  I.  De  quatuor 

Virtut.^ui  est  Marlini  cpiscopi  Duniiensis) :  Si  vide* 

ris  uoctum  Domini  dcmulienicm  caput  muliiTis,  ne 

stalim  Inde  nialum  suspiceris,  sed  dicas,  qiiia  195 

causa  benedicendi  hoc  fetii.  Iieni  Jacobi  cap.  iv  : 

c  Qui  detrahit  fralri,  vei  Judicat  frulrein  suum,  de- 

trabit  legi,  et  judicat  legeni.  Si  auiein  judicat  legem, 

non  est  factor  legis,  sed  jiidex.  Tu  auteni  quis  es, 

qui  judicas  proximum?  >  liein,  Ecclesiasticus,  cap. 

XI  :  c  Priusquatn  interroges,  ne  vituperes  quem- 

quain,  et  cuin  interrogavcris,  corripe  juste.>  Item  : 

f  Ampiita  opprobritiin  ineiiin  quod  suspicatus  sum, 

quia  judicia  tuajucunda  (Psa/.  cxviii).i 

GAPUT  LXXYI. 

Contra  rumoroioi» 

Qnia  suspiciosi  coiisueverunt  essc  ruinorosi ,  hii- 

Jusiiiodi  homines  objurgat  Apostolus  iu  II  ad  Thes- 

aal*  111  :  c  Uis  qui  ejusmodi  sunl,  denuntianius,  el 

o6«ocramus  in  Doroioo  ,  >  id  est  Ghristo ,  c  ut  cum 


rantes ,  panem  saum  manducent.  >  Et  Cato  ait  (in 
Diitychii,  lib.  i) : 

Rumorei  fuge ,  ite  incipiag  nnvui  wctor  Aff^tfH  ; 

Rara  fidei  Ueo  eft ,  171110  multi  multa  loquummn 
EtHorat(lib.  i,ep.  18): 

Percunctatorem  fugito ,  nam  garrului  kic  eit. 
Et  Quinius  Gurtius  ait :  Praeicrea  rumor  otiosi  iiit- 
litis  est  vitium. 

Fama  malum  ,  ^tio  non  alind  velociui  ullum  , 

Nobilitate  viget^  viraque  acquirit  eundo^ 

(V1R6IL.,  IV  jEneidoi ,  f  38.) 

Et  qui  audiens  ei  proferens  illoto  et  larpi  iitiliir 

sermone  ejus  vita  esl  inhonesiior.  Tales  bibalM 

.  liabent  aures  9  lingiiasque  prurienlt^s,  et  semioiil- 

Qbuscognatis  mores  similes,  rumorosi,  rumoscu- 

losi  ei  nugigeruli,  qiii,  quod  nesciunt,  proferanl, 

cum  viri  sententia  debeat  esse  ceria  animi  et  indii- 

biuia  responsio.  Dubius  testis  non  remanet  impuni- 

tus  ,  ncc  ergo  dubius  asscrtor  alicujiis  rei.  Magis 

pcriculosum  est  praecipilare  senienliam «  per  quam 

Ijfidilur  fania  aliciijiis  et  iiicrustalur,  quam  iilam 

per  quam  minuitur,  vcl  depcrit  recula  ipsius.  So- 

craies  pr£cepii  dari  inducias  ad  solvendum  qoas- 

cunque  quaestioncs.  Et  Ecclesiasticus ,  cap.  xxxii. 

f  Fili,  sine  consilio  >  (boc  esl  lima  discretionis)  c  nil 

facias,  >  nil  dicas;  c  et  posl  faclum  non  poBnitebis.  > 

Praccipilem  enim  dictioiicni  et  actioneui  sarpe  se- 

quitur  poeniienlia.  El  Salonion  :  <  Fili ,  ante  omnia 

habeas  consilium  siabilo( ^Jcc/i.  xxxvii),  >  ut  nil  sine 

C  judicio ,  id  est  pnejudicio ,  hoc  est  discreiione  et 

deliberalionepraecedentc,  facias  ct  loquaris.  liem 

Ecclesiastici  xxxiii  :  c  Qui  inlerrogalionem  manife- 

stal,parabit  verbum,  >  c  disponitsermonessuos  in 

judicio  {Pial.  cxi),  >  c  etsic  deprecatus  Domlnnm, 

exaudietur,  el  conservabit  discipiinam,  et  lunc  res« 

pondebit  {Eccli.  xxxiii),  >  llem  Ecciesiaslici  xxix  : 

c  Gonfirma  verbuni  ei  Udeliier  age  cum  illo ,  ei  in 

oinni  tempore  invenics  quod  tibi  necessarium  est.  > 

£1  Saiomon  in  Parab.,  cap.  iv  :  c  Palpebrae.  liiaB 

praecedant  gressus  luos,  >  id  est  opera  lua » ut  nihil 

siiic  providcntia  loquaris ,  vel  agas. 

196  ^®  '''s  assiinileris  de  quibus  dicilur  :  1  Cor 

siultorum  in  ore  eoruni  {Eccli.  xxi).  >  Et  iiem : 

c  Gor  stulioruin  dissimilc  criu  {Prov,  xv).  >  El 

itein  :  c  Nurralio  fatui  quasi  sarcina  iu  via,  labia 

impriideiituni  stulla   narrabunl,  et  insensati  verba 

iitciiarrabilia;    verba  inenarrabilia ;  veiba  auteiu 

prudenluni  statera  ponderabunlur  {Eccli.  xxi).  • 

Suinina  ergo  summarum  hxc  crity  scilicet  Urdi- 

loi|uutii  te  csse  jubeo.  Et  philosophus  (Sknic.,  ep« 

iO  iu  fin.)  :  Qui  in  dubiis  tiinidus  erit,  natici  noo 

erit,  Et  pocta  (Statius,  1.  xi  Thebaidoi  )    : 

Da  tpntium  tenuemquemoramfmulecunctaminktrmi 

lu^pttui. 

Ilie  miurii  furor  eit  imtare  perUlo. 

A'ec  librare  metu ,  et  tuta  odiae. 
linporator  Augustiis  in  ooHiibus  agendis  morosos 
fiiit,  nil  siiie  judicio  egit.  Unde  et  dicebat  Suelo- 
nius  :  Satis  cclcriter  flt,   quidqaid  fil  satis  beue. 


«5 


VKRBIM  AimREVIATLM. 


m 


CAPUT  LiXVII. 
CoHtra  iiicoruianUi, 


lloc  Titiiiin  rufnprosorum  comiiauir  inconstnntia. 
Saepe  enim  esse  consae?erunt  inconsianies,  ei,  iin 
Migigenili.  Inconstanles  autem  redargiieiis  Eccle- 
liaslicns»  c.  xniii ,  ail :  c  Prxcordia  fatui ,  qitasi 
rota  carri,  et  quasi  axis  versatitis  cogitaius  illius.  i 

Conweniei  nuUi ,  qui  $ecum  dissidet  ipse, 

(Cato»  in  Ditt,f  lih.  i.) 

Primam  argumenlnro  mentis  bene  composiiai  est 
posse  Diorafi  el  secnm  consislere.  Et  Apostolus  I  ad 
Gorfiilb.,  ultlmo  capite  :  c  Vigilaie,  siate  in  fide, 
firililer  agite ,  •  quia  mulierum  est  inconsiantia. 
Yariiiiii  el  mutabile  semper  feniina  (Sencc,  ep.  2). 
c  GoMianies  e8tote,etvideiiilis  auxiliuro  Doinini  sii- 
per  YOS  (1/  Paral.  xx).  >  Alioquin  nequaquam  ,  sed 
inconatantes  effecti ,  malediciioiicin  et  pocnam  filio- 
rm  Jnd»  incnrretls.  Unde  Ps.  cviii  :  c  Nulantes,  i 
iacoiistaDCes  ei  dubii ,  c  transferantur  filM  ejus 
ct  mendicent,  et  ejicianiur  de  babitationibus  suis, 
scruieUir  feneralor  substantiam  ejus,  >  eic.  Talcs 
eniin  cum  siispiciosis  iucurrunt  ^maledictionem 
Cain,  babeales  trcinuluni  caput  el  iremuluin  cor 
ei  incoBSians ,  ei  Iremulam  Hnguam,  c  vagi  et  pro- 
ftigi  cnm  Cain  super  terrain  {Gen,  iv).  •  Omiiis 
slnlUiia  Inboral  fasiidio  sui  inconstanles  sibi ,  ipsia 
verliMitur  in  laediuni,  quia  c  siultus  ot  luna  mula- 
tnr  (Eccli*  xxvii).  >  lloruni  opera  iion  bal^ent  cau- 
dam  Ycl  caput ,  c  laudanl  diversa  sequentes.  £l  Isa. 
m  :  c  Mttlieres  doiniu;«l;c  sunt  populi  niei.  >  Et  Pa- 
rabol.f  eap.  iv  :  c  llirige  seiniiain  pedibus  tuis, 
d  ooinea  vi»  tuac  stabilienlur.  Firmamentum  esl 
HonriBttfl  tiroeniibus  eum  (P$al,  xxiv).  >  Et  Petro 
dieivn  est :  c  Confirma  fratrcs  luos  (Liic.  xxii).  > 
hwoiiatanles  enini  arundiiii  oinni  vento  agitata»  com- 
parantar  (Maitkm  xi).  El  David  aii  :  c  Lxietur  cor 
q«»rentium  Domiiium»  el  connrmamini  (Psat, 
civ) ,  •  etc.  Itein  :  c  Perfice  gressus  meos  in  semi- 
lii  lois,  ut  non  moveantur  vesligia  mea  (PsaU 
xvi).f  Et  item  c  Conflrma  boc»  Deus,  qnod  operatus 
ea  in  nobis  (Psal.  lxv).  >  c  Dominus  aniem  firma- 
ih\^f9€itvn  suam,  ui irel  in  Jenisalem^Irifc. ix).» 
In  cnjus  ore  c  non  Aiil  est  et  non.  i  A  quo  vitio 
Apostolus  II  Coriiiih.  i  se  excusans ,  ait  :  c  Nun- 
quid  levitate  usus  sum,  ut  sil  apud  inc,  cst  et  noii?  > 
lilem  :  c  Stabiles  eslole  et  inimobiles,  abundanles 
in  opere  Domini  semper  (//  Cor,  xv).  >  Inconstan- 
tem  Salonion  aposiatae  xquiparat  Parabol.  vi ,  di- 
eeni :  c  Homo  aposUla  >  et  levis ,  c  vir  inatilis 
fmAtnr  oreperverso»  annnii  ocnlis,  terii  pede,  i  cic. 
GloHa  :  Exteriorum  mobiliute  indicaiy  quod  nulla 
radice  interiiis  subsislal ;  quia  inobilitas  vel  incon- 
sUntia  inentis  meinbra  pra^bel  inquicta.  Iieni  : 
c  In  clrcnito  inipii  ambulant  (Psal.  xi).  i  llein  : 
c  Omnem  escain  abominau  est  anima  eorum  (Psal, 
CTI) ,  I  ctc. 


A  CAriT  LXXVin. 

Contra  f>eregrinn  jndicin  ferri  candentis,  ei  aqute 
frii/idie,  vei  butlientis, 
Sicut  dubia,  i(a  pcrcgriiia  jiidcia,  iiiio  dialolica 
(enlamenta,  quilius  Doiiiinus  tenlatur,  ab  codem 
sunl  probibiin.  Lnde  Di^ul.  xvni :  c  Cavene  Inve- 
niatur  in  te,  qui  aiiolos  scisi'i(i:tur,  obscrvet  somnia 
vel  auguria,  nec  iiialefiru.s  nec  incantator,  uec  py- 
thones  consulal,  nec  divinos,  ct  quxrat  a  luortuis 
veritalem.  i  Ergo  si  tibi  prohibituin  estper  gladitim, 
vel  pnelium,  divlnorum  olTiciorum  [f.judicioruiu] 
qtixrere  veriiatcni  el  per  ignem,  vel  aquam,  vei 
aerem,  nec  ofiicio  incaiKatoris,  vel  incarminatoris 
probes  alivujus  innoceuiiain.  Eadem  etiam  aiictori* 
late  canouica,  et  aposiolica,  qua  illa  el  ista  prohi- 

£  bila  suiil.  Uem  cap.  eodein  :  c  Propheu  qiii  voIue« 
rit  ioqui^  qiiae  ego  iion  prxcepi,  intcrficietur.  Sed 
quomodo  inlelltgam  per  illuin  non  esse  loculum  Do- 
minum?  Iloc  habebis  siguum,  si  quod  propheta  ille 
pra*dixerit,  ei  non  evenerit,  hoc  Dominus  locuius 
.  non  esl,  sed  per  luinorem  animi  sui  prophcta  c<in- 
finxit,  et  ideo  non  timebis  euin.  i  Sed  peregriiia  ju- 
dicia  et  incarminationes,  vel  exsecrationes  aqiiap, 
vel  rerri  candeniis,  sxpe  falluni,  nec  effectuin  coii- 
sequuntiir.  Istiseniin  saepe  damnalur  innocens.  Ergo 
si  non  eveiierit  quod  pollicetur  miraculatof  iste« 
ncc  lale  judicium  locutiis  est  Deiis. 

Si  autcin  evenerit,  el  Deus  hujusmodi  judiciiim 
noii  prxcepil  in  legc  loqui  vel  Evangelio,  ergo  iu* 
terfici  debcl,  conira  Deum  sic  loquens  et  incaniaus* 

G  Ileiu,  Deulcron.,  cap.  xvii :  c  in  ore  duoruin  aut 
triuni  tesiium  peribit  qiii  inlcrficietur.  >  Glpssa : 
c  Nonnisi  secundum  vcrbuni,  quod  loculus  suiu,  » 
attestniiones  scilicet  legis  et  Evaugelii,  judex  judi- 
cahii  eum.  Et  Aposlolus  ad  HcbRcos  vi,  ait :  c  Om- 
nis  Gonlroversix  finis  est  jurainenlum.i  El  epistola 
III  ad  Corinlh.  i :  c  Non  quia  doininamur  fidei  vestne» 
sed  adjutores  sumusgaudii  veslri.  iCum  Igitur  non 
possit  cogi  quis  credere  ,  quomodo  ininus  credcns 
comburiliir,  cum  honio  ejusinodi  fidei  noii  possit 
doniinari  ?Et  David  :  c  Non  egredicris,  Deus,  in  vinu- 
tihiis  nosiris  (Psal.  xLiii),  i  sicut  olim  In  miraculis 
antiquomin  patrum.'  Item  Dominus  Alatibxo  (cap, 
iv)  :    198   <   Dic    ut  lapides  isli  paiics  fiaut.    i 

l^  Qiii  rcspondens  dixit :  c  Scriptiiin  esl  :  Non  in  solo 
panc  vivit  homo,  sed  in  omni  verbo  qiiod  procedit 
deore  Dei :  >  Non  utitur  potestate,  sed  Scripturaruin 
auctoritate,  docens  nos  magis  doctrina  pugnare 
qiiam  niiraculis.  In  eodem  :  c  Nou  lentabis  Domi* 
num  Deum  tuuni  (ibid,),  i  Glossa  :  Suggerebal  dia- 
bolus  01  aliquo  signo  exploraret  quanlum  apud 
Dcum  posset.Sed  nemodebet  tenure  Deum,quando 
habcl  ex  bumana  raiionequid  raciat.  Unde  quamvis 
oninia  possit,  ait  suis  :  c  Si  vos  pcrsecuti  ruerint  in 
nna  civitate,  fugite  iu  aliam  (JladA.  x).>  Et  ipso 
idcm  fugit,  qui  ei  poiuit  aliter  de  (emplo  descendere 
quam  per  jactantiam  sc  praecipitare  (Joan,  vi). 
Postquam  autem  deficit  huinana  ratio,  commendet 
se  bonio  Deo,  non  tentando,  sed  devotcconfitendo. 
Heisergo  ad  probatiouem  aquam  zelotypiae  {yum,  v) 


tn 


PETUl  CANTOUIS 


sas 


el  iiialeiliciioiiis  (eo  (|uoJ  de  ea  Scripliira  iiiemoret) 
dare  coiisulerem,  nimqiiam  autem  corpus  Doiniui 
propler  niiuiam  xamemvtVf  id  esl  liumilialionera 
lanli  sacrainenti.  Ego  etiam  licei  sacerdosel  Jussns 
ab  universali  Ecclesia,  peregrinam  judicturo  non 
eiercerem.  llem  :  Quaedam  approbata  quondam  a 
Doniino,  H  ad  tempus  indulia,  ul  jaclum  sorliom  in 
mulliludine  de  Saul  (/  Heg,  s),  vel  in  paacitate  et 
dnobus,  de  Mallliia  et  Barnaba  {Act.  i),  hodic  non 
recipil  Ecclesia ;  propter,  tum  viciniam  sorlilegio- 
rum ,  et  quia  mala  $unt  vichia  bonii  (Horatius), 
tum  propier  inceriiliidinem  soriium  (26,  q.  5,  c. 
Sortei),  quibus  servatis  el  jaciis,  inaxime  in  multi- 
ludinc,  malus  ei  indignus  prapponeretur  digno  in 
regimine  ejus.  Malint  ergo  Ecclesia  cledlionem  prae- 
lali  commiltihuinan»  ratioiiietdiscretioniquam  sor* 
tium  incertitudini.  llinc  concludo,  quod  si  propter 
dictas  causas  non  recipit  judicium  sortiam  peregri- 
num  el  incertuin,  etiani  in  casu,  ubi  nou  timetur 
effusio  sanguinis ;  multo  niinus  propter  easdem 
causas,  et  in  casu  ubi  est  effusio  sanguinis,  recipere 
debel  peregrinajudicia,  ad  probanduminnocentiam, 
vel  malitiam  alicujus.  Restat  ergo  ca  esse  tollenda 
de  inedio  Ecciesiae,  sicut  et  jactum  sortium,pneser- 
tini  cum  nec  auctoritate  ejus  sint  instituta  vel  re- 
cepta,  sed  Turtive  el  cupide  subintroducta.  Iteni : 
llodie  iion  creditur  veritati  sorlium  in  eo  quoii  mn- 
jus  esl,  ul  in  eligendo  praelato  ecclesiae,  ex  cujus 
eleciioiie  maxinie  pendet  salus  ejus  si  bonus,  vel 
Iniininei  periculum  aninisB  si  maliis  eiigitur.  Igitur 
iiec  in  eo,  quod  minus  est,  debet  credi  veritati  pe- 
regrini  judicii;  vel  si  creditur,  1n  eo  quod  minus  est, 
etin  eo  quod  majus  et  utillus  est,  multo  magis  stan» 
dum  veritatihujtisjudicii.  Iiem :  Privilegia  paucorum 
non  sunt  trahenda  ad  conseqiientiain,  et  in  legem 
communem.  Legirous  Moysen  Iransiisse  niare  Ru- 
brum  sicco  vestigin  (Exod.  xiv) ;  Danielem  de  lacu 
leonuin  illaesum  extractum  (Daii.  vi) ;  tres  pueros  de 
caniiiioigiii8liberat08(Dan.  iii);Brixium  insui  pnr- 
gationem  in  byrrho  suo  pruiias  detulisse  ardenies 
(Greg.  Turon.  ii  lib.  /ftw.Franc., c.l,  cl  Vila  ejui' 
dem,  t.  VI  Surii);  Achaz  ad  Tocem  Isaiae  signuiu  a 
Domino  petiibse  {ha.  vii) ,  nanc  aoiem  a  fidepruidi- 
cata  et  suscepta,  sicut  nonnulla  proclaniai  auciori- 
tas,  non  tempus  est  faciendi  miracula,  sed  fidei  H 
inaiidatoruin  potius  iinplendi  etiniUandi  opera.  Vel 
81  vis  ul  Hant  niiracula,  trade  nobis  similem  alicui 

pnediclorum,  199  ^^  P^i*  ^""^  ^*^"^  ^^  P^^  ^^  '*'""'' 
utili  Kcclcbiae.  lieiu  :  in  judicio  aquae  elenientum 
exercet  naturaro,  et  judiciuin  suuin,  el  maniresutio- 
Dein,  ei  probationein  innocentiae  alicujus,  cujus  ele- 
ineiiti  natura  est,  corpus  |K)iiderosum  iiitra  se  reci- 
pere,  iiisi,  quasi  in  pilaiir,  vel  iii  iiaviculam  corpua 
banianum  convertatur  et  contraJiatur,  sicque  in  hoc 
iodicio  gratia  juvatur  natura.  Econtra  in  judicio  rerri 
candentis  in  probationem  innocentiae  alicujus  aufer- 
tmr  elemento  iiatura  8iia  et  offlcium,  quod  esl  tene- 
rain  carneiH  coroburere.  Siiniliter  ecuntrario  in  his 
judicatur  eirca  manifestatioucin  reatus,  \iel  malitiae 


l^  aliciijus.  Undc  concludo,  in  ulroijuc  clcmcnioruiii  - 
horum  debere  observari  naturaro  ejus,  et  ofliciuni 
in  manifestatione  innocenliaealicujus,  ubi  roirtcuioaa 
ulruinquesua  natura  privari  iii  manirestatioiie  aliea- 
jus  reatu8,  velproptercontrarielatem-judicii  ulrum- 
qae,  scilicet  judicium  aquae,  et  judiciuro  ignt8,e88e 
refellenduro  et  repellenduin. 

Itein  :  Si  roiracula  promissa  a  Domino  in  Evan- 
gelio  jiistis,  quandoque  falluni,  necsunt  in  neeesai- 
tate,  ut  semper  cffectiim  suum  consequaniur  (Mare^ 
xvi) ;  ut  scilicct  curcntur  aegri  per  iiiaiitinm  iinposi- 
tionem  ,  et  huju8modi,  siciit  leslantur  sancti,  qiio- 
modo  haee  miracula  peregrini  judicii  semper  in  iie- 
cessitate  sunt,  ut  fiant  vel  effectum  suum  conse*- 
quantur?  si  fullunt ,  ergo  spernenda  sunt.  Qiioil 

B  autero  furtim  sint  miracula  hujusinodi  peregriua 
judicia,  ex  eo  probatur  quod  elemeniis  uatura  aiia 
per  incantationem  aufertur.  Sed  et  iniracula  facere 
concessum  est  etiam  malis  a  Deo,  et  pro  inalis. 
Uiide :  I  Nonne  in  nomine  tuo  daemonia  ejicimusT 
(Matth.  VI  i)  I  etc.  Ego  taiiien  elsi  per  me«  vel  pro 
me  miracula  non  fiant,  iion  ideo  credani  ine  esse 
niiiius  fideleni  et  innocentem.  Modo  eiiim  Ecclesia 
magis  innitilur  boiiis  operibus  quam  miraculi^. 
liem  Dominus :  i  Quaecunque  pelieritis  Patreni  iii 
iiomine  uieo  (loan.  xiv),  >  pie  scilicet  el  perseve- 
ranter ;  et  ea  quse  sunl  ad  salutein,  id  est,  c  siiie 
quibus  non  est  salus,  et  pro  vobis  fient.  t  Vobis, 
non  dico  his  pro  quibus,  tcI  contra  quos  petiiur. 
Quomodo  igitur  sacerdos  magus  et  incanlator  prae- 
suinitse  exaudiri  pro  omnibu8,pro  quibus,  vel  con- 
tra  quos  invocat  Y  Item :  Petrus  in  Dialogo  (lib«  i,  c.  t) 

'  quaerens  a  Gregorio,  quomodo  caKgae  impositione 
super  roortuuin  resuscitatussit,  scilicei,  vel  propter 
meritum  invocantis,  vel  roeritum  matris  pro.fllio 
rogantis,  vel  meritum  suscltandi,  vel  sanctorum  ad 
quos  preces  diriguntur.  Gui  Gregorius :  Modo  pro 
hac  causa,  inodo  pro  illa,  roodo  orouibus  bis  con- 
currentibus  fiuiil  miracula ;  sed  pro  quo  istorum 
fiunt  haec  ab  hujusmodi  sacerdote?  Itero  :  Necexor- 
cismi  inventi  a  Salomone,  sed  iiec  exorciaroi  io- 
Tcnti  ab  Ecclesia,  ad  effugandos  daemones,  curandos 
energunienos,  morbos  sanandos,  de  neoesailate 
seinpersunt  efficaces  taliutn^sed  saepe  falluDi.Quo- 

D  niodo  ergo  exorcismi,  imo  roalediciiones  aquae  vel 
ignis,  de  quoruni  origine  et  aucioritate  penitus  ig- 
noratur,  in  necessiiate  sunt,  utsemper  suosconse» 
quantur  cffectus?  Nunquid  esl  boc  ex  vi  exorcismo- 
rum,  vel  auctoritatis  eoruin,  vel  ex  vi  ordinis?  Ita 
dico,  bi  alicui  ordiiii  suiit  addicti,  sed  200^^1^^ 
ignoratur.  lieslut  igitur,  ut  ex  vi  eis  collata  boc  ka- 
beaiit.  Sed  a  quo  ?  Sic  ergo,  ex  vi  ordinis.  Nunquid 
ergo  hoc  aliquis  potest  semper,  quia  sacerdos  est, 
vel  quia  exorcista  ?  Item  Psal.  LViii :  c  Intende  aui« 
niae  roeae,  el  libera  cain,  propter  inimicos  meos  • 
confundendos,  vel  convertendos  roea  liberatione 
c  eripe  nie.  •  Sed  miruro  videtur  quod  in  boc  peti- 
tionis  suae  causani  conslituit,  ac  si  non  esset  libe- 
randus,  si  neuiruro  eoruro  coniingeret.  Sed  atleu- 


)2» 


dciuliHn  quod  tliic  ftum  liberaliones 
m§m  ftl  propler  ipios  sanelot,  qualiicr  liberali  sunt 
MaclAkiaBi  sepiein  igne  consuropii  cnm  roalre  ipsa 
«•s^em  borUnie,  ut  eligerent  poiius  mori  pro  lcgi- 
bttt  Dei,  quam  TiTere  conlra  eas  (//  Machah.  vii). 
Estet  ftlia  aperla,  qux  flt  propter  iniroicos  punieiw 
des,  vel  couTertendos  ;  qnaliler  ires  pueri  de  igiie, 
eisam  corpore  liberati  suni  ;  propier  quod  ipse 
Kabadiodonosor  coiiversus  Deuin  ipsorum,  qiiein 
cooleni|Merat,  praedicavil  (Dan.  iii).  Si  igitur  pelis 
aperlaro  aliciijus  lil»erationem,  nrc  propler  conver* 
skmem  frttrumy  tcI  fidei  assertionem,  Deumque 
leninndo,  provocas  adeam,  ei  ad  niiracula  facienda; 
I  ot  ttatum  grati»  coiiaris  reducere  ad  tem- 
I  et  •utum  Teteris  instrumenti,  cum  Dominus 


VERBLM  AUBUEVI.VTUU.  s^o 

una  occuila,  A     Q<u  etiaro  arcbiepiscopus  jiidlciuui  igiils  in  dicc- 


cesi  sua  exerceri  omnino  probibuit;  Judiciiim  vero 
aqii.-e  suslinuit  quoquo  inodo,  non  concedens  t:imen 
alicui  sarerdoli  suo  beiiediclioncm  aquae  celebrare, 
nisi  prius  pr«TsliIa  caulioiie  sacordoti  beiiedicturo 
aquain  a  piiiicipibns  deiion  niulilando  niembro,  et 
de  sanguiiie  non  eflfundendo.  Sed  et  infideies  otiin 
Chrisiiano  non  convicto  vel  ronrcsso,  dabant  indii- 
cias  triginta  dienim,  ut  secum  dcliberarei,  an  ido- 
lis  sacrificarc  vellel.  Aconvicto  autem  aui  conftsso, 
el  noineii  Cbrisli  negantc,  nihil  amplius,  qtiain  ui 
sacrifiraret  idolis,  exigebatur.  Non  enim,  si  sic  sen- 
liret  in  corde,  probabaiur.  Quomodo  igilur  F.ccio- 
sia  corda  lioininuin  jiidicio  pcrcgriiio  esniiiin.ire 
prvsomit?  Vel  quomodo  iiiduciae  legiiiina!  Cailiaris 


gratic  sanctis  suis  occuita  tantum  promi-     deliberandi  noii  daulur,  sed  statiin  coniburuniiir  ? 


lempore 

serit,  dalorus  illis  manifesta  lempore  suo,  non  sicut 
aiiiiqnis,  qul  tanquam  niammolrecti  alliciendi  erant 
mlracttlia  et  temporalibus  ad  amorem  coelestium. 
Dominus  etiam  jusiis  sub  Novo  Tesiamento  per 
Isaiam  iliii  ait :  «  Ne  meminerilis  priorum,  et  an- 
liqua  ne  iutueamini.  Ecce  ego  facio  nova,  el  nunc 
•rientur,  utique  cognosceiis  ea«  i  liem  in  psalmo 
CTii  :  I  In  Deo  facieinusvirtutein,  i  non  in  gladio, 
■on  In  niiraculis,  sed  in  Deo,  scilicct  in;  fide  ejus 
et  iioiiie  ofierilius  vincendo  diabolum.  Ilein  :  Forma 
bapiisiiinlis  a  Cbristo  inventa,  non  seinper  conse- 
qnitur  effeciiini  suuiii,  iinpediente  inacula  etiain 
criiuinaJis.  Quouiodo  igilur  roriiia  exsecra- 


luio  eliain  qiispdam  niaironx  bonestx  noleiiies  con-> 
sentire  libidini  saccrdotum  c  de  semiiie  Clianua» 
(Dan»  iii)  I  genitorum  ab  eis,  in  libro  niorlis  scri- 
ptae  sunt  et  accusat»  ul  Catharae,  et  dainnaiae  eiiain 
a  quodam  petente  ei  slullo  zelalore  fidei  Cbristianae, 
loculis  divilum  Catharorum  emunclis  et  abire  per- 
missorum.  Unicus,  quia  pau|)er  et  pallidus  fidem 
Chrisli  fideliter  in  omnibus  confiteiis ,  el  in  spem 
pnetendens,  comboslus  cst,  eo  quod  episcopis  cou- 
gregatis  diceret,  quod  ncquaqiiam  judicium  feiri 
caiideiitis  subirel,  nisi  ei  prius  per  eos  consiarel, 
quod  sine  peccato  morlali,  et  tentalione  Doinini  boc 
fleri  posset.  Qui  aiidienles  hoc  verbum  una  oinnrs 
bilis  iocarnrmalioiiis  ferri,  nescio  a  quo  inventa,  ex  ^  enm  reliqiierunl,  dicentcs  regi,  non  licet  sibi  inte- 


Hecessilate  seuipcr  Jiabebil  efficaciam?  Item:  Si 
erdesia  iniideliuin  proiiiitlerel  Ecclesi;e  lid^^liuiil 
se  sMScepturam  fideui  Cbristi,  si  cam  veram  esse 
probaverit  et  esaminaverit  judicio  ferri  candcntis, 
imiiquid  Kcclesia  cailiolica  propter  tot  lucrandos 
snbiret  in  unica  iiersona  hujusinodi  judicium  ?  Ab« 
sii  iam  lldein  Clirisli  incerto  coiniuitiere  judicio, 
ne  astutia  et  malignilate  diaboli,  ei  ex  permissione 
Dei  perielitaretur.  Ob  quam  cau^aui  ucc  passi  sunt 
iudci  roiiilum.  suum  deferre  cir«a  civitatem  Re* 
metisem  tempbre  siccitatis,  dcnegala  pluvia  Eccle- 
si«  ad  preces  et  ad  processiones  ejusdem.  Item  : 
Peregrina  judicia  approbanles,  cclebrantes,  vel 
•nbeuntes,  videniur  se  pariflcare  Joanni,  c  qui  in 


resse  jiidicio  sanguinis.  Item  Hebr.,cap.  xi  :  f  Saiicii 
per  fidcm  vicerunl  regna  :  i  Respondet  Augiistiinis  : 
Quandoqiie  occulta  victoria  et  liberalioiie,  qiiuiKln- 
que  manifesta.  c  Operaii  sunt  jusiitiam,i  hoc  si*m- 
per.  I  Adepti  suiit  re|iromissiones  iu  Chrisio.i  lla*c 
praecedentia  semper  per  fidem,  si  justus  es,  adi|ii- 
scere.  Non  enim  in  iiecessitate  fidei  est,  ut  semper 
adipiscaris  sequentia  in  niiraciiloruni  supcrfici«t, 
c  ut  obturaverunl  ora  leonuin,  i  elc.  Sanctiiate  n 
ergo  similem  sanctitati  istoruin  praesuniit  se  habere, 
imo  majorem,  qui  ex  nccessiiale,  el  ita  qiiod  no;i 
fallaiil,  miracula  .operari  alieiiiat.,  Iteni  :  non  esse 
innilendum  falsitali  el  incertitudini  peregrini  judicii 
multa  exempla  probant,  ul  illud  dexdituo  Aurelia- 


ferrentis  olei  dolium  missus,  illaesus,  i  el  menteet  D  "cnsi  suspenso  pro  leliquiis  ccclesi»  snncti  Samso- 
corpore,  <   exivit.    i   Siiniles  etiam  videri  volunt      nisfurtim  sublatis. 


boato  Marcello  Parisiensi.  Qui,  cum  super  nianui 
cjns  faber  massaiu  ferri  ignitain  ponerei,  et  eo  pru- 
nai  in  lltnribuio  poni  rogante,  ait :  De  calorc  ignis 
calei,  et  novein  pondera  babet.  Maiius  autem  lui 
peccaioris,  nunqiiam  fiat  statera  ponderis  ferri  caii- 
deniis.  liem,  ut  exemplis  iitamur :  In  Remensi  coii- 
cilio  (anno  lUS),  praesidenie  papa  201  Eugenio, 
qaidam  llanich.Tus  couviclus,  et  coufessus  hxresim 
ioam  de  cfimiuuni  dccrcto  concilii  incarceratus  esl, 
non  interfcctus,  non  menibro  mutilatus,  sed  ne  alios 
corrumperel,  ei  si  fortc  poenileret  in  carccre  Sam- 
soiiis  ejusdein  civiiatis  archiepiscopi  positus,  aqua 
d  tcutti  dtzta  altus  est  donec  obiret. 


Qiiae  alius,  postea  deprchensus,  confessus  esl  se 
sustulisse.  Et  iilud  dc  reciusoCoiupeudieiisi,  qiii  pio 
consimili  furio  nimis  audax,quia  nihil  conscius, 
tulit  ferrum  candens  ct  conibusius  est.  Et  illud  de 
reclusa  riimiliari  Caiharis.  Unde  et  viluit  nomeii 
ejus  iii  populo,  aileo  ut  nec  esset  qui  eam  faine 
morientem  pascerel.  Qua:  ad  consilium  ciijusdam 
decani  rcligiosi  confessa  202  ^>  prius,  quod  omiii- 
110  immunis  essel  a  pravitate  hxretica  Catliaroriin;, 
in  purgalioncm  sui  tulit  fcrrnin,  el  bis  couibusia 
e&t.  Et  illud  dc  pcregrino  Anglico,  cui  sine  coiuiie 
suo  redcunli  de  partibus  Jerosolyiuilauis,  sotio  ejiis 
divcrtcnte  ad  S  Jacobuui,  iniposiium  csi  (.i  parciH 


rA 


rETUl  CAMoms 


»t 


libus  socii  cjus  per  calumiilam),  «|uod  eum  in  via  A  riunl  ilivisinues  gratiaruni  ?  Vel  eum  ftiiil  oowia 


ocGldiseel.  Uude  et  jiidicium  a(|iiae  subiens»  periii; 
reverlenle  »ocio  ejus  in  Aiigliam  in  brevi  posl  sus- 
pensioneni  ejus.  In  dubiis  ergo  lenenda  esl  senien* 
lia,  potissime  in  causa  sanguinis,  ubi  non  conjeclu- 
raliler  vel  probabililer  lantum  esl  procedendum,  sed 
limpidissimis  el  luce  clarioribiiKrationibiis  judicaii- 
duin ,  ne  aliler  judicaiis  reus  sU  moriis  coiideninati. 
Sed  iiec  convicli  ab  hiijusmodi  jndicio  tradeiidi  essenl 
morli,  quia  boc  jiidicium  qiiodamniodo  esiecclesia- 
sricum,quia  non  exercelursiiiepraesenlia  sacerdolisv 
per  quod,  ciim  iradilur  niorti,  a  sacerdole  traditur; 
qui.1  illud  ab  eo  fit,  cujus  auctoriuie  fit.  Sed  et  B. 
Thoinas  G;miuarieiisis.  Clericum  degradatum  noluit 
pro  eodem  criiniiie  alias  puniri,  quia  i  non  punit  Deus 


uniim  membrum,  ubi  corpiis  ?  Iiem  :  Uoc  couferUiff 
eis  ex  doiio  Spiriius  saiicii  untum,  vel  ei  ¥i  ordi- 
nis.  Si  ex  dono  Spiritus  sancli,  igitur  aliqula  polael 
carere  hoc  doiio  propter  niacularo  »liquam.  Cl  quia 
I  divisiones  gratiaruin  suiit,  >  quomoJo  igiliir  oni- 
nes  pra*siimuiil  haiic  poieslalem  exercere  7  Qnod 
hoc  ex  vi  ordiiiis  fial  tanluin,  videtur  cx  eo  qiiod 
hiijusmodi  jndicium  coiitra  iiistilulionem  el  prohi* 
bitionem  ecclesiasiicam  exercelur.  Ileni  :  Cakiiii- 
nia  in  lioc  judicio  maiiet  impunita. 

Unde  et  passiin,  et  temerarie  prosilliur  in  accti- 
sationem  ciijusque  :  ergo  lioc  judicium  inxquale  el 
injustum  est,  cum  secuiidum  legem,  calttmtuaiilet 
in  vindictam   similitudo   exposcat  supplicii.  Iteoi 


bis  in  idipsuui  (Nuhum  i  jiixta  LXX,  et  citaturi5,  B  Isaias,  cap.  xliv  :  c  Ergo  Deus  facieos  OBiuia  ez- 

q.  2,  c.  Quasitum  e$i).t  Quod  ante  Cathaii  convicti 

vel  coufessi  iion  sint  occidcndi,  nisi  crediderit  ma« 

nualiter  Ecclesia,  quod  sibi  possint  resistere,  vide- 

tiir.  Ait  eniui  Apostoius  :  c  Haereticum  hominero 

post  trinam  adiuonitionem,   devita  {Tit.   iii).  >  Non 

ait,  occide.  Item  David  ;  c  Increpa  feras  arundiuis, 

et  dissipa,  ne  sit  congregatio  tauroruiii  iu  vaccis 

populoruui  (P$aL  lxvii).  >  IVecludeiidi  ergo  suut, 

non  occidendi.  Uiide  super  illum  locum  II  Reg.  xvi : 

c  Ingredere  ad  concublnas  patris  luis ,  >  etc.  ail 

Isidorus  :  Ver  coiicubinas  David  ab  Absalon  corru* 

ptas,  haereticos  ct  aposlatas  accepimus.  Ad  has  Da- 

vid  ultra  non  ingreditur,  iiec  hi  siuiiiiter  regiroini 

Ecclesia»  praeponuiitur.  liis  tauien  jubet  David  in 

custodia  positis  ariiiieHia  miiiistrari,  a  consortio  au- ^ 

tero  bonorum  alieiiari  debent.  Non  autem  pastum 

lalibus  renuit,  sed  praebere  jubet,  ut  convertantor  * 

beneficiorum  occasioiie.  heni  111  Reg.  ii :  c.Hodie  to 

iion  iuterficiam,  quia  portasti  arcam  Domini,>  etc. 

Apostolo  etiam,  eo  quod   omnia  conlemneret,  el 

rrequentes  tribulationes  sustiueretr  imfiositum  esl 

a  pseudo  quod  non  sane  crederet,  iiec  vir  Dei  essct. 

Unde  II,  adCoriuth.  c.  iv,  c   Ergo  luorsin  nobis 

operatur,  eo  quod  uoii  creditis  sicut  asserili8,c  vila 

autem  operaiur  iu  vobis,  >  eo  qiiod  creditis.  Suc-» 

ceduiit  enini   vobis  boiia  ad  nutum,  iiobis  autem 

semper  mala  et  mors  immiiient.  David  autem  ait : 

Quia  :  c  Memoriam  fecit  niirabiliuin  sitorum  mise* 


tendens  cobIos  soluSy  stabiliens  terram«;ei  liulluo 
niecum.  Iriita  faciens  signa  diviiiorum»  ei  ariolos 
iii  furorcm  vertens ;  convertens  sapienies  retrorbaniy 
et  scientiam  eorum  stultam  faciens.  >  Item  :  Pn»- 
bere  alicui  opporluniiatem,  vcl  occasionem  fonii- 
candi,  cuin  possis  impedire,  peccatum  mortale  etu 
Ergo  et  pra;bere  opportunitalem,  vel  occasioneni 
efriindciidi  sanguinem  aliciijus  cum  possis  impedire, 
\el  non  coiisentire,  magis  mortale  est,  cum  et  boc, 
illo  sit  peccatum  ms^iis.  Sic  et  sacerdos  iiie.irmU 
naiis  elemcpiuiii  et  rcus  subiens  tale  judieiom,  iiior- 
taliter  peccant.  Sed  dices  :  Nunquam  mullitudo 
est  in  caosa,  ideoque  iiou  posse  resisli.  Sed  nun- 
.  quid  muliitudo  posset  facere  simplicem  fornicatio- 
nem  non  esse  peccatum  niortale,  vel  magis  lolera- 
bile,  si  omnes  fornicarentur?  Absit!  Juxta  illiid  : 
c  MultitUdo  non  paril  peccanti  patrocinium,  >  Ergo 
uec  in  hoc  iiiajori.  Ego  igitur  reus,  juramento  mo 
purgarem,  iicc  iiltra  procederem.  Sacerdos  simili* 
ter,  non  beiiediccrem  aquam  vel  ferrum,  nee  reli- 
quias  et  saiicia  pr;eberem,  ut  super  ea  jorarel 
commissurus  moiiomachiam,  ne  per  aocloriiatem 
et  occasionem  essein  reus  sangoinis  effusionis. 
Ilem  :  Veiiias  hujus  judicii,  vel  consistit  in  oflicio 
sacerdotis  Unium,  vel  in  voluntate  rei  judicium 
subire  voleiitis,  vel  in  utroque;  sed  non  in  ofBcio 
sacerdoiis  taiiium,  quia  pro  hoc  solo  non  -llerei; 
nec  in  volimiate  rei,  quia  invitus  subit.  Vel  si  vo- 


ricors  et  iniserator  Dominus  (P$al,  cx).  >  Non  ergo  d  luntarius :  Aii  iiieo  erit   hoc  jodicium  jusluniT  Sl 


expectes,  ut  semper  pro  le  ista  faciat,quge  aliquando 
fecii,  ut  memoriam  eorum  haberes.  kein  :  Apostolus, 
1  ad  Corinth.,  cap.  xii,  osiendit  diversitaicm  per- 
sonarum  secundum  oflicia  in  Ecclesia ,  et  divisio- 
iiem  gratiarum  in  ea;  quia  :  c  Alii  daiur  per  spiri* 
turo  semio  sapientiae ;  alii  senuo  scientiae  secun- 
dum  eunidem  Spirilum  ;  alteri  fides  in  eodem  Spi- 
ritu ;  alii  gratta  sanilatum  in  uno  Spiriiu ;  alii  opera- 
lio  virtutum,  >  miraculorum,  eic.  Si  igitur  omnibus 
confertur  operatio  virtutom,  maxiine  iu  peregrino 
judicio,  quomodo  c  divisiones  gratiaruiu  suiit  ?  > 
Vel :  Quomodo  alii  a  sacerdotibus  ad  exsecrandum 
aquaui  non  admittuntur  ?  Si  solis  sacerdotibus  203 
ct  omiiibus  confertur  hxc  poiestas,  qiiomodo  tol 


hoc :  Ergo  iiijustum  erii  in  eo  quod  invitus  siibierlt? 
Vel  si  coacius,  et  si  per  violeniiam  in  eupam  Hb* 
luittilur,  crilne  slaiidum  judicio  aquae?  Quid  igilar, 
si  iion  habes  ex  humana  raiione  quid  facias?  dicuis  t 
c  lu  manuh  tuas,  Domine,  commendo  spirilUQi 
meum  (Phol,  xxx).  >  Terra  vero  corporis  mei,  ul 
videris  expetlire,  vel  detur  in  manus  impii,  vel,  si 
placeat,  liberctur.  liein  :  Patet  hiijusmodi  judieiom 
injusluiii  esse,  ex  dolo  et  cautela,  quc  in  eo  exer« 
celur,  II t  in  ligando  corpus  humanuiu  in  naviculam, 
vesiculam  vcl  pilam  in  demittendo,  iu  spiritum 
retinendo,  quo  retento  corpus  sutierenatal.  Sic  ergo 
inccrtitudini  et  caotelse  demiitentis ,  vel  timoris 
iininissi  ob  qiiem  spiritum  reiiuet,  committelur 


t» 


VERBUM  AnDUEYIATLM. 
•nmams  «ffuDJendiit,  c  pro  qho  sntiguinein  A     Esl  eiiim    conlcmplalira 


%%\ 


MmaicAidilDominasJesus  Cli ristiis  (ifaf/A.  xxvi).i 

kem  :  Piigil  204  coinmissunis  moiiomacbiam,  vel 

ciMflilil  in  Tirlule  cl  robore  suo  magis,  vcl  in  cxer- 

ciito  anis,  Tcl  in  omnimoda  innoceiilia  sua,  ?el  in 

miraciilo  Dei  faciendo.  Si  in  virliiie  siia  vel  in  arlis 

pertiia ,  ergo  inxquale  esl  judicium.  Si  in  omiii- 

moila    iniiocftnlia,  praE^suinplio  csl,  cl  anlicipaiio 

iHviiii  judicii,  in  quo  solo  i  manircslabtintiir  alis^ 

cmkKu  cordis  noslri  (/  Cor.  iv).  i  Si  in  niiracuhs 

4iabollca   lcnlalio  esl,  cum  dicttim  si: :  i  Non  len- 

Ubis  Doniinum  Deum  luuin  {Mailh,  iv),  >dum  bnbes 

qiiiii  ogas  secundum  bumanam  ralionem.  Iiein  : 

Palcl  biijiBsmodi  judicium  esse  injusium,  ex  eo  quod 

diverftl  dlTcrsa  dc  ipso  senUaiil.  Qniilani  immissum 

iii  aquam,  si  funduin  non  leligeril,  damnanl;  alii 

tUora  JosUGcant  el  salvanl,  si  aqua  tolum  eum  rc- 

cfperil,  et  concluserii,  el  opcrucrii  cum  capillls ; 

alii  (elsi  soli  capilli  enalcnl,  cum  sinl  eioremeuia 

corporis,  non  desubslanlia  ejus)  talcm  juslum  pro- 

Bonliaiil.  Ilcm :  Fcrrum  si  a  iribus  deferaibr,  nr.inus 

ifnilom  et  calidum  esl  delatum  ab  uliimo.  Unde  el 

maniis  lerlii  invenla  esl  non  combusla,  ciim  a  iri- 

bos  deferietor»  inanasqiie  alioriim  combtislx  esscai. 

llem  :  Callosa  esi  inancs,  vel  non.  Exemphim  dc 

tOp  qni  prxparans  unom  de  filiis  suis  ad  judiciiiui 

aqnae,  sez  sopernaiantibus,  septimuin  aqu»  impo- 

suil,  qol  slalim  funduin  pctiiu  Iste,  inquii,  niiiii 

necessarios  esl,  ei  posi  pcr  illiiiu  evicii. 

CAPUT  LXXIX. 

Cwtra  iraditionum  onerositdUm  el  multitudincm. 

Praeier  sopradicias  traditiones  ei  aiiinvcuijor.cs 

diaboiicas  de  peregrinis  judiciis  omnino  iliicilas, 

sanl    qiMpdam    Iraditioncs  licitac  el  utiics.   Sxpe 

lamen,  el  In  casu  divinis  pnccrpiis  evaiigciicis  el 

aposlolicis,  ilcul  videtur,  obicein  et  coiiirnrietalcm 

praebeiiies.  Sunl  et  alix  licitae,  nuUuinque  oflendi- 

culom  manda'tis  divinis  paricntcs,  et  tameii  pr;e 

molliludiiie  sua  gravant  constilucnles ,  ct  inobe- 

dienles  illis  iransgressores,  nisi  in  parcitaie  ei  in 

paneilale,  el  nonnisi  pro  manifeslissima  causa  el 

uiili  insliiuend»  essent.  Obicem  videniur  prsfbere 

divinis  praEceplis.  liae  evacuant  evnngelicam  liber- 

laiem  corripiendi  fratrem,  scilicet  siieutiuin,  Iran 


excellens ,  qoa  quis 
mcnle  inbxret  (ontcmpialioni  Trinitalis  el  co&le- 
sliutn  spirilunm.  Esl  et  contemplativa  indignior,  ul 
lectio  ,  scriplitatio,  ct  btijusmodi,  quae  el  conlem- 
plalivx  pnricssunt  rcspeciu  activx  inferioris,  qna 
el  coiijugails  esl  in  remedium.  Esl  etiam  acliva 
prailnli  dignior  iii  mcrilutn.  Ad  nicdiuin  ergo  red- 
eat  fastidilus  in  excclleiiliore  coiiiemplaliva.  llem  : 
Tradiiio  de  proprielalc  fngienda,  et  dc  non  ero* 
gaiido  pauperibus ,  de  iiou  siibveniendo  tribiilatis. 
nisipereuin,  ciii  dispenatio  credila  esl,  obviara 
vidolur  bis  pracceplis  :  i  Esfo  consenticiis  adv.ersa* 
rio  tiio  (Araa/i.  v),  i  Evaiigelio  sciiicct,  qiiod  esl 
lil)i  nbbas  et  aiivcrsariiis  iii  vin,  qiiod  clainat : 
I  Frangc  esurienti  panein  (Jsa,  lvhi),  i  etc.  Et  iiein : 

^  I  Omni  peienti  te  tribue  {Luc.  vi).  i  Et  iltm  :  i  Sl 
csurierii  inimicus  luus,  ciba  illuui  {Rom.  xii),  i  eic. 
Iiera  :  <  Ucligio  niundj  ct  iminaculata  bxc  est  : 
Visiiare  piipillos  ct  viduas  in  Iribuiationc  eonim» 
et  immaculaium  se  ciistodirc  ab  boc  sxculo  {Jae. 
i).  I  Iieni  :  t  Qui  babct  duas  lunicas ,  dcl  unam 
non  bnbciiii ,  et  escas  similiier  {Luc.  ni).  >  Marli- 

'  nus  supererogavit,  qui  palliuni  pauperi  dimidiaviu 
Itcin  :  I  Qtii  vidciii  frairem  suum  necessilatem  ha- 
beutcin ,  et  ciauserit  viscera  siia  ab  eo ,  quomodo 
chaiilas  Dei  est  in  co?  >  (7  Joan.  iii.)  Ail  enim  : 
I  Qiiod  uni  ex  iniiiimis  neis  feristis,  mibi  fecislis 
{Mauh,  xx\).  I  CtcdoMartinum  in  necessitale,  qua» 
legein    r.on  habet,  si  superstes  esscl,  potius  velltt 

-,  obtempcrare  abi)ati  evongelico,  ul  majori  adveiw 
sario  ,   quam  :<bbali  nilliianli  in  clauslio. 

Sic  et  nionaclius  quidam  religiosus ,  Deo  potius 
qiiam  bominibus  ob.emperans ,  abbalis  l:os||:is 
(appain  furaiusest,  dnns  eam  pauperi  nudo;  fra- 
trem  cliam  compcditum  iniioctc  Dominicje  NaliTi* 
tniis  solvit  ct  permisit  abire,  quia  nocte  illa  i  mcl- 
liflui  facti  suiil  coeli  {Luc.  ii),  i  etpax,  el  llber- 
tas  rcddila  est  hoininibus.  Itein  :  Iradiiio  de  Ja* 
cciido  in  eucuila  crucis  formam  babeiile,  eo  quoJ 
dixeril  B.  Benedictus  (in  Hegulat  c.  22)  :  Afonacbi 
seinper  veatiii  et  praccincli  jaceant,  ut  prompiiores 
el  magis  parati  sinl  occunere  Domino,  conlradiccre 
videlur  liuic  mandalo  :  i  llalionabile  sit  obsequiuni 
vestrum  (/^om.xii).  i    £t  item  :  Exempluni  Potri 


qoiililas  ei  religio  clauslri,  nisi  in  vcniaiibus  et  d  »«  carcere^dorniieiUis  {Act.  xix).  Sed  cum  paratio- 

res  essent  si  culceati  jacerenl  (cuni  inajori  eniin 
inora  calceantur  quam  vestiuniiir),  cur  ct  boc  eis 
ob  eamdem  causam  non  est  prxrcplum  ?  Sed  iiun- 
quid  monacbo  jacere  nudum  licel?  Nec  clericuin 
decet,  cujus  caro  nuda  nunquam  (!ebet  apparcre. 
Utrum  autem  monachus  submersus  (eo  qiiod  in  flii- 
ctibus  et  periculo  lunica  noluerit  exui,  magis  in- 
nitens  tradiiioni  quam  prxcepto  Dei,  scilicet :  i  Nm 
tentabis  Domiuum  Dcuin  luuin  {Matih.  iv).  i  lia» 
bens  quid  faceret  de  biimana  ralionc)  debeal  dani- 
nari  vel  CbriEliana  tepultura  sepeliri,  non  cst  meum 
judicare.  Fortc  enim  se  tuiiica  non  cxuit  per  in- 
ternam  inspirationem ,  potius  quam  ob  zeluin  sau* 
ctx  traditionis,  vcl  sccunduin  scieniiara  comnwi- 

8 


minos  airor.ibus  criminibus,  et  ila  in  atrocioribus 
dormil  et  exspirat  forte  apud  claustralcs  hoc  inan- 
daiom  :  c  Si  peccaYcrit  in  le  frater  tuus,  corripe 
euiu  (Ifall/I.  XV iii),  i  etc.,  secundum  formameccle* 
siasiicam  el  ordinem  judiciarium.  Itcm  :  Traditio 
de  non  reeedendo  a  conteinplativa  ad  activam,  nisi 
pro  utilitate  Ecclesix,  bis  obviat  mandatis  :  Donii- 
nus  suis  dedit  potestatcm  cujtisque  operis  {Matth, 
x).  El  ilem  :  i  Si  dextera  lua  scnndalizal  te,  abjice 
cam«  et  projice  abs  te  (Mallh.  v),  i  id  cst  si  con- 
lcmpiativa  offendiculum  et  toidiuin  tihi  peperil, 
redi  ad  activain.  Non  205  ^^^^  ^^  quamlibet,  sed 
ad  eam,  qux  ei  conleinpiativa  est  rcspectu  activx 
iuferioria. 

Pataol.  CCV. 


«3  PETIU  CANTORIS  556 

iiem.  llem  :  iradiiio  de  non  cooporiendo  capiie  lolo  A  iradiliones  de  lerlio  genere  affinilalis,  el  qunsdani 


in  momislerio »  snpradicio  mandato  obvial :  i  Ra- 
tionabilesil  obsequium  veslrum  ( /{om.  xii).  >  Qui- 
daro  aulem  conversus ,  cnm  ei  veniret  in  dnbinm, 
ulrum  magis  parendum  essel  humanis  Iradiiioni- 
biis,  an  divinis  ,  clegii  prseponere,  206  i"  neces- 
iilale ,  opera  prelalis  niandaiis  hoinini.s;  el  forte 
Spirrtus  sanctus,  qui  enm  feceral  dubilare ,  qnid 
esset  agendum  4n  diibio,  revelavii,  nc  posiponens 
,  opera  misericordia;  reprehensibilis  videreiur  cum 
Pharisaeis»  quibus  ait  Dciis  :  c  Vos  auiem  diciiis , 
si  dixeril  homo  l^iiri  vcl  niairi  corban  (qnod  esi 
donum)  qiiodcunque  ei  nie,  libi  prorneril.  Kl  nllra 
iion  diiniltitis  euin  quidquam  facere  palri  vel  ma- 
lii  :  rescindente^  verbuin   Dci  per  Iraditionem  ve- 


alias  modo  irritum  et  raium ,  modo  Ormum  liai 
garrulitale  advocatorum  ,  rcticulis  traditionum  fiii- 
iiiter.tium ,  quibug  loculos  proprios  impleant ,  et 
alios  emungant ,  adeo  ut  sacramcnlum  matriinonii 
in  derisum  laicis  verlatur.Videciiam  quottransgres- 
sorcs  consiiluant,  si  observaiidae  fuerint  traditio- 
nes  oiniies  Iraditae  de  solemnitatlbus  ordinis  judi- 
ci;irii,qiicm  prolrahcntes  advocati,  dum.moliuntur, 
diim  coinunlnr,  annusest.  Aposiolirs  lamen  asscrii« 
qniacOmniscOnlroversixnnisesijurainentum(lle6r« 
vi) ;  I  ct  Moyses :  i  lii  ore  duorum  ant  triutn  testiuin 
siat  onine  verbum  (Deut,  xvii).  i  Ei  comes  Theobnl- 
dns  slans  pede  in  uno  207  mulias  lites  dirimebaL 
Ut  aulein  pFanior  et  cerlior  doctrina  super  liciiis 


siram  (Mare.  vii).  >  In  iniplelione  igiinr  mandaio-  ^  vel  illicilis  traditlonibiis  habeatur,  distii^ucnduHi 


ruin  Dei  polins  dcbcinus  cxerceri  cuni  David ,  qni 
ait :  c  £l  in  adinveiilionibiis  luis  excrcebor  (Psol, 
i.xxvi).  >  Nunc  tainen  inuirnudine  novarnm  tradi- 
tionuin  revocare  videmur  jugun:  c  et  onus  impor- 
tabile.quod  noqne  iios,  neque  palrcs  nostri  pn- 
incrunt  portare  (Acr.  xv),  >  quac  sscpe  dant  male- 
rium  ft  occasionem  delinqtiendi.  Vide  Aposloliiin 
non  nisi  paucas  tradiliones  honesias  et  niysiious 
instituissc,  ut  de  velando  capile  mulieris  c  in  ora- 
tione  propier  angelos  (/  Cor,  xi) ,  >  et  hiijusmodi. 
Anlonius  eliam  ei^emita  quibiisilam  rcligiosis  qiiac- 
reniibiisabeo  regulnm  ei  lorniain  religiose  vivendi, 
tradidil  eis  codicein  Ev.iingelii.  In  Lnleranensi  eliain 


est,  qnoniam  quxdain  trnditiones  recta  froQte  cen- 
trariae  sunt  inandatis  (Tivinis,  ut  Iraditio  de  Corb.ili, 
hnie  :  i  llonora  patrem  et  matrein  (J/arc.  vii).  » 
Qiiaedam  eis  obicem  et  iinpediineiilnm,  qiio  niinn*; 
iinpleantiir,  faciunt,  ut  ifla  traditio  canonic:e  rcgii- 
laris  de  non  conlitendo  capellano  suo  in  quibiis- 
dam  criminibus  a  conversis  siiis,  scd  iiriori,  sic  iii- 
siitiila  obavarrtiiim.  Sicni  etiani  illa  traditio  Graiidf- 
Moiit<*nsiutn,  de  non  confUendo  rurium,  vel  lapsuiu 
carnis,  ct  quu^dam  alia  crimiiia,  nisi  priori  Grandi- 
Montensi,  peccantc  usque  ad  enm  per  cellulas  suas 
a  B;irbalo  misso,  qui  ne  peccaium  suum  sic  omiit- 
biis  manirestarciur,  illiid  saepe  et  sacerdoti  et  oin- 


concilio  sedentibus  Palribiis    ad   condenda   nova  ^  nibiis  aliis  ostendit.  Qiixdam  etiam  tradiix  citra  e.i. 


dccreta  ait  JoannesCarnotciisis(l-2):  Absil,  inquit, 
nova  condi ,  ve)  plurima  veierum  reiniingi  ct  inno- 
3rari !  Multitudine  etiam  inveniorum  pra;gr;ivaiiiiir, 
cum  dicat  auctoritas  ,  quia  eliam  de  utilibus  aiiqna 
postponenda  sunt,  ne  mnliiludine  ulilium  grave- 
inur.  Imo  ideo  potius  prxcipienduni  et  laboranduin 
esset,  ut  Evangelium  observaretur,  cui  nunc  panci 
obediitnt.  Timeamus  ne  dicat  nobis  Doniiniis  : 
Dene  irrilum  racilis  prxceplum  Dci,  nt  iradilionem 
vcstram  servetis.  Tales  in  vanum  coliint  inc,  dicit 
Dominns  (Marc.  vii).  Vide  etiain  qnot  transgres- 
t^ores  constiiuat  decretum  Gregorii  uliinii  (Greg. 
Vil)  de  jejnnando  in  quarta  fcria  ct  sexla  usqiic 
kd  quinque  annos  in  consolationem  et  visitalioneni 


in  quibns  non  perrclitatur  veritas»  ui  de  dbservanilo 
silentio,  et  hujusmodi,  pariuiit  scrupulositatem  in 
conscienliis  piurimorum,  si  scilicet  non  observaia: 
consiiiuant  iransgrcssorein  ei  mintis  oliedientein , 
vel  non,  cuni  citra  tllas  possit  esse  salus.  Qiiacdafw 
eiiam  pra  muliiiudine,  gcnerant,  eas  tmplere  vo- 
kniibua,  fasfhliuni  et  accdinm,  cun^  scriptum  sit, 
quia  c^Malcdictns  oninis  qiii  facit  opus  Dei  negfigen- 
ler  (Jerem.  xlviii).  >  El  Hieronymus  :  Mcljus  csi 
unuui  psaliniini  cuin  biiaritate  meiitis  decantare, 
quam  cenlum  in  irislitia  el  acedia,  qiiia  hilariter 
psalientem  el  oranlem  diligitDeiis,non  ex  iristiiia^ 
vel  necessiiate.  Absii  igilur  cx  praccepto  multipli- 
care  Matuiinas,  psalmos  vel  preces,  nisi  adfuertt 


Ecclesiae  Jerosolymitanac;  de  jejunando  eliam  ad-  D  devotio!liem,qiiaedam  schisma  et  divisioiiemquam- 


ventum  Domini ,  quod  qnidam  intcrpreiaiilur  cssc 
pxhortationem ,  alii  consilium,  alii  dicuiit  ci  essc 
deifogalum  more  utcntium  in  contrariuin.  Vide 
etiam  quod  transgressorcs  constitnutit  dccreta  La- 
tcranen^is  cuiicilii  (lit.  i ,  .cap.  8),  nt  illud  de 
revocandis  decimis  a  manilMis  laicorum  sub  iiiler- 
minatione  anatbenialis;  el  illud  dc  beiicricio  cc- 
clesiastico  non  promitiendo  aiitcquam  vacaret,  in 
quibas  hodie  dispensatur  niilla  halata  mcinoria 
prsccedenlium  canoimin  (55,  q.  3,  Porro  duorum). 
Vide  [tns,  vidi]  eiiam  qiiomodo  illiid  sanclissimuin 
sacrainentum  Ecdesix^  scilicet  inalriinoniuin ,  pcr 


dam  unitatis  consiituunt,  ut  traditioiies  tradilae  su- 
per  diversis  inodis  cantandi,  psallendi,  et  Jegendi  in 
diversis  monasleriis,  et  clericorum  ecclesiis,  cnm 
nniliis  in  omnibus,  qiiantum  possumus,  servanda 
kii,  quae  est  vinculum  pacis  ecclesiasticae.  llcm  : 
Quicdain  tradiliones  impletae,  ut  de  cantandis  voca* 
libus  horis,  niiniam  pariunt  securiialem,  quasi  eas 
iniplcns,  minime  vcl  minus  tenealur  nd  realium  im- 
pietionem,  quse  sunt  seplem  opera  misericordiae , 
cum  scriptum  sil,  qnia  :  c  Ilacc  oportuit  facere,  et 
illa  non  omiltcre  (Ualih,  xxiii;  Luc.  xi.)iQuod  si  toc, 
vcl  illa  necesse  est  oniiiiere,  potius  hxc  oinitiantur. 


(1-2)  Sub  Alcxandro  III,  conc.  iii  occumenicum. 


«57 


\ERBUM  ABBREVIATUM. 


«:^8 


Pro  illis  eniin  omlssis  exprobrabilur nobis  in  jiHlicio,  A  pidiim :  qood  eiiam  abominalus  est  summiis  ponlifex. 


el  f  maledictus oninis, qui  non impleveiit omnia scri- 
pUinlibro  boc  (GaL  iii ;  Apoc.  i),  >  evangelico.  Sed  in 
fdeeaehordopsaiterio^l^M/.  xci),>in  canlico  Psalnii 
eipsaliiioCanlici.praecipimurlaudare  Dominum,  non 
teaiper  in  caniicoCantici,  vel  psalmo  Psalmi.  Al- 
lemandaenim  suni  bxc  et  pro  necessitate  rratrum, 
el  pro  fastidio  tollendo.  c  Psallas  i  igitur  c  spiritn, 
psallas  elnieute  (/  Cor.  xiv),>  noni  colans  culicein, 
filutiens  camelum  ^(Maufu  xxiii) ;  >  non  rclinqiias 
Spirilum  iiltera:  viviAcantem  propicr  traditionem , 
determinalionem  vel  remotam  alicujus  cxpositio- 
nem,  sedcum  Nicolaoeide  prope  adliaereas,  qui  ante 
oculos  menlis  semper  habebai  hoc  evangelicum  : 
c  Nisi  quis  renuiitiaverit  omnibus;  qu»  possidet. 


Iiem,  in  alia,  juratur  ne  quis  admiltat  dipensalio- 
nem,  vel  relaxalionem,  vel  augmenlum  roraneitalls 
suae  etiam  cum  pncceplo  domini  papsp,  et  volontaie 
capituli,  volentium  aiigere  pensionem  ejus,  et  ila 
abjurat  in  se  Heri  opera  pietatis  iii  ecclesia  illa.  Et 
ut  Ancm  traditionibus,  imo  increpationibus  earuni 
iinponamus,  fere  communis  est  iraditio  in  ecclesia, 
mullisque  periculosa,  quod  cum  institiiitur  et  inve- 
stitur  sacerdos  de  cura  animaruin,  jiiratur  ab  eo  se 
observaturum  omnia  jura  ct  pra^ccpla  majoruni 
praelatorum,  et  quod  ne<\suppriinct  vel  celabit,  si 
viderit  aliqiios  sibi  subditos  delinquentes,  litigantes, 
rixautes,  seque  propulsantes  in  cxmeterio,  vel  die 
feslo,  et  hujusmodi  (ex  quibus  potius  possit  biirsa 


iiofi,  »  etc*  (Lue.  xiv.)  Prxtcrea  nolandum  quasdam  3  cmungi,  quam  anima  salvari)  ;,sed  rcferet  ea  ad  110- 


iraditioneset  consuetiidines  periculosas  esse  super 
•acramentis  praestandis  a  canonizandis,  et  institiien- 
dis  SOS  ^"  ecclesiis.  Yerbi  caosa,  in  quadam  ec- 
clesia  juratur  a  canouizando ,  quod  pro  posse  siio  , 
et  secandum  graduni  et  ordinem  suuni  in  ccclesia 
exsequelurjustitiam  et  viudictam  prodaiunis  ct  lii- 
juriis  sibi  et  ecclesiae ,  vel  hominibus  ejus  illatis, 
qooJ  sacramentum  praeceps  est,  sicut  summus  ponti- 
fex  super  hoc  consultus  testalus  cst.  Quis  cnim 
ctiani  de  obsequendo  pro  posse  suo  Deo,  sine  prae* 
cipilio  juraret?Esttamenquoddam  pro  posse  necfes- 
sitatis  •  ad  quod  lenemur.  Unde  frustra  manus  ad 
Deuin  erigit,  qui  eas  pro  posse  ad  paupercs  non  ex- 
tendit.  Itcni,  in  alia  juratur  de  corta  summa  non  re 


liliam  majorum  praelatoruin  :  qiiod  juramentuni 
pluribus  scrupulum  peperit.  Yidetur  cnim  licituni 
cx  eo,  quod  sic  jurans  curam  aiiiniarum,  quani 
habel,  non  habet  nisi  a  superiore  prxlato  penden- 
tein.  209  Krgo  ei  judicio  ejus  ct  traditionibus  sla- 
tutis  ab  eo  de  ipsis  regendis,  videlur  essc  stamluui 
et  acquiescendum ;  sic  minori,  econtra,  sic  juraus 
iioc  inandatum  Domini  praelerii :  i  Si  peccavii  in  (e 
fraler  tiius,  vade  et  corripe  eum  inler  le  et  ipsum 
soluin;  si  te  audierit,  lucralus  cris  fratrcm  luuin 
(Matih.  xviii).  >  Hic  autem  statim  cogilur  dicere 
ccclcsiae.  llem,  sic  referens  liles  el  delicta  ad  qiia*- 
stores  palatii,  emunctores  et  depilatores,  semiiiaior 
crit  discordiae,  perdetque  aniinas  subditorum,eorum 


laxaiida  in  ablalis  ecclcii.-e  vel  hominum  illius,  ut  ^  odium  incurrens.  Item,  Mojses  inslituens  decanos, 

centuriones ,  et  quinquagenarios  ( Exod.  xviii  ; 
Deui.  1),  non  eos  astrinxit  jurameiito,  sed  eis  siiu« 
pliciter  praecepit,  ut  m.ijores  quxstiones,  ct  quas 
solvere  non  sufficerent,  referrent  ad  ipsiim.  Iieni, 
secundum  leges  nullusteneiur  accusare.  Item,  alia 
ratione  videinrhoc  sacramenlum  illicitum,  eoquod 
scilicet  plane  obviet  huic  mandato  Domini  :  c  Si 
recordatus  fueris  quia  frater  tuus  aliquid  habet 
adversum  le  (Matth.  v),  >  et  mandato  Apostoli,  qui 
ait :  c  Pacem  liabeiote  inter  vos(/  The$$.  v).  i  Quae 
pax  hodie  turbatur  et  rumpilurcupidiiatepraerato- 
rum  nou  patieniium  aliquos,  prius  inimicantes,  sibi 
reconciliari  gratis,  nisi  prius  scilicet  lacryinentur 


de  centum  libris,ceiilum  solidos  tantuin  essc  remit- 
tcndoi  spoliatori,  de  ccuiuin  solidis,quiuqiie  solidi, 
qiiodsacramentumconrniet  iniqiiitatem.  Piivateniih 
Juranteni  a  iiliertate  et  pietate  evangelica  :  i  Dimit- 
liie  et  dtmittetur  vobis  (Luc.  vi)  ;  >  et  a  consilio 
Apostoli  Implendo,  scilicet :  c  Non  oportci  servum 
Dei  iitigare  (//  Tiin.  11).  >  Qunrc,  etc,  si  licituin 
est  juretur  (/  Cor,  vi),  tainen  astringere  se  jura- 
nienSo,  periculosum  est  pro  casibus  emergendis;  ut 
pro  portione  roihi  debita,  nunquam  me  sic  obliga- 
rem.  Item,  in  alia  iuratur  de  hominibus  ecclcsiae , 
incendiarium,  furem,  homicidam,  convictum  vel 
confettum  extorrem  fleri,  exhaeredari  vel  etiam  ex-  - 


lerminari  a  flnibus  illiusEcclesiae,suspectum  debere  ^  rei  probursa  sua  emuncta  quam  pro  delicto.  Qiiod 


purgari  judicio  ignis  vel  aqua^;  ei  hocsacramen- 
tum  dialioUcam  continei  prjesuinptioiiem,  sicut  in 
Decreiali  testatus  esl  papa  Alexander  (forte  Alex. 
III).  liem,  in  aiia  ecclesia  juratur  de  ingcnuiute» 
et  servo  non  reeiplendo  in  ca ;  et  lioc  propter  servos 
ei  familiam  principis  amovendos,  pro  quibos  susce- 
ptis,  remissius  ageretur  contra  principem  maleli- 
eum  ;  sed  baec  ecclesia  modo  servos  illius  principis 
recipit,  et  alienos  ejusdem  condiiionis  magis  pro- 
bost  jurat.  se  non  recepturam.  Ecce  quam  difficile 
aboletor  viscosa  ei  inveterata  consuetudo.  licm,  in 
alia  ecclesia  joratur  de  non  suscipiendo  piguore, 
nisi  anreo  vel  argenteo,  pro  rebus  vel  damnis  eccle- 
*•{«  illatia,  ei  hoc  vanum  esi,  vel  frivolum,  vel  cu- 


patet  per  exemplum  puerorum,  qitorum  unus,  lu- 
dendo,  alium  sagitta  vulneravit  usqiie  ad  mortein. 
Quorum  Patres  (cumunus  eoruin,  scilicet,  Pater  In- 
terfectoris  dives  csset)  non  permissi  sunl  sibi  recon- 
ciliari  gratis.  Juramentum  autemlidium  vidoretur« 
quod  minor  juraret  se  exsecuiuriim  vices  majbris 
proposse  suo,  et  quod  nec  cclabit  jura  ejus  pro  pr»- 
prio  lucro  captando  in  minoribus,  et  quoii  enoriuia 
delicta,  ad  qua:  curanda  exigitur  inajor  mediciis, 
referel  ad  majorem.  Aposlolus  ctiain  oinncs  iradi- 
liones  praeternecessarias  saluti,  cvacuare  vide:urin 
II  ad  Cor.  cap.  viii  :  i  Non  quasi  hnperansdico  fleri 
a  vobis  gratiam  cl  communicationem  mintsterii  in 
sanctos,  ne  forie  inobcdiendo  transgrediamini ;  scd 


S39 


PETRI  CANTORIS 


flO 


ptr  aliormii  iolliciiudinem»   rt  ?esirae  chariuiii  A  ▼identiir,  ^iiijnxla  mores  eC  TolanUitem8naiii,illiiiii 


iiigenium  comprobans.  >  Itein,  Dominus  mitlens  ili 
•cipulos  praedicare  ait  illis  :  i  Inflrinos  cnraie,  etc. 
Gratit  accepistis,gralis(ialc.  Niliil  tulcritis  vobis- 
cnm ;  edentes  et  bibeiites,  qu.x  apiid  illos  sunt ;  et 
eiiin  digno  in  civiiate  roniieic  {Mauh,  x).»  Nonne  hui« 
doclriii»  Tidentnr  contraire  inslicutiones  datsp  de 
recipiendis  legatis  cum  tot  vel  tot  cqiiis,  ciiin  taiiia 
fjmilia,  de  cxactione  pastus  plurium  rurcuioriim  ? 
Eorum  ciiam,  qiix  non  <  sunt  ih  doino  >  uiaximo 
cnm  ibi  non  praedicent  nec  operentur  ;  Aposiolus 
CorinthHs  ctiain  prxdicans,el  niliil  ab  eis  accipiens, 
diiil  80  spoliasse  alias  ccclesias,  quae  ci  ioterim 
suinptus  oblatos  minislravero.  Noia  quod  spoliato- 
rcm  appellai  cliam  sumpius  modicos,  et  siiie  qui- 


levigantesexponunt.f  Jusiiis  autem,  eiex  Mt  Tiveni 
{Hebr,  x) ,  >  ait  :  i  Adhxsi  de  prope  testimonih 
tuis,  Domine  {PsaL  cxvin),  >  non  interponens  ^n- 
perfluam,  tcI  pravam  expositionem  et  voluntariam , 
quasi  repaguluin  inier  me  el  illa,  quo  miniis  per  ea 
f  currerem  viam  mandalorum  tuorum  {ibid.),  >  qim 
minns  ipsa  mihi  lucerent.  Nam  :  c  Lucerna  pedibus 
ineis  verbiim  tuum,  et  luinen  semitis  meis(fHif.).  > 
El  llicronyniiis  ait:  Nuilius  unquam  aucioHlale,  vel 
excmplo  perierritus,  alicni  pervcrsilaii,  vel  Scrl- 
phir?e  sacne  pravx  expositioni  conscnsi.  Et  pliilo- 
sophus  (Seneca) :  Siimina  malonimest,  qiiod  ad  ts- 
empla  nialorum  vivimus.Quid  igitur?  Svrnper  priiis 
legem  considercs  anieqiKim  exempluin  ctijnseiinqne 


bns  non  poicrnt  viverc^  Aposlolus  ergo  in  neccs-  ^  scqnarls,  ne  ofTeudas.  c  In  multis  enim  offeridiuiin 


sariiscexspoliavit  ccclesias  (//  Cor,  xi),  >  isii  in  su- 
perfluis  eas  cxcorianU 

210  CAPUT  LXXX. 

Cnntra  moUienUi  arcum  $acros  Scrtpturtc. 
Sicut  p^r  novarum  ttaditionum  aditivenlioncm 
fnandata  Dei  omittuniur,  sic  et  pcr  moHientes  el 
laxantcs  rigorem  sacrae  Scripturac.  Dominus  enim 
I  tetendit  arcum  suum  et  paravit  illum,  et  in  eo  pa- 
ravit  vasa  mortis  {VtaL  vii).  >  Levigantes  aulem  et 
reniitfenles  hunc  arcum,  quid  aliud  satagunt,  nisi 
«t  lex  divina  dc  sua  peudeat  interpretatione,  vol.m- 
tate,  moribus  ct  consueludine ,  cum  polins  hxc 
omnia  deilla  peudere  dcbercnt?  Unde  Dominus  vin- 


onincs  (Jn<;.iii).>eiiam  pra;lali»quoniin  vitadelieret 
-ehSi!  lcclioSll  suhditorum,etinferprelatio8acr9i 
Scripiurae  (Greg.,  A/ora/.,  1.  xxx).  £t  Drusin  ps.ilmo 
XXI :  c  Faclum  estcorineum,  >  seercium  Scriplurae, 
in  qtia  est  voluntasmca,  c  sicutccra  iiqiiescensiu 
niedio  ventris  mci,  >  id  cst,  mollibits  et  efleminatis 
liqnescii  et  evanescit. 

Quia  juxta  voluiitatcm  siiam  vivere  cnpicntea, 
eam  prava  et  molli  expositione  adniliilanl,  et  ev»- 
nesccre  faciunt,  cum  c  velum  templi  scissum  sit 
{Hiarc.  xv),  >  ut  etiam  inflrmis  Sancta  apparcint, 
si  dilexerint,  si  ociilos  iii  cQclum  levaveriiit;  noR 
^  statucntcs  declinnre  ociilos  siios  iu  terram  {P$aL 


lori  pnccipii,   ut  sit  i  consenlicns  advcrsario  suo  C  xvi) ;  •  et  Isai»  i  :  c  Caiipones  lui  miscent  aquam 


(Matlh^  v),  >  non  innitalnr,  vel  scqnatiir  volnntn- 
tem  suain,  seil  adversariuni.  Conira  hujiismodi  lio- 
mines  solalium  stulliiine  suac  qua^rcntes,  ait  Augu- 
stinus  {in  p»ai.  cxvjii,  165,  concione  31)  super  irium 
lociun  :  «  Pax  mulia  diligentibus  legem  tiiain,  ct 
non  est  illisscandaluin  ;>  ncc  ipsi  scaiidalizant,  rec 
srandalixantur,  vcl  ipsa  lex  noncst  illis  scandalusn, 
qiiia  qiii  legem  diligit,si  quid  in  ea  inlelligit,  hono- 
nit,et  quod  absunlesonare  videliir,Ju(Iicat  magnnm 
ei  se  nescire.  Legem  ergo  sequitur  poiius  qnain  cii- 
jusciNique  magui  viri  exempluin,  ne  videns  euin 
s(*andalo  oflendi ,  scandalizetor  et  ipse,  quod  non 
'c;venit  seqiienti  legcm.  In  casibus,  et  humanis  ne- 


vino.  I  llieronyHfiiis :  Qni  praecepta  sacrae  ScriptURe, 
quibus  dcbel  aiitliioros  corrigcre,  ad  eonim  volun- 
taiein  emollil,  siio  sensu  iministo,  vinum  corrum- 
pit.  Uiidc  idcin  :  c  Yinuin  suum,  >  id  ehl  pura  el 
■siiicera  vcritas  in  sacra  Scriptura  coiilcnta,  c  mlslum 
cst  aqua,  >  prava  cxpositione  corrumpenie  et  mol* 
licntc  rigorom  sncrse  Scriplurae  insipidiiate  sua. 
«  Argeiitiim,  >  cloqnii  luif  c  versom  est  in  scoriam; 
mutaius  esl  color  ejus  optimus  {Thren.'  iv)  >  propter 
vos  pictores  cl  argentarios,  qui  cum  lucidi  ei  ar- 
gentei  esse  deberent,  versi  sunl  in  luteos  et  sordi- 
dos  et  flctos,  voluntatem  suam  in  mero  sacrae  Scri- 
ptiirae  sequcntes ,  non  Dei.  Marlinus  videns  ovem 


goliis  sequenda  sunt  exeinpla  prudentum  ;  in  via  «1  tonsam  :  Hsec,  inquit,  iinplevil  praeceptam  CTange- 


vero  fldei,  vitas  et  moruro  imitanda,  etatlendenda 
«st  potius  regoia  et  forma  vlvendi  et  credendi  sufli* 
cienter  praescripla  a  Domino ;  qui  c  verba  ejus  spi« 
Tiliia  el  vita  sunt  (Joan.  vi) ;  sermo  ejus  vivus  esl 
ei  efficax  {Hebr.  i%);  praeceptom  ejus  locidum  illii- 
niinanso€ulos(P<(i/.  xviii);  fidelia  omuia  mandata 
ejii%  (P<a/.  cx),  >  niillo  mcndacio,  vel  prava  exposi- 
tioneVariata:cCouflrmata  in  sacculum  Hseculir(t6i</.), 
non  incassnm  roissa,  ot  verba  htimana,  qux  ad 
iibitum  nosirum  mutari,  vel  inlerpreiari  possunt. 
c  Qui  autem  limet  Domiuum,  iii  niandaiis  ejiis  volct 
n\nm{P$(iL  cxi) ;  c  ut  inagis  cis  innilatnr  i|uam  vo- 
liniiati  siix ;  non  judicans  ea  diffi.  ilin  impleri,  siciit 
Mahuiiicui8,i|ni  arcuin  Domiui  rclaxavit.  Cui  siniih^s 


licum  :  c  Qiii  habcl  dnas  tunicas,  dei  iiiiam  non 
liabenti  {Luc.  iii).  >  Cui  supcrerogans  dimldiaTil  el 
chlamydem.  Quomodo  autcin  c  consentll  adversario 
suo,  >  id  est  sacrx  Scripturae,  quae  advcrsalar  canii 
et  sensualitali  liominis,  docens  eum  c  viam  man- 
datonim  Dei  {Matth,  v),  >  et  in  illls  ambnlare,  qiil 
c  niandata  ipsa,  conflrmata  in  sseculum  saculi  {P$al 
cx),  >  dicit  esse  tcmporalia,  localia,  personalia.;  el 
prxcepta  et.consilia  addens  et  snbtrabens,  interpre* 
laus  et  exponens  ad  voluntatem  el  libitam  suam. 
Tales,  inquam,  grnviter  peccant,  qoia  -i  os  Domini 
non,  >  sane  et  sincere,  c  inlerroganl  (ios.  ix).  > 
Qni  ob  hoc  solum  quod  mandaia  Dei  iioiunl  implere 
opere,  laborant  nimis  in  expositiofie  ^onim.  Ihpre- 


111 


VF.RDUM  ABBRETIATUM. 


M 


trcuiii  auiem  eat  dicere,  et    lerribilius  did  qunm  A  perreciioun  moralium»  ut  iinperfecta  perAelautur. 


verios,  quia  verlus  dicia  suiil,  quam  terribili^is. 
Sanciis  quippe  majoris  curan  esl  iniegritas  el  veri^ 
tas  sensuum,  quam  iiitegriias  ei  composilio  verbo- 
ruii).  Econlra  philosoplio,  inaxiine  aiiteui  nobis  ob- 
jtci  polest,  cum  iticainus  oninia  esse  in  liicc,  ei 
aperta  in  docirina  Chrisli,  cur  sic  a  S|tirilu  vivili- 
caDle,  et  litlera  evangciica  plana  ri^cesseritniis,  ex- 
pouendo  et  allegorizando  inagis  quain  hniani  n  lil- 
teri  oecidente?  (//  Cor.  iii.)  lu  sexio  libro  ccclo- 
siastic»  Hihtoriae  cap.  3  (  Eusebii  C;csarieiisik) , 
hffitur  de  Origene  quia  iierfertaiii  dor.trinain  et 
coosummatam  habuit  vitain,  adco  ul  de  co  possrl 
vere  dici :  llic  est,  qui  sicut  vivit  loquiiur,  et  ut 
loquitur  vivii.  Et  qiiale  esl  verbuiu  ojus,  talis  est 


c  Qiii  crgo  solvcrit,  scilicet,  non  iinpleverit  t  uuuni 
ex  niandalis  istis  niinimis,  et  docucril  sichoinincs, » 
scilieci  solvere*excmplo,  vel  verbo,  et  exposiftone 
arcuin  Doinini  rcmitiente  et  niollicnte,  c  miuiiuus 
voe^ibilur  in  rcgno  coeloriim  (ibid,),  despectissimos 
et  stuiius.  iino  nulliis  est  in  Ecelesia  sanctorum. 
Pro  nullo  ropuiainr,  in  Ecclcsia  triumphanli,  vel 
iiiiliianti.  t  Qui  autcm  Tcccrit  ct  docueril,  i  scilicet 
iinplere  legem,  inaxiino  in  inandalis  minimis,  c  hic 
magniis,  >  iino  inaxinius  t  vocubitur  in  regno  CQ>- 
loruin,  >  licct  in  prai^seiili  abjcctus  et  viiis.  ParTiia 
oigoest,  qui  solvii  el  boc  doeet  solvere;  iniuiinus 
qiii  solvit  et  hoc  doccl ;  inngmis  qui  non  solvii,  et 
si  hoc  non  doeueril ;  maxiiniis,  iion  solvit,  ctdocct 


viu;  et  qualis  vita,  tale  verbuin;  qui  voces  el  inan-  B  ,ion  solverc.  Tiinens  igitur  Deiiin  omnia  praecepu 


data  Salvaloris  ad  lilieram  el  sincerc,  sieut  iradiia 
•uni,  asseril  esse  obsorvanda,  prxcippe  illa  duo 
Mndala  :  c  Qui  habet  diias  tunicas,  det  unam  non 
habenti  {Lne.  iii).  i  Et :  c  Nihil  solliciti  sitis  de 
crastiiio  (Maiih.  vi).  i  lliijus  eiiam  diseipuliisBasi- 
lides,  sicut  ihi  legitnr,  cuin  traheretur  in  caiisain, 
ei  ab  iH>  expeteretur  jtiranientuin,  ail  (cap.  B.jux.a 
dia,  RufiM)  :  Chrisliinus  suin.  Absit  ut  juiem! 
Christiano  enim  non  licei  oniiiino  jurare,  nisi  pro 
bis  qus  ad  salutem  pertiiient;  ui  cuin  pigri  sunl 
aiidiiores  et  218  innruii,  minusqiie  volunt  acquie- 
scere  his  qiiae  dicuntur.  spectanlibus  ad  saluieni. 
Sic  et  Paulus  juravit,  non  pro]  re  vili  el  terrena. 


usque  ad  apicem  implet,  ctiam  cousilia,  si  in  ne- 
cessiiate  voti  ruerint,  scieus  se  reddilurum  rationem 
de  solulione  eorum  usquc  ad  verbum  otiosum.  Quod 
si  de  verbo  otioso  retldituri  sumus  rationem,  qnanto 
magis  de'olioso  el  superfliio  vestiiu,  de  otiosa  do- 
ctriua,  et  hujusmodi?  Addit  etiam  Domintis  :  c  Dico 
niiiein  vobis,  quod  nisi  abundaverit  jostitia  Tcstrai 
|)lijsquain  Scribarum  ci  Pharisiporum  i  (non  dico 
dc  putaiiva  eorum  jusiitia,  vel  cliam  Hgurata»  sed 
niorali  ct  s|)irituali  eos  jiistificanie,  ut  etiam  additt 
in  Evnngclio,  ad  perfectionein  impieatis).  c  non  in« 
traliiiis  in  reguuin  coDlorum  (i/a///i.  v).  i  VerW 
graiia  :  c  Audistis  quin  dietuin  csl  aniiquis  :  Non 


Eliam  sic  enervantcs  arcuin  Doinini,  cogunl  eum  ^  occidcs;  qui  aulem  occidcrit,  reiis  erit    judioio. 


qiiasi  meodacem  esse,  cuin  dixeril  :  c  Intrate  per 
sngusiam  portam,  quia  arcta  via  est,  qiias  ducit  ad 
vitam  {Matih,  vii).  i  Hanc  igitur  portam  non  inve- 
uiuiiis»  vel  si  invenimus  eain»  superflua  expositione 
|)Otius  quam  aniore  adeo  dilatavinius,  quod  jam 
augustias  non  habeat,  ut  sic  inlreinus  per  latam 
p.oriain,  non  per  angiistam.  &laxiiniiin  autem  hujus« 
ccmodi  hoininibus,  itno  oniuibus  nobis,  debet  in- 
ciiiere  liniorein  verbum  Doinini  npud  Mniihvuiu, 
cap.  v:  c  Nohte,  ir.quil,  pnlnre  quod  vcnl  solvere,! 
id  esl  non  implere,^  c  legem,  nul  propheias.  Non 
veiii  solvere,  sed  adiinplcre,  >  cl  quoad  veritntem 
praediclorum  de  me,  a  lege  ei  a  prophetis,  cl  quoad 
signifiestionem  figurarum  ci  cxremonialium,   et 


Ego  aulein  dieo  vobis,  i  plus  imponendo,  scilicel 
non  irasei ;  213 Mt»^  omuis  qui  irnsciiur  fratri  sus, 
rcus  crlt  judicio  (ibid,),  i  Si  ergo  irascefis  peccato 
ejus,  vel  ipsi  per  priinos  motus,  caveas  ne  judicium 
amplius  irasccndo ,  quam  decot,  incurras.  Addlt 
etiam  quod  c  qui  dixerit  fratri  suo,  raca,  i  intcr- 
jeciionem,  indignationem  mentis  exprimentem  ad- 
versus  euin  proiulcril,  cl  nulu,  vel  signo,  vel  ver- 
bulo  Ixscrit  el  moveril,  c  rcus  erit  concilio.  i 
Quanto  magis  qui  majora  praccepta  enervando  docet 
solvere?  i  Qui  auiein  dixerit  fralri,  fatue,  iGlosss : 
Usque  ad  convicia,  opprobria,  verba  coniumeliosa, 
specialia  et  alia  determinata  processeril  usque  ad 
furorcm  mcntis,  non  lantum  siguuin,  c  reus  eril 


quaad  impleiionem  mandatoriim.  Nec  dico  implere  f>  {;ehennap,  iquasi  jnm  judicalus  esl.  Item  in  Joniine, 


taiituip»  sed  c  adimplere  i  pcrfecte,  scilicet  implere 
in  me»  et  in  roembris  :  r  Anion  quippe  dico  vobis  : 
donec  transeat  coelum  ct  terrn  (ibid.),  aiiiequam, 
de  bae  routabili  forma,  niuientur  in  iminiiiabilltu- 
tem«  i  ioUunum  i  miniinum  inandalum,  iit  de  non 
irascendo  fratri,  de  non  dicendo  ei,  c  raca,  i  vel 
c  fatae»  ide  subveniendo  ei,  eiiam  in  asino  ejus  sub- 
kvoodo ;  de  noo  vestiendo  mollibus,  de  non  domi» 
nando  proximis,  et  hujusmodi.  c  Aut  unus  apex  ;  i 
miotmiilum  mandatum,  sive  miuima  alicujus  prae- 
oepti  psrticub,  c  non  praeteribit  a  lege,donec  omnia 
isnt;  >  iion  reroanebit,  quin  impleantur  in  me  ca- 
pite»  vel  io  corpore;  in  exhibitione  veritalis  figa- 
rarufli,  in  apiriiusli  impietlone  mandatoromy  et  in 


cnp.  v:  c  Si  litleris  Moysi  non  creditis,  qiiomochi 
verbis  meis  credetis?  >  Qunsi  diceret :  Si  qiiae  lcgis 
sunl  non  implctis  spirilualiier,  quomodo  ca,  qnm 
CYnngeliea  suiil  prxcepta,  implebitis?  Uiide  Augu- 
stiuus  super  illum  locum  :  Ex  hoc  coUigittir  qnod 
qiii  legis  pr;ecepia,  qiia:  cxleriora  sunl,  implero 
negligii,  evangclica,  quae  pcrfectiora  sunt  el  subl!- 
liora,  multo  niinus  inrH)lere  valcbit.  Item  :  c  Os 
meuin  loquetur  sapientiam,  i  de  flde,  c  cl  meditalio 
cordis  mei.prudcnliam  (P$al,  xLViii),  i  de  bonis 
moribus. 

Diio  enim  sunl  necessaria  ad  salutem  :  Via  fldei 
et  lux  morum.  Si  crgo  paruin  devianiem  a  flde  vo- 
camus  hsertticum,  et  increpamus,  diceutes  euni  non 


2iS  PETRl  CANTORIS  fU 

esse  itt  via,  sc(f  extr;i;q*iareel  similiter  recedeniem  A  ptam  {Deul,  xiv).  Itapina  enim  cst  qnxeiinqne  iii« 


in  modrco  a  liice  morarmm  pnrceptomm  noii  argiii- 
inus,  olijicienles  ci,  qiioil  jiim  non  srl  in  luce,  scd 
lenebris ;  non  sobrius,  sed  ebrius,  sobrielaiem  vitse 
exceirens  ?  Cum  eliain  fliles  ex  quibiisdam  eellulis^ 
parTis  locis,  scilicet  sacrx  Scripturae,  ei  siib  obscu- 
ris  sit  eliciia,  in  qnaniin  ccllukiriim  exposiiiono 
deviarelorde  facili,  siulitcr  ndilendo,  vel  nimuendo, 
yel  remitlendo,  quam  nobis  slntulum  est  et  exposi- 
inin  a  sanctis  exponereniur  et  iuterprelapcntor,  cur 
in  luce  mj)rum  stinililer  necessaria  saluli  nobisque 
tradita  in  bice  cl  nianiCestatione  vtrborum,  licei 
nobis  siiie  errore  noiabili  aflerre  nosirani  exposi- 
tioncm,  quaiiterruiique  eani  remittentein  et  obscu- 
raiilf  m,  tenoreque  siio   privantem  ?  Verbi  causa : 


JHjta  deientio  rei  alien.T.  Unde  Tobias  (cap.  n)  iHnm 
lociffn  exponens  :  <  Filll  sanelorum  »umuii;    ims 
licet  nobis  edere,  ve^  Uingere  de  fnrro.  t  QmiiiKHfo 
igitur  talNas  et  exactiones  racimos  ?  Ve^  si  t:^Rieinii«^ 
praebere  alieui  oecasionem,  vef  opporiunilatem  Ibiv  . 
iiicandi,  cur  non  magrs  horresciiuNs  noii  lantmif  ^ 
oecasionem  rapieodi,    iino  ininisterium  nostruai^ 
prxbere  alicui  f  Non  swH  a  nobis  fcicieiidn  mittoni ' 
mala,  ne  »li^  fackint  inajora.  hem  Apostoliit  ttCtigr» 
X  :  f  in  facie,  %  dtim  prxsens  snniv  i  videor  rM» 
buniilis,  >  non  aspere  corripiende  :  i  Absens  mIm 
coiifldo  in  vobis,  >  ui  diciiis,  conflilenter-ei  nspm 
vos  pcr  episiolas  redargnens,  qiiasi  »pe  qtuetmo  ' 
aUectus,  voi  timore  coactus,  efTemiiiein  el  noHiain 


I  Ego  et  Paler  unum  suinus  Uoan.  x).  >  AiigustH  q  »icuin  Domini  praesens,  sed  non  est  iia.  Sicul  enim 


iius  (tr.  6,  in  jQannemy:  Vide  ex  ciijusinodi  favo 
inel  fldei  sit  cxpressnni,  et  quibus  motibus  doclrina, 
Jn  boc  quod  ait :  c  Ggo  ei  Pater  uiium  sumus,  >  con- 
funditur  Sabellius  :  iii  hoc  quod  unum,  Anus»  ul  ila 
viieiiius  ei  Scyllani  Sabeliii,  ei  Cbarybdira  Arii.  Sl 
aiitcin  jnxta  biijusmodi  loci  exposiiioncm,  exponeres 
illujn  locum  : «  Rogo,  Paier,  ui  sint  unuin,  sicut  et 
nos  unum  sunius  (JotuK  xvii),  >  unjlate  scilicei, 
cum  iili  unione  jain  bxresiin  damiialam  inciirreres  : 
i|!U0(l  no  flat,  a  slrata  et  aiiLiqua  exposiiione  noii 
recedas.  Uem :  Ex  hac  celliila  verboriim  :  c  lioc  esi 
corpus  meum  {JUallh.  xxvi),  >  elicUiir  fldes  de  cor- 
pure  Cbrisli  babiUi,  st  lioc,  ui  Manicliaeus  exponens, 
siiJicct  c  hoc  csl  Cfr,)us  nicuin,  >  id  esi  quxdum 


absens,  ila  ei  praesens  eorripio.  Iieni :  Conlra 
eunucbos  el.effeniNiatos,  ennuchizantes  (piod  viriio 
et  robiisiiiin  est  in  arcu  Domini,  invehil  lcaiMy  caj^ 
»1,  dicens- :  c  Auferaro  a  vobis  virum  forlrm  el 
prudcnbem  ni^rstici  elo(|uii,  el  dabo  vobit  pnerot 
principes,  et  effeminati  dominaboniur  vobis.  >  Qiii, 
utinain  sacne  Scrlpturx  non  dominarenlur»  soJ  per* 
iniiierent  earo  libere  currere,  in  gcavUaie  el  niuiu- 
ritale  sua.    . 

kem  proplieta  :  c  Vae  illis  qui  affernnlslaterasdolo- 
sas(JltcA.  iv).  >llem  Saloinon  Parabolarmn  cap.  xx: 
c  Slaiera  et  siatera,poiidus  et  poHdiM, utpumque  etl 
aboiniiialioapud  Deum.  >  Slateram  injustam  kabeiH 
pessimi  ponderaiores  et  exisiimatoret  f^ctlorum. 


vrprsoenlalio  ci  r|ior  s  inci,  ei  noii  alind;  vel  ialiuiic  C  Qiiod  sunt  tale&ex  eo  accidil,  quod  ignorenl  sacram 


inodum  aliier  e.ipoiieiido,  qunni  teueat  fldes  <  aiha* 
lica,  siatiin  deviares.  Ita  vii!eiur  esse  hi  niandatis 
niorum,  quse  qtiidein  facilia  siiiii,  ei  niiiia  evposi- 
lioiie  indigent,  si  iinplcruntiir  in  opere,  qux  eiiani 
impleri  debere,  quasi  de  acticiilis  fldei  est.  Fides 
«nim  est,  qiii;i  flt  quod  dicilur.  214  ^  AugusLinus 
siiper  illum  locuiii ;  c  Credidi,  propter  qtiod  lociilus 
siim  {Psal  cxt),  >  ait  (ep.  19,  c.  2,et  lib.  De  menda^ 
cio) :  Fidelis  servus  fst,  qnl  quod  accepil,  iinpen- 
dU  et  hicralur,  qui  scilicei  loqiijlur  ei  operalur  ve- 
citatem,  quaiu  credil,  ut  i.sle,  qui  ail :  c  Credidi 
propier  quud  liicuiuss<iin.  >  Qni  non  lanlum  credidit 
cseiera  quac  fldcs  exigil  articulo  fldci,  sed  ei.simiil 


Scripiuram,  vel  ejus  rigorem  leniunt,  habenles  sia^ 
leramet  staleram,  €»11  quibusdain  criniina  e«ag- 
gereiit  et  aggravent,  aliis  kvigenl  el  demnlceaiiu 
Staieram  dolosam  habcni  niaxiroe  adulatores  anlici» 
qui  sicui. 

JOiomulida!  saturi  divina  peemata  narrant. 

^Paasiiis,  sai.  f.) 
Et  prhicipfts  ei  majores  infatuani,  dieeiites  eos  noo 
teiieri  ad  omnia  pneccpta  Domini,  sedposse  dispeti- 
sari  cura  eis  propier  generis  sui  nobiiiiaiem,  digni* 
tatem,famam  popularen^ne  decrescat,el  biijusmocli. 
Ei  215  ii^  hujusniodihomines  niagis  ridkulos  pet 
exciiipla  ostendam,  aiidi  verbiini  cujiisdam  ferenlis 


cnroiiliscrodi(!it,  qiiodprxmiumdeberetexspectare -^personanv  miiUaruiu  facierum.  Puiabain,  in^il, 
vel  sperare,  loqiicndo,  operando,  ei  quain  |KBiiam  cpiod  cum  periculose  iji  inflrmilate  laborarem» qood 
ticendo»  vel  mandata  oiuiilendo.  Item  (cap.  20  in 
Biai.  cxv)  :  Yide  quanio  dclectii  ei  solIicUudine 
populus  ille  impleverit  flguraiia,  ul  Daniel  abstinens 


a  cibis  gentilium  {Dan.  1),  Machabxi  a  suilla  usque 
ad  effiisionem  sanguinis  (//  Machab,  vii).  Qiianlo  igi* 
tur  in^jori  cura  spiriiuaiia  sunt  implenda,  si  tantiim 
babuit  Judaeus  dclecluin  et  sollicitudinem  in  littera 
occidenle  implcnda?  Quanlo  majorem  oportel  le 
babere  in  Spiriiu  viviflcanie?  Si  ergo  audis  Jodxo 
porcinam  prohiberi,  intellige  ct  tibi  gaslilmargiam, 
omnemquc  immundiiiain  ei  ebrietatem  inhiberi.  Si 
illi  accipilrem,  milvum,  ct  hiijusniodi  rapacia  ani- 
uialin,  intcllige  et  tibi  rapinam  omncm  essc  adem- 


kintiis  praelatus  el  litteraliis,  audiens  confessioiiom 
meaiii,  mibi  injungeret  renunliare  oiunibiis  dignila- 
iibus  roeis,  pr»terqiiam  uni,  %  cum  meierom,  obi 
non  seminavi,  el  colUgerem,.  iibi  nen  sparsi,  »  nee 
niinisirav:.  ipse  irero  lioc  sub  siientio  praleriens, 
pro  deliclis  laniura  juventutis  mc»,  ei  quibuadsn» 
niitioribus  CFiminibus  ine  corripiiii,  el  saiisfaciio-^ 
nein,  si  liberarer,  esse  agendam  iojunxll. 

Alius  etiaro  [ms,  vero].  noii  virgo^  asserebaisa 
malle  centies  peccasse  in  Spiritnm  sancliMii,  dum 
lamen  poeniiiiissei,  qiiani  scmel  incidisse  m  lobri- 
ciim  camis.  Aliiis  se  inalle  liabere  quatuor  concu-> 
binas,  qoam  qiatiior  archidiaconatus.  Alius  eeonr 


Sio 


VEUUUJil  AUBIiEVIATUM. 


M 


Irario.  Uiiii  alliis,  noii  virgo»  se  malle  cenlies  a  lu-  A  vel  miiiiis  boniiiii  majus  boiium,  majore  bono,  uii- 


lirico  rarnis  altsiiiiuisse  cx  Vona  gloria,  el  sic  ceu- 
Ues  pcrcasse  morlaliler,  qiiain  semcl  incidisse  ia 
lihKU  sicqiie  : 

Dmm  vilanl  stuUi  vilift,  in  contraria  enrrunt , 

(IIORATICS.) 

E^ccl  Tirgiiiilas  maxime  comiiiciulabilis  sit,  similitcr 
tt  coiilineiilia.  Virgiiies   cnim    angMliciB   conversa- 
lioni  Ticinanlur,  sicquc  cx  niolliiie  biijiis  arcns,  cl 
ijgnorantia,  provenil  indisiinciio   boni    ad    majus 
ionam,  mali  ad  majus.  qiiod  noii   csl  mediocrilcr 
trmre.  Liccl  auieni  pcccala  non  sinl  Icviganda,  ni- 
hilominas  tamcn   pccnilcniix  ail)ilrari;c  siiiK.  Sic 
«iiicra  ea  leviganlcs,  sTpeciiiniia  minora,  qiiia  sci- 
licel  Yisibilia,  ul   lubrictnn  carnis,  el   bujusinodi, 
pr»rcrnntinajoribus,  quia    invi.sibilia  el  ideo  perir 
culosiora.  Alii^  econlrario  leclius  inlueules  pro  bac 
iiidiscrciione  criminumcl  niolliliti.  Quidaui  di:  laico 
nplore  elsemiclcrico  fecil  arcliidiaconum,  diccns 
qnod   faclus  arcbidiaconns   non  rapcrel,  scd  juslc 
vivcrel ;  lamen  quod   vispillo  facii,  fcccral  el  nic- 
dicas.  El  bic  quod  vispillo  el  raptor  fccil,  facit  ar- 
rhidiaconus,   de  vispillone    faclus   inajor   vispillo. 
ttem   coiUra  hujusmodi  pcssinios   inlerprcies  ail 
l^aias,  cap.  v  :  c  V;e  qui  dicilis  inaluni  bonum,  ei 
bonuni  innluin,i  perscienliam  cl  ignoranliam  crasr 
sani,  qnx  sequipollot  crruri,   c  ponciitcs    tenebras 
lucem,   el  luccni   fcnebras,    poncnlcs   ainarum  iu 
dulcc«  el   dulce  in  amannn.  i    Hicronyinus  super 


liora  posiponenles   miniis  utilibus,   cumdicalHio» 
ronynius  :  Quia  non  modicus  crror  esl  praeponero 
minus  bonum  majori  bono,  el  digniori  vel  uliliori. 
Muiatio  enim  ordinis  meritorum  irrital  formam  el 
inutai.  Simililcr  :  c  Yac  illis,  i  qui  dicunl   majus 
maluin  ininus  malum  minori  malo,  vel  roinus  ma- 
lum  majus  maluin,  non  dico  simpliciter,  sed  coni- 
paralionc  et  respeclu   majoris   mali.  So^pe   eiiini 
peccata  nggravanuis,   ut  lioino  ca   inagis  cavcal, 
vel  si  ea  pcrpelravcril,   magis  iii  se  puniat.   Item 
psalmus  cxviii,   sub  liticra  Job  :  c  Da  mibi  inte|le- 
ciuni,  ut  discam  mandala  lua.i  Glossa  :  Quain  alle 
siiil  inlelligcnda  inandaia.Itcin  Apocalypsis  ullimo: 
c  Si  quis  Mpposucrit  ad  b:cc,  i   tradiliones  inultles 
"  vcl  pravas,  et  molles  cxposiiioncs  addendo,  >  ap- 
ponct  Deus  supcr  eum  plagas  scriptas  in  libro  boc. 
Et   si  quis  diminuerit  i   sublrabendo,   vd   rigorem 
arcus  liujus  levigando,  cauferel  Deus  partem  ejus 
dc  libio  vilai  (Ajtoc,  xxii).i  liem  Deut.,  c.  xxxi ;  ct 
c.  IV  cl  XII ;  Act.  apost,  c.  iu ;  ilcm  Ezcch.,  c.  xxxiii ; 
Paiab.,  c.  XXX ;  Episl.  ad  Gal.  i :  f  Si  Angelus  aliud,* 
elc.  Ecclesiastes,  c.  xii. 

CAPUT  LXXXI. 

Contra  pigros, 

Enervanlibus   arcum  sacrae  Scripiurac,  peccato- 

rumqiie    pessimis    pondcratoribus,  adjuncla  est  el 

collaclaiiea  pigrilia,    ob  quam  nec   leditaiil,   ncc 

perscrutanliir  pacrain  Scripluram.   Pigriiia   maxi- 


bunc  locuin  :  Omnis  verilas    dulcis  csl   in   se,  et  ^  ,||„„)   cst  peccaliim.   Quod  accnsans   Salomon   iit 


booiSf  etsi  non  inalis;  quibus,  c  vcriias  odiuin 
parit  (Teiient.  in  Andria),  qui  bono  Oilorc  moriun- 
tur,  failsitas  auiem  amara.  Cavcndum  igitur  nobis 
esl  siHnniopere,  ne  pro  verilaie  seqiiamur  meiid:i- 
cittui,  pro  lucc  teitebras,  pro  dulci  amaruin.  c  Vi- 
daitur  >  eniin  c  qiixdam  viac  rccle  cl  i  jusiissiina*, 
cnovissiina  tamen  earuni  ducunl  iii  infoniuni  (Pion. 
xvi).  Esi  ciilm  juslus  qui  pcril  in  justiiia  sua. 
Noli  nimis  csse  juilus  (Eccle,  vii).  i  Ul  ergo  boc 
maiediciiim  iion  incurrannis,  c  iicc  ad  dcxtram, 
licc  ad  sinislram  dcciinonius  (Deul,  v).i  Aqiiila 
aulein  signifiranlius  iran>iulil :  c  yx  illis  qui  dt- 
lUDl  indlo,   bonus  cs;  vcl  bono,  malus  cs    (iliE- 

BOaTllUS).  I 


Provcibiis,  eap.  vi.  ait :  c  Usquequo,  pigcr,  dorinis? 
Qiiaiido  coiisurgcs  ex  souino  luo?  i  C:«p.  i  :  c  Ms- 
iius  in  niaiiu  non  ost  innocens.i  Idcni.  cap.  xii  : 
•  QuiopiTalur  lerram  suam,  salurabitur  panibus  > 
niul:ipli(  ibus  :  c  qiii  antcm  seclalur  oliuin,  stultis- 
siinus  csMltem.cap.  xn  :  Manus  reraissa,  lributi8> 
p<;ccali  c  sorviel.  I  llcin,  cap.  xiii  :  c  1'iger  vull  et 
non  vull  I  opcrari,elbiijusinodi,quia  inconslaiiscst 
in  omnibus  viis  suis.  Iiein,  cap.  xv  ;  c  Iler  pigro- 
ruui,  quasi  sepcs  spinarnin,!  quia  claudunt  et  sc- 
piunl  eum,  ct  pungiitit  nc  bcne  operetiir.  Idem, 
cap.  xviii:  4  Pigruin  dcjicil  liinori  a  bono  operc  : 
I  iwniina;  aulcin  effeminalorum  csuricnl.  Qui  mollis 
ct  dissoliilus  esl  in  onini  opere  suo,  similis  esl  opcra 


Scicnlcr  inielligc.   Ignjiraniia  cniin   liabiia    circa  D  gua  dissipanti.i  Unde  in    scquenli  cnpitulo  :  c  Pi- 


pcrsonain  vcl  fuctuin,  excusat,  iion  auicin  circa 
)«s.  Jus  cniin  divinuni  dcbet  essc  iii  plaiio  et  in 
lucc  scicnliic.  Quid  igilur  vel  quoinodo  judicandum 
de  sublilibus  rclibus  SUnoni;!!,  inorosae  ctiaiu  de- 
Icctaiionis?  ^uuquid  eril  va;  cilli,  qui  i  in  bis  cdicil 
lonum  iiialuui  (/iu.  v),  i  216  "^^^  ditDcile  disccr-. 
uilur  inlcr  boiiuni  et  malum?  Hieronymus  :  Diflicilo 
lavcuius  nialetliclum,  eo  quod  de  facili  malis  adu- 
lemur  propier  corimi  polcnliam,  et  bonos  conteni- 
lumus^propler  eoruin  iuopiam. 

llcm  :  Procedciiduin  ex  bac  auclorilaie  :  c  Vaj 
illis,  qui  dicunt  bonum  inaluin,i  elc.  Similiier  vae 
iUis»  qni  diCunl,  per  scientiam  vet  crassam  igno- 
Muliam,  majus  bonuin  minus  bonuiu,  ininore  bono ; 


grcdo  iminillil  soporein,  ct  anima  dissoiiita  csuriet> 
\oIupiates.  Iiein,  cap.  ix  :  cPigcr  propler  frigiis 
arare  noluil,  i  id  esi  Dco  servire,  menilicabit  ergo 
ajslaic,!  scilicet  in  dic  judicii,  et  c  nou  dabilur  ci  > 
requies.  Ilcni,  cap.  xxi  :  c  Desideria  occiduni  217 
pigrum  :  Noluerunienim  quidpiam  manusejus  opc- 
rari.i  Unde  :  c  Oinnis  oiiosus  >  *  vivit  in  dcsideriis 
animae  suae  ( Prov.  xiii,  4,  juxla  LXX).  Unde  ci 
poela : 

Qutcritur  JSgijtthus  quare  sil  factus  aditUer^ 
In  promptu  causa  est^  desidiosus  eral. 

(OviD.,i  De  rmed.) 
El  ilcm  : 

Olia  si  lollds,  periere  ciipidinii  arcus. 


f47 

bmnis  scilicel  cuplditatls* 

Cedii  amor  rebui;  res  age,  tutus  ens, 

(OviD.,  I  De  reme,L) 


Ilfm  :  Salomon,  Para!).  c.  xxiv  :  i  Exerce  a«riiiii 
Imim  ne  dicalur  llbi :  Per  agrum  hominls  piKri,  i 
vcl  lemulenli,  i  Iransivi,  cl  per  vincam  viri  slulli, 
vi  ccce  lotum  replevcranl  urlicaj  el  spinae.  »  Idenu 
cap.  XXVI  :  i  Sicui  osiium  venilur  in  lardine  su», 
ita  piger  in  leclo  suo.  Abscondit  piger  inanus  sub 
ascellas  suas,  el  laboral  si  ad  os  suum  eas  conver- 
leril :  i  lii  Ecclesiasie,  cap.  iv  :  i  Slultus  i  el  pigcr 
I  complicai  manus  suas,  el  comedil  carnes  suas,  i 
invidens  :  iioc  liyperbolice  dicium  esi »  qiiasi  tanla 
Inopia  St-epe  premitur  pigcr,  quod  si  ficri  possel , 


PETRI  CANTOUIS  f4i 

Adiligerc,  viji;ilare.  VigllantibuS  enim  priKjiUi  %mm% 
jura  :  pastoiibus  Tigihinlibus  siipra  ^gcm  •tHiiiiy 
c  aiinuiitiatuin  est  gaudiuin  iiiagnum  qunJ  esi  oiquI 
populo,  quianalusest  Salvator  (l.ifc.  ii).  >  ilcoqiiQ; 
4  Lxsurge  qiii  dorinis ,  el  illuminabil  \t  Cbnslui 
{Ephes.  V).  I  El  spoirsa  ail  in  Cantic»  :  r  E^e  dor^ 
niio,  et  cor  meum  vigilai  {Cant.  v).  »  Sic  eii-4  ao«m 
durniial,  ut  nien»  in  Cbrisio  vigileu  £i  Pcinif  k  I 
episl.  (cap.  v)  ail  iii  fiiie  :  c  Sobrii  esiole  el  vl|$fWM| 
quia  adversarius  vestcr  diabolus,  tanquani  ^  f§0^* 
giens,  circuil  quxrens  queu  devorct.  Duniniuf  r 
etiam  c  promisil  coronam  vigilantibiis.  i  Qui  titaiH 
apud  Lucam  (cap.xii)  disiinguens  tres  vigirias,  mii 
c  El  sl  venerit  in  secunda  vlgilia ,  ei  sl  in  i^ftla 
vigilia  vcnerit,  et  ila  invenerit,  beali  •iinl  wtnl 


coincUeret  cariies  suas.  Vel  plgritia  ejus  causa   est  B  illi.  i  Ter  etiamdicit  in  illo  evangelisla :  i  V{||iiatt, 


cur  comedaiilur  ei.dcvorentur  igue  ailttrno  carnes 

cjus ,  qux  ci  fomentnm  et   malcriam  pnebcbunt. 

llem   Ecclebi:i8licub,  cap.  xxii.  c  In  lapide    luteo 

lapidabilur  piger,  ei  onincs  loqiUMilur  siiper  asper- 

nalioncm  illius.  Dc  slcrcore  boum  lapidandus  esi 

piger,  f  id  est  dura  iucrepalione  peccati  sui :  c  et 

omnisquiteiigeriteum,  exculiet  inanus.  i  Item  idem : 

€  Servo  nialevolo  loriura  et  compedes  debeniur; 

initte  ergo  illuin  in  operalioiies,  ne  vacet.  MuUani 

enini  maliiiani  docuit  oliosiias.  Luxa  manus  illi,  et 

quxrii  libertatcm  ;  i  ideo  c  constitue  eum  in  assi- 

duo  opere ,  cujiis  collum  curvent  jugum  ei  loruin. 

Sic  ciiim  coiidecei  iiluin.  i  Filius  autem  quxxunque 

poiest  ex  «more  operabilur.  Item  comicus  :  Vide 

quid   faciat  otium ,  et  cibus  alicnus.  Hieroiiyinus  ' 

{in  eap.  wi   Ej(fc/r.) :  Abundanlia  panis,  siiperbia 

tIup,  el  otiositas  origo  fuilpeccali  Sodomoruni.  liem. 

Dominuft  in  Evangelio  corripiens  otiosos,  ait  :  c  Quid 

liic  stalis  lota  die  oliosi?  Itc  etvos  in  viiieain  ineam 

{Matili.  XX.)  I  Circa  quam  fodicndansstercoraiidani, 

pulandam,  pastinandain,  cum  major  ilebcat  CS5C 

cura   spiriius  quam  corporis,  ainplior  sulliciuido 

adliibenJa  cst,  ninxiiiie  cuni  providcntia  Cbrisliana 

seinpcr  vigilet,   ui  liomo  seniper  c    sobrie,  pic  el 

jusie  vivai  (Tit.  ii).   i   Itcm   :  Doiniiius  in  jiidic  o 

oinissa  cxprobravit  non  commissa.  pro  quibus  c*'r- 

tum  est  transgressores  essc  damnandos ,  diceiis  : 

•  Estirivi,  ei  iion  dedistis  inibi  inanJucare  (Mattlu 

xxvi).  I  El  nomine  esuriei  omiiein  defectum,  quem  j>  grallae  :  c  Ego  dormio  cl  cor  mcuin  vigilai  {Cant. 


vigilate,  vigilale,  >  tres  vigilias  signiflcaiis,  Sed  i 
vigiliam  primam  sublicei,  curioso  relinqiio  solrnn* 
duin.  Tres  aulem  vigilias  ponil  contra  Irlpliceni 
torporenu  Prima  scilicct,  quae  est  iu  bU  quoi  muiI 
ad  Deum  ;  sccnnda  in  bis  qu»  ad  le  ipsiim ; 
leriia  in  his  qux  ad  proximiim.  Viglla  ergo  iu 
bis  qux  sunt  ad  D<eum ,  vigila  in  liis  i\\\^  atl  lo 
ipsuin,  vigila  in  bis  quae  ad  proxiiniim.  Vel  Irea 
vigilias  disiiuguil  propier  Iriplicem  bosteni»  scilicei 
diabolum,  mundiiin ,  el  corpus  proprium.  Freniil 
inuiidus,  preinit  corpiis ,  et  icisidiatur  tlialoliis. 
Apud  Marcum  (cap.  xv)  vero  qiiatuor  vigilke  «li»liii- 
giiuntur ,  ujii  ait  :  c  Nesciiis  qua  liora  Doiniiina 
,  veiiturus  sit,  sero,  an  niedla  nocte,  au  galli  caiitu , 
'  aii  mane,  >  qua;  a  pbilosopho  sic  censeiitur  :  conli-^ 
ciiiium,  inlcinpestiim,  gallicantus,  aiila  iucanoni. 
Qiialuor  autcin  disliiiguunlur  propter  qualuor  car- 
diiiales  virtiiies :  ut  vigiles  sic  ut  prudentor  et  di'*- 
creie  cligasin  necessariis,  electa  fortilercoiiservcs, 
in  adversis  teinperauter,  in  prosperis  )ttste  Tigiliaiii 
iii.iin  cusiodias  nc  somiius  culps  obrapat.  £sl  aii- 
iriii  qiiadriiplcx  soninus  :  nalurse,  ad  necessiUlem  ; 
qtii  si  siipeifluus  fuerit,  malus  esU  Unde  : 

IVms  xixiUn  hcmper^  tiec  iomno  deditns  e*>to  : 
Sinn  liiiUHnui  tfnies  ritiii  uiimentn  m  nislrai 

(Cat.,  lib.  1,  iii  Distichis.) 
Cnlp:c:  cQuidormiunl,  noctedormiunt^/r/ms.t);! 


tu  ipsc,  ^cl  proximus  patiiur,  iii  qiio  Cbrislus  esl, 
intelligc  :  nomine  cibi  erogandi,  oniiie  lalenlum  tibi 
coromi.ssum,  qiio  juvare  poies  proximum.  Nec  suffi- 
cit,  si  aliquando  esurienli  dederis  manducare  ,  qnia 
<ft  hoc  sxpe  malus  facil;  nisi  scilicel,  quantum 
potes,  et  quanlum  debes,  et  quotics  dederis.  Exccs- 
8US  nimius,  in  non  crogando,  te  constituet  delin- 
quenlem,  non  autcm  modicus.  Scd  quomodo  pos- 
sunt  lixc  discerni?  Ilem  Doininus  in  Evangclio,  non 
tantuni  facientcm  mala,  sed  et  servum  torpenlcm  a 
bono  damnat ,  diccns  :  c  Oinnis  arbor,  quae  nao 
fcccrit  fructuin  bbniiin  ,  cxcidelur,  218  ^^  '" 
Igncin  niitietur  {Matih,  iii).  >  Scrvoruni  itaque  est 
iLormire,  pigrituri,  el  lorperc;  Qliorum  vcro  est 


V);  I  glorix  :  c  Et  cum  hoc  dixissei,  obdoruiivil  in 
Dotnino  {Act.  vii).  i  Prinius,  est  in  muiido,  oi  ail 
mundum,quoad  nccessilatcm;  secundus»  in  munilu 
ei  ad  culpam  ;  tcrtius,  in  mundo,  sed  a  mundo  el  a 
culpa  alienus  ;  quartus,  et  a  inundo,  et  a  culpa,  el 
omni  poena.  Uiide  :  c  In  pace  in  idipsuin  itormiam 
et  rcquiescam  (P<a/.  iv).  i  Somnus  eiiam  ciilpae  Iri- 
plcx.  Priino  dormiunt  quidam  in  culpa»  non  resur« 
gcnies;  sccundo  dormiiant,  modo  de  peccato  peeuH 
tciites,  modo  in  illud  relabentes ;  tertio  ohdornitunl 
riiialiter  in  pcccalo  siio  dccedenlcs.  Contra  qneni 
soiiinuHi  Propbela  orans ,  ait  :  c  llliitnina  oculua 
mcos,.nc  unquam  obdormiam  \n  morie^/Uo/.  xii).  > 
Qui  etiam  comminans  pigris{)sa]mo  Lxxii  adueciil : 


Uf 


YERRUM  ABBRCYIATUM 


S50 


c  lii  ialiore  honiliiuin  non  siint,  cl  cuni  illis  non  A  vi),  i  scctindiim  solliciliulitiem  viiiosnm,  non  nccri. 


Sagclbbunlur;  ideo  lenuileos  siipcrbia,  operli  sunt 
ittiqiiiiaie  et  inipieuie  sua.^Prodiii  qiiasi  ex  adipe 
liiiquiiaseonim,  iransierunlin  anecium  cordis»  cogi- 
Uterunl  el  locali  siinl  nequitiam,  elc.  >  lii  ciiaro 
•buitunlur  sacrac  Scriptunc,  el  Doiiiino  liomiui  pro 
peccato  coniininanii    in  Genesi    :   f   In  dolore  el 
y  animina»,  inquil  219  ^^*®*  *  paries  niios.iAdai :  i  In 
•I  sadore  vullus  lui,  i  non  alieni,  c  vesceris 
jpgH^  ino.  »  Raptores  cniin  siint,  qui  ea  condilione 
a  suhdilis  Ciirnalia,  ut  semineiil  cis  spiri- 
jjflff!^  nec  semiuaiii  (/  Cor.  ix).  i 
>4Kbo|iejoresftfncraioribus;  piila  nullam  uiilitaiem 
efa»  1  quilius  nielunl,  conreienlcs,  seiJi  nocumentiiin 
pnrboutes,  si  pra  eis  oravcrinl.  Qiiia  cuin  is  displi- 


sari;iin  providetiiiam.  Lal>or  gratiae  est  ad  gniiiam, 
et  propter  gratiam.  Qui  dnplex  esl,  coi-poralis  sci* 
licclei  spirilnalis;  ct  utcrqiie  Iriplex.  Est  cnim  la* 
bor  pacnitentialis,  ut  c  Laboravi  in  gcmitn  inco; 
lavabo  per  singulas  noctes  lecium  nieom,  lacrymii 
rocis  slratum  meum  rignbo  (P$ai,  ti).  »  Et  labor 
micerationis  proprixcaniis:  i  Castigo  corpusmeuin, 
el  iii  servilutein  redigo  (/  Cor,  ix).  i  Duas  auten» 
babct  inanus  pocnitenlia :  luborcm  scilicctpceniienlia* 
lein,  ad  delcnda  prxtorita  pcccala;  castigationem 
carnis  ud  viianda  fulura.  Pio  bis  laboribus  dicitur 
nobis :  i  Qnia  Deus  bonoruin  nostroruni  non  egct 
(Piri/.  XV) ;  I  bunim  ciiini  dcbitorcssumiis,  ul  salulem 
ainissain  220  recupcroiiius.  Tertius  labor  gratias 


rel»qui  ad  intdrcedendum  miltitur,  irati  aniinusad  ^  coiisistitciiTa  provisioncni  proximi,  utenm  iiistruas 


ileleriura  proTOCSlur.  Qiioinodo  in  dolorc  ct  xruiniia 
filios  npirituales  partnriunl ,  qui  in  otio  ct  poiiipa 
ixcuiari  degunl  el  deliciis  inundi  aflluunl?  Yel  quo- 
modo  c  in  sudore  vultiis  sui  vcscuntur  panc  siio 
(iiealiis  Gbsg.  in  Paitor,)^  i  qui  torpcnt  in  otio,  el 
kominibus,  el  pedibus  roundi  uiuntur  velut  juuienio, 
^uoruro  et  ipsi  debercnl  esse  junienta  et  servi? 
ArseaiiiSy  priino  coines  Palaliniis,  postoa  creiniia 
uiaxiinas  (videalur  ejtis  Vita  apud  Siiriiiiii  t.  IV), 
quaereniibus  ab  co,  in  qno  coiiflderet,  respondii : 
In  eo  quod  liomines  fiigi,  aliqnandiu  lacui,  flevi; 
poiissimum  in  eo  gaudeo,  quod  inanibus  labo- 
laft.  Et  quidaro  sapieiis  cuidain  ait :  Quem,  inquain , 
cstinias  sapienteni  ?  Gui  illc  :  illuin,  demonstrans 


in  \ia  Doniiiii,  oiiiiie  laleniuiu  libi  coiniuii^sum  pio 
loco  cl  tcuipore  ci  crogcs,  cuin  l^aulo  qui  :iit  *  c  PIiis 
omitibiis  laboravi  (/  Cor,  xv).  Nain  iuslaiilia  mea 
quoiidiaiia  esl  soHiciludo  ouinium  ecclesiainm.  Quis 
cuiniiuliruuiiur,  et  cg^  noii  iuflrmor?»  (//  Cor.  xi.) 
Ei  ileruin  :  c  Exercilalio  corporalii  ad  modicum 
iiitlis  esi;  picias  aueui  a*d  oninia  se  babet,  vel  pie- 
tas  prouiissioucin  habel  viux,  qu?p  nuncest,  et  fu- 
(iira;  (/  Tiin,  iv).  i  Et  bic  labor  duplicein  laborem 
graiio^  pr.ruiissuin  babcl  sciiui,  iion  praeccdcre,  sed 
ncc  quodaininodo  cuiuitari,  ne  prius  sil  lioino  car- 
nalis  quain  concba,  id  cst  alii  refliiens,  quam  sibi 
reiinens.Pro  boc  labore  dicitur  :  i  Quia  Deus  bono- 
rum  noslrorum  i  qiiodainmodo  c  egct.  i  Labor  culpa 


lilleratum,  leglsperitum  el   diviiein.  Non,  inquii,  C  esl,  qui  cst  ad  cnlpam;  et  inuhiplex  juxla  diversiia- 


sed  »te  sapieus  esl,  deinonstrans  agricolam.  Yidiia 
eiiam  nioriens  sepeliri  rccnsalial  iii  camisia  sibi 
data,  dicens  :  S«!peliar  qiiidem  in  caniisia  ina- 
Bibiis  mcis  efaborata,  non  alienis.  Ilcui  Isaias,  cap. 
m.  c  Speculatorcs  ejus  c;cei  siint,  ctc.  i  Propier 
liocergo  operare,quia:  c  Labores  maniiuui  tuaruio, 
quia  mandiicabis,  beatus  cs,  et  bcne  libi  crit  {Psal, 
cxxTii). »  Si  aulein  non  laboraveris,  el  bencdiclione  . 
Iiac  privabcris.  c  Uxor  lua  siciit  vilis  abuudans  in 
latcribiis  doinus  Uix  {ibid.).  i  Et  cum  iii  oinni  fere 
geiicre  linmano,  pi$;ritia  rcdargni  possit  et  invcniri, 
Diaximcin  clero  reperitur,  quia  inagna  otia  clerico- 
minsunt.  Non  est  quid  ngainr  apud  eos,  ciim  tainen* 
dicat  Aposiolus  :  c  Ilis  deiiuntia,  ut  panein  suum»  i  p 
scilicet  proprii  l.iboris,  c  manduceul  (//  r/i<si.  iii).i 
El  Salomon  in  Ecilesiasie  aii  (cap.  vi) :  <  Omnis  la- 
bor  liominis  in  ore  cjus. »  Sic  et  illud  exponitur  : 
c  In  labore  el  sudore  vultus  tui  vesceris  pane  tuo 
{Cen,  iii) ;  i  per  panem,  omne  necessarium  corpori 
intelligiiur.  A  paric,  totum  scilicei  corpus  iniellige. 
Labor  enim  bominis  consislit,  non  tanluin  in  acqui- 
rendo  clbuiny  sed  in  vestiendo,  in  xdiflcium,  in  quo 
balfilcl,  prxparando.  Est  autein  labor  multiplex :  na- 
tur»,  graiia^  et  culpx.  Labor  naturx  dnplex,  cor* 
poralis  sciliccl  el  spiritualis  :  spiritualis  in  cogila- 
lionc,  corpopalis  multiplex.  Nec  probibet  Doniinus 
laborem  nalur»,  qui  est  scilicel  ad  necessitatem, 
ubi  ail  :  c  Noliie  solliciti  esse  de  crastino  {Maitk, . 


tem  viiiorum.  Yidc  qiiantum  qiiis  laboret  propter 
iiiancin  glorinin,  nliiis  propler  luxuriain,  alius  pro« 
pter  gulaiu,  ct  ila  de  cirteris,  c  nt  tota  dic  sitsuper 
niuros  Babylonis  iuiquitas,  et  labor  in  mcdio  ejus 
et  injiislitia  (/W.  uv).  i  Qnoddam  ctiam  laborarc, 
ul  iiividcrc,  noii  taiitum  ad  culpam  est,  scd  ct  ipsum 
culpa  esi.  Ycrumtamen  laborem  naturx,  boui,  ut 
s.Tpe,  converlunl  in  laborcin  gratix;  sxpe  autem» 
ul  iu  ngricolis,  indiflercns  est;  niali  vcro,  cl  illutn 
couverlunl  in  laborem  culpie.  Ycrbi  gratia  :  Ut  la- 
borein  cibi  acquircndi  et  necessarii  luin  gula,  luni 
vaiia  gloria  iniitavit  in  culpam,  ila  cl  laborem  ve* 
siiuiii,  laboreni  a'diflciorum,  in  laborem  culpx  con« 
vertimus. 

CAPUT  LXXXH. 

Contra  stiper/luilalem  et  curiositatem  vestium^  cibo^ 
niifi  et  adificiorKm 

El  quomodo?  Prius  dc  labore  cibi  videamus.  Ail 
Apostolus :  c  Ilabenles  alimenta,  >  non  oblecta* 
incnta;  c  et  vestes,  »  non  ornamenla,  c  bis  contenli 
siinus  (/  lim,  vi). »  El  c  qui  allario  servil,  de  alla- 
rio  vi>al  (/  Cor,  i\),  >  non  lasciviaL  Et  alia  aucto- 
rkas  babet :  c  Ilis  qui  enunlianl  Evangelium,  ne- 
ccsseesi  de  Evangclio  vivere  {ibid,)^  >  id  esl  siistcn- 
lari.  Et  Dominus  :  c  Qui  hivbcX  duas  iwnicas,  dct 
unam  non  babenti  {Luc,  iii).  »  Quomodo  aulem 
contra  bxc  ncccssitos  cibi  convcfrsa  fiitinodo  in  gff- 


2r;i  rETRi  cantoius  «na 

lani,  modo  iii  vaiinin  gloi  In  u,  mo  !o  iii  nlinm  qiinm-  A  ix-r  Dominus,  p;<upcrlnlem  el  simplicilale:n  222 


;'iiiH|iie  «'tiJpniP»  vidc,  liim  cx  giipci*nuilnle  fcrcu- 
bruiii,  tiim  cx  snmpiiiosiinie  eoriiiti,  tum  cxlaiuilia, 
Uim  ex  vaiiclai(%  pliiralilalo  el  docore  minislrorum, 
lum  cliam  e\  variclMte  el  mnliiiuirne  insirumcnlo* 
r.um,  (iuibiis  cibi  citiiis  cl  Inuliiis  pra^pnrenlur.  Scd 
quomodo  bic  laboMiiies  arguat  plil'08ophiis  (Semec. 
^ep.  60),  ntidi  :  Unica  qiiidcm  silva  pluribus  ele- 
pbantis  suflicii,  laiirus  pnucorum  jugerum  pnscnn 
qiiaDrit ;  bomo  vcro  lerris  el  mnri  pnseiliir,  ei  bis 
^ariis  modis.  Quid  igiliir?  An  nnfura  nobis  venlrcni 
iiisatiabilcm  dedil,  ui  cuni  nobis  nioJica  corpora 
dedisset,  edaciiatcm  vnslissimoriMn  nnimalium  sii- 
peremus?  Mininie.  Non  cniin  fames  ventris  mngno 
nobis  confital,  sed  ambitio.  Vde  221  primos  pa- 
renles  simpllci  vicUi,  non  sumpluoso,  non  vario»  non 
siiperfluo,  non  corrupto  arliHcio  usos  fuissc.  Unde 
Boelius  (metro  v,  I.  ii  De  coinol.  plulos^^  G}.: 

Felix  mmium  \mor  a'ta$ 

Contriita  fidelibns  arvig, 

Ni'c  inerli  penlila  tuxn ; 

Facili  qua'  seru  solebai 

Jcjuiiii  solvere  tjlaiide, 

Non  BacMca  nimiera  iiorai 

Liquido  confuudere  melie, 

IScc  lucida  vcUera  Serum 

Tyrio  miscere  veiieno. 

Somnoi  dtibal  herba  snlubiis^ 

Potum  quoquc  tubricHs  uinnis, 

Umbras  attissima  pinus, 
Sic  ergo  :  i  lii  Inbore  et  sudore  vcsceris  pnnc  itio 
(Gen,  iii),  I  i.l  c&l  cibo  (iio,  U»  ct  laliore  el  siidore 
Yulliis  tui,  vesiiciis  vcsic  lua,  lcgcris  cnlmine  liio. 
CAPUT  LXXXIII. 
De  supe^-fluitale  vestium  li-^  retiositate, 
Vcrnni  qiiantum  rcccsscrii  gloi  in  el  liixni  ia  veslra 
ab  t^sn  veslicndi  primoruin,  inui  in  maicrin,  tiiiii  in 
coiore,  fornia  ct  composiiione  vcslium,  aniuindver- 
tite.  PoVro  piiiiis  parcntibiis  ad  tegendnm  erubc- 
Siibitem  niiditalcm  el  Inrpitudinemi  Ojininns  lu- 
nicas  pclliceas  fccit  (Geiu  iii),  sed  quomodo  pnra- 
tnsy  nescio.  Ecce  rudiset  simplex  nintcria  vesiis,  a 
qiia  venluin  cst  ad  (oriuin  animnnlium,  ad  lanam 
ovium,  ad  linum  agrornm  el  bxc  quidcm  a  naiiira 
snnt  et  idoo  lolorabilia.  Sed  nec  bic  subsislerc  vor 
lu  inus,  sed  processimus  ns(]iie  ad  plumas  avium. 


in  ecclesia  stia  dedicavit.  Krgo  dicite,  iH)n(iAees,  in 
teuipiis  qiiid  facil  auruin?  Quid   sericum?  &lelius 
isla  exponuntur  ad  usnram,  quam  panper  acl  iin- 
bre:n.  Quod  si  bxc  judnizaiido  revocas  in  lempbiui, 
revoca  cruorem  immolatitinm.  Sed  nthiani  inodo 
nostra  redirenl  iir  inores  tempora  priscos,  ad-exeui- 
plumsanclorum  P.illidorum.qni  recolenles8implicil»> 
tem  vestispriorum  pareHluin;  alii  mattulis  tcgelNiiil 
erubescibilem  turpitudinem,   nlii    coriicibus-,.  alii 
sacco>  alii  cilicio.  i£gyptiaca  (Maria  iKgypiica  cnjus 
Vita   cxstat   in  Snrio,  t.  II),   snpercrogavil,    quae 
iiuda  in  ncmore  latuil,  fugiens  boininum  aspectus, 
qtii  nudx  ernbescentiam  ihdncerenl.  Porro  quidam 
niinis  grammntici  liuiic  locufli ;  i  In  sudore  vultus 
lui,  eic.  (Geii.  m),  prave  et  perverse  exponunl  «ic  : 
c  lii  laboro  et  sudore  vultus  lui,  »  ut  sit  Iransilio 
uiter  boc  nomcn  vuliiis,  et  boc  pronomen  lui,  lui 
scilicet  coloni.juinenti,  servi.  Et  utrum[/.caelerum]. 
I  lii  labore  ct  suJore  »  borum,  non  in  curiosilate, 
Mon  in  sumpiuositate,  superflniiate  el  varietate  re* 
darguitur  Tiibalcain,  a  Ilieron.  snper  Genesiin,  eo 
qnod  diversis  ictibus  malleoruni  invenirel  vanam 
ct  variam  consonanliam  mosicoruin  :  qnanlo  inagis 
iiivenlor    superfluorum    magis   nocivorum?  Uncle 
Boeiius  (lib.  ii  De  eonsoUit,  philo$^,  melro  v)  : 
II eu,  quis  pvimus  ilie  fuit^ 
Anri  qui  pondera  tccti, 
Gemmasque  iatere  votenteis^ 
Vretiosa  peiicuia  fodit  ? 

1  Ei  llieronyinus  :  Periciilose,  inquil,  excrcelnr  illius 
artis  olliciuni,  quod  liixuria  adinvenit  ad  abusum. 
Peccaiur  ciiini  in  conipositionc  vestium  lunxiiiio. 
Cuiii  cnim  natnra  bomineiu  a  brulo,  insigui  ei  lio- 
iieslo  cliaraciere  distinxerit,  qnod  naliira  bomini 
iiegavit,  scjbcet  Citudam,  ipsc  per  aiiincinm  illiitl 
in  vesle  cnudala  stbi  usurpal  babens  el  mcnteiu 
candatam.  Quia  : 

Deprendas  animi  lormenta  latentis  in  wgro 
Corpore,  (Juven.,  sat.  9.) 

Hiijusmodi  bomines  rcdarguit  Aposlohis  (Roin,  i), 
ut  I  incompositos.  »  Alii  in  veste  sua  babeiil  syr- 
mata  et  longas  revoluiioncs  vcslinm  sesc,.posL  sc, 
in  loiiga  vestc   Iralientes,  qni  mendacro  stalurani 


ad  slcrcota  vcrmium,  eiiam  iis(|ue  ad  aurifrigium,  d  i^ttt^vanl;  cnm  bospoeia  gentilisrcdargnal,  dicens  : 

nondo  nium  cx   anro.  A  siniplici  clinm  et  4ialur;ili 

colore  veiiium  esl  ad  colorem  pullum,  scd  religioni 

congruiim;  rubcuin,  subrubcum,  croceum,    viol;^ 

ccum,  uiistumetconfusuinyUtsub  coloreveslium  per- 

stringainusoculosnosinluentium,  eosque  in  admira- 

tioneni  rapiamus,   cum  nalura  singulis  rebus  ei 

niaxiii:e  floribus,  innalum  adeo  pulcbrum  colorem 

clederit,  quali  nec  poteral  i  operiri  Salomon  in  oiniii 

gloria  sua  {Muttii,  vi).  »  Secl  objicis,  ve^les  varii 

coloris,  el  pelles  rubrlcalas  et  liyacintbinas  fuisse 

in  tabernaculo  (Fxod,  xxv) ;  respondelur,  Qnia  : 

Signa  recesserunt ;  signi/icata  manent. 
llieronymns  eliarn  banc  objectioncm  solvcns,  ait : 
Olim  quidem  ista  probabantur,  quando  sangnis  pe* 
cnJuin  lemissio  fuh  pec<30lorum.  Nunc  auicm  pau- 


Esteprocui  vittcu  teniies  insigne.pudori»», 
'Quwque  tegit  medios,  instita  ionga  pedet 
(OviD.  1. 1,  De  arte.) 
Maxiinc  autein  vesiis  syrmntica  et  longa  non  decel 
Cbrisiianum,  qu;c  post sc  pulverem  trabit,  vel  Giiscl- 
tal,  ad  excircanduiii  oculos  seqiienlium,  siniilet  Da« 
riis  et  Cyrrbiis.  UndeMilo  Terwancnsis  episcopUsiA 
scrmone  suo.:  Non  decct,  inquil,  matronas  chrislia- 
nas,  vcstes  babere  subtalares  et  post  se  trabenles 
quibus  verraiit  sordcs  pavimcnti  et  viarum.  Scitoie, 
inqnil,  dominas  dilectae,  quod  si  bnjusniodi  vestii 
vobis  essct  necessnria,  natiira  vobis  in   remediiim 
ejus  aliqnid  dedissct,  quo  lerram   legcrc  possilisr.  ^ 
Sed  modo  cum  vesiis  223  exccdal  quaniltateni 
corporis,  cur  non  el  ralccus,  ui  calccos  homo  fiosfc: 


tt5  VRUnUM  ARBUCYIATU^f.  S&l 

•etraliercl?  Al  ecoiitrario,  ift  <|iiaiuiiiii  |>os8uhiiis  A  bravimn?  §ic  ctirricc,  i  sciticcl  alisqtie  offciiUicub» 


Csilceos  slrictos,  |icdiqiie  lixreiites  lialM^nihs  : 
Nec  raguM  in  taxa  pet  tibi  vetle  nntei, 

(Otid.) 
Qiii«laiii  eliam.  ciini  iion  possiiil  inferins  cau«lari  in 
▼esle,  raciiinl  consni  eaudas  aninianlinni,  ne  pror- 
aMTsint  espenes  caudarnni.  Alii  sleliaii,  itno  sicN 
liMUlli,  Testibns  ulnntnr  perforatis. 
CAPUT  LXXXIV. 
Contra  rariot  artificei  istanim  vatiitntum. 
Ad  lias  Tanikilcs  cl  sirperfluiialcs  fiigcinias,  cii- 
riosilas  Christiana  varios  habcl  artinces»  qnibns 
forle  carel  iJololatria.  Incrcdibile  eniui  esl  Sci- 
pUMtes,  Calones,  Lselios»  si  lalcs  opiHces  vidissent, 
eos  st»liiu  non  rcpulissc.  Vidcndniii  ergo,  qui  opi- 
ftces  necessarii  csseiil  Ecclcsinc  ei  qni  non ;  qui  to- 
lerandi  iu  ea  et  qni  non.  Necessarii  siint  ngrirol;c« 
siCHl  pes  ninndi.  Vinitorcs  auteiii  proptcr  iiinnni- 
t»leni  noslrani,  litet  Noe  (Gen,  ix)  priniam  viiicaiii 
plantassety  et  priino  vino,  c  in  qiiocsl  iuxuria  (Ephei, 
▼),  >  inebriatiis  sit;  postea  el  Lol  {Gen.  xix)  coin* 
milleus  inceslum  nieriio  cbrieiaiis.  Siiniliter  pclii- 
parii  sulores»  lannarii,  cnrpentarii  siinplices ;  non 
tfaeilalini,  non  sumptuosi  fabri,  tcxtorcs  simplicilcr 
in  nialeria  operantcs;  linctores  ctiam,  dnm  non 
niinis  exceilant  in  sumptibiis  et  proptcr  inystcrium, 
qu«Ml  gcritnr  in  Ecclcsi:i  forle;  pictores,  bistorias, 
noii  vana,  depingenles;  ariinccs  etiain  instramen- 
loruni  musicornm,  ut  eis  triililia  et  laedinni  amo- 


ctonere,  c  nt  coinprclKMidatis.  Oninis  eniin,  qui  ri» 
agone  contendit,  ab  oinnibns,  >  qnui  praeinimn 
n^onis  possunl  inipcdire»ctiainalicitis,  c  abslinet.  » 
Nos  antein,  si  nnnicrositaie  ei  superOuilate  vcstiiim» 
qncniadnioilnin  ei  aliaruin  rerniii,  oncrati  et  iinpe^ 
diti,  eas,  non  tantiiin  |)orlauins,  sod  cX  trahiinns 
post  i>os,  facli,  non  laniiiin  portitores  earnin,  scit 
^i  vercdarii,  quadrigarii  ci  suinniarii;  cnm  lani  ex- 
crllcns  prscniium  iios  niancai,  si  coniprcbemlcri* 
niiis;  et  evancscat,  si  in  cursn  boc  periculoio  dcfe- 
ceiiinus.  In  qiio,  ni  ad  inctam  atliiiganins»  procin* 
cli  debeinus  esse,  ituri  in  boc  stadio  pcr  prudeii- 
tiam,  qna  cligamns  qnid  f.icieiidnni,  qiiid  creden- 
duui,  qiio:iio:!o  iii  viis  Dei  ainbulanduni  et  in  quo 
stnln,  qni  ncccssarins  csl  ad  bciic  vi¥ciiduin.  Delie- 
nins  etiam  essc  succiiicti,  cnrsuri  pcr  tcmperanlAaim 
contra  fluontes  sinus  cnpidtiniis  : 

Uale  eiincta  ntiiiittrat 
JmpetHs^ 

(Statius,  I.  II  Thcbnidot.y 
Ne  quid  nimii, 

(Terentius.) 
Pr.xcincli,  ministralnri  pcr  Jusiitiam  qiiae  unicuiqiif 
rcddit  qiiod  snum  csl.  Tibi,  si  babeas  luinbos  prae 
cinctos  ad  cnrrcndiim,  ui  coinposiio  gradu  vebai 
Spiritiiin  sanctnm  proximo,  ut  ei  facias,  quod  tibi 
vis  fieri  (Tob.  iv).  Eiiam  accincli  esse  debcmiispn* 
gnaluri  per  rortitndincm  contra  Iriplicem  bostem, 
qnia  :  c  Alililia  est   viia    hominis    super  terrani 


vralur,  devotio  non   lascivia  cxc  iictur.  A  lascivis  Q  (Job  vii).  >  In  procinctu  ergo  et  in  expediio  debi*l 

enini  lixc  pericnlose    nudiuntnr.   Aurifabri   vero 

niaximeqiii  sellas  etcalcaria  dcaurant,  vel  caetcra, 

sitte.qui|ius  posset  csscCbristiana  religio;  incisorcs* 

perforatorcs  vesiinm,  coinpositores  detiornm,  ma- 

x'iiie  plnmbalorum,  alearum,  iion  dico  schaccornm» 

qnia  his  ad  rccreandum,  qiiis  ludere  potest.  Ili,  in* 

qiiaro,  non  neccssarii  sunt,   quibns  nisi   prius  arti 

snae  abrenuntiassenl,  pocnitenti  jm  non  iiijiipgercin. 

Joculatori  ruidain  pap:i  Alcxander  (Alcx.  III),  nec 

concessil  vivere  de  oflicio  siio,  nec  ei  penilns  inler- 

dixil.  El  cum  juJici  necessarius  sit  gladins,  licel 

gladios  fnbrcfieri. 

Mnnquid  idco  ei  sicas  ol  pila  diiplicatani  loricnro 
perforanlia  ?  Ila.  Sicui  enini  priino  prndenlia  ho- 
ininis.bene  contra  malitiani  hostinin  simpliccs  gla- 
dios  inveuil»  ita  el  indnstria  cjus  contra  *crebre- 
Ki*iilcm  et  duplicaiani  malitiam  gladios  ai.cipite^*, 
et  alia  arroa  excogiiare  et  componere  poiesi.  Scd 
qiiid  erit  de  arlifice  loxici?  Tolerari  polest,  dum 
canliunem  pnesliterit  Ecclnsix  se  non  osse  no- 
eiiurum  per  loxicnm.  Scd  bnec  in  consueludi- 
nem  dedueia,  reprehendi  ct  viin|icrari  vilipcndi- 
lur,  ciim  EcclesLi  cis  priino  ciucrgont  biis,  debe- 
ret  reslilisse,  et  tales  opifices  amovissc,  ne  piil- 
lularent.  Snpi^rfliita^ein  224  ^^^^^  veslinui  et 
»ltanini  rcriiin  rcd.iigucns  Apostolns  in  I  Episi. 
»d  Cor.  c  IX,  ait :  c  Ncscitis  qiiod  hi  qui  in  stadio 
Cimunli^omnes  (luidem  curruni,  sed  unus  accipil 


esse  iier  nostrum,  qnod  jnvari  debcl  curru,  airsu, 
snltn.  Quia  non  tantnm  vi.Morcs  esse  debemus,  sed 
cursorcs  llebrxi,  Iransitores  Dothain  vcl  Idithuu 
(Gen.  xxxvii),  ct  transilicntcs.sicutccrvus,  qui  salhi 
ciirsnm  adjnvat  ct  qiixqnc  hiantin  et  obstanlia  Iransi- 
-lil.Nnnc  autcm  econtrario.  Strictam  viam  snperflui- 
la!e  vestinin  ct  rerum  aliarum  obsiruimus,  ne 
c  viam  mandatornrn  i  inveniamns,  vel  inventam 
eaai,  c  curranius  (P$at,  cxviii).  i 
CAPUT  LXXXV. 
Contra  mollitiem  vestium. 
Proptcr  qiKMn  obicem  a  vtis  nostris  amovendum, 
Douilirjs  in  liixn  ct  snperfluitnte  veslis  diio  repie- 
hcndil  in  Evangelio,  scilicct  inolliticm  el  snpcr- 
blaiii,  diccns  :  c  Qnid  exislis  in  de^erlum  videre  ? 
Arnndinein  vento  agiiatam?Prophetani?  Eliarndice 
vobis,  plnsqnam  prophetam.  i  Sed  c  qnid  exisiis 
vidcre?  lioininem  inoliibns  vesiituin?  Eccequi  mol- 
libus  vestiuntur,  in  domibns  regum  sunl(l/af/A.  ii).  > 
Blollitiem  igilnr  vestium  viiiiim  constal  esse,  sieul 
ailGrcgorius  (hom.  6  in  Evang.)  ^  cum  illiid  ad- 
jungnt  Dominus  vitio  inconslanli:v,  cui  adjnncla  est 
superbin.  Cnm  enim  corpus  de  nntura,  h:ic  molli- 
lic  non  cgeat,  quid  in  vesle  molli  quxritur,  nisi 
spiritiialis  nequitid,  scilicet  superbia  el  deleclaiio 
ad  sirpcrbiam,  non  nd  necessitntem?  lu  usu  cibo- 
ruin  uiiica  nianu  percntit  nos  diabolus,  scilieet  p>*r 
moUiiiem ;  in  usu  vestium  duabiis  el  per  inoUiiicm 


t55 


PETRI  CANTORIS 


et  per  snperbiam.  Terumlamen  285  omni  cibo,  A  cessa  esl,  qui  eliam  iii   priiicipio 


tS6 
niundi  fueruut' 


pro  lempore  cl  loco,  omui  religiojso  vesci  conces- 
siim  esl,  81  ncccssilas  exegeril;  pro  nulla  autem 
nrcessilale,  vel  aliquando  concessum  est  religiosis, 
uii  splendidis  vel  snperfluis  vestihus.  Nunc  auteni 
in  domibos  episcoporuni  ei  clericorum  sunl  qui 
mollibus  vesliuntur.  Si  dicanl,  quia  ei  ipsi  reges- 
iunt,  sic  quidcm  et  aposioli,  qui  orania  liaec  t  re- 
polaverunl,  ut  slercora,  ut  Cbrislum  lucrifacercnl 
{Phitipp,  iii).  I  Molliiiei  aiilem  el  superbia  vesliuin 
potest  addi  lerlium  repreliensibile  in  eis,  scilicet 
siimptuositas.  Uucle  Bcrnardiis  : 

Chi§imui  ascendit,  et  vcs!ifura  potentis. 
Marlrix  ei  spolio  nou  Uviore  bever, 
Et  bur$(e  pra;do  Sabelus. 
His  pcliious,  et  aliis  aniinnniium,  nobis  burbas  nrti- 
ficiales,  ul  larvali  inccdanius,.  comparamus,  abrasis 
nalunilibus ,  propier  molliiiem,  effemlnaiionem,  el 
luxuriam.cum  mcrelricius  nilor,  babittis  bistrio- 
nicus  vel  regius  apparalus,  iion  deccal  buniilitntein, 
non  congruat  Cbrisliano.  Et  pbilosopbus  ait  :  PUcet 
quidem  mibi,  quod  hanc  ainbitiosam  supellectileni 
liieiorabili  odio  perseqneris. 

CAPUT  LXXXVI. 
Contra  iuper/luilatem  cedificiorum, 

Sicut  in  vesiium  el  cibariorum  superfluiiale  et 
euriositate,  labor  naturx  in  culpam  veKitur,  et  res 
fin  viiium  cadii,  si  carel  arle :  sic  el  in  superfluiiate, 
curiositate  et  sumptiiosilate  sdiflciorum.  Ihtuere 
enim  quanlum  recessum  sil  a  simplicitate  amiquo- 
riim  in  construendis  doinibus.  Legitur  enim  quod 
Abraham  prima  credendi  viA-in  casulis^  lantum  ba- 
bitavit,  non  babens  etiam  passuro  pedis  super  ter« 
ram.  Qiii  tenteria  su3  fixiMnler  Bethel  et  llui,  sicut 
peregrlnus  viaior  el  non  mansor,  non  civis,  qui  In 
culmine  tccti  sui,  lioc  est  in  casula  lecia  culmo  re- 
cepit  angelos  hospites  {Gcn,  xii).  Similiior  Lot  ct 
Noe  in  tentoriis  habiiabant  (Gen.  x\iii).  Quidani 
etiam  aniiquorum,  in  c;ivernis  petranim,  alii  in 
corticibus  et  concavitaiibiis  arbonim,  a  quibus  vi^i^ 
egredi,  a  quibusdam  orti  essc  ab  his  fabulose  ptila- 
banlur.  Eliseus,  non  propriuin,  sed  aiieuuui  balniit 
liospitiulum ,  quia  a  vidtia  quadam  sihi  commo.Ia- 
lum,  in  quo  babebal  coRiiaculum,  et  In  illo  inensu- 
lam,  lectuluni  et  cauflelubruin  (/  V  Reg.  iv).  Hoc 
etiam  non  commulabnl  diverlcns  ad  aliud  bospitiumi 
Jam  memor  et  custos  illiu^praecepti  evangelici  :  i  In 
quamcunqiie  civitatem  inlroierilis ,  quxrite  quis  in 
ea  dignus  sii,  et  apud  iiluin  inanetc,  nec  inde  cxca- 
tis  {Uaith.  x).i  llem:Cum 

Terra  malos  homines  nunc  educet,  atque  pusillos^ 
(JuvEN.,  sat.  15.) 
Et  non  lanliim  statura,  sed  el  diulurnitaie  vilae  nobis 
abbreviatae  superfluiiale  muliiplici,  et  pro  peccalis 
nostris,  coin  286  etiam  fines  sxculorum,  el  con- 
summaiio  in  nos  deveiierini,  quaula  demenlia, 
quanlusquc  excesstis  est,  nos  ita  esse  sollicitos  circa 
inolem,et  curiosilatem,ctsumptuosilatem  domorura 
sdificandarum;  sic,  quasi  nunqunm  periturarum,  et 
maxlme  cum  anliqui,  qulbus  diuturnior  viu  con- 


niinis  reinoii  a  fiue  ojiis,  lalia  non  curaverunt,  cre- 
dciile8,quia  i  movebunluri  in  fine  mundi  i  funda- 
inenta  lerr»  (Psal,  lxxxi),  i  usque  ad  penilima  ojiis, 
quaulum  scilicel  descendcrtiiit  opera  peccatonitn; 
purgabilur  et  ner  quaiituin  ascendenint  opera  eo- 
rum.  Uude  quidum  IVeinensis  clericus :  Si  erede- 
rent,  inquil,  nediflcatores  isti  inundum  esse  finem 
bubiturum,  non  tain  aita  moles  usque  in  coelum 
erigeretur,  non  funilnraenta  usqtio  ad  taiilam  abys- 
suin  jacerentur.  In  qiio  assimilanlur  giganlibus 
turriin  Babcl  aediflcantibus,  contra  Duminum  eni- 
tentibus.  Unde  etiam  limeanl,  ne  cum  Ipsis  c  dis- 
pergantura  facie  lerne  (Gen,  xi),  i  id  est  Ecclesiae, 
et«deinde  c  confundantur  i  in  gebenns  ii^ne.  Scd 

"  elinm  propter  hnnc  superfluitatem  et  sumpiuosita- 
tem  domoruin,.niurorum,  ininor  est  hodie  pietas  et 
erogaiio  in  pnuptves.  Minus  eniin  Mufllcirous  alimo- 
niae  eoruin,  cl  htijusmodi  suniplibus  superfluis.  Iletn 
Isaijc,  cnp.  lxvi  :  •  Coelum  sedes  mea,  tcrra  aiitom 
scabcilum  pedum  ir.corum.  Quae  esi  ista  doinus 
quam  aediflcabitls  mihi?  Et  quis  est  ieie  locus  quie- 
tis  ineae.  >  licm  Hieronymus  (ep.  M  ad  Ageruchiam): 
Scio,  inquit,  populos  esse,  scilicet  Megarenses,  qui 
sic  .-ediflcant  velutsemper  victuri;  sic  auiem  coin- 
edunt  et  bibunt,  velut  cras  morituri,  dicentes: 
c  Comedamus  et  bibamus,  cras  enim  rooriemur 
{Isa.  xxii).  iltem  :  Paulnsprimus  eremita  In  crypta, 
sive  in  hypogeo  et  subterraoeo  babitabal,  pastus  ab 

Q  angelo  quotidie  dimidio  pane.  De  cujus  sanclitaie 
audiens  Anlonius  pater  ercmitarum  et  arcbiinaii- 
drita,  eum  visitavit  ptdsans  ad  ostium  ejus,    il!e 

•  vero  reram  vel  lupum  putabat  esse«  tandem  per 
divinam  inspirationein  revclatuin  est  ei  quod  Aulo- 
nius  essel,  cujus  noinen  prius  igiiorabat ,  ct  ail : 
Bene  venial  dominus  meus  Antonius;  et  oscnlaii 
sunt  ad  invicein.  Quibus  simul  comcsturiit,  angehis 
iutegrum  panem  nlliilit.  Qiio  arrcpto  e  regione , 
scilicel  pcr  frusta  ct  pnrtcs  opposilns,  ut  sic  niiibo 
frnngcrent;  poslen  de  eo  coinederun'. ,  prxbnbila 
snncia  contentione  de  dWisione  ejiis  el  beiiediclionr, 

*  qua  uterque  reli(|uum  vofuit  sicut  m.ijorem  pr;epo- 
nere.  Paiilus  nuiein  plurimns  quaestiones  propos*iii 
Autonio,  inter  quns  et  hniic  inseruil  qiixrciis,an 

^  ndhuc  ressnret  idololatria,  obslinatio  Jud^eonim,  ei 
an  Christiana  religlo,  rilus  geniium  in  aediflciis 
sumptuosis  imitaretur,  dicens  :  Surgiinlne  adhuc 
turres,  el  propugnacula,  ei  palaiia,  el  lain  alta  et 
siimptuosa  asdiflcia  Romae?  Qtii  ait :  Ita.  llle  Tero 
flens  ampllus  hnnc  superflnitatem  deplanxit,  eon- 
qiiesius  homines  tantae  vanitati  dediloe,  cum  Chri- 
stianorum  deberet  esse  ad  invicem  cohorlaiio  di- 
,  centium  :  c  Non  habemus  hic  cerlam  mansionein, 
sed  futuram  inquirimus(H<6r.  xiii).  i  Iiem  :  Iropera- 
tor  quidam  cuidam  eremitae  :  Cur,  inquit,  sic  coan- 
gustatum  et  coromensuratum  est  hospiliolum  taum 
corpusculo  tuo,  ui  illud  nec  in  iota  uno  superet  iiec 
excedat?  Cui  ille  :  SufBcit  227  hoc  homini  mori- 
tttrOft  tit  sem^^  roemor  sit  •aniei  busii  sui,  ut  ei 


15V  TERBUM  ABBUEYiATUM 

entem  neceiftluie  se  credat  jam  qtiasi  esso  mor 
liiuiii ,  qiia  scil  se  esse  morilururo ;  sic  prarvcni 
fepiilcruni  ineum,  et  qtiasi  me  prxscpelivi  ;  cl  ad- 
jiiiixit :  Meliiis  el  Inlius  prosilitur  in  CGeltini  de  lii- 
giirio  qnani  de  palatio.  Item  Domintis  in  Evaiigelio: 
f  Vulpc^  roveas  liabent,  el  voliicres  coeli  niJos,  Fi- 
Itiis  aulem  hominis  non  habcl  ul)i  capnl  suum  rccli* 
.  net  (Malth,  viii).  >  Ecce  qnia  modicilns  cl  hiimililas 
Christi  docet  nos  debcre  esse  conlentos  humilibns 
habitaculiSv  qai  <  non  habuil  nbi  capul  reclinnrct 
{Luc.  IX), »  oec  ergo  ubi  deambtilarcl,  ubi  gloriam 
soam  et  se  dilatnret.  El  nos  crgo  ne  simus  viilpibiis 
^olosii  et  fetidis  similes,  ne  diabolo  viciniores  ci 
iurerjSy  ne  sigiinm  absorptioiiis  noslrsc  ciim  Daihan 
el  Abiroo  ostcndainos  (/Vnm.  xvi),  neqnaqnnm  »di- 
flcemos  in  visccribus  lerrx  usqne  ad  poniiima  cjus,  ' 
sed  nec  in  aere,  dcpulalo  dx^monibus  'h\  carcerem 
iisqiie  ad  judicium ;  n^^c  illis,  per  supcrbram  aedifl* 
cantes,  vicini  cl  <  socii  simns  i  dxmonuin  <  et  stru- 
Ikionuin  (Jo6xxx),»  sed  stipcr  lciTnni  terrrslres, 
scientes  qnia  de  lciTa  irjn-iiuri  SH:nus,  futuri  coe- 
lcsles  ct  secunduin  corpns,  cl  sccunduni  animani; 
rt  niaiime  ob  hoc  qnod  scripluin  cst :  <  CoDluin  coeli 
I>oi»iino,  lerram  aulcm  dedit  filiis  hominum  ^Psa/. 
c.xiii). » 

Iteni :  Pnrlains  prselao  :  Qiiid  sibi  vult  ista  alli- 
iado  domorum  vcslrarnni  ?  Qnid  lurres?  Quid  pro« 
fMignAcula  in  eis?  Non  mngisin  his  contra  dialiolum 
luiuiitus  erisy  scd  viiiuior.  liem  :  llanc  libidinem 
a^dificandi  dclcslantur  palatia  principum  conslnicia  q 
ex  Uciymis  et  rapinis  pauperum.  Monaslica  autem 
vel  ecclesiaslica  xdificia  erccla  ex  fcnoribus  et 
uftiiris  avafrorum,  mendaciis  dcccptionnm  et  de- 
eeplionibus  mendaciornm ,  prxdicnloruin,  mcrco- 
nariorom ,  qusc  ex  luale  partis  consirucia  sxpe 
dibbontur,  qula : 

Nom  habit  evenlui  sordida  prceda  bonos. 
(QviD.,  dcg.  !.) 

Item :  Exemplum  sancti  Bernardi  flentis  eo  qtied  vi- 

deret  toguriola  pastorum  lecta  ciilmo,  similia  eastilis 

pristinis  Cisterciensium  tunc  habilare  incipienlium 

fn  palaliis  slellatis  et  muratis.    Scd  el  pro   hoc    - 

morbo  abdiOcandi  sacpe  ipsi  rcligiosi,  sicut  ct  alii, 

Jnslramento  suae  oflcnsionis  puniunlur.  Conslruclio 


m 

A  cnplivorum.  Ilcni  :  ELiam  in  ecclesits  eonstniendi» 
pcccalur.  Cnm  eniin  caplla  eariim  humiliora  css 
dcberciil  corporibiis  ipsnrtim  pro  myslerio  ( qiitp 
<  cnput  noslrum,  Christiis  (Ephes,  iv), »  sciliccl  hu- 
milior  esl  Ecclcsia  su:i),  nliiuia  nuiic  erigunlur. 
Ilniic  cliain  Iriplicein  snpcifiuitatein  228  gcntitis 
philosophns  rcprcliendeiis,  ait : 

lluic  cpnla*  viciMte  famem  SHmmique  penatu 
Snbmovisse  hiemem  tecto^  preiiosaque  vesiis^ 
llirtam  memhrn  auper^  Romnni  more  Quirilis^ ' 
Indnxi.sse  luyam,  (LocA^OJS,  I.  ii.) 

llein  Ptialinisla  :  <  El  rcliii(|ucnl  alienis  divitlag 
suas,  cl  sqHilcra  coriini,  domns  illornnnn  aeternnin 
(Psal  \L\ui),  »  hoc  est  diii  viilclicet,  usque  ad  re- 
surreciionein.  Cum  ergo  diulius  sil  tibi  habitandum 
cuin  verinibus  iii  sepnlcro,  quam  cum  hominit#8 
in  lcrrcna  domo,  si  altcrum  magis  ordinandum» 
erigendumetsnmpluoscconstruendnm  relinquo;  illud 
quidem  m:igis  videtur,  in  qtio  tibi  diulius  est  mo- 
randum,  de  quo  constat,  quia  viiium  est  illud  sa* 
perflue  conslrui  et  omari.  Unde  poela : 
Ccslo  tegitur  qui  non  habet  urnam* 
(LucAM.,  lib.  VII. j 

Facilis  jactura  sepulcri, 

(ViRGtL.,  JEneid.  ii,  646.) 

Sepelit  nalura  relictos. 

(MCECE!<IAS,  lib.  XV.) 

Et  Grcgorins  (Moral.  c.  57) :  Sumpluosa  el  ornata 
sepulcra  mortnis  sniit  potiiisjn  augmentum  stip- 
plicii  qnam  in  rcmediiiin.  Esl  antcin  hominis  pri- 
mum  scpnlcrum,  corpiis  proprium.  Unde  :  <  Dor- 
mieiiles  in  sepulcris  (Psat.  lxxxvii).»  Sccundum : 
Tcrrcnnm  habitaculuin  snper  lerrnm  vcl  in  terra. 
Tcrliuin  eril  ignis  piirgatorins.  Quartum  paradisus 
vcl  infernus.  Nc  sis  auicm  inngis  scllicilus  circa 
siriicluram  et  ornalum  tcrrenac  domus  quam  corpo- 
ris  proprii,  quod  modico  legilur  in  qiio  eiiam  re- 
Biirges,  <  cum  hoc  mortale  induerit  iminorla!ilalera 
(l  Cor.  xv). »  Non  assimileris  arte  Dxdalo  in  aedi* 
ficanda  domo,  non  giganlibus  aUitudinc  (Cen.  xi), 
non  Salomoni  suinpluosiialc  (///  Reg.  vi).  Sed  cur 
non  Salomoni  sapicnli?  Quia  non  modo  sicut  olim 
tatia  approbanlui*,  qiiando  scilicel  sangnis  pecuduin 
erat  redcmptio  pcccalorum.  Iiem  psalmo  lxxiu: 
Respice  in  lestninenlum  lunm,  qnia  rcpleli  sunl. 


enim  pulchrarum  et  amplamm  domorum,  invitatio  D  Q"*«  obscurati  snnt  terrae  domibus  iniquiialum, »  ct 


ett  snperborum  hospilum.  Etiam  grangiae  eorum 
pro  roanimine  sui  ssepe  incaslellantur,  qnas  etiam 
ne  amillant,  sa^pc  verilatem  celanl,  ct  juslitiam 
Dei  oniittunt,  non  audenlcs  mutirc  conlra  principes, 
eo  <iaod  iibertalem  suam,  de  qua  dicilur : 

Cantabil  vaeuus  coram  latrone  viator^ 
(JuvEx.,  sal.  10.) 
amisernnt,  pro  diviiiis  grangtarum  et  agrorum  sno- 
min,  permittentes  sibi  scdiflcari  dormiloria  et  re- 
fectoria,  a  rapioribus  el  rcneratoribus,  in  signum 
ei  memoriale  aeiernum  avariiise  ipsorum.  Sed  nec 
id  Qeri  paii  deberent  cx  pccunia  propria  virorum 
bonornm,  sed  adhorlari  cos  nl  polius  ista  conver- 
iTfent  in  alinnoniam  panperum,  cl  redemptioncm 


rapinfe ,  mendaciis,  et  furtis,  erogaudisquc  panpe- 
ribus  construcils.  Ilem  Hieronymns  de  exitu  sanclai 
Pauhe  (epist.  ad  Eustochium^  De  obitu  Paulof)  :  No- 
lcbat,  inqnii,  in  his  Inpidibus  pccnniain  efliindere, 
qui  cum  terra  elsxculo  Iransiluri  sunU  scd  in  vivis 
Inpidibus,  qut  vo!vunliir  supcr  terrnm.  De  qnibus 
in  Apocalypsi,  ex  quibns  nmgni  rcgis  evsliuitur 
civilas.  Ilem  idcm  epist.  30  (cap.  21) :  Qiia  voce  libi 
cxponam  Salvaloris  speluncam,  et  illud  prajsepe,  In 
quo  inranlulusvagiit?  Silentio  magis  qnain  infinio 
scrmone  honoranda  snnt.  Vcrumtnmen  nbi  circa 
h:ec  sunl  Intic  porlicus?  Ubi  aiirata  laqucaria?  UM 
domus  niise.roruin  poenis,  et  damnalornm  laboni 
vcstit»?    Ubi  ad   iiislnr   pabuii  .  privatorum    «^ 


t59  PETRI  CANTORIS  t^ 

6tni€t»    bnsilicc    ut    vilc    cori>usciiluin    lioniiiiis  A  «trnndisaTarissimi,  lelliargici,  ct   sotnuolenli,  c/ 
preiiosiiis   iiianibulct ,   et  qiiast  miiiido  quidquam      pigri.  Dc  ciijusniodi  poeta  ait : 


possitcsse  oruaiius,  tecia  sua  magis  velit  aspi- 
ccre  quam  caBlum?  Bethlchem  {Matth.  ii),  iu 
panro  foraminc  terrne  iialus  est  Coiiditor  coclo- 
ruiu.  liic  visus  a  pasloribus ,  hic  demoiislratus  a 
ttclla,  hic  a  inagis  aduratiis  {Luc,  ii).  Iieui  Jere- 
mias,  cap.  x\ii  :  t  Vae  qui  n:dificat  doniuui  suain 
229  ("  injustitia,  et  ccenacnla  sua  iiou  in  jiidicio, 
Ainicum  sunm  oppriincl  frustra,  ct  mercedem.  ejiis 
non  reddet  H.  Qiii  dicit  :  i€difical)0  inihi  domum 
blaniet  ccenacula  spaiiosa,qui  apcrit  sibi  feneslras, 
et  facit  laquearia  cedrina  pingitqiie  synopidc.  Cu- 
jiis  oculi  et  cor  ad  avnritiani  et  ad  calumniani  et  ad 
lyntummatioiiem  inali  operis.  >  llem   philosophus, 


Servorum  ventret  medio  ca$tigai  iHtquo, 
Ipse  quoque  eiitrieM ,  neque  enim  omnia  $u$tinei  «ii- 

[quam. 
Mucida  cwrulei  pani$  con$umne  fru$ta. 

(JovKN.»  sat.  fli.) 
Qui  de  laiia  cnprina  el  pro  nihilo»  litigando  objur- 
gat  scrvos  • 
Nec  paupertatem  ievei  attoilatve  propinquum. 

(Cato.,  15.) 
Vitium  autem  prodigalilatis  siigillat  Dominas  in 
Liica,  iuduccns  parabolam  de  lilio  protfigOt  qut 
vivendo  luxuriose  consumpsit  bona  patris,  qnlbits 
consumptis  in  regione  longinqnapavitporcos,pa§tiis 
et  ipse  de  siliquis  porcorum.  Reprehenditor  aatem 


loculus  de  dilaiantibus  fundos  et  agros,  adjungit:  ^  in  co  prodigalitas  temporalis  pecunise,  qaam  eon- 

sunipsit  pro  lemporali  concupiscentia  sua»  tlciu 
Esau  vendens  primogenita  sua»  et  benedictloneiii 
pntrispro  lenticula  rufa  (Gen.xxv).  Sicut  etiamali- 
quis  fidelis  dans  preiium  inaestiiPnbile ,  scilicet 
Cbristi,  et  thesnurum  mirabilein  abficonditam  c  in 
vasis  ficiiltbus  (//  Cor.  iv),  >  scilicet  animam  fa- 
ctam  c  ad  imaginemDci  {Gen.  i),  >  profiimo,  sonnio 
et  urtibra.  Keprehenditur  eiiaui  in  eo  prodigalitas 
naturae,  el  prodigalilas  gratiae.  Dcscendil  enim  ab 
JerHsalem  in  Jericho,  et  incidit  iu  Inlrones,  qui 
corruperunt  ineonataralia,  spoliando  eum  gratuills 
{Luc,  x).  Hujusroodi  eiiam  homines  desigiiali  tunt 
per  bsemorroissam,  quae  expendendo  fere  omnia  bo- 
na  sua  in  inedicos,  non  potcrat  cnrari  antequim 
veniret  ad  verum  mcdicuin  [Maifh.  ix).  Fiunt  antem 
prodigi  ex  causis  pliiribus.  Quidaui  ^b  libidinom 
spdificandi,  et  alias  superfluiiatct  et  ebrietates.  Alii 
oblibidinem  coeundi,  lel  bonatota  ferunturadCya- 
nem,  i  qnae  lacrymnla  una  abtorbet  luxuriosnmv 
fatliJiens  apud  eum  cibos  delicatos,  cum  domi  ni- 
graroetmiicidum  pancm,cum  hesteruojure  ligurial. 
Et  Juvenalis : 


Nuiic  vobis  loquor,  quorum  o^que  spntiose  luxuria^ 
quain  illorum  avarilia  dilTundilur.  Vobis  dico  boc : 
Qnoiisqiie  nnllus  erit  lacnsf,  cui  non  villurumvestrn- 
rum  fastigin  iminineanl?Nullnm  fluinen,  cujiis  non 
ripas  Msdificin  noslrn  practexnnt?  Ubicunqiie  scnie- 
bunl  aquarum  calemium  ven»,  ibi  iiova  diversoria 
Inxurix  excilabunlur.  Dbicunque  in  aliquem  siuum 
littus  curvabilur,  vos  proiinns  fundamenta  jacilis, 
non  conlenli  soio,  nisi  quod  manu  feceriiis.  Cum 
luulla  aedificaveriiis,  cum  ingeulia,  lanien  et  siiignla 
corpora  eslis  el  parvula.  Quid  prosunt  mulla  cubi- 
lia?  in  uiio  jaceiis.  T<ion  est  vestrum  ubicunque  non 
eslis.  Item  poeia  : 

iyfi//ifft  in  orbe  locu$  Buii$  pra^lucet  amani^,  ^ 

Si  dixil  dite$  lacu$  et  mare  $entit  amorem 
Fe$tinatiti$  heri^  cui  $i  vifio$a  tibido 
Feeerii  ho$pitium^  cra$  lerrameiita  Theatium 
Tolleti$  *'abri. 

(lloR\T*u.s  lib.  I,  epist  i.) 

Iteni  Juvennlis  (sal.  14) : 
j€drficator  erat  Ceiitrouiu$;  immiiiuit  rem, 
Fre§it  o/;«s,  nec  parva  taiiien  luetuura  relivta 
Parti$  erat^  toiain  hunc  tnrbuvit  fitin$  ameiis 
Dum  meiiore  nova$  attoHit  mariiiore  viUu$. 

Item  lllcronymus  (epist.  ad  llcliodorum  De  laude 
vita  $olitariai) :  Decet,  inquit,  poenitcntem  et  mn- 
xlme  ciauslralem  mornri,  non  dico  in  doniibutam- 
p!it,  tcd  in  domiciliis,  id  est  in  ciliciit  sive  parieti* 
iiit,  qiiae  domus  non  sunt,  sed  similitudinem  et  ve- 


Quw  bona  donavit  pr<r..«/;t6iti,  et  carei  omni 
Mujoruiu  cen$u. 

Alii  ob  gnlam.  Unde  lloratius  (lib.  i,  ep.  fl5) : 

Vt  rebu$  ntnterni»  atque  pnternie 
Fortiter  a$$uinptis  Urbanus  ca*pii  hnberi^ 
Scurra  vagus^  uon  ^iii  certum  \Ta$epe  ieneret^ 
Impran$u$^  non  qut  civem  digtioeceret  ho$te, 
tligium  domorum  habciitia,  ut  coangustalus  teipsum  D  Qnwlibet  in  quemvi$  opprobria  fingere  tirrift. 


recollignt,  ncc  ad  illicita  extendat,  meuior  uteri 
virginaiis,  iu  qno  claiisus  et  conngiistalus  fuit  Do- 
luiiius,  tandem  in  pncsopiolo  posiliit,  in  patiimlo, 
dciiidc  iu  sepulcro.  Unde  Davi«l :  i  Siuiilit  factut 
tuin  pelicano  solitudiuis,  faclus  sicut  nycticorax  in 
doroicilio  (Psd/.  cij,  >  siveinparietinis.  Item  Isaias, 
cap.  v;  Levil.  xxvi;  llabacuc,  ii;  llem  Isaias»xxvi, 
et  Daniel,  cap.  vni. 

230  CAPUT  LXXXV1I. 

Conira  pr\uligos^  qiii  niale  acquirunt,   et  pejus   ex» 
petidunt. 

IMurinii,  siciit  iu  ledificaudo,  ct  expensis'tuper- 

fluis  sunt  prodigi,  vigilantitsimi,  et  ebrii  :  sic  et  in 

piiscausis  el  necessilatibut  qnolidianis   submini- 


231  ^i!trnicie$  et  temp9$ta$  barathrumque  maeiili, 
Alii  eb  ambitioiiem  digniiatis  vei  fainae  : 
Tanto  major  famas  $iti$  est  quam 
Virtuti».  Quis  eiiim  virtuiem  amplectitur  ip$0m 
Pra'mia  $i  toHa$  7  patriam  tamen  obruit  ofim 
67orta  paucorum^  et  laudi$  titulique  cupido. 

Cxiius  ergo  qnis  est  fainae? 

Vt  ptteri$  ptacea$  et  declaniatio  fia$. 

Alii  ob  excusationem  iniserix  et  peccati  sui 
hislrionibus  et  iudignis  ctiani  dantes,  ut  dicatur  do 
eis  :  I^ibil  negant  qnod  cxigatur  ab  cis ,  sed  nihil 
dant  nisi  exigatnr.  Ergo  nibil  dant  vfro  bono  el 
lionctto.  De  qnibus  eiiam  dicilur  :  Minim  ett  ubi, 
et  a  quibut  accipiant  qii»  expendunl,  cum  veriut 
dicerctur :  Mirum  est  ubi,  ct  in  qnae  expcndaoi. 


*<?i  VEKBLM  ADBaEYIATUM.  ^ 

qu»  acc!|>innl,  el  a    (o(  rnirninl.    Male   eniin  nrci    A  Hagiiin,  ilcrqiic  siium    non    ilirigcnlc»  ad  Doiiin.  U 

01  bc  circiilrtri  movcniiir,  ilc  vaaiilaie  i^i  vunlialciii, 


|Munl  el  pejii»  expemfunt»  (piae  mrrmsca  scnaronl, 
ut  essenl  solvenda  liis  a  qiiibiis  r.pucrnnl. 

Alii  ob  ne^li|(iMiliain  vcl  inscicnliam,  qni  profu- 
sorcs  snoninunnnl,  pelilorcs  alicnorum.  Geiicra- 
Hier  enim  prodigalilaiem  comilanlur  ciipiiliias , 
«vdfilia  et  rapina.  Uii(fc  poela  : 

Qn(van}que  profunda 
TraxU  avaritia,  iuxu  pejore  refundit, 

(Claddianiis,  De  belio  &tldomc'o,) 

CAPUT  LXXXVIII. 

De  sancla  prodigaiitate, 

Esl  tamen  qiixdam  sanc(a  prodigaliias,  qua  qiiis 

aBimam  dat  pro  Cbristo.  Unde  :  AninKTquc  magna; 

pnNiiguin  Pauliim.  Tu  ergo,  non  sicut  prodigus  dcs 


soH:cili  ciica  supcrflua  cHion  ncccssaria,  iran  cou- 
lcnii  [iiiibus  nalurjr  vcl  graiia»,  ei  idoo  non  perve. 
iiiiiDt  ad^clavanrbcaliiudiuis.  De  bis  sic  loquiiiH 
S.ilomon  P.irabolarum,  c.p.  xx  (jnKia  LXX) :  i  Ven- 
lilalor  iinpiorum  rcx  sapions,  immiliil  cis  rotaiu 
malonim.i  qui  i  scnii>ersui»l  discenlcs  cinuiiqiisin 
ad  peifcclioncm  sciciUij;  pcrvenienles  (11  Tim, 
in) ;  >  sciiiper  Jaboranlcs  ct  inaniicr  operanlcs,  et 
iiunquain  quicscenlcs,  qitia  :  i  IVr  semiiam  vi:a; 
iion  ambiilanl,  scd  vagi  grcssus  conim,  el  invcsii- 
gabiles  (Pror.  v).>  licm  Isaias,  cap.  xix  :  i  Im- 
iiiiscuil  Dominus.i  id  csl  pernii.sil,  «  in  mcdio 
i*^gypli    spirilum    veriigluis,    cl    cirare  fecmiJit 


tf  cupiat  quodcunqiic  necesse  esl  pro  vir  biis  lu  s,  1)  jp„„,,.*i 
....       .  .         .T    .    m..       ,  -^rypl"»"  •"  «n>ni  opcrc  siK>,  sicm  crral-<?brius<»l 

ntbil  antem   supra  vires.  Unde  Tobias  (cap.  iv)  •  .  .  vi  ^umu^^ti 

Noitlcuni  hal>ens,  motlicnm  tribiie. 


Keiiri  se  quemque  $uo  modulo^  ac  pede  verum  ett, 
(IfORAT.  lib.  I,  cp.  7.) 

'  liuccas 

Xoscenda  esl  mensura  suar,  spectandaque  rebus 
/»  snmmis,  minimisque;  etiam  cum  piscis  emetur, 
Nfc  rnpias  mulium    cnm  sit  tibi  gvbio  tuntnm 
Ih  loeuiis, 

(Juv£?r.,  sau  II.) 
Ne  fias  cnm  4)is  ciJatorium  Jaclis  Mbi  rclincns 
lautum  sordes  pcccaloriim.,  nl  pecunia  ad  alios 
derolvatiir.  Ne  rapias,  iil  iiiulios  vcnires  pascas, 
Cttoi  uiiicum  balieas  voiilrcm ,  el  sccundum  naku- 
raai  moilico  conicnlum. 

232  CWVT  LXXXIX. 
Coutra  se  immergentes  in  temporaiibus  avide. 
Prodigos  ciiain,  sive  in  .Tdificiis,  sive  iu  vcste, 
sive  in  cibariis  vel  quibuscuni|ue  superlhiis  expen- 
sis«  et  in  curiosa,  vana  et  noii  necessaria  dociriiia, 
inaxime  sese  immcrgenles  in  lemporalibus  rcdar- 
fiieiis  Proplicia ,  ait :  i  In  circuiln  iinpii  ambiilanl; 
secuDdiini  altitudinein  luani  muhipiicasii  filios  lio- 
minum  {Psai.  xi),f  non  dxmonum.  Et  ilcnim  cis 
imprecans,  addit :  c  Deu»  meiis,  ppnc  illos  nl  re- 
tam,  et  sicut  slipulam  aiilc  faciem  venti  {Psul. 
Lxxxii)  ;  >  ut  sint  leves  ct  inconslantes,  sirut 
arniido  agilataoinni  vento  doclrinac.  Hi  similes  sunt 
liliis  Isracl  offeiidentibus  Deum,  et  obbocconsum- 
pseniut  quadraginla  dies  i  in  ilinere  iriiim  dicrum. 


vomcns.  JEt  non  crit  -<Egypio  opus,  qusid  faciat  capi't 
cl  caudam  incurvanlcm  ei  rcrrcnanipm.»liein  ideiu, 
cap.  LVii  :  <  Impii  aulem  quasi  niare  fervcns,  qiiod 
quiesccre  non  potcht,  >  elc.  Iiem  David  (Psai. 
Lxvvii):  €  tl  pcrcussil  eos  in  posteriora,  oppro- 
brium  scmpilernum  dcdil  illis,>  ut  rbilislliaMS  (/ 
Ueg,  v).  Dum  ciiiiu  I  amplexaiilur  siercora  pro 
croccis  {Thren,  iv) :  i  ei  arcam,  id  est  lidcm  ct  Ec- 
clesiam  Chrisii  poslponiinl  lcinporalibus  umbraii- 
liier  lanlum  scrvicnlcs,  el  diligenles  niiires  ejiul- 
lientc^dc  lerra,  id  csl  curae  el  solliciludincs  tcui. 
poralium,  corroduni  cxlales  eorum  ;  qiiia  visccra 
cl  bona  intcriora  eorum  vel  corrumpiint,  vel  coii- 
^  sumunt.  Ili  aulem  testamentum  Dci  babent,  non  ut 
juxta  illud  Tivant,  sed  ut  illo  curiose  vanitalcs 
233  ^^^^^  prjclcxnnt.  Quod  staliienics  jiixla  Da- 
gon  (illud  tanlum  umbralililer,  cl  pi;o  lemporalil  us, 
siciit  ct  XiCrnis  observantes)  corruiint  ciiin  Dagon 
(/  Peg,  v),  cuni  idolis  et  variis  vaiiilalibiis  suis, 
ampulalls  slbi  capitibus.  i  Vcrbiim  autciu  Domiiti 
manet  in  aelernum  {PsaL  xxxii).»  Ilos  tuipes 
Moyses  turpibus  comparal ,  qui  tciuporalia  ista, 
vclut  stercora  in  auro  viiuli  conflalilis  rcdacio  in 
piilvcrem  {Exod,  xxxii),  daloqiie  ilhid  siiienlibus  et 
adoranlibus  in  potum,  immundissimo  flmo  sicrco- 
ruin,  ct  fumo  urinas,  condcmnaviL 

Uuasi  diccrel  eis  :  Slercora  silistis,  stercora  bi- 
betis  ;  aurum  sitistis,  aurum  bibclis.  Ili  eliam  si« 


!»<.«.•.•>••    .{«««.•«^•■•■a     «.I^O      .     ■■•       ..■■•^.W ..■^.  •••..,     _  r 

circa  montcm  Scir   {Exod,  iii),  >    ncc  inlraveriiiil      'n»*cs  sunl   i  uxori  Lol  cgressae  de  Sodoniis  {Gen 


lerrani  proinissionis,  scd  fllii  eorum  (Dent.  ii).  Sic 
etisti  flcslro  temporalium  agitati,  non  quiescunt, 
sed  Terliginosi  ct  epilcptici,  i  cum  impiis  in  circuitu 
anibiilaiil  {PsaL  xi),i  a  vanitatc  iii  vanitatcm,  non 
attendentes  qiiod  i  una  lantum  a  Domiiio  petenda 
{Psat.  xxvi)>  silet  reqiiircnda,  quod  i  non  sit  qui 
faciat  bonum,»  quousqiie  vcnialur  <  ad  unum  {Psai, 
xiii),»  qnodviam  euuii  aliquid  sil  exlrcmum,  crror 
autem  iiiimensus.  li  eiiam  similes  sunt  diabolo, 
ff  qoi  circuit  qua.Teiis  quem  dovorel  {I  Pctr.  u),i 
Hi  suiit  lunatici  et  lyinpbatici  oblati  ad  cifraniium 
Ofimiiio  {Malth.  xvii),  qui  niodo  ca^iunt  in  aquam 
luxuri»^  loodo  in  ignem  irx,   cupidilatis,  et  alia 


xix),>  et  de  flagranli  cnpiditate  tcrrenorum ;  deinde 
I  rcspicienli  rctro,»  per  mundanam  cupiditaiem, 
I  et  versa  esl  in  statuam  salis.»  Assimilanlur  eiiam 
I  miltcnii  manuin  ad  aralrum,  scd  rcspieienies  rc- 
tro,  non  sutil  apli  regno  Dei  (Liic.  ix).»  Ili  similes 
sunt  comprcbendeniibus  Doniiniim  ct  ncqreuntibiis 
majcslatem  ejus  suslinere,  corruunl  rclro  in  fa- 
cies  suas,  qui  iiuprxgnali  ct  impingiiati  stercori- 
bus  icmporaliuin,  iioliinl  ca  cgcrcre  in  usus  ncccs- 
sarios,  quibus  lcrra  fccuiidetur,  sicut  nec  JiidaM  iu 
Sabbalo,  nibi  cooperiant  ;  i  scd  putntcrunt  velut 
jumcnta  in  slcrcore  suo  (Joe/.  i).  Disperierunt  in 
Endor,»  id  csi  in  fonie  propagaliouis  :    «  facti  sunl 


f(g  rETRI  CANTORIS  ttfA 

«i  ftlereut  lerra  (PmI.  lxxxii),»  qwi  sicui  upup»  A  In  conb  Ipsonim,  et  arcas  eorum  confringatur 


iiiilifkaiit  tn  giercoribns  siiis,  et  ideo  c  siercoribus 
bouni  l:ipiilaiidi  (Eccli.  xxii},»  in  quibus  stercora 
ieinporalium  generant  slercora  peccalorum,  sierco- 
ribus  poeniienUalium  satlsfaclionum  aniovendoruin. 
Iiem  David  :  i  Ei  labescerc  fecisli  sicui  araneam 
anliiiam  ejus,  >elc.  {Ptal.  xxxviii.)  Avidilas  lenipo- 
ralium  bomines  facit  araneas.  Aranea  vermis  cst 
pulridus  ci  venenosus,  qui  devorat  inuscas ,  ut 
texat  intililes  lelas,  quns  tcxendo  sese  eviscerat. 
Sie  ct  quidain  arane»  sunt,  i  devorando,  ut  escam 
panis  (P$ttl.  xtii),i  stibslantiolain  pauperum,  qui 
suni  pes  mundl,  et  lantum  niiiscx,  vcl  fencrato- 
ruro,  vel  potciilliim  ;  qui  eiiain  sunt  muscx*  princi- 
palium  ei  majorum  aranearum  :  Illi  garcionum  suo- 
ruiii,  vci  bostium,  vel  adulalonim  aulicorum,  ut 
imnianlur  iustrumeulo  sux  odensionis,  quia  : 

Lex  non  wquior  ulla  est 
Quam  necit  artifices  arie  perire  $ua, 

(OviD.  lib.  i,  De  arte,) 

c  Vae  qui  praedaris ,  quia  deprxdaberis  (ha. 
xxxiii) :  >  Vx  qui  emungls,  quia  emungeris»els«p6 
supra  quod  ab  aliis  emunxisti.  . 

Ili  suni  equi  Pbaraonis,  qui  cum  sessore  suo 
submerguniur  in  mari  {Exod.  xiv).  Talibus  dicit 
diaboius  ci  mundus,  i  incurvare  ut  transcamus  (/«!• 
Li).i  llis  t»ffeclum  est,  ul  rarus  sit  hodic,  qui  non 
mendice4,  nisi  fcneralor,.  vcl  qui  cerlis  stipendiis 
ct  redditibiis  suslcntctur.  Talcs  siiniles  sunl  Ama- 
lec,  lioc  esl,  lingenlibus  terrain,  qui  non  lanium 
lcrrena  linguni  ei  comcdunl,  scd,  sicut  bos,  ablin- 
giini  radicitus,  subsiantlolas  pauperuin  devoranlcs 
et  raplcnics  ;  ob  quam  rcm  probaii  a  Gcdeone 
{Judie,  vji)  excludunlur  a  consorlio  suo,  iic  sini  in 
pr;L*Iio  cum  ipso  piignaluro  conlra  &!adianilas  ei 
daMnones. 

234  CAPUT  XC. 

De  his  qui  puniuntur  instrnmenlo  sua  offensionis» 

Frequens  esi  casiis  malos  puniri  insirumento  suac 
oflensionis,ut  inquoinjusle  proximumsuumpuniuni, 
punianlur  ;  in  qiio  eiiam  Deum  ofleiidunt,  oflendan* 
tur.  Unde   Psalmus  :    c  Lacuin  cpcniit  et  eflbdit 


(Psd/.  xxxvi).»  Uiide  Augustiniis:  Qul  vuli  noeere 
proxiino,  similis  cst  ci,  qui  atlentai  alium  percu« 
lere  gladio,  quo  prius  so  ipsum  transverberai.  liem 
Parab.  c.  xxvi  :  c  Qiii  fodit  foveam,  incidei  in  eam, 
ei  qui  volvit  lapidein  rcvcrtctur  ad  enm.i  Unde 
Eccli.  c.  xxvii :  i  Qui  in  aliuni  mtllit  lapidem,  su- 
per  capui  cjtis  cadel ,  cl  plaga  dolosa,  dolosi  dividet 
vulncra ;  ct  qui  fodit  foveam,  incidei  in  eam  ;  ei 
qui  statuci  lapidcni  proxiino,  oflendei  in  eo;  eiqui 
laqiicum  ponil  alii,  peribii  in  illo ;  facienll  nequis- 
siinum  coitsilium,  supcr  ipsum  devolvetury  ei  non 
agnoscci  undc  adveniei  illi.i  liem  juxla  verbum 
Sapieiitis  :  Oinnis  fraus  in  se  conversa  collidiiur. 
Ilem    Doniiiius :    c  Quae   seminavii  bomo»   haec  et 

"  metet  (Ca/.  vi) ;  ei  juxla  quam  mensuram  mensi 
fiierilis,  remelietur  vobis  (Lttc  Ti).i  liem  cap.  xiu 
Luca: :  i  Viri  aedificanles  turrim  in  Siloe,  ab  eadem 
opprcssi  suiil.  I  Et  Augustinus  (S.  ScTerianus  iu 
scrm.  deJnnoeentibus) :  Mc  rapias  bona  proximi  iui, 
quia  capiiur  esca ,  ei  perditur  aniin».  lieni  pcr 
exenipla.  Golias  gladio,  quo  pulavii  David  inicrfl- 
cere,  iiiierfecius  esi  (/  Jieg,  xtii).  Aman  In  paii- 
bulo,  quod  paravcrat  Mardochaco  suspentus  csi ; 
cui  in  plenltiidinem  poteslatis,  et .  diviiiaruro  pos- 
sessioncm  Mardocbaeus  successii  (Esther  vii).  Saul 
gladio,  quo  pepercii  Amalcciiis  conira  praecepium 
Doniini,  inieifecius  csl,  docens  regcm  iGgypii  pro 
irrigaiione  lcrrae,  qu.i!  siccitale  arucral,peregrinuin 

P  iinniolarc  pro  pcrcgrino,  priino  immolaios  esi  (/ 
Reg,  xxxi).  Quidam  etiam.  aulicus  novum  genut 
iormenii,  quo  torquerentur  rei,  docens  rcgem  Si- 
ciliac ,  priiiio  inventi  sui  poenas  sustinult  (Pcril- 
lus).  Uiidc  : 

J{ex  Phalaris  tauro  violenti  membra  Periili 

Torruitf  infelix  imbuil  nuctor  opus. 
Justus  uterque  fuii^  neque  enim  lex  wquior  uUa  esi 

Quam  necis  artifices,  arte  perire  sum. 

(OviD.  Di  arte^  lib.  i.) 

235  ^^^^  j">^^  pbilosopbum  (Sen.  ep.  83)  :  Oni- 
ncs  voliiptales  boniinis  iii  singula  ejus  tormenlt 
converluntur.  Ebrlctas  bominem  facit  slupidaro, 
insanuin ;  gnstrimargia,  libidinosum  ,  pigrum.  Ei 
qiiid  plura?  Singiila  fercula,  singutos  peperere  nior- 


eum,  ei  incidii  in  foveam  quamfecil;  convertelur  0  bos.  Undc  bodie  nwllo  generc  niorborum  ai^groia- 


dolor  rjus  in  capui  ejus,  el  in  vcrticcm  ipsius  iiii- 
qnilas  ejus  dcscendei  {Psal.  vii).i  Unde  Augusiinus 
{in  huuc  locum  Psalmi) :  Fraudalor  prior  cl  pejiis 
keditiir  dainno  innoccntix,  qiiam  proximus  pccu- 
niae.  Ileni  psatm.  ix  :  c  In  laqiico  isto,  qucm  abscon- 
derunt,  coinprebensus  esl  pes  coriim;  cognoscetur 
Doininusjudicia  facicns;  in  operibus  inanuum  sua- 
rum  coniprehensus  csl  peccator.i  Unde  Augusil- 
iius  :  Unicuique  sua  iniquiias  esi  pcena  el  paiibu- 
loni.  licm  psalinus  lvi  :  c  Foderunt  anic  faciem 
ineain  foveam,  ei  incidcruni  in  eam.i  Et  iiein  : 
c  Veniai  ilii  laqucus  quein  ignorat,  ci  captio  ap- 
prebendal  euin,  ei  iii  I;.qtieuiii  cadai  in  id  ipsum 
(Psal,  xxxiv).»  Cl    ilcm  :   <  Ghidius   con^m  introi 


mus,  quia  nullo  gcnere  vlvendi  recie  vivlinus.  Toi 
eniin  nunc  nunierabis  cibos,  quol  cocos.  Sic  clr- 
cumeiintes  siniiles  siint  ei,  qui  ait :  c  Circuivi  terram 
ei  perambulavi  eam  {Job  i).  >  Siini  c  ticui  volti- 
cres  coeli  et  pisces  maris,  qui  perainbulani  teinilas 
maris(Psa/.  viii).  i  lluic  circuiiui  malo,  conirarius 
esi  circuiius  jnsius,  de  qtio  dicltur  :  c  Circuivi  ci 
immolavi  in  labernacuto  ejus  {J^al,  xxvi).  »  Hie 
esi  rectus  ordo,  ul  non  nisi  |K)si  muliipllceln  cir- 
cuituin  bonum,  quis  immolei  bosiiam,  tcI  immol»- 
tam  sumai.  Circurnire  igitur  debemus  omnia  creata, 
quia  omnia  clamani :  c  Deus  nos  fecii,  ui  io  illit 
laudeiur.  i  Unde  ei  ad  laudem  ejust  fere  in  tynaxi 
Maiuiinali,  id  esi  ia  fine  HataiiDoram  et  PstiliDO 


t«5  VERBIM  ilfiBBEVUTUM.  ^ 

lllo  c  Bencdiciie,  i  etc.  iuTiUnlur.  Ciicuire  eiiani  A  casiiiale,  quoad  opera  cxleriora.  Uiide  el  Ecclesia 
deUemiis  bcneiicia  crealronis  ndsirx,  quia    i  ad 


imagiiiem  el  siinHiludinem  Dei  crcaii  stimus  (Gcn. 
]).  1  Bsneficia  eliam  recreaiionis,  beneficia  sacrn* 
roeniorum  ecclesiasiicorum,  mandata  necessilalis  : 
c  Qiiia  lunc  aon  confundar,  cum  perspexero  in  oni* 
nibiis  mandalis  tuis  (Psal.  cxviii).  •  Coiisilia  eiiaiu 
persecntiotiis  :  boc  verbum  etiam  Aposloii,  qiiasi 
tripliceili  funiciilum  :  c  Sobrie,  juste,  cl  p'e  (TU. 
it).  >  Excmpla  sanctorum,  prxmia  acternsc  reinunc- 
ralioiiis  ,  supplicia  xlernae  damiiationis.  Singula 
eliam  gencra  peccaionim  et  siiigiil»  generiiin ;  sin- 
gulorum  ctiam  peccalorum  circumsianlias  illa  ag- 
gr^Tahtes  ;  omnia  eiiam  leinpora  et  siatus  viiai 
nostrsR.  Unde :  c  Recogitubo  oiiines  annos  mcos, 
in  ainaritodlne  aniina^  mex  (Isa.  xxxviiij.  i 
CAPUT  XCI. 
De  muliiplici  lacie  fiominis. 
taujiismodi  circnitus  maxime  beneficiorum  cren- 
lioiiis  et  recreationisnoslra!,  iios  invitanl  ad  dile- 
clionem  Dei. 

Sicut  cniin  f cslatnr  Leo  papa  (serm.  2,  De  resur^ 
rieiione)  :  Magnus  fuissel  hoino,  si  permansissct  m 
eo,  in  quo  focit  eum  Doininus  ;  ninjor  esi  si  pcnna- 
iiet  in  co,  in  quo  refccil  eunl.  Fccit  enim  euin  ad 
im.^^ginem  in  racie  naliiratel  similiiudincm  suam  in 
facie  gratix.  Est  autem  muliiplcx  fucics  hominis : 
sciiicet  facics  naturae  exterioris,  qiin  eiiam  quodam- 
Inodo  boroo  assimilatur  Deo.  Uni!c  : 
Pronnqne  eum  spectent  animalia  ctrlera  lerram^ 
0$  homini  sublime  dedit^  ccelumque  videre 
iusiit,  et  ereclos  ad  sidera  tollere  vuUus. 

(OviD  ,  I  MetamorphosJ) 
Uude  ct  B.  Martinus  oculis  ac  manibus  sempol*  in 
ccelum  inientus*  etc  (3).  Paulus  primus  ( tcmila  (I) 
ab  Anionio  inventus  esl  erectus,  et  quasi  o.rans 
Jiiorious.  Vincentius  in  tormento,  sempcr  ereciis 
iuminibuS  aspiciebat  in  coelum.  Ilanc  236  iaciem 
et  erectionem  naiune,  maxime  deturpat  rornicatio. 
ff  Qui  enim  fornicattir»  iki  corpus  suum  peccat 
(f  CoT.  Ti);  >  quia  iilud  commaculal,  quia  animam, 
aodliam  corporis  facit,  ut  non  Jiceat  ei  in  opere 
illo  alilld  cogitare  et  allud  sentira*  Ita  absorbeiur^ 
ot   facles  boniinis  quasi  in  faciem  quadrupecfnm 


cohstatex  personis  multarum  facierum  c  ci^cuhidati 
Tarietate  (Psal.  xliv).  » Ili  dicere  possunt :  c  Signa- 
tum  csl  supcr  nos  lumen  vulius  tui,  Doinine,  dcdisti. 
Ixlitiam  iu  cordc  meo  (Psal.  iv).  i  Consistil  otiam 
ba>c  facies  in  operlbus  et  implctioiie  mandaloruNi 
ejus.  Ciijus  ban:  sunt  signa  :  <  Qui  est  ex  Dco, 
verba.Dei  audil  (Joan.  viii);  si  quis  diligit  mc» 
mandata  mea  cuslodit  (Joaii.  xiv),  >  quia  :  Proba- 
tio  dilectioais  exhibitio  est  opcris.  c  A  fructibus 
enim  eorum  cognoscclis  eos  (Greg.  hom.  30,  iu 
Evang.  Matih.  vii).  »  Et  Apostulus  ait  :  c  Qui  an- 
lem  sunt  Chrisii  carnem  suain  crucifixerunt  cum 
vitiis  el  concupiscentiis  (Gal.  v).  >  Consistit  etiam 
hacc  facies  in  consiliis,  quae  adiinpient  Tiri  compe- 

B  diti  et  claustrales;  sed  clerici  h^bitu  milites,  scr- 
mone  histriones,  opere  ei  geslu  meretrices,  occu- 
patione  curarum  temporalium  sxculares  ,  in  qua 
harum  facicrum  Deum  sequuntur,  tcI  in  quo  habitn 
resurgcnt,  qui  in  niillo  TiTunl?  Tunsuram  quidcin 
acrvant,  scd  ob  gloriom,  vel  Tcnaliialem,  et  alii 
quidcm  aliis  latiorem,  qui  sanpe  hanc  libertateni 
clericnlem  siimunt  et  scrTant  in  munitioncm  et 
conservatidncm  tcmporalium.  Contra  quos  Aposto- 
lus  loqucns,  aii :  c  Tantum  iie  dederiiis  iibertateui 
vestram  in  occasionem  carnis  [ibid.),  i 

Est  et  niultiplcx  facies  ciilpx;  Terumtamcu 
i  Iinngincm  ipsorum  Deus  ad  nihil::m  rcdiget  (VsaL 
Lxxii).  1  Est  ei  facics  glorinc  qux.  dabilur  nobis; 

Q  quando  c  Hoc  mortalc  induerit  iu:mortalitalcm,  et 
hoc  corruptibiie  indjcrit  incorrupiionem  (/  Cor^ 
it)  ,  quando  renovabilur  ut  aquilae  juvenlus  tiii 
(Psal.  cii).  >  Sed  facies  culpa^,  facicm  naturas  cor* 
i-umpit,  facieni  grati»  perimit,  facicm  tero  glori« 
subtrabit. 

CAPUT  XCIK 
De  commendattone  fideii 
Faciem  gralix  ct  virtutum  inchoat  fides*  Un  !e 
Prudeniius  : 

Prima  pelit  campum  dubia  sub  eorte  dueiii 
Pugnatura  fides. 

237  Sicut  enim  aliquis  strenuus  miles  inter  co^- 

teros,  priinos  facit  insullus  in  hostea  consertos,  sic 

fides,  prima  cupit  expugnare  castrum  vitiorum  Ipsa 


cooTertatur.   Unde  et  libidiuosus,  sui  tcI  porco  ^  enim  proptcr  tria  praecipue,  primaium  et  ducatum 


comparalur»  tcI  c  qui  fornicatur  in  corpus  suum 
peecai»  i  quia  contra  Tcnustatem  et  erectionem 
cor|iori8  sui,  incurTans  illud  ad  lutum.  Facie  etinm 
natorae  interioris  homo  assimilatur  Deo,  ut  dile- 
ctione  naturali,  mahsueiudinei  benignitaie,  socia- 
liiate,  et  bujusmodi.  Est  etiain  facies  gratix,  qua 
pr»cipue  quis  Deo  assimilatur  habens  faciein 
Cbristi  contis  in  ierusalem.  Hxc  consistit  in  virtu- 
llbus,  qox  omnes  sunt  una  facies  in  radice  chari- 
latls.  etplurcs  in  exhibitipne  et  babilitate  quadam 
operum.  Eminuit  cnim  Job  in  paiicntia ,  David  in 
buniililate»  Moyses  in  mansuetudine,  Joseph  in 
(3)  In  ^iis  Vita  per  Sever.  Sulpitium 


habet  inter  caeteras  virtuies,  tum  quia  mater  est  na- 
turae  ctgeniiuraeomnium  aliarum.  c  Abraham  enini 
genuil  Isaac,  Isaac  Jacob  (Vailh.  i),  i  id  est  fides 
spem,  ct  spes  charitatcin.  Elsi  omncs  siinul  confun- 
dantur  et  habeanlur  in  habitu  motus;  motus  lamcn 
fidei,  motus  aliarum  prxcedit. 

Quia  enim  credo,  spero,  diligo,  patiorproChristo, 
coinpatior  proximo,  ct  hujusmodi.  Charilas  eiiaiu 
dicitur  maler  virtutum,  sed  nutriturx  et  inforinatio- 
nis.  Prima  igttur  mater  earum  et  origo  est  fidcs ; 
scciinda  maier  ct  vclut  nutrix  est  charitas.  Tuni 
etiam  principatum  habct,  quia  quadam  pia  caecitatci 


S.  Hieron.  in  Yita  ejusdem  Pault.  S.  Aug.  de  eodem  io  sermooe. 

PlTBOL.  CCV. 


Se7  rETRI  CANTORIS  ^ 

ei  temerilale  ridcs  auUax  ei  improba  penelrat,  qus  /^  Joannis  I,  cnp  v  :  <  Oinnc  qiioJ  naluui  est  os  beo 

?incit  muiiilum,  et  li£c  esi  victoria,  qoae  vincii 


non  attingil  intcllecius.  Credit  enim  Deum  trinum 
et  unum,  penetrat  ccclos,  credit  Dominum  Jesum 
sub  nubilo  panis  sumi  ct  maiiducari ;  qnae  nou  in- 
telligit,  sed  eredit  tantum,  exuens  liic  oninem  hu- 
nianam  rationem,  qux  est  e\  causis.  Fides  enim 
non  habetmeritum,  cut  liumana  ratio  prxbct  cspc- 
rinicntuin  (Grec.  hom.  26,  in  Evangetia),  1q  qiii- 
liusdam  tamen  et  credit,  et  aliqiinlenus  intelligii ; 
io  omnibus  articulis  requirens  potius  fideiia  el  sana 
ircrba,  quam  curialia  et  placeniin,vcl  philosophica. 
Unde  el  Augustinus :  Malo,  inquit,  essc  inurbanus 
qunm  incredulus  ;  malo  potius  esse  agresiis  Catho- 
licus  cuui  Hieronymo,  quam  curialis  hxTCticus  cuni 
Snbellio.  Ilxc  nullum  habct  substramenlum,  nullam 


mundum,  fides  nostra.  »  Item  Apostolus:  c  Sine 
fide  impossibileestplaccre  Deo  {Uebr.  xi). »  El  Luc. 
in  Act.  apost.  (cap.  xv) :  c  Fide  piirificans  corda  co- 
rum.  I  Et  Doniinus  iii  Evangclio  :  c  Omnia  possH 
bilia  sunt  credenli  (Marc,  ix).  i  Idcm  :  «  Si  liabue- 
ritis  tantam  fidem,  ut  grnniun  sinapis,  dicetis  moro 
iransplantare,  et  transplnniabitur ;  dieetis  monti 
transferre  in  mare»  et  Iransfcretur  {Uaiik,  xvii).  » 
Idem  duobus  caecis  ait  Christus :  c  Secundum  Odcii» 
vcstram  fiat  vobis,  et  statim  aperti  sunt  oculi  eo^ 
rum  {Matth,  ix).  »  Et  centurioni  ait :  c  Vade,  ci 
sicut  credidisti,  fiat  tibi.  Et  sanatus  est  piier  ejus 
in  illa  bora  {Matih.  viii).  »  Auguslinus  (serin.  74 


natiirani,  a  t|ua  baticat  origineni,  praeterquam  a  sola  ^  De  tempore) :  Quanta  est  fides  propria,  s»  tanta  cst 


graiia.  Ex  solo  enim  Deo  est ;  cxterae  virtuics  quo- 
daniniodo  a  natura  habent  originem.  Prsecedit  enim 
liilectin  naiuralis  dilcctioncm  graiuitam,  et  ita  dc 
Cictcris  ;  sicque  liabent  substialorium  quod  non  Ci- 
iles,  et  ideo  prima  est  inter  eas  ;  tum  etiam»  quia 
citra  alias  virtutes,  miracula  eliam  rudis  operatur. 
iJnde  :  c  Nonne  in  noniine  luo  curavimus  infirmos, 
ei  cjccimus  dasmonia  ?  »  (Matth,  vii.)  Et  in  Dialogo 
Urcgoriiis  (lib.  iii,  c.  7)  :  c  Inveni  vas  vacuum,  » 
G.  aliis  virtutibus,  c  sed  bcne  signatum, »  quia  cha- 
racicre  teiiuis  fidei.  Et  in  Aposiolo»  prima  ad  Cor. 
cap.  liii :  c  Elsi  habuero  oinneni  fidem,  ita  ut  iron- 
les  transferain,  charitatein  autein  non  habeam,nihil 


alienn,  adeo  ut  salutem  corporis  et  primam  gratiam 
alii  niercatur?  Et  Elizabeth  bcalsc  Virgini,  ait  : 
c  Beata  qux  credidisti,  quoniam  perficientur  iii  le, 
oiiinia  qiis  dicta  sunt  libi  a  Domino  ^uc.  i).  »  Fi- 
des  cniin  pcperit  Salvalorem.  Quia  Zacharias  non 
crcdi<lit  angelo,  c  perdidit  promptae  modulos  lo- 
qucl£,  etc.  » Item  Aposiolus  ad  Uebraeos  cap.  xi : 
«  Fidcs  est  substanlia  rerum  sperandarum,  argiH 
~  mentum  non  apparentium.  » Ipsa  eniin  est  hyposia^ 
sis  et  basis  oinniiim  virlutum,  omnlum  boiiorum  ; 
oiiinia  etiam  cnnienta  in  hoc  capitulo  fidein  coni- 
mendant.  Exeinpluin  Ereinitae,  qui  adco  in  pracdi- 
calione  coininendaverat  abstincniiamy  quod  ad  bi' 


suni.  »  Flaec  eniin  sepe  mali  opcranlur.  Propicr  ^  duana  jejunia  et  triduana  bomines  invitavit,  cl  ob 


nuiic  priinatuni  et  digniiatem  fidei  Apostolus,  ut 
sapiens  architectus  locans  eam  iii  fundainento  spi- 
ritualis  aedilicii,  ad  cominendnlionem  cjus  ait  pri- 
ma  ad  Corinlh.  cap.  iii  :  c  Fundainenluiu  nemo  po- 
tcst  aliud  poncre  pra^ter  id  qtiod  positum  est,  quod 
cst  Christus  Jesus,  »  id  est  fides  dc  Christo  Jcsn. 
Iicni  ad  Uom.  cap.  iii  :  c  Jusiitia  autcm  Dei  esi  per 
fidem  Jesu  Chrisli,  in  omnes  ct  super  oranes,  qui 
crcdunt  in  euin.  » Et  cap.  iii :  c  Credidit  Abraf^am 
Deo,  et  rcputatum  est  ei  ad  justitiam.  »  Ileni  ad 
Kphcs.  VI :  c  Sute  succincti  lumbos  vestros  in  veri- 
t:iie«  induti  loricam  justitiae,  »  in  omnibus  agendis 
c  sumenies  scutum  fidei,  in  quo  possitis  omnia  tela 
ncquissimi  ignea  exstingaere.  >  Undc  etiam  capiti 
scrpcniis  fidcscomparalur,  qux  caputsuum  abscon- 
dit  ct  protegit,  reliquo  corpore  cxposito  vulneribus. 
C:ipitc  enim  illaeso  non  mortiHcaiur  :  sic  nec  aliquis 
fiiicin  scrvans.  Etsi  cnim  in  aliis  cccidcril,  238 
lidc  laincn  firmiter  scrvaia  reviviscel.  Unde  Domi- 
nus  :  c  Estote  prudcntcs  slcui  serpenies  (Maith,  x).» 
EtAposiolusEpislola  ad  Colossenscs:  c  Nuncauiem 
reconciliavit  vos  Christus  in  corpore  carnis  ejus  pcr 
inorlcm  :  exhibcte  vos  sanctos  ct  iinmaculatos,  et 
irreprchcnsibiles  coram  Deo,  si  tamcn  perinancatis 
in  fidc  fundati  firmi,  et  stubiles,  ct  immobiles  a 
spe  Evangi*iii  (Co/osi.  i).»  hcni  llabaciic  ii  :  c  Justus 
incus  c\  fide  vivet.  »  Ei  Pctriis  I  Epist.  c.  v : 
c  diabohis  tanquam  leo  rugiens  circuit,  qua^rens 
qnein  dcvorct,  cui  rcsislite  fortcs  in  fide.  »    liein 


hoc  fratres  reficientes,  eum  non  invilaverttnt.  Qui- 
bus  ille  :  Quare  vobiscum  non  refectus  sum?  cuni 
jcjunnssct  usqiie  ad  vesperam.  Cui  illi :  Ne  alind  fa* 
cores,  ct  aliud  pncdicarcs.  Quibiis  ille :  Ut  siuhus  ct 
iii(tiscre'.us  prxdicavi.  Cui  illi  :  Tcmpera  Igitur  ver- 
biim,  ut  tu  et  alii  illud  ferre  possitis.  Quidam  uni 
ait:  Similis  es  vcnienti  de  inferno.  Cui  ille  :  Et  tu 
euntl  in  infernunn,  quod  pejus  esi. 
CAPUT  XCIH. 
De  defectu  fidei, 
Nullius  virtulfs  hodie  tantus  est  defectus,  qiianiin 
fidci.  Unde  et  psalino  it  :  c  Proptcr  quid  irritavit 
iinpius  Deum  ?  Dixit  enim  in  corde  suo,  non  reqnr- 
ret  Deus,  »  ut  puniat.  Et  in  eotlem  :  c  Dixit  enim  tn 
^  corde  suo,  oblitus  est  Deus;  avcrtit  fatiem  suam 
ne  vidcat  in  finem.  »  Cui  econtrn  respondet  Donir- 
nus  :  c  Existimas  inique,  quod  cro  tui  similis  (Pfa/. 
XLix),  »  putando  mihi  placcre  mala,quem  non  cre- 
dis  ultorcm,  dum  speras,  tibique  promittis  iinpun^ 
latein?  Non  est  itn.  Quia  239'">  Tuturo  c  arguam 
te,  »  qui  hucusque  lacui,  tc  exspeclansad  pcenite:i- 
tiam,  et  arguendo  t  siatuam  tc  contra  faciem  tiiam, » 
id  est  ostendam  te  tibi  in  libro  conscientiae,  ei  dis- 
plicebis  mihi  ct  tibi,  quia  modo  non  vis  displicere 
tibi,  ut  placeas  roibi.  Iiem  Hieron.  in  Orig. :  Si  pu- 
tarcs  tibi  immincre  damnum  rerum  lemporalinin, 
vel  corporis  supplicium  coram  judice,  quania  solli' 
citudine  et  vigilantia  circuires  advocaios,  placares 
jndicem.  captando  ejiis  benevolemiam  obseauiis  et 


9^ 


VERBUM  ADDR£YiATUM. 


270 


moDerilNM,  reddeado  cum  tibl  propUiutn   iii   catisa  A  rundi  estis  corde,  ut  a  Doinino  abscondails  consi- 


temporali  ?  nane  autem  iii  causa  auiin«'e  agcnda  tor 

pes,  c  redditunis   rationem  etiam  de  verbo  oiioso 

(JfafiA.  xii)t  I  antcoculosjudicis  cuncta  cerncnlis* 

Qiuipe  hoc?  Audi.Quia  boc  times  et  credis,  Judicium 

vero  suinmi  judicis  non  times,  nec  credis.  Yel  si 

laborares  aegritudine  corporis,  quanla  cura  advoca- 

ret  medfcosf  Nunc  antem  cum  iaboras  morbo  ani- 

tn»,  cOr  non  tanta  sollicitudine  cnrris  ad  tonfesso- 

rem,  ad  medicos  animae?  Cur  Gdem  adbibes  dictis 

medlci»  et  non  dictit  Ghris(i  ?  Audi.  Quia  mendaci 

sedulo  et  inutili  credis,  Christo  auiem  veraci  et 

alili  non  credis ;  qui  tibi  mlnatur,  sl  ei  non  obedieris 

Moa  UmUim  amissionem  gloriae,  sed  flaminam  ge- 

beaiMe.  Et  ille : 

Ha  i  quam  $oUteito  quistfue  Mort 
Occuuat  medico  carnis  amorejf 
Dum  morbus  animo!  nuUa  querela, 
E§r€$%am  uquiiur  iarda  tnedela, 

(IIiLMiERT.Cenom.in.  /n  incendio.) 

Et  nieronymus  {Ep,  aU  Helfodorum  De  laude  viics 

ioHtaAce)  :   t*ide^  famem  noh   timet  :  c  Primuin 

quaerite  regnum  Dei,  et  bxc  omnia  adjicientur  vobis 

\Maiik.  vi).  >  Et  nabacuc  c.  ii  :  i  Ecce  qui  incre- 

duias  est»  non  erit  rccia  anima  ejus  in  semetipso 

{Prov,  xx).  »  Ct  Isaias  cap.  ixi :  i  Qui  incredulus 

tet,  infideliter  agit.  >  Et  Salomon  :  i  Viri  miseri- 

cordes  mulii  inveniuntur,  sed  virum  fldelem  qnls 

inveniet?  >  Et  Ccclesiasiicus  cnp.  ii :  c  Vse  dissolu- 

tis  corde,  qui  non  credunt  Deo,  et  idco  non  proie- 


D 


liiiin,  quorum  suiit  in  lenebris  opera,  et  dicunt  : 
€  Quis  videt  nos,  et  quis  novit  nos  ?  eic.  >  liem  cap. 
XXIV  :  c  Secretuin  meum,  >  de  gloria  aeierna  ei 
inxstiinabili  pramio;  cmibiest,  >semperante  ocu- 
los.  c  Secreium  meum,  »  de  igne  gcbcrtnajei  pceiia 
inierminabili.  i  mihi  est,  >  quod  non  aiiis  iiibi 
paucis.  Unde  :  i  V»  mlbi,  >  quia  aiii  boc  secre. 
tum  fidei  non  habent,  c  sed  prxvaricantcs  pncva- 
ricati  suni,  et  praevaricaiione  transgressoruin  pr»- 
varicati  sunt.  >  Itcm  psal.  xciii :  c  Et  dixerunt : 
Non  videbil  Doininus,  nec  inielligct  Deus  Jacob.  > 
Quos  redarguciis  Spirilus  sancius  per  Prophel;iiiii 
slatim  subdit  :  i  Intelligiie  insipicntcs  in  populo,  ci 
stulti  aliquando  sapiie.  Qui  plaiitavU  aurem  noii 
audiet,  elc.  >  Item  psal.  xxiii  .  i  Quis  ascendei  in 
montem  Domini ,  aut  quis  stabit  in  luco  sancto 
cjus?  Innocens  manibus,  et  mundo  corde,  qui  noii 
accepit  in  vano  aniniain  suam,  •  non  credendo  justis 
csse  pr»paraiam  gloiiam  insBsiimabilem ,  impiis 
pflpnam  inierminabilem.  Item,  naturale  cdtfilifs  Adas 
qiiaerere  commoda  appcicndo  et  viiarc  incommoda ; 
adco  ut  pro  certioi  i  ei  inajori  commoJo  appctendo; 
pi-o  certiori  et  inajori  incommodo  vilando,  siiVt 
prudenllok^es  ct  sollicitiores ;  sed  nibil  est  certiut 
fidcnecinagls  commodnm  gloria  ajlcrna,  vel  majus 
incommodum  supplicioaterno.  Ergo,  qui  pro  minoi-i 
coinmodoi  ul  pro  temporali  consequendo,  vef  iii- 
commodo  teinporalf  vilando,  e^t  pru.fcntior  et  vigi- 


(entarabeo.  Qui  timent  Donlinum  non  crUnt  in- C  lantio^,  ei  ailquiJ  est  certius  fiUe;  ei  factum  esi, 

q»»oJ  nibil  sil  certius  fide,  cuni  pro  certiori  et  in«- 
joii,  secundum  opinionem  suain,  magis  sil  sirenuns 
cl  atlchtus.  Ili  similes  sunt  daeinonibus,  quonini 
nulla  Cbl  fidcs;  ct  si  fides,  moriua,  habenics  fij'eai 
in  coinprchehsionfe,  tit  daeinoncs,  qbi  crcdunt  ei 
conlreiniscunt,  non  aulcm  in  devolionc;  et  idco 
fides  eorum  mortua,  noo  est  fldc^,  sed  siuiulalio, 
somniUin,  nulritura,  ct  consuclu.Io.  Tales  i  pro 
nibilo  habuerunt  terram  dc^iderabilem  {i*sat.  cv).  > 
llem,  discipuli  ad  Domiiium  dc  n:oJici(ale  fiifei  : 
I  Adaugfe  in  nobis  fidem  (Luc.  xvii).  Iiem  Aposto- 
lus:  I  Qui  confiieniur  se  nosse  Dcuin  verbis,  faclls 
aulem  neganl  (Tiu  i),  >  blaspbcmani,  et  i  veriids 


credibiles  verbo  illius.  >  Iiem  Jacobus  c»\u  ii 
i  Quid  proderit,  fratres  mei,  si  fidem  quis  dicat  se 
habere,etoperanonhabel?  ictc.  Nec  lantum  defectus 
iGdei  timendus,  scd  et  roodiciias  cjtiS.  Unde  Domihus 
Petro:  c  Modicai  fidci,  qiiare  diibiiasti  ?>  (Matth.  xiv.) 
£t  Apostoliis  dlbehiibus  :  i  Cuir  nds  non  possumuiB 
eum  ejici^re,  ait  :  Propter  Incrcdulitatem  vestram. 
Amen  dicb  vobis,  si  habueritis  fidem,  sicut  grartum 
sinapis,  dicelis  huic  monti  transi,  et  transibit,  et 
nihil  impossibile  erit  vobis  (Matih.  xvii).  >  Itcm 
(AuG.  De  mendacio,  cap.  20) :  Fidesest,  quia  fit  quod 
dicltar,  ergo  ubi.  tidn  fit  qiiod  dicitur,  non  est 
fldef.  Sed  qaare?  c  Quia  non  proponit  Deum  anie 


tonspectam  siiiim  {P$al,  uii);  i  Noh  est  timiir  Dei  |.  Del  in  eis  non  cst  (/  Joan,  viii).  >  Plus  chiai  pcc- 


ante  oculos  (^jus  (PsaL  xiii).  >  Siiniles  enim  Anti 
cbristo,  rum  eo  dicunt  iii  cordc  suo  :  i  Oblilu» 
eit  Deus;  averlit  laciem  suam  n^  videat  in  hnem 
(PsmU  ix).  Simiies  antein  Cpicuro,  cuhi  eo  dicunl : 

Ae  curare  Deum  quanauam  moirtaUa  crcdas. 
^iiniles  etiam  siint  Juii^bis  incredulis  Verbis  Doiniiii, 
ei  diteiiiitius  in  tsata  c.  ixii.  i  Combdamus  et  biba- 
mtts;  cras  ehim  ihori^mur.  >  Quibus  Deus  :  i  Quia 
rongregastii  aquas  pikinie  inferioHs,  ct  domos  Je- 
fiiftaiem  hum^ra6tis  et  desirnxisiis  ad  muniendum 
^UA  mtirutnf  ^^^  su^^pexistis  ad  eum,  qui  fecit 
kquani  piiicinae,  ct  operatorem  ejus  de  longe  noh 
vidislis,  si  dimiitetur  lixc  iniquiias  vobis,  morie- 
niiBi^  dtcil  Dominus  >  Itcm  c  xxix.  i  Vse  qui  pro- 


cant,  qui  neganl  opere,  quain  qui  coi-de  vcl  ore. 
sicut  roagis  peccaiur  opcrc,  quam  cogiiaiione,  \fl 
loculione.  i  Nosse  autem,  vel  scire  te,  sens.is  csi 
consummatus  (Sap,  xv  cl  vi).  >  Quanld  riiagls  au- 
tem  Deum  nosse  sensus  est  conSuminalUi,  tanto 
magis  et  Deum  negare  irtsiplcntia  est  consummata  ; 
sicut :  I  Dixil  insipien^  in  corde  eud,  >  ore  ct  opcre, 
I  non  est  Dcus;  >  et  ideb  hujusmodi,  •  corrupti 
suni,  et  abdmindbiles  factl  sunt  in  studiis  suis,  ctc. 
Dominus  siuiem  prospeiil  super  filios  liomiii<im  de 
coelo,  iit  vi Jeat  si  cst  intelligens  aut  reqwrens  Dcuni. 
Contriilo  et  infelicitas  in  viis  eorum,  >  cl  idL*o; 
quia,  I  viampacis  non cognovcrunt  (P$al.  lii,  xiii;.  > 
llem  1  Joannis  cap.  ii :  c  Quf  dicit  se  nosse  Dcuni; 


171 


PETai  CANTORIS 


«7« 


ct  mandata  ejiis  iion  ciistodii,  mendax  cst.  i  liein  A  Dciim  Patrem  per  Dominum   nostrum  Jesum  Chri- 


tcrlia  Episiola:  c  Qui  bene  facit,  ex  Deo  est;  qul 
nutem  male  facil,  non  Tidel  Detim.  i  Itcm  Domlnus 
141  Evangelio  Joannis  cap.  v  :  c  Quomodo  poteslis 
Yos  credere,  qui  gloriain  ab  S41  invicem  acce- 
pistis;  ct  gloriam,  qux  a  solo  Dco  est  non  quxri- 
tfs?  »  Augustinus :  Quia  superbia  eos  excaecat,  et 
ainbilio  laudis,  qose  appetil  de  Sft  xstimari,  qood 
iR  se  non  babet,  et  siiper  aiios  se  elTerre.  Huinili- 
tas,  hM^c  sola  odit,  solius  Dei  quxrit  gloriam,  qiia 
ei  so1i  placere  appctit.  Iiem  in  eoilem  :  c  Qui  credii 
m  me^  opcra  qux  ego  faciOy  ct  ipse  faciet ;  c  opera» 
ficilicet  misericordiae. 

Unde  in  canonica  Episiola  :  c  Qui  credit  in  Dcum, 
f!ebet  sicut  ille  ambulavit,  ambulare(/  Joan.ii);  » 
qn 


stimi,  per  quem  et  accessum  habemiis  per  fidem  i:i 
gratiam  isiam,  in  qua  stainus  et  gloriamiir  in  spe 
glorisc  fiHorum  Dei;  nec  solum  gloriamur  i  de  spe 
glorise,  c  sed  de  tribnlatlonibus,  scientes  (fimd  tri- 
bulatio  paticnliam  opcratur,  patienlia  probationcn^, 
probatio  vero  spem;  spes  autem  noo  confundii, 
quoniam  charitas  Dci  difTiisa  est  in  cordibos  no- 
stris ;  >  sed  niagis  corroborat  et  confirmal,  siciil 
anchora  fidei.  Est  auiem  24S'spcs  ceriitudo  qiiSD» 
dam  procedcns  ex  gratia  el  mcrilis  ci]joscuni|iic. 
Igilur  in  malis  non  e§t  spcs  virtus,  qui  lamen  non 
sunt  filii  diflidentix  vcl  desperationis«  quia  de  millo 
despcrandum  esl  in  via,  sed  nec  multum  de  lalibut 
speranduin.  Nec  suiit  filii  spci,  scd  mediom  quem^ 
i  ait  :  c  Discite  a  me,  quia  mitis  sum  ei  humilis  ^  jam  stalum  teneni,  dum  a  piis  lacrymis  non  r«ce- 


rnrde,  » eic.  c  el  inajora  horum  faciet  {Maiih,  xi),  > 
mirncula,  cum  necesse  fuerit,  et  Doininos  viderit 
expedire.  Idem  in  Luca,  cap  viii  :  c  Qiiod  autem 
Mipra  pelram  ,  hi  siint  qui ,  cum  audierint ,  com 
gaudio  suscipiunt  verbum,  ct  hi  radices  non  habent 
eharH.nlis ;  quia  ad  tempus  credunl,  et  in  temporo 
leuialionis  rccedunl,  >  a  fide.  In  eodem  cap.  : 
Jacla  tempestaie  in  mari  el  dorniiente  Doinino, 
«  accedenlcs  discipuli  suscitavcrunt  euin  dicen:es  : 
Prxceptor,  periinus.  Qiiibus  i.lc  :  Ubi  est  fidcss 
vestra?  » Et  Jacobi  priino  :  c  Si  quis  indiget  sapien- 
tia,  poslulet  in-fide  nihil  hxsilan$.  Qui  autem  hxsi- 
ut,  simiiis  est  flu^tui  maris,  qui  a  venlo  movelur 


dunt,  entes  in  proposlto  non  peccandi.  Uodo  David  : 
c  Sacrificate  sacrificium  justiiix  {Ptal»  iv)  i  Iriplcs 
c  sobric  I  scilicct  el  c  justc  et  pie  viveodo  6X« 
speelantcs  benlain  spem,  cl  advenlum  gloriae  ma- 
giii  Dei  {TU.  ii),  »  ctc,  et  ila  c  spcraic  in  DomLno,» 
alioqiiin  prscsuniitis.  Et  iteruin  :  c  Spera  in  Domiiio 
et  fac  honilatem  {Psal.  xsxvi).  i  Ex  spc  aatcni  H 
fidc  oriiinlur,  vcl  idcm  sunt  cum  spe,  quaedafft 
sancla  exspcctatio  in  adversis,  el  fiducia  in  agendis 
qiix  siint  consolationcs  iion  modicae  in  omni  tribu- 
latione.  \jm\e  Dnvid  :  c  Exspectans  exspectavl  Do- 
iniiium  (Pial.  xxxix),  »  pro  dupliei  stoki  conse- 
qucnda.  Isaias  (cap.  xxviii) :  c  Exspecta,  reexspe- 


el  circumfertur.  Nec  hic  acciptet  aliquid  a  Doniino.  i  ^  cta.  »  El  iicrum  David  :  c  Exspectabaii  eum,  qui 


Talis  eniin  cuin  philosopbo  dicit 

Prmut  in  orbe  deos  fecil  timor, 

(Petr.  fn  fragm.  et  Stat.  Tu.  iii,  361.) 
Et  ilcm  : 

Virtus  mihi  numen  et  ensis. 

(Fmu.) 
Iiem  ad  Romanos,  cap.  iv  :  c  In  promissione  oliam 
Dci  non  ha^silavit  di£Qdeniia,  etc.  »  lneadem,cap. 
XVI :  •  Tu  fidcm  habes  peiies  te  ipsum,  babe  el  co- 
ram  Dco, »  etc.  Est  autem  fides  magna  in  tribus.  In 
comprehensione  litteratoria  ei  subtili,  qu»  saepe 
«dificat,  et  sacpe  inflat;  in  cerlltudiBe»  qula  nihil 
certius  fide ;  et  in  devolione,  quae  est  condimenlum 
charitatis.  Fidcs  enim  certa  et  devota,  esl  in  omni 
qui  limet  Deum. 

CAPUT  XCIV. 
De  spe, 
Pesilo  spiritualis  aedificii  fundamenlo,  scrlicel 
flde,  sequiiur  de  erectione  cjus,  hoc  est  de  spe. 
Erigitur  enim  pcr  spem,  pcrficitur  ct  consuminalur 
pcr  chariiaiem,  et  exteras  viriutes.  Et  congrue. 
Spes  eniin»  sieul  et  aliae  virtutes,  filia  est  fldei. 
Qiiod  puim  ercdimus  speramus ;  et  quia  spcramus 
•tiligiinus,  el  quanlum,  et  quemamodum,  diligendo 
Mieremur.  Unde  David  :  c  f  ial  mlsericordia  lua, 
Domine,  super  nos,  quenadmodum  speravioiiis  in 
ic  {Psat.  xx»i).  I  Et  Apostolus  spem  euin  fide  ct 
iharitate  commeDdans,  ait  ad  Romanos,  eap.  v; 
4  Jusiifieail  Igitur  ex  fi^le,  paccm  kabeamus  ad 


salvuin  me  fccil  a  pusilianiiiiitale  spintus  el  teui« 
peslale  {Psal,  liv)  :  i  quia : 

Spes  facit  n/  mediis  nanfragus  exslet  aqu$$» 
Et  David  :  c  El  nunc  quae  cst  exspectfflio  inca  l 
noune  Dominus  ?  i  {Psal,  xxxviii)  etc.  El  iieruni : 
c  Qiiare  tristis  cs,  anima  mea»  et  quare  contorbaf 
me?  Spera  in  Doinino,  quoniam  adhue  confilebor  illi 
{Psal,iu),t  etc  El  itcm  :  c  Piducialiter  agam  in  eo 
et  non  timebo  {Psal,  xi).» — c  Bonum  est  cumsileniio 
praestolari'  salulare  Dei  {Thren,  iii).  »  Et  Apostolus 
ad  Romanos ,  cap.  viii  :  •  Exspectatio  crealura»» 
revelalionem  filiorum  Dei  exspecUii,  quia  el  ipsa 
liberabilur  a  serviiute  corruptionis,  in  liberlaieni 
gloriae  filiorum  Dti.  Scimus  enim  qtiod  omnis  crea- 
D  tura  ingeniiscil,  et  parturit  usqiieadhuc.Nou  solitiii 
autem  illa  i  adhuc  infidelis,  c  sed  ei  nos  ipsl  » 
apostoli  c  primitias  Spiritus  habenies,  et  ipoi  inira 
uos  gemimus  adoptionem  filiorum  Dei,  exspectantet 
redeinpiionem  corporis  nostri.  Spc  enim  salvi  fa^i 
somus;  spes  aulem,  rci  quae  videtur»  non  esl  spes. 
Nam  qnod  videt  quis,  quid  speral?  Si  auteni  quoil 
noH  viliemus  sperainus,  pcr  patieiitiam,  i  adverso- 
rii  scilicet,  •  exspcctamus,  i  quam  speraiuns.  El 
iioin  alibi  :  c  Filiuli  inei,  viu  aetema  spe  jam  in  vo- 
bis  est  (/  Joan  iii).»  Iiem  Job»  e.  xix :  tSeio  qao4 
Redcmptor  meus  vivit,  et  in  novissino  die  de  terra 
siirrectunis  sum,  et  rursum  cireumdabor  pelKe  me», 
et  in  carue  mea  vtiiebo  Deum  Salvatorem  meum, 
quero  visurus  sum  ego  ipse,  et  ocoll  niei  circuiu- 


%ll  VEKUUM  ABBREYIATOM.  174, 

ft|iecturi  tuiilel  noa  alius:  reposlu  eai  Iiuk:  gpes  A  8uo,sedpronobisoiniiibuslradiiliiilluni(Rum.  ¥iii).i 


iiici  in  sinu  meo.  i  Ei  Aposiolus  :  c  Scio  eiiiin  cui 

credidi,  el  cenus  sum  quia  polcns  est  deposiluni 

toeum  servare  in  illuni  diem  (11  Tim.  i).  »  Dcre- 

cttts  aulem  spei  siniiUs  csl  dcfcclui  fnlci.  Uui  eniin 

Dou  credil»  non  sperai,  cl  econlrario. 

CAPUT  XCV. 

De  chATitate, 

Pttnrului  si  nasciinr,  etnon  alitur,  delkii  et  mo- 

ritur.  Sie  fides  et  spes,  nec  non  el  cxicrx  virluies, 

uii»icliarilatc  aulriantur el  consummentur,  delicitinl. 

Uiide  Aposiolus  commendationem  ct  signacbaritaiis 

ponetis  in  243  ^  ^^  Corintbios,  cap.  xii,  ait:  i  Ad- 

buc  excellcniiorem  viain  vobis  demonstro,  i  id  est 

cbaritatem»  qiix  cst  majus  donum  omnibus,  io  via, 


ElApostolus  prima  ad  Timotbeuni,  cap.  i,  ait :  i  Ri- 
nisaulem  prxcepti|estcbarilas  de  cordepuroet  con- 
scientia  bona,  et  fide  non  ficta.  i  Unde  Aiigustinus 
(serm.  59,  De  tempore)  :  Cui  non  vacat  divinorum 
sermonum  involucra  revolvcre,  nut  eoriim  secreta 
omnia  penetrare;  teneat  cbaritatcai,  iii  qua  cuncia 
lex  pcndet  et  propheta;.  llabe  cliarilatem,  et  fac 
quidquid  vis,  omnia  implesti.  Ei  itcnim  (Item  in 
tract.  Oe  laude  charitat,^  (om.  IX) :  ll;cc  est  fons,  cui 
non  communicat  alienus,  finaliter  et  perseveranter 
reprobus.  Haec  si  desit,  friistra  habcntur  cxtera; 
qiiae  si  adsit,  babentur  omnia.  llanc  qui  teiiet  in 
moribus,  scieniiam  babet,  et  eorum  quae  patent, 
ct  corum  quas  non  patent  iii  Scripturis.  lixc  est 


doais.  Quia  c  si  linguis  boniimim  loquar  ct  angelo-  ^  <  lalum  mandatum  niinis  (P»al,  cxviii),  i   quae  ex- 

tenditur  usqiie  ad  iniinicos.  Cbarilas  nunquam  est 
solitaria»  sed  inodo  cst  in  coelo,  modo  in  proximo; 
nunqnam  esl  pliosa,  sed  in  connnune  bona  toiius 
bumani  generis  pxdagoga,  nibil  biiinanum  a  se  pii* 
lans  alienum.  Lata  ut  244  Oceanns,  qiiae  sinc  cr- 
rorc  omnia  prxccpta  coiiiprcbendit,  et  sine  labort) 
cusiodit. 

Et  Jeremias  in  (Thren.  i),  Alcpb  sub  liitera  Mem 
ait :  c  Pe  excclso  misit  igneni  iii  ossibus  meis,  ci 
erudivit  me.  i  liein  (cap.  20) :  <  Ignis  flammigcren:» 
in  ossibus  meis.  i  Et  sponsus-in  Cantico,  spoiis:i*. 
ail,  cap.  IV  :  <  Vuliicrasti  cor  ineum  soror  luca, 
sponsa  incnt  vulncrasii   cor  meum,  i  non  tantiim 


cbaritatem  aiilem  non  babeam,  faclus  suni 
Tctot  acs  sonacis  aut  cyinbaliim  tinniens.  Et  si  ba- 
tiuerim  propbctiam,  et  noverim  omnia  mystcria,  ct 
omnem  scienliam ;  ct  si  babuero  omnem  fidcm,  i:a 
iii  montes  transferam,  cliaritalcm  aulem  non  ba- 
lieaHiy  nibii  sum.  Et  si  distribuero  iii  cibos  paupc- 
rum  omnes  facullalcs  nicas  ct  si  tradidero  corpus 
meiiro.iia  ut  ardcai,cbaritalein  auieninonbabeani» 
iiibiimibi  prodest(/  Cor.  xiii).  i  Cujus,  quain  inul- 
lus  tl  magnus  sit  usus,  osicndil  adneciens  :  c  Cba- 
ritas  patiens  cst,  i  in  injuriis,  <  bcnigna  csl,  i  larga 
r|;eiiis;  c  Cbariias  non  xmul.tur,  i  non  invidcl, 
s^  liQntim  aiteiius  ut  suuin  diiigil  <  non  inflatur,  i 


de  sua  felicilate ;    c  non  agit  pcrpcrain,i  nequc  ^. lctigisti,  sedus<|uead|ienitimaeordismeipenctra.sii. 
fuim  eam  mala  conscieniia  pungit;  c  non  est  am*         *    —         '  ...    -   . 

bitiosa  i  non  vultaliis  prxponi;  c  non  quxiit  qiiae 
sua  sunty  i  sed  potius  qux  nltcrius  ct  quae  Cbristi, 


iiec  ablata  repetit;  c  non  irriiaiur,  i  non  provoca* 
lur  ad  iram;  cnon  cogitat  malum,i  ut  malum  retri- 
Ifual  delibcrando ;  c  uon  gaudct  super  iniquitale  i 
alterius,  c  congaudct  aulcm  veritaii  i  ct  justitiae. 
f  Omnia  sufferl,  i  in  aciu  pro  veriiale ;  <  omnia 
credit  i  de  promissis  probalo  spicitu ;  c  omnia  spe- 
rat,  I  qiiae  veritas  promisil;  c  omnia  susiinet,  i 
promissa  in  adversis  paiienter  exspectat;  c  cbaritas 
lionquam  excidil,  i  quia  qiix  bic  est  ad  beiie  me- 
rcndum»  in  foturo  erit  proMnium  uosirum,  cxtera 
Yero  nobis  data  non  erunt.  Unde  scquitur  :  cNunc 


I  In  uno  oculorum  ttiorum,  i  scilicet  in  una  ci 
prxcipua  virtutum,  boc  est  in  cbaritare.  Aliis  enitn 
virtulibus  me  tangis,  bac  sola  cor  meum  vulncrns^ 
El  item  :  <  Fiiix  ierusalem  nunliale  dilccto,  qiiiu 
amore  languco  (ibid.).  i  Item  Octonnrio  xiii,  sub 
litlera  Mem,  quae  interprelatur  vUcera,  vcl  cx  ipst$^ 
vel  ex  iniimis,  vel  iguis  ex  intimis*  Cbnrilas  ciiiin 
non  ex  summitaic  labiorum ,  non  ex  siinuiaiiono 
diiiglt,  sed  qonsi  ex  visceribus,  ct  ex  ipsis  iniiniis» 
et  penitimis  cordis.  Pluraliicr  etinm  dicilur  viscera,. 
quia  chnritas  non  uni  opcri  esl  addicla.  Dedit  enim 
Deus  diiigentibus  potestaicm  cujusque  operis.  Cba- 
ritas  princeps  est  omnium  virlulum.  Sed  Adain  in 
primo  stalu  praedilus  oinnibus  donis  naturalibus» 


antem  manent  fides,  spes,  cbaritas  tria  bxc;  innjor  D  quomodo  chnrilatein  non  liabuit  meritoriam?  Inno- 


aniem  horum  est  cbaritas,  i  quia  c  nunquam  cxci- 
dil»  nunquamevacuabitur,i  ut  ilia.ilaecestenim  de 
qua  Propheta  ait :  c  Omnis  consuromationis,  scili- 
cctet  operis  consummati,  virlutum,  et  sacramen- 
torum  nostrae  redemptionis,  c  vidi  finein  (PsaL 
c:xviii),  I  et  consummaiionem ,  scilicet  cbantnicin. 
Pcr  cbaritaiem  enim  Clirisius  in  crucc  pemlcus  ait: 
c  Consummatum  est  (Joan.  xii),  i  scilice^  cbariias 
quaro  babuit  erga  nos,  oiniiia  dicia  de  eo  implcvit 
usque  ad  mortis  passioncm.  <  Mnjoreni  auicin  cba- 
ritatem  neino  liabet  qu.ini  ut  aniinam  suain  poiiat 
quisproamicis  suis  (Joan.  xv).  i  Consuminaiissima 
fuit  dilectio  Pntris  qua  i  dilcxit  nos  anle  iniindi 
constitulionem  (Rphcs.  i),i  qua  c  nec  pcpercitFil  o 


ccns  adbuc  simplex  dilcclionein  iinturnlcm  liabuit, 
sed  non  saporem,  el  flaininam  cbnriiatis,  qunm 
non  novit  quis  nisi  per  expcricnliam.  Si  igitur 
Adam  tantus  cbariiatein  non  habuil,  nec  praesunias, 
dicere,  quod  eam  babeas,  nisi  a  fructu  operuni 
iliam  babere  cognoscaris.  Ilein  :  c  Deus  cbariias 
est,  et  qoi  inanet  in  clinritate  in  Deo  manel,  et 
Deus  in  eo  (/  Joan.  iv).  i  Mngna  est  charitas, 
magna  est  promissio  ejiis.  Cbariias  magna  cst,qui;i 
ipsa  est  Dcus,  c  ct  magnitudinis  cjus  non  csl  finis 
(Pia/.  cxLiv).  I  Ipse  est  c  qucm  lolus  non  cnpii 
orbis.  I  InefTabilis  igitur  et  incircumscriptibilis  csi 
cbarilas.  Et  cum  nominibus  paucarum  viriuluiift 
nominctur  Deus,  nultlus  noniine  ita  vere  ei  proprio 


S73  PETRI  CANTORIS  t7b 

rcnsetur,   sicul  uoniinc  (linritalis.    i  Dvus  cnim  A  »niicum  pcF«limQS  vivum  qiianv  mortuum.  S»ul  ei 

I  tu  cs  palicu-      kicryin;G  cupidiialis.  Uiide  : 


charitas  cst.  >  Quod  autem  dicilur  : 
lia  niea  (Job  xvii),  >  rropice  diclum  csi,  ui  lesta- 
lur  Augustinus(lilx.  xv  De  Tnnitale,  c.  17),  id  est 
lu  es  ipse,  a  qiio  est  mihi  patientia.  Non  dicitur 
Deus  aoltrietas  men,  vel  castiias  mea,  et  hujusinodi, 
sicut  rorliludo,  etc.  £t  licet  Deus  dicatur  charitas, 
hoc  r.onicn  lamcn  appropriatur  et  specificatur  vo- 
caliier  (etsi  renliicr  loli  Trinitnli  corvveniat)  circa 
Spiritum  sanctum  ,  qui  cst  antor  Patris  ei  Filih  et 
tignum,  et  pi*obaiio  intimi  ainoris  Patris  adFiIium» 
sicut  prolcs  parentum.  Splratur  eniin  ab  utroque. 
Unde  et  opera  Triniiatis  de  redcmptione  nostra  at- 
iribuunlur  et  approprianlur  Spiritui  sanclo.  cChri- 
•tus  enira  conccjUus  est  de  Spiritu  sancto,  i  et 
liuji»9niodi.  Ifinc  emersit  qiiorumdam  opinio  non 
npprobanda,  qui  dicunlcharitatcm  nibil  aliud  esse 
quam  Deum,  a^quo  solo  est  motus,  quo  eum  diligi- 
rous.  Sed,  nisi  essct  charitas  crcaia,  male  dicere- 
tur  :  <  Fides,  spcs,  charita^,  tria  hxc  :  major  au- 
tem  eorum  est  charitas  {I  Cor.  xiii),  i  a  qua  surgit 
motus,  qui  eliam  a  Beo  est,  quo  ipsuin  diligimus. 
Magna  csl  promissio  charilalis,  quia,  <  qui  manct 
in  charitalc,  in  Deo  mauet,  i  per  gratiam ;  man* 
fturus  tandcm  pcr  gloriam.  <  Et  Deus  in  eo,  i  qui 
ait  :  <  Si  quis  diligit  me,  sermones  meos  servabil, 
<:t,I^aier  uicus  diligcl  245  ^tim  (I  Joan.  iv),i  etc. 
l^i  iiem  :  <  Noluiii  feci  eis  nomen  tuum ,  ei  notuin 
facinm  ul  dileclk),  qiiia  dilexisti    me,  in  ipsis  sit. 


Ploratur  lacrymis  amisga  peeunia  urh, 
Et  tnm  hx,  qunm  ilia;  lacrymx  detestabiles  sunt,  et 
proliibilaR.  Sunl  cliam  lacrymx  naturaliscthumaiix 
aflcctiunis  ;  cl  lue  lolcrabiles  sunt ,  dum  non  nimis 
exccduut.  Non  possuinus  enim  nou  doL*re,  nou  b- 
crymari  mortuoamico.  Christus  enim  <lacrymatiis 
est  (Joan,  xi),  i  inorluo  Lazaro,  sed  hae  lacrymae 
polius  charitalis.  eranl.  Unde  :  <  Ecce  quomodo 
aiiiabat  curo  (//  Reg.  x).  i  Davitf  eti^in  deftevit 
Saul  hostein,  ct  Ahsalou  filium  (II^Reg.  xvm).  Suni 
et  lacrymx  pictalis  et  compassiouis,  ct  mulliplices 
secundum  diversas  causas  earum.  Sunt  eiiain  la^ 
cryms  corporis  et  cordis  pro  peccaiis  propriis  pct^ 
'  nitentiales.  i  Primo  eniin  :  i  Miserere  9uiinx  iux 
placer.s  Deo  (Eccli,  xxx,)  i  et  a  le  ipso  incipe.  <  Qui 
enim  sibi  nequam  esl ,  cui  bonuserit?i  (Eccli,  xiv.) 
De  his  lacrymis  dicilur :  <  Lavabo  per  singulas  no- 
ctes  lcctum  mcuin,  lacrymis  ineis  slraturo  ifieHi» 
rignbo  (P4al.  vi)^  i  Sunt  etiam  lacrymx  pro  pec^ca* 
tis.  iilieuis.  Uude:  (  Quis  Infiriiiaiur,  et  ego  non 
iufirmor?  Quis  scamlalisatur,  ctl  ego  nonuror?i 
(//  6'or.  XI.)  Peccata  prosimorum  frix «  eic.  in. 
tentaiionibiis  et  profluvio  lacrymanioi  fuit  Aposio- 
lus  pro  peccaiis  proxiinorvjn.  Sunl  eiiam  lacrynias 
pro  irriguo  inrcriori,  et  pro  irriguo  superiorK  siv0 
pro  hoc  misero  incolatu  et  desiderio  patrix.  Uiide : 
<  lleu  me,  quia  iucolatus  meus  prolongatiis  248 


ct  cgo  iu  ipsis  (ilfid.y.  i  Summopcre  igiiurmundan-  C  estl  i  (P$ai,  cxix.)  etc.  Ei  itcm  :  i  Quis  meliberaliii 


duin   cst,  et  omni  uistodia  cu^todicndum  corno- 
strum,  ut  triciinium  et  hospitium  totius  Triuitaiis. 

C.\PUT  XCVI. 

Be  Ittctu  bono  et  mulo. 
Charitniisfijix  siinl  fereomncs  virtutes,  doiia  et 
hoiia  opern.  ^riino  autcm  proscqiiendum  esl  de  fi  • 
i  ahus  cjus,  scptcm  scilicei  bcatitudjnibus,  ct  oclava 
t\\\x  rcdit  ad  capul,  et  purgat,  ci  probat  alias.  Ilns 
(•niro  virlutcs,  sivc  donn  duccnlia  ad  beatitudincm, 
l^ominus  coiniuendaiis  in  sernione  habiio  in  monte 
:iit :  <  Bcati  pauperes  spirilu,  quoniam  veslrum  est 
regnum  cwlorum  (Matth.  v).  i  Vcrum,  quia  supra 


de  corpore  morlis  hujus?  i  (Hom.  vii.)  Et  itein: 
(  Fuerunt  mihi  lacrymac  mex  panes  die  ac  nocte,  %^ 
ftc.  De  his  lacrymis  diciiur  :  <  Qui  seminanl  in 
lacryinis,  in  cxsuUatioiie  metcnt,  cunles  ibant  ei^ 
flehant  mi^tentes  seinina  sua.  Vonientes  auiem  vc- 
nient  cum  exsiiUatione  portantes  manipulos  suos 
(Psal.  cxxv),  I  meritoriim  scilicet  ei  prxmioruin. 
Kt  ilcm  :  <  Dcali  qui  lugent,  qiioniam  ipsi  consoia- 
buulur  (Matlti.  \)y  i. 

Arsenius  ( Vita  npud  Sur.,  die  19  iiil.>  decurio  el 
nobilis  ad  ercmum  coufugit,  ubi  adeo  pro  his  qua- 
iiior  causis  flevii,  quod  tersorium  scmper  secuin 
dclulii,  quo  lacrymaS  tergcret.  Diogenes  eiiam.  seJ 


.li»cruhn,«  .lc  pa..pfir.aie.  (..m  l..icriore.  .un,  cx-  p  "»'""«  compassionc  pro  sluliiiia  hominum.  .ss.- 

^  duc  flevit.  Sed  mirandum,   unde  ille  suffeccrit  hu- 


icriore,  nec  non  el  dc  mansuetiidine,  sequitur  de 
lcrtia  bealiluiiinc  :  <  Beati  qui]ugenl,quouiain  ipsi 
ronsolahuiitiir  (ibid,).t  Lucius  nou  veri  nomlnis  est 
virtus,  sed  magis  rivulus  quidamde  fonte  pietalisct 
inisericordix  proccdens.  Suul  autem  multipliccs  la- 
rryroa;,  ut  lacrymsdcsperaiionis,  unde  :  i  Nohimiis 
vosignorarc  de  dormicnlibiis,  qui  spem  non  habeiil 
(/  Ttieii,  iv),  I  ctc.  El  philosophus  (Seneca,  epist. 
<i5)  :  fincrymandum  cst  ainisso  anilco,  nbn  plornn- 
liiim;  lioccniin  mulicbrc  est.  Et  ob  lioc  non  ptoran- 
«iinn,  quia  ralio  id  siatim  dcborct  cfliccre,  politis 
(|uam  txdium  el  oblivio  teinporis  diutiirnitate;  ei  : 
Niliil  citiusarescit  Incryma.  Etiiem  :  <  Noli  plorare 
moriuum  tuum  (Jer.  xxii),  qnia  quicscil ;  plus  ctinm 


mor.  Axa  inquit  pairi  sua  Caleph :  <  Terram  areii- 
tein  dedisti  mihi,  uunc  da  mihi  superius  irriguum» 
et  irriguum  inferius  (Josue  iv). 
CAPUTXCVIL 
De  bona  eturie  et  ^iti* 
[B.  Grec,  hom.  50  in  Evang.)  Beati   qni  e»ii- 
riuntetsitiuni  justiiiam,  qiioniam  ipsi  saturabuiitur 
(Matth.  v).  I  Multiplexest  esuries  sive  sitis.  Gratix 
sciliQCt,  vcl  jiisiiliae :  ad  Dcuin,  ad  le,  et  ad  proxi- 
mum,  iil  desideres,;(  pie,  sobric,  ct  juste  vivcre  (Ti7. 
ii).  I  Hanc  sitim  coinmendans  Isaias,  cap.  lt,  ail : 
(  Omnes  sitientcs  venite  ad  aqiras ;  et  qui  non  lia- 
bctis  argcntum  propcratc,  emile,  cl  comedite,cic. 


*^  VEanUM  ABBREVIATUM.  278 

Et  DavW  psalmo  lu  :  i  Qiicmadmoiluni  dcsiilerai  A  Esl  enim  frivoliim  el  slulium,  ul  desiderium  rcniMi 

ttftiiporatiumei  gnuilii.Unde  :  iDesiderlumcordis  eo- 
rum  audivii  aurislua  (P<a/.x).i— iSed  ne  limueris, 
cum  dlvcs  faclus  fderii  homo,  et  cum  muhipllcaia 


eenras  ad  fonles  aquarum»  iia  dcsiiterat  aiiima  mea 
•d  teDeiis:  Sitivilanima  niea  od  Dciim,  forlcm,  vi- 
Tum,  eic.  • 

El  psalino  lxhi  :  c  Siiivii  in  te  anima  mca.qiiam 
multipUciier  tibi  caro  mca.  i  Qiiia  miiltipliciier 
faanc  sitim  mintsrerio  corporis  ostcii  'ii,  ut  per  fre- 
qaentes  genuflcxiones,  pcr  froqnentcs  ct  assiduas 
orationcs,  per  frequeniia  jejunia,  vigillas  et  elcc- 
nmTnas.  Prolmiio  cnim  dileclionis,  exliibilio  est 
opcris.  Est  eliam  sitisglorix  nobis  iiieffiibilis.  Unde : 
€  lii  qacm  desideranl  angeli  pros^picere  (/  Petr.  i).i 
El  ilem  (B.  Gbeg  ,  lib.  xviii  Moral..,  cap.  28) : 
Frvaotur  oee  fastidiunt,  quo  frui  magis  sitiuiit 
iion  in  angnslia  appctenies  qiiod  non  habcanl,  sed 


fuerit  gloria  domus  gus,  quonlam,  cum  Inrerierit 
non  sumet  omnia,  ncque  dcsccndet  cum  eo  gloria 
ojus  (PsaL  XLViii).|i  Arcenlur  etiam  quandoque,  et 
impediiintur  quidam  a  desidcrio  sanctorum ;  tor* 
pore  et  inviscaia  consuetudine.  Unde  :  c  Esurieiitcs 
ct  silicntes,  anima  eorum  in  ipsis  dcfecit  {P$at. 
cvi).  I  Et  boc  est  desiderium  torpenlium,  scd  inu- 
tile.  Est  eiinm  dcsidcriuin  incbonntiiim,  scd  nou 
omiiino  assurgentium,  ct  boc  bonum  csl.  Undc  : 
I  Parvuli  petierunt  panem  cl  non  crnt  qiii  frungc- 
ret  eis  (T/iren.    iv).  i  Est  ct  dcsidcrium  perfecto- 


eonlinuationem  refectionis  et  jiicunditaiis  jam  ha-  ^  rum,  et  pervcnienlium.  Unde  :  i  Bcaii  qui  csuiliint 


liiise  dcslderantes.  De  qua  refectione  dicitur  :  i  Sa- 
liabor  cuni  apparveril  gioria  tua(Pia/.x vi). » — i Beati 
i|Hi  esuriant  et  sillun}  Justitiam,  quoniam  ipsi  saiu- 
rabuntur  (JfariA.T).i— i  Quaerilcergo  regnum  Del,et 
Juslitlam  ejus  {Matih.  vi).  i  Non  enim  suOicit  unom 
sitlresiiiereliquo.UiideAugustinus  (Lib.  l,  De$erm. 
Domim  in  monU,  ser.  92,  De  tempon  ei  de  uti- 
litaujejumi^c.  i)  :  Si  mihl  vlrtuiem  conccsseris, 
ot  nihil  supra  quxram,  jamipsam  virluiem  rejiciam. 
ilabeas  ergo  sitim  Jusliiiae,  habeas  et  siiim  glorix ; 
lllam  ut  meritum,  et  qu«  impetrat ;  istam  ul  prs- 
minm,  qn»  remunerat  et  coronai.  Propier  hanc 
inultiplieero  siiim  Danicl  dictus  cst :  c  Vir  deside- 


ct  siliunt  justiliam ,  qnonlain  Ipsi  saturnbunlur 
{Matth,  v).  I  Hxc  est  qimlam  rcforcillalio  ct  pra3^ 
libalio  gloriae  per  Justitiam,  in  pairia  erit  plcnitudu 
In  bonis  glorlx  ipslus,  ct  sntictas  per  coron»  colla- 
tionem. 

CAPUT  XCVIII. 

De  mi$erieordia  genentti. 

(Grrg.,  hom.  50  tfi  EronQ.)  •  Benli  niisericordcs, 

quoniam  mlsericordiam  consequenlitr  {Maith.  v).  > 

Specialis  fllia ,  et  potissimiim  signum  charilalis  et 

expressius,  est  misericordia ;   adco  ut  dc  ca  pnn 

cxtcris  virtullbus  dici  possil.  Probalio  dilectionis» 

exhibiiio  est  opcris.   Hxc   maxiinc  rommcndabi- 

rlomm  {Dan*  ix),  i  justitiae  scilicet,  ct  glorix.  Non  q  Ks  esl,  tum  in  capite  Christo ,  tiiin  In  mcnibrk 


enim  unum  desiderium  tantum  sufficil.  Ilacc  sitis, 
esl  sanetum  desiderium  Justorum  de  quo  in  psalmo 
diclmr:  c  Desiderium  pauperum  exaudivit  Dominus 
ut  temper  maneat  {P$aL  xvii),  desidcrium  vero 
peceatorum  peribit  {P$aL  cxii).  i  Est  autem  desi- 
4lerium  sivc  sitis  culpae  multiplex,  Juxta  divcrsas 
Tolnpiates  ,  verum  circa  247  ^u^s  inax'mie  re- 
slringitur,  scilicet  avaritiamet  libidinem.  Hjc  sunt 
diiae  sanguisugae,  qu»  incessaiiter  clamant :  i  Afler, 
affer(Prov.  xxx).»  De  sitiavarl  et  hydropicilcgitur  : 

Tantatue  a  labri$  $iiien$  fugientia  captat 
Flumina, 

(HoRAT.,  LUk  1,  saL  i.): 
Et: 

Quo  p/au  $unt  potce^  ptu$  $itiuntur  aquo!. 
(OviD,^  I  Fa$t.) 

Et; 

Dumqu£  $it,im  $edart  eupit^  tilii  attera  crevit. 
(OviD.,,  Metam.  iji,  fab.  G.) 

Et: 

Cotfge$U$  undi^ue  $axi$ 
hidormii  inliian$. 

(HosAT.,  Hb.  t,Ser.,  sat.  1.) 
(QciicT.,  lib.  vii.)  Avaritia  cnim  seinpcr  pandit 
alios  hlatns,  et  pKis  egei  eo,  quod  non  habct,  quam 
co,  quod  habot.  Silis  vcro  libidinis  amplius  crcscit 
ci  provocatur,  qiio  magis  libldo  cxercetur.  Kst 
eiiam  silis  naturae,  quae  sensibilis  ocailata  flde 
paiet.  Est  etiam  sitis,  sive  desiderium,  qiiod  non 
esl  iiaturae,  nec  culpar,  ncc  gratix,,  scd  v.anjtatis 


cjus,  cnjus  vestigia  iinilari  habcnt  in  opcribus  iuh 
sericordix*.  In  Christo  commendnttir,  c  qnia  mise- 
rationcs  cjiis  supcr  on\nia  opera  ejus  {Ikal.  cxliv)  ; 
quia  niiscrlcordia  Domini  248  P^^^^*^  ^^^  ^^cra 
(Pid/.  xxxn).i  Qui,  etsi  justus  sit,  tnmcn  :  i  Mise- 
rlcordia  ejus  superexaltat  judicium  (Jac.  n);  > 
quia  c  mullus  est  ad  ignosccndum  {l$a.  i.v),  ciijus 
proprium  est  misercri  semper  ct  parcere,  qui  noii 
vuU  mortem  peccatorls,  sed  ut  magis  converlatur 
et  vivat  {Ezech.  xviii).  i  Proptcr  qticm,  ulviveretin 
aeternum  cum  ipso  miserlcorditcr,  i  cum  in  Ibrma 
Dei  esset ,  se  cxinanivit  forinam  scrvi  accipiens 
{Philipp.  ii),  I  in  qua  ct  vcrbo,  et  cxemplo  ad  mlse- 
ricurdix  opcra  prxcipue  nos  inviiavil,  ciijus  omnis 

^  actio  nosira  est  lectio.  i  Qui  vidcns  civiiatem,  > 
mlsericordia  molus,  i  flevit  super  illam,  diceiis : 
Quia,  si  cognovisscs,  et  tu  {Lue.  xix).  i  Ilaic  cojp- 
mendatur  in  mcmbris  Chrisli,  quia  sine  liac  nc«'. 

.  cum  imitantur.  Si  ergo  imitaiorcs  ChrJsti,  necesso 
csl,  1  utmullussis  ad  iguoscemlum ;  uLmisericoiv 
dia  in  omni  opore  lua  supcrcxaUctur  (J^.  ii)  i  el 
cnaiet,  et  prffiponatiH'  omni  sevcrUati  et  rigori,  iit 
loium  te  exinanias,  ct  cxhaurias  iu  operibus  mise- 
ricordiae.  Priino  a  tcipso  incipiens;  secundo  canii 
iii  proximo  pcrnciens,  ct  omnia  opera  nd  Deum 
rcferens.  Ilaec  ilcrum.  commcnclatur  a  Domino,  quia 
opcra.  niisericordiac  prae  operibus  cxtcniriim  virtu* 
tum  pollicetur  sc  in  jjiidicio  forc  remiincralurum  : 
cEsurivi,  et  dcdisljis  mihi    manducarc;  sitivi,  ct 


87»  rETRI  GANTORIS  230 

iledlstls  QiUii   bibertt  {Matih.  xxv) ,  i  elc.  Opcra  A  fiuc  a  tlebilo  libcravil.  Qui  rcdiens  nnrravil  Cratri- 


Yer6  immUericordi^e,  ui  iia  dicam^  commissa  vel  pa- 
traU,  comminalur  se  prx  cxleris  delictis  condem- 
nalurum  cl  punilurum :  <Esurivi,etnon  dcdistismibi 
manducare,  »  elc.  Iiem  Dominus  in  Luca,  cap^  iii : 
<  Veneninl  publicani  ad  Joannem,  diccntcs  :  Quid 
faciemus,  ut  non  excidamur,  et  in  ignem  xlernum 
mitlamur?  At  iUe  .  Nibil  amplius  qunm  qiiod  consli' 
luium  est  faciatis,  nibil  ulira  prxscriptum  csigalis. 
Iiiterrogabanl  eum  et  milUcs,  dicentes  *  Quid  fa- 
cierous  ct  nos  ?  £t  ait  illis  :  Neminem  concutiatis, 
neque  caluniniam  fnciaiis,  cl  contenti  esiote  sii- 
pendiis  veslris :  >  Beda  (in  cap.  m  Lucae) :  Jjoannc^ 
nnniitqueinque  iii  8'io  gradu  et  oflicio,  ab  ngcnda 
iijuria  cocrcel,  nl  dum  priino  ab  al:cnonim  se 


bus  omnia  qux  gesla  craiil.  At  illi  maxinic  in  boc 
facio  commcndnbanl.  Itcin,  Nolanus  cpiscopns,  iH 
testalur  Gregorius  in  bialogo  (lib.  iii,  c.  \),  exbau- 
&IIIS  in  operibus  miscricordix,,  se  in  serTitutem 
vendidil,  licet  addictus  curx  pastoralK  pro  eaptjvo 
quodam  rcdimendo,  et  Doininus,'qiti  miseretur 
omnibus  miserentibus  aliis,  eum  in  pleniiudinem 
digniiatis  oflScii  episcopnlis  rcstituit.  2tem,  ioannes 
Alexaiidrinus  quasi  liicm  et  condictum  babtiit  ciim 
Domino,  ujl  quid(^d  Ijl/e  daret,  bic  pauperibus  lo- 
inin  erogarei,  dicens  :  lln,  Domine»  ddiulo,  cgoero- 
g.^tnilo;  vidcbimns  vero  quis  vincnt.  Item,  epiACo- 
pus  Tarentinus,  soleninitcr  poeuilentem  et  ligatiim 
a  sumino  pontiOce ,    exoncravit    quadaijn.  tuiiica 


teinperanl  nppciiiu,  tandem  ad  propria,  cuni  pro- B  p|u,„|,e3.  QqI   iiuerrognlus,  qiin  aucloritate  boc 

Vmi$    cominunicnnda    pertingerent.   Jiislo   igiiur 

inoderamine  cos  prxmonet,  ne  ab  eis  calumniando 

praedam  requiranl,  qnibiis  militando  prodcsso  de- 

buerant,  doccns  ideo  slipcn'lia  consiitula  militiie, 

i^e  dum  Siimptus  quxritiir,  prxdo  grassetur.  i  Et 

interrognbnnt  lurkc,  <lirentes:  Qnid  ergo  faciemus? 

Qiiibus  illc  :  Qiil  bnbct  duas  tunl.cns,  det  iinam  non 

Imbenti,  et  qni,cscns  bubct  sinilliter  fnciatt  >  Bedn  : 

De  dunbus  tunicis  el  cscis  dividendis  datur  prx- 

ceptum.  Ad  dignum  cnii.n  poeniteiiiix  fruciuin  pcr- 

tinet,  ut  non  exteriora  ei  minus  ncces^sapia,  sed 

etiam  ipsn  val.ic  ncccssaria  cum  proxiinis  divida- 

Hius,  nt  cscnin  (fiux  vivimin,  ct  tnnicam  qua  vesti- 


facerei;  respondii :  Aucioritatc  bac  et  illius,  qui 
ait :  c  Beali  miscricordes,  quoniam  ipsi  misericor- 
diam  consequentiir  (3lauh,  v). »  Idem  adeo  se  totiia 
^lTudJt  in  operibtis  misericordi.'e,  ut  abundantlbiis 
Eubriperet  clanculo,  qux  poluit  in  purpuKa  vci«ar-9 
gcnlo,  ut  ea  erogarel  pauperibus.  Qui  cum,  qiiasi 
dc  furto,  super  boc  argueretur,  respondit :  Lex  jn- 
Eto  non  est  posiia;  omnia  etiam  debent  esse  co^»- 
inunia ;  nec  sic  nlicnum  subtrabo,  sed  isli,  quoJ 
suum  cst  sibiqiie  debelur,  r^ddo.  Scd  ncc  le^^i- 
lur  (Terent.  ,  Adeli.h,  v,  3;  vir  quivis  intseri- 
cors  dicm  extremum  conclusisse,  nisi  bono  fiae» 
El  Doininus  pcr  proplictnm  ait :  c  Misericorulain 


liiur.    Ecce  quanlJini   valent  opcra   misericordix,  q  voIo,  et  non  sacririciuin  (Ose.  vi) ;  qoi  erexit  copm 

qiix  ad  dignos  fructus  poe./nenti;c  prx  cxieris  prx- 

«ipiuntur.  Lnde :  c  Date  eleemosynam ,  ct  omnia 

munda  sunt  vobis  (Luc.  xi).  »  Item  xVmbrosius  sii* 

pcr  eunidem  locum  :  Nnlluin  cfricium,  nullum  gc- 

iius,  nulla  xtns,  nb  ngenda  nii^cricordia  exciuditur. 

Omncs  ciiiin  in  coinmuni  nionentur  a  Jonnne,  ut 

(;onfcrnnt  non  bnbenti.   Misericordia   eniin  plcni- 

indo  virtulum  cst.  II  cc  eniin  taiiin  cst,  nt  s^cpe  cx 

iinprobiiate  qnadam  sancia  ct  confidcntia  in  Deo, 

et  vtnculo  dilectlouls  diyinx  (ctijiis  ipsa  cst  signum 

et   vin)    nitntur  conlraire  obedicnlix  ,   et  249 

aliit  virt;iiibus.  Unde  conversus  Garthnsiensis,  ciim 

qiiadraginta  libris  proficiscens  ad  nnndinas,  ui  ens 

i^xpcnderrt  in  iieccssitatcs  cellx  sua^,  comUcm  ba- 

buit  In  via  milileni  vetcrnnum,  debilem,  et  panpe-  ^ 

rem.  Ciui  ille  :  Quo  vadis?  Al  ille  respondit :  Gra- 

vnius  xre  alicno,  vado  peiitum  inducias  a  qtiodnm 

creditore.  Gui  ille  nit :  Ibo  tecum. 

Rcspondit  gravatus  xre  alicuo  :  Bene  bnbeas. 
Qni  ingrcssi  doinuni  dcbiloris,  cum  peteret  iadii- 
cias,  dcnejavil  eas  creditor,  adjungens  quod  et  (l- 
ijum  c|us  viiictuin  in  cnrccre  poneret;  ct  nisi  in 
c^a  die  universuin  debitum  ci  rcdderet,  quod  ei,  in 
die  <;oqstili)iln,  tota  liaMCdiias  cjus  npproprinrctur. 
Proquo  cum  interccderct  conversus,  pluritna  con- 
i(icia  et  conlumelias  illi  intulit.  Ad  qucm  conversus  : 
llodie  c  liberabitur  jtistus  iste  de  cnrcere  mortis 
liiijus  (Aom.  vii);  >  el  prnjiciens  anle  euin  quadra- 
^iji;a  libras  rcdemit  filium  mililis  a  carccrc,  ipsum- 


salulis  nostrx,  ad  facicn^lnm  misericordiain  cuin 
patribus  nostris;  ad  dandam  scientiam  salutis  plcbi. 
ejiis  in  rcmissioncm  pcccatorum  corum;  per  viscera 
misericordix  Dei  noslri,  in  quibus  visilavit  nos 
Oriens  ex  alto,  » cic.  (Luc  i.)  Iiem  Jacobiis  cap..M  ; 
c  Judicium  sinc  miscricordia  erit  illi,  qui  non  facit 
misericordinm  ; »  sinc  miscricordia  dico  libcrante, 
non  parccnte.  Sempcr  cnim  parcit  Dominns,  quia 
misericdrs,  sed  non  setnper  liberat  omnino  a  poenn, 
quia  justus,  vel  sinc  misericordia,  scilicet,  pro  sino. 
iniscFicordia.  Si  cigo  imilator  es  Ghristi,  seinpcr. 
tcncris  pnrcerc  iiijtiriani  tibi  inferenti.  No^\^  modica 
cititn  culpn  cst,  toinm  pcrscqui  culpam. 

250  CAruT  XGix.- 

De  imsericordia  ignosccnie. 
Siiiit  autem  dttx  species  tnisericordix,  Vn^  con- 
sislii  inignoscendo,reIiqiia  insubvenicndoproiimo. 
Prima  egregia  est,  et  major  secunda.  Major  cnim 
csl,  qui  vincil  iram,  quam  qui  cnpit  civitatem;  et 
irajiis  est  iiijuriam  tacendo  ftigere,  quam  respon- 
reiido  supcrare.  Et  itcm  :  c  Gum  irntus  fueris,  mi- 
si.Ticordix  rccordaberis  (llabac.  iii).  »  De  prima  ait 
noininus  :  c  DjmittiJie  cl  dimiltetur  vobis  (Uie.  vi}.» 
Et  in  Dominica  orntionc  petimus :  c  Dimilte  nobis 
(icbita  nostra,  sicut  et  nos  diinittiinus  dcbitoribiis 
nostris  (MaUh.  vi). »  NoU  conditienem :  Dimitlimus 
onine  debituro  cx  corde,  scilicct,  omncin  rancorenii^ 
injuriam  et  contumeliam,  rem  ctiani,  si  iion  suut 
solvendo.     Unde  Apostolus  priiua  ad  Gorintbius, 


fSI 


YERBUy  ABBHEViArUM. 


m 


rap.  Yi:  c  Qaare  non  inagis  rrauden)   pniiinini ,  A  avcr(aris  (1/iiHA.  v).  i  EiApostoliisadRomaaos(cap. 

Qaare  non  magis  injiiriam  accipitis?  »  Ei  Doniiiius 

in  ETanfclio  :  c  Si  perciisseril  le  in  iina   maxilla, 

praebe    et  aliam.  Et,    qui   vult  tecnm   in  jiidicio 

contendere»  et  lunicam  tuam  lollere,  rejice  ei  et 

pallinm   {MaHk.  v).  i  Et  ilem  :  c  Eslo  coiisenliens 

adTertario  tuo  ciio,  dom  es  in  via  cum  eo,  ne  forie 

tradet  te  adversariiis  juilici,   el  jiidex    ministro, 

el  in  cnrcerem  miitaris.  Aincn  dico  libi,  non  exics 

inc^,  donec  reddas  novissimum  qundranicm  {ibi(t.),t 

Ki  Ktem  :  c  Qiiicunque  nngDrinverit  le  luille  pnssus, 

vade  cum  illo  et  alia  duo  {ibid.).  »  Ei  iie:n  :  c  Audi* 

iiis,  quia  dictum  est  anliquis  :  Diliges  proximum 

tiiiim  el  CMiio  lial>ebis  inimicum  luiim.  Fgo  nulcm 

dtco  ToVi*  :  Diligit^  inimicos  vesiros,  bcnefdcile 

iiis  qnl  odemnl  vos,  et  orate  pro  pf^rscqnenlibus,  ^ 

cl  caliiinniantibns  vos ;  ut  sitis  fllii  Patris  vcstri, 

qui  in  cttlis  est.  Qiii  solcm  suum  oriri  facit  super 

boiios  et  malos,  el  ploit  super  jiislos  el  injusros 

(i^M.).  1    Item  Domiiins    in   MntilKTO  cnp.  xviii; 

I  SerYO  ne<inam,  omne  debitum  diniisi   tibi,  qno^ 

nam  rogasli  me ,    nonne  oportnii  ct  lc  misereri 

ronsenrl  lui,  sicut  et  ego  lui  misertiis  suin  t  Et  ira- 

tus  Dominus  ejus  tradidit  enm  torioribus,  qnoad- 

usqoe  redderet  nniversum  dcbituin.  Sic  et  Pater 

Dieus  coeiestls  facict  vobis,  si  non  reiniscrilis  unus- 

quisqne  fratri  suo  de  cordibits  vestris.i  Adeo  enim 

punit  Dominos  immisericordiam,  quoJ  pro  ea  redife 

pcrmiuat  omtiia  peccata,  iiovissimum  elinm  qna- 


xii) :  c  Si  csuricrit  inimicus  luusciba  illum ;  si  sitit» 
poiiim  da  illi :  boc  auiem  faciens  carbones  ignis  con- 
gercs  siipcr  caput  ejus.  >  licm  Jacobus  cap.  i :  c  Rcli- 
gio  niunda  et  immacnlatii  apud  Deum  et  Patrem, 
hxc  est :  Visilare  pupillos  et  viduas  in  iribulalione 
cornm,  et  iminaculnlum  se  custodire  ab  lioc  sae* 
ciilo.  >  Item  ad  Eplicsios,  cnp.  iv  :  c  Omnis  ninari* 
tiido  ci  irn,  ct  indignatio,  et  clainor,  el  biaspbemia 
Idilalur  n  vobis,  ciiin  cuiiii  inalitia.  Esiole  in\iccia 
lienigni,  compaiionics,  niisericordes ;  donanics  iiK 
vicem,  sicut  et  Dcus  donavit  vobis  in  Cbristo.  > 
licni  priino  Canlicorum  ;  i  Mciiora  sunt  ubera  tua 
vino,  rragrantia  ungiicntis  optiniis.  »  Distinguuiilur 
nuiem  tria  ungucnia  ab  ubcribus  sponsx  profluen- 
lia.  Ungiicntnm  coulriiionis,  unguenlum  dcvotio- 
II is,  unguentum  misericardi»  vel  pietaiis.  Primum 
dnlcc  ci  jucundum,  licet  in  moriariolo  conscienliie 
cx  ninarissimis  spcciebus  conlritum  et  confectum. 
Uiidc  dicilur  :  c  Rccogitabo  omnes  annos  mcos  in 
ainariiiidine  aniinas  meae  {Isa,  xxxviii).  >  llein : 
€  Cor  conlriiiiin  el  bumilialuin,  Deus,  non  despicies 
{PsaL  l).  >  Scciinduin  dulcius,  qnia  miligntum, 
qiiando  peracla  poeniienlia,  a  rigationc  pedum  Do- 
niini  lacrymis  facla,  surgil  pocnilcns  cum  Maria  in 
scrcnitale  conscienliae  ad  osculum  capitis  Deitatis 
{Lttc.  vii),  gratias  agens  snper  peccato  sibi  diinisso, 
dicens  etinm  cum  Apostolo :  c  Nibil  inibi  conscius 
sum,  scd  non  in  boc  justificalus  sum  (/  Cor,  iv).  > 


dranlem,  id  est  original^  peccalum  prius  dimissiim.  q  Et  iiein  :  c  Gloria  nostra  bxc  esl,  lestimonium  con 


puniat  liominem,  scilicet  iinmisericorde:n,  pro  illo. 

liem   ad  Romanos,  rnp.  xii :  c  Bencdicile  perse- 

quentesvos;  benedicite  et  nolile  maledicere;  nulli 

rojlum  pro  malo  reddentes.  Mibi  viiidictam,  et  ego 

retribuam,  dicit  Dominus.  Noli  vinci  a  malo,  sed 

vince  in  boiio  malum.  >  Itcm,  exemplo  Cbrisii,  qui 

oraTit  pro  cnicifixoribus  suis  {Luc,  xxm).  ExcmpJo 

etiam  Stepbnni,  qui  pro  persecutoribus  suis  exorn- 

vit  {Acl,  vii).  Sed  cliam  exemplo  cujusdam»  qui  ne« 

rein    fllii   rcmisit  interfcctori   provolulo  ad  pedcs 

6jus  in  tcrram  in  modum  crucis,  cuin  cum  coiise- 

cutus  essel  cum  armis  et  annatis  viris.  Et  Ciiim 

supplicans  ail :  Doininc  mi,  siibsiste  pariiin  et  re- 

trab^  gladium,  ut  duo  tantummodo  verba  dicam. 

Ucs  quidem  251  jusla  inors  mnnet,  scd  parurrper  0  M"a-*<la«»  ludificalio,  pielalis  cis  cxbibilx 

e;»in  differ,  ut  confitear,  vel  si  ini>ericordiu&  me<.Hiii      cxaggcratio. 

yis  agere,  ne  venial  tibi  iii  singuUnm  inors  mca. 

Pro  eo  qui  te  miKcricorditer  in  criice  rcdemit,  oro 

ut  remiilas  eam  mihi,  ul  babeas  quod  ei  cxprobrcs 

et  opponas  in  judioio,  si  tecum  districie  velii  agere; 

ego<jne»  quandiu  vixero,  pro  anima  fllii  tui  a  poenis 

liberanda,  peregrinabor.  Qui  slatim  eum  liberum  ab- 

irc  permisit  et  socios  nc  ei  malum  facerent,  coercuil. 

pe  secondaverospeciemisericordixait  Dominus  in 

£\angcUo  :  c  Venile,  l)cnedicti  Patris  mei,  percipite 

regnump  quod  vobisparatum  esl  ab  origine  innndi. 

Eftnml  enim,  et  dedistis  mibi  manducare»  siiivi  ct 

dedittis  mihi  bibere,  >  etc.  {Mauk.  xxv.)  Et  item  : 

^  Qv>  petit  a  te>,da  ei;  et  volcnti  rotituari  a  tc,,  ne 


scienii.ne  noslrae  (//  Cor.  i).  >  De  boc  dicitur :  c  Sa« 
crificinm  laudis  lionorificavit  me  {P$al,  xlix).  i 
Tcrlinm  estoptimum  et  consummatum^quo  ungitur 
toiiisXesusCbristus,et  specialc  est  pra>latornm,8icut 
i'liiis,  qui  ait :  c  lnstantiameaquolidiana,soUicitudo 
cst  oinnium  Ecclesinrum  {U  Cor,  xi).  >  Et  itcm: 
c  Qiiis  infirinatur,  et  cgo  non  infirinor?  Quis  scan- 
dulizaiur  et  egonon  uror?  >  {Ibid.)  Et  ilem :  c  Quot 
tidie  morior,  rrnlrcs,  propler  gloriam  veslram  (/  Cor^ 
\v).  >  Priinnm  et  sccunduin  ad  tc  ipsuni,  lertiuiii 
esi  ad  le  et  ad  proxiiniim. 

Exeinpliim  etiain  ignosceadi  proximo  coinmissa 
cgrcgiissiinum  est,  snnctus  ioscpb  {Geu.  l)  (cl  mull\ 
alii)  qui  sibi  rcconciliavii  fraties,  itn  ut  pia  jocos.'^ 

esse^ 


252  CAPUT  C. 

De  clemcnlia  judicis^  vcl  de  niisericordia  relaxante% 

Pra.'icr  banc  communem  specicm  iniseiicordix^ 
est  qn.Tdain  spccics  clcincnti.x  specialis  judicis  ct 
potcnlis,  qua*  minus  clucet  in  privaia  pcrsona,  ma« 
xiinc  autcm  in  judice,  qui  sjbi  ct  aliis  habct  par- 
cere,  ut  de  poeiia  debita  semper  aliqnid  rcmiitat. 
Crudcic  eiiiin  est  liabcrc  commcrcium  cum  beiluis, 
poenis  delectari,  nibib|ne  dc  pocna  rclaxare.  De  bnc 
cleincntia  judicis  qualis  esse  debcat  ostcndcns  poct.i» 
ail  sic: 

Ksl  piger  ad  nanam  princeps,  ad  pramia  veloSf 
Qnniue  dolet  quotics  cogitur  esse  [erox^r 


2S5 


Xon  cadil  m  more»,ffnias  uiHmabiHt  isto$  : 

Nec  mhius  a  studm  di^sidet  iHa  luis. 
Adde^  qnod  ingenuas  didicisse  fideiiter  arles 
EmoUil  mores,  nec  sinil  esse  feros. 

(OviD.,  De  ponto  i  elcg.) 

Iiem,  episcopus  Cenomauensis  (Uildeberlus,  ep.  25) 
comiiissam  reprimcns  :  dum  in  polesuie  serTss 
clemenliam,  illa  libi  virum  concilial»  lixc  popiiUim; 
inde  nomen  acquiris,  hiuc  hvorem.  Milis  principa- 
lus  regnum  scrvat  incolume.  Hiijus  virlutis  lociis 
csl  apud  potenles,  qui  in  jusiilia,  vcl  clectionis 
heneflcio  cxteris  principantur.  Apud  populuin  vero 
non  ita,  cui  nulla  est  potestas  punienjdi.  Deus  autem 
vx  aito  crudelilatcm  detesUtur,  adornat  clenientiam ; 
i|uarum  alteram  fcris ,  altcram  vero  liomiuibus 
iiiilura  docuit  assigiiandam.  Ea  sanxit  oportere 
liomiiies  mansuescerc  cleinentia,  feras  tiineri  crii- 
dcliiaie.  Igitur  crudelem  Qiiset  cum  feris  est  babere 
commercium,  ct  liomnem  diflitcri.  ilalioni  quiippe 
nuUum  penitus  est  cuin  crudeliiale  consortium.  llla 
cnim  cum  Deo  et  cum  supieniibus  Domini  pepigil 
niansionem;  bxc,  et  ad  immansueta»  et  sanguiue 
gaudentia  demigravit.  Quae-  igitur  sociotaa  bominis 
»d  crudelitatcm,  cujiis  lares  ralio  tain  siiperne  dc- 
s;?icii,  tain  loiige  relinquit,  tam  consianter  abjur-l, 
lum  pchilus  ignorat?  Sicut  auitem  clementia  huma- 
nitati  nihil  est  afluiius  ;  iu  nihil  gloriosius  in  prin- 
fipe,  cujua  avbhria  severas  potestates  cmoUial, 
iiiiilores  aniinos  advocet,  reis  pnrcaL  Clemenii» 
cst  Mmpec  aliquid  ulirici  seateiitias  vel  poeiise  de- 
trahere.  Quisquis  nihil  rcatus  iinpunilum  relinquit, 
dclinquit;  culpa  est  lotain  persequi.  culpam.  Immi- 
sericordem  se  profieelur,  cui  quidquid  licet  libct. 
Gloriosa  autuin  virtus  est  in  priacipe  citra  punire 
quam  liceat.  Virtus  est  ad  vindiclam  nccessitate 
trahi,  non  volunlate  venire.  Blaguum  quid,  cl  di- 
viuum  snpit  oflensus ,  clenicos.  Bonus  priiiccps 
neminem  sine  poena  punit,  neminem  sine  dolore 
proscribit.  Bonus  princeps  253  i^^  criinen  insc- 
quitur,  ut,  quem  punil,  boroinem  reininiscatur.  Bo« 
niis  prlnceps  sibi  dominatur,  populo  servit,  nullius 
sanguiiiem  coniemnit.  Inimici  esl,  sed  ejus  qui  aini- 
ciis  ficri  potest;  nocentis  est,  seJ  hominis,  cnjus- 
cunquc  sii,  sanguis;  quia  non  poluit  darc,  crimcn 
putat  aurerre.  Ideo,  quotics  fuudiliir,  contunditur. 
Sufliciunl  animo  docili  et  amanti  disciplinam,  ex 
qiribus  diligcntiores  facile  percipient,  quantum  vel 
cTudeJitas  ol>sit  vcl  prosU  clcmeniia  poiestati. 

Oe  hac  etiam  Sencca  ad  Ncronem  (lib.  ii,  c  5  et 
4).  Quid  plura?SinguIai  syllabx  sacr»  Scriplurae 
resonant  et  redolent  miseric^rdiam.  Sota  ea  habes, 
qtix  misericorditer  proximoimpenderis^Aiigustiuus: 
Sola  aalcm  misericordia  cojnes  est  dcfunctorum. 
c  Opera  enim  illorum  sequuntur  illos  (Apoc,  xiv).  i 
Opcra,  scilicet  misericordix,  sive  ignosceniis,  sivc 
poenam  relaxantis,  si^e  fratrem  corripientis,  sive 
ciim  corporaliter  sustentantis  et  foventis,  sive  pro 
00  iiitercedentis  : 

Quas  ded^ri   solas  semper  habebis  opes. 

(^fARTiAJLis  lib.Y,  cpigr.  15.) 


PETRl  CANTORIS 
A 


m. 


CAPLT  CI. 
De  misericordia  corripienU» 

Scquitur  de  miscrlcordia  corripiente,  qiue  majfir 

est  omni  manuali  ct  corporali.  Hanc  Doininusprx- 

cipiens  exhiberi  proximis,  ait :  c  Si  peccaTerit  in  le 

fraier  tuus,  vade  etcorripeeum,  i  etc.  {Matih.  xviii.) 

Oinnia  prosequere  secundum  prscceptum  Domiui» 

quod  omnibus  prxcipitur  custodiendum,  et  in  oin- 

nes,  et  in  omni  crimine,  prxter  quam  in  propria 

iiijuria  ct  in  causa  sanguiiiis;  et  hoc  totum  ob  inisc- 

ricordi;e  cuslodiam.  Iiem  epist.  ad  Kouianos  cap.  i 

in  fine  :  c  Qui   cuni  justiiiam  Dei  cognovlssent,  non 

intellexerunt,  quia  qui  lalia  agunt  digni  sunt  morte; 

non  soliim  qui  ea  faciunt,  sed  ctiam  qui  conscn- 

tiunt  facientibus.  i  Et  II  ad  Cor.  cap.  ii  :  c  8i  quift. 

aulem  contrislaverit  me,  non  me  conirisiavit,  sed 

^  ex  parte,  ut  uon  oaerem  omnes  vos.,  SulOcit  illi,q^iu 
ejusmodi  e6t,.abjurgatio  haec  quae  fi.t  a  pluribus; 
iia  ut  econtrario  magis  donetis  et  consoleminl»^  n«> 
forte  abundantiori  iristiiia  absorbealur,  qui  ejus^ 
modi  est.  i  Et  in  eadem ,  eap.  vi  :  c  Propier  quod 
cxite  de  medio  corum,  ct  scparamini  ab  eis,  dicil 
Domiiius,  et  immundum  ne  teiigeritis,  et  egp  reci- 
pinm  vos.  i  ItcmLCorinili.  cap.  v:  cExpurgate  ve- 
tus  fermcnluin,  ut  sitis  nova  conspersio,  sicut  estis 
azyini.  i  Item  ad  Galatas  cap.  vi :  c  Fralres,8l  pncoc- 
cupntus  fuerit  aliquis  homo  in  aliquo  delicto,  vos, 
qiil  spiriiualesestis»  bujusmodi  insiruite  in  spiriiu 
Icfiitalis,  considerans  te  ipsum,  ne  et  tu  tenteris.  i 
Et  ilcni  ad  Ephesios  cap.  iv  :  c  Propter  quod  depo* 

p  iiciites  meudaciuin,  loquimlni  veriiatem  unusquis-^ 
qiic  cum  proximo  suo,  quoniam  sumus  invicen» 
niembra.  i  Item  Acl.  cap.  xx  :  c  Coutestor  vos  ho^ 
dieriia  die,  quia  mundus  sum  a  sanguine  ouiqIuuk 
Non  enim  subterfugi»  quo  mmus  annunliarem  omne^ 
consilium  Dei  vobis.  i  llem  Xob  cap.  xxix  :  c  Con-^ 
tcrebam  molas  leonum,  254>  ^^  ^^  dontibus  illiu& 
aufcrcbam  praedam.  i  Itcm  Parabol.  cap.  xnv  : 
c  Erue  eos  qui  ducuntur  ad  reoFiem;  et  quitraduu- 
tur  ad  ijitcritum,,  liberare  ne  cesses.  i  Et  Jcrcni. 
capw  xbviif  :  cMalediclusqiiiprobibctgladium  suuiii 
a  sanguine.  i  El  Gencs.  cap.  iv  :  c  Ubi  cst  Abcl 
frater  tuus?  Qui  rcspoiidit :  Nescio.  Nunquid  custos. 
fratris  mei  sum  cgo?  i  Et  Deuter.c.  xxii  :  c  Non  vi- 
debis  bovcm  fratris  lui,  vel  oveiu  eccantem,  et  prx- 

D  tcribis ;  sed  reduces  fratri  tuo.  i  hem,  de  asina 
proximi  sublcvando.  Item  Ezechielis  c.  iii.  Item  ad 
Ephesios  cap.  v :  c  Magis  autem  redargulte.  Que 
cnim  in  occulto  fiunt  ab  ipsis»  turpe  cst  et  dicere.  n 
IiemTccU.  c.  xu,  et  c.  xx  et  xxi.  Ei  itcm,  incompa- 
rabUitcppius  teneor  dHigere  animam  proximi,  quam 
corpusproprium.  Item,  quod  probatiocompassionbt. 
e&liibiiio  est  correpiionis,  sicut  dilectionis,  exhi- 
hitlo.  est  operis.  Item,  quia  sanctior  est  copula  veL 
cura  animarum,  quam  corporum.  Item,  veri  imita- 
tor  sis  Samariuni,  qui  vulnerati  qniserlus  est,  nec 
eiim  praeteriit,  sicut  sacerdos  et  levita,  sed  cora«n 
cjus  egit  (Lttc.  x).  Item,  exemplo  Domini,  qui»  reli- 
ctis  nonaginta  novem  ovibus  in  deserio,  ivii  quae- 
rcre  ovcm  ceutesimam,  qux  perierat  (Lue.   xv). 


I 


VERDUII  ADBREYIATIM. 


t84S 


liem,  patca,  non  lantum  co^raU,  sed  eiiam  spU  A  ciiluni  meum  niansil  percgrinus ;  si  ostkim  meum 


fitaall  cibOv  famc  veiiii  Dei  morienles,  eic.  Item 
Epbesioram  cap.  v  :  c  Estoieimitatores  Deisicut  filii 
eharissuni»  el  ambulate  in  dilectione,  sicut  ei  Cliri- 
iiasdttexlt  aos,  ul  scilicct  pro  fratribus  noslris  ani- 
mas  ROStris  ponamus.  i  Nam  et  in  lioc  maxime 
ebarilatem  e|us  cognoscimus.  Si  ergo  quilibcl  pro 
locoTl  pro  tempore  tenetur  c  pro  proximo  animam 
pooere  (Joan,  xv),  i  quodquidem  Ycrum  csl,  mullo 
magis  dcbeteum  corripcre,  qucm  Tiderit  delinquere. 
Iten  IV  Reg.  cap.  xt  de  Ozia.  Ilem,  omnia  quae  con-> 
Ira  pcssimam  taciluniitaicm  inducta  sunt,  luc  in-- 
dncl  possnnt»  ut  ea,  qu»  maxime  obviant  hutcprae- 
cc|^  Hominico  de  corripiendo  fralre. 
CAPVT  CII. 
Dt  mi$ericord}a  inieuodente  pro  inimicii, 
Seqtiilur  de  misericordia  iutercedenle  ciiam  pro 
Inimicis  (Lnc.  xxiii),  cujus,  prx:er  dominum  ei  pro- 
lumariyrem  Siepbaniini  {Act,  viii),  egregium  csl 
exeaiplum  Saniuel  intercedens  pro  Sau!e,  qui  vo- 
luil  eum  occidere.  Ob  qua:n  causam  mcruitSamuel; 
c  qood  omnes  a  Daii  usque  Bersabec  coguovcrunt, 
qaia  Saniuel  esset  rnlclis  propbela  Domiiii  (/  Reg. 
i^i).  »  Huiiis  ctiam  niirabile  excmpluui  rxsiitlt  Moy- 
•es.  qnloranspro  populo  cxaspcrpnle,  euniquegra- 
titer  molestante,  tenuit  Dominum  furentem,  dicens: 
c  Aol  dimitte  eis,  auidclc  me  de  librc  vii:e  {Exod. 
xxxii). »  Itein  psalmus  cv  :  c  Et  dixit  Domiiius,  ul 
di^perderet  eos,  si  uon  Moyscs,  electus  ejus,  stciiS' 


B 


viatori  non  paiuii.  n  Aposiopesis  est,  quasi,  si  haec, 
el  baec  non  feci  omnium  nlisertus ,  nec  mlsereatur 
melDeus.  Item  psal.  xxxiv :  c  Domine,  quis  similis 
lui,  eripiens  inopem  de  manu  fortioruin  cjus',  egc- 
num  et  paupercm  a  diripienlibus  eum  ?  i  Miscri- 
cordia  sxpe  adeo  flagral,  ut,  per  pinm  et  sanctum 
impetum,  cxleris  virlulibns  6t  maxime  obedientije 
(de  qua  legilur  :  c  Quia  melior  est  obedieutia  quam 
victimap  ,  et  peccatum  arioKiiidi  est ,  nolle  obedlre 
(/  Reg.  xv) »  non  parcat,  ut  pniel  exemplo  cnjusiiam 
conversi,  qui  probibitus  ab  abbate,  dala  occasione 
et  opportunitate  tcniporis  ,  indigcnlibus  erogavit. 
Ilcm  Ecclesiastici  cap.  xxix  :  c  Proplcr  mandalum 
assume  paupercm,  el  proptcr  inopiani  ejus  ne  di- 
miMas  euui  vacuum.  >  licin  Ecclesiaslici  eodcin^ca- 
pite  :  c  Qni  facit  miscricordiam  feneraiur  proximo 
suo,  et  qui  prosvalet  niaiiu  mandata  scrvut.i 
256  CAPUT  CIY. 
De  elcemos^na^ 
Miscricordiae  autcm  niia  est  cleemosyna.  Circa 
quam  videndum  est,  quis  sil  ejus  cffectus,  quid 
danduni,  et  quoniodo,  ei  quo  ordine,  quanium,  qua- 
liter  et  de  quo,  quibus,  quol,  et  qualibus.  De  effcclu 
ejus  ait  Spiritus  sanctus  in  Ecclesiastico  cap.  xxix. 
c  Abscondc  cleemosynam  in  sinu  pauperis,  et  Ipsa 
orabit  pro  te  ad  Dominum,  ut  libercris  ab  omni 
malo.  I  Est  cnim  eleemosyna  una  alarum  orationis, 
ct  jejunium  aliera.  Et  iteni :  c  Sicut  aqua  exslingui( 


sel  1»  confractione  in  conspcclu  ejus,   ul  avcrierel  C ''«"«m,  ita  clc^niosyna  exsiinguii  pecc;auni  {Eceli. 


iram  ejus,  ne  dispcrdurct  eos.  i  Moluil  enim  Moy- 
ses  solus  sine  eis  tcrram  proniissioiiis  inirare.  Undc 
a  sanciis  comparatur  255  ninlri,  qiiae  invilata  ad 
SQleiQiies  epubis,  pncro  oxposiio,  pula  claiposo,  sor- 
dido  ct  ixdioso,  sinc  eo  non  vult  intrare ,  eligens 
niagiscum  filio  foris  jejunare. 

CAPIJT  Cill. 
Be  9i$ibiti  et  cotpornU  el  manuali  misericordia,  $we 
subvemenle. 
Sequilur  de  visibili  et  corporali  et  manuali  niisc- 
ricordia.  Hujus  excellentissiinum  cxen(iplum  fuitJob, 
qni  cap.  XXIX  et  xi^xi,  ait  :  c  Auris  audicns  bcalifi- 
crabatmcteloculusviden^  tesiiinonium  reddebatmibi, 
eo  quod  liberassem  paupcrem  vociferaniem,  ei  pii- 


iii).i  Et  itein  :  c  Eleeiiiosyiia  viri,  quasi  sacculus 
cum  ipso  et  graliain  boiiiinis,  quasi  pupillam  >  con- 
tra  liQSles,  c  conscrvabit  (Ecc/t.  xvii).»  Ei  Dominus 
in  Luca  cap.  xi :  i  Vurumtanicn,  quod  supcrest,  dale 
clcemosynnm ;  et  ecce  oniui^  nmnda  sunt  vobis.  > 
El  iiem  :  FaciiC  vobis  amicos  de  maminona  iiiiqiiU 
talis,  ut  cum  defeccritis  recipiant  vos  iu  a!terna  ta- 
bcrnacula  (Lur,  xvi).  i  Et  Pavid  psalmo^xi:  c  Di- 
spcrsil,  dcdit  pauperibus,  justitin  ejus  uianet  in  sae- 
culiim  sa^culi.  i  Et  Laurcniius  (5)  :  Nain  facultales 
Ecclesiae,  quas  requiris  in  co^lesies  ibesauros  ma- 
ciiis  pauperum  deportarunt.  Quod  bic  datur  pauperi 
et  cgeno,  a  Cbrisio  recipitur  in  coelo.  Unde  et  ipse 
aii  :  c  Quod  uni  ex  minimis  meis  fccistis,  mibi  fe- 


pillnm  cui  non  crat  adjutor.  Benedictio  peritt^ri  su-  ^  q\^x\^  {Matth^  xxv).  i  El  item  :  c  Qui  vos  recipil. 


per  me  veniebat,  et  cor  viduae  con&obiius  suin,  jn 
stilia  indutus  sum,  et  vestivi  me,  sicut  vcslimcnto 
cl  diademate,  judicio  meo.  Fui  oculus  c:cco,  el  pcs 
cl^udo,  pater  erain  paupcrum  ;  conterebam  molas 
iiiiqup  el  de  dentibus  illius  auferebam  pnDdain,  Moe- 
reniittm  eram  consolator.  Sj,quod  volebanl,  negavi 
panpcribus,  si  oculos  vidux  exspcctare  feci;  sico- 
inedi  buccellam  meain  solos,  et  non  comedit  pupil- 
i.iis  ea  ea,  quia  ab  inf^ntia  raea  crevit  mecum  mise- 
tjitiOf  et  de  utero  malris  meas  egrcssa  csl  niecum. 
Si  despexi  pnctercuntemii  eo  qnod  non  liaberet  in- 
diymenium,  ei  abs(|ue  opei-imcnio  paupcrcm  ;  si  non 
liCDedixerunt  niibi  latcra  cjus,  et  de  vcllcril>us  oviuin 
A^iesirum  calefactus  est ;  si  foris,  et  extra  taberua- 

V^  Coiisulc  yitani  apud  Siir.,  die  10  Aug. 


me  recipi.t  {Maitb.  x).  i  Et  ilein,  Marlinus  adbuc 
cnibecumenus,  bac  me  veste  contcxit  (6). 

Quid  aulem  sit  dandum,  el  quo  ordine  o&tenditnr 
in  Liica  cap^  vi,  ubi  ait  Dominus  :  c  Omni  peienti 
te  tribue;  i  rem,  quain  petit,  si  poies  ;  si  non  potes, 
da  calicem  aqiis  calidae ;  quain  si  non  babes,  da  ca- 
licein  aquae  frigidx.  Quod  si  nec  frigidam,  si  malus 
e&t,^  da  ei  correpiionem,  si  bonus,  oraiionem.  Nun- 
quam  enim  deest  xu&to  quid  det »  qui  in  Domino 
omnium  omnia  ppssidet. 

Quaatum  vero  dandum  sit  Dominns  per  organum 
{oannisin  Lucacap.  iiiostendens,  ait  :  c  Qui  habel 
duas  tunic.18,  dct  nnam  non  habcnti,  et  qui  liabcl 
escas  similiter  faciat.  i  De  dnabus  tunic:&  ct  escis 

(6)  Vita  apiid  Sut.,  dic  U  Novemb- 


W7 


PETHl  CANTORIS 


i«8 


tiiiiiliter  dtviileii<]it  cofi^nie  el  signnnter  datur  pne-  A .    Seqiiilur  qiiibus  el  quol,  ei  qualitnis  et  qnaliier 


ccpluin  (Matih,  i)  ;  quia  &i  una  dividalur,  neiiio  ea 
Ycstitur.  In  dimidia  eniin  tunica,  et  nudus  remanel 
qiii  acclpil  ot  qui  dcdit.  Nccessnria  ergo  retine  tibi 
ct  ramilix  tuae,  qu:e  vero  siipcrsunt  pauperibus  di- 
gtribue,  eliam  ex  necessiiatc,  pro  loco  ct  pro  tcm- 
pore,  arioqnin  raplor  eris.  Hanc  etiain  niediatioiiem 
boiiomm  distrlbiiendorum  pauperibus  Aposli>1us  in 
secunda  epistola  ad  Coriniblos  (cap.  ?iii)  ostendit, 
dicens  :  «  Non  dieo  vobis,  ut  gratia  vesira.et  volun- 
las  dnndi  eleemosynam  aliis  sii  rcmissio,  vobis  aii- 
lcm  tribulatio  :  sed  ut  ex  aH)uaIitale,  veslra  abun- 
d:tnlia  illorum  inopiam  suppleat;  ut  illorum  abun- 
daulia,  In   spiritualibus,  vestra  sii  siipplementum 

inopi.T,  ul  fial  scqualitas;  i  de  qua  scriptum  est  iu      , 

Exodo  (cnp.  xTi)  de  maniia.  c  Qui  multum  liabuil  ^  ria,  nisi  in  necessilate  scgriludinis.  Ililaritas  sine 


danduin  sit.  Quibus  ergo?  Oinnibus  si  |>oles»  sed 
f  maxime  domesticis  fidei  {ibid,)^  i  et  iuter  bos 
magis  indigcntibus,  et  intcrlios  inagis  justis:  c  Quia 
oculi  Doinini  super  justos  (PmI.  xxxiii).  Dispersit 
dcdii  pauperibus  (Psal.  cxi),  i  non  nictantibus.  C»- 
leras  Yeroauctoritates  ad  hoc,  supra  invcnies  iii 
titulo,  qiii  scribilur  (stipra  c.  47) :  c  Coutra  eos 
qui  daiit  non  indigeniibus.i  Ecce  quibus»  qiioi,  qua« 
libus,  et  qualiier  dandum. 

Ci^^ca  vero  qualitatem  et  cautelam  dand«  elce- 
mosynae,  lixc  allendciida  siint.  Dislribulio,  ne  iini 
omniadaitur.  cDispersiideditpauperibus  (P$ai.  czi). 
Volo  isliy  sicul  et  iibi  bcncracere.i  Necessius,  ui 
necessaria  dcntur»  non  superflua ;  non  laula  ciba- 


non  aliundavit,  et  qoi  modicuin  liabuit,  257  ^9^ 
mitioravit,  i  sed  sufficienter  habuit.  In  raiioiie  euim 
dati  ct  acccpii  consistit  pax  Jerusalcin,  ul  abuudan. 
tcs  in  icmporalibus  ea  dislribuant  patiperibus  se 
inagis  abundnntius  in  spirilualihus,  ul  sic  comniu- 
nicantes  temporalia  et  spiriiualia  aequaliier,  qiii 
itiiiltiim  habet  in  tcmporallbus  non  abundei,  qu>a 
super  necessaria  nilsibi  retinet,  sed  txqualitcr  pau- 
peribus  distribuit  :  et  «  qni  modicuui  habei  i  in 
icinporalibus,  non  c  minoravit  i  in  eiadem,  quia 
sufiieienler  ea  ab  alio  recipit* 

Sicul  de  spiritualibus.  Ilanc  xqualitatcm    bono- 
riim   supcrero;;audo  excessit   Marliiius  (vide  cjus 


coaclione.  Unde  II  Cor.,  cap.  ix  :  c  Unusquisque^ 
prout  deslinavit  in  cordc  suo,  non  ex  trisliii»t  ai»! 
ex  necessitaic.  ililarem  euiin  datorcm  diligitDeus.» 
Coacta  enim  servitia  Dco  iion  placeni,  scd  volnn- 
taria.  Unde  :  c  Voliinlarie  sacrificabo  iibi  (P$al. 
Liii).  I  Qui  dui  ob  vereciindiani,  vel  iinprobitaicm 
interpellaniis  viiandam,  ei  reio  el  meritum  perdil^ 

25ft  ^^^^  ^"'"^  intuiiu  Dci,  non  aUcuius*  rel 
cxtriitseco!,  ut  pretium  ei  bujusmodi,  danda  esi 
elccniosyna. 

Pietas  aulcni  dantis  condii  eleemosynam,  non 
quanlitas  dali.  Item  Exodi,  cap.  xxxv  :  c  Omni& 
volunlarius  ct  pronipto   animo,  offerai  prlmiiiaft. 


Viiam  loco  supra  indicato),  cuin  chlamydis    sux  G  Doniino.i  Item :  Filii  Isracl  menie  devota,Tolun- 


iiicdietatcm  pnuperibiis  dedit.  Quem  ractiim  defor- 
lucui  pro  truncato  habitu,  alii  coepernnt  deriderc, 
alii  allius  gemere,  co  quod  nibil  simile  unqnaui  cis 
coniigissci.  Sedet  unicain  tunicam  iotam,  quam  in 
ovicula  comineiidavit,  paupcri  dcdii ,  cui  archidia- 
coiiiis  aliam,  ci  stragulatam  pro  quinque  dena- 
riis  cmit.  Benc  autem  ct  pie  legcnda  iani  bcad 
Marlini  quam  beatl  Nlcolal  (S.  Nicolai  Viln  csi 
ftpud  Sur.,  dle  6  Deccmb.)  :ib  opeiibus  niiscri- 
corJix,  iii  quibus,  sicut  viri  miscricordix  exccl- 
^liant,  contexitur  iniuitiosui;  ul  in  hoc  osten- 
dutur  exslitisso  rundamcntum  totius  rcliijionis 
^),sprijm.  t^ierqtie  cniin  super  afllictos  pia  gestabai 
xiscera.  Undc  ci  Ncolaus  tres  virgincs,  ne  pro  ine- 
dia  iupnnari  inaculjrenlur  inramla,  nuptui  dedit. 
Crat  eiiim  in  e|us  ai^imo  p.ictas  eximia,  el  opprcs- 
sis  impendebai  multa  benefiicia.  ^olanns  cpiscop:is 
«uperadiiidii  (Llb.iii  Diatof,  bcati  Grcg.,  cap.  f ),  qui 
Bon  Untum  sun,  sed  scipsumjveiididil  in  scrvitutoin 
pro  liberando  filio  vidux  a  carcere,  ct  captivilate. 
Nos  vero,  nec  hanc  aequalitalem  Aposioli  dlstri- 
buendarum  rerum  pauperibus,  nec  dimidiationcm, 
ycl  totaliiatem  Mariini  sequi  et  prol)arc  volumus, 
per  opera  scilicei,  nec  per  vcrba,  imo  dispiilando 
contradicimus,  iniendcntcs  nos  o:iinia  possc  possi- 
dere,  et  nulh  supcrflue.  Sed  c  Doniiiius  non  Irridc- 
lur  (Catat.  vi),  >  qui  omnia  crcavii  ad  usum  om- 
nium»  non  onius  lantum. 


iaria,  donaria  obtuleruni  Doinino  in  rabricam  U^-. 
bernacuii.  Cum  aulem  arlifices  instarcni  opcri, 
diieruni  Moysi :  c  Plus  ofleri  populus  quam  nccesse 
sit  (Exod.  x\xvi).i  Qui  jussii  praeconis  vqce  ne 
quidquain  uilraoflerrent  in  opere  sanctuarii.  Item  I 
Esdrx  priino;  idcin,'cap.  ii  ci  vii.  IIoc  exacioribiM 
objiciendum  et  consulibus,  magislris,  didascalis  fa- 
cicniibus  ad  opus,  cum  eleemosyna,  sccuudum 
prcccsci  vercciindiam  cxhortata,  non  sii  approbanda, 
quia  non  esl  sincera. 

Apostoliis  ad  Philippcnses  (cap.  iv) :  c  Niilla 
Ecclcsia  inihi  communica\it  in  raiione  daii  cl  ac- 
cepii,  nisi  vos  soli.  Qui  ei  Thessalonicam  seitiel  e{ 
bis  in  usum  niihi  misistis.  Et  quia  non  quaeroda- 
iuin,  sed  rcqiiiro  frucluin  ai)undanlem  in  raiione 
vestra,  i  id  cst  bonam  et  rcciam  voluuiaicm,  qoa 
iiiterior  liomo  fecuiidatur.  Uiide  Dominns  in  Evan» 
gciio,  non  dicU  singtilariter  :  c.Qui  recipii  jii8tiHii,i 
sed  addit :  <  In  noniine  justi.  Recipere  justuin,  d»- 
tum  esi ;  in  notnine  jtisti,  fructus  (Mattk.  x).i  Ho^ 
liam  pavissc  lcgiiur  corvus  et  vidua  (///  Reg.  xn). 
Scd  corvus,  qui  non  in  tioniine  Justi,  pavli  cdalo;i^ 
vidua,qti9e  in  nominc  jusli,  pavii  c  fnictn.  lifinc 
igilur  fiucltim  magis  quam  datum  tequiro  (Phit. 
IV ).  I  Qui  cniin  dant,  ei  non  debita  caasa,  ei  noQ 
dcbito  fine;  vcl  inviti,  vcl  jtislum  poslponeniet,  tH 
niiles  suni  corvo ;  mliiisiri  tunt,  noii  habeni  fru^ 
ctum  eleemosyn»»,  ted  nHnisteriam  ttntam. 


m 


CAPUT  CV. 


YRRBIM  ABBREVIATUM.  190 

A  orationc  pro  ipso,  in  compassiorie,  in  consilii  un* 


De\quo  $il  danda  eleemosyna. 
Seqttitur,  de  quo  sil  danda  e!eemAs>na.  De  luo 
Kilieet*  non  de  alieno.  Uude  :  «  Honora  Doininum 
de  liia  sobsianlia  (Prov,  iii),»  non  de  aliena.  Et 
bevleronomii»  cap.  xiii ;  c  Non  ndlixreliil  quid- 
i|«anide  aBaihemaie,  i  quocunqiie,  scilicet,  qiiod 
separeri  debet  a  te,  vcl  quod  jusium  esl  ut  separea 
ate,  cinmanu  lua,  ul  misereatur  lui  Dominus.i 
Iiem,  cap.  tii  :  cNon  concupisces  argenium  ct  aa- 
rum,  de  qnibus  facia  sunt;  nec  assumes  ex  eis  tilii 
quklquam,  ne  oflendasi  propterca,  quia  abominalio 
est  Dominl  Dei  tul.»  Itcm  (cap.  sir)  :  « Agnus  sine 
ikacula»  »  corporis,  non  vclleris,  prxeipieb;itur  or- 
ferri  Doniino.  Reliqu.nB  auctorilates  ct  concordaniias 


cti  datione,  in  cujuslibct  talcnti  commissi,  sive  cor- 
poralis,  sive  spiriiualis  erogalione.  Sed  exliibiiio 
corporalis ,  clceinosynae  nomcn  generalc,ex  usu 
qiiidcm  propriuin  sibi  vindicavit.  In  liac  auiera 
specic,  scillcet  corporali  elccinosyna  ,  quidam  ordo 
attendiliir. 

Pnnia  ciiim,  ot  sinccra,  el  pura  elccmosyna  cst.» 
de  labore  proprio.  Undc.  <  In  labore  et  sudore  vnl-^ 
tus  tui,>  non  alieni,  «  vesccrispane  tiio  (Gen,  n!),i 
et  aliis  ad  vescendum  dabis.  Et  itcni.  «  Labores 
maniium  tuarnm,  qiiia  manducabis,  ct  bene  tibi 
crit  (Psal,  cxxvii).  i  Excinplo  etiain  Apostuli ,  qui 
cibum  manibus  qiixrilabnt.  Qui  etiatn  ait  ad  Epbe^ 
sios,  cap.  IV.  <  Qui  furabalur ,  jam  non  furelur. 


aJ  hoc,  supra  in  titolo.  «De  acceptionc  muncrum  ^  rnagis  autcm  laborcl,  operando  manibus  suis  quod 


illiciie  acquisiiorum.  i  hcm:  Exctnplo  Mariini  prc- 
sbyteri  cardinalis paupeiis,  quia  inuner.i  sperncniis, 
ctti,  aicttt  ct  ccleris  cardinalibus,  cuin  doniinus 
t^ncetbrius  misissct  Ronianac  curi;e  culogiam  ct 
Leneilictionem,  scilicel  viginli  libras  in  Natali  Do- 
nini  ad  solemnizandum,  respuil  eas»  quia  dc  ru- 
pifia  ei  Simoniace  acquisitae  eraut.  Qui  eiiam  cum 
sibi  S59  commoilatus  esset  cquus,  dcficicnie  pro* 
prio  a  quodam  episcopo,  cum  legalione  fungerctur, 
iiolutt  juvare  prxdictiim  cpiscopnin  in  sua  causa, 
fiisi  reddilo  sibi  eqiio,  ct  cognila  causa  cjus  prius 
justa.  Item  excuiplo  Slcpliani  abbalis  Cisierciensis 
secundit  qai  datos  panes  el   caseos  a   sacerdotc 


bonumcst,  ut  babeat  undc  tribuat  nccessitateni 
patienti.i  Exemplo  etiam  vidux  rccusantis  sepeliri 
in  camisia  alia  quam  in  illa  ,  quam  ncvit  et  texuit. 
Sccundus  gradus  clccmosynae  corporalis,  est  de 
patrimonio  proprio  dc  quo  potest  Oieri  eleemosyna  * 
cl  si  non  adeo  pura  ,  ut  priina,  quam  tamen  colia 
sudore  alieno,  et  bomine  uteris  pro  jumento.  Ter- 
lius  gradus  est  de  patrimonio  crucifixi,  2CiO  <^"J"' 
dispcnsaiores,  ct  quasi  testamcntarii  suinus,non 
Domini.  Undc  ct  ininus  proprie  dicitur  eleemosyna. 
In  omnibus  tamen  bis  par  cliarilas ,  par  prxaiiuin 
comincndal,  vcl  coniparat  et  conimetilur.  ]n  boc 
autcm  uliiino,  nisi  dispensalio  justa  fiat,  fures  eri- 


nec 


<t>nverso  tuo,  distribuit  eos  pauperibus  et  pucris,  q  mus  cl  rapiorcs.  El  sxpe  contingit  res  paupcrum 

judicans  nionacbos  suos  non  dcberc  cis,  lanqiiam 

furtivis  et  raptis  vesci,  cum  <  dexlera  >  sacerdoium 

(;lariinoruro   et  arcliidiacoiiorum    <   rcplcla  sil  > 

budie  et  tunc  etiam,  <  muncribus  (Psd.  \xv).i  Et 

<  Dextera  eorum  dextera  iniquitatis  (Pm/.  cxliii);i 

qiii  in  dexiera,  ct  pro  bis,qu£  sunt  dextne.rapiunt 

et  accipiunt,  entes  pejores  laicis  feneraloribus,  qui 

in  tinistra,  et  pro  bis,  qnae  sunt  sinistra;  rapiunt. 

CAPUT  CVL 

De  ordiue  dandiB  eleemostjnce, 

Nolandus  est  ctiam  quidam  ordo  iii  daticnc  elce- 

nmyiiap.  Sed  utaltius  ordiamur,  disiiiiguendac  sunt 

species  eleemosynae.  Prima  igiiur  est  Dei ,  consi- 

steiis  in  crcatione  el  recreatione  iiostra  ,  in  conso- 


dari  abundantibus  et  nepotibns   saccrdoiuin 
abundant  sed  aporiali  sunt,  quia 

Pfon  habel  eventns  sordida  prwda  bonos  (7). 
(OviD.,  lib.  I  Aitioris  eleg,^  tO.) 

Et  male  parta  male  dilabuntur. 

CAPUT  CVIU 

De  caulela  dandoe  ejieemotynoe. 

Addendum  pracdiciis ,   quod  etiam  ad  caatclam 

dandae  eleeinosynae  pertinet ,  scilicet  f  ut  propria 

voluntate  el  prompta  ,  libero  arbitrio  et  propria 

manu,  si  poles,  eloemosynam  distribuas,  excmplo 

Cbristi  et  sanctorum  multorum  minsirantiuin  in 

medio  subditoruin  ;  exemplo  eiiani  comitis  Tlieo- 

bticNie  nobis  exbibita  per  beneficia,  in  insiruciione  ^  baldi,  bonae  mcmorix ,  qni  subtelares  cum  uncto^ 


per  praecepta,  in  emendalione  nostra  per  flagelia, 
oeinde  in  collaiione  pranmiorum  in  gluria.  Secunda 
speciea  cst  Christi  bominis,  qui  in  cruce  seipsum 
obtttlii  Deo  Patri  bostiani  vivam  pro  nobis  adhuc 
iniiBicia  suis*  <  Majorem  cbaritaiem  neiiio  babct , 
ttt  aninam  suani  ponal  quis  pro  ainicis  suis  (Joan. 
sv).>  Seipsometiam  quotidic  cum  insigniis  militiae 
\  reprssentat  Patri,  pro  nobis  orans  et  interpd- 
nt  advocattts  et  fratcr  uosier  in  co^Iis.  Tertia 
esl  hominls  ad  seipsam ,  c  misercre  animae  tuae , 
primo  placens  (Eccli  xxx)  »  Deo.  Quarta  est  hoini- 
nis  ad  proxlmoni,  et  multiplex.  In  correptione  fra- 
tria,  ttt  eorrigat;  in  dimissione  propriae  injuriae,  in 

(7)  Id  Fcstus  Pompchis  ot  Ncvio  ciiau 


propria  manu  dedii  pauperibus,  bac  de  cansa»  ut  et 
in  co  lacrymae  compunciionis,  et  major  devotio  ct 
bumilitas  crcsccrcnt ,  ct  ut  paupcres  afiectuosiua 
pro  eo  oraront,  coniparata  sibi  magis  eorum  gratia 
pcr  humilitalis  sux  obsequium* 

Dum  vivis,  etiam  pro  tc  eroges,  dum  tcmpiis  cat 
seminandi ;  quia  mortuus  raruin  invenit  aniicum^ 
Nihil  eniin  citius  frigescit  in  corde,  quain  amicitia 
mortui  posi  mortem.  Praeparemus  igilur  nos  ad  tn-* 
grcssum  regni,  quia  nonnisi  proeparati  ingredieninr. 
c  Praeoccupemus  faciem  i  judicis  <  in  confessione  4 
el  in  psalmis ;  1  boc  est  in  bonis  operibus  et  laudi- 
b4is,  t  jubilemus  ei  (P$aL  xgiv),  »  anteqiiam  veniati 


S9t  fEtRl  CANtORlS  S9S 

reteiiiistefttes  quia  i  anamquadqne  qnaluor  anima-  A  cusiodiendis  illis  retribuiio   n^ulta  {PsaL   kTiii,  • 


lium  cot^am  facie  sua  an:bulabai  (Ezech.  i),>  decen- 
lium » Imilalores  CTangelii  sic  ambtiiarc;  exemplo 
ctiam  Apostoli ,  qiii  \ik  anieriora  se  ektendebat 
(PhlL  ni);  et  exemplo  etiam  animae  simplicfssimae, 
cilcenVis;  quia  eleemosyna  tivi ,  est  sicut  lucema 
laia  coram  bomine ;  iliuminat  eum,  ostendens  ei 
qiio  v^dat.  Eieemosyoa  vero  mortui ,  est  tanquam 
lucerna  lata  post  tergum  bomiiiis  toon  illuniinans  ei, 
qu6  mtnus  cadal  in  pnecipilium. 

Est  aiftem  bxc  diiTerenlia,  et  inter  opera  pietatis 
sub  legc  racla,  et  opera  pictaiis  Tacla  sub  Evange- 
lio.  Lex  naiiiqUe  ail  \  c  Frange  pancm  esurienti,  i 
ctc.  (Jia,  tviH.)  Unde  apud  qiiosdam  bic  mos  lau- 
dabilis  inolevil,  ut  de  singulis  panibus  aliquid  fran- 
gniur  pauperibus.  ^ 

Tobias  ctiam  ait  (cap.  iv) :  Modicum  Iiabes,  mo- 
di(  uin  dabis.  Deus  vero  in  Evangelio  perfcctiorem 
pieiatem  praecipiens,  ait  :  c  Vadc  ,  et  vende  omnia 
qiiac  habes,  et  da  pauperibus  (A/a/f/i.  xix),i  non  tan- 
tiim  ilidigenti ,  sed  et  rapienii.  c  Uiide,  si  quii 
ab^luriferit  libi  tunicam,  diei  et  pallium  (MaUh.  v).i 
L*ude  cremita  inquisitus  quis  illum  spoliasset,  fere 
nndus  261  '>^  seniiciHCttis  suis  ambulans  ,  ait : 
Codci  esi  istepraedo  coelestis  ,  docciis  omnia  dare 
pauperibus.  Cui  llle :  Quomodo  omnia  dedisti ,  qui 
illum  adbuc  babes  ?  Et  statim  dedit.  Item  Aposto- 
lUs  II  ad  C6r.  Cap.  vm  :  c  Notam  vobis  facio  gra- 
tiam  Dei,  qnx  cst  in  ecclesiis,  Macedonix  scilicet : 
qiiod  altisslma  eorum  paupertas  abundavit  in  divi-  c 
tias  simplicitdtis  eorum ,  quia  secundum  veritatem 
tesltmonium  illis  reddo,  quod  supra  virtutem  primo 
voluntarii  fuerint ,  cum  mulia  cxbortatione  obsc- 
rrantcs  nos  gratiam  et  communlonem  ininisterii , 
quod  sil  in  snnclos.i 

CAPUT   CVIII. 
De  commendaiione  eleemotyna. 

Sed  qu^e  est  causa  taiitae  commendationis  elee- 
tnosynae  in  sacra  Scriptura?  Audi  Apostoluml  ad 
Tinioth.,  cap.  iv  :  c  Quia  exercitatio  corporalis  ad 
inodicnin  est;pieta8  autem  ad  omnia  uiilis  esi,  ba« 
bens  promissioncm  viue  quae  nunc  esi,  et  futurae.i 
?(on  maceralio  carnis,  babitus  incullus,  crebrae  vi- 
giliae,  Jejunia  assidiia  et  arcia,  ansteritas  vii»,  et 


quia  serenitas  conscientiae  et  angmentum  virtiitum. 
cGIoria  enim  nostra  haecest  testimoniom  cbiistlen- 
tiae  nostras  (//  Cor.  1).  >  Ilabet  etlam  ^  promistio- 
nem  viiae  >  gloriae,  id  est  vitae  gloriosae,  qo)e  ia 
futuro  erit,  sicut  et  praesentis ;  qiifa  c  viiain  aeter- 
nam  possidebit  (Matth.  xix),>  qoi  Iti  pnesaoil 
opera  misericordix  babuit.  Et  ilem  :  c  Laera  ejiis 
sub  capite  meo,  et  dettera  illtus amplexabitur  wa 
(Cant,  11).  I  Et  item  :  c  Qui  roibi  ministrat  me  se- 
quatur,  et  ubi  ego  sum,  illic  et  minisler  neus  eril 
(Joan,  11).  I  Et  item  :  c  Esurtvi,  et  dedisiis  tttiiit 
mandiibare  (Maith,  xxv).  Ycnile  ergo ,  benediilt 
Palris  mei,  ut  edatis  et  bibatis  in  regno  ejus  (Lue. 
xxii).  El  transiens  ministrabit  illis  (Ltte,  zii).» 
262  CAPUT  CIX. 
De  munditm  eordie. 
i  Beaii  muhdo  corje;  quonlam  rpisi  beuin  vide- 
butit  (ifa/i/f«  v).i  Mundiiia  cordis,  ceu  virtus  gene* 
raIis,omnes  virtutes,  omnia  bona  opera,  et  cogiia- 
tiones  complcctitur.  Quaecunqiie  enim  fidei  ei  aliis 
Virtutibus  attribuuntur,  in  munditia  cordis  cohciu* 
dUntur,  uta  qua  ortum  babent.  Haec  cuilibet  fidcli 
necessaria  est,  sine  qua  non  esl  salus.  Unde  Salo- 
nion  :  cOnini  custodia  custodi  cor  tuuni  (Pror  it)> 
munduin^  quod  quidem  difliciliu^  est;  quam  cbrpus 
inundum  custodire ;  quia  corrupta  Qteote  corrum* 
pitur  corpus,  et  non  econtrario,  ul  in  fatuis  virgi- 
nibus  (Malth.  xxv).  Magis  igitur  esl  neccssaria 
munditia  nientis  quam  corporis.  cEl  qiiis  gloriatur 
se  mundum  babere  cor  ?  (Prov,  xx.)  Etiam  in  an- 
gclis  aliquid  1  immunditia*,  vel  c  pravitatis  >  iu  con-^ 
spectu  Domini  c  inventum  est  (Job  iv).  >  Ei  in  Eze- 
'chiele,  capi  iii,  aii  Doininus  :  c  Qui  audit  >  corpore^ 
c  audi^t  >  men!e,  c  et  qni  qniescit  >  in  corpore, 
cquiscati  in  mcnte.  Gregorlus  (bom.  iS,  tn 
Exech.) :  Qui  enim  sabbatizat  in  corpore,  et '  non 
in  mentc,  ei  potest  adaptari  quoddicitur  a  Jeremia : 
c  Vidcrunt  eam  hostes,  et  deriseront  Sabbata  ejus 
(Thren.  i).i  Exterius  enim  c  hypocrita  ^t  sepulcrom 
dealbatum  (Matth,  xxiii),i  interius  autem  beriiio- 
sus,  ei  plenus  spurcitiis.  Suminopere  igitur  et  omni 
vigilantia  custodienduin  est  cor.  c  Non  enim  quod 
Intrat  in  os  bominis  coinquinat  liominem,  sed  quod 


horror  in  facie  le  exhibent  veriim  philosophum   ct  D  je  corde  exit  (llfi///i.  xxiii),>  ut  furU,  adulteria, 

Chrisiianum  ;  sed  haec  sunt  signa  cleeniosynac  :  si 

visceribus  pietalis  aflluas,  si  nihil  concupiscas,  si 

nihil  perlimescas;  scicns,  quia  c  qiiaestus  magnus 

pielas  cum  suflicientia  (/  Tim.    vi).i  Ad   nianum 

autein  est  quod  sat  est.  Habct  auteni  pieias  promis- 

sioneiu  vitae  quae  nunc  est,  et  futurae.  Unde  :  cPri- 

inum  qnaerite  regnum  Dei,et  haec  oninia  adjicientur 

vobis  (Matth,  vi).>  Et  item  :  c  Non  vidijustumde- 

reiictum^  nec  semen  ejus  quderens  panem  (Peai, 

ixxvi).i  Et  item  :  c  Centuplum  accipieut  in  bocsae- 

culo  (Matik.  1x1), >  id  est  c  centies  tantom,  1  id  est 

inultiplicationem  omnium  quae  in  mundo  sunl  divi- 

tiarum.  liu!  enini  nuUi  desunt,  qui  eas  nonamavcrit. 

iiabct  ctiam  promissionem  viue  gratiae.  Unde  :  c  In 


homicidiai  et  omnia  mala^  slmiliter  et  omnia  bona. 
Unde  :  c  Si  oculus  luus  fuerit  simplex,  toium  cor- 
pus  tuum  lucidum  erit  (Lue;  xi),>  sed  nonnisi  prius 
corde  mundato  pcr  fldem.  Unde  Petrus ;  c  Fide  mun- 
dans  corda  eorum  (Act.  v).>  Munditiam  igituf  cordis 
fidcs  inchoal,  spes  et  cbaritas  eam  consummant. 
EtaitDavid  :  c  Cor  mundum  crca  in  me  Deus.> 
Primo  enim  in  eo  creatam  per  vulnerationem  na- 
turalium,  et  spoliationem  graluitorum,  quasi  dcf- 
sierat  esse.  Unde,  quia  siue  corde  est>  qui  Cor  habei 
immondum,  orans  aii :  c  Cor  mondum  crea  in  nie 
Deus,  ct  spirituni  rectuin,  1  quo  cogitationes  ad  le^ 
et  sccundutn  beneplacilum  tuuin  dirtgatn,  c  innova 
in  visccribus   mcis' (P-^a/.  l).i   Ei  AnOstolus  ails 


SIS  TERBIM  ABBREVIATUM.  291 

iRcfioraiiiini  spiriiu  mcnlis  vesinB   {Ephei.  iv).i  A  lurbalur.  Fremil  enim   roundus,  premil  corpus, 

lnBililia  auiem  cordis  maxime  csl  necessaria^sclio-     insidiaiiir  diabolus. 

Ob  hoc  eiiam  ait  verus  Pacificus  :  c  In  mundo 
prcssuras,  in  me  auicm  paccm  habebilis  {Joan. 
XVI).  I  El  Dominus  eliam,  ul  pacem  mcnlibus  fidc- 
liiiin  firmiter  inscrcrel  posl  resurreciionem,  disci- 
pulis  c  januis  clausis  (Joan,  xx),  >  eam  ceu  sum- 
mnm  virhiium  annuntiavil,  diccns  :  c  Pax  vobis 
(ibid).  I  Idco  cliam  vicarius  cjus  spirilualis,  scilicei 
episcopus,  converlens  se  ad  populum  in  missa,  eaiii 
ilii  annuntial.  Ideo  eliam  nalo  Domino  idem  fecit 
pasloribus,  el  siinplicibus  annuntiari  pcr  angelum, 
priinum  el  prxcipuum  gaudium,  nunlium  pacis  di- 
ccntem  :  c  Gluria  in  excelsis  Deo,  cl  in  tcrra  pa\ 
hoininibus  bonx  voluntalis  {Luc.  ii).  i  IJco  ciiaiii 


hiribvs  accedenlibus  ad  sacne  paginx  lectionero. 
OBde  Aiiguslinus  :  In  lam  excellcnli  luce  oculus 
nUonis  non  figilur,  nisi  per  mundiiiam  fidci  prius 
pirgetor.  cAniinalis  enim  liomo  noii  percipil  ca 
qaxDeisunl  (/  Cor.  ii).i  Ob  hoc  donum  Spiritus 
ir^Mli,  qaod  esl  inlellcclus,  hiiic  bealitudiniy  scilicct 
amiiditic  cordiSy  adaplalur,  ut  ostendatur  isla  dc- 
licre  conjoiigi.  et  se  comitari ;  quia  c  a  mandalis 
iois  Intellezi  {Psal.  cxviii).  i  Scd  de  hoc  ramusculo 
■umditiae  in  principio  prxdicalionis  noslrx  diffusius 
dispatafimus.  Ilxc  eliain  virlus  poiissime  ne- 
tcssariaest  sacerdoU.  Unde  Moyscs  :  cMundamini, 
qni  fcrtij  vasa  Domini  {ha.  lii).>  Sicul  eniro  Abrahae 


Mcrillcanli  immundisvolucribusdescendenlibus  su-  "  in  prxcipuo  sacranicnlo  Ecclcsia',  sciliccl  iii  sacra- 


|ier  sacriftcia  iiccessarium  fuit  flabellum  (Gen.  xv), 
203  4"0  ^^^  abegil,  sic  el  saccrdoli  vcnlilabrum 
idel  et  mundiiiae  cordis,  maxime  euro  sacriUcio  al- 
larts  assibtit;  quando  imporlunius  insurgunl  el  in- 
feslant  f  mnscae  morienles,  pcrdere  volcnles  suavi- 
laicin  nnguenii  (Ecc/e.  X,  l),i  ul  hoc  flabcllo  cas 
ibigat,  fidelemquc  ancillam  custodiac  oslii  dcputet» 
se  latrunciili  inlerficiaul  Isboseih  (  //  Reg.  iv). 
Sicqne  et  c  ostio  clauso  inlrabii  cubiculum  suum 
orans  ad  Palrem  {Matth.  vi)»i 
CAPUT  CX. 
De  pace. 
t  Bcati  pacifici,  quoniani  lilil  Dci  vocabuntur 
{iialik.  ▼)•  I  Pax  sicui  consummaiio  omnium  vir-  ^ 
iaium,  merilo  in  cataiogo  beatiiudinum  seplinia  et 
uitiina  ponitur,  cui  sacra  Scripiura  majora  videlur 
siiribacl^,  i|uam  cxleris  virtutibus;  quod  per  ma- 
Joreni  exprcssionem  praeiuii  ejus,  qiiam  aliarutn 
virtutura  osiendilur;  quia  c  pncifici»  filii  Dci  voca- 
bnntiir  >  cxieri  c  possidebuni  rcgnum  {ibid.);  t 
se4  filii  in  universum  jus  pairis  succedunt  jure  Iiae- 
redilario.  Esl  aulem  triplcx  pax  :  Tcmporis,  pecto- 
riSt  xteruitalis.  De  prima  ad  prxscns  nihil,  qiias 
tamen  pluribus  obcsi  sxpe,  qtiia  propter  eam  resol- 
vuBtur;  niuliis  eliam  prodesl,  ul  iiifirniis.  Secunda 
virtus  est  et  inerilum,  tcrlia  sccundac  esl  prxmiuin. 
l't  aulein  oslcndal  Dominus  quam  ncccssaria  sil 
saluli  "noslrae  h«c  virlus,  cl  quanlum  appctenda  a 
Christiana  religione,  ail  discipulis,  el  nobis  in  eis  : 
c  Pacein  relinquo  vcbis,  pacem  nieam  do  vobis 
{Joan.  liv).  I  Quasi  dicerei  :  c  Pacein  relinqiio  vc- 
l;is,  >  id  cst  quasdam  reliquias  pncls,  quia  imper- 
fcctam,  non  permansuram  paccui.  Unde  ncc  addil : 
c  Meam  pacem,  i  sed  pecioris,  in  prauscnti  c  reliii- 
qno  Tobis,  >  post  quam,  c  pacem  meam,  i  consiiin- 
niatam  scilicet,  et  permansuram  do«  id  csi  in  futuro 
dabo  vobis,  c  pacem,  i  scilicel  vterniiatisi  quia 
non  dabit  Deus  pacem,  nisi  super  pacem.  Idco  eiiam 
per  Prophelam  ait  in  persona  justi :  c  In  pace  i 
semiplena  c  dormiaro,  i  dehinc  in  pace  perfecla, 
quse  est  c  in  idipsum  i  iuvariabilis  ei  perfccta,  c  re- 
quiescam  {Ptal.  iv),  i  perfecte  quiescam.  Pax  eiiiin 
pccloris  in  praesenii   imperfecla  esl,   quia  snpe 


mento  allaris,  coiifecta  Eucharista  saccrdos  264 
cum  Ecclcsia  dicil :  c  Aguus  Dci,  qui  tollis  peccatM 
mundi,  misercre  (Joan  i.)  •—c  uiiserere, »  c(,ulper- 
fectemiscreaiur,  uno  veibo  concludens  oinnrs  misc- 
ratione8ejus,ct  sumniam,  ei  cfleclum  omnium  vir- 
lutuni,  anucciit  :  c  Doua  nobis  pacem  (ibid.).  t  Do 
qua  Aposiolus  loqucus  ail :  c  Ipse  esl  pax  nostr.i 
qui  fccit  ulraqirc  uuiiin  (l^^phet.  ii),  ima  summis,  ct 
lerrena  cocleslibus  recoiicilians,  pacem  inler  Deuiii 
eihoniinem  rcforinans.  Omncs  enim  erainiis  iui:iiici 
Dei|  eique  iniiiiicabamur,  qui  laincu  semper  dilcxit 
nos.  Iiiler  homincm  el  hoiiiinem,  Judaeum  scilicct 
el  Gentilem,  medialor  pacis  fuit  (/  Tim.  ii).  lloM^i- 
nis  etiam  ad  se  ipsuni,  qui  a  se  dissidebal  nou  cxi- 
steos  in  uno,  in  unitale  hwCi  cl  luoruni,  ciijus  c  ar-* 
ca  I  non  c  erat  consummala  iii  uno  cubito  (Cen» 
vi).  I  Ilominis  ctiam  ad  angclum,  cujus  riiiiia  pcr 
peccatum  hominis  dilala  csi  rcparari  (Ita,  xivj; 
qui  ctiam  angeli  non  ila  obsequcbantur  hoiuinibus 
ante  advenlum  Chrisli,  sicut  post;  quasi  ofleusi 
illis,  eo  quod  Dominum  suum  oflcnderini.  Solus 
diaboliis  non  esl  reconciliatus,  scd  exclusus  esi  ab 
hac  pace,  quia  prinms  discordiam  inlcr  Crcaiorom 
ct  crealuram  seuiiiiavil,  in  qno  apparciil  eiiaiu  fiiii 
el  iiiiilatorcs  ejiis,  qui  paccin  nou  habcnt  ciim  pro- 
xiiuo,  et  ita  nec  cum  Deo,  ncc  cum  se  ipsis.  Econ^ 
tra  filii  el  imilatorcs  Christi  sunl  omnes  pacifici. 
Ob  hoc  Aposiolus  ad  Romanos  eap.  v,  ail :  c  Jiisii^ 
[)  ficali  igilur  ex  fiuc  pacciu  habeamus  ad  Dcuui  el 
:td  proxiinuin,  pcr  DoiiJuuin  nos.ruin  Je;iuni  Chri-^ 
tuin.  I 

Ila'C  cst  virlus,  quo}  sola  exccllit  in  consorlio  ct 
collegio  saiictoruin,  facicns  pacilicos,  ainabllcs,  so- 
ciabiles  el  traclabiles ;  adco  ui  propter  eain  magis 
quam  proplcr  cacleras  virtutcs,  qui  pacificus  cs4« 
omnibus  prxficialur  el  pncponaiur.  Propter  banc 
niinis  sibi  utilem  sponsa  in  Caniicjs  orans  ^  ail  : 
c  Osculelur  me  osculo  oris  sui  (Cant.  i).  >  Os  oscu- 
lans  esi  Verbum  assumens,  os  osculalum  hnmana 
natura  assunipta«  ex  quibus  cst  eiecirum  eflectivuin 
pacis  inier  Deum  ei  hominem,  hoino  Christus  Je»u$, 
Deus  ei  homo.  Ecce  qnania  pax  debet  esse  bominis 
cum  DeO|  cui  unitus  esi  per  naiuram  boininis  cum 


»5  t^Etni  CANTonis  sse 

proxuno;  prnpler  quaiH,  naluram  liumanam,  in  A  oimis  dcdiii  simus.  Uiide  lelbro  ad  Moysen  in  Cxod^ 


tiiiiiale  summse  pncis  sibi  univii.  Propter  lianc  eiiam 
tiii  Deiis  per  Proplietam  :  c  Inquire  pacem  cl  per- 
scquere  eam  {Psal.  xxxiii),  >  ne  a  te  elongelur.  El 
i|uoiiiodo  perscqualur  oslendens  Auguslinus,  aii  : 
Projice  pecuniam,  ul  cmas  libi  pacoiii,  el  cor  iran* 
qiiillunT.  El  Dominus  :  c  Si  absluleril  libi  lunicam, 
da  ei  ei  pallium  (Maith.  v).  i  El  :  c  Eslo  consen- 
tieus  advetrsario  luo  in  via  (\b\d.),  >  El  Apostolas  , 
c  Hedimeiitcs  tempus  i  et  paccm  pectoris,  «  quo- 
nlnni  dics  mali  sunl  (Ephei.  v)»  i  propter  maliliam, 
q\ix  \i\  cis  excrcclur.  Et  ilem  :  c  Quare  non  magis 
iiijiirinm  accipiiis?  Quare  non  magis  fraudem  pati- 
inini?  Sed  vos  injuriain  facitis  cl  fraudalis;  ei  boc 
rralribus  (/  Cor.  vi).  i  Item  Propbeta  invitans  nos 


cap.  xviif :  c  Slulto,  inquil,  labore  consumeris.  Par- 
tire  igitiir  onus  luum  in  plures,  el  Dominus  erit 
tecum,  ctc.  I  Supcr  bunic  locuih  aii  Aiigusliiius  (lit. 
^  :  0*  ^vpf^  Exodum^  q.  68) :  c  lianirestum  esl  ani- 
mum  niUiis  hnmanis  actionibus  inlentuiu  Domino 
Tacuari,  quo  fit  tanlo  plenior,  quanto  in  superna  et 
ad  aelerna  liberius  extenditur.  Et  Salomon  aii : 
c  Fili,  ne  in  multis  sinl  actus  tui  {Evdi.  xi^i  etiam 
bonestis,  qiiia 

Imponit  finem  ^apiens  ei  rebus  hX)nesli$, 

(JuvEN.»  Sat,  vi.) 
\ide,  ne  ab  omnibus  ila  babcaris,  qiiod  le  ipsum 
non  habeas.  Vide,  ne  iia  prosis  proxiino,  quod  le 
ipsum  despicias  :  c  Qui  sibi  nequam  est,  cui  crit 


2id  pncem,  ait  :  t  Qiii  posuil  fines  luos  pacem,  el  B  bonus?  i  {Eccii.  xiv.)—  c  Quid  prode^l  liomini»  si 
adipe  fnimcnli  (Psal.  cxlvii).  >  Jerusalcm  coelestis, 
iii  ciijus  fliiibus  non  cril  nisi  pax,  et  c  domus  unius 
iiioris  [Vsal,  Lxvii);  i  in  finibus  vero  gehenna»,  do- 
lor  et  discordin.  Uiidc  pro  hnc  quasi  suflicienti  ad 
xS>atutcm,  idcin  Propheta  oirans  adjungil :  c  Roga;e 
qtias  ad  paccm  suiil  icrusalem,  el  abundanlia  dili- 
gentibus  le.  Fial  pax  in  viriuie  tua,  el  abundnniia 
in  turribns  tui?.  Proplcr  frntrcs  meos^  et  proximos 
ineos  loqiiebnr  paccm  265  ^^  ^^*  proptcr  domiim 
Doimui  Dci  nostri,  quxsivi  bona  libi  (Psal.  cxxi).  i 
ftem  :  c  Da  paceiu  sustiiicnlibus  lc,  ut  prophetx  tui 
fideles  invcniantur  (EctH.  xxxvi).  i  hem  Aposloliis 
nd  Phifippeiiscs  cap.  iv.  c  Et  pax  Dei,  quas  exsu- 
pcrat  Oiiiucm  sensum,  cuslodial  cordo  vestra  ct 
inlelligenlias  Vcsiras.  >  Idein  etiani  osiendcns  quani 
iicccssaria  sit  pax  saluii,  omhibus,  quibus  scribit^ 
sub  hac  forma  scribit :  c  Gralia  sil  vobis,  et  pax  a 
Domino  Jcsu  Chrislo  (Aom.  i),  >  id  esl  tranquillitas 
incnlis,  sine  qua  non  videtur  Deus  ,  quia  :   c  in 
hac  pace  factus  est  locus  ejus  (Pia/.  lxxv);  >  unde 
I  nec  requiescei,  nisi  supcr  pacificum  ei  quietuni 
{Isa,  Lxvi).   >  Item  David  :  c  Custodi  innocentiaiu 
cl  vide  a^quiialem,  quoniam  suul  reliqiiix  homitii 
tiaciftco  (PsaL  xxxvi).  c  Non  aii,  innocenli  ei  juslo, 
quod  possel  dixisse;  sed  c  pacifico,  >  ostcndeus 
conclusionem  et  summam  aliarum  viriutuni  esse  in 
pace,  sicut  in  domina,  ad  quam  alia!  suut  appendi- 
cix  ci  tendentes,  siculasseclx  et  pedissequx.  Undc^ 
iion  ipsis,  sed    domin»  reliquias  pr;pmioruin  dCi]) 
quibus  dicit :  c  Ucliquix  cogilationum  diem  feslum 
Dgcnl  libi  (Psab,  lxxv),  >  atlribuit. 
CAPUT  CXI. 
A  quibus  pacem  habere  debeamuSi 
bictum  est  cum  quibus  dcbeinus  habere  paccm 
scilicel  cum  Dco,  cuin  proximo,  etc.  Munc  dicen- 
dum  a  quibus,  scilicel,  a  carne  propria,  ui  domeiar 
Dalila  (Jndic,  xvi),  exemplo  Aposloli,   qni   ail : 
t  Casligo  corpus  mcum  et  in  serviiutem   redigo 
(/  Ccr.  ix).  >   Ei  Dominus :   c  Sinl  lumbi  vesiri 
praccincii,  el  lucernae  ardentes  (Luc.  xii).  >  A  dia- 
bolo,  ul  c  spirituales  nequilias  (Ephes.  vt),  >  viie- 
rnus  in  quantum  possumus.  A  inuodp,  ne  i  secula- 
ribus»  Degotiis  (//  Tim.  ii),  >  el  mnndanis  actibus 


universnm  mundum  lucretur,  aniinx  vero  saae  de=> 
trimcn  lum  patialur?  (Ualth.  xvi.) 

Pluribus  intentus  mihor  est  ad  singula  unsuk. 
Sicul  uimis  comedere,  ita  nimis  operarl  pn>  lerre- 
nis  viiium  esl.  Astringas  ergo,  el  risdigas  le  a<l 
uni'.atein  in  quantum  potes,  quia  c  non  estqoi  fa- 
cial  bonum,  non  esi  usque  ad  nnUin  (Psal.  suiji  • 
—  c  In  iino  cubitb  cbnsumniaia  ciir  arca  lCrn. 
vi).  >  —  c  Unam  petii  a  Domino  lianc  rcquiraiii 
(Psai.  xxvi).  >  —  c  Uiiiim  esl  libi  necessariuin 
(Luc,  x).  >  —  c  Unus  lantum  Sanabatui'  in  piscina 
(Joan.  v).  *  Hoc  modo  pacem  babebis  a  mundu 
cum  Apos:olo,  quiaii?  c  Mihi  niundiis  cniciflxus 
est,  el  ego  mundo  (Galnt,  vi);  i  El  non  tanlum  a 
mundo,  sed  eliam  ab  omni  hoste,  si  phecepta  Dd 
dilexcris  et  custodieris.  266  ^"^'^  •  *  ^^^  itiulla 
diligentibus  legem  luam,  ei  non  est  iUis  scandalam 
(Psai.  cxvui) ;  >  quia  non  scandalum  paliuntor 
iiec  faciunt,  qui  secundum  legem  Dci  viTUnl,  expos- 
nenies  eain,  non  secundum  consueiudiuem  bomi- 
nuniy  scd  secundum  sinceriiatero;  ei  sine  nubilo 
allegoriar,  simpliciier  ei  nude;  ol  ab  ore  Salvaioris 
enianavit.  De  ctijustnodi  interpreiibus  diciiur : 
I  Adbxsit  liugua  mea  faucibus  meis  (Psali  xxi).  > 
llein  ad  llcbrseos  cap.  xti  :  cPacem  seqbiitlini  cum 
omnibiis,  el  sanctimoniam,  sine  qtia  nemo  videbil 
Dcum.  I 

C.APUT  CXII. 

De  e/fectu  pacis. 
Sequiiur  de  cffectu  pacis.  Ipsa  est,  qu»  sola 
aedifical  domiim  Domino.  Unde  David,  c  quia  vir 
sanguinum  cral,  prohibitus  esl  aDdificare  domuni 
Domino  (/  Par.  xxii).  >  Salomon  vcro  (///  Begi 
v),  eisi  flagiiiosus,  lainKn  quia  sine  bello  fuil  in 
pace  pacificus ,  jussus  esi  aetJificare  domum  D0« 
miiio.  Ecce  quain  abominabile  bellum  Doroluo  cum 
domesticis  fidei.  Si  igitur  a  prfledlctis  pacem  babes 
pacificuA  es  el  xdificas  teinplUm  Domind*;  sId  ail- 
teni  bcllicosus  ei  contra  Dominum  destruena  lem- 
plum  ejus.  Sed  el  multum  vlrlutis  el  aucioritatis 
supra  cxieras  yirlutes  coiilulil  Dominicus  serm« 
paci,  direclus  ad  discjptilos  :  i  fn  quamcunque,  in- 
quit,  domum  iniraveriiis,  diciie  :  Pai  buie  domoi 


^tff  VEUBUM  ABBREVIATUM. 

\Lue.  II). >  Non  ail  cliariias,  vel  fiiles,  mansuclutlo,  A 


%98 


ei  hujusinodi,  sil  buic  doinui,  sed  <  pax  > ;  quasi 
coodudefis  omnes  alias  tirUiies  in  fascicuio  pacis. 
Iieai  Da\td  :  i  Dominus  diluvium  inliabiiare  Tacii, 
fi  sedebU  Dominus  rex  In  «leroum;  »  quia  conlra 
boediluviuro  c  Dominui  viriutem  dabil ;  beiiedicel  i 
posiea  c  iiopulo  suo  in  pace  (PiaL  xxtiii).  >  El  san- 
CIU8  Zaciiarias  plenus  Spirilu  sanclo  propbeiavil» 
ti  dixil  :  c  El  tu,  puer,  propbela  Allissiuii  vocabe- 
ris,  etc,  i  quia  b»c  el  baec  facies  c  ad  dirigendos 
pcdes  nosiros  in  viam  pacis  (Luc.  i),  i  qnasi  in  boc 
opere  pacis  omnia  opern  ejus  condudens. 
CAPUT    CXIII. 
De  duplUi  pace. 
Est  ^ttiom  pax  Deiy  el  pax  mundi :  prima.du-  ^ 
plex,  quui  pecloris.  Unde  ;  c  Paceni  reliiiquo  vobis 
{Jomn.  xiv).  I  El  pax  xleraitaiis;  und»  Aposlolus  : 
c  Pax  Dei,  qu»  exsuperal  oinnem  seiisuiu  (PML 
it).  I  Secunda  siiuiliier  duplex  esi.  Est  eiiim  pax 
mundi  ficia.  Sed  baec  prodiloruni  el  adulaiorum 
esi,  de  qua  dicilur  :  c  Homo  pacis  meae,  qui  edebai 
panes   ineos,   magnincavit  supei*  ine  stipplanialio- 
neiii  (Pm/.  xl).  i  Et  Jcremias  c.  xxxviii :  c  0  Se- 
decia !  viri  pacifici  tui  sedoxerunl  le,  et  praeva- 
bierunt  adversnm  le,  demerseruiil  ia  coeiio  ei  bi- 
lirico  pedes  luos.  i  El  item  :  c  Pax,  pax,  i  a  Ty- 
ramiis,  hxrelicis,  c  et  noa  er al  267  P^^  (^^'-  ^O  > 
a  faUis  fratribus.  Et  iiem  :  «  JNun   veni  pacein 
miltere  in  lerram,  i  quia  hoc  peccatum  moriate 


....  Superif  procul  hanc  avertite  pacem, 
Liberla*  cum  pace  perit. 

(LuciN.  I.  111  Belli  Phartal,  et  loquitur 
de  Julio  C(Biar,) 

Et  Calo  videiisqiiia,  c  omnia  Caesar  eral,  i  eisia- 
tum  reipiibiicae  perire,  ail  :  Si  audeiis ,  o  superi, 
snsiinerc  rempubricam  el  liberialem  Ronianoruiu 
deperire,  sustinebo  quidem  ei  ego,  verum  pro  ea 
qoidqnid  polero  experiar ,  honeslius  Judicans  liber- 
tateni  trabendani  esse  in  servilulem,  quam  iliiram. 
E  conira  rex  Ezechias  rooHissiuiuni  verbum,  pes- 
simum  protulil  cap.  xxxix  apiul  Isaiam,  non  prafr- 
cavens  lilierlali  poslerorum  perilurae  :  c  Fial,  in- 
qiiil,  tantum,  pax  el  verilas  iii  diebiis  meis  (lY 
Reg,  xx).  » 

CAPUT  CXIV. 
De  patientia. 
4  Beali  qui  perseculionem  paliuniur  propier  jn- 
stiiiam,  quoniam  merces  eorum  copiosa  esi  in 
coelo  (Mattk.  v).i  Septein  tanlum  suBlbealiludiiics 
pcrrcct»  consuminantes  scalam  Jacob(Geii.  xxvi;;), 
de  quibus  jam  diximus  ;  verum  proeterhas  res*nt 
paticniia,  qiiae  ociava  redit  ad  capatcircumeundo, 
purificaiido,  probaiidoel  manirestundo  omnes  virtii- 
los.  Sicul  enini  auruin  in  fornace,  i(a  el  bac  om- 
uis  virlus  probatur.  Ul  auteiii  ad  lianc  recurrainiit 
qiiotics  ea  opus  esi,  memores  esse  S68  <)ebenu« 
Dei  palicnii»,  qiiam  coiumendans  propbeia ,  ui  m 
ea  cuni  imilareinur,  ail  |isalmo  cxliv  :  c  Miserator 
et   misericors  Domintts,  paiiens,  longanimis^ 


est,  csed  gladiuni  {Matth.  x),  i  quia  iii  ore  san-G  aiuUum  misericors.  i  Et  Aposiolus  ad   l\omamM« 

donim  gladius  et  mors«  in  ore  autem  meretriifis 

md  et  lac  {Prov.  v).  ti  est  pax  inundi,  scilicet 

prosperitaa  in  praescnti  siiie  perturbatione.  Unde: 

«  Mei  aatem  pene  moii  sunt  pedes,  pene  elfusi  suiit 

grestns  mei,  quia  zelavi  super  iuiquos,  pacem  pcc- 

catorum  videns  {Pial,  lxxii).  i 

llaee  quidem  a  Deo  est«  sed  saepe  per  oceasioiieca 
nocetfquia  parit  coiitemptum,  resoluiioneui  el  igna- 
viaiii.  Uude  :  c  lu  pace,  ecce  aiiiariiudo  mea  ama- 
iissiina  {Ita.  xxxviii).  i  Et  poeti  : 


Nume  patimur  longw  pacii  mala,  tavior  armis 
Luxuria  iacubuii,  victumaue  ulciicilur  orbem. 

Uuia  : 


cap.  II  :  <  0  homo,  qui  lalia  agis,  an  divitias  boni- 
latis  Dei,  et  palienli«,  el  longanimilalis  conteni- 
iiis  ?  Ignoras  quoniam  benigniias  ct  paiienlia  Dd2 
ie  ad  pQenilenliam  adducil  ?  Secundtim  autem  du* 
ritiam  tuam,  et  inipoenitens  cor ,  thesaurizas  libi 
irani  in  die  irae,  et  revelaiionis  justi  judieii  Dei; 
qui  redJet  anicuiqiie  juxla  opera  sua.  iis  quideiii, 
qui  secundum  palieiiliam  boni  opcris  perslileruni, 
gloriam,  cl  lionorem,  ci  incorruplioiiem ,  qu^ercn- 
libus  vitain  aeternain.  i  Et  Isaiae  cap.  xliii  :  «  O 
lacob,  lormavi  le  mibi  in  popiiium,  iu  laudeni;  non 
me  invocasli,  Jacob,  nec  lalHirasti  in  nie,  Israel.Seil 
servire  me  fecisil  peccaiis  luis,  praebuisli  mihi 
laborem  de  iniquiialibus  tuis.  Ego  suin,  ego  suni 


LMxnriafd  animi  '^''««.^^^«^«/«^«l*^^**»^^;;-^,^^.  j  »  c,.ii  d(d<HJ  iniqiiiiales  liias  proplPT  me,  el  p^ccato. 


(OviD.,  1.  II  De  arte 

Ei  caciera : 

0«irnliir  jEgiithui  quare  iit  factui  adutter  ^ 
im  oromplu  cauia  eit^  desidioius  erat. 

(ID..I.  I  DeRemed.) 

Pro  hac  pace  eliam  habenda  sa*pe  perit  iiiierias  et 
conculcaiiiur  virlules^undeiiec  pax  esl,  ubi  porit 
virtus.  Unde  iacobi ,  c  iii  :  «  Qude  desursuiii  ^esl 
sapieulia»  primum  quideia,i  per  t]uaiu  nec  aiia  vir- 
liiB  perit,  c  pudica  esl;  deinde  pacifica,  modesia,i 
suadibilis  t  bonii  consenlicns,  plena  misericordia 
ct  fruetibns  bonis,  non  judicaiis,  sine  simulaiione. 
Ffuciosaulemjttsiiiiae  in  |micc  scininatur,  racjeuli- 
bus  parem. »  El  poeu  ail : 
P4Tmoi.    CC\. 


rum  luorum  iiou  rccordabor.  i  Itein  cap.  xlvi 
c  Audiic  me ,  doiuus  Jacob  et  domus  Israel,  qui 
portainini  a  nieo  ulcro,  qni  gesUmini  a  mea  vuiva^ 
llsque  ad  seneclam  ego  ipse,  et  usqiie  adcanosego 
poriaiM);  cgo  fcci,  et  ego  feram ;  ego  porlaLio  et 
ego  saIvabo.'i  Ecce  quania  palienlia  Dei  iu  bis 
oninibus  verbis  redolet.  Dnde  et  ipsc  per  Isaiam 
ait:  c  Vinea  niea,  quid  ulira  libi  debui  faccre,  ct 
nou  Teci?  i  (/<o.  v.)  iiidicium  est  mibi  lecum, 
quia  in  omni  palieniia  mea  et  boniUte  mea,  oblita 
es  luet. 

El  ul  vicinius  coniemplcmur  capilis  et  Saivaie- 
ris  noslri  palieniiam,  aniinadvertamus,  qiiia  pro- 


299  PKTIU  CAxNTOmS  500 

picr  iios,  cl  ul  ipsius  mcreamur  palienruc  liabere  A  disli^.  >  Non  ail,  finem  Job,  quod  possel,  ne  cumu- 

latam  prosperiialem  posl  adversa  in  praescnti  cam 
Job  exspeclaremus.  De  fine  Igiiur  Chrisii ,  uude  : 
c  Domini  Domini,  exitus  morlis  (Ptal.  litii),  » 
adilidil :  qui  usque  ad  morlem,  a  naiivilate,  tdvem 
ei  perscculiones  susUnuil.  I4  ipsum  eiram  de  fine 
consummalionis  inteliigiiur.  Chrislus  enim  per  fi- 
nem  moriis,  ad  fincm  consummaiionis  pervenii* 
L^nde  :  c  0  stulii  et  lardi  corde  ad  credendum  1 
nonne  oportcbat  Christum  pati  et  ita  intrare  in  glo- 
riam  suam  ?  >  {Luc.  xxiv.)  Et  te,  si  vis  intrare  in 
gloriam ,  per  patientiam  et  passionem ,  oportet  io- 
gredi  in  cam.  c  Christus  enim  passns  est  pro  nobis  , 
vobis  relinqueiis  cxcinplum,  ut  sequamini  vestigia 


documentuiu  et  exemplum,  factus  est  paiiens  usque 
:td  flagelta,  verbcra,  sputa,  opprobria,  et  morlem 
tolerandam.  (Collecta  Ecclesi^,  Dominicae  paU 
inarum.)  Unde  Isaias  c.  lT:  c  Ego  non  oontra- 
dixi,  retrorsuni  non  abii.  Corpus  iiieum  dedi  pcr- 
cuiieniibus,  et  gcnas  meas  velleniibus,  fuciem 
rocam  non  avcrti  ab  incrcpantibus  et  conspuenti- 
bus  in  me.  Ideo  posui  facicm  meam  ut  petram 
durissiroam,  et  scio  quoniam  uon  conrundar.  >  Et 
cap.  uii :  «  Non  est  ei  species  neque  decor,  >  etc. 
llxc  omnia  palienter  sustinuit  Dominus,  ut  et  noi 
palientiain  doccret.  Cujus  e£Eiectum  nobis  cominen- 
dans,  ei  quam  sit  necessaria  lCbristiano  ostendens, 
ait  :  c  In  paiicniia  vestra  possidebilis  animas  ve-  ^ejus,etc.  (/  Pelr.  11).  1  Et  Hieronymus  ail  (ep.  ad 


siras  {Luc.  xxi).  1  In  aliis  virtutibus  aniinas  habe- 
luus,  in  bac  eas  firinius  rAlnemus.  Et  Parabolarum 
cap.  XVI  :  c  Melior  est,  inquit,  patiens  viro  for- 
ti,  et  qui  dominatur  animo  suo»  expugnatore  ur- 
bium. 

^nimicm  rege^  Qui  ni$i  parelf  tmperaL  ' 

(llORAT.) 

Apostolns  autem  c  exceUentiorem  vram,  >  scilicct 
c  cbaritatein  ,  >  oslendcns^  in  fronte  difliniiionis 
(/  Cor.  XI 1)  cjus,  pr»  caeteris  difiereniiis  puliciitiani 
quasi  substantialem  et  consununaiuram  difreren- 
liam  ct  proprielatem  ejus  posuil,  dicens:  c  Clia- 
ritus  patiens  est,  eic.  (/  Cor,  xiii).  >  Idein  etiani  II 


Eusloch.,  De  custodia  virginitalis) :  Non  nisl  perpa- 
tientiam  im))letur  quod  Scriplura  dicit :  c  Hegnuni 
ccelorum  vimpalitur,  et  violcnti  rapiuAt  illud  {Matth. 
xi).  >  Et  item  :  Quis  sanctorum  sine  patientia  coro- 
natus  est?  A  cunabulis  Ecciesiae  non  defuit  in  ea  iiii* 
quiias  premens,  ct  jusiilia  patiens.  Et  alia  Scriptura 
dicit  (Greg.,  lib.  1,  Dial.f  c.  5j :  Quanli  meriti  a|md 
Deuiu  quisquc  cxistat,  illata  contumelia  probau 
llein  llicron.  ad  Eustoch.  (itt  epitaphio  Paula  ma- 
trisEuiioc.) :  Ut  tibi  comparespatientiam,  egredere 
paulisper  de  hoc  carcere »  id  est  corpore  morlali » 
et  depinge  libi  anie  oculos  mercedem  aetemae  retri- 
butionis,  quani  c  nccoculus  vidit,  neeaurisaiidiviu 
ncc  in  cor  hoininis  ascendit  (/  Cor,  11);  >  et  durior 


ud  Corinihios,  c.  *ii,  ait :  c  Eisinihil  sim  apud  vos,  q  eris  saxo  et  adainauie,  nisi  paiicntiam  habucris, 

omnespcenas  c  nil  rcputans,  ut  Christum  lucrifa- 
cias  (P/ii/.  111);  >  quia :  c  Non  sunt  condignae  pas- 
siones  htijus  temporis  ad  fuluram  gloriain,  quae  re- 
velabitur  in  nobis  {Rom,  Viii);  hoc  tamen  iiioinen- 
taneum  passionis,  maximiini  pondus  gloriae  operatur 
in  nobis  (//  Cor,  iv).  >  Unde  Apostolus  ad  Roma- 
nosy  cap.  111 :  c  Gloriamur  auiem  in  trlbulalioHibus; 
scientcs  quoniam  tribulatio  patientiain  operatur^ 
patieniia  probationem ,  probatio  vero  spem ,  >  ctc» 
£t  cup.  VIII  :  c  Si  autem  quod  non  videmus  spcra- 
mus,  pcr  paiientiam  >  advcrsorum  illud  c  exspect;i- 
inus.  >  Idein  :  c  Paticntes  estoie  ad  omnes,  maxiiiie 
autem  ad  doincsticos  fidei  {Galat.  vi).  >  Iteni  Psal- 
mista  David  :  c  Pro  torcularibus  {Psal,  viii) ,  >  M 
^  est  ccelesiis,  qiiae  in  praesenti  sunl  in  torcularibus 
et  pressuris,  sicut  una,  ut  tandem  defaecatae  per  tor- 
cularia  et  purgatae  reponanlur,  sicut  vinuin  opii- 
inum ,  in  ccllario  Doinini ,  el  ne  Dominus  objiciat : 
c  Torcular  calcavi  solus ,  ei  de  gcntibus  non  esi  vir 
mecuni  {Isa.  LXiii).>2701I^n>-  <  ^<^"  ^^^  occultaium 
os  nieum  a  te ,  quod  fecisii  iii  occullo ,  et  substantia 
mea  in  inferioribus  terra;  {Usal.  cxxiviii).  >  Item  : 
c  Custodit  Dominusomiiia  ossaeorum,  unum  ex  his 
non  conlerelur  {Psal.  xxxiii).  >  Hajc  virtus  pras  car- 
teris  arrepiitium  curavit ,  arreptiiio  triumphavii. 
Ercmiia  cuin  venisset  ad  civitatem,ut  venderci 
opuscula  sua,  pracbente  ei  aliam  maxilbm  percu- 
tientlain  ciim  unam  praebuissel,  a  qiiodacmon  c«cns» 


sigiia  tamen  aposlolatiis  mci  fucia  sunt  supcr  vos;  1 
non  dico  in  inultiludine  clicnlcl;B,  equoruni,  cxu- 
clionum,  cl  pompa  saeculi,  c  sed  inomni  palienlin, 
in  sigiiis,  prodigiisct  miraculis,  et  virtutibiis.  >  Sic 
bignum  exprcssius  apostolains  sui,  ct  quo  scmpcr 
eral  ei  opus,  ut  ina^^is  necessarium  prxposuil.ltcm 
in  eadem  cap.  vi  :  c  lii  omnibus  'exhibeainus  nos 
sicut  Dei  ministros,  in  inulta  patientia,  in  tribula- 
tionibus,  in  nccessitaiibus ,  in  vigiliis,  jcjuniis, 
etc.  >  Et  hic  patientiam  pracposuil.  £t  Dominus 
in  Luca  faciens  sernioncm  descmine  seminato,  269 
ait  cap.  viii  :  c  Quod  autem  in  terram  bonam  ce* 
ciJit,  hi  sunt  qui  in  corde  bono  et  optimo  audien- 
les  verbum  retinenl,  et  fructum  afleruntin  palien- 
tia.  >  Et  poeta  : 

Maxima  virtulum  patieniia ,  pugnat  inermis^ 
Armatosque  solet  vincere  sa^pe  viros. 

(Prudekt.) 

Et  item : 

Serpens  siiis  nrdor  arence 
Oulcta  vtrtutt  gaudet  patieniia  duris^ 
Dulcius  e%t  quoties  magno  sibi  constat  honeslum. 
(LucAPf.,  De  Catone,  I.  x.) 

Iiem  Jacobus,  cap.  v  :  c  Exemplum  accipitc , 
frutres,  exitns  mali  »  poenalis,  c  longanlmitatis,  U- 
lK)ris  el  patientiae,  prophetas,  qui  locuti  sunt  in  no- 
ininc  Doinini.  Ecce  beatificamus  eos  qui  sustinue- 
runt.  Suficrentiam  Job  aiidislis  et  fincm  Chrisli  vi- 


^l 


VEllDUM  ABBKEVIATIjM. 


3C»2 


bnjusiuoJi  vecom  ieinisU  :  Ifi  gola  palicnlia  viclus  A  secundo  Siinon  Cyrenxus  in  aiigaria  {Malth.  nvii). 
.         ...  .«     .  foric  proaccelerandapassione  Doinini.  Terlio,  clu« 

lairofies  pro  peccatis  suis;  sed  unus  eonim  poenam 
culp«  commulavii  in  paiieniiam  meriloriam  viia. 
Circa  quem  quiMqiie  notanda  sunu  Prknnm  qiiod 
86  ipsum  accusavil ,  dicens  :  c  Nos  qiitdem  digna  fa- 
clis  recipimus  (Lue.  ixiii).  »^c  Sapiens  in  principto 
sermonis  esl  acciisator  sui  (Prov.  xtiii).  »  Sectiii- 
dum,  q«od  corripuit  proximum,  qui  jiisitim  blaspli^ 
mavil.  Tertium,  quod  jusUim  cominendavit,  diceiis : 
c  Hic  auiem  quid  mali  fecit?  »  (Luc.  xxtii.)  (jiiar- 
ium,  quod  veiNam  impioravit :  c  Memeiiio  mei,  dum 
veneris  iu  reganiii  tuum  (ibid,).  »  <2ifiRtam,  quod 
cxaudilus  esi  in  remissione  peocatoram  silii  Tacla 
ei  de  beaiiludine  in  proximo  conferenda  :  4  Hodie,  » 
^  Inquit «  f  mecum  eris  jn  paradiso  <t^fd.).  »  IJic  .nu- 
iein  typuin  gerii  ciijiislibet*poeniieniis,  qui  itt  pne- 
diciis  debei  iUum  iimtari.  Quarto  viciniiis  silii  tulit 
Domiutts  cnicenu  quia  carm  sus  coofixam,  ei  «lavi» 
consnhJin  pro  jtislitia^coiisuromaBda.  Unde  :  c  Fx 
facius  €st  principatus  super  h«niertim  ejiis  (Isa. 
IX).  »  Duo  cxiremi  modi  boni,  qtiia  |m*o  jiisiitia. 
Primusesi  pceniteniinm,  per  compassioiiem  proximi, 
per  carnis  maceraiiouem,  per  adversoruni  paiieii- 
iiani,  tat  dicat  poeuitens  :  <  Stigmata  I>oiniiil  Jesti 
Christi  in  corpore  meo  porto  {Gal,  vi).  1  Quoiidie 
enim  tollo  crucem  meam  ei  sequor  Clirist«nu  Hiiiie 
modiiiii ,  ui  liaheat  Ecclesia  orat«  dicens  ( Col- 
lecta  Eccles.  reria  vi  jn/ra  bebdoin.  Passionis)  : 


1,  hae  sola  ainisi  vas,  qiiod  flrtniier  |H>ssedi ,  ci 
bce  esi  examen  viriutum ,  ei  boni  viri ,  quod  non 
ali«  virUis. 

Qoi  enim  ad  ii^iiriam  illaiam ,  vel  contomeliam 
«Mdicaiii,  vel  magnam,  incandei,  intumescii  et  cre- 
pai»  hviui  virtutis  expertTest;  simiiis  scorpioni,  qui 
eile>ias  aculeos  suos  voniit,  arcuatoque  vulnere 
fangii ;  non  calcattis ,  mininie  venenosus  est ,  vel 
lineBdus  transeuniibus.  Eos  enim  llbere  abire  per- 
niiiiii. 

liem  psakn.  xxxvm  :  c  Ego  autem  lanqnam  sur- 
dua  iioneadiebam,  ei  sicut  matus  non  aperiens  os 
«aiiin ;  ei  facius  sum  sicui  liomo  non  audiens ,  ei 
iion  babciis  In  ore  suo  redargutiones.  >  Verba  suni 
&lvatoris,  similiier  ciijuslibeipaeniientis,  ut  sciai 
se  iion  esse  poenitentem,  nisi  qul  se  sentii  patientem 
triplici  fttnicnio  patienti»,  ut  scilicet  habeai  patien- 
tiam  conlra  coniumdiam  oHs ,  contra  damniim  rei 
familiirls ,  contra  eiiam  injuriam  proprii  corporis. 
Non  enim  sufficii  quod  conira  unum  istoram  habeas 
patieniiam,  nisi  ei  habeas  coiiira  quodlibet,  sicut  ei 
Cbrlstas,  c  qui  cum  malediceretur,  non  maledicebai 
{I  Peir.  n).  »  Cum  vesiibus  spoliaretur,  cum  plagis 
esederetur,  cam  crudfigereiar  {Motth,  xxvii),  c  fa- 
cins  e«t  sicni  agnus ,  qoi  coram  iondenie  se  obmu^ 
taii,  et  non  eperaii  os  suuin  (/f«.  liii).  »  De  hnc 
paiteolia  diciiur :  c  Paiieniia  pauperum  non  peribit 
•n  lliiem  (fse/.  nl»  1  Nesciiur  entm  qiiis  esse  Chri- 


«tiantit ,  anteqiiani  lioc  triplici   ftinicitfo  patienti»  Q  Pra^sia ,  Doniine ,  ui  voluiiiaria  castigatioiie  pec- 


aGcingatur,  ei  probelur.  Vnde  Saian  ad  Dominum 
nit,  Job,  cap.  ti :  c  PeHem  pro  pclle,  et  cuncta  qiis 
Labet  homo»  dabii  pro  aniiiia  sna  ;^d  miite  manum 
Mam  ei  tange  os  ejns  et  cariicm ,  ct  timc  vide1)is 
cpiod  in  faciem  benedicai  libi.  »  Sed  etsi  Job  nec 
sicprobatns  essei  per  injuriam  corporis,  paraius 
taflKn  essei  animo  eam  patienler  fcrre.  Nanqt:am 
et  ipee  ditendns  esi  habuisse  patienilam  contra  in- 
juriam  eorporis»  quam  non  sustinuit;  sed  cisi  ante 
actnoi  decessisset»  nonquid  tanquam  impatiens  Ja- 
diearetnr  T  Molti  animo  patientes  sont,  qul  deficiunt . 
tainen  inwipso  acto  injiiriarum,  vidcnturqtte  prius 
caraisse  patientia.  Unde: 

QMi  uddit ,  ttah\^  non  erM  ipte  gradm. 

(BoET.,  De  cotu.t  lib.  i ,  meir.  1.) 

<  Ei  domus  isu  qiiae  cecidit,  non  erai  fundaia  su- 
pra  ilrmam  petrani  (Lue.  vi).  »  Sanctus  eiiain  Ber- 
nirdus  dicebitt ,  qnod  si  imminerei  gtaditis  capiii 
cno,  crederet  se  deOeere  in  martyrio;  animum  ta- 
nien  patlendi  habuit.  Nunqaid  autem  tales  itnpa- 
dentes  judicabunlur?  Absill  Saepe  enim  paticiiiia 
lacesilta  injnriis  perit;  eisxpe,  iion  hablta  prius, 
Inler  pressuras  datitr,  ei  crescit :  c  Occulia  enim 
sont  Jodicia  Dei  (Rom,  ii).  1  Patiens  igitur  est.qui 
f  aemetipsnm  abnegai,  ei  quotidle  tollit  crucem 
snam  ,  et  seqniiur  271  Chrisium  {Lttc.  ix). »  Crux 
quainor  niodis  iollitur.  Hanc  tulii  Christus  primo 
stiper  humeros,  qaasl  vestem,  ad  locnm  passionis; 


cata  cobibentes,  lemporalibus  poenis  macereumr 
potius,  quam  aeternis  suppliciis  dcputeinur*  ilic  urCt 
hic  seca.  Primus  igitiir  est  imperfcctorum ;  eorum 
scilicei,  qui  sunt  aiomiis  iesiiinoniorum  Cbristi.  Ex- 
iremus  esi  perleciorum,  scilicei  martjrum,  qut 
suni  c  acervus  tcstimonii  (Cen,  xxxi).  »  Duo  niedii 
modi  portandi  mali  suni ,  nisi  quis  i>oeiiaiu  culpae 
eonveriat  in  iesliinoniuin  patienti».  in  angaria  au« 
tem  portatar  crux  Iriplicl  de  causa.  Vel  pro  servili 
limore ,  ui  servus ;  vel  pro  verecundia ,  ut  mulii 
clanstrales ,  qiii  verentur  egrcdi  dausirum  propier 
verba  hominum;  pro  laudc  etiam  bumana,  ui  bj- 
pocriia. 

Sicui  igitur  diximus ,  contra  triplicem  pcrsccu- 
^  tionem  triplcx  est  objicieiida  patlentia.  Qui  enini 
verba  convicii  non  suMinet,  qtioiuodo  daiiina  rei 
familiaris  sustinebit?  Qui  nec  damna,  quomodo 
mortein  ct  tormenla?  Ad  palientiaiu  verboruiH 
etiam  pbilosoplius  (Seneca,  libro  De  eonstantia)  ad- 
hortaiur,  dicens  :  ^quo  animo  susiinenda  suni  iin- 
peritorum  convitia,  ei  ad  honesia  vadeiiti,  coniem- 
ptus  corum  conteuuiendus  est ,  c  ubi  contempiiis 
jiivai.»  El  iteiii :  Quid  referi  an  garciones  ( Vids  noias) 
isti  superius  an  iuferius  intoneul?  sicui  in  posieriort 
parte,  sic  feteni  ei  in  ore.  Ideoquc  ei  verba  eoriim« 
ui  iiiercora  coniemnenda  per  paiienibiri.  Ncc  cures 
si  a  ialibus  contemiiaris,  quia  spernere  mundam, 
spernere  nullum,  spernere  sese,  spernere  se  spemi, 
qualuor  bxc  booa  suui.  sed  ultiBium  majus.  De  se* 


503  *    i*ETW  CANTOmS  304 

canda  ci  lcriia  paUeiilla  aii  Apos:olus  ad  Hebra^s  A  qui  nec  anie  removUnudls  ossibus fluenlcra  raanuiii. 


eap.  X  :  «  Spcctaculum  opprobriis  et  tribulalionibus 
facli ,  rapinani  boi:oruui  vcslrorum  suscepislis  cum 
gaudio,  cognoscenies  272  ^^s  babeVe  nieliorem, 
•l  maneniem  subslanliam.  Nolilo  ilaque  amillere 
confidenliam  veslraro,  quae  magn&m  babei  remuue- 
raiioncm.  Palienlia  enim  vobis  necessarla  esi,  ul 
volonialem  Dei  racienies,  reporleiis  promissionem.  i 
£l  cap.  XII,  subjungil :  c  Taniam  igilur  babenles 
nos  imposiiam  nubem  leslium,  deponenies  omn« 
pondus»  ei  circumsians  nos  peccalum,  p«r  paiieu- 
liani  curramus  ad  proposilnm  nobis  cerlamen,  aspi- 
cieuies  in  auclorem  fidei  ei  consummaiorem  Jesum, 
qui  proposilo  sibi  gaudio  suslinuil  crucem ,  confb- 
sione  coniempla.  Recogiiaie  ergo  eum ,  qui  lalem 
susiinuii  a  peecaloribus  adTcrsus  semelipsum  con- 
iradiclionem ,  ul  non  faligediini »  animis  vesiris  de- 
flcienles.  Nondum  enim  usque  ad  sanguinem  resii- 
listis  adversus  peccaium  repugnanies.  >  Nondum 
cum  Clirisio  dicere  poiesljp  :  c  Calicem  salutaris 
accrpiam  (Pial.  cxv),  »  cum  tamen  sola  sil  digna 
reiribulio,  ubi  sanguls  sanguine  recompensa- 
tur. 

trit  auiem  juvant  patientiam  graliae,  scilicet  pa* 
lientin  naluraiis,  quae  esl  ex  slrenuiuie  quadaro 
naturali,  consueludo  et  promissio  prsemiorum.  Pa- 
lienlia  nalurali,  palientem  laborum  invenii  Alexan- 
derexercilum  suuni  (legendus  Quintus  Curiius,  ei 
alii  qul  gesla  Alexandri  Magni  conscripseruni). 


quam  illi  ignis  ab  hoste  subductus  cst.  Facere  ali- 
quid  in  illis  castris  felicius  potuil ,  nibil  forliu«. 
Vide  quanto*acrior  sit  ad  occiipanda  pericata  .vir- 
lus.  quaro  crodelitas  ad  irroganda.  Faciiins  Porsena 
Mutio  ignovit  quod  vohierat  occidere,  quam  sibi 
Muiius,  quod  iion  occideril. 

Simile  verbum  invenilur  in  Legenda  B.  Yiiicentiiv 
qui  ait :  Plus  ingenio  me  posse  paii  dum  torqueor, 
qvam  possis  inferre  ipse  qui  torques*  j|73 
(Seneca,  ep.  4) :  DifOcile  esi,  inquit,  animym  per- 
diieere  ad  eonieroptum  anima  :  quod  abslt  rotxin  • 
pro  honestate !  Nonne  vldes  qutm  ex  frivolis  ctasis 
conlemnalur?  Alius  anle  fores  amie»  Itqneo  se 
suBpendll ;  alius  se  praecipitavil  e  teclo,  ne  dominoin 
B  stomacbantem  diutius  audiret ;  alius  iie  reduceretur 
t  fuga,  ferruin  adegit  in  viseera. 

Rt  noltndum  quoif  est  palientit  nator«,  et  pt- 
lieniia  gratiae,  ul  diximus,  et  patieaiit  colpae,  qost 
potitts  remissio  dicilur.  Hacc  est  tsinint  pailenita, 
ferre  scilicetnon  sustinenda,  cui  opponitar.tancit 
et  bona  imptiieniia  :  de  qua  Jeremiat  iDOttus»  aii« 
cap.  XX  :  c  Ei  facius  est  sermo  Bomiiii  hi  corde 
meo,  quasi  ignis  aesloans,  cltosusque  in  ossiboi. 
ineis,  etdefeci,  ferre  non  sosiinens  conlomelits  ei 
lerrorem  multornm.  i  Debac  dicitlsaias,  cap.  lxiii  : 
c  Eiipsa  indignatio  auxiliata  est  mibi.  i  Hac  Pbiiiees 
percussil  pugione  coeunles|(iVttm.  xxv) ;  htc  Moyses 
armatus  iiiterrccil  idololalras  c  t  porla  in  porlain 
pergens  (Exod.  xxxii),  i  ne  totus  populos  perirei ; 


cum  eum  probarei»  ducensillum  sub  lorrlda  zona  C  j,jjc  Saniuel  interfecil  Amalec,  rescrvatuin  t  Saule 

conlra  praeceptum  Domini  (l  Reg,  xv).  Iloc  zelo 
Pelrus  inorie  percussil  Ananiain  et  Sappbirani 
(Atl,  v) ;  Simoiii  eiiam  Ma^o  malediiil  :  t  Peconiap 
luatecuuisii  in  perdilionem  (Acl,  viii).  HacDoiui* 
nus,ejecil  vendenies  ciemeiitesde  lemplo  (HaiiA. 
xxi).  Legilur  enim  :  c  Zelus  domua  inat  comedit 
me,etc»  (PsaL  lxviii).  i  De  lioc  legiior  :  t  Defectio 
icuuii  iiiCy  pro  peccaloribus  derelinquentibas  legeiii 
luaai  {PsaU  cxviii).  i  Ei :  c  Tabesccre  mefecit  ze- 
lus  meus  (ibid.),  i  £l  ilem  :  c  Quis  infirmalnr,  ei 
ego  non  uror  ?  »  etc.  (//  Cor.  xi.)  Ci  iiem  :  •  Ptrati 
revincere  oninem  iiiobedieniiam  etconlrtdiclioiieiii 
(11  Cor,  x).  I  £i  in  Ezecbieie  (ctp.  xi)  :  c  Spirilus 


per  diactam  sine  polu,  usqoe  ad  fluvium  queiii- 
dain.  De  bac  eliam  ail  quidam  juslus  :  Homo  est 
animal  palienlissimum  laborum,  quod  plus  ferre 
poiest  quam  potel ;  sed  facilium  laedium  no* 
bis  oiiinia  fecil  difficilia ;  quae  quia  non  sini  difli- 
cilia  ,  ea  timemus,  sed  quia  ea  limemus,  ideo 
»unl  difficilia.  Consueludo  eliam  maxinie  juvau 
Uiide  :  Quod  iuale  fers ,  assuesce ,  ei  leviler  feres. 
Et  Tuliius  iii  Officiis  ail  :  Cligenda  esl  unicuique 
raiio  vitae,  haiic  consuciudo  faciel  dulciorem  ei  ina- 
gis  lolerabilem.  Sed  nosiusos  deliciis  enervavimus 
et  resolulos  fecimus,  iil  iicc  eliaiu  Chrisliaiios  la- 
bores  ei  agones  lolerare  possimus.  Maxime  autem 


iiobis  objici  poiest,  quod  patientia  graluila,  ei  pro  ^  Doniiui  irruilin  me.  lEl  in  Ecciesitslieo,  ctp.  ii : 


laiito  praemio,  non  possinius  ferre  ea  quae  perpessi 
sunl  elbnici  palienlia  nalurali ,  el  s;^pe  pro  caust 
iulionesla.  Unde  philosophus  (Seneca  ,  ep.  24) :  £x- 
silium  Metellus  forliler  lulil ,  Rulilius  eliain  liben- 
ter.  Alier  ui  redirei  Reipublicae  praesiiiil,  altcr  rc- 
dilum  suum  Siithc  negavit,  cui  nibil  lunc  ncgabalur. 
In  ctrcere  Socrates  dispuiavii,  el  exire  (cuiu  esseiii 
qui  promiiierenl  fugam)  noluil;  remansitque  ui 
doaruin  gravissimarum  rerum  bomiuibus  melum 
dcmerel,  niortls  el  carceris.  Mutius  igiiibus  niaiium 
apposuii  [m.  imposuil].  Acerbum  esl  uri;  quaiiio 
tcerbios,  si  id  le  ftciente  paliaris?  Tides  bominem 
iion  eroditom  ,  nec  ollis  pncceptis  contra  nioriein 
aiil  dolorem  subornalum ,  militari  tanliim  robore 
insiructum,  pccnti  a  se  irrlti  conatas  exigenlem, 


cOmne  qood  libi  tpplicilum  feceril,  letc.  liem  ibt- 
dem  :  c  Vas  bis  qiii  pcrdideruni  sustineniiam,  » 
ctc.  Et  Ecclesiabie,  cap.  vii  :  c  Ne  sis  velox  ad 
irascendum  ;  i  ei :  c  Melior  esi  patiens  arroganie.  > 
Parabolarum,  cap,  xiv  :  c  Qui  iMiiiens  esi,  niiilia 
gubernatur  prudentia.  i  Ibidem,  cap.  xvi :  c  Melior 
esl  paiiens  viro  forti,  et  qui  dominaiur  tnimo  soo 
cxpognalore  urbium.  i  £l :  c  Melius  esi  homiliari 
com  milibos,  qoam  dividere  spolit  com  soperbis.  » 
Itcm  Parabolaruiii,  cap.  xix  :  c  Dociriut  vlri  per 
palienliam  nosciiur.  i  Ibidem  :  t  Qui  impaiient  etl» 
susiinebii  damnum.  >  iacobi,  cap.  i  :  c  Detlos  vir 
qui  sufferi  lentaiiouem,  i  eic.  Idcm,  cap.  v  :  c  Ecce 
lieaiificamuseosqui  siistinueruuty  i  efc.  H  Regum» 
cap.  XV :  c  Duvid  uudis  pcdibus  fug.il  a  facic  Abs;i- 


m 


VEHBUM  ADBUEVIATUM. 


5flG 


loin.  >  Remcsip.  xfi,  in  quo  «  Seim  i  inaledicil  Da-  A  symbolo  viriuiiim  pariloiiam  suam  apposu}ssei  so- 

briclalem,  aliiis  jejuniuni  el  abslinenliam,  alius  vi- 
gilins  crebras,  cl  hujusmodi  Anlonius,  priiie<?ps 
cremilarum,  discrctioiiem,  qua  oiuucs  alix  condt- 
reulur  apposuii. 

275  <^APUT  cwir. 

De  fortitudine. 

Scimus  aolcm  pterosqiic  virlulcm  professos,  et 
qui  per  prudcnliam  eligcnduni  clcgcranl,  adversila- 
tum  defccisse  incursu  :  verbi  gralia,  niii  Israel  pru- 
dcnler  elcgcrunl  exire  dc  iflgyplo,  quia  juxla  con- 
silium  Domini,  ejusquc  pracceptis  obcdire  prudenler 
proposucrunl^scd  in  deserio  silis  molestias  impa- 
lientcr  suslinuerunl  {Exod.  xvi).  Qui  eiiam  intiM- 
D  bosiiuni  incursus,  inicrinjurrasitineris  ollas  carnium 
dcsideravcriint,  ad  peponcs  el  allia  iEgypli  rever- 
teiitcs  (iViiw.  XI),  cum  poslcriorum  debercnl  obli- 
visci,  cl  in  antcriora.se  exlendere  (PAi7i>.  iii).  Sic 
plcrosqne  clauslratcs  frangil  adversilas,  ei  sicul 
srriptiim  iiivcnics,  nisi  adnutuin  cuiicta  suppetant, 
minimis  quibusque  prosternuntur.  Qiios  dum  paii- 
'  perlas  uril,  dum  contcinpius excrucial,  dum  subliines 
cl  lipleadidos  aspiciuiit,  quos,  aut  eleclione  fcce- 
runl  Iiaercdes,  aut  lege,  ad  faslidilas  revolanl  divi 
lias,  adeniplam  sibi  gloriam  coiiquxrnnlur ,  suis 
invideiit :  el  quod  inagnum  susccpix  religionis  csl 
dispendium,  dum  ad  modica  suspirant,  qua*  reliqiie- 
riint,  quanta  pro  reiictis  exspecianl,  iion  alteiidunt. 
Talcs  profccto  bona,  qux  diligemla  sunl,  inutilitcr 
eligunl,  iluin  prx>dictis  exlcrriti  procellis,  ad  iiou 
diligenda  mentem  rediicunt. 

Adhibenda  est  igitur  prudentix  foriitudo,  ut  ad 
tcnendum,  qiiod  prudcnter  cligimus,  insurgentibiis 
niolestiis  foriissin.e  relucteinur.  Ilac  virtute  Paulus 
stimulo  carnis  et  angelo  Satanx  resistebal.  llac  iu 
carceribiis,  bac  in  oinnibus  angtistiis,  quas  aJ 
Corinlhios  enumerat,  armaliatur,  cuiii  dicebai : 
«  Quando  enini  infirmor,  tunc  fortior  suin  (//  Cor, 
XII),  I  el  potens.  Qii»  igilur  crii  diflercnlia  inlcr 
patientiam  et  fortitudincm  ?  Patieniia  coiisistit  iii 
lolerando  advursa,  fortitudo  in  resistcndo  el  agendo 
contra  mala.  llac  vlrtute  David  in  adversis  ruiio-' 
cenliam  servavit,  eadein  pcrsequeiiti  se  Sauli  pe- 
^  percit  (/  Reg.  xxiv) ;  eadem,  audila  inorie  Hlii  sui 
qiiem  geiiuit  de  Bethsabee,  consolaliis  est,  el  come- 
tWi  {II  Reg.  xii).  Ad  hanc  qiioqiie  necesse  est  nos 
ronfiigere,  cum  diversis  leneamur.  Adversis  enim 
iisque  nd  vicloriam  ditncile  resistitur,  nisi  prndcn- 
li#  foititudo  copuletur.  llanc  Dcus  commendaiis 
nit :  c  Estote  fortes  in  bello.  Curo  forlis  armatus 
eustodit  alriiim  suuin,  in  pace  suiit  onmia  quae  pos- 
sidet  (Luc.  xi).  >  Sed  «  mulierem  forteni  quis  in- 
veniet?  Prociil  ei  de  ultimis  finibiis  pretium  cjiis 
{Prov.  xxxi).  —  Forlis  aiitem  ut  inors  dileciio 
{Cant,  viti).  I  Et  1  Petri,  cap.  v  :  <  Adversariiis 
vester  diabolus  circuil,  quxrens  quein  devoret :  cui 
resistiie  fortes  iii  fide.  i  Et  Parabolarum,  cap.  x  : 
c  Substanlia   divitis,    urbs   roboris  cjus;  ct  quasi 


vidv  et  David  non  patilur  se  vindicari.  i 
CAPUT  CXV. 

D4  quatuer  tnrlutibus  cardinalibui  [priticipalibui], 

Sicul  septenarius  ieplem  beatitudiuum  {liatth.  v) 
0&t  iiumerus»  ei  quindenarius  quindecim  gra- 
diniin ;  sic  qualernarios  perfcctus  et  solidiis 
qunuior  cardinslium  ▼irtutuni  est  numerus,  sci- 
6cei  prufiemimt  (oriitudini$ ,  temperantite,  274 
€t  jutiiiiee.  Est  autem  prudeiitia  pruitens  et  disposi- 
tisMina  electio,  qiia  iraiisitoriisaetoriia,  viiiisvirtu- 
ies«exsiliopalriam,  servituti  libertaiem  praeferimns. 
De  qua  electionc  Augustinus  ad  Macedouium  ait 
(epist.  52) :  Vlrlus,  inquit,  uihilaliud  estquam  diii- 
gere  idqnod  diiigendumest.  Idauicmeligerc,  quod 
cligendum  est,pnidentia  est;  nullis  iiide  averti  mole- 
Bliis,  forlilttdo  esl ;  nullisillicebris  indc  averti ,  lcm- 
pcranlia  est,  nulla  superbia  inde  avcrii ;  justitia  c^t. 

Porro  his  paucis  ostensa  est  vitac  pei  fcctio  Chri- 
stiaDaii.  H«c  ea  quadriga  eslt  qiiam  non  habentes  hic 
iiianeniemcivilaterofutnram  inquirunt  {liebr,  xiii). 

Beatos  quidem  currus,  qiio  Thcsbites  Elias 
cfcolus  in  ccelum,  mortem  dislulil,  scd  iion  evasit  ' 
{lY  Reg.  ii).  Hic  esl  aulcin  mulio  heaiior,  qiiain 
«|uisc|nis  ascenderil ,  «  inortem  non  gustabit  in  :e- 
lernum  {Joan.  viii).  >  lllum  qiioque  figuraioni  igiiciii 
■isi  priusbunc  asc^nderet prophcta,  noii  invciiirrt. 

CAPUT  CXVI. 
De  prudentia, 
Hujus  salutaris  vehiculi  prima  rota  cl  pcs,  csl  q 
prudenlia,  qua  diligenda  a  non  diligciidis,  ct  a 
iioxiis  ulilia,  separamus.  Scire  auteni  distingucre 
iiiter  prudentiam,  discrctionem  el  scientiain,  iiiter 
seplem  dona  Spirilus  sancti,  inter  opera  virtuium, 
irirtules  el  radices  earum  diflicillimum  est.  Omncs 
tnimpariter  roellificanimelcaeleste;  prudeotia  autem 
•inni  ▼irluli  el  l)ono  operi  se  admiscct;  oinnem  cir- 
cuit,  moderatur,  niodificat,  consummat  et  pcrfl- 
ciu  Hinc  commendans  Domiiius,  ait  :  «  Estote  pru- 
«ienies  sicut  serpentes,  et  simplices  sicut  colunil»:c 
{Matlk.  x).  Fidelis  servus  eiprudens  qiiem  constiiiiit 
Dominus  super  familiam  siiam  {Luc.  xii).  Prudeiiics 
virgines  acceperunl  oleum  in  ^asis  suis  cuni  lainpa- 
flibus(Jlfari/i.ixv) ;  i  fatu»  non,  quia  iroprudentes.  Et 
DominusinLevitico,  cap.  ii,  ait :  «  Quidquid  oblu- 
leris  safe  eondies  *.  iu  oinni  oblatione  offeres  salcin. 
llonor  regis  jodicium  diligit  {Psal.  xcviii).  i  Et 
Petms  priina  Episiola,cap.  iv,  ait :  c  Et»tutc  iiaquu 
prudeotes,  et  vigtlate  in  orationibus.  i  Et  Ecclc- 
siaslicus,  cap.  xx  :  «  lloino  prudens  placcbit  iiia- 
fnalibus.  i  Et  Apostolus  :  c  Kationabile  slt  obse- 
quiuni  vestrum  {Rom.  xii),  i  ne  qnid  nimis  vel  pa- 
mm.  Undc  Ecclesiaste,  cap.  vn  :  i  Noli  esse  jusius 
multuiu;  qula  est  justiis,  qui  perit  in  justitia  sua.  > 
El  Parabolanim,  cnp%  xvtii  :  i  Cor  prudens  possi- 
debil  saplentiam.  i  El  eap.  xvi  :  <  Qui  sapiens 
corde  esl,  appellabilur  prudcns?  i  Et  cap.  ix  : 
<  Scientia  sanctornm  esi  prudcntia.  >  In  conciiio 
etiam  sanctorum  Pallidorum,   cum  Marliarius  in 


507 

tNiirus  vaiiilus  circifimlans  eum.  i  Ei  cap.  xii 
•  Manus  foriiuni  dominabiuir  quae  aiilero  reniissa 
est,  tribulis  senriei.  >  Cl  c.  x  :  i  Mamis  fortium  pa- 
mt  divilras.  >  El  Eccli.»  c.  xxx  :  i  Melior  est  pan- 
per  sanus,  et  forlis  viribus»  qnam  dives  imbecillis 
et  Dagellatus  maliiisr.  > 

276  CAPUT  cxvin. 

D€  teniperanlitt, 
Ilis  invicem  conjiiiielis  tcmperjutia  neces.sario 
siippaniliir,  virlutem  servalora  in  prosperis^  qiix 
ex  rortitiidiiio  servata  est  in  advcrsis.  Viriuli  nihil 
o^qiie  noxium  est,  quam  voluptatis  admistio  In  con- 
cessis.  Negligeoler  cavetnr  boslis,  cujtis  iugressiii 
pacificiis  exspeciaiur.  Sic  plerumqiSe  bonani  cor- 
rait  propositum.  cum  roens  ininus  illecebris  adver- 
satur»  ct  rcfugU,  ciim  prosperiiute  resolvitur,  cum  B 
impensam  reverentiam  diligit,  cnnv  iiisolitis  insole* 
scit.  Hoc  luxu  et  lapsu  intemperanti.ne  #ecessit  a 
Deb  dilcelus  Dei,  de  qno  dicitur  :  c  liicrassatus  est 
difectus  et  recessit,  et  recalcitravit  impinguatus, 
dilafatos,  dereliquit  Deuni  factorem  suum,  et  re- 
eesstt  a  Deo  salutari  suo  {Deut.  xxxii).  i  Tenipe- 
rantiaetjam  Doroinus,  ad  instrtienduna^  nos,  decli- 
navit  turbas  volentes  eum  rapere.  et  siatuere  eum 
sibi  in  regem»  recusans  oblaiae  dignitatis  fastigia 
{Joan,  vi).  Ne  qua  igilurobleetamenta  fructum  tibi 
religionis  extorqueant,  temperantix  (inest  tum  in 
illecebris,  tum  ifi  prosiieritate  (putn  fama,  facundia 
genere,  digailate,  opibus,  et  biijusinodi)»  tum  in^vir- 
tiile  el  boiiis  operibus  excedere  fbrmida.  Temperan- 


PETRI  CANTORIS  508 

Et  cap.  XII  :  ^  qoamcunqae  felicitatem  temporalem,  qus  tcmpe-' 
rantia  castigantur  ei  coercentur,  cum  incipit  S77 
homo  propier  praedicta  exlolli,  sed  hoe  oflBcium  esi 
jnstill»,  scilicet  cobibere  superbiam.  Dislat  larneu 
inter  oflBcium  jostrtrse,  et  oflUciam  temperanira»,  ob 
qiiam  eiiain  homo  saepe  superbit,  quam  soperbiaiit 
refrenat  jusiitia.  lllecebrrs  igitar  per  lemperaniiam 
similiter  licitts,  ne  in  bis  modum  excedamus,  in-* 
utiliteraliqaid  agendo  resrsiimus.  Haec  a  quibusdani 
dicitur  sobrieias,  ab  Apostolo  dicitur  modestia  r 
c  Modestia  vestra  noia  sit  omnibas  bominibns 
{mi.  iv).  I  A  quodam  sapiente  niodus,  sicut  for^ 
titudo  a  philosopbo  magnanimitas. 

CAPUT  CXIX. 
De  juitiiia. 
Actain  forte  pulfts,  et  ptenain  jactns  victorrain»  sf 
niina  inolesta,  nulta  Ijeta  propositum  tibi  religionis 
exlorseriiit.  Sed  mate  te  decipis,  cl  inanem  soniuias 
valeludinein,  sf  nondom  snperbiaF!  lumores,  justitia, 
id  est  buinilitatis  (quae  unicuique  reddit  quoil'  suum 
est)  de  se  non  praesumens,'nihil  habere  proprium, 
nihil  perfectum,  et  quod  Iiabet  ainiitcre  posse  reco- 
giians,  cataplasmate  supersederuiii.  Superbia  totuiii 
virtuiis  corpus  inficitur,  vitale  coluineii  emarcescit» 
formosa  quaeque  deformantur  (Vide  supra  c.  X). 
Superbia  natione  coelestis,  sublinies  appetit  nientes, 
et  velut  ad  proprios  ortus  revolaiis  in  gloriam  cl 
ptiriiatem  bominnm  irrunipit,  qu»  a  gloria  et  pnri- 
tale  prorupit  angelorum.  Ea  prius  iii  coelis,  dchiiic 
iii  terris  triumphaiis;  sicut  angetis  tota  Innuta  cst. 


lia  slquldem   plerumque  infra  licitiim  et  bonum  C  ^^  ^^  ^j^  ^^^  recederel,  sic  bomines  infecil,  ut 


quiescit,  altra  nunqaam  progreditur  :  ea  si  desil, 
rxterae  virtuies,  vel  decidunl  a  summo,  vel  ad  sum- 
mum  Don  ascendunt,  scit  saepesunt  in  vitio.  Sine  hac 
enlm  ususcnjuslibet  virlutis  impctus  esl,  non  rallo  : 
•  .  .  •  Male  cuncta  ministral 
Impetui, 

(Statius,  1.  II  Thebaidoi.) 
Temperantia  meliiur  vires,  et  a  mcdio  noii  rece- 

dit.  Unde  et  niinc  remissa  inlendity  nunc  ardua  luo- 
deratur ;  sic  ipsa  virtutes  perennat,  perficit»  et  ad 
praemium  usque  perdocit.  Per  banc 

.  Imponit  finem  iapieni  et  rebui  honeniiy 
(Juven.  saU  VI.) 
finem  scllieet  castigationts.  Haec  est  enim  frenum  et 


Deo  separaret ;  el  qiiae  dejccil  angelum  et  homiiiein« 
Deuiii  teiitare  adjicit,  ut  qiicin  videbat  stinilrs  coii- 
sortein  natunc,  consortein  faceret  et  ruinx.  Priiiia 
haec  et  ullima  pernicies  ante  omnia  vitia  superavii, 
et  postomniu  stiperatur.  Nain  postquam  fidelis  ani- 
ma  dc  abysso  vitiorum  emergens,  salutare  viriaitini 
cuhnon  ascendil,  velut  cx  insidiis  prosilit  et  oocur- 
sat  elalio,  totum  domus  Domini  asdificium  concus- 
sura  ad  ruinam,  quod  surrexeral  ad  consuiumatio- 
uem.  Quid  enim  pcrniciosius  jiisto,quam  quod  justiis 
videri  desiderat,  et  quod  ad  salutationes  in  foro 
bilarescit  et  exsultat,  qiiod  aduiatorio  favore  deinul- 
cctjr,  quod  peiie  diflRiens  hominem,  aequalem  se 


fascia  matronalis,  qua  constringuntur  et  reprimun-  q  superis  melitur  et  meutitur;  qui  dum  mate  gloriatur 


lur  ubera  lacte  nitnis  abundantia.  Ilaec  iii  praeraio 
curru  lertium  sibi  locom  defeodil,  praeparaia  ad- 
vecsiis  luxus,  omne  superfluiftaiy  et  latrociniis  occur- 
sura  voluptaturo. 

Uac  libi  paulatiro  succidcnda  est  deUciarum  cou- 
suctudo «  rcjicienda  obsequiorum]sedulilas  fesiivi 
cultuset  odores  peregrini  penitus  dediscendi.  Qui 
duip  tibi  apud  alios,  vei  ab  aliis  apud  te  niale  pl.i- 
cerent»  integritatem  volnerat  animorum.  Usus  xgrc 
dediscitury  ab  eo  aotem  praecipue  diflKcilliinnm  est 
revelli,  qui  multo  nos  tenuit  lempore,  inulia  placuit 
voluptate,  ex  quo  gravior  hostis  iios  exspcctat. 
llostetn  appello,  frequeniaias  a  ciinis  delicias,  gnv- 
lum  mariti »  soboIiSi  obseqtiiorum  diligciitiain ,  et 


ei  pro^umit  quod  non  est,  in  confusioiiem  proster- 
niiur  et  ainiitit  quod  est;  taiitoque  fit  a  Deo  per 
parietem  superbiae  remotior,  quanto  sibi  videbatur 
piT  virtutum  celsitudinem  propinquior.  Unde: 
c  Cadenra  latere  tuo  miUe,  et  deceni  millia  a  dcxtris 
tiiis  (Pial.  xc).  I  Vides  igitur  quanta  moruni  dila- 
pidatio  sit  superbia»  et  quani  necessaria  in  bene 
ge^tis  humilitas.  Sine  hum.ilitate  per  prudentiani 
eligere  quod  diligendum  es|,  erronea  discretio  est; 
adversa  per  forliiudiuem  superare,  jactans  victoria ; 
illccebris  per  teroperantiain  resistere,  teroolcnia 
sobrielas.  Unde  iis  necesse  est  quariam  roiain  coii- 
jtigari»  278  Qu^ii)  ^^^i^  oniuium  completioiiem 
clausulamqtic  viriutum  Aususiinus  (episl.  1.11)  in* 


ail 


I  Pro  vcri(aiisde« 
c  Sulvuin  me  fac,^ 


W  VERBUM  ABBREVIATDM.  5!0 

suiiam  iMiniinavil,  qua  currus  Doniini,  quo  ascen-  A  ciiiin,  279  ^*''^  habons  scclerosos,   qui  ail :  c  lni- 

diuir  iD  CfBlom,  perGcilury  quo  peMila  ovis  ad  gi-e-      quos  odio  babui   (P$al.  cxviii) 

gem  referuir»  quo  granum  in  liorreum  Domini  du- 

ciair  vel  inferlur.   Hacc  siinl  fluniina  paradisi  qua- 

mor  (Cen,  ii),  quibus  lerra  cordium  noslrorum  de- 

briala  el  rigata,  c  fruclum  affcrt  in  patlenlia  (Lue, 

viii).  >  Vti  sunt  quatuor  anguli  domus  Job  (Job  i), 

tii  qoam  ventus  irrucns  septem  convivanlcs  filios 

oppreasit.  Sie  et  domus  coHScicnii»  et  bonae  volun- 

uiis,  fulta  quatuor  virtulibus,  inundante  tentatione 

fi  Irruente  in  eam,  «epe  doimim  everiit,  enecaiis 

et  suffocans*  septeni  dona  Spiritus  sancii,  quae  iii  ea 

uutriebaniur.  lu  nullo  igiiur  pra»umas,  sed  cl  fiin- 

fbta  domo  tiia  supra  firmain  pelrnin  (Malth,  vii), 

pavidus  clama  cum  Petro  :  c  Dominc,  salvuin  ine 


feclu  conquereiis  David, 

Domine,  qnoniam  defecit  sanctus,  quoiuam  dimi- ; 
nutae  sunt  vcritalcs  a  filiis  liominum  ,  i  cir.  (PmL 
xi).ltcm  :  c  Omnis  bomo  mendax  (  P$aL  c\v).  > 
Ad  banc  virtulcm  invilans  Ecclesiasiicos,  alt  cap. 
Kxxvii.  1  Anima  viri  sancli  cnuiitiat  aliquando  ve- 
ra  quam  septem  circuinspectoressedenicsiiiexceUu 
ad  speculandum.  In  omnibus  deprecare  aliissiintini, 
ut  dirigat  iii  verilate  viaui  tuain.  >  licm  :  c  Aiite 
omnia  opcra  verbuin  verax  prcccdal  le,  el  consi- 
liuin  slabile  (xbid,).  i  Uudc  de  S.  Sebasliano  (Vidc 
Vuam  apud  Sur. 'di«!20  Januarii):liiscrinonevcrax, 
in  consilio  prudens,   in  commissis  .fidelis,  iii  oniiit 


rac  (MaUh.  xiv).  >  El  conlra  omneni  tenlaiionem  ^  boiieslale  morum  praeclarus.  Iiein  Ecclesiaslici, 
lioic  funiculo  triplici  adbxreas,  scilicet  ut  nibil  do 
lc  praesumas»  sed  c  jacta  cogiialurn  tuum  in  Domi- 
iiiitti  (Pjal.  uv).  >  Mibii  de  Deo  diflidas,  scd  con- 
limia  cor  tiium  in  sabiiari  tuo  (V^uL  xii) ;  iiibil  in 
le,  sed  iii  Deo,  glorieris  etcxsulics.  c  Qui  gloriaiur, 
iii  D^miiio  glorielur  (/  Cor.  i)«  Absit  niihi  gloriari, 
iiiM  iii  cruce  Domiiii  nos(ri  Jesu  Cbiisii !  i  (Galal, 
Ti.)  De  boc  funicnlo  flagcllum  incuiiiicris  facicn- 
duoi,  quo  ejiciatur  de  lemplo  (MiUih,  xxi^  pcctoris 
lui  saPGularium  strepilus,  el  lurha  volnplaluni, 
|ier  quod  deliciarum  prurigo  diO^ugial,  niolliiics  coii- 
leninatur,  varietas  ferculoruin  despiciatur,  geiuiiu-' 
runi  fulgor  et  operosa  vasa  conculcenlur,  faslus 
ilecidat  generis  etpolcstatis;  rcges  palatio,  ciliciuin 
linoy  favori  conteniptus,  obsequiis  iiijurix  praefe- 
raiiiur.  Talibus  obleclatus  studiis  erit  tilii  frucius 
laboris  Deus,  in  quo  ouinia  boiia  consequeris,  qui 
pascet  et  satiabit  te  iu  aeierna  gloria  sua. 
CAPUT  CXX. 
De  veriiate- 
niximus  supra  de  facie  naiiira*,  de  facic  eliam 
gratiae,  aU  quain  periinet  Vcritas,  qiiain  nec3sse 
csl  babere  eum,  qui  Clirislum  auctorcui  veritatis 
iinilari  voluerit.  llaec  commeiulatur  iii  Cliristo  ca- 
piie»  qui  de  se  ait :  c  Ego  sum  via,  veritus  et  vita 
{Joan.  xiv).  >  Via  in  excniplo,  veriias  in  proiuisso, 
Tita  in  praeniio ;  vel  via  couversationis  sancta;,  veri- 
tas  coelestis  et  spiritualis  doctriiiae,  vita  beaiitudi- 


cap.  XXV  :  c  Tres  specics  odivit  aiiima  mea :  paii- 
perein  supcrbum,  divitcm  nTendacem,  el  scnem  fa- 
tnum  et  inscnsatum.  Beatiis  qui  invenit  aiiiicum 
siiuin  vcrum.i  Itein  in  eodemcap.  xli  :  t  Enibcsciiii 
a  patrc  el  malre  dc  furnicatioiie  ;  et  a  prnesidcnu*, 
et  a  poieiiie  dc  mcndacio  ;  a  principe  et  a  judice  do 
dcJicio,  >  ttc.  Maxiine  eiiiiu  dedecet  poicnlcin  nieii- 
daciuin.  Iii  eodein,  cap.  xiii  :  c  Oiunis  bomo  diligit 
similem  sil)i,siciitoinne  aniinal  simile  sibi ;  i  men- 
dax  niciidacem«vcrax  veracem.  liem  cap.  xv :  c  lio- 
niiucs  autcm  stulii  cl  mcndaces  non  apprebendent 
sapieulianiy  nec  erunt  nicmores  illius;  viri  autcni 
vcraccs  invenientur  in  illa,  et  siicccssum  babcbuni 
,  iisqiie  ad  inspectionem  Dei.  >  Itcm  Parabolarum 
'  cap.  xvi  :  c  Favus  mellis  verba  composila ;  >  ve- 
ritas  autein  angulos  non  quaeril;  simplicia  decent 
boniLaiein.  Item,  cap.  xxix :  c  Princeps  qui  libenter 
aiidit  vcrba  mendacii,  oinncs  mtiiislros  bal)et  iiii- 
pios  >  et  mendares;  quia  qualis  rector  civitatis,  la- 
lisct  niinisier.  Itein :  Post  juramentum  maxiine,  ma- 
jor  est  veiilas  quani  religio.  Iiem  juxta  verbuni 
sapieiiiis  :  Mendaciuin  sicut  gula  vitiuin  est  vlsco- 
suiii  ct  baerens.  Caeteris  euiin  viliis  sxpe  niaiurior 
actas  finein  imponil,  mcudacio  vero  nequaquaiii,  si- 
cut  ncc  gulu!.  Quoiidie  euiin  conieiiiiiius^,  quotidie 
loquimur,  ct  ila  Tacilius  quis  in  hacc  viiia  labitur  et 
diflicilius  ea  dediscit 
Est  autein  duplex  verilas,   dicti  scilicet,  qu.ne  est 


iiis  aeternae.  De  eo  eiiam  diciiur  :  Quia  c  Yeriiasde  o  in  compositione  pracdicati  ad  subjeciuiii,  ut  sic  iii 

lcrra  orta  est,  et  justitia  de  coelo  prospexit  (rsa/. 

Lxxxiv).  >  Et :   c  Mlsericordia   ct  vcritas  obviavo- 

ront  sibi  (ibid.),  Propier  veriiaicm  pra;cedcntein  et 

naosuetudinem    et  jusiiiiam   (Psal.  xliv).  I^rinci- 

piuni  verbonim  tiiorumveritas,!  eic.  (Psal.  cxviii}. 

«  Serino  tuus  veritas  est  (Joan,  xvii).i  Vcrax  csi  Pa- 

lcr,  Tcrax  est  Filius,  verax  cst  Spirilus  sanctus. 

<  Omnia  mandata  tua  vcritas  (Psal,  cxviii) ;  i  et : 

«  Veritas  tua  in  circuitu  luo  (Psal,  lxxxviii).  >  Qni 

uulefn  mendax  est,  filius  est  diaboli  auctoris  inon- 

dacii;  sed,  o  Cbriste,c  perdes  omncs  ^ui  loquuulur 

nieiid:icium  (Psal,  v).  >  Ilieronymus  ( in  comment. 

ejusdem  ptal,)  :  Novam  rem  audio  ,  scilicei  quod 

IHiiniiiu^onniapcrlet^  omiies  qui  loquuulur mcnda- 


re  sicut  dicitur,  et  bacc  est  philosopbi  (Apjst.  lib. 
De  interpretat,,  c.  5):  Et  est  vcrilas  diceniis,  qn;e 
est  in  proposito  dicentis,  sive  falsuiii  dixerit,  sivc 
verum.  Sapicns  enim  pro  utilioribus  mulat  saepe 
coiisiliuin,  ut  Apostolus  :  et  baxcst  ibculogi.  Secuii- 
duin  hanc  dicitur:  Verba  saccrdoiis,  aut  vera  sunC 
:uit  sacrilcga;  vcra,  veracitatu  potiiisqiia.n  verltato 
qiiae  est  praedicati  ad  subjectum.  S;epc  anlein  all- 
quis  est  verus,  et  non  vcrax,  ct  ideo  lUciidax.  Si 
utrumque  potest  essc,  bcne  ;  si  non ,  seinpcr  esto 
verax.  Item  II  ad  Corinibios  cap.  i :  c  Cuin  voluis- 
sem  >  vcnire  ad  vos  et  non  veni,  cfuunquid  fevi- 
tatc  usus  sum?  >  Ab^it!  Sapientis  enim  csl  uiu- 
laro  consilium,  ctiamquod  ratioiiabiliter  proposuii, 


%U  PETRI  CANTORIS  519 

pro  luiliori  ci  lioncsiiori.  Noii  esl  in   me  c  est«  et  A  coniedet  praedam,  et  vesperi  diTidel  spolia.  >  l^iver* 

808  ministros  in  Eccle8ia,  in  diversis  gradibusei 


non,  >  qiiia  c  rhlelis  est  Deus, »  cujus  ego  imiiator 
{l  Cor,  xi),  c  etnon  est  in  illo,  est  et  non!;  qui  et 
slgnavit  nos  i  verilate,  quasi  hoc  characlere  suo 
nos  dislinguens  ab  aliis.  Ilcm  philosophus :  Veri- 
tas  libenim  distinguit,  et  drsccruit  a  servo.  Servo- 
rumcnim  menliri  est,  non  filioruro.  Sed  nonneoin- 
nis  hnmo  meudax  est  ?  ilatamen  a  menda.  Quia  c  si 
(lixerimus  quod  280  pcccaium  non  habemos,  iios 
ipsos  seducimus,  et  verilasin  riobisnon  cst  (/  Joan, 
i),  >  Oinnis  eiiam  homo  in  se  inendax  csi,  sed  in 
Deo  verax. 

Est  autem  iriplex  veritas  consideraia  circa  rem 
incomplexam.  Est  enim  veritas    iucominutabililas 


ofGciis  instituendo.  Ilem  (PtaL  lxvii)  :  c  Rex  vir- 
tutum,  dilectii  dilecti  et  speciei  domos  dividere 
spolia.  I  Itcm  Numeri,  cap.  xxiu :  c  Ecce  populus  > 
hic  <  ut  leaena,  quasi  leo  erigetar.  Non  accobabit, 
donec  >  catulus  leonis  c  devoret  praedam,  et 
occisornm  sanguinem  bibat,  >  incorporando  eos 
Chrtsto  et  Ecclesias  citro  Petre,  cui  dictumesl: 
c  Macta  in  mandatis  et  manduca  (AcU  x)  :  >  jnan- 
data  trajiciendo  in  corpus  Ecclesise.  Occide  281 
et  viviOca,  vel  donec  sanguinem  occisernni  bt- 
bat,  Id  est  poccaia  interrectorum  a  diabolo  de- 
fitruat.  Qiiod  enim  bibitur,  consumitur,  et  a  statu 


divinae  e.^sentixs  <  apud  quam  nonest  (ransniuialio,      guo  priore  recedit.  In  hoc  etiam  verbo,  nota  quaRyi 
...  _r.    ....  ...     ...  /r        X  ^j^j^^^  ^^^^  ^.^.^  g^  avidilas  deprxdandr  dtaboliim  el 

eripiendi  te,  et  proxiniura  a  faucibu»  cjus,  maxirae 
si  prxlatus  es ,  si  litteratns  et  instruclus.  Sed  el 
quilibet  hanc  sitim  habere  debet.  In  hoc  auiero  do- 
mine,  c  leapna,  *  feminiDi  generis,  noU  materDUoi 
affecium;  in  hoc  nomlne,  c  leo, »  verbera  pairis. 
Catulus  leonis  ex  rugitu  pairis  exeitatur.  Sed  ci  Do- 
ininus  modo  prosperis  nos  dempleet,  modo  adver- 
sis,  et  rugitu,  ct  toniiruo  comminationum  gehennae' 
nosdeterret,  etexcitatatorpore,  cujusslngula  verba 
sunt  snper  siiigula  tonitrua. 

Item  Isaias,  cap.  ix  :  c  Quia  oronis  violenta  pra^- 
daiio  cuin  tuinullu,  et  vestimenturo  misium  sangul- 
ne,  erit  iii  combuslionem ,  et  cibus  ignis.  i  Sancta 


iieque  vicissiiudinis  obuinhralio  (Jac,  i);  »  et  est 
^eriias  vcl  naiartne,  iln  qiiod  non  gratia>,  ot  piidici- 
lia,  et  iiujtisniodi  virtu^les. 

Virius  philosophi,  vera  est  in  veritate  naiurae, 
iion  graiix.  Sacramenta  eiiam  haereiicoruro  collata 
in  forma  Ecdesiae  vcra  snnt  sacrameniali  veriiate, 
non  effecttva ;  sed  sacrilegiim,  ab  effeciu,  panem 
oomedunt,  et  hnjiisinodi.  Est  el  vcritas  gratise  coii- 
dita  charilaies.  Et  Iixc  diiplex  veritas,  si  potest,  ad 
).riinam  semper  referri  dcbet.  Cum  igilur  veritas 
liolissiinum  siguumsilChristianae  religionis,  summo- 
pere  cavendum  est  et  attendendum,  ne  vel  in  no- 
his.  vcl  iii  iiliis  exsliiiguatur.  c  Spiritum  nolite  ex- 
biingucre  (/  Thas.  v). »  QuiaetiamSocratico  decreto 


noii  miuus  peocaliini   est  tacere  veritateni,  quanr  c  aiitem  violcntia  lilia  est  fortitudinis,  unde  et  aplius 


loqui  falsilalcin,  sedsaepeniajus  pro  loco  et  lempore, 
ut  tii  correptione  proxiini,  in  lestimonio  fercndo; 
qiiod  iion  advertunt  advocati  prohibentes  clienles 
suos  in  iiarralione  sua  simplicem  ei  nudam  ve* 
riiaiem  pronuniiare^  eam  in  parle  sublicere  do- 
ccntes,  parlcm  colorantes.  Itcm,  III  Epist.  ioan.; 
itein,  priina,   cap.   iii;   iiem  EcCli.,  rap.  xxiv  ei 

XXVII. 

CAPUT  CXXI. 

De  sancta  et  bona  violentia. 

Yeritali  adjungcndaestsancta  violentia,  qua  nos, 
etproxlmos,  sicut  verilatem  loquendo,  a  faucibus 
iniqui  boslis  eripimus,  mundum  el  carnem ,  in 
eo  qui  vicit  mundiim  (Joan.  xvi),  vincimus.  Hanc  D 
nt  valde  necessariam  oinni  fideli,  tuin  propler  se, 
tum  propler  proximum  coininendans  nouiinus 
iii  Evangelio,  ait :  c  liegnum  coeloruro  vim  pati- 
tur,  et  violenli  rapiuut  illiid  (Matth.  xi).  »  lliero- 
nymus  (In  idem  caput  secundum  sensuin  et  toia 
ep.  2i,  falso  ei  ascripta  )  :  Qux  major  violontia, 
f|uain  quod  caro  vult  esse  quod  spiritus;  liomo 
Deus,  et  caro  fragilis  in  loco,  a  qiio  decidit  an- 
gelica  naiura  et  coelestis?  Idem  :  Esto  igilur 
pneJo  rogiii  coelorum  ,  non  pauperum  anima- 
rum ,  non  pecuniaruiu  et  muscarum.  Iicin  Do- 
ininus  :  c  Cum  foriis  armatus  custodit  atriuin 
snuni  iu  pacesunt  ea  qune  possidcl  (Luc.xi).  t  licin 
licnesis,  cap.  xlix  :  i  Benjainin  lupiis  rapnx  ni:  nc 


ci  haberet  snbjungi,  ut  qua  vincimus  mundum,  sci* 
licet  occupationes  sa^culi,  prospera  et  adversa;  dia- 
bolum  eiiam,  scilicet  c  spirilualcs  nequiiias  (EpheM^ 
vi),  »  invidiam,  elc,  carnem  quoque,  scilicel  illece- 
bras  caniis,  <  ciucifigenles  eam  cum  vitiis  cl  coii- 
cupisceniiis  suis  (Calat,  v).  Et  stiginata  Domiiii  Jesii 
portaiiies  in  corporibus  nostris  (Galai.  vi),  »  vio- 
lontiaanviolentix  opponentes.  UndeinPsal.  cxxxvi: 
I  Filia  Babylonis  inisera,  »  sed  c  beatus  >  poenitens*. 
<  qui  reiribuet  libi  relribulionem ,  »  el  vicissitudi- 
nem,  <  tuam,  quam  retribuisti  iiobis!  »  contrarw 
conlrariis  curans,.risuin  fletu,  gulam  ahstinentia,  ei 
sicdeinceps  reiribuens  carni  dura  contra  suavia, 
qux  appetil. 

<  Reatus  enim  qui  (enebil  et  allidcl,  »  nesilve* 
scantelgrandescani,<parvulossuos, » primariosmo- 
tiisc  adpetram»Chiistiim(/Cor.  x);  nevulpespar- 
vae  demoliantur  viiieam  Domini  Sabaotb  (Cant.  ii). 
Etconfringes  capita  draconis  in  aquis  (Piai.  lxxiii), 
ct  conteres  caput  serpeiitis  insidiantis  calcaneo  tiio 
(Gen,  iii),  ut  sit  <  castigatio  tua  iii  matutinis 
(Psal.  Lxxii),  »  qnia  : 

Sero  medicina  paratur 

Duni  mala  per  hnffaB  invaluere  morai. 

iOviD.,  I.  I.  de  remedio  amoris.) 

(Greg.  I.  II  Dial.  c.  %)  llac  sancla  violcnlia  iisui» 
cst  beaius  Benediclus  projiciens  se  in  urtlcas ,  ul 
(lolorcm  dolorc  compesccrel  ei  supcrarct.  Hac  iisug 


513 


VEUBLII  ABmieVIATDM. 


311 


esl  niarlyr  ille  qui  sioi  abscidit  lingiiain,  ul  sangui-  A  non  utroqiie  pedc,  i  ut  virgines  seqiumlnr  Agnuni 


Milenlam  projicerel  in  os  merelrit  is,  el.  sic  libidi 
nem  vincerel.  De  liac  muha  alia   poteris  colligcrc 
sanclonim  exein|ila. 

-  (HiBi.  in  Vita  Pauli  eremitce,)  llgec  etiam  snncta 
▼iolenlia  ext^nditur  usqne  ad  ipsum  Denm,  nt  ciim 
eo  bomo,  sodpie,  audeat  congredi.  Unde  et  J.icob 
lactaiiieir cnm  angelo  iniisse  memoratur ,  sed  Jacob 
▼lcii,  unde  et  hoc  nomen  i  Israel  i  ei  datum  cst 
(Geii.  xxxii).  Etangelus  succubuit,  quasi  ne  tiineas 
Etao  fratrem  tuum«qui  Deum  vincis  iii  certamine« 
Nos  aotem  in  bil  qua  de  Deo  mente  comprehcndi- 
nios»  quodam  modo.- snpcramus;  in  bis  vcro  qiine 
comprehendere  nonpossumus,  indnbilanler  snbjace- 


(Apoc.  XIV) :  I  qnia  non  illa  cxcellenlisslina  inlegri- 

tale  corporis,   qiiamMi:«bcnt  virglnes,  elsi   inie- 

gritate  rnenlis.  Esi  cl  cl.iudicalio  virluiis  et  graii  c, 

qua  i  claudicavit  Jikcoh  (Gen,  xxxii),  »  cl  illi  qii 

lemporalibus  uiiinlur  soliiin  pro  natura,  et  a  rrH- 

quis  se  suspendunt  pro  (*oron:i. 

CAPUT  CXXII. 

De  obedieutia, 

Miilliplcx  rst  (  facics  euntis  in  Jertisalem  ( Lar. 

ix),  »  et  una,  sicut  ct  una  conslat  Ccclesia  ex  per- 

sonis  multarum  facicrum,  mutiiplex  iii  pbiralitale 

effectnnm  el  operum  virtutum,  una  aiiiem  in  radice 

earum.  Habita  enim  una,  babentur  ct  omncs.  Non 


lItergoverbisB.Gregoriiutar(lib.  n  fn  E^fc/i.,  |v  eniin  in  clfhara  spiriiuali,  sicut  nec  in  matcriali 


bom.  14)  :  Jacob  Inctatur ,  et  vincitiir  angeliis , 
quando  inlellectn  intimo  apprebenditur  Deus;  lu- 
ctatur  et  succunibit,  quia  lumen  incircumscri- 
ptam,  dum  coniprebendere  nititur ,  deficit.  £t 
S89  notaodum  quod  Jacob  ^licet  in  lucu  supc- 
ranie,  lamen  nervuin  fenioris  o]us  angclus  tangit  cl 
arescit,  qnia,  duin  meiis  in  contemplaiioiie  divinas 
apprehendit  delicias  ex  earum  dcsiderio  carnis  af- 
feclas  eroarcescit.  Giislaloenim  spiriiu,  omnisca/o 
desipit ;  arefaclo  auieni  uno  nervo ,  pes  iinns  inco- 
lumismnnet,  alter  languet,  quia  mortilicaia  in  no* 
bis  carnis  concnplscentia  convalescit  pes  dexier, 
qiio  ad  Deum  dirigiinur,  infimaiur  sinisier,  qiio  a 
Deo  declinamus.  In  quo  eiiain  notandum  puio  qiiod 


nna  cborda  concorditcr  sine  aliis  rcsoiiat.  Iiiier  lias 
facies  cxccllcns  est  obedicntia,  siiic  qua  noii  itur  in 
Jerusalem.  Est  autcin  obedicntla  justnc  rei  obteinpc- 
ratio,  283  ^^l<>^^d'i6"^i^  <^s^  ^"i*"*  deliberanlis, 
boneste,  jiistx  jussionis  eflTeclus,  vel  exsecutio  jus- 
sionis  f  Dei  »  persacram  Scripturam  :  c  boininis,i 
per  pnelalionein  et  dignilateni,  c  iinpositi  super 
rapita  noslra  (Psal.  lxy).  i  lliijns  virtmis  excmpluiii 
et  imitalioncin  babenuis  in  Cbristo  capiie,  de  cn- 
jtis  obedienlia  Aposloliis  scribens  I  ad  Coriiitbios, 
cnp.  XV,  ait :  i  Sicut  porlavimus  imaginem  lerreni» 
bominis,  Ad:c,  c  porlomiiscl  imaginem,  elsiiginaia 
c  coclestis  I  pcr  obciliciiliam.  De  qua  ad  IMiilip- 
peiises,  cap.  ii,  ait   idciii  Apostobis  :  c  lloc  scntiie 


percossusinfemoreJacobsano  pedi  firmiui  innititur,  q  \u  vubis,  quod  el  iii  Christo  Jesu,  qui  cuin  in  fornia 


iolirmut  aulem  nec  lotus  adbairel  torrae,  nec  a  lcrra 
lolus  elevatur,  quia  Jacob  eo  paruin  siisteniatur, 
quia  parum  a  terra  langitur,  el  parum  suspenditur. 
Langnescente  enini  iii  nobis  rerurn  diloctione ,  vel 
delectatione  saeculariuui,  parti  earuin  innitiinur  pro 
natura »  suspenitiinur  a  reliquis  pro  coroiia.  In  illa 
neceisilatis  est  qiiod  appciimus,  in  bis  consilii  quod 
vilamus.  c  Vanitati  eniin  crcatura  siibjecta  est  n(Mi 
vcdeiis»  feed  prop:ercuin,  qui  subjccit  caiii  in  spo 
(Rom.  viii).  >  Et :  c  Oinnis  qui  in  agone  conteiidi(,ab 
omnilNis  se  abstinet  (//  Cor.  ix).  »  In  fuiuro  aulein 
eisjccatis  iiostne  mortalitatis  iliecebris,  totus  bonio 
crecioa»  divinoamori  incumbet  et  adbusrebit ,  sed 
uuUaSt  nisi  qui  prius  bic  claudicaveril  bona  claudi«- 
catioiie,ibi  sic  erigetur. 

Eil  oolem  triplex  claudicatio  mortalls  culpae.  Sic 
claodleat  qui  recipit  ununi  leslainentuiii  sine  rt-liquo, 
ut  Ebionitas  novuni  sine  veteri ,  vcl  qui  Deiim  colit 
pro  lemporalibus  et  aeternis.  Unde  :  c  Qiiousqiie 
cbodicatis  in  duas  partes?  Si  Deuscsi  Baal,  adoreiis 
eiim,  »  etc.  (///  Reg,  xviii.)  Non  potcsiis  diiobus 
dominis  scrvire  (Luc.  xti).  Non  poteslis  iiitrareter- 
rain  duabus  viis  (EccU.  ii).  Palliuin  breve  cst,  uirum- 
qiie  operire  non  poteel  (/<a.  xxviii).  Propter  bii- 
jusiiiodi  ciattdicationeni  vitandain ,  ait  Aposlolus : 
<  Erigile  geniia  dissoluta  et  inanus  vestras  reinissasi 
al  Deuiu,  c  ne  quis  claudicans  crret,  inagis  aulcin 
^aiiGlur  (llf^r.  xii).  i  Est  et  cliuJicatlo  infirniila- 
tis  buiiian:c  et  licita.  llac  claudicani  conjiigaii,qut 


Dei  essct,  iion  rapinam  arbitratus  est  esse  se  xqua- 
leiii  Doo,  scd  scnuHipsiini  exiiianlvit  formam  servi 
arcipiensy  in  siinilitiidineni  boininum  fuctus,  et  ba- 
bitu  invciitus  ut  liomo.  i  Nota  buinililaiein,  qu:c 
est  matcrobedicntie  ipsain  coiicipiens  et  gciicrans. 
Unduseqnilur  :  cHitniiliavit  seinelipsum  ractus  obc- 
diensusqiie  ad  mortein,  mortctn  autem  crucis.i  Nota 
patieniiain,  qu;e  nulrix  est  obedientix  ipsain  fovens, 
bajulans  et  supportans.  Et  cum  conveiiienlius  dici 
videreiur  :  c  Idsenlite  in  vobis  quod  et  in  Clirislo 
Jesu,  I  non  tantum  relalive  sed  demonstraiive  boc 
dixil  ut  esset  demonstratio  ad  ocutum,  quia  Cbristus 
c  intcr  bomines  visus  est,  ct  cuin  biMiiinibus  con- 
vcrsatus  est  (Baruch  iii),  >  ct  cliain  ad  iiilcllectnin 
^  propter  rci  absentiam. 

Item  :  Cuni  inulia  sinl,  quae  possumus  c  senlire 
in  Cbristo  Jesu,  i  sicut  in  eo,  c  in  quo  sunt  omnt^s 
ibcsauri  sapicnlise  et  scieiitiae  abscondili  (Coloss. 
ii)f  >  singulariter  timcn  ait,  <  boc  i  non  c  li«c,  > 
sringularitaiem  banc  referens  ad  modicilatem  no-* 
slram.  Qiiasi  dicerct  :  Si  non  poleslis  haberc  tan- 
tain  bumililatem,  obedientiam,  patientiam,  quan- 
lam  Cbristus  babuit ,  saliem  c  Iloc  sentite  in 
vobis  I  ,quod  et  illo,  scilicet,  ut  boc  inodicuiii 
buniiIitatis,obedientiaeet  patienti»  babcatis,  sicque 
illuin  tiincatis,  illiqucobcdialis.  Unde  !LCcIesiasticus 
(cap.  VII)  :  c  Qiii  Dcumiimcl,  nibil  negligit.i  nibil 
contcmnit,  sed  Deoinonmibus  obedil.  Itcin,  ISleg., 
cap.  XV  ;  Sainucl  ad  Saulcm  :  <  Nunquid  vull  Dj- 


51!;  PETRI  CANTORIS  316 

iniiius  holocaitsla  el  vii  liinas,  el  noii  poiiiis,  ui  obe-  A  clii  el  convcrsi  .'magls  suls  afibalibus,  pi^epter  tna- 
cliainr  voci   Domini'?  Melior  est,  inqnil,  obedienlia 


quam  vicllmap,  el  auscullare  magis  qirain  offerre 
adipem  arieium.  Qiioniain  quasi  peccauim  ariolandi 
esl  repugnans  cl  quasi  scelus  idololalriae  nolle  ac- 
qiiiescere.  i  Esi  aiiiein  iripiex  obedieniia,  nccessa- 
ria,  abundans  et  perniciosa.  Necessaria,  in  his  qux 
ad  saluiero  ,  ut  in  prsceptione  divinorum  man- 
daiorum,  el  in  injunclione  podniienti»  salularis. 
tinim  aulem  in  praecepiione  aiicujus  ad  uiilitaiem 
publi&im  spectaniis,  pula  ilineris  arripiendi  Ro- 
roam  pro  Ecclesia,  siiscipiendi  ordinis,  el  bujusmodi 
leneamur  obedire  majori,  cum  dical  Gregorius  (in 
Panorali  pari.  i,  c.  6  el  7)  :  Pollens  virlulibus, 
noiiiiisi  coacius  promoveaiur  yel  ordinelur;  non 
potlciis,  ncc  conciiis.  El  David  :  c  Volunlarie  sacrt- 
ficabo  libi  {Pial.  lih).  i  Ei  sponsa  in  Caniicis  : 
c  Lavi  pedes  meos,  quomodo  inquinabo  eos?i  (Cant. 
V.)  Nec  aflQrmo  iioc  nego.  Verumtamen  si  in  hu- 
justnodi  comigorii  libi  aliquid  praecipi,  salage,  el 
elabora  liberaii  :ib  obuoxieiale  praecepii  implentli, 
ne  scrupulus  tibi  gcncrelur  in  conscienlia.  Abun- 
dans  esl,  cum  obediuius  in  his  qiia!  tion  ieiielur 
major  praeclperc.  Raro  aulein  aliquid  praecipere 
debcmns,  ne  Iransgrcssores  mullos  conslituanius. 
Uiruui  autem  iu  lemporalibus  284  dandis  lenea- 
miir  obedire  majori,  qti.'eslio  est,  cum  dicat  Dom:- 
iius:  c  Quae  dicuni,  >  perlincniia  ad  caihedram, 
«  raciie  {MaHh,  xxiii).  i  Tulius  tanien  esl  In  his 
obedire,  sicut  et  ecclesia^iicum  beneAcium  relin- 
quere,  quam  ciiin  scriipiilo  conscieniiae  possldcre. 
Maxime  ad  boc  qiiod  S.  Hugo  abbas  Cluniaeensis  a 
coiisiruciione  monasierii  imperrecil  in  Uispaniis, 
recessil  proptor  obedienliam  exhibiiam  frairibus 
cum  revocanlibus.  Propier  qiiam  semper  habiiam 
anfe  oculos,  plurima  liona  inlermisit,  omnibus  pr»- 
forens  boiium  obedieniio*.  Idem  fecii  el  monoculus 
ille  abbas  Clarevalleiisis  [a/.  Clsierciensis],  el  alii 
plures  sancii  servanles  obcdienliam,  ellam  in  his 
qu;B  vicinahanlur  peccaio.  Perniciosa  consislit,  et 
in  manifesle  inalis,  eiobvianlibus  praeeeplis  divinis 
▼el  in  his  quae  non  siinl  niala,  ex  his  lamen  de  faciti 
sequiiur  ruina.  Unde  nec  in  bis  obediendum,  qiiem- 
admodum  ncc  ea,  quae  faciunt  ad  Tcrilaiem,  eatn 
{uvando  et  fovcndo,  licel  non  sint  vcrilas,  relin- 
quenda  sunl  pro  scandalo,  sicul  nec  pbna  veriias  : 
c  Qui  eniiti  ininima  speniit  oauUitiiu  decidel  (£c- 
c/i.  xix).  I 

Sed  quaeriiur  si  in  pr;eccpt!onc  iniplendorum 
consiliorum  teneamur  obedire  majori  ?  Non.  Ncc 
ipse  hoc  potest  pneciperc  alicui  (iiisi  obligalo  voto 
vel  sacramenlo)  hocimplcre  ;  in  quo  casu  tenetur 
prxcipere  ei,  nl  voium  impteat.  Item  quaerilur,  si 
iniiiisterium  ineiiin,  ego  episcopns,  decanus  el  hti- 
jusmodi,  teneor  cxhilicre  (iomino  pap-e  pnRcipienli, 
ut  indigntis  aliqnis  onlinciur  a  ine,  prafbendelur, 
et  hiijusmodi  ?  Itein  :  Ulrum  clerici  lcneantur  esse 
inagis  obnoxij  et  obcdienics  suis  pnclalis,  an  con- 
Ncrsi,  et  monachi  sui:>  abbalibus?  Dico  quod  inona- 


jorem  eorum  perfectionem,  quae  roagis  e«>s  obligai 
oliedienliae,  et  in  pluribus,  quam  nos  obedientiae 
pnelalorum.  Ilem  :  Gregorius  respondel  Horo/iiMi 
lib.  XXXV,  cap.  10  :  Scienduin  nuttquam  p«»r  obe»' 
dieniiam  lieri  malum,  aliquaiido  autem  dcliet  per 
obedieniiam  bonum,  quod  agiiur  ,  iniermiiii.  liem« 
Dent.,  cap.  xiii ;  item  ,  Ecclesiastae,  cap.  iv  :  c  Cii* 
stodi  pedem  luum  ingredicns  domuui  Dei,  el  ap- 
propiuqua  ul  audias.  Mulio  enim  melior  esl  obe-. 
dienlia,  quani  slullorum  viciiinae,  qui  nesciunl  quid 
f;iciunt  mali.  i  liem  Beda  super  Ecclesiasieui,  cap. 
IX  :  c  Quodcunqiie  boni  potest  manus  iua  facere« 
insianler  operare.  i  Obedientia  eniin  est  sine  niora. 
Iie.m,  Aci.,  c.  IX  :  f  Eccc  ego,  Doroine.i  Obedieniia 
B  inoraiu  ncscii.  hem  B.  Petrus  i  Epist,  cap.  u 

CAPUT  CXXIH. 
De  magnammilate, 
Ad  hanc  faciem  periiiiet  eiiam  magnanlmiias, 
qunc  est  in  resislendo  adversariis  Ecclesiae  forlitudo 
in  tolerando  paiienter  diversa.  Ilaec  maxime  pr»- 
latoriim  est,  qui  magnaniini  dicunl :  «  Nou  possu* 
miis  non  eloqui,  qux  audivimus  285^^*^*"'"* 
(Act.  iv>.i  De  his  igiiur  :  c  Spiriitialis  horooomnia 
dljudicat,  ei  a  nemine  judicalur  (/  Cor.  ii) ;  i  quia 
«  ubi  spiritus  Domini,  ibi  liberlas(//Cor:'iii).  i  llot 
magnidcat  Dciis  iu  conspeclu  regum.  Ilis  ilicilur  a 
Doiniiio  in  Josue  (cap.  i) :  t  Conforlare,  et  cslo  ro- 
bustus  valde,  iit  ciisiodias  ei  facias  omneni  legem, 
qunm  prxcepii  lihi  Mofses  serviis  meus  ;  nec  decli-  ' 
aes  ab  ea  ad  dextram  vci  ad  sinisiram.  *  Nolablliicr 
eiiam  noiandinn,  qtiod  cum  diciiur  ei  « conforlare, » 
eic,  iit  magnauimiiaiem  habeat  in  animo,  in  veibo. 
in  opere.  Hanc  commcndans  pbilosophuSv  ail  {apud 
Sen.  lib.  De  iv  virtutibutf  c.  2) :  Cogita  nihil  esse  lau- 
dabile  praeler  animum,  cui  magno  nihil  est  ma- 
gnum.  Iiem  llteronyinus  stipcrEzechieie  ro(tom.  V) : 
Magna  fides,  grandis  propheiaruin  audacia,  qtiia 
magnus  esl  Daiiiel,  qiii  ad  presbyienim,  jungeiitem 
adulterio  homicidium,  ausus  est  dicere  :  «  Seiiieu 
Chanaan  ct  non  Juda,  i^um  adhuc  pucressel  (cap. 
xiji).  Et  Isaias  qiii  clatnal  (cap.  i)  :  «  Aiidite  ver- 
buni  Domini,  principes  Sodoniorum,  percipiteauribus 
lcgem  Dei  nostri,popu)usGomorrliae.  i  Magntis  qur- 
0  que  Ezecliiel  qui  loiam  urbem'Jerusalcm  ignoblllt.)iis 
arguit,  dicens  (cap.  xvi) :  «  Radix  lua,  ei  generalio 
lua  de4erra  Cbanaan  :  palcr  luus  Amorrhaeus  cl 
mater  lua  Cetlia^a.  i  Quam  eiiani  meretrici  et  adul- 
lerae  comparal.  Hanceibm  grammalici  quidain  inler- 
prclaii  suiit  in  B.  Thoma  (id/.  Cantuariensi)  fulsse 
lempesialem.  Hpnc  auiem  viHttlcm  circumstanl  ei 
perimunt  piisillanimilas  ct  trmpesias.  A  quibiis  libe- 
rari  orans  Proplieta,  ait  :  <  Lil>era  me  a  posiHani- 
mitaie  spiritus  et  lempeslaie  (Paa/.Liy).iPusiilani- 
milas  iiicrccnarionim  est,  qui  siinl  «  canes  muti» 
non  valcntos  latrare  {Im.  i.vi),  i  qui  se  non  opponiint 
nitirtiiii  pro  doino  Dciy  qiii  iion  stant  ex  adverso  in 
dieprulii  (Execk.xni);  sicut  fllli  Ephrem  iniendc..- 
tes  et  ntiitcntcs  arcuin,  scd  convcrsi  suui  in  dic  bclli 


srr  vEr.BtiM  abbkeviatum.  51» 

Pmi  tsinr),  qiria  nott  qfiaRniiii  ntsi  Inc  el  laiiaiii  A  projecil   aiiiiiiiiin  projectus  ;  qiii  qiiolics  cccidil, 

conliiinacior  resiirrcxil,  ciiiii  ma(;nn  spe  (tesccndil 


JiProv.  xsxi),  qnx  noluiil  aniillcre;  c  qiioriim  iion 
innt  OTCS  propriae,  el  idco  fuginul  videiiics  liipmn 
▼enienteip,  »  cic.  (Joan,  x.)  Pusillaniniitas  ergo 
eonsisUl  in  non  resisteudOt  in  iiou  argneiido  cum 
nece^  est.  Tempeslas  vero  ratiioriim  est,  qtiu;  el 
impeliiositas  animi  dici  polest,  el  coiisisiii  iii  rc- 
darsnendo,  nnlla  observala  rirc'iiusl:>ntia  lcinporis, 
personae,  qiialitalis  dicendoruin  el  liiijusinodi.  Ma- 
gnaniiniliis  maier  esl  foptiludiui»,  qn»  paiiciiiix, 
qoae  nalrix  esl  et  probatio  oranium  viriuiiim.  Il:ec, 
ailestanle  B.  Hlerouynio  (in  fiue  epilapliii  Paiila*. 
malris  ail  Eiislochlum  loiam  liisl.  Atlianasius  de- 
scribit),  pe|>erit  rosas  niarlyrum ,  el  vicioriosas 
coronas    conressorum.    Ilac   sancli    rcsislere   li:e- 


ad  puguain.  Mtilluin  euiiu  adjicil  sibi  virtiis  probaUy 

duraquo  cx(>erta  ct  injnriis  lacessita. 

CAPUT  CXXIV. 

De  oratione, 

liiler  opera  virtuluin  uiaxiiuumest  orarc;  et  po» 

lissiniuni  signuin  <  faclei  euiilis  in  JiTUsalein  (Ltcc. 

ix), »  est  frequeiileni  el  assidutiin  esse  in  oratione; 

vagre  vero  ineiilis  cl  instabilis  iii  ea  noii  posse  diu- 

lius  iiiiinorari.  Ul  aulem  leslalur  Augiislinus  (Au&.« 

in  Ptal.  Lxxxv)  lioc  idem  probans  ex  inliniis  sacras 

Sci  iptnrx  locis,  diio  suui  opera  excellentissima  et 

specialia  viri  religiose  vivciilis  el  maxiuie  in  claiH 

siro  vivenlis,  scilicei  :  orare  et  legere.  Quoruui 


reiicis ,    conlradixere    lyraunis.   Ilac    Alhanasius  B  utrumque  bouum  esl  si  potcsl  fleri ;  si  non,  melins 


in  persfculioiie  li»relieoruin  el  principtini  non 
derecil.  Hac  creinila  egredicns  e  celliila  Alhana* 
tiun  snncinro,  innocenlcni  et  jusinin  publicc  pro- 
clamavit.  Hac  Bonianus  ad  mariyrium  cucurrit 
cbmans  :  Chrislianus  ego  suni.  Uac  Anlonius 
macileulum  longnmque  coilum  exiendit ,  gladio- 
qne  aubmittere  voluil.  Ilac  Urbanus  bis  factus  est 
eoiifessor.  Hac  ille  paidagogus  salrapae  Juliaui  quae- 
reiili  qoid  ageret  pannosus  ejus  Galiloius,  an  sciiicel 
clormiret*  sierterel,  vigilarct,  vel  comcderet,  respon- 
dit  :  Lioculum  parai»  fovcainque  fodil  luo  aposlatse 
Juliaito,  in  qua  sepelialur  in  infcrno.  Ilac  Micolatis 
ires  pueros  inorli  adtlicios  eripuil  eornmque  inno- 
cenliami  probavii.  Hac  Anibrositis  Tbeodosiura 
ab  ecclesia  abjecit,  et  exconimuoicavil,  co  quod 
plnrimos  286  j"^^^>  involverat  ejus  ediclum  cum 
iiiipiiSv  l^hessalonics.  Hac  Pbinees  percussil  coeun- 
les  {Itmm.  \xv)  c  et  cessavii  quassatio  (P<u/.  cv;.  i 
Propter  haiic  ait  Cyprianus  :  Episcopus  si  tiinel, 
actnin  est  deeo.  Uanc  exerciliuin,  labor  ei  perpessio 
adversilatumjuTanliConfovent,  roborant.  IIxc  eniin 
ingeniios  aniinos  et  magnos  faciuul  olium  el  quies, 
pusillos  el  remissos.  Oculus  cniin  degens  sub  ninbra, 
ciio  caligat  sub  sole.  Unde  Dioiiysius  non  esl  veritus 
expeiere  ferilatein  increduljc  genlis,  qtiia  virliilem 
suain  prxterilarum  poenariim  recordaiio  robora- 
bat.  Et  pbilosophus  ail  (Senec.  episl.  i5)  (Ruffin. 
HiMi.  ecd.  lib.  s,  c.  15, 16,  17  ;  Euseb.  lib.  viii. 


el  uiiliiis  esl  orare.  Qui  oral  loquilur  cuin  Deo  de 
salute ;  qui  legit,  Deus  cuin  co  loquitur.  Doininns 
autcm  commeiidans  in  Evangclio  oralionem,  aii : 
c  Hoc  genus  daemonii  non  polestexire,  nisi  iii  ora- 
lione  el  jejunio  (Marc.  ix);i  lioc  est  in  abslinenlia 
a  malo,  et  devotioiie  orationis  quae  nulriiura  esl  ani-* 
ini  in  bono*  Et  licet  dicaltir  esse  oralio,  oiunc  «piis 
bonuni,  secunduin  illiid  non  desitiit  orare,  qni  noii 
cessat  bene  agere ;  liic  lainen  specincaiiir  el  refriii- 
gilur  noineu,  ul  dicalur  oratio  pius  aiiiini  aflfeclus,  vel 
inotus  ad  Deum,qui  ne  pigriletur,  quaiidoque  pro- 
rumpil  in  voccm.  Quani  etiain  coniinendaiis  David 
ait  :c  Pro  eo  ut  ine  diligercnt,  detrahebant  inihi,fgo 
auteni orabain  (P<if/.  cviii);i  quasi  in  oinui  tribnla- 
lione287<"<^A  confugi  ad  orationein.  EtileuiPsal- 
nins  xxxiv :  c  Surgentes  lcstes  iiiiqui,  quse  ignorabam 
interrogabanl  me.Retribuebanimihi  niula  pro  iioiiis, 
sterililatein  auiinx  me.'e*Ego  auieni  cuin  miirt|inoiesii 
esseiit,  induebar  cilicio,  humiliabam  in  jejunio  aiii- 
inam  incain,  cl  oralio  raea  iii  sinu  ineo  convcrtettir. » 
Qua  arnialus  quis,  potens  csl  resistere  omni  tentatio- 
ni  etadversilali.  Ilac  armatus  Martiuus  oiniicm  pe- 
steni  el  oinne  iiociviiin  fiigabat.  Ad  hanc  ut  ad  solita 
arma  e.onfugil,  cuin  doinus,  cum  eiiam  leclus  cjiis 
mollior  et  suavior  solilo  accetidereuir.  Qua  novis- 
siine,  cum  non  palcrelei  cxiiiis,  ad  terrain  gciiibus 
provolulus  igiicm  eistinxil.  Uic  iii  oralionis  opere^ 
adeo  se  K>iuin  exhibuii,  quod  oculis  ac  inaiiibiis 


UiMim  €€cl,t  \c.  12) :  Mulliim  tibi  aiiinii  esse  scio.  q  semper  in  ca^Iuni  iiilentns,  eiiam  inoriens,  spirituni 


Nam  etiaiu  aniequam  instrueres  te  prxceptis  sa- 
lularibus»  et  dura  vinceniibus,  satis  adversus  for- 
tnnsm  piacebas  tibi«  multo  magis  posiqiium  cum 
illa  manum  conseruisli ,  viresqiic  expertus  es 
inaSy  quae  niinquam  dare  cerlara  fiduciain  sui 
poasunt,  nisi  cum  muitae  difficultates  hinc  ei  illinc 
apparuerini,  aliquando  vero  el  propius  accesse- 
rinl.  Sic  verus  ilie  inagnus  aniuius,  el  in  alicDum 
noQ  ▼enlnrus  arbitriuin^probatur.  Ilncc  ejiisobrussa 
eft«  qnafi  iiislruinentum  probatoriuin.  Non  poiest 
athieta  magnos  spiritiis  ad  certainen  aflcrre,  qiii 
nunquam  sugillalus  esl.  Ille  qui  sanguinein  suum 
vidii,  cujns  denlcs  crepuemnl  sub  pugno  ;  illc  qui 
Mit*pl4iilatus  advcrsitriuiii  lolo  tulii  corporo,  nec 


ab  oratione  invicttim  non  relaxabat.  Paulus  primus 
ereinila  (vide  \ilaui  ejiis  quam  S.  Hieronymus  8cri« 
psit)  inortuus  orabal ,  quia  signum  oranlis  ore  ac 
manibus  ad  coelum  ereciis  liabuit,  cuin  iiiveni- 
retur  sanclum  cadaver  ejus  appodiaium,  et  innixum 
arbori  a  sancto  Antonio,  de  quo  ail  :  Palei  quani 
assidue,  quanlumque  oraret  Deum  vivus»  qui  euir 
uon  desiiiil  orare  mortuus. 

CAPUT  CXXV. 

De  effeclu  oralionig. 

Quantiis  auteni  sil  orationis  eirecins,  vide  el  per- 

peiide  in  sccrelioribus  Dci,  qiiae  sola  oratione  nobis 

inanifestantur  ctaperiuntur.  Oratione  enim  facta  in 

cocuaculo.nim  cssct  Pctnis  iii  Joppcn,  viifii  discum 


510 


PETar  CANTORIS 


m 


appeiisum  qualuor  iiiiliis,  i(c  coclo»  plcituiu  rciaili-  A  opens,  prxiiiiUc  Doiniiiicam  Orailoiiefii  el  sigiiiiM' 

libus,  (licuitnquc  esl  ci  :  c  Macla  ei  manduca  (Aci. 

i).  I  OralioneCorndius  (iuclus  est  ad  Pelmm  cum 

apparuil  ci  angelus ,  dicens  :  c  Gorneli ,  einiidiix 

suntoraiioiios  luxs  el  cleeinosynae  tunc  acceplne  sunt 

ante  Deum.  Mitte  et  aceersi  Simonem,  elc.  {ibi(J,)t 

Itein  Ecclcsiasticus  cap.  xxxv  :  c  Oratio  liumilianlis 

se  nubes  penelraljit,    et  donec  appropinqiiet  iinn 

consolabitur,  et  non  discedel,  donec  aspiciat  Aliis- 

simus.  >  Itein  idem  cap.  xviii  :  c  Non  iinpediaris 

orare  semper.  »  Unde  Aposiolus  :  cSine  inlcrmis- 

sione  oraic  (/  Then,  v).>  liein  Lucae  cap.  iii  :c  Jesu 

bapiizato  et  oranie,  apertum  esl  coBtuin  ;  >  oranle 

etiam  Martino.Ccctum  sacrsc  Scriptune  aperlum  est 

Hilario  disputanii  de  Trinilale  et  conrulanti  liaercti- 

cos.item  Lucxcap.ix:c  Assiinipsit  JesusPetrum,  et  B  sem,  eccc  cnim  oral,|>    elc.  Dominiis  etiam  nutti 


criicis  in  Tronle.  Item  Augustiniis  supcr  illuir. 
Acluuui  aposlolorum  cap.  xi :  c  Eram ,  Inquit  ^ 
irus,  in  Joppe  orans.  >  iu  qna  hora  et  opere  IkMi^ 
non  siiierct  ine  falli.  Ergo  nec  aliuia  onoieui  ic^ 
vole.  Oratione  igitur  melius  solvantur  ei  tperiualiir 
dubia,  quain  inquisitione  alia.  Item  cap.  xii :  f  ^ 
trus  servabatur  in  carcere,  oralio  avlem  fiebal  liae 
iiiti  riiiissione  ab  Ecclesia  ad  Deum  pro  eo.  t  PaM 
qiiantus  sit  eflectus  oralionis,  qui  edncil  Pelron  dt 
carcere ;  Danielem  de  lacu  leonuin  {Dan.  n) ,  Cer- 
neliuin  dc  inlidelitate  (/4ci.x),qaaniplnres  domorte 
(Jac.  v).  Ilayc  ccelos  claiidit  et  aperii.  Item  c.  ix  : 
Anaiiia,  surgens  vade  in  vicum  qui  vocatur  Redns, 
et  qu;erc  in  domo  Judae  Paulum  nominc,  TarKn- 


Jacobum,  et  Joannem,  ct  asccndit  in  montem  ut  ora 
rc^t,  etfacta  cst,dum  oraret,  racicsejiis  altera,et  vesii- 
ius  ejusalbus  et  refulgens.^  Idem ,  cap.  xi :  c  Amice, 
coinmoda  milii  tres  paRCs,  quoniam  aniicus  meus 
de  via  ad  me  vcnit,  et  non  liabeo  quod  ponam  anie 
illuin.  Et  ille  deintus  respondens,  dicat :  Noli  mibi 
inolestus  csse,  jam  ostiurn  clausum  est,  et  pueri  niei 
niecum  sunt  in  cubili.  Et  ille,  si  perseveravcrit  pul- 
sans  :  dico  vobis,  et  si  iion  dabit  ilii,  >  tanicn  sta- 
lim  c  sifrsrcns  eo  quod  amicus  ejus  sit ;  propter  im- 
probit^^lem  tamen  ejus  surget,  et  dabit  illi  quoiquot 
babct  necessarios.  Et  ego  dico  vobis,  petite  ct  da- 
bilur  vobis,  288  qnaeritcct  invcnietis,  piilsale  et 
aperieiur  vobis.  Omnis  cnim  qul  petit  accipit,  et 


opcri  ita  frequenter  et  jugiler  inslabat,  sicat  oratio- 
ni,  adeo  ut  sxpe  pernoctaret  in  oraiione  (Lme.  ti). 
Qui  eliaminstanlepassione  c  factusin  agonia«pro» 
lixlns  orabat  {Luc.  xxii).  >  Et  discipulis  ail  :  c  ?ig|. 
late  et  orale,  >  quasi  vigilantcr  orale,  c  ne  inlretis 
in  lentatloncm.  Spiritiis  enim  proinptus  esl,  caro 
aulcui  irifirma  {Matih.  xxvi).  i  Et  in  Marco  (cap. 
xiv)  ait :  c  Videtc  >  per  spem,  c  vlgilaie  >  per  fidem, 
c  etloraie  •  per  cbaritatem.  Et  tu  ergo  exeniplo, 
exliorlatione,  et  prxcepto  Doiuini  admonitns  pro 
nullo  alio  opere  iinpediaris  orare  ;  nec  ita  ab  aliis 
operibus  habearis,  quod  orationem  non  liabeas.  Iteni 
Jaqobi  cap.  i  :  c  Si  quis  vestrutii  indigel  sapienti.i, 
postulet  a  Deo,  qiii  dat  oninibus  aaiuenter,et  um 


qui  qiixrit  invcnit,  ct  puisanti  aperietur.  >  Ainbro-      impi^operat,  et  dabitur  ei;  poslnlet  ;iutcm  iu  lidc. 


sius  (in  c.  xi  Lucoi)  :  Nemo  tiineat  ne  excitet  dor- 
inienlein,  qucm  scil  semper  orare  vigilantcm.  Et 
Bcila  ait  (lib.  iv  in  Lucam ,  c.  xxvii)  :  Si  amicus 
lionio  snrgil,  et  dat,  non  amicilia ,  sed  taedio  com- 
pulsiis,  quanto  magis  dat  Deiis,  qui  sine  ta^dio  lar- 
gissiinc  donat  quod  petilur  ?  Iieni  Dominus  disci- 
ftnlis  in  Luc.  c.  xviii  :  c  Dico  quoniam  oportct 
seinper  orare,  et  non  deficere.  i  Et  proposuit  eis 
parabolain  de  judice  iniquo,  et  vidua  improba  pe- 
tente  improbe  vel  importune  ab  eo  vindicari  de  ad- 
^'crsariosuo.quametexaudivil.  Unde  Dominus  sub^ 
jungit :  c  Audite  quid  judex  iniquilalis  dicit  >  et 
facit :  c  Deus  autcm  non  raciet  viudictain  electorum 
siiorum  clamantium  ad  se  die  ac  nocte ,  et  palien-  D 
tiam  habebii  iii  illls.  Dico  auiem  vobis  quia  cilo 
faciet  vindiclani  illorum  >  electorum.  Per  buiic  ju- 
diccin  iniquum  (etsi  personam  Dei  null.itenus  gerat) 
|)Olest  coiijici,  quantnm  Deus  justus  ct  boiius  curet 
doprecanies  se,  cum  nec  bomo  liijnstiis,  cos  qiii  il- 
liim  a&siduis  precibus  quxrunl,  vei  proptcr  taediiiin 
dcvitanduin,  polest  conlemnerc.  Ilein,  Apostoltis 
semper  erat  memor  subditorum,  eiiain  in  cuii- 
ctis  oralionibus  pro  eis  orans  {Phitip.  i)«  Idein, 
oralione  subditonim  se  creilebat  esse  reddeiidiini 
il!is  abscntibus  {Philtm,  22).  Idem  {Hphet,  vi) 
eii.tm  petil  oratione  minorum  juvari  m  apertione 
oris,  ad  annuntianduni  populo  vcrbuin  Dei.  Itcin 
IJierunyiniiS  Panl^c  :  lii  piiiicipio,  inqnil,  ciijuslibc 


niliil  lixsitans.  >  llcni  cap.  v  :  c  Orate  pro  inviceui, 
ut  salvemini.  Mulluin  enim  valet  deprecatiojusti  > 
apiid  Deiim  c  assidua.  Oralione  enim  oravli  Elias, 
nt  non  plueret  super  terram  ;  el  nonpluit  289 
aiiiios  trcs,  et  nienses  scx.Et  rursuin  oravit,  ei  cce- 
liiin  dcdit  pliiviam,  ct  lerra  dedit  rrucluni  suunu  > 
c  liemlPetrus  I  epist.  c.  iti :  c  In  finc  auiem  otniie^ 
unaniines  >  iii  oratione  estote.  Item  cap.  iv :  i  Esioic 
ilaque  prudentes  et  vigilate  in  oraliouibos,  >  elc. 
Itcin  David  :  c  Bcnediclus  Dominus,  qui  non  amo- 
vit  orationcm  meain,  et  misericonliam  suam  a  mc 
(PiaL  Lxv)!  >  qiiae  non  prius  amovebitur,  nisl  prius 
aniota  oraiionc. 

Iteni  IV  Reg.  cap.  iv :  c  Cnmqiie  orassel  Eliseus» 
apcruil  Doininus  oculos  pueri ,  >  etc.  llem  soper 
Num.  c.  xxvii :  Oraniibus  quandoquc  iucces6ores 
per  Deuni  revelantnr,  nt  Moysi  dieiuin  esl :  c  As- 
siime  ad  leinetipsum  Jesum  filium  Nave;  i  el  B. 
Mariino  de  B«  Brictio. 

CAPUT  CXXVL 
De  impedientibui  orationem. 

Graliam  autem  ei  assidnilatem  orandi  impediunl 
ignavia  et  accidia.  Unde  Ilicronymus  (in  c*  v  Ep. 
ad  Ephes) :  Malo,  iiiquit,  iinum  psalmuin  cnm  hila- 
riialc  incntis  decanlare ,  ipiain  lotum  Psalteriain 
cuin  torpore,  fastidio  ct  accidia.  (Greg.  in  Diaiog, 
I.  II,  c.  4.)  Bencdicius  autem  videns  quemdam  mona« 
cbuin  s:uuin  ab  assiduitate  oraudi  dcflcere ,  ora.vii 


)t1  VCRBUM  ABBREVIATUM. 

«I  caott  propler  quam  impediebatur ,  ei  monsirn-  A 
reiur.  Oraiiie  iiaque  bealo  Benedicto ,  vidii  diabo- 
lun  iu  specie  iiigri  pueri  per  capuiiuin  relrahere. 
noiMiclium  orare  volenlem.  Propter  igilur  oralionis 
bstldiam  periculos»  sunl  iradiiioncs  datsede  inulii- 
mdine  liorarum  et  psalmorum  decantandorum.  Ail 
eiiim  Jeremias  cap.  xlvui  :  i  Maledicius  omnis  qui 
facil  opas  Dei  desidiose  ,  >  qui  indevole  oral ,  judi- 
ciam  ftibi  poslulal.  liem  :  €  Muscde,i  id  esl  van»  el 
phanUsiicae  cogiialiones ,  c  morienies,  i  cum  alii 
vel  eli«  succedunl  coniinue,  i  perdunt  snaviiateni 
OHgoeuti  {Eccle,  x).>  Cvagrins  ereiniia  lesialusesi, 
qoia  diflBcile  est  siiie  iropediinenio  orare ,  et  difficl- 
liut  sine  impedimenlo  psallere.  Crgo  ad  auferenda 
Impedimenta  oraiionis,  abigas  aves  et  importuniia- 
lem  muscarum  exemplo  Abrahafe  {Genes.  x\)  a  sacri- 
ficiie  Domiui  c  cuin  flagello  facto  dc  funiculis 
[J0an.  ii) »  virtulum.  Cxcute  et  tunde  mulctrale 
pectoris  tui ,  ut  exeant  niuscx  :  c  liitra  cubiculum 
lonm  »  et  clauso  osiio ,  ora  Palrem  tuum  {Maith, 
Ti).  »  Pone  ancillaml  osliariam  ad  ostium  don>us 
tuae»  prudenteni,  non  slinilein  illi,  qu£  permisit  oc- 
cidi  Isbosetb.  (//  Reg.  iv)  i  Averie  eliam  oculos 
tuos  ne  videant  vaiiitaiem  (Piu/.  cxviii),  >  quia  non 
debenius  intucri,  qnod  non  licet  concupisci. 

Vi  vidit  ut  perii,  ut  me  malus  abituUt  error  ! 
(ViRGc  Egl.  viii.) 

Mors  intravit  per  fenestram  ( Jer,  ix ) ;  Cva 
vidil  pomuin  pulcbrum  visu,  ctc.  (Gen,  ni).  c  Ocu- 
lus  nieusdepraedaliisesl  aniinam  meam  {Thren,  ui).> 
Propterea  csio  similis  Job  (cap.  xxxi) ,  qui  ait : 
«  Pepigi  fcedus  cuin  oculis  nieis,  >  el  tu  cuin  onini- 
lios  niembris  foedus  ineas ,  i  cruciGxus  cuin  viiiis 
el  concupisceniiis  {Gal.  v) ,  >  et  contumeliis.  Ncc 
ores  nisi  in  cruce  positus,  excmplo  Domini ,  qui  iii 
cruce  confixus  oravit  ad  Patrein.  Csto  imitalorJa- 
trobi  lanctiflcali  290  ^^  "l^ro  ,  qui  ex  assiduiiate 
cl  frequeiiiia  orandi ,  babuit  geiiua  callosa ,  coii- 
iraxil  In  eis  duritiam  camelorum.  Bariholomxus 
centies  in  die  et  centies  in  nocte  flexit  genua  ad 
Deum.  c  Omne  genus  daemonii  niaxime  in  oratioiie 
eljejunio  ejicitur  (Ifaa/i.  xvii).>  Si  molestaverit  le 
libido ,  vel  aliud  vitium  ,  cerlum  numeruiu  genii- 
llcxionum  cum  liunia  tiki  constitue,  et  evades 
oinnein  tentationem. 

Item,  nolandum  quod  s.Tpe  id  quod  petilur,  quia 
iion  est  ad  salutem  ,  impedit  orationis  cfiectum  ; 
sxpe  ii,  pro  quibus  peiinius,  qiiia  indigni  sunt.Unde 
8i:per  Liicam,  c.  xi,  et  Jerem.  c.  vif:  c  Tu  ergo  noli 
orare  pro  populo  boc ,  nec  assumas  pro  eis  laudeni 
et  oraiioiiem.  >  Idem  cap.  xi  et  xiv ;  ilciu  Jiidiili 
cap.  IV.  Beda  super  illuin  locum,  Aposlolo  pcienii 
I  tllniulum  carnis  >  amoveri  dictuin  est  ei  a  Do- 
mioo :  f  Paule,  suflicit  libi  gratia  roea(/  Cor.  xii).> 
Iiem  psal.  cviu ,  super  iltum  versum  :  c  Ct  oraiio 
ejits  fiat  in  peccatum.  >  Gregor.  (hom.  xxvu  tii 
Evang.).  lu  domo  eniin  Jesu,  Jesum  non  quxriiis,  si 
iii  aeternilatis  templo  iinporlune  pro  temooralibus 
oraiis. 


m 


CAPUT  OXXVII. 

De  vitando  juranienlo. 
Non  liabet  c  faciein  eunlis  in  Jerusalein  {Lnc. 
ix)>  assuefactus  jurare.  Sicut  enim  c  in  multiloqiiio 
non  deeril  peccaiuin  {Prov.  x),>  sic  nec  in  iiiulti- 
jurio  perjurium.  Quod  autem  omiiino  sit  nobis  prn- 
bibilum  jurare  videtur  ex  verbis  Domini  in  Maiih. 
cap.  V  :  c  Audistis  qiiia  dictum  esl  ntitiquis  {Exod. 
xx)  :  Non  pejerabis^;    reddes  aulem  Domino  jiira- 
menta  tua ,  >  per  illum,  non  per  idola,  non  per 
creaturas  Jurando:  c  Ego  autem  dico  vobis  non 
jiirare  oinnino,  >  etc.  Iiem  Jacohos  cap.  v :  c  Anie 
oninia,  fralres  nmi,  nolilejurare,  neque  per  ccelum, 
neque  per  tcrrain,  >  etc.  Item,  exemplo  discipuli  (Is 
fuit  Basilides,  de  quo  Cusebius  llizt.  eccl.  I.  vi,  c.  4; 
^  Ruflin«,'cap.  5)0rigenis  implicati  raliociniiscuriae.  A 
quo  cuni  exigeretur  juramentuin  de  fidelilate  vlllica- 
tionis,  respondit:Mulatus  sum  in  virum  alium;  Chri- 
stianus  suin,  nec  licel  inihi  omninu  jurnre  :  quod  si 
modo  licet,  qiiaerc  qiiid  additum  sit  perfectioni  lc- 
gis.  Si  dixeris  qiiod  Cvangelium  falsum  jurare  pro- 
hibeat,  et    hoc   idein    lcx   prohibet   ibi   :   c    Nou 
menUeris»   non  falsum    testrinonium   dices.  >    St 
prohibet  jurare,  iion  nisi  ex  necessitate,  et  ita  fre* 
qucnliain  jurandi;  ct  hoc  idcm  Icx  ibi  :  c  Non  assu- 
nies   iiomen   Dei    lui    In   vanum;  >   inio   cconira 
ad   imperrectionein  nostram,  sub  Evangelio  iiiulto 
pluries,  et  frequcniius,   et    in  minoribus    causis 
juralur    qiiam     sub   lege.   Si  fpropier    ulilitaloni 
audienlis  jurandum  cst,  eo  quod  habcat  auclorilus, 
cum  pigri  sint  honiines  <  rcdere ,   licet  juraineiuo 
astrucre,  id  quod  utililer  persuadetur ;  sed  de  uii- 
litate  rcl  cujusmodi?  Non  temporalis ,  sed  fldei  et 
spiritualis.  In  boc  casu  licet  jurare  exemplo  Apo- 
stoli  (/  Cor.  xv),  non  autcm  pro  re  temporali  cl 
cadiica.  Ila  dico,  si  aliquid  addilum  est  perfeciioni 
evangelicjs.  Quod  auiem  indiicit  Apostolus :  c  Oni- 
nis  controversi£  291    fincin    esse  juramcnluin 
{Hebr.  vi),  >  non  sub  persona  sua  ,  sed  alioriiin, 
boc  ponit.  Dominus  eiiain  alt :  c  Sit  scrmo  vesler  : 
Cst,  esi;  Non,  iion;  qiiod  amplius  c^t,  a  inalo  cst 
[Matth.  v),>  jurare  facientis,  non  jurantis.  Ergo  a 
malo  est  canonis,  qui  coglt  jurare,  quia  et  lestimo- 
nium  ferre;  nec  est  teslis  nisi  juratus,  ergo  a  mnlo 
D  ciijiiscunque    pra^laii  jurare  cogentis,  et  ita  cogi 
videinur  transgredi  prseceptum  Domini. 

Itein,  si  omnes  alias  perfecliones  evangelicas  cx 
voto  possum  suscipere  et  implere;  quare  el  noii 
siinililer  hoc  consilium  perfectionis  ?  Vel,  cur  hoc 
observantem  statim  proclamamus  Catharum?  Ju- 
rameiiium  autem  quoddam  fit  ex  obreplione,  quod- 
dam  ex  deliberatione.  Primum  dicuht  esse  verbuni 
jocosum,  cum  tarocn  videatur  essecrimen.  Simplcx 
cnim  verbum  per  se  prolatum,  jocosiim  est  :  ergo 
juramentum  ei  additum,  facit  illud  essc  plus  quain 
jocosum.  Item,  juraroentum  tres  habet  comiies: 
verllatem,  judicium  ei  justitiam';  sed  boc,  hos  non 
liabet  comites,  ergo  pcrjurium  esi.Sed  et  in  cnriis 
qiioruindain   principum   inhibitum  cst  sub  prciio 


54-5 


l^ETUl  CANTOUIS 


:^n 


qniiique  sorMlorum  iii  ]ifeiiam   consliiuto,  ne  qiiis  A  <  <?i  limcns  Deum  (Job  i),  i  ul  liic  tfiralur  simpli. 

juret  per  mcmbra  Domini.  Qiiidam  tamcn,  quasi 

characiere  et  jurainenlo  proprio,  ct  exsecrabili  ab 

aliis  dislinguiintur.  Clcricus  etiam  liidens  cum  Jii- 

.d«o  ex   co.ulicto  pro  pecunia ,    ne   cam   rapcrct 

Judoius,  alMslinuit  a  juramento;  diccns  ei  :  Absti- 

neudo  a  jiiramento,  quasi  coaclus,  majores  bJas- 

phemias  locutus  sum  de  Deo  in  cordc  quani  in  orc, 

si  jurare  rocpermisisses.  A  quo  Jud!aeus«  tanqoam 

a  blasphemo  stalim  recessit.  hem  Ecclesiasiicus 

sugiUans  assiieractioncm  jurandi,  ait  cap.  xxiii : 

f  JuratioDi   non  assuescat  os  luum  :  Multi  enim 

casus  I  et  ruinae  i  in  illa.  Noininatio  vero  Dei  non 

sit  assidua  in  ore  tuo,  et  Dominibus  sanciorum  non 

admiscearis,  quoniam  non  eris  immunis  ab  eis. 


cilns  qiiaedam  modcstia  mentis,  qna>  in  vultu  eiiani 
nTiilget,  minorque  in  rebus  discretio;  ibi  dicaiur 
simpJiciias  pro  prudcntia  et  omnimoda  discretione 
in  omnil)u$.  Uoiia  lamcn  notitia  mali,  nec  poletlv 
iicc  debcf  deesse. 

Simplicitas  autem  maxinie  decet  ihcologum,  quii 
sacra  Scriptura  amtca  e^t  siinpliciiati.  Aperla  el 
sliuplicia  decent  boniuilem.  <  Eslotc  parvuli  mtli- 
tia,  non  scnsu  (/  Cor,  xiv) ;  —  quasi  modo  geniti 
infantes  lac  concupiscile»  rationabiles  tamen  (f 
Pelr.  ii).  »  Qui  c  ambulat  simpliciler,  anibulal  coii« 
lidenter  (Prov.  x).  >  Et  Sapienlix  cap.  i : «  Seniiie 
de  Domino  in  bonitate,  et  in  simplicitate  cordlt 
quxrite  illiim ;  >  non  scrupulosi  circa  quxstiooet^ 


Sicnt   enim  servus  inlerrogatus  assidue  .a  livore      scd  magis  circa  peccata,  et  eorum  circumslanliat 


non  miiiiiitur,  sic  oinnis  jurans  et  noininans,  >  no- 
men  i)ei,  €  in  loto  a  peccaio  iion  purgabitur.  Vir 
multum  jurans  implebitur  inlquitaie,  et  non  dis- 
cedet  a  domo  illius  plaga;  et  si  frusiraverit  fra- 
irem,  delictnm  illius  super  ipsum  erit,  et  ai  dissi- 
raulaverit,  delinqiict  dupliciler;  et  si  in  vacuuM 
jiraverit,  non  justificabitar.i In eodem,  cap.  xxvii]: 
c  Loquela  muituni  jurans  horripilatioiiem  capiti 
statuet,  et  irrevercntia  ipsius  obturatio  auriuni.  > 
liem  Sapieutiae  cap.  xiv  :  c  li^ustc  jurantes  con- 
lemnunt  justitiam.  Noo  cnim  jurantium  esl  virtus, 
scd  pcccantium  pcena  perambulai  seinpcr  injuslo- 
rum  prx^varicationuin*  > 

CAPUT  cxxviir.  ^ 

De  bona  simpliciiale. 
Sancta  simplicitas  c  facies  esl  r  qiixdam  c  euu- 
lis  in  Jerusalem  (Luc.  ix).  i  Est  autem  simpJicilas 
virtutis,  simplicitas  faluilatis,  simplicitas  simula- 
lionis  et  hypocrisis.  De  prima  ait  Dominus  :  c  Estole 
prudentes  sicut  scrpentes,  et  simpJices  sicut  co- 
luinbx  {MaUb,  x).  >  292  ^^^^^  simpli<Aatei»  co- 
niitatur  prudentia;  unde  super  illum  locuin  Apo- 
«loli  I  Timoth.  cap.  iii  :  c  O|)ortei  episcopum  irie- 
preheiisibilem  essc,  >  etc,  ait  Hieronynius  :  Pru- 
deiitem  contra  eos,  qiii  sub  nomine  pix  simplicilaiis 
cxercent  stiiltitiam  sacerdotis.  Sed  de  hac  qiixri- 
tur,  an  slt  eadem  cum  illa  qiiae  prxdicatur  in  hac  : 


solliciti.  Et  Parab.  c.  ii  :  <  Dominus  protcget  gra- 
dientes  simplicitcr.  >  Et  in  eodem  :  <  (}ui  recli  sanl, 
habitabunt  in  lerra,  et  simpliccs  permanobuDl  in 
ea.  >  Item  c«  ii :  c  Simplicitas  jiistorum  diriget  eot.t 
liem  Ambrosius  (lib.  De  Incarnaiionis  Domimieet 
sacramento}  c.  9) .  Major  est  onMilbus  ambiliosis 
mendaciis  eloqiientia,  et  flosculis  philosophoniiii 
astutia,  et  versutiis  hxreticorum  timplex  fidet  ve- 
riutis. 

Oe  simplicitate  fatuitalis  dicitur  :  Nimia  timpli- 
ciias  cogiiau  est  fatuiuti^.  liem,  AogusUiMit  siipcr 
illum  locum :  c  Oportet  epitcopum  esse  piTideiitem 
(i  Xtm.  iii);  >  ne  ita  sit  simplex  qiiod  tlultnt. 

Uo  timplicitate  simnlationis  dicitur  :  <  Attendite 
a  falsit  prophetis  {3tauh,  vii),  >  ctc.  El  iiem  : 

Demissos  animo  el  taeilos  viiare  mement^» 
(Cato,  I.  IV,  D(st.) 

Et  itcin  dc  Lona  simpliciiate  II  ad  Corinlhios  cap» 
IX :  <  Qui  autein  administral  temco  seminanli,  el 
panem  ad  manducandum  praettabil,  el  muUiplicabil 
seinen  vestrum,  et  augobit  incrementa  frogum  jiK 
slili»  vestrae,  ul  in  omnibus  locupleUti,  abundeiit 
in  omncm  simplicitalem ,  qu»  operaiur  per  not 
gratiarum  actioncm  Deo.  > 

293  CAPUT  CXXIX. 
De  hospitatitate  sectanda. 
ilospitalitas  c  facies  csteuntisin  Jerutalem  (Lac. 


4  Si  oculus  tuus  fuerit  simplex  {Matth.  vi),  >   sine  ^  ix) ;  puta  una  filiarum  misericordiae,  el 


plica  scilicet  erroris,  et  plica  pravje  dileclionis.  Si 
lioc  :  igiiur  oinnis  simplex  oinniuin  virtutum  poilct 
operibus,  quia  prudens,  ct  discretut  in  omnibut 
agendis  et  omitteudis,  quanto  siniplicior,  tanto  di- 
scretior.  Econtra  videtur  quod  quanto  simplicior, 
Unto  a  discrelione  remotior  ct  fatuitali  vicinior. 
Unde  patet  quam  inagnac  simplicitatis  exstitit  Va- 
,  erius  cpiscopus,  qui  scinen  verbi  divini,  posuit  in 
ore  Vincenlii  (in  \ita  S.  Yinccniii,  qiixexsiat  apud 
Suriuin  die  22  Jaiiuar.).  Alia  itaque  videtur  hujos- 
modi  simplicitas  columbina  a  prcdicta,  et  alia  ab  ea 
de  qiia  lcgitur  :  c  Erat  vir  nomine  Job,  timplex  ct 
ri'(iiis,  I  et   discrctus    in    omnibus  viis   Domini, 


inier  vir- 

lutetgratia  eximia,  quam  non  habentihut  dicet  Do« 
niinus  in  Judicio  :  c  llospet  eram,  et  non  collegisiit 
me  (Mauh.  xxv).>  Quain  etiam  coinmendant  Apotlo» 
lutait  ad  llebraH)s,  cap.  xiii  :  c  llospiuliUlem  no-^ 
lite  ohlivisci.  Per  hanc  enim  placuernnt,  quidam  > 
Dco  c  angclis  hospitio  rcceplis,  >  ut  Lol,  netcicnt 
eos  esse  angelos  (Cen.  xix).  Ei  Abraham  :  c  Trct 
vidit  el  unum  adoravii.  i  Undc  Geiicsit  cap. 
xviii  :  c  Sedenii  Abrahae  in  convalle  Manibre,  in 
oslio  tabcrnaculi  siii,  in  ipso  fervore  diei,  apparuil 
ei  Dominus.  Cumque  elevasset  oculos,  apparu£runl 
ei  tres  viri ;  qucs  vidcns  ciicurrit  lii  occiirsum,  cl 
adoravit  in  terra,  et  dixit :  Douijjie,  si  luvco]  £ra 


r>  VERBUM  ABBREVIATUM. 

ikn  in  oculis  luis,  ne  iranscas  scrYum  luum,  sed  A  iixi) : «  Si  despexi  praciereoiiiero,  eo  qiioJ  noo  ha- 


(f(Bnm  pauiillum  aquap,  el  bvenlur  pcdes  Ycsiri, 
el  requie&cile  sub  arbore,  ponainque    bucccllam 
paniit  ^i  confortelurcor  Ycslnim,  poslca  iransibi- 
lis.  •  lleni  cap.  xix  :  f  Veiierunl  diio  angeli  So- 
domam  vespere,  sedenle  Lot  In  foribus  civiiaiis; 
qaiy  cum  vidisset  eos,  surrcxit  ei  ivit  obviam  cis, 
cl  adoravit  pronus  in  tcprnm,  el  dixit :  Obsecro, 
«lomini,  decliiiale  in  domum  pneri  vestri,  et  maneie 
Ibl ;  bvate  pedes  vestros  et  maiie  pronciscemini. 
t)iii  dixerunt :  Minime;  sed  in  plntea  manebiniiis. 
Qul  coinpulit  eos  oppido,  ut  diverterenl  ad  cum  ; 
Ingressique  domiim  illius,  fecit  cis  convivium.  > 
Itein  Aposlolus  ad  Romanos  cap.  xir :  f  Hospilali« 
laiem  scctanies.  •  Nola  rrequentinin  per  verbum. 
Ilein  Petrus  1  episl.  cjp.  iv :  c  Estoic  bospitales 
Invicem  sine  murmuralione;  unusqiiisque  sicut  ac- 
cepit  graliam,  illam  in  allerutrum  adniiiiislranles, 
sicut  boni  dispcnsalorcs  muliiformis  grali.i:  Dei.  > 
Non  eniin  uni  operi  addicli  esse  dcbciiiiis.  Iieni 
episL   III  Joaniiis  :    f  Gbarissime,  ndcliier  facis 
quldquid  operaris  in  rralres,  et  boc  in  pcregrinos.» 
Iiein   :   Aposiolus   enumerans  qua^i  substaiitiales 
diflerenlias  cpiscopi ,  pbiiit  banc  :  f  Oportet  episco- 
pum  esse  bospilalem  (7ii.  ii).i  Sed  baec  gratia  loiige 
Al)  episcopis  el  clertcis  rccessil ;  a  lalcis  etiam,  iil 
jam  iion  iiisi  cum  piciio  bospileniur.  Iiem ,  iiierito 
liospiialilalis  aperti  sunt  oculi  duorum  discipulorum 
«untium  in  Emaiis ,  qui  prius  tenebanlur  aorisia, 
f  ei  cogiiovcrunt  Dominum  in  fractione  pnnis.  Uui  q 
cum  finxisAct  se  loiigius  ire  ,  cocgerunl  lllum  ,  di- 
cenles :  Mane  nobiscum»  Domine,  quoniam  advo- 
sperasciu  ct  iuclinaia  esi  jain  dies.  Et  intravit  cum 
:llis  {Luc.  xxiv).>  Beda   (in  c.  xxiv  Lifcir)cum  qui- 
btft  Verilas  gradicbaiur;  et  ad  bospilium  vocaiil , 
inio  cogunt.  Quo  exemplo  colligitur »  quia  peregriiii 
ad  bospitiiim  non  solum  sunt  vocandi ,  sed  eliain 
iralieAdi.  Item  ,  sicut  in  bomilia  super  hune  lociiiii 
legitur  (sanct.  Greg.  bom.  39  in  Evag.  de  Martyrio 
Mon. ).   Quidam    palerramilias    leprosuro    recepit 
liospitem ,  qiiem  iii  leclo  suo  posuit ,  audiviiqiie  a 
Dumino,  se  Dominum  in   leproso  reccpisse.  Item 
Jusiie  cap.  VI  :   f  Ir.grcdimini  domum  mulieris  nic- 
reiricis,  et  producite  eam,  et  omnia  qux  illiiis  suiil, 
fticul  illi  juramenio  firmastis  ,  294  cl<^*  1^^")  ''I 
Hegnm  xvn :  f  Surge,  vad^  in  Sareplam  Sidonio- 
rniii,  etc.i  llcm  IV  Rcguin  )v  :  f  Facla  est  autein 
quaedani  dies  et  trnnsibai  Eliseus  pcr  Snnnm,  i  eic. 
Iiem  Judicum  cap.  iv. 

CAPL'T  CXXX. 
De  vesliendii  nudi9. 

Sequilur  in  operibiis  misericordi»  ,  de  facic  nu- 
ditalls  proxiini  icgcntlx.  Uiide  Dominus  :  f  Nudus 
eram,  et  coopcruistis  iiie(Jfa<//i.  xxv),i  non  lantuin 
liospilio,  sed  et  vestimenlo,  iie  ilbm  probibitioncm 
meam  incurrereiis  :  f  Cum  videris  nuduin  opcri 
euni ,  et  camem  tuam  iie  dcspcxeris  (/m.  lvui),  i 
noti  Ofiericndo.  Hauc  gialiain  babcni  Job,  ait  (cap. 


beret  indumentum,  el  absqne  operimenlo  paoperom ; 
si  non  bencdixerint  mibi  laiera  cjos  ,  et  de  velleri* 
bus  ovium  mearum  calcfactiis  est.  i  liem  Domiiius : 
<  Qui  babet  doas  tunlcas«  det  unam  iion  babciiti,  et 
qui  habet  escas,  similiier  faciat  {Luc,  hi).i  Martinus 
supererogando  pallium  cuiii  paupere  dimidiavit  , 
iroo,  quod  plus  esl,  unicam  tunicam,  et  totain  pau- 
peri  dedit  (Utrumque  fccit,  ut  est  in  Viia  ejus  pi:r 
Sut|)iiiuin  Scverum).  Ilem  Actuum  aposioloruin 
cap.  u  :  f  Advcnientc  Pclro,  circumslcterunt  illuin 
mulix  vidua"  flcntrs,  i  cic. 

CAPUT  CXXXI. 

De  viiitatione  infirmorum  et  inearccratorum. 
n  Scquiiur  :  fliifirmus  ernm,  i  vel  f  iii  carccre»  et 
vi  ilaslis  mc  (Matlh,  xxv).i  ,Non  lanlura  visilalione 
iiiipeiidcnd^r  nccessilatis,  et  adhibendae'  consolatio- 
n's,  sed  eiinm  visitatione  liberalionis,  quae  cxcellcii- 
lior  est  prima.  De  qua  Dominiis  per  David  ail : 
f  Doiniiic,  quis  similis  tui,  eripiens  inopein,  et 
cg<Miuiu  de  ninnu  foriionim  ejiis  {Psat.  xxxiv)?  » 
llac  gniljn  pollens  Job,  ait  c.  xxix  •:  f  Pater  eraiii 
pauperuiii.  Coiiterebam  enim  roolas  Iniqui ,  et  de 
dentibus  illius  auferebam  prscdam.  i  Et  David  : 
f  Pupillo  et  orpbaiio,  i  id  cst  cuilibel  iniscrnbili 
pcrsonx,  f  tu  eris  a<Uuiur  {Ptal.  ix\  »  llac  digniori 
specic  visilaiionis  (Vide  cnp.  CXXIIl),  Nicolaiis  tres 
piicros  morii  addiclos  liberavil ;  Danicl  (cap.  xiii), 
Sus:innam,  pluresque  saiicii  alios  iiinocenles  inear- 
ceralos. 

295  CAPUT  CXXXIl. 
De  tepeliendii  morluis. 

Septimum  opus  mlsericordiae  legUur  apud  To- 

biam  (cap.  ii) ;  qui  toia  die  jejunus  et  famelicus, 

C|fm  scderet  ad  mensain  in  vespera,  et  audirei 

qucmdam  conlribuJem  suum  insepullum,  sarrexit 

cito,  et  sub  discrimine  capitis  sui,  sepelivit  cadv- 

vcr  «^jus,  lotus  buic  operi  dedllus.  Hac  graila  An- 

toniiis  (non  babens  fcrramentum»  famulantibus  et 

coadjuvantibus  sibi  diiobus  lconibus)  sepelivit  Pau- 

liim  ( S.  Ilicr.  in  Vita  Pauli  primi   eremita)  inhu- 

inaluin  etappodiaium  adarberein,inmodurooranli8 

iuvenicns.  Hac  Zozimas  unico  leone   obs^uenle 

D  sepclivit  cadaver  illius  sancUe  poenitentis  Mariae, 

sciliccl  iEgyptiara:.  Unde  versificalor  ille  : 

Ad  lumutum  veltitur,  (amutante  fera  tepelitur 

(lliLDEB.  Ccenoman.  eplsc.} 

Iloc  opus  roisericordi.e  pliirimi  sanclomm  lijun- 
xere  sibi  pro  pcenitentia.  f  Melius  est  enim  Ire  ta 
-domumIuctus,quam  ad  domumconvivii(£c^#.vii). 
Sed  liaec  gratia  non  tantum  sepelieiidi,  sed  et  com 
landi  funera  roortuoriim  usque  ad  locum  fepulc; 
bodie  fcre  penitus  rerrixit,  adeo,  qiiod  millus  v 
mcmorari  iiovissima  sua,  ut  in  xternum  non  p< 
cet  {Eceli.  vii.). 

Scd  cum  terra  ad  terram  revertainr  {Gen.  i 
videtur  non  esse  ciirandum  de  scpultura  roor' 
nim,  quod  absit !  IIoc  cnim  crj^erc  inulti  Deo 


347 


PKTRI  CANTORIS 


SSI 


caerunl.  El  poiius  nes  juvamus  sepelieiuio  moriuos,  A  moriuo,  ci  iicrum  langil  eum»  quid  prodesl  laN^uiio 


quam   ipsos,  ul  oon  sit  sumpluosa  scpuitura;  Ea 
enim,  ut  lestaniur  sancti  potius  est  ad  aggravanda 
peccala  defuncti,  quaui  in  remedia.  Melius  enim 
est  ut  vendaiiiur  el  dentur  pauperibus,  quia  : 
Ccelo  tegilur  qui  non  habet  urnam. 

(LucAM.  1.  VII  sab  flnem.) 

FacUis  jaclura  unulcri,  (Virgil.) 

Sepelit  nalura  reiiclos.  (IkBCRNAS.) 

liein  U  Regum  in  fine  fere. 

CAPUT  CXXXIIL 
De  jejunio, 
Jejunium  potissiina  pars  cst  i  faciei  eunlis  in  ic- 
rusalem  (Lvc.  ix).  >  Jejunio  generali  abstinetur  ab 
omni  peccalo  morlali;  jejunio  speciali,  de  quo  hic, 
a  cibo  et  potu.  Hoc  consecravit  Domiuus  c  Jeju- 
nans  in  desenlo  quadraginta  diebus  et  quadraginia 
noctibus  {Mallh.  iv).  >  Quod  pra:flgnratur  per  jeju- 
nium  Moysi  (Exocf.  xxiv),  etjejunium  Elix  (///  Reg. 
xix).  De  hoc  ait  Prophela  in  persona  Domini :  i  lln- 
iniUabam  in  jejunio  animam  meam  (Psai,  xxxiv).  i 
Et  Doroinus  in  Evangelio  :  c  Koc  genus  daenionii 
iion  potest  ejici,  nisi  in  oratione  296  ^^  jcjunio 
{Marc.  xii).  i  Et  Aposlolus :  c  Exhibeamus  nos  siciil 
Dei  ininistros,  in  mulia  patienlia,  in  jcjimiis,  in 
charilate  non  flcta  (/  Cor,  vi).>  Et  Dominus  in 
Mailh.  c.  VI :  i  Cum  aulem  jcjunatis,  noliie  fleri  sicut 
hypocrita:  trisles.  Exleriuinnnt  cnim  facies  suas,  ul 
appareant  hominibus  jejunaDtes.  Tu  aulem,  cum  je- 
junas,  unge  caput  tiiam,  et  racioin  luam  tava,  ne 


illius?  Sic  liomo  qui  jejunat  in  peccatid  suii.  ec  ile- 
rum  eadem  faciens,  quid  proflcit  buroiliaudo  se? 
Oralionem  illius  quis  exaudiet?i  Item  Zacbariaa, 
cap.  VII :  e  Cum  jejunaretis  et  plangeretis  in  quinl» 
el  septimo  per  Iios  septuaginta  anno8«  Nunqoid 
jejunium  jejunastis  mibi?  >  etc.  Itero  Jooae»  cap.  iii  t 
f  Et  crediderunt  Ninivit^e  in  Doroinum,  el  prsdi- 
caverunl  jejunium,  et  vestiti  sunt  saccii  a  roayore 
usque  ad  minorem,  i  etc. 

Hxc  fuit  via  sanctorutn  pallidoriim  et  exianguium 
teudentium  ad  pairiam.  Ut  eniin  lestaiur  Hierony- 
Kms  (in  Vila  sancti  Pauli),  Paulus  priroui  ere- 
mita  semper  jejunavit,  qiioiisque  de  coelii  libi 
panis  mittcretur.  Qiii  duplicatus  est«  cum  ad  eum 
^  venirct  Antonius.  Cui  ille  :  Eia,  Trater,  comedamas* 
dupiicaia  est  nobis  aiinoua.  El,  quod  incred;biie 
nobls  videliir,  lauaus  liil.irion  (Ideni  in  Vila  5.  lli' 
larionis)  quiuque  caricis  in  die  per  quindecim  an- 
nos  contentus  fuit.  Sed  tunc  senex  et  iuibecilliH 
fruslo  pnnis  hordeacei  rcrectus  eit.  Sancta  JEf^y- 
pliaca  quadragiiita  annis  vixit  de  diiobus  panibus, 
et  radicibus.  Hteronynius  (in  ep,  ad  MarceUam^  qii.-v 
incipit  :  Am^rotiiK)  couteiitus  fuil  vili  oliiiculo, 
pane  cribnrlo  et  aqua.  Sed  hoc  arctissimuro  jejii- 
nium  pro  Ignavia  el  corruptioiie  nostra  attingcrc 
non  possumus.  Sit  ergo  nobis  jejuniuro  arcluni  (!e 
pane  et  aqua,  i  la  eiiam ,  nt  raiionabilo  sil  obse- 
quiuro  'nostrum  (Rom.  xii).  Nolumus  enim  exspo- 


*—\—y  r.7'  "r."' :"  "7";  "^  r  li^n,  sed  supcrvestirl.  Trla  eniro  dabentur  asino: 

videaiis  hominibiis  jejunans,  sed  Patri  tiio,  >  etc.  ^        *.  ^        .  ,         .  ^^  «^«^•u:i-^i./v«,.* 

^  '         •  pabulum,  ut  susienteiur ;  virga,  ne  recalciiret ;  onus, 

ut  utilis  8it  domino.  Delprimo  dicitur :  c  Nemo  carnein 

sipmSSTo^^iol^^^^i^^^P^^'-^)'*  ^^^"""  ^*^'^ 
est,  nou  a  dlabolo,  ul  dicit  Manichasni.  Et  Aposio- 
lus  :  c  Carnis  curani  feceriiis,  i  ita  taroen  quod 
c  non  in  desideriis  (Rom.  xiii).  i  De  lecundo  ait 
Idem  Aposiolus :  i  Casiigo  corpits  meam,  el  In  ler- 
vituiein  rcdigo,  eic  i  (/  Cor,  ix.)  De  ierllo'idein  : 
c  Alier  alierius  oiiera  portate  (Gal.  vi).,i  lii  priinu 
invenitur  nalurae  suatenlatio,  iii  secundo  gratiae  et 
legis  incboatio,  in  terlio  legis  iinpletio  el  coniuiu- 
nialio.  In  primo  iiatura,  in  secundo  disciplina,  1^1 
lertio  charitas  ad  proximuui.  Sed  sobrietas  Nabo- 
iiiericorum  hodie  superat'  Bobrietaiem  Chrisliaiio- 


Esl  auiem  jejuiiiuni  avari  detestabile,  et  est  jeju- 
nium  tnedici  indiflcrens,  et  est  jejunium  hypocriUT, 
et  superbi  exsecrabile ,  de  quo  lupra.  Iloc  jejunio 
Jojunavit  Pbarisseiis,  qui  ait:  i  Jejuno  his  in  Sab- 
bato,  >  etc.  (Luc.  xviii.)  Et  esl  jejunium  Cbristiaiii, 
iii  maceratione  carnis,  siccum  cl  lobrium.  Qood 
quasl  deicribeiii  llieronyinus  (in  op.  ad  Eustocbiutn 
De  cuslodia  mginiiaiis)  ^  ail :  Bkluanii  et  Iriduaiiis 
prxfcrtur  jejuniis  venter  semper  esuriens  et  so- 
brius.  Joel  aulem  ad  hoc  jejunium  utile  noi  invi- 
laiis,  ait,  cap.  ii :  i  Convertiinini  adme  in  tolo  corde 
vcsiro,  in  jejunio,  et  fletu  et  planciu;  et  scindiie 
corda«vesira,  et  non  vestimenia  vestra.  >  Ei  Isaias, 
cap.  Lviii  :  I  Quare  jejuoavlnius  ei  iion  aspexisli, 
hiiiiiiliavinius  aiiinias  iiostras,et  nescisli?  >  liespon- 
dii :  I  Ecce  in  die  jejunii  veslri  invenilur  voluntM 
vrstra,  ct  oinnes  deliiiores  voslros  rcpelitis.  Eccc 
ad  litcs  ei  conieniiones  jcjunatis,  et  percutilis  pu- 
giio  impic.  Nolite  jejunare  sirut  usque  ad  bnnc 
diem,  ui  audiaiur  in  excelso.  clamor  vcster.  Nun- 
qiiid  l:ile  est  jcjunium  quod  elegi,  pcr  diem  af- 
fligere  hominein,  animain  suam  ?  Nunquiil  conlor- 
qiiere  quasi  circulum  caput  suum,  et  saccum , 
et  cinerem  sternere?  Nonne  hoc  est  magis  jc* 
junium,  qiiod  eh'gi?  dissolve  colligatioiies  inipieia- 
lis,  solve  fasciculos  deprimcntes,  dimitte  eoi  qui 
confracii  sunt  Hberos,  el  omne  onus  disrumpe,>  e:c. 
Iiem  Ecclesiasticiis,  c»p.  xxxiv  :  i  Qni  bnpiizatiira 


^  riiiii.  Uiidc  eoruin  principes  Saladinui,  audiens 
Chrislianos  usos  esse«  liibus  fei rulis,  vel  quatuor, 
nit,  lules  non  csse  terra  dignos. 

CAPUT  CXXXIV. 
De  suggillatione  gastrimargite, 
Sobrietatcm  omnino  perimit  gastKmargla.  Pro- 
pter  quam  pestem,  ut  avertatur  a  populo  Dei  orans 
Propbeta,  ait :  <  In  camo  ct  freno,  >  ntinore  et 
majore  consirictione  ei  refrenaiione,  c  maxtllas 
eorum  constringe,  >  parciui  dando  eii  viclualia ; 
I  qui,  >  in  abundantia.^propter  gulam/c  non  approxi- 
niant  ad  te  (PsaL  xxxi),  >  led  elonganiur.  Unde  et 
Apostolus  ad  Romanoi  cap.  xii :  c  Obiecro  vns 
fralrci,  pcr  misericordiam  Dei»  al  exhibeafis  eor- 


M  VERBUM  ABBREVIATUM. 

yoim  vettn  hosliaro  vifenlem,  sanctam,  Dco  pla-  A     Suni  quibui  tn  iolo  mvendi  tauia  palaio  eit^ 

«snMi,  niUonabile  obsequium  Tcsirum,  ci  noliie     qu 


550 


confbmuiri  huic  saeculo  nequnm,  sed  reformamini 
in  noritaie  sensus  vestri.  >  Et  alibi :  c  Ncscliis, 
qub  corpora  Tcslra  templum  sunt  Spirilus  sancii? 
'Tolleiio  auiem  membrum  I)ei,  faciam  mcmbrum 
Beretricist  (/  Cor.  ti.)  >  Vicina  enim  suiii  vciiier 
ei  faiiialia.  Ei  item  :  c  Qui  Chrisil  suni,  carnem 
saan  cnicifixerunt  cum  viiiis  el  concupisceniiis, 
stigmata  Domini  Jesu  portantes  in  corpore  suo  (Cal. 
TyTi)^  |>erabstinentiam,et  arma  poaniieniium.  Scd 
leimonis  responsum  acccperunt(/iCpr.i),  ijugiier 
nionis  merooriam  babentcs,  vcl  mortificationcm 
omis  sibi  contra  viiia  re<ponden(cin,  juxla  illud: 
I  Propler  te  mortincamur  (ota  die,  eslimali  suuius 
siciil  OTCS  occisionis  {ViaU  xLin).  i  Uiide  David 
psaliiio  XXXII :  c  Confltemiui  Doinino  in  cithara,  in 
psallcrlo  decem  chordarnm  psallite  illi;  i  hoc  cst 
is  carDls  inortificalionc  a  qua  incipiendum. 

PrliDO  itaque  domartduin  csl  jumentiim  ct  infrc- 
Bandain»  ut  composito  gradu  vehat  Spiriiusn  saii- 
ciun.  Unde  Gregorius:  Ure  igne  Iribulationis  poe- 
nileuUsBy  pr.ino  renes  nosiros,  Dalilamcomprimen- 
do,  deliinc  ure  cor  nosirum  igne  Spiriliis  suncti  ct 
l«i  aiBoris.  Ob  hoc  eiiam  Doniinus  discipulis  ail : 

<  Sinl  lurobi  vestri  prxcincli  i  primo,  c  cl  i  post 

<  Incemae  ardenies  in  manibus  Tesiris  (Luc,  xu).  i 
Mon  nisi  lonibis  pra^cinctis  Joannes,  Jeremias,  ci 
alii  praedicaTeront.  i  Nabuzardan  lenlm  princepsco- 
quororo,  id  est  Tctiter  ferculorum,  priino  c  dcsiruxit  q 
rouros  Jerusalem  {Jerem.  lii),  i  et  omnla  munimeiita 
aninue  Ghristi^n»  religionis. 

Priroo  igitur  infrenes  equum,  nc  sit  tibi  <  fallai 
ad  sslniem  (PiaL  xxxii),  >  ne  c  equum,  i  et  c  as- 
sccnsorero  2d8  Dortiinus  projiciat  in  mare  (Exod. 
ST).  >  Qui  <  autem  servum  delicaie  paverit,  iiive- 
niel  eom  contumacem  (Prov.  xxix).  i  Potius  doma 
corpus  tunm,  ui  babeas  servum  ohedientem  cum 
llloy  qoi  ail:  <  Castigo  corpus  meum,  et  in  servitu- 
tero  redigo»  ne  aliis  praedicans  ipse  reprobus  Inve- 
niar^f  Cor.  ix).  »  Ei  cum  Propheia  oranle  sic : 

<  Gonfige  timore  tuo  carnes  meas,  ctc.  (PtaL  xviii).i 
Uiide  llieronymus  siiper  Marcum   (in  Comment.  in 


vivunl  ui  comcdani,  nec  comeduiit  ui  Tiranl. 

CAPUT  CXXXV. 

Contra  gulam  el   cbrieialem, 

'  Gulam    ct  ebriclatcm  coisjungimiis;  qufa,  sicul 

gula,  iia  el  cbrielas  vcntrcm  distendil,  carnem  ac- 

cendit,  libiiiinem  fovei  el  nutril.   Undc  Lol,  qucm 

non  vieii  Sodoma,  vlccrnnt  vina,  iit  coininiitorel 

inccslum  cuin  filia  (Cen.  xix).  Noe,  cliam  rcctori 

arcnc  e(  pra^feclo  generaiionibus  suis,  cbi  ieias  nii- 

davii  femora  (Gen»  i\).  Habel  autein  giila  qualnor 

satellites :  Quid,    qnanlum,    qnale,  quando.    Quid 

consistit  ct  aitcnditur  in  genere  cdnlii ;  quanium, 

in  qiianlita'e;  quale,  in  condimcnio  ribi,  vel  salsa- 

iiienlj  vel  etiain  uiilitale  ;  quando  in  lemporis  ina- 

luriiaie  ct  freqiientia.  Unde :  <  Vae  terrab  cujus  rex 

puer  esl  el  principes  mane  coniedunt  (Ecete.  x).  » 

Exiul  ab  octava  Mariu%  bibii^  el  fruiiur  diii 

Iralii 

(JuTEN.  sat.  i.) 

Ilis  saiellitibus  ad  majorem  irriiaiioiiem  giilae  addi- 

lur  pretium,  quia  roagis  illa  juTanl^  quae  pluris 

einunlor.  Sed : 

Nee  cupiai  mulium  cum  sit  tibi  gobio  tantum 

In  loculii.  .1 

(Idem,  sai.  11.) 
Undc  Poela : 

Venere  prolervi 
Laicivi^ue  ienei,  guibui  eit  imifnii  edendi 
Gloria^  corrupiaique  dapa  vanaae  decorum. 
Qui  ventrem  invitanl  pretio,  traduntaue  palalo 
299  Sidereai  Junonii  m^ei^  et  ii  qua  loquendi 
Gnara  coloratii  viridii  deferiur  ab  Indii. 

Et  cum  nullo  prxdiclorum  irriietur  paterfamiliaSf 
sxpe  tainen  mensae  ejusadest  quintus  satellcs,  or- 
Inro  habenscx  superbia  et  vitiis  ejus,  scilicetam- 
bitio.  Unde  philosophus  (Senec.  ep.  GO) :  Tauri 
paucorum  jugerum  pascuis  aluniur,  unica  silva 
pluribus  clepbantis  suflicit,  homo  vero  pascitur 
terra  et  mari.  Cur  hoc?  Nunquid  (licet  natura 
modica  dcderit  nobis  corpora  vel  corpuscula)  quia 
vastorum  animalium  edacitatem  superemus?  Mini- 
me.  Non  enim  fames  ventris  nobis  magno  constai^ 
sed  ambiiio. 

Item  pbilosophus  (idein,    epist.  .89)  :  Ad   tos 


i) :  Andreas,  id  est  virilisest,  qui  viriliter  facit  ^  ifanseo,  quoruin  profunda  el  insatiabilis  est  gula. 


Tim  perdilioni  morlis  suaeu  id  esl  corpori,  qnod  sae- 
pe  per  fomiiem  est  causa  moriis,  nisi  refrenetur. 
Vim  fseit  dico,  adeo  ut :  c  responsum  mords  in  se 
habeal  (II  Cor.  i),  i  et  c  animam  semper  in  inani- 
bas  suis  portel  (PiaL  cxviii).  i  Uem  Exodi  cap. 
xxxu :  <  Sedil  populus  manducare  et  bibere,  et 
snrrexerunl  ludere,  »  hoc  cst  idololatrare,  quia  : 
<  fecerunl  vitulum  in  Oreb  et  adoraverunt  sculptile 
(P$aL  ct)^  I  Vide  ergo  quid  faciatotium,  et  cibus 
alienus,  ei  superfluus :  peperil  idololatriam,  omnem 
oli<Milalen,  ei  omnem  superbiam,  el  oronem  supcr- 
stitionem.  Unde  Dominus  :  <  CaTete  ne  graventur 
corda  Tesira  crapula  et  ebrietate  (Lue.  xxi);  i  ne 
stiis  his  siroiles :  <  Quorum  Deus  venter  esl  (PhiL 
III);  »eiiUis; 

Patmm.  CGV. 


Perniciei^  et  tempeitai  barathrttmque  macelli^ 
Quidquid  quaaierat  veniri  donaral  avaro. 

(IlORAT.  op.  45,  lib.  I.) 

Hinc  maria  scrutaiur,  hinc  tcrram ;  alia  hamis, 
alia  laqueis,  alia  retinm  variis  generibus,  com  ma- 
gno  labore  prosequiiur.  Nnllis  animalibus,  nisi  ex 
fasiidio,  pax  est.  Quantulum  est  quod  ex  istis  epu- 
lis,  quae  per  tot  comparatis  manus,  fesso  Tolupta- 
libus  ore  libatis  ?  quanlulum  ex  ista  fera  pericn« 
lose  capta  dominns  crudus  ac  nauseans  gustatt 
quantulum  ex  tot  conchyiiis  lam  longe  adveciis  per 
istum  slomachuro  inexplebilem  labitur?  Dico  vos 
infelices  esse,  qiiod  non  inlelligitis,  inajorem  vos 
famem  habere  quain  ventrem. 
.iiein  Uicroiiymus  (\d  Furiam  Oe  viduiiate  ier» 

11 


531  PETRl 

va7iila)  :  Qiiidain  iinpinguali  et  dilatali  de  patrimo- 
iHO  Crucinxi ,  dapibus  ct  vino  TCfitrein  confunduni 
ctdistendunt,  venlris  ofiicio  disitietum,  conversum 
in  saccum ;  marcidos  cibos  et  putridos  Ingerunt  et 
egerunt,  stomachumquc  xsluantcm  p4>tione  sedant, 
ct  relevant,  ut  Saul  aqoas  bihens  tingulis  noclibus 
inebrieutus,  vide  io  Ub.  I  Regum^cap.  xxvu  Qnibus, 
<tuia  nec  rnigalius,  nec  c^^ias  inest,  sed  patiuniur 
tlamna,  scrvorum  murroura  et  dissensiones  eorum, 
411J  wm  cx  quanto,  sed  quantom  consumant  et  de- 
vocenl  attendunl.  Quod  si  Apostolus,  0  rilia,  <  ca- 
siigat  corpussunm,  et  in  servitutem  redigit,  ne 
:\liis  prxdicans  ipse  reprobus  eHiceretur  (/  Cor, 
ix);  >  quomodo  lu  juvencula  adbuc  in  fervore  ju- 
vcntutis  posita,  dapibus  et  vino  plena,  de  castitaie 
erls  secura  ?  Quod  si  Vesuvius  ardens,  si  Olympus 
ignivomus,  si  iElbna  vaporibus  plena  caloribus  ar- 
del;  quante  magis  juveniles  medullx  vjno  et  dapi- 
bus  plenae  et  inflaromatae?  Unde  poeta  : 

Vfna  paranl  animoi  (aciunlqut  caloribui  apto$. 
Cura  fugit  muUo  diluiturque  mero. 

Tunc  veniunt  ritus,  tune  pauper  cornua  iumit^ 
Tunc  (iolor  et  curos^  rugaque  frontis  abit : 
Cum  Yenus  in  vinit,  ianis  in  igne  fuit. 

(OviD.  lib.  I  De  Ane  amandi.) 

Iteffi  Deuteronomii  cap.  xxxii :  i  Incrassatus  cst 
dilectus,  etrecalcitravit:  incrassatus,  inipingualiis, 
dilatatusdereliquit  Deum  factoreni  suum,  et  reces- 
sit  a  Deo  salutari  300  s^o»  ^^  oblitus  est  Domiiii 
Crcaioris  sui.  1  Item  in  eodem  (cap.  viii) :  c  Giim 
comederis  et  saturaius  fueris,  cave  diligenler  ne 
obliviscaris  Domini.  >  iiem  Jeremias  cap.  v:  t  Sa- 
turavi  eos»  et  roapchati  sunC,  in  doino  roereiricis 
Juxuriabantur.  Equi  aroatores  in  ieroinas,  et  erois- 
sarii  facti  sunt :  unusquisque  ad  uxorem  proximi 
sui  liinniebat.  >  Item  0;fee  cap.  xiii :  c  Jtixta  pa- 
ocua  sua  ndiropleti  svnl,  et  saturati,  et  elevave- 
runtcersuum.  et  oblili  suntniei  >  f  vaccxpingues 
Samarix  (Amos  iv).  1 

Primo  igitur  premit  corpus,  binc  fremit  mundus, 
deinde  msidialur  diabolus.  Ejiciuut  ctiain  hominem 
dc  domohaec  trin.rrimo,  liligiosauxor  (Prov.  xxi; 
xix),  id  est  carnis  tenlatio;  hincfumus,  peccatum 
ignorantiae ;  deindestillicidium,aliena  ctquaecunque 
siiggestio  extrinseca.  Primo  aulem  tentai  hoininem 
c  concupiscentia  carnis,  hinc  concupiscentia  oculo* 
rum  {1  Joan,  u),  >  tandem  c  superbia  vitae'  {ibid.).  > 
Item  Hieronymus  ad  Furiam  :  Magnac  et  sollicilae 
virtutis  est  superare  quod  nata  sis  iii  carne,  vivcre 
iu  carne  et  non  secundum  carnem ,  sed  supra  car- 
nem  lecunipngnare  quoiidic.animamque  tiiam  inun- 
dain  et  iinpollutaro  quasi  cenium  oculis  Argi  custo- 
dire  (OviD.  tn  j/e/am.),  inclusumque  hostem  supe- 
rare.  Eliampoeia  moresinforinans,  aii: 

Sine  Cerere  et  Baccho  friget  Venus. 

(Terent.  in  Eunucho,) 

Fa  abiindantia  patits  causa  fuit  peccati  Sodoroo- 
rum  (Liech.  xvi). 


CANTOiUS  832 

^  Patct  ergo  ex  sanctoruro  auctoritatibus  abttinen- 
(iain  et  sobrietatem  collaclatieas  et  nutrices' esse 
contlnenilae,  gulam  vero  luxuriae.Yenter  eniui  niero 
aistuans  de  facili  labiiurinlibidinem.CaTe  tibi,ne 
prosternaris  in  convivio  inter  epulas  cum  filiabus 
Job  (Job  1).  Gregorius  (lib.  11  Morai»  «cap.  9) :  In 
majoris  fratrisconvivio  (ilios  JobSatan  obrttii«  non 
qiiod  illi  ventri  vacabanl,  sed  laroen  quia  inier 
conviviaintentio  roentisbona  roinus  fervetet  minns 
providet.  Saroson  inter  epulas  Philistliaeos  prosira- 
y\i  (Judic.  xvi).  Nabuchodonosor  abuteiis  epulis.et 
vasisDoroiniaudivit  hanc  vocem  terribilem  :  J(a- 
ne,  techelf  phares  (Dan.  v),  quam  secuta  est  deslra- 
ctio  dorous  cjus.  llolopherne  ebrieiatc  nimia  sopito, 
^  Judith  abscidil  caput  (Judith  xxni).  Ebrielas  homi- 
nem  sui,  et  Dci  iinmemorem  facii,  infinitamonsira 
parit,  consilia  delegit,  non  computitur  super  con- 
tritionc.  Unde  Saul  aquas  bibens  singulis  noctibos 
inebriaius,  ut  primo  Regum,  cap.  xxvi.  Quia  quid 
non  ebrieiasdcsignat? 

Inguinis  et  capitis^ua  sit  distantia  nescit. 

(JovEN.  sat.  6.) 

Diabolusgula  primos  parentes  tentavii:  c  Quacun- 
qne  die  comederitis,  eritis  sicut  dii  (Ceji.  iii).  > 
Dcinde  Dominum  Jesum  :  c  Dic  utlapides  isti  panes 
Qant  (Matih,  iv).  >  Gula,  coiicupiscentia  camls  et 
libido,  sunt  vitia  adjuncta.  Summopere  igitor  ca- 
venda  cst  gula  propter  adjuncta,  niaxime  propter 
libidinem,  quia  viiium  insilum  nobis  et  naturaie 

Q  videtur  esse.  Uiide  Uieronyrous  (8)  :  Avariiia  ]pal- 
catur  a  philosophis,  et  curo  mafsupio  depouilur. 
Maledicam  linguaro ,  indicturo  silentium  einendat, 
cultus  corporis  et  habitus  vestiuro  ujiius  horae  spa- 
tio  coinmutantur;  oronia  alia  peccata  foris  sunt.  et 
quod  foris  cst  facile  ahjicllur.  Sola  libido  301 
insiia  a  Deo  ob  liberorum  creaiionem  si  fines  suos 
egrcssa  fuerit,  redundat  in  vilium,  etquadam  lege 
natur;e  in  coitum  gesiit  erumpere. 

Item  Josue,  cap.  xi :  c  Equos  eorum  subnerva- 
vit,  >  etc.  Gaslrimargi  sunt  similcs  Esau  ,  qul 
c  vendidit  primogenila  sua  propler  lcnliculani 
nifain,  et  amisit  benediclionem  paternam  {Cen, 

•    xxv).  > 

CAPUT  cxxxyi. 

D  De  simplici  fornicatione. 

Ex  gulositale  nascuntur  fornicatio  simplex,  adul- 
terium,  inccstus,  et  ignominiosa  iibido,  vel  lurpi- 
tudo  Sodomorum.'  Simplex  fornicalio  est  coitus 
illicilus  soluti  cnm  solula,  vcl  econlrario.  Qiiod 
criiiien  maxime  deieslandum ,  quia  ut  ait  Aposto- 
lus :  c  Fornicatores  et  adulieros  judicabit  Deus 
(Heb,  xHi.)  Ncque  fornicatores  neque  adulteri  intra- 
bunt  in  regnum  Dei  (Eph.  v).>  Hoc  vitio,  lioino 
dignilatcm  suam  et  iniaginem  Dci  aroiltit ,  adeo  ut 
totus  absorbeatur,  lerraque  efiiciatur  et  de  ratio- 
nali  inutetur  in  reptilc  et  jumcntum.  De  hujiismodi 
Joel  aii  :  c  Putruerunt  ut  jumenta  in  stcrcore  sno 
(Joel.  !).>  c  Qni  enim  fornicatur  in  corpus  sotim 


(8)  Habctur  In  Regula  titulo  de  abstinentia  philosophorum  desumptum,  ex  ep.  ad  Furiam, 


S35 


VERDUM  ABBI\EVIATUM. 


331 


peceal  (/  Cor.  vi).»  AppciiluRfornicalionTi  anxiclas  A  mis.  Dcsccndam  ei  videbo',  utnim  damoreui,  qui 

cst,  salieias  poenitenlia.  Unde  qui  abscidil  sibi  liii- 

guatn  ne  fornicareiur  ,  ait.  Absit  ut  lanii  emain  , 

ande  poeniteam.  llanc  sicut  in  opere,  i(a  et  in  vo- 

luRlaie  i)oininus  eain  prohibet :  i  Qui  viderit  niu- 

iierem  ad  coniupiscendani  cam,  jani  moechatus  esl 

in  corde  suo  (Matih.  v).f  Unde  Dauiel  propheta 

(cap.  x)  vidit  virum  succinctum  lunibos  zona  au- 

rea,  i  Joannes  vidit  virum  succinctum  inamillas 

Jamina  aurea  (Apoc.  i),  i  quasi,    c  ure  reiies  meos 

et  cor  meum  (P$aL  xxv).*  Ob  ho«:  maxiinc  Tugienda 

csl  fornicalio,  quia  viscosa  esl,  et  quod,  cuni  cxte- 

ris  vitiis  possuinus  luclari ,  de  ea  auieiu  dicilur : 

c  Fii^itc  fornicationein  (/  Cor.  vi).> 

CAPUT  CXXXVII.  B 

De  aduUerio. 

Adulteriuin  qtiodJam  est  siinplex ,  scilicct  so» 
luti  cniri  coiijugata  vcl  cconlrario  ;  qnoddam  du- 
|Ues  et  majus,  sciltcet  conjugali,  cuin  conjugata , 
vei  eooRvcrso.  Adulierium  homicidio  videiur  esse 
t»arcriinen.  Unde  Doiiitnus  adultcra^i»  in  legc,  sine 
remedio  pnccepit  lapidari  (Deul.  xvii,  xxv).  Juxta 
«uiin  quantitateni  peccaioruni  lex  statui:  quaiititalem 
-pasnarum.  Unde  inaxime  liineiidum  est,  ne  Eccicsia 
«rrel,  cum  hxc  instituta  a  Dominc  non  observer. 
Item  Auguslinus  (9)  :  Adulteri  secundum  locuin 
leneol  apud  inferos,  priniuin  incestucsi,  et  ne- 
ganles^  Deum.  Adulterium  tamen  credo  inajus  csse 


venit  ad  ine,  opcre  impleveraiit.  i  'ilossa.  Novitas 
taiit»  et  inauditx  turpitudiiiis,  quasi  adniiniiioneni 
et  dnbilationem  parit  in  :iudienie.  Unde  Dominus 
quasi  adinirans,  ct  diibltans  snper  tanto  scelere, 
introducitur  sic  loquens :  c  Desiendam  et  vidcl>o 
ntruin,»  etc.  Incrcdibile  enini  niiiii  videtur  honiines 
lantuni  flngitiuin  peipetrasse.  Giegorius  (lib.  xix 
Mor.  c.  14).  Peccatuin  est  in  voce ,  quando  est  iii 
aciione  cuui  teiiui  nota. 

In  clamore  est,  qiiando  cst  in  libertaie  cum  ma- 
nifcsta  sceleris  paliatione.  De  tantum  duobus  crgu 
peccalts  tanquatn  niaxiuiis  ct  paribus,  hoiuicidio 
scilicet  et  vitio  soiloinitico,  lcgitur  ciamor  ascen- 
disse  ad  Dominum  t'e  terra.  Legitiir  Doiniiius  con«> 
qoeri,  idco  sciiicet ,  qiioJ  c  masculuin  et  feininain 
creavit  ad  inulliplicandos  lioiniiies  (Gen.  i) ; »  ho- 
roicidx  autein  et  sodoniito:  hos  dcstruunl  ei  pcri- 
niunt  ut  hostcs,  et  pra$cipui  adversarii  Dei  et  g«ne- 
ris  humani,  qiiasi :  Tu  hoinines  creasti,  ut  mulli- 
plioarcniur,  iios  vero  dabiinns  operam,  u(  opus 
tiiuin  minuaiur  et  destruatur.  Item ,  cuin  Doniinus 
pcenam  pro  aliis  peccaiis  inSigendnm  diffcrat ,  pro 
lioc  patientiam  et  bouitutein  sibi  innatam  videiiir 
exuisse,  non  exspecians  sodomitas  ad  poenitenliam, 
sed  eos  magis  puniens  temporaliser  igne  coalitus 
misso  (Gen.  xix),  consunimaturus  tandcm  poenam 
illoruin  per  ignem  geheitnae.  Iteni,  Doininus  virum 
plasmavit  de  limo  terrx  in  agro  Damnsceno ,  Tor- 


crimcfi  308  quam  iticestum  commissum  in  quario  c  '»«^"''»8  mulierem  de  cosia  ejus  in  paradiso.  Unde 


genere  eottsanguinitatis 

Delieia$  viduai  lantum  aipernatur  adutier. 
Iiem  Salomon  :  c  Adulterorum  (ilii  non  prospera* 
Imntttr (Sap.  ui).>  liemParabolarumcap.  vu.  c  Veniy 
iiiebriemur ,  et  rruaniur  cupiHs  amplexibus,  >  etc. 
Item;  in  Le|;endaS.  MarceUi(iO)  legitur  quod  niulier 
quxdam ,  qiiia  nobilis  ,  spravit  virum  ,  et  adhxsit 
caml  alteri,  mortua  tandem  est.  Solemniter  et  cum 
poropa  adtumulum  deducta,  honori/lce  sepulta,  et 
ipso  die  a  serpente  ignivomo  est  effossa  ,  qui  vas- 
culo,  sciUcet  membro,  qnod  viro  abstulit ,  incubuit 
etcorrosit;  sicque  ei  diaiiolus  abstulit  sepukrum 
et  huroanitatis  obseqiiium ,   indigne  ferens  quod 


nc  crederel  quis  eos  ibre  androgynos  prxoccupans 
formationcin  niuliens,  ait :  c  Mascuium  303  etfe- 
niinain  creavit  eos  (Gen,  i),  i  qaasi  :  Non  erit  con- 
sortium  viri  ad  virum,  vel  mulieris  ad  mulierein, 
sed  lantum  viri  ad  mulierem^  et  ccontrario.  Unde 
Ecclesia  homiiii  androgyno,  id  est  habenii  instru- 
nientum  utriusque  sexus,  aptum  scilicet  ad  agen- 
duin  etpatiendum,  inslrumento, quo  inagis  calescit, 
quove  magis  est  iiinrnins,  perinitiit  uti. 

Si  magis  calescit,  ut  vir,  perniiitunt  euroducere ; 
si  vero  roagis  rooilescai,  et  inulicr  permittunt  ei 
nubere*  Si  aut<;m  in  ilio  instrumentoderecerit/iiuii* 
quam  concederetur  ei  usus  reliqui  instrumenti,  sed 
perpelno  coniiiiebit,  proptervestigia  altemitalis  vi- 


corpus  ejus  in  lerra  qulesceiet,  eo  quod  vas  viri,  f)  i\\  sodoinitici,  quod  a  Deo  deieslalur.  Iiem  ad  Ro- 


quod  sibi  c  in  sanctiQcationem  observasse  (/  The$. 
iv)  9  debuit,  abstulissct. 

CAPUT  CXXXVIIl. 
De  titio  iodomitico. 

Vitiuro  Sodomorum  fuit  cabundantia  panis  et 
superbia  vitae,  et  superfluitas  vini  (Ezech.  xvi).  i 
Hoc  Titium  redarguens  Dominus,  Genes.  cap.  xix, 
ait :  c  Uoinines  autem  Sodomiia:  pessimi  erant ,  et 
peccatores  coratn  Domino  nimis.i  itein  cap.  xviii : 
c  Qamor  Sodomorum,  et  Gomorrheorum  multipli- 
catus  esty  el  peccatum  eorum  aggravatum  est  ni- 


manos,  cap.  i  :  c  Propter  quod  tradidit  illos  Deus  iu 
desideria  cordis  eorum,  in  immunditiam,  ut  contu- 
niclits  afflciant  corpora  sua  in  seinetipsis,  in  passio- 
nes  ignominise.  Nam  feniinx  eorum  immutaveruut 
naturalem  usum,  io  eum  usum,  qui  est  conlra  na- 
turam.  Siroiliter  et  niasculi,  relicto  naturaii  usa 
feininae,  exarserunt  in  desideriis  suis,  invicero  ma- 
sculi  in  iniasculos  lurpitudinem  operantes,  traditi  in 
rcprobum  seusuni,  ut  facianteaqusenon  conveniunt^.i 
llein  episL  Judae  (vers.  7) :  c  Sodoina,  et  Gomorrba 
etflnitimaecivitates,  quia  exfornicaix  sunt,  etabit^ 
runt  post  carnem  alteram,  >  niasculi  cum  masculii 


i?i 


)  Videantur  serm.  2i4,  245,  ei  247 
10)  Pariaieotis  episcop.  ordioe  IX»  per  Fortonatum,  apud  Surium  diel  Noyembris* 


551  PETRI 

vanda)  :  Qiiidain  hnpinguali  et  dilatali  de  patrimo- 
iHo  Crucinxi ,  dapibus  et  vino  vefitrein  confundunt 
ctdistendunt,  ventris  ofiicio  disitietum,  conversum 
in  saccuin;  inarcidos  cibos  et^utridos  {ngerunl  et 
egerunt,  stomachumquc  xstuantcm  p4>tione  sedant, 
ct  relevant,  ut  Saul  aqoas  bihens  tingulis  nociibus 
4iiebrieiatQS,  vide  in  tU)«  1  Uegum^cap.  xxvi.  Qnibus, 
<|uia  nec  rnigalius,  nec  c^las  inest,  sed  patiuniur 
tlamna,  servorum  murmura  et  dissensiones  eorum, 
jqiii  noji  ex  qiianto,  sed  quantum  consumant  et  de- 
voc«nl  attendunt.  Quod  si  Aposlolus,  o  filia,  <  ca- 
stigat  corpus  suum ,  et  in  serviluiem  redigit,  ne 
nliis  prxdicans  ipse  reprobus  elliceretur  (/  Cor. 
ix);  f  quoinodo  tu  juvencula  adbuc  in  fervore  ju- 
vcntutis  posita,  dapibiis  etvino  plena,  de  casiitaie 
eris  secura  ?  Quod  si  Yesuvius  ardens,  si  Olympus 
ignivomus,  si  iElbna  vaporibus  plena  caloribus  ar- 
det;  quante  magis  juveniles  medullx  vino  et  dapi- 
bus  plenx  et  inflammatae?  Unde  poeta  : 

Vfna  parant  anmos  faciuntque  caloribui  aptot, 
Cura  fugit  multo  diluiturque  mero. 

Tutic  veniunt  ritus,  tunc  pauper  eornua  sumit^ 
Tunc  dolor  et  curce^  rugaque  frontis  abit : 
Cum  Yenus  in  vinis,  ianis  in  igne  fuit, 

(OviD,  lib.  I  De  Arte  amandi.) 

lieiti  Deuteronomii  cap.  xxxii :  <  Incrassatus  cst 
dilectus,  etrecalcitravil:  incrassatus,  inipinguaius, 
dilalatusdereliquit  Deum  factoreni  suum,  et  reces- 
sit  a  Deo  salulari  300  suo,  et  oblitus  est  Domini 
Crcalorls  sui.  i  Item  in  eodem  (cap,  viii) :  <  Cum 
comederis  el  saturatus  fueris,  cave  diligenler  ne 
obliviscaris  Domini.  >  Item  Jeremias  cap.  v:  t  Sa- 
turavi  eos»  ei  mapchati  sunt,  in  doino  roereiricis 
Juxuriabanlur.  Equi  amatores  in  ieminas,  et  emis- 
sarii  facti  sunt :  unusquisque  ad  uxorein  proxiini 
sui  binniebat.  >  Item  0;»ee  cap.  xiii :  <  Juxta  pa- 
ocua  sua  adimpleti  svnl,  et  saturati,  et  elevave- 
runtcersuum.  et  obliti  suntniei  >  <  vaccxpingues 
Samarix  {Amos  iv}.  i 

Primo  igitur  premit  corpus,  binc  fremit  mundus, 
deinde  iflsidialur  diabolus.  Ejiciuut  eiiain  hominem 
dc  domohaec  Irin.rrimo,  liligiosauxor  (Pror.  xxi; 
xix),  id  est  carnis  tentatio;  hinc  fumus,  peccatum 
ignorantias ;  deindestillicidium,aliena  ctquaecunque 
siiggesiio  extrinseca.  Priino  auiein  tenlat  hoininem 
<  conciipiscentia  carnis,  hinc  concupiscentia  oculo* 
rum  {l  Joan.  u),  >  tandem  <  superbia  viiae*  {ibid.).  > 
Item  Hieronymus  ad  Furiam  :  Magnai  ct  sollicilae 
virtutis  est  superare  quod  nula  sis  iii  carne,  vivcre 
in  carne  et  non  secuiidum  carnem,  sed  supra  car- 
nem  tecumpugiiare  qiioiidic.animamque  ttiam  iniin- 
dain  ei  impollutam  quasi  cenlum  oculis  Argi  custo- 
dire  (OviD.  f;iif/e/am.),  inclusumqiie  hostem  supe- 
rare.  Cliam  poeia  moresinformans,  aii: 

Sine  Cerere  et  Baccho  friget  Venus. 

(fEaENT.  in  Eunucho.) 

Ei  abundantia  panis  causa  fuit  peccati  Sodomo- 
luni  (Eiech.  xvi). 


CANTOKIS  Ri 

^  Patet  ergo  ex  sanctorum  auctoritatibus  abttineii- 
(iain  et  sobrietatem  collaclatieas  et  nutriceffesse 
tontlnenilae,  gulam  vero  luxuriae. Yenter  eniui  mero 
a^siuans  de  facili  labiiurinlibidinem.CaTe  llbl,iie 
prosternaris  in  convivio  inter  epulas  cum  filiabos 
Job  (Job  I).  Gregorius  (lib.  ii  Moral.  «cap.  9) :  In 
majoris  fratrisconvivio  filios  JobSatan  obraity  non 
qiiod  illi  ventri  vacabani,  sed  tamen  qaia  inier 
convivlaintentio  mentisbona  minus  fervel  et  miniis 
providet.  Samson  inier  epulas  Philisthaeos  prostra- 
vit  {Judic.  xvi).  Nabuchodonosor  abutens  epulis.ec 
vasisDominiaudivit  bancvocem  terribilem  :  M.a' 
ne,  techelf  phares  (Dan.  v),  quam  secuta  est  dettra- 
ctio  domus  ejus.  Ilolopherne  ebrieiate  nimia  sopito, 

^  Judith  abscidil  caput  (Judith  xxin).  Ebrietas  homi- 
nem  sui,  et  Dei  immemorem  facit,  infiiiita  monsiri 
parit,  consilia  delegit,  non  compatitur  super  con- 
tritione.  Unde  Saul  aquas  bibens  singulis  noctibos 
inebriatus,  ut  primo  Reguin,  cap.  xxvi.  Quia  quid 
non  cbrieias  dcsignat  ? 

Inguinis  et  capitis-quos  sit  distantia  nescitm 

(JovBN.  sat.  6.) 
Diabolusgula  primos  parentes  lentavit:  <  Quacnn- 
que  die  comederitis,  eritis  sicut  dii  (Ceii.  iii).  i 
Dcinde  Dominum  Jesum  :  <  Dic  utlapides  isti  panes 
fiant  (Matih,  iv).  >  Gula,  coiicupisceutia  camis  et 
libido,  sunt  vitia  adjuncta.  Summopere  igitur  ca- 
venda  est  gula  propier  adjuncta,  niaxime  propter 
libidinem,  quia  viiium  insitum  nobis  et  naiurale 

Q  videlur  esse.  Unde  Uieronyinus  (8)  :  AvariMa  ]pal- 
catur  a  philosophis,  et  cum  marsupio  deponiiur. 
Maledicam  linguam ,  indictum  silentium  einendat, 
cultus  corporis  et  habitus  vestium  u.nius  horae  spa- 
tlo  coinmutantur;  omnia  alia  peccata  foris  sunt,  et 
quod  foris  cst  facile  ahjicilur.  Sola  libido  301 
insita  a  Deo  ob  liberorum  crealionem  si  fines  suos 
egrcssa  fuerii,  redundat  in  viiium,  ctquadam  lege 
natur^e  in  coitum  gesiit  erumpere. 

Itein  Josue,  cap.  xi :  <  Equos  eorum  subnerva- 
vit,  I  elc.  Gastrimargi  sunt  similcs  Esau ,  qui 
<  vendidit  priinogenita  sua  propier  lcniiculani 
nifain,  et  aniisit  benediciionem  paternam  {Cen. 

■    xxv).  > 

CAPUT  cxxxyi. 

D  De  simplici  fornicatione. 

Ex  gulositale  nascuntur  fornicalio  siroplcx,  adul- 
teriuro,  inceslus,  et  ignominiosa  iibido,  vel  lurpi- 
tudo  Sodomorum.^  Simplex  fornicatio  est  coitus 
illicilus  soluti  cnm  solula,  vcl  econlrario.  Qiiod 
crinien  maxime  delestandum,  quia  ut  ait  Aposto- 
lus :  <  Fornicatores  et  adulieros  judicabit  Deus 
{Heb.  xni.)  Ncque  fornicatores  neque  adulteri  intra- 
bunt  in  regnum  Dei  {Eph.  v).>  Hoc  vitlo ,  hoino 
dignilalem  suam  et  iniaginem  Dci  amiltit ,  adeo  ut 
tolus  absorbeaiur ,  terraque  efliciatur  et  de  ratio- 
nali  inuielur  in  reptilc  et  jumenturo.  De  hujusinodi 
Joel  aii  :  <  Putruerunt  ut  juroenla  in  stcrcore  suo 
{Joel.  i).>  <  Qui  enlro  fornicatur  in  corpus  suum 


(8)  Ilabctur  in  Regula  titulo  de  abstinenila  philosophoruro  desumptum,  ex  ep.  «id  Furiam, 


VEMmil  ABMlETfATUM.  S38 

\f  cipi  n«  aft  DAtfa  td  Miphiboselh  :  c  Ne  a  conYenienthiin  eam  bamine  in  eorj^f  sicat  et 


tfMW  ^iiia  faciens  faclam  in  ce  misericordiam  propier 
ionthan  |nlrem  luum,  et  resiiluam  libi  omiies 
l|nM|  Saul  patrls  tni,  et  tu  comedes  paiies  in  mensa 
■wa  aenper.  i  Item  Yalerius  Haxiinus  (lib.  y,  c.  3): 
fiipfliin  Lacnaa  a  Crcerone,  pro  eo  peroranie  in  causa 
caplcalltf  crhnfnis,  riberatus  est :  quem  posteaa  se- 
Mtii  ei  Antonio  proscripium  persecuius  est,  capot- 
.fM  ainpatatit  (quod 'pro  capiie  ejus  peroraYcrat) 
feranrillad  ad  senatum,  quasi  opiima  spolia.  Iii- 
Uhf  acderatissimus  et  ingraiissimus  omnium  ho- 
■iMmi,  qal  a  patre  proprio  homicidium  inchoans , 
paireaa  patrix  ocddli.  Invalidae  auiem  ad  hoc  nion* 
augillanduin  snnt  liiiene.  Tam  miscrabilcm 


analomia  ei  divisione  ejos  palet :  insuper  et  in  spi* 
ritu,  spiritu  bominis  rationalis  quasi  suffocalo,  el 
in  spiritum  bruli  per  iminundiliam  couverso.  Undo 
et  filius  prodigus  pavii  porcos  iii  regione  longinq^ia, 
pastiis  de  siiiquis  porcorum  {Luc,  xv).  Propter  boe 
Dominus  ctiam  supcr  oinne  eduliuiii,  snb  figura  ta- 
mcn,  prohibuit  carncm  suillain  {Levil,  i). 

Notabiliier  eiiain  noiaiidum  quod  nutlum  animal 
ita  recessit  a  Deo  ci  a  statu  naturali,  sicui  homo 
transiens  ad  alieram  carnem,  vel  naturati  ulens 
coitu  sine  certo  ct  siatuto  lempore,  supcrfluus  in 
vesie,  cibo,  ct  aliis  nccessariis.  Dc  hac  imagine 
niultiplici  dicitur  iu  psulmo  :  c  Yeruiniamen  im&gi- 
Ciceronls  casum  non  est  qui  digiie  fltut,  quia  •uem  eoruin  ad  uihiluin  redigcs  {Psal.  lxxii).i  Hie- 
|ni  allerCiceronon  exstal.Popiliusiicminemodit,  j^  ronyinus  ctiain   hanc  inultipliccin  faciein  culpa;. 


•ui  qois  phirimnm  debel.  Pcriculosiim  est  crgo 
MMbeoeficia  In  aliquemconrerre,  quiacum  lurpe 
reddere,  rull  non  csse,  cui  reddai.  Itein 
(epist.  19) :  Leve  aes  amicum  racil,  grave 


CAPUT  CXL. 

Epllogus  facierum  culpa, 
Can  anihiplex  sil  facics  culpae  euntis  in  gehen- 
■aoip  generaliter  quot  viiia  induiinus,  lot  fucics, 
Tolias»  ei  Imaglnes  brutorum  aiiiinalium  nobis  su- 
perliMlucimos.  Unde  Dominusin  lsaia,cap.  LifVeni, 
el  ooa  eral  vir  :  vocavi,  et  non  erat  qui  audiret.  » 
El  io  eodem  :  c  Torcular  calcavi  solos,  et  de  genti- 
boftooo  erat  virmecum  {Itai.  lxiii)  ;  »  quia  •  siii- 


qnasi  sub  epilogo  coinprehcndeiis,  ait  in  cpist.  18 
{ad  Marcellam),  Nunc  ira  persoiiam  leonis  nobis 
iiiducit ;  nunc  cura  supcrflua,  in  annos  plurimos  du- 
ratura  praK!Ogitat,  ncc  recordamur  Evangelii  dicen- 
tis:  f  Stulie,  bacnocte  aufereiil  aniinam  tuam  a  te: 
qtiae  auiem  parasti,  ciijus  emnt  ?>  {Luc,  xii.)  Yestes 
non  ad  usus  tanlum,  sed  ad  delicias  conquinintor, 
ubicunque  conipenJiuin  est,  vciocior  pcs,  citns  ser- 
mo,  auris  ailentior.  Si  damiium  (utsxpe  flcri  solel 
in  rerainil1ari)fuerit  nuntiatum,  vulius  mocrore  do- 
primiiur  :  Ixtamur  ad  nummuni,  amisso  obolo  con- 
tristainur.  Unde,  cum  in  uno  boniine  animalium 
lam  diversa  sit  facies,  Propheta  Dominuro  depreca* 
tur  sic,  diccus  :  f  Domine,  in  civitate  tua  imagi- 


gnbriter  sum  donec  transeam  (fW.  cxl).i  lliero-  C  nem  eorum  dissipa  {Ptai,  lxxii).  >  Cum  eniin  ad 


oymos  (ep.  18,  ad  Marceltam,  Incip.  Ambrotius) 
Vir  nec  homo  est,  qui  per  crudeliiatem  iinagincm 
leoiiis  sumit.;l]ude  Apostolus  :  f  Doininiis  eripiiitmo 
de  ore  leonia  (//  Tim,  iv).i  Et :  f  Ite,  dicite  vulpi  ilK 
(Im.iui),  I  llerodi»proplcr  dotositatem.  LibidinoBis 
dicitair  :  c  Bqui  insanientes  iu  feminas  {Jer,  v).  > 
Toluptuosis  ei  immundis  :f  Nolite  spargere  margari'^ 
Us  ante  porcos  (l/aff/t.  vii).  >  Delractoribus  et  ina* 
ledicis  :  c  Nolite  Sanctum  308  ^i  ^^^  canibus 
{ibid).  >  Superbis  :  c  Tolucres  cmli,  qui  ponunfos 
suum  in  cceluin  {Psat,  lxxii).  >  Curiosis  et  avaris  : 
cPices  maris,qui  pcrambulant  seinilas  maris  {Psal, 
viii).  •  Rapacibus  :  f  Scio  quoniain  intrabuiit  in 
Tos  post  disaesslonem  meam  lupi  rapaces,  non  par- 
ceutes  gregi  {Act,  xi).>  Malignis  ei  venenosis:f  Ge- 
nimioa  viperamm  {Lue.  iii).  >  Et  generaliter  quo- 
cunqoe  vel  qoibuscunque  vitiis  irretitis  dicitur  : 
€  Nolite  fieri  sicut  equus  et  mulus,  quibus  non  est 
inteltecuis(PM/.  xxxi);  >  quia,  f  Doniinus  de  ccelo 
prospcxiv  super  fllios  homiiium  {Ptal,  xiii),  >  eto. 
El :  c  Homo»  com  in  honore  esset  non  intellexit 
IPiaL  Lviii).  •  Et  item  :  c  Putruerunt  jumenta  in 
oiercore  suo  (io«/.  i).>  Et  Isalas  :  c  Onus  jumento- 
rom  ansiri,  vel  visio  quadrupedum  in  deserto  {fsa, 
zxx).»  Cum  autem  tot  animalium  vultus  indtamus, 
diabolof  auteni  tribus  animalibus,  sicut  vasis  et 
organis  suis  usns  esl,  serpente,  porco  et  homine , 
fiuos  lcgiliir  intrasse  Porcus  auleia  muham  habet 


imagincm  et  siiuilittidiiiem  Dei  conditi  simus,  ex 
vitio  nostro  pcrsonas  nobis  plurimas  superinduci- 
mus.  Et  quomodo  iii  theatralibus  scenis,  unns  atque 
idem  histrio,  nunc  llerculem  robustum  oslendity 
niinc  mollis  in  Venerem  frangitur,  nunc  tremulus  in 
Cybelein,  ita  nos  (qui,  sl  de  mundo  non  essemus, 
odiroiiiur  a  luuudo),  tot  habemus  pei^sonarum  stini- 
liludiiies  quot  pccrata. 

307  CAPUT  CXLL 
De  pcenitentia, 
Ad  sugitlanda  vitia  cominendandasqoe  virtules 
pleraque  in  soiiiinariuin  pixdicalionis,  de  hortutis 
sacr»  Scriptune  collegimus,  etcxccrpsimus:  plura 
|v  et  iiiajora  de  auctoriiatibus  eftisdem  ad  praedicta  , 
indusiriaelectorisdiligentis  relinqucntes,  vel  in  calce 
disputationis  nosinc  lic  posnitentia  adjungentcs  (su- 
pra,  cap.  9),  qux  destruciiva  est  vitiorum  et  con- 
structiva,  ct  inchoaliva  virtutum  :  puia,  ut  qusesl 
secunda  tabula  post  naufragium,  et  contra  omnia 
pcccata  et  venena  diaboli  remedium  et  antidoium 
(lliER.  ep.  8,  quae  est  ad  Demetriadem  dg  Virgittt- 
taie  tervandaf  v,  5).  Ab  hac,  ntpote  saluberrima, 
Joanncs  BaptistaPrsecursor  Domini,f  Vox  clamantis 
in  descrto,>  prxdicationem  suam  inchoavit,  dlcens 
Malth»!  cnp.  iii :  c  Pcenitentlam  agite,  appropin- 
quavit  enim  regnum  ccelorum,  >  quasi :  In  proxiino 
aperiatur  janua,  quia  Christus  venit.  Et  itcm  {ibid}: 
f  rrogcnics   viperanim,  quis  demonslravit   vobis 


555  P£TRI  GANT0RI9  VSf 

uirpUudiaeni  agcntes,  muliereii  cum  Diulierihus,  Viri  ^  culp»,  redarguea$,iiUiQ  MaiUui^o,  estp.  xnn :  i  Senito 
cnio)  ei  uxoris  esi  una  earo:  i  faciaesunleiieinipluDi 
igAis  selerni  poenam  suslincnles  {Gen,  ii),  >  in  pr£- 
seiiii.  Item  Levii.  cap.  xviii :  c  Non  conjmlsceberis 


cuin  masculo  coiiii  femineo,  quia  abomin^lio»  >  et 
igiioroinia  et  ineffubilecst.  Goitum  etiammascuii  cum 
niasculo  pari  poena  punit,  ut  coittim  Iiomiuis  cum 
bruio,  scilicet  morte.  Unde  Levit.  cap.  xx  :  c  Qui 
«lormicrit  cum  masculocoitu  femineo,  uterque  ope- 
rnlus  est  ncfas,  morle  morianlur.  >  Sed  nunc  quo* 
iiiodo  abierunt  hqeb  in  desuetudinem,  ut  quse  gra« 
viler  punit  Domiiias,  intacia  relinqual  Ecclesia ;  ei 
quse  leviter  pujiit,  ipsa  gravissime^punial?  Timen* 
dum  pe  boc  ex  avaritia  procedat,  ilitid  vero  ex  re- 
/rigciio  cbariiatis  oinitiat.  Hi  destructores  hominif 


nequam,  omne  debitum  dlmlai  tlbi,  quooiaoi  rogaaM 
n\%  :  Nonue  oportuit  et  le  mjsereri  consenrl  Itti,  ii- 
ciit  et  ego  tui  misertus  sum?  Et  iratus  domlniisfias, 
iradidit  euin  tortoribus,  quousqne  redderet  «ainr- 
suro  debitum,  eliam  usque  ad  uliimuro  quadraiilem.» 
Jiieronyinns,  Augusiious  e|  Aml)rosjus(ll)  :  Tiiolii 
est  pestis  ingratiiudinis,  quodsi  noRditulserlmBSei 
«orde,  quod  in  nos  dclinquUur,  ei  hoc  omnc  quod 
per  pceniteniiam  [M.  misericordiaro |  dimiMumenJ* 
a  nobis  esigiuir  ct  revocaiur;  eii;im  aeeuadam  h^ 
ges  manuniissus  et  liber  pro  ingraiitudioe  lefoc»- 
batur  in  servituiem.  Ailienieiises  (VAixa.  Mak.  Ub. 
V,  cap.  5)  eiiam  nequissima  habuerunt  ingenia«  ei 
tamcn  a^quissima  jura,  quia  ingralos,  ut  alios  cri* 


^miies  suul  Onan,  qui  effudit  senien  in  tcrrain,  et  g  minosos  puiiientla.  Gratissiini   tenemur  esae  DeOp 


iioleiis  suscitare  aemeii  fratri,  percussus  est  a  Do- 
ioino  {Gen.  x^xviii).  Ilj,  ut  Isaias  ait  (cap.  i),  sunt 
^uasi  Sodoma,  el  Gomurrha,  id  esl  muti  a  laudeDei 
et  a^peri  enormiiaie  pcccatorum.  Item  1  epist.  ad 
j^im.  i.liem  ad  Goloss.  iii :  i  Moriificaieergomemr 
bra  vestra  qu;3C  sunt  super  terram.  i  etc.  Item  Jo- 
aue,  cap.  ¥1  :  c  Malediclus  vir,  qui  suscitaverit  ot 
aedificaverit  Jericho,  in  primogenitp  sup  fundamenl^ 
iliius  jucial,  ei  in  novissimo  iiberorum  ponatportas 
fjus.  9  Multomagis  maledictus  est  suscitans  pecca^ 
tum  Sodomorum,  perdens  sic  primogenitum  et  no- 
.visslmufn  filioruin,  (idem  scilicet  cum  huinilliute, 
ellam  pra  enormitate.  Et  in  detestationeni  bHJui 
criiviinis  Deusoirensuseslierrae  ini,convertensPea- 


quia  creavit  nos,  ct  maxime  quia  recreavii,  quia  : 
c  Qoid  retribiiam  Doinino  pro  omnibus  quaa  r«lri- 
biiit  mihi  ?  Galicem  salutaris  accipiam  (Pja/.  eir).» 
Sola  digna  reiributio  est  mortem  mort^  reoompenf- 
sari : «  sed  nondum  restiiimus  usque  ad  sangiiinera 
{Hebr.  xii).  >  Si  igitur  de  condigno,  tam  gratua  le- 
neris  esse  Deo,  ut  moricm  morte  recompenses ; 
quam  iiigratus  es  ei,  si  peccando,  eum  ad  iram  pro>- 
Tocas!  c  Mabal  vir  stulius  (/  Reg.  xxv)  i  j^oiogra- 
litudine  interrccius  es^a  Domipo.  David  Dniaa^Bii 
et  algenti  cum  commUitonibus  $uis  exauiibna  in 
solitudine,  arcentique  s$pe  lupps  ab  ovibus  ^uat 
negavit  benedictionem  ens  in  tonaura  ovium,  iaaiH 
per  et  ei  cpnvitia  et  contumelias  intviiti  diceiii; 


lapoUm  in  mare  Morluum,  ut  non  vivat  piscis  ioeo,  ^  c  Quis  est  David,  et  quisest  fllius  Isai  ?  Hpdia  incre- 


ii<^c  epaiet  navls  in  qua  ruerit  homo.  in  qoa  terra 
suot  arbores  ferenies  poma,  qax  ad  tacium  evane- 
fM:m)t,emUtentiapnlverein  et  favillam  {Sap.  x).Etiam* 
pro >olo  respectu  ad  Sodomam,  uxor  Lqth  conversa 
est  ip  terram  et  statuam  salis  {Gen.  xii),  qqasi  dico- 
ret  Donninus  :  Nolo  ut  hujus  criininis  aliqua  Ht  me- 
iporia,  aIiquisrespectu8,aUquod  304  ▼^^iK*"")  P^ 
enormitate  iUius.  lliyusmodi  bomines  spastici  ener- 
vati  sunt  feminae  reservatae  a  Pharaone  ad  delicias 
a^jas,  qui  se  masculos  convertunt  in  feminas*  abu- 
tentes  coit^  feminino.  Ili  sunt  imitatores  Sardanar 
pali,  qui  vir  corruptior  fuit  omni  muiiere.  Jeremias 
etiam  i|i  flne  Threnorum,  super  omnem  planctum  et 


verunt  servi  super  terram,  qui  fugeruni  dpminos 
suos  (ibid,).  >  Quam  gratus  autem  fuerlt  David  be- 
nevolis  suis  patet  ex  II  Reg.  (cap.  xvi).  Qui  etiaip 
Semei  sibi  exprobrantl,  malediccnii  et  improperand 
reeiisit  omnein  injuriam  et  cum  Siba  et  Miphibo- 
seth  divisit  h«reditaiem  paternain;  qul  eliam  fiUum 
Berzellai  jam  senis,  qui  eum  benigne  susceperat  in 
305  adversKaie  curo  urgeretur  liiopia,  subUioavit 
{11  Reg.  xix).  Ezeqhias,  quia  Domino  gratiaa  non 
egit  super  incnsdibili  victoria  habita  de  Sennache- 
rib,  aegrotavit  usque  ad  mortem ;  qui  pcenliens  sa- 
nalus  est  a  Doniino  (/  V  Reg.  xx).  Cum  landem 
gratias  agens,  prorupit  in  hoc  Ganticum,  dlcens  : 


49lorem  urbis  ruinaeet  captivitalis,  adjicit  planctum  ^  i  Egodixi :  lu  dimidio  dierum  meorum  vi^dam  ad 
et  gcmituni  super  vitio  sodomitico  habilum,  dicens:      portas  inferi,  >  etc.  {Itai.  xxxviii.) 


c  ^dole^centibus  impudice  abusi  suot,  e(  pueii  io 
ligpo  corrueruiit  (Thren.  vi).  t  Hi  non  tantum  muti» 
fcd  eMaio  c^ci  el^ciuntMr  per^M^i  aora^ia  palpauies 
ad  o^tium  Loth  io  meridie  {Gen*  xix),  ut  videnics 
pqo  videaot.  iteip  Isaias,  cap.  uvi :  c  Qui  sanctiG- 
cabantur,  et  mundos  se  putabant  in  hortis  post  ja- 
nuam  vel  post  ostium  intrinsecus,  etc.  i  Uem  Joel 
|ii :  c  Posuerunt  puerum,  >  ctc.  liem  ;  Ubi  vir  nubit 
ia  feminam,  armcntur  leges,  exseranlur  jura. 
GAPUT  GXXXIX. 
be  ingratitudine, 

Dominus  ingraUtudincm  ceu  pessimam  faciein 

(11)  Loca  vide  In  ^otis. 


Iiem  Dominus  in  Evangelio  Luc£,  cap.  xvii,  de 
decem  Icprosis  mundatis,  ait :  c  Nonne  decem  mun- 
daii  sunt,  et  novem  ubi  sunt?  Non  est  inventns  qui 
rediret,  el  daret  gloriam  Dco,  i  ei  agendo  gratias 
super  collata  sanitate,  c  nisi  hic  alienigena.  i  Do- 
mestici  auiem  et  cognatl  solent  esse  maxime  In- 
graii.  Iiem  in  Deuteronomio  Dominus  volens  nos 
esse  gratos,  etiain  inimicis  pro  modico  bencficio, 
altcap.  xxiii :  c  Non  abominaberis  Idumaeum,  quia 
frater  tuus  est;  nec  iGgyptium,  quia  advena  fuisii 
in  terra  ejus  et  pavit  te.  Qui  nati  fuerint  ex  els  Irt 
tcrUa  generaUone,  mtrabunt  Eceleaiam  Dei.i  item, 


SS7     .  VEMmil  ABMICTIATUM.  S38 

II  (tegQiB»  eapr.  n,  aft  Da? fa  ad  Miphibosetli :  c  ICe  ^  cofitenientfain  eaoi  hoinine  in  eorpore,  sicnt  ex 

anatomia  et  dlvisione  ejss  palet :  insuper  et  in  spi* 


limeas  quia  faciens  faciain  In  ce  misericordiam  propter 
ioaatban  pairem  tumn,  et  restituam  libi  omnes 
agros  Saul  patrb  tuf,  et  tu  comedes  panes  in  roensa 
mei  semper.  >  Item  Yalerius  Haiimus  (Iib.  r»  c.  3): 
Fapilius  Lxnas  a  Crcerone,  pro  eo  perorante  1«  causa 
capitaSis  crhnrnis,  tiberatus  est :  quem  posteaa  se>> 
natd  et  Antonio  proscripium  persecutus  est,  caput- 
que  ampuUTit  (quod 'pro  capile  ejBs  peroraTerat) 
ferens'  illud  ad  senatufli,  quasi  optima  spolia.  In- 
feUi,  sceieraiissimus  et  ingraiissimus  omuium  ho^ 
mSnum,  qui  a  paire  proprio  homictdiuro  inchoans , 
pairem  patrix  occidli.  Invalidae  autem  ad  lioc  mon* 
itmm  sugillanduni  sunt  littene.  Tam  miserabilem 
euim  Ciceronis  casum  non  est  qui  digne  firat,  qnia 


ritu»  sptritu  homiftis  raiionalis  quasi  suffocalo,  et 
in  spiritum  bruti  per  Immnndiliam  couverso.  Undo 
et  filius  prodigus  pavii  porcos  in  regione'Iongifiq«ia» 
paslns  de  siliquis  porcorum  {Lut.  xv).  Propter  lioe 
Domfiius  eiiam  super  omne  edulium,  snb  figtira  ta- 
roen,  prohibuit  carnein  suillam  {Lemt.  i). 

Notabiliier  eiiam  nolaiidum  qnod  nullum  animal 
ita  recessit  a  Deo  ct  a  slaiu  naiurali,  sicui  homo 
trnnsiens  ad  alieram  carnem,  vel  naiurali  utens 
coitu  sine  certo  et  siatuto  lcmpore,  supcrfluus  in 
vesie,  cibo,  et  atiis  necessariis.  De  hac  imagiue 
multiplici  dicitur  in  psalmo  :  f  Yerumiamen  imagi- 
'iiem  eorum  ad  nihilum  rediges  {Psal,  lxxii).i  Hie- 


|am  alterCIccronon  eistai.Popiliusneimiienvodit»  Q  ronymus  etfain  hanc  muliiplicem  faciein  culpx» 


•isi  quis  phtrimum  debet.  Penculosiim  est  ergo 
mufti  beneficia  in  aliqnem  conferre,  qiiia  cum  lurpe 
esl  non  reddere,  tuU  non  esse,  cui  reddai.  iiein 
Seneca  (epist.  19) :  Leve  xs  amicutn  facii,  grave 
fnimicnm. 

CAPIJT  CXL. 
EpUogu$  fucierum  culpcs, 
Com  muhiplex  sil  facics  culpae  euiilis  iii  gehen- 
nam,  generaliter  quot  viiia  induimus,  tot  facies, 
▼uiins,  ei  imagines  bruiorum  animalium  nobis  su- 
perinducimus.  Unde  Dominusin  lsaia,c9p.  LicVeni, 
el  non  erat  vir  :  vocavi,  et  nen  erai  qui  audiret.  » 
El  in  eodein  :  c  Torcular  calcavi  solus,  et  de  genti- 
busnon  erat  virmecum  (Uau  lxhi)  ;  »  quia  •  tXw- 


quasi  sub  epilogo  coinprebendeiis,  ai|  in  epist.  18 
{ad  Marcellam).  Nunc  ira  personam  leonis  nobit 
iiiducit;  nunc  cura  superflua,  in  annos  plurimos  du- 
ratura  prxcogital,  nec  recordamur  Evangelti  dicen- 
tis:  f  Siulie,  hacnocte  auferent  aniinam  tuam  a  te: 
qux  auiem  pa/asti,  cujus  erunt  ?>  {Luc.  xii.)  Yestes 
non  ad  usus  lanlum,  sed  ad  delicias  conquinintur, 
ubicunque  compendium  est,  Tclocior  pcs,  cilus  ser- 
mo,  auris  atientior.  Si  damnum  (ut  sxpe  flcri  solet 
in  rerainiliari)fueritnuntiatum,  vulius  mocrore  do- 
primilur :  Ixiamur  ad  nuroroum,  amisso  obolo  con- 
trislamur.  Unde,  cum  in  uno  honiine  animalium 
tam  diversa  sit  facies,  Propheta  Dominum  depreca- 
tur  sic,  dicens  :  f  Domine,  in  civitate  tua  imagi- 


gulariter  sum  donec  transeam  (Ptu/.  cxl).>  Hiero-  C  nem  eorum  dissipa  {Ptai»  lxxii).  >  Cum  eniin  ad 


nymns  (ep.  18,  ad  Marceltam,  incip.  Ambrosiui) : 
Tir  nec  homo  est,  qui  per  crudelitaiem  itnagincm 
leoiiis  sumit.'.IIiide  Aposiolus  :  fDominMseripuitmo 
de  wt  ieonis^  {11  7tm.  iv).  1  Et :  f  Ite,  dicite  vulpi  ilK 
(Lm.xui),  I  llerodi,proptnr  dolosiiatem.  Libidinosis 
ilicitur :  f  Equi  insanientes  iii  feminas  {Jer.  v).  > 
Toluptuosis et  iromundis  :f  Nolite  spargere  margari^ 
tas  ante  porcos(MaUh.yii).  >  Detractoribus  et  ma* 
ledlcis  :  f  Nblite  Sanclum  308  ^i  ^^^  canibus 
(f6iif)«  I  Superbis  :  f  Volucres  cmli,  qui  ponunt*os 
ftuum  in  coelum  (PsaL  lxxii).  >  Curiosis  el  avaris  : 
flPices  maris,qui  pcrambulani  scmiias  niaris  (PsaL 
viii).  I  Rapacibus  :  f  Scio  quoniam   intrabunt  in 


Imaginem  et  similitudiiiem  Del  conditi  simus,  ex 
vitio  noslro  personas  nobls  plurimas  superinduci- 
mus.  Et  quoroodo  iii  theatralibus  scenis,  unos  atque 
idem  histrio,  nunc  llerculem  robustum  oslendit, 
nunc  mollis  in  Venerem  frangitur,  nunc  treinulus  in 
Cybelem,  ita  nos  (qui,  si  de  mundo  nou  essemus, 
odlremur  a  muiido),  tot  haliemus  pei^sonarum  siini- 
litudines  qnot  peccata. 

307  CAPUT  CXLI. 

De  pcenilentia. 

Ad  sugitlanda  vilia  commendandasqoe  virlutes 

pleraque  in  scuiinarium  pixdioalionis,  de  hortulis 

sacrx  Scriptur;e  collegimus,  et  cxccrpsimus :  plura 


TO8  post  diseessionem  meam  lopi  rapaces,  non  par-  ^  et  majora  de  aucloriiatibus  eftisdem  ad  praedicia 


centes  gregi  (vlcf.  xx).>  Maliguis  et  venenosis:f  Ge- 
nimina  viperanim  (Luc,  iii).  >  Ei  generaliter  quo- 
cunque  tel  quibuscunque  vitiis  irretitis  dicilur  : 
€  Nonte  fieri  sicut  eqous  et  mulus,  quibus  non  est 
inlellectus  (Piat,  xxxi);  >  quia,  f  Dominusdecoelo 
prospexit.  super  fllios  homiiium  (Ptal.  xiii),  1  eio. 
Cl  :  f  Homo»  curo  Jn  bonore  esset  nou  inlellexit 
(Psfil.  LTiii).  >  Et  itero  :  f  Putruenint  jumenta  in 
stercore  suo  (ioW.  i).>  Et  Isaias  :  f  Onus  jumenio- 
mm  anstrl,  vel  visio  quadrupedum  In  deserto  (I$a, 
xxx).i  Cum  autem  tot  anlmalium  vullus  indLarous, 
dialiolos  autem  tribus  animalibus,  sicut  vasis  et 
organis  suis  usus  esl,  serpente,  porco  et  homine « 
qdos  h^giliir  inirasse  Porcus  aulem  muliam  habet 


indusiriae  lectorisdiligenlis  relinquentes,  vel  in  calce 
disputationis  nosirje  i!e  poenitentia  adjungentes  (su- 
pra,  cap.  9),  quae  destruciiva  est  vttioruro  et  con- 
structiva,  ct  inclioaliva  virtuturo  :  puta,  ut  qus  cst 
secuuda  tabula  post  naufragium,  et  contra  omnia 
pcccata  et  venena  diabolt  remedium  et  antidotum 
(iiiER.  ep.  8,  qux  est  ad  Deroetriadem  di  Virgini- 
tate  iervanda^  i\  5).  Ab  hac,  ntpote  saluberrima, 
Joanncs  BaptistaPrser.ursor  Domini,f  Vox  claroantis 
in  deserto,>  praedicationem  suam  inchoavit,  dlcens 
Malilm  e.ip.  iii :  f  Poeniteniiam  agite,  appropin- 
quavil  enim  regnum  coelorum,  >  quasi :  In  proximo 
aperiatur  janua,  quia  Christus  venit.  Et  item  (ibid): 
f  Progenics  vtpcranim,  quis  demonstravil  vobis 


555  P£;TRI 

lurpUudiiieni  agcnlds,  mulieren  cuni  mulierihus,  Viri 
cnio)  el  uxoris  esi  una  caro:  i  faciaesunlexempluDi 
igAis  selerni  poenam  sustinenles  {Gen.  ii),  >  in  pr£- 
seiiii.  Iiem  Levii.  cap.  xviii :  c  Non  commlsoeberis 
cuin  masculo  coiiii  ferolneo,  quia  abomin^tio,  >  et 
ignoroinia  et  ineffabilecst.  Coitum  etiammasculi  cum 
iiiasculo  pari  poena  punit,  nt  coilam  homiuis  cum 
bruio,  scilicet  morte.  Unde  Levit.  cap.  xx  :  c  Qui 
dormicrit  cum  masculocoitu  femineo,  uterque  ope- 
rntus  est  ncfas»  morle  moriantur.  i  Scd  nunc  qiio* 
niodo  abierunl  U^t  in  desueludinem»  ut  quae  gra« 
viter  punit  DomiuDS,  intacia  relinquat  Ecclesla ;  eC 
quse  leviter  puoit,  ipsa  gravissime  puniat?  Timen- 
dum  pe  boc  ex  avAriiia  procedat,  illnd  vero  ex  re- 
/rigciio  cbarilalis  omillat.  Hi  destructores  boir.inis 
^miles  suut  Onan,  qui  effudit  semen  in  torram,  et 
iioleiis  suscitare  semeii  fratri,  percnssus  est  a  Do- 
iiiino  {Gen.  x^xviii).  Il.i,  ut  Isaias  ait  (cap.  i),  sunt 
^uasi  Sodoma,  et  Gomorrba,  id  esl  muti  a  laudeDei 
£t  a^peri  enormiiate  pcccatorum.  Item  1  epist.  ad 
i^im.  i.Iiem  ad  Goloss.  ni  :  i  Moriificateergomem^ 
bra  vestra  qiioi  sunt  super  terram.  >  eic.  liem  Jo- 
«ue,  cap.  ¥1  :  c  Malediclus  vir,  qui  suscitaverit  •! 
«dificaverit  Jericho,  in  primogenitp  suo  fundamcnt^ 
illius  jaciat,  et  in  novissimo  liberorum  pouatporta^ 
fjus.  I  MuliomagismAledictusest  suscitans  pecca^ 
tum  Sodomorum,  perdens  sic  primogenitum  et  no- 
yisslmufn  filiorum,  fidem  scilicet  cum  huiniilitate, 
etlam  pra  enormilate.  Kt  in  detestationem  bi\iMl 
criivilnis  DeusolTensusestterrae  illiyConvertensPeii- 
lapoliin  in  mare  Mortuum,  ui  non  vivatpiscisioeo, 
HQC  epatet  navis  in  qua  fuerlt  hoino.  In  qua  terra 
suDt  arbores  ferentes  poma,  qux  ad  tactum  evaner 
fM:iu)t,emlttentiapulverein  et  favillam(S<ip.x).Etiai9' 
pro >olo  respectu  ad  Sodomam,  uxor  Loth  conversa 
^t  ip  terram  et  statuam  salis  (Gen.  x\i),  qqasi  dico- 
ret  Dominus  :  Nolo  ut  hujus  criminis  aliqiia  sit  (ne- 

iporia,  aliquisrespeclu8,aliqiiod  3(I4^^^K^""^  Pi^ 
enormiute  illius.  Ihijusmodi  bomines  spastici  ener- 
vati  sunt  feminae  reservatx  a  Pharaone  ad  delicias 
9uas,  qui  se  masculos  convertunt  in  feminaSi  abu- 
tentes  CQit^  feminino.  Ili  sunt  imitatores  Sardanar 
pali,  qui  vir  corruptior  fuit  omni  muiiere.  Jeremias 
^tiam  i|i  fine  Threnorum,  super  omDem  plaoctum  et 
l)olorem  urbis  ruinae  et  captivitalis,  adjicit  planctuoi 
et  gcmitum  super  vitio  sodomitico  habitumi  dicens: 
4  ^dolcicentibus  impudice  abusi  sunt,  et  pueii  io 
ligpo  corrueruMt  (TUren.  vi).  9  Hi  non  lanium  muli, 
fcd  e^atn  c^ci  ef^ciuntyr  perctii^i  aorasia  paipautes 
ad  o^tiiim  Loth  in  toerldie  (Gen.  xix),  ut  videnics 
pqp  videaot.  Item  Isaias,  cap.  uvi  :  c  Qui  sanclifi- 
cabantur,  et  mundos  se  putabant  in  horiis  post  ja- 
iiuam  vel  post  pstium  inlrinsecus,  eic.  >  Item  Joel 
|ii :  cPosuerunt  puerum,  i  etc.  liem  ;  Ubi  virnubit 
ia  feminam,  armcntur  leges,  exseranlur  jura. 

GAPUT  GXXXIX. 
De  ingratitudine. 
Donfinus  ingratitudinem  ceu  pessimam  faciem 

(li)Loca  videin^otis. 


GANT0RI9  9HI 

A  culp»,  redargueaa,altlQ  MatthJ^o.  ciap.  xvin :  1  S^p$» 
nequam,  oiniie  debltuin  dlmisi  tlbl,  quooiaiu  rogiiM 
me  :  Nonne  oportuit  et  le  injsereri  ccMfisenri  l«i,  li- 
ciit  et  ego  tui  roisertus  sum?  Et  iratus  domioiis4as, 
tradidit  eum  tortoribus,  quousqne  reddereC  iioinr- 
isuro  debitum^  etiam  usqiie  aduliitnura  quadraiiC€Bi.i 
Jiieronymns,  Augustiniis  et  Ambrosius(ll) :  Taoln 
est  pestis  ingratiiudinis,  quod  si  non  dimiserimBSeg 
4X)rde,  quod  in  nos  delinquitur,  et  boc  omnc  quod 
pcr  podnitentiam  [M.  misericordiam|  dimissuiiierial» 
a  nobis  exigiuir  ct  revocatur;  eiiam  seeuBdam  h^ 
ges  manuniissus  et  liber  pro  ingratitudioe  nevoa^ 
batur  in  servitutem.  Atbenienses  (VAixa.  Mak.  iib. 
V,  cap.  3)  etiam  nequissima  babuerunt  ingenia,  at 
taincn  a^quisslma  jura,  quia  ingratos,  ut  alios  cri* 

B  ininosos  punientla.  Grailssimi  tenemur  esae  Deo» 
qui.i  creavit  nos,  el  maxime  quia  recreavii,  qoia  : 
f  Qoid  retribuam  Domliio  pro  omnibus  quas  rciri- 
buit  mibt  ?  Galicein  salutaris  accipiam  (Pja/.  eir).» 
Sola  digna  retributio  esi  mortem  morto  reoompen* 
sari :  c  sed  noiidum  restiiimus  usque  ad  saiigttlneai 
{Uebr.  xii).  >  Si  igitur  de  condigno,  tam  gratiia  le- 
neris  esie  Deo,  ut  mortcm  morte  recompenses ; 
quam  ingratus  es  ei,  si  peccando,  eum  ad  iramproi- 
Tocas!  c  Mabal  vir  stulius  (/  Reg.  xxv)  1  j^oiogra- 
litudine  in^erfccius  esia  Domioo,  David  ttoian^Bii 
et  algenti  cum  commilitonibus  $uis  exsniibiis  in 
splitudine,  arcentique  s$pe  lupps  ab  ovibua  qjua, 
negavit  benedictionem  ens  in  tonsura  oviuni,  laaiH 
per  et  ei  convitia  ei  contumelias  intvliti  dicetif ; 

C  c  Quis  est  David,  et  qulsest  fllius  Isai  7  Hodie  ioere» 
verunt  servl  super  terram,  qui  fugeruin  dominos 
suos  (ibid.).  >  Ouam  gratus  autem  fuerit  David  be- 

*  nevolis  suis  patet  ex  II  Reg.  (cap.  xvi).  Qui  etiaip 
Senei  slbi  exprobranti,  malediccnii  et  improperaotl 
reoiisit  omnein  injuriam  et  cum  Siba  et  Mipbibo*- 
seth  divisit  haereditatem  paiernain;  qui  etiaro  filium 
Berzellai  jam  senis,  qui  eum  benigne  susceperat  in 
305  adversKate  cum  urgeretur  iiiopia,  sublimavit 
(U  Reg.  xix).  Ezeqhias,  quia  Domino  gratiaa  noo 
egit  super  incnsdibili  victoria  habita  de  Senoache- 
rib,  aegrotavit  usque  ad  mortem ;  qui  pcenitens  sa- 
natiis  est  a  Domino  (/  V  Reg.  xx).  Cum  taiidem 
gratias  agens,  prorupit  In  hoc  Ganticum,  dicens  : 

p  c  Ego  dixi :  lu  dimidio  dierum  meorum  vadam  ad 
portas  inferi,  1  etc.  (hai.  xxxviii.) 

Iiem  Dominus  io  Evaogelio  Luc£,  cap.  xvii,  de 
decein  lcprosis  mundatis,  ait :  c  Nonne  decem  inun- 
daii  sunt,  ei  novem  ubi  sunt?  NoA  est  iuveotos  qui 
rcdiret,  et  daret  gloriaro  Dco,  >  ei  agendo  gratias 
super  collata  sanitatc,  c  nisi  hic  alienlgena.  1  Do- 
mestici  auiero  et  cognatl  sofent  esse  maxlme  in- 
grati.  Item  in  Deuieronomio  Dominus  volens  nos 
esse  gratos,  eliam  iniroicis  pro  modico  beoeficio, 
ailcap.  xxiii :  c  Non  abominaberis  Iduroaeom,  quia 
frater  tuus  est;  uec  iGgyptium,  quia  advena  fuisii 
io  terra  ejus  et  pavit  te.  Qui  oati  fueriot  ex  eis  io 
tertia  geiieratione,  ioirabuot  EccJesiam  Dei.i  item, 


SS7 


VEMIJII  ABMIEVIATUIL 


S38 


ir  (tegQiB»  eapr.  n,  aft  Da? fa  ad  Miphiboseth  :  c  ICe  a  cofitenienthin  cam  homine  in  eorpore,  sicnt  ex 


limeas  quia  faciens  raciam  In  ce  misericordiannii  pro[yter 
Jooatban  patrem  tuum,  et  restliuam  libi  omnes 
agros  Saul  patrb  tuf,  et  tu  comedes  panes  in  roensa 
ioiea  semper.  >  Item  Yalerius  Haiinms  (lib.  r,  c*  3): 
Fftpilius  Lxnas:  a  Creerone,  pro  eo  perorante  1«  causa 
captolis  crfminis,  Tiberatus  est :  quem  posteaa  se>> 
mfd  ei  Antonio  proscriptum  persecutus  est,  caput- 
que  amputarit  (quod  'pro  capite  ejBs  peroraTcrat) 
ferens*  tllud  ad  senatufii,  quaSi  optima  spolia.  In- 
feHx»  sceieratissimus  et  ingraiissimus  onraium  ho- 
oihiumy  qui  a  patre  proprio  homfctdium  inchoans , 
pttrem  patrix  occidit.  Invalidae  autem  ad  lioc  mon* 
•rram  sugillandum  siint  llitene.  Tam  miserabilem 


anatomia  et  dlvisione  ejss  patet :  insuper  et  in  spi* 
ritu,  spiritu  homints  rationalis  quast  suffocato,  et 
in  spirilum  bruli  per  iminundiliam  converso.  Unde 
et-  fflius  prodigus  pavit  porcos  inregione'longifiq«ia, 
pastus  de  siliquis  porcorum  {Luc,  xv).  Propter  hoe 
Domliius  etiam  super  otnne  edutium,  sub  figura  ta- 
men,  prohibuit  carnein  suillain  (Levit.  1). 

Notabiliier  eiiain  nolandum  quod  uullum  animal 
ita  recessit  a  Deo  et  a  statu  uaturali,  sicut  liomo 
trnnsiens  ad  aheram  carnem,  vel  nalurali  utens 
coitu  sine  cerlo  ct  statuto  tcmpore,  supcrfluus  in 
resie,  cibo,  et  aliis  necessariis.  Dc  hac  imagine 
luultiplici  dlcitur  in  psalmo  :  f  Yerumiainen  imagi- 


enim  Ciceronis  casum  non  est  qui  digne  firat,  quia  'nem  eoruin  ad  nihilum  rediges  {PsaL  lxxii).i  Hie- 
jlxm  adterCiceronon  eislai.Popilius  nemtnem  odlt,  g  ronymus  etiam  hanc  inultlplicem  facietn  culpa;, 


•tsi  quis  phtrimnm  debet.  Periculostim  est  ergo 
murti  beneficia  In  aliqtiem  conferre,  quia  eom  turpe 
est  non  reddere,  tuII  non  csse,  cui  reddaf.  Item 
Seneca  (epist.  19) :  Leve  aes  amicum  facit,  gmve 
fDindcQm^» 

CAPUT  CXL. 
Epiiogui  faderum  culpa, 
Com  multiplex  sit  facies  culpae  euntis  in  gehen- 
Dam,  generaliter  quot  vitia  induiinus,  tol  fucies, 
Tulias,  ei  imagines  bruloruin  anitnalium  nobis  su- 
perlnducimos.  Unde  Dominusin  lsaia,cap.  LifYeni, 
ef  non  eral  vir  :  vocavi,  et  nen  erat  qui  audirel.  > 
El  iii  eodein  :  c  Torcutar  calcavi  solus,  et  de  gentl* 
busoon  erat  virmecum  {Isai.  lxhi)  ;  »  quia  •  siii^ 


quasi  sub  epilogo  comprebcndetis,  ai|  in  cpist.  18 
{ad  Marcellam).  Nunc  ira  personam  leonis  nobis 
inducit;  nunc  cura  supcrfluu,  in  annos  plurimos  du- 
ratura  praicogitat,  nec  recordamur  Evangelti  dicen-* 
tis :  f  Stulie,  hac  nocte  aufereiit  animam  tuam  a  le : 
quae  auiein  pa/asti,  ciijus  erunt  ?i  {Luc.  xii.)  Yestes 
non  ad  usus  tanium,  sed  ad  delicias  conquinintur, 
ubicunque  compendiuin  est,  velocior  pcs,  citns  ser- 
mo,  auris  ailentior.  Si  damnum  (utsxpe  fieri  solet 
in  refainillari)fueritntinliatum,  vulius  mocrore  de- 
primilur  :  Ixiamur  ad  nummum,  amisso  obolo  con* 
trisiamur.  Unde,  cum  in  uno  bomine  animalium 
tam  diversa  sit  facies,  Propheta  Dominum  depreca- 
tur  sic,  dicens  :  f  Domine,  in  civitate  tua  imagi- 


gulariter  sum  donec  transeam  (Ptuf.  cxl).>  lliero-  C  nem  eorum  dissipa  {Ptai.  lxxii).  >  Cum  eniin  ad 


nymos  (ep.  18,  ad  Marceltam,  incip.  Ambronu$) : 
Vir  nec  bomo  est,  qui  per  crudelltatem  Imagihem 
leoiiis  sumit.;(]ude  Apostolus  :  f  Doininits  eripuitmo 
de  wt  feonis  (f/  7iiii.  iv).i  Et :  f  Ite,  dicite  vultii  ilK 
(Lm.xui),  >  Ilerodiyproptcr  dolositatem.  Libidinosis 
dicttur :  f  Equi  insanientes  iii  feminas  (/er.  v).  > 
Toluptuosis  et  iromundis  :f  Nolite  spargere  margari^ 
las  ante  porcos(lfa((/i.  vii).  >  Detractoribus  et  ma* 
ledicls  :  f  Nblite  Sanctum  308  ^^  ^^  canibus 
(ibid).  >  Superbis  :  f  Yolucres  coeli,  qui  ponunros 
suum  in  coelum  {P$al.  lxxii).  >  Curiosis  et  avaris  : 
f  Plces  maris,qui  pcrambulanl  semitas  maris  {P$aL 
viii).  >  Rapacibus  :  f  Scio  quoniam   intrabuut  in 


imaginem  et  similitudinem  Dei  condili  sirous,  ex 
vitio  nostro  personas  nobls  plurimas  superinduci- 
mus.  Et  quomodo  in  theatralibus  sccnis,  unos  atque 
idem  histrio,  nunc  Ilerculem  robustum  oslendit» 
niinc  moUis  in  Yenerem  frangitur,  nunc  tremulus  m 
Cybelem,  ita  nos  (qui,  si  de  roundo  nou  essemus, 
odireinur  a  mtindo),  tot  habemus  pei^sonarum  simi- 
litudines  qnot  pcccaia. 

307  GAPUT  CXLI. 

De  panilentia, 

Ad  sugillanda  viita  coromendandasque  virlules 

pleraque  in  scininarium  pisedicalionls,  de  hortulis 

sacrae  Scripturie  collegimus,  et  excerpsimus :  plura 


▼08  post  diseessionem  meam  lopi  rapaces,  nou  par-  ^  et  inajora  de  auctoriiatibus  ejusdem  ad  praedicia  , 


ceutesgregi  {Act.  xx).>  Malignis  ei  venenosistf  Ge- 
nimina  viperanim  {Luc,  iii).  >  Et  generaliler  quo- 
cunque  vel  quibuscunque  vitiis  irrelitis  dicitur  : 
c  NoFiie  fieri  sicut  equus  et  mulus,  quibus  non  est 
inteltectus  {P$aL  xxxi);  >  quia,  f  Dominus  de  ceelo 
prospexit.  super  filios  homiiium  {P$aL  xm),  1  eio. 
Ct  :  f  Homo,  cum  in  bonore  esset  non  intellexit 
{P$al.  lviii).  I  Et  item  :  f  Putruenint  jumenta  in 
•tercore  suo  {Joel.  i).>  Et  Isaias  :  c  Onus  jumento- 
rum  austri,  vel  visio  quadrupedum  In  deserto  (f$a. 
xxx).>  Cum  autem  tot  anlmalium  vultus  IndLarous» 
diabolus  autem  trlbus  animalibus,  sicut  vasis  ei 
organis  suis  usus  esl,  serpente,  porco  et  homine , 
quos  lf*giliir  intrasse  Porcus  autem  muttam  habet 


indusiriaelectorisdiligentis  relinquentes,  vel  in  caloe 
disputationis  nosine  i!e  poenitentia  adjungentes  (su- 
pra,  cap.  9),  quas  deslruciiva  est  vitiorum  ei  con- 
structiva,  et  inchoallva  vlrlulum  :  puia,  ut  quxest 
secunda  tabula  post  naufragium,  et  contra  omnia 
pcccata  ct  venena  diaboli  remedium  et  antidotum 
(HiER.  ep.  8,  quae  esl  ad  Demetriadem  di  Virgittt- 
me  $ervanda^  v.  5).  Ab  hac,  nipote  saluberrima, 
Joanncs  BaptistaPrsecursor  Domini,f  Yox  clamantis 
in  deserto,  >  praedicationem  suam  inchoavit,  dlcens 
Matib»!  e.ip.  iii :  f  Poenlteniiam  agite,  appropin- 
quavil  enim  regnum  coelorum,  >  quasi :  In  proximo 
aperiatur  janua,  quia  Christus  venit.  Et  item  {tbid)'. 
c  Progenics  vlpcrarum,  quis  demonsiravit  vobis 


S39  PETRl  GANTORIS  '  '  '  S40 

fugere  a  Tentura  ira  ?  racile  dignos  imclus  popni-  A  operis  esi  ei  qui  nilitl  rel  parum  peccavil,  sicui  d 


lentix.  I  Sulvator  etiam,  postquani  jcjunaverat  in 
deserto,  et  lentatus  fuerat  a  diabolo,  coopit  pnedi- 
care  et  dicere  apud  Matthxum,  cap.  iv :  f  Poeniicn- 
liam  agite,appropinquavii  cnim  regnum  ca'Iorum.  i. 
Petrus  etiani  Judaeis  crucifixoribus  Domini  venien- 
libus  ad  eum,  et  quscrenlibus,quomodo  salvi  fierent, 
nit :  f  Poenilentiam  agitc,  et  baplizetur  unusquis- 
quevestrum  {Act*  n).  > 

Ad  poenitenlias  suflicicntiam,  perreciioncm  et  in* 
tegritaiem,  quatuor  sunt  necessaria,  scilicet  gratix 
lurusio,  cordis  contritio,  oris  confessio,  operisdigna 
satisfaclio.  Tria  sine  primo  insuflicientia  sunt.  Inor 
tiiiter  cnim  conierimur,  confilcinur,  saiisfacimiis, 
el  labore  poenx  aflligimur,  sine  infusione  gralix. 


qui  malum  vel  plus  peccavit. 

CAPUT  CXLII.  l 

Quanla  debeat  e%$e  contrttlo. 
QuaiHa  autem  debeat  esse  contritio  el  amariludo 
cordis  pro  peccato  ostendit  Auguslinus  super  cap. 
XI  primae  Epistolae  ad  Corintbios :  f  Quod  si  nosme- 
tipsosdijodicaremus » iribunal  nostrae  mentis  ascen- 
dentes,ratione  pro  judicepraesidenie,et  cogitaiioiie 
accosanie,  et  coiiscieniia  testificante,  limoreian- 
quam  carniflcc  nos  torqnente,  ot  quidam,  quasi  per 
lacrymas  anima^,  dolor  et  sanguis 'proflueret  poeni-  . 
tentise  severitale,  f  non  ntique  judicaremur,  i  ifl 
est,  damnarcmur  a  Domino.  Dum  auiem  bic  judica- 
inur,  teniporalibus  poenis  a  Domino  corripimur,  ul 


sine  fide  opcranie  per  diicctioncm.  Credas  igitur,  B  non  eum  boc  roundo  damnemur.  Advocatnm  autem 


spcres,  et  diligas,  ut  uiiiiier  conteraris,  confitearis» 
opereris.  Hunc  quaternairiuin  ostcndit  et  dQcel  Pro- 
pheta  quaiuor  verbulis  psalini  illius  poenitenlialis 
(Pia/.L)  :  <  Miserere  mei,  Dcus,  >  pergraiixinru- 
sionem ;  f  Dele  iniquitaiem  meam,  >  per  cordis 
Contritionem ;  f  Amplius  lava  me,  >  per  peccaii  con- 
fessionem«  f  amplius  >  quam  peieresci^m,  vcl  suf- 
ficiam.  Vel  f  amplius,  •  ut  nul)uin  Yesiigium  pec- 
eati  in  me  reinaneat,  qiio  de  facili  recidivuin  pati- 
mur  in  peccalum.  Yel  f  amplius,i  quoad  augmentum 
gratiae,  non  adcausamyVel  quoadordinem  poeniten- 
tialis  satisfactionis.  Unde  dicitur  :  f  Munda  ine »  > 
per  operis  satisfactionem. 
Ilic  eiiam   quaiemarius  insinnaiur  in  Cantico 


in  Iioc  judiciopoenitenti.T,  vcl  in  fuluro,  legimnsso* 
lum  Deum  in  Cantico  Czecbia!.  Isaiae  cap.  xxxviii, 
qnasi  dicerct  poenilcns  :  f  Doniine,  vim  patior,  » 
pressus  consuetudine  peccandi ,  timens  iie  timor, 
carnifex  et  lictor,  mc  indncal  in  despcralionem  : 
quod  ne  fiat  f  Ucspondc  pro  me,  >  fragililalem 
mcam  juvando,  pcccata  ignoscendo  ;  quia «  f  quiJ 
dicam,  autquid  respondebo  tibi  cum  ipse  fecerim?» 
Iloc  qiiidem  dicam :  f  Recogiiabo  omnes  annos  meos 
in  amariiudine  animae  meae,  >  et  poenitenliae  mea^. 
Itein  Joannes  Baptisla,  Mattbaei  cap.  iii :  f  Qui  post 
me  ventnrus  est,  ipse  bapiizabit  vos  in  Spiritii 
sancto,  >  suavitate  baptlsmi,  et  fracto  pacto  ejus. 
f  Raptizabit  vos  in  ignc,  >  id  cst  in  poena  poeniten- 


amoris  in  hoc  verbo,  f  Keveriere,  >  quater  repeiito:  ^  tiali,  et  intcriore,  et  eitcriore,  excrucianie  vos  ad 


f  Revertere,  reveriere  Sunamitis,  rcvertere,  rever- 
tere,  ut  intueamur  le  (Cait/.  xxi).  >  Post  cpndi- 
gnam  enim  poeniientiae  sailsfactionem  etsi  prius 
lunc  maxime,  o  Sponsa,  f  Rcx  concupiscit  decorem 
luum  (Psa/.  XLiv),>quia  luncflota  polchra  es  ami  a 
mea  (Cant.  iv),>etc.  In  psalmo  etiam  bic  Idem  qua- 
temarius  exprimitur,  ubi  dicitur  :  f  Psallitc  308 
Deo  nostro,  psallite  ;  psnllite  Regi  nostro,  psaltiio 
sapienter  (P<a/.  xlvi).  >  Quod  adverbium  ultimopo* 
sitnm,  sicut  et  verbum»  quater  cum  co  rcpctendum 
est;  quasi :  f  Psallite  >  per  graiiae  infusionem «  et 
ita  f  sapientcr,  >  sicque  contcrimini  f  sapicntcr,  > 
post  confitemini  f  sapienier,  >  doindesatisfjiciiede 


modum  ignis.  Itein  psal,  xlvii  :  f  Ibi,  >  lioc  cst  in 
poenitentia,  f  dolores,  ut  parturientis,  >  quia  nou 
nisl  f  in  spiriiu  vehcinenti  conteret  naves  Tbarsis. 
Parturicntis,  >  id  est,  parere  conantis,  cujus  dolur 
non  slatim  finitur.  Non  ail,  parientis,  quae  cum  pa- 
rit,  a  dolore  cripilur.  Qnanius  autem  fructns  dolo- 
rem  309  parlurientis,  sequatur,  adverte  ut  poeni-» 
leas.  f  Mulicr  enim,  cum  parii,  iristitiani  babet ; 
cum  auiem  pcperlt  filium,  Jam  non  meminit  pres- 
surae  propler  gaudiuni,quia  natuscst  homo  in  mun- 
dum  (Joa/i.  i),  >  hoc  est  in  coelum.  Item  :  f  Euntes 
ibant  et  flebani  mittonies  semina  sua«  venienles 
autem  vcnient  cum  exsnllatione  portantes  manipu- 


commissis  f  sapienter.  i  Et  nplandum  quod  qua-  ^  los  suos  (Pi^al,  cxxy).  t  Et  iiem  tf  Beati  qui  lugent. 


dmplex  est  bvacruin  hominis  a  pcccato.  Priinum 
eift(baptismi  ab  originali  peccaio,  in  pueris;  secun- 
dum,  fidei  etiam  ab  actuali  in  adultis  :  f  Fide  mun- 
dans  corda  eorum  {Act.  xv).  >  Terliuni  clTusionis 
sangoinis  per  mariyriuqn^quod  paucorum  esl ;  iinde: 
f  Qui  laverunt  stolassuas  in  sanguine  Agni  (Apoc. 
xxii).  >  Quartum,  post  pncluin  bapiismi  fracliim, 
poenltentiae  quoiiescunque  ileraix,qux  omnlnm  esi. 
Unde  Isaias  :  f  Lavaniini,  mundi  esiote ,  auferte 
malnro  cogitationuin  vestramm  (/<at.  i).  >  Debcnt 
auiem  fructus  poenitenti»  digni  esse,  quod  erit,  si 
poena  mjuncta  responderit  culpae.  UndeGregorius  : 
<  Facitc  dignos  fructus  poenilenliae  (hom.  20  iii 
Evang,)   i  Non  cnim  ponnitenii.-e  vcl  fruclus  boni 


quoiiiam  ipsi  consolabunlur  {Matihl  v).  i  Et  item  ; 
f  A  liinore  iu6,  Domine,  concepimus  ei  p.eperimus 
spiritum  salutis  (iiat.  xxvi),  >  et  poenitcntiae* 

Item  Glpssa :  Quania  debcat  CFse  contritio  cordis 
pro  peccaio,  animadvcrle  in  quatuor,  qu»  gessit 
Dominus  in  suscitalione  Lazari :  f  Turb.avit  semet- 
ipsum,  infremuit  spiritu,  lacrymatus  cst»  et  clama- 
vit :  Laxarc,  veni  foras  (Joan,  xi).  >  Si  haec  egit  Do- 
minus  pro  quatriduano  suscitando,  quanlo  magis 
tibi  lacrymanduin,  clamandum,  qui  liy>ide  consuc- 
tndinis  premeris,  qui  non  tanium  per  qusttuor  dles» 
imo  per  mullorum  annornm  curricula,  fciidus  coiu' 
puiruisli  in  stercore  tuo?  Ergo,  ut  de  abysso  \iiio- 
rum  susciieris,  lurba  teipsum  per  dolorem,  infreme 


5*1  VERBUM  ABBRE\IATUM.  5i2 

pergeliennae  liorrorem,  lacrymare  per  pielalem,  A  cala,  licciiim,  •conscicntlaemcx.  i  Lacryniismcis,i 

inlerioribiis  vel  exierioribus,  c  slraiuro  meum,  i 


« lliserere  animae  laae  placens  Deo  (EcetL  xxx) :  i 
clama  per  conressionem,  oraiionem  et  sanciam  ope- 
rationem,  dicendo  anlmae  tuae :  «  0  Lazare,  >  vel 
tibi  Lazaro,  «  yeni  foras,  >  de  abysso  vitiorum. 

ll^,  ut  in  te  excileiur  contrilio,  aodi  Hlerony- 
mam  ad  Heliodorum  {De  laude  vitte  iotUarice) : 
Quid  facis  frater,  In  sapculo,  qni  major  es  mundo? 
Ecce  Uiba  canit :  «  Surglie  mortui ;  i  quia  jam  ju- 
dcx  c  crapulatus  a  vino  (Psat.  lxxvii),  i  judicalu- 
rut  orbem  in  nubibus  coeli,  ad  judicium  procedit. 
Jam  «  gladius  bis  acutus,  i  quaeque  obslantla  de- 
metens,  ex  ore  ejus  exit.  Surge;  quousque  pigri- 
laris?  circumda  libi  vallum,  cinge  le  fossa,  prae« 
para    le  ad  judicinm  Salvaloris,  quia  c  qua  hora 


cuni  Arsenio,  «  rigabo:i  qnia,  «  pcccatnm  meum 
contra,!  vel  coram»  c  meesl  semper  (Psat.  l).  i  Itein 
litulo  psalmi  ci : «  Oraiio  pauperis  cum  anxiarelur 
in  conspecln  Domini.  i  liem  Eremiia  pro  lapsu  in 
lubricum  carnis,  ail  :  «  Dolco  usque  ad  morlem,  et 
nisi  scandalum  'tiincrem ,  nomenque  nionachorum 
vilipcndi  facerem,  omnibus  pubtice  peccalum  hoc 
confiierer  (It).  •  Iiem  Deul.  c.  iv:  «Cum  qiiaesieris 
Deum  invenies  cum,  si  lamen  tolo  corde  quaesicria, 
et  lola  iiibulaiione  animae  liiac.  i 

CAPUT  CXLIII. 
De  coiifessione  oris, 
Post  confcssionem  cordis,  seqnitur  dc  confessione 


non  pulas,  Filins  hominis  veniet  (Luc.  xii;  Apoc.  "^  oris.Eslcnimtriplexconfessio:icordis,i  utaitDavid: 


i;  Jfaf/A.  xxiv).  •  Ut  etiam  contcraris,  dicas  cum 
Prophcla:  «  Circumdederunt  me  gemiius  morlis» 
dolores  inferi  circnmdederunt  me  (Psat,  xvii).  •  Nec 
immeriio. «  Quis  eniro  durare  poterit  curo  ardori- 
bos  seropiicrnis  (Isai,  xxxiii).  i  Ergo  :  «  Domlne» 
ne  in  furore  luo,  i  id  est  Igne  gehennae,  «  arguas 
roe  ;  neque  in  ira  lua,  •  et  igne  purgatorio,  «  corri- 
pias  mc  (Psat.  xxxvii);  i  sed  «  miserere  mei.  i  Uie 
ure,  bic  seca,  ut  vcraciler  cum  Propbeia  dicere 
queam :  « Conturbata  sunt  omnia  ossa  roea,  et  aniroa 
roea  lurbaia  est  valJe.  Turbatus  est  a  furore  oculus 
roeus.  I  Unde  :  «  Rugiebam  a  geroitu  cordis  roei 
{}bid.).  I  llem  Jerem.   (cap.  iv)  :  «  Ventrero  roeuro 


«  Dixi  confiiebor,et  lu  remisisli  (Psat.  xxxi),  •  oris, 
cl  operis.Confessioaiitcro  oris,  alia  estad  fidem,  alia 
ad  poeniteniiam.  Itcm  confessio  ad  fidcm  triplexesl : 
cordis,  de  credendis,«  Cordecredilur  ad  jusliliam;  • 
oris, «  Ore  confessio  fit  ad  salutem.  >  Ei,  «  Qui  me 
confessus  fucrii  corani  hominibus,  confiiebor  ctego 
euro  coraro  Patre  mco  (Luc.  xii).  i  Haec  sont «  cyni* 
bala  bene  sonaiiiia  (Psat.  cl),  i  quoruro  neiitruro 
sine  reliquo  resonat  in  casu  et  necessilate.  Undeet 
hujusmodi  confessio  dicitur,  quasi  simul  fassiOt  et 
magis  propric  professio.  Profcssio  autero  est  singo- 
lare  sludium,  vel  officium,  in  qiio  quis  roerito  suo 
et  alioniiii  jiidicio  excellit.  Est  ctiaro  coiifessio  ope- 


doleo,  I  pro  spiritualibus  nequiliis  : «  Venlrem  meum  q  ris  ad  fidein :  qiiia,  «  Probatio  dilectionis  exhibitio 


doico,  I  pro  carnalibus  desideriis; «  Sensus  roei  tur- 
baii  sunt  in  roe.  Non  lacebo,  quoniaro  vocero  tubac 
audlvit  aniroa  mea,  clamorero  praelii;  contriilo  su- 
per  contrilioneni  vocata  est,  et  vastaia  est  oronis 
lerra.  •  Idero,  cap.  vi,  j  Ludurounigenili  fac  tibi 
plancluro  aroaruro,  quia  repente  veniet  diabolus  va- 
sCator  super  nos,  •  nisi  nobis  praecavcrirous.  Idero, 
cap.  vii.  « Tonde  capilluro  luuro,  ei  projice,  ei  snroe 
indirecturo  (scilicct  pro  spirllualibus  et  aeternis  bo- 
ilis)  planctum  quia  projecit  Doroinus  el  reliquit  ge- 
ncrationero  vesiram  in  ira  furoris  sui.  i  Idcro,  cap. 
▼III,  11 : « Dolor  roeiis  super  dolorero,  inme  cor  roeiim 
rooereos,  super  coniriiione  filiae  populi  nei,  contritus 
I  et  contristaius,  alupor  obiinuit  roe.  Quis  igiiur 


est  operis.  Majorero  charitalero  nemo  habet  ut  ani- 
mam  snam  poiiat  quis  pro  amicis  suis  (B.  Grec. 
hom.  30  tfi  Evang.  Joan.  xv).  i  Ab  bac  solaantiqui- 
tiis  coiifcssores  denoroinabanlur  aliqul.  Non  eniro 
confessor  antiquilus  et  in  primiliva  Ecclcsia  dice- 
balur  aliquis,  nisi  roartyr,  vel  iractuset  paralusad 
experimentuin  gladii  et  martyrii.  Unde  Urbanus  so- 
litus  quiescere  inter  sepulcra  roarlyrum,  bis  facius 
esC  confessor,  ductus  ad  expcrimenluro  gladii  pro 
confessionc  nominis  Cliristi ,  sed  pareiluro  est  ei. 
Nunc  auiero  dilaiatum  est  hoc  nomen  confessor  us- 
que  ad  confessionem  poDnitenllu„  ut  dicaiur  conlVs- 
sor  quilibet  vcre  pcenitcns.  Est  aulem  confessio  ad 

^__,^._.      pQjniienliamtriplex:Cordi5,  quJcDeo  ftt;oris,  quae 

«labilcapitimeoaquam,  etoculismeisfonterolacry- '^  vicario  Chrisli  imperantis  :     «  Ite,  ostcndile  vos 


naaroin»  et  plorabo  die  ac  nocte  interfeclos  filiae 
populi  mei.i  Itcro  310  Job  cap.  vi,  vii:  «  Utioam 
apjicnderenlur  peccaia  mea,  quibus  iram  mcrui,  et 
calaroitas  quam  patjor  in  statera.  Quasi  arena  maris 
liaec  gravior  apparerei.  Unde  et  verba  roea  dolore 
sont  plena,  qiiia  sagittac  Domini  in  me  sunt,  quaruro 
indignaiio  cbibit  spiriiuro  roeuro,  ct  terrores  Do- 
niliii  roililant  conlra  roe.  Undc  et  nocies  laboriosas 
cnumeravi  inibi.  Si  dorroiero,  dico :  i  Quando  con- 
sargaro  f  «  Et  rursuro  exspcciabo  vesperani,  et  re- 
plcbor  doloribus  usque  ad  lenebras.  •  Ilero  :  «  La- 
vabo  per  singulas  noctes, »  hoc  est,  per  singula  pcc- 

\f)  Vila  est  npnd  Surinm,^  dic  19  Juiii. 


sacerdoilbus  (Luc.  xvii);  i  et  operis.  Confessio  au- 
tcro  oris  ad  pceniientHiro  irlplici  ex  causa  indicla 
et  introducta  est  in  Ecclesiam  :  ut  superbo  311 
prlus  et  cervicoso  incutiatur,  huroilitas,  et  vere- 
cuudia,  e^erubescentia. 

Graviter  cniro  suroilur  eduliuro,  quod  necessario 
sequi  habot  antidoluro  per  increpaiionero  et  corre- 
ptionero  confessoris,  ne  recidivuro  patiaiur  pccca- 
lor;  tum  eliaro,  quia  ipsa  oris  confessio,  roaxima 
est  pars  satisfaciionis.  (Unde,  sicut  auctorius 
habet  :  Quanto  pluribus  sacerdotibos  confiteberis 
sub  spc  veniae,  lanlo  celeriorero  conscq^iieris  abso- 


313 


PETRI  CANTORIS 


SU 


lutionero  culp:;')  tum  eliampropierpeccali^ei  leprx  A  csx^^iv}.  i  Ei  rursum  :  c  lulroit^  portas  e]u8,  »  id 


co^iiiiioncm.  Sxpe  enim  quis.  anle  coufessionem 
criminale  peccatum  putabat  veniale,  elcrimen  nia- 
jns,  roinus;  de  quo  crrore  curatur  a  confessore 
per  doclrinaro.  Unde  In  figura  bujusmodi  cogniiio- 
nis  et  disiinctionis  lepr^rum,  Moyses  suspectos  de 
lepra  reciudebai  per  seplem  dies,  et  item  per  alios 
aeptem,  nisi  prius«  tcI  niundus,  vel  vcre  leprosus 
appareret  {LehU.  xiii).  Posl  decimum  quartum  vero 
diem  eum  inventuro  sanum,  communioui  hominum 
aissociavit,  leprosiim  exira  casira  ejecit.  Si  Moyses 
tantam  curaro  cl  diligenliam  adbibuit  (igurx,  sa*pe 
ei  iterum  inspiciendo  inacula  iiifectum,  si  leprosuf 
cssetft  quanto  inajor  adbibeuda  esset  veritati  a 
sacerdolibus  Evangelii  ?  Uiinain  el  tanta  !  Ad  orls 


est  sauct»  Eccleslae,  <  lo  confessioue  atria  cjus  % 
primo;  deinde,  <  io  bymnis  connteroiui  illi  (Pia/. 
xcix).  I  Quoniam^  sicut  <  torques  In  naribus  mit 
(Prov.  xt);  I  ita  <  bus  Dei  In  ore  peccalorla  {Eccli. 
XV).  I  Item  Judicuro :  <  Quis  prxcedet  hqs  ad  phe* 
lium  {Judic.  i),.  I  contra  roundum,  CQiitra  <U:4mh 
luQi.  contra  corpus  propriurot  <  Judaa,  9  id  esl 
confessio :  qui  exemplum  dedit  priroo  intranili 
roare  rubruro,  desertum,  patiendi  adversa,  «i  in- 
traret  lerram  promissionis,  quam  primo  iQtraTil* 
llsec  est  enim  cQnfesslo  quae  pcenitentem  looQel 
quaeque  adversa  paiienter  toIerare„  ut  niereatur 
ingrcdi  terram  viventiuro,  regiuroque  nomen'  lor- 
tiri,  et  inter  reges  ascribi :  <  Yos  genus  electum» 


„_        .  .  „         .  __  ^ — ^,^^^ 

etiam  confes&ionem,  nec  non  et  cordis  exprimen-  *^  regale  «acerdotium  (/  Pelr,  ii).  Juda,  te  laudalMint 
dam,  tundimus  pectqra,  a  simlli  mulieris  lundentia     fratres  tui  {Cen,  xlix) 


oUam  et  excutientis  muscas,  saepeque  et  iierum 
inspicientis,  si  aliqua  in  fundo  remanseril ;  ita  et 
cor  (quod  est  receptacalum  malarum  cogitationum» 
lii  quo  omnia  peccaia  concipiuniur,  praeter  igno^ 
rantiaro)  excuiienduin  est,  tundendum  ct  perscru- 
Uindum,  ut  nec  vesiigium  peccaii  Iii  co  reoia- 
ueat 

Quoroodo  etiam  ore  sit  connienduro,  Psalinista 
aperit,  ubi  ait :  <  Coniitebor  Domino  nirois  in  ore 
uieo  {P$oU  CYiii).  I  Et  item  :  1  Confitebor  Doroino. 
aecundum  lusiiiiajn  elus{PsaL  vii).  >  <  SecMindum  • 
scillcet  quod  ipse  est  justus ,  imo   <  secunduro  > 


CAPUT  CXLIY. 
De  confessores 
Ut  autero  confiteamur,  necessarius  est  nobis 
confessor,  qui  circa  poenitentcs.  ita  debet  gerere 
ofliciuro  patris  et  roatris,  ut  pungat  et  ungat.  Yer- 
bera  patris,  et  ubera  roatris  babeat,  oleumque  et 
rinum  Saroaritani,  quo  curet  vubi.era  lauciatl  (Ltcc. 
x),  non  ob  aliud  insiilulus  in  Ecclesia,  nisl,  ut  me- 
dicus,  curet  aegrotos;  qui  ad  se  accedentt,  ut  oon« 
Oieatur,  dicat :.  Fili,  non  roibi  sed  Deo  acllo  te  coo« 
fiteri ;  roe  tamen  in  testem  tuae  confessionts  vocaos». 
peccaia  tua  facis  roea,  qux,  et  tecum  portare,  me- 


quod  ipse  est  jusiitia;  iiou  tantum  <  lecunduro  >  q  que  pro  eis  satisfacere,  et,  ut  jam  tecta,  et  velut 
quod  ipse  esi  purus»  sed  <  secundum  >  quod  ipsa      propria  celare  promitto. 


est  puriias.  ExcorU  le,  scilicet,  ut  nulla  circum- 
i^taiitja  pecca.i  laieat,  nulla  palliatione  coloretur 
peccatum,  sed  sicut  factuin  est  inanifestetur  con- 
rcssori. 

De  confe^sione  operis  ila  dieetur.  IIxc  auiem 
tiiplex  coiirt:s:>iu  diceiur  in  bac  suminula  verbQ<^ 
runi :  c  In  exilu  Israel  ile  J£gypto,  domus  Jacob 
ile  populo  barbaro  {PsaL  cxiiij;  1  per  cordis  con- 
fes&ionem.  <  Facla  est  Jiidxa  sanctifieaiio  ejus,  1 
per  oris  confessioiiem ;  deinde,  <  Israel  poiesias 
iju8,  >  per  confessionem  operis.  Peracia  enim 
poenitentia  boroo  potestatero  suam  ex  niagna  parie 
consecutus  esi.  Tunc  cnim  primo  poiens  est  sui. 


Sit  ergo  confcssor  prudens  et  discrelus,  mitis, 
suavls,  dulcis  et  benignus,  misericors  et  affabilis. 
Quandoque  etiam,  ut  pater,  mordacem  babeat  in- 
crepationeni,  ut  ille,  qui  nolenti  restituere  ablata, 
quam  ob  rem  nec  ei  satisfactionem  injunxil.  Qui 
cum  super  altare  Domini  oblulit ,  ait  sacerdos : 
Absit  me  capi  esca  tua  posiia  In  rouscipula;  euro- 
que  sequeiis,  cuin  sputo  projccit  post  euro  nuin- 
mum,  hiquieiis :  <  Pecunia  tua  tecum  sit  in  perdi- 
tioneni  {Act,  viii).  >  Qui,  sicut  Cain  vagus  et  pro- 
fugus  (6>n.  iv),  sic  irreverenter  et  profugusTecedit 
a  facie  Duinini.  Qui  confusus  et  compunctus  iu 
crastino  rcdiit  ad  eum  cuin  afiDucntia  lacrymariim. 


Priina  eiiiiA  confessio  iiiclioat ,  secunda  provebii,  d  promiltens  se  salisfacturum  depeccatoad  judiciuin 


tcrtia  consuromat.  Uxc  eliam  iripiex  confessio  no- 
tatur  in  i|Io  breviloquio  :  <  Noius  in  Judaea  Deus, 
in  Israel  magnum  nomen  ejiis  :  cl  facius  est  in  pace 
locus  ejus  {Psal,  lxxv).  >  Priina  sedcnius  cuin  Mu- 
fia  ad  osculum  peduro  Domini,  quae  lacrymis  riga- 
vit  pedes  ejus,  et  capillis  tersit,  et  unxit  unguento 
{Luc,  vii):  £t  lu  ungucnio  coinpassionis,  et  operibus 
misericordia:  ungas  pedes  ejus  in  lcrra,  cnpillisque 
lergaa,  id  est  superflua  abjiciendo  pauperibus  ero- 
ges,  &i  vere  poenitere  desideras.  Secunda,  surgimus 
cum  ea  ad  osculum  maiiuum.  Tertia,  siainus  ad 
osculnm  312  capitis.  llem  David  :  <  Praecinite 
Domiiio,  et  iii  confessione  ejus  {PsaL  cxlvi)  i  primo : 
posi,  I  psallite  nomini  cjus,  quoninih  suave  {Psat, 


ejus.  Nec  supcrbiant  confessores ,  quasi  pnclaii.* 
Sunt  enim  copliini  Ecclesiae  stercorarii,  non  dleo 
stercora,  vel  sua,'vel  allorum  in  se  porlanles  (st- 
ciit  jumenla  putresceniia  in  stercoribus  suis  [JoeL 
1],  el  iipupa,  quae  nidificat  in  slercoribus  suis),  sed 
copbiiii,  sua  et  aliorum  peccata  <  exlra  castra  1 
Ecclesiae  <  portantes  {Hebr,  xiii),  >  quasi  expor- 
taiites,  non  porlanles;  digni  sicrepleri  fragmentis, 
qiiae  superabundaverunt  his  {Joan,  vi),  qui  come* 
derint  cum  Domino,  ne  pereant.  De  taljbuf  etlam 
ait  David  :  <  Diveriit  ab  oneribus  dorsum  ejos, 
manas  ejus  in  copbino  servierant  {PfaL  lxxx).  > 
Ilujus  judicia  roulta  sunt  et  raagna,  et  dilBcilia, 
quia  circa  pcriculum  313  et  salutem  aniinae,  tU 


(15  TERBUll  ABBHEVIATUM.  »46 

mem  Pomni  Sabaoili,  Tertvnlor,  qvi  no  mlmis  cll«-  A     Alii  etram  usqae  ti  oimiem  efrcmnstantiam  pec- 


screie  jtKJIicet»  non  liaiiett  nimiam  moltitadioem 
confiteDllom.  Slbi  auiem  confessos  s«pe  visiiet, 
et  aecreto  alloqaatnr,  inqolreiis  de  slalu  eoram,  et 
sl  egeriol  pceniieniiaro  siae  recidivo.  Sapiens  ao- 
lero  confessor  tria  semper  el  snflldeniia  ad  pceni- 
lcntfMny  maxime  sapienti  conBieiiti  injongit,  scili- 
cet,  ut  pro  posse  soo  ctTeat  et  Tiiet  omnem  occa« 
sloiiem  peccali ,  et  maiime  in  his,  qiue  de  facili 
•uimuin  ad  consensum  irahuiii.  Secnndum,  nt 
fugiat^ilatioi^m  conOtendi.  Tcrlium,  negligenliam 
salisfaciendi.  Frequenier  eiiam  coiffilendum  est 
exemplo  iilius  sanciissiini  abbatis  de  Longo-Ponte 
cui  dictum  cst,  ob  exaclissiiiram  et  frequenlissi- 
mam  confessionem  qnam  faciebal :  Quid  sibi  tuIi, 


mi  abbii,  qnod  ila  frequenier  cenfileniini  ?  €ui  ill&:  B  et  provocal  iram 
Adeo  videtur  roihi  siiigulis  diebus  me  prius  non 
fuisse  coiifessum,  ei  quia  aliquid  de  obliiis  rcToco, 
poritts  ettam  et  sinceriiis  in  aliquo  coiinteor,  et 
Sttpe  in  majori  bunHlilale  quam  priiis. 

Quanlus  aulem  sit  eiTeclits  cotifessionis,  palef, 
qiiia  per  eom  f  lecta  suni  peceala  {Psai.  xxxi)  »  in 
|iidicio,  eliam  in  prxsenli  niiracuiose,  S'cnt  legilnr 
de  d:einoniaco  exprobranii  cuidam  peccala  sut; 
qut  embesceiis  slalim  fneurric  ad  confessionem, 
ftemque  redeunli  doemoniacns  atl :  Scio  qnid  ege- 
rts  :  Peccala  lua  quidetn  sub  lingua  inea  babeo, 
se«l  ea  publicare  non  Taleo.  Quidam  eiiam  in  marl, 
ciim  pericliuretur  navis,  coram  omnibus  publice 
conftissi  suni ;  liberati  aulem  a  lempeslaie,  ituilam 
peccati  confeesi  memoriam  habuere.  ^ 

Item»  qiuinia  ei  (}N4i]is  debeat  esse  confessio,  Job 
cap.  Tii  esiendens,  ait :  i  Non  parcamori  meo,  lo« 
quarin  Iribolalionesplriios  mei,  eonfabulabor  cum 
amwiiodine  aniiiiae  men.  i  Ut  auiem  yertt  sit  eon*. 
fetsie,.  necesse  esl,  ut  sil  bomilis,  siniplex,  pora  el 
fiileHft»  iSont  qui  giorianlnr  com  malefecerint  et 
exsullant  in  rebus  pessimis  {Prov.  ii),.  >  qui  peccaU 
soa  etiam  i  praedicanl,  velul  Sodoma  (/«o.  iii),  i 
qul  religiose  Tcsliii  et  religienem  professt,  saepe 
impodeniissime  jactanl  mala  sua  praelerita ;  quae 
Tcrbi  gralia  aliqaando  tcI  forliler  gladiatorio  tcI 
nrgole  Uiteraiorio  gessere  confliclu,  seu  aliud  quid 
•ecuiHlem  mundi  Taniialem  favorabile,  secunduin 


catum  suuin  coufitentur,  314  tit  inde  magls  liu- 
miles  confessori  appareanl.  Haec  anlem  coiifessle 
noxia  et  Tana  ex  eo  esl  quod  non  humites  somus, 
lales  lamen  videri  appeiimus ;  appeiere  aoiem  do 
homirilale  laudem,  humililaiis  iion  esl  Tirtos,  sed 
subversio.  Veros  bumilis,  vilis  vult  repuiari,  non 
bamiiis  praedicari.  Gnudet  coiilempcu  sui,  hoc  solo 
sane  superbil  quod  landes  contemnii.  Quid  perver- 
sius,  quidve  indigiiius,  ut  buminiaCls  cusloS  con- 
fessio,  superbtae  miniel,  el  inde  vclis  videri  melior, 
unde  videris  deterior?  Mirabile  jaclanliae  genus,  ot 
non  possis  pnlari  sancliis,  si  non  appareas  scele- 
ratus.  Al  lalis  confessio  speciem  babcns  bumililalis, 
non  viriuiem;  non  soluin  veniam  non  mereiur,  sed 


Oporter  eiiam  confessionem  esse  simplicem.  Unde 
David  :  i  Ne  declines  cor  meum  in  verba  maliilae, 
ad  exctrsandas  excusationes  in  peccalis  ( Psat. 
cxl).  I  Ne  refundas  cnlpam  in  alium,  nisi  parlicipem 
scelcris,  ei  tunc  eiiam  le  poiius  accuses  quam  il^ 
lum  ;  de  illo  doleas,  non  excuses  te  per  cpnsuelu- 
dinem,  pcr  nobililaiem  generis,  per  naturam,  per 
socieiaiem ,  constellaiionem  vel  falom.  Hoc  esl 
eniin  refundcre  culpam  in  Grealorem,  ejusque  bo^ 
niiaii  deirahcre,  eamque  alienuare  et  dimtouere. 

Sit  eiiam  fidelis  confessio,  ui  conUlearis  sub  spe 
veniae,  de  indulgenlia  penitus  non  diffidens,  sed 
confidens,  ne  tuo  le  ore,  non  tara  jusilfices,  quam 
condenuies.  Judas  Iradilor  Domini  el  Gain  fralricide 
deierius  confessi  sunl  el  difiisi  sunL  Alter  iiiquit : 
c   Peccavi    iradens    sanguiucm  juslum    ( Uaithm 

XXVIl).  I 

Alter  ail  :  c  Major  cst  iuiqullas  inea,  quaro  ut 
veniain  merear  {Gen.  iv). »  Tota  utriusque  confes- 
sio  infidelis  full.  Tu  vero  babeas  funiculum  bune 
triplicem  confessionis ,  qui  c  cilo  oon  rumpiluf 
{Eccle,  iv),  »  ul  c  ilinerc  Irium  dierum  vadas  ei 
^acrifices  Douiino  Dco  luo  in  soliludine  {Exod.  v).» 
GAPUT  GXLV. 

De  saH$[actione  pro  peccaio,  et  perseverantia^  et 
qualitate  ej.us» 

in  conlerendo,  confiiendo  el  salisfaciendo,  ne-; 
cessaria  esl  frequenlia  el  perseveranlia.  Uiide  Au- 


Tero  amma^  salutem  nocivum,  pemiciosuro  et  dam-  d  guslinus  (Iib.  De  vera  et  falsa  pcrnt/.  qui  falso  e.i 

ascribilur,  c.  8) :  Poenilenlia  esl  quaedam  dolentis 
vindlcia,  punicns  in  sc  seniper  quod  dolet  adnir- 
sisse. 

El  itcm  (Id.  f^t(/.,  c.  19)  :  Conlinue  dolendum  esl 
de  peccato,  quod  declaral  ipsa  diclionis  virlus.Pce- 
nilenlia  enim  esl  poenam  lenere,  ul  seniper  puniat; 
in  sc  ulciscendo,  quod  commisil  peccando.  IM 
poenAm  lenet,  qui  semper  vindicai,  quod  commi- 
sisse  dolcL  Pceniientia  igitur  est  vindicia  semper 
puniens  in  se  qiiod  commisisse  dolet. 

Quid  resiat  uobis  nisi  dolere  in  viia?  Ubi  cnim 
dolor  finilur,  deficit  e(  poeniienlia.  315  Si  Tcro 
poenileniia  ttniiur,  quid  lelinqnUur  de  venia?  Ts»m 
dio  gaudeal  et  spcrci  de  giaiia,  qnandiu  siisten- 


nosom.  Soecularis  adbuc  animi  iiidicium  est  boc,  et 
iHimilis  babilus,  qui  geaiaior  a  lalibus,  non  sanctae 
noTilaiisesl  merilum,  scd  priscas  vetuslatis  opercn- 
lom.  Yeierem  hominem  non  exoanl,  sed  novo  se 
pelliant;  commiHsa  non  diluunt,  sed  se  ipsos  Tion 
hmiliter  confilendo  Hludunt.  c  Deus  autem  noo 
Inridetar  {Gai.  vi).  r  Pudet  auiem  reminisci  quo- 
rmndam  lantam  proterriam,  ut  non  pudeateos  cum 
eBSoltatione  Ingenda  jaclare,  quod  et  post  susce- 
piom  sanctum  habilum  callide  quempiam  supplan- 
laverinl  el  cireumvenerint  in  n^otio  fratrem,  aut 
qnod  lalionem  pro  conviiio  vel  malediclo,  id  cst 
c  roalum  pro  malo,  aut  maledictum  pro  maledicto  > 
audacter  c  reddiderint  (!  Petr,  iii).  i 


547 

Utur  a  p(finiieiilia.  Dicii  Dominus 
aiiiplius  noli  peccare  {Joan.  viii).  i  Non  dixii :  Non 
pecces,  sed  nec  peccaudi  volunias  in  le  oriniur. 
Quod  quomodo  servabilur  iiisi  dolur  in  poenilenlia 
coniinue  cusiodiatur?  Hinc  setnper  doleat,  el  de 
dolore  gaudeat;  et  non  sit  saUs,  quod  doleat,  sed 
ex  fldc  doleat  ct  non  semper  se  doluisse  doleai. 

Item  in  psalmo  :  i  Ego  autem  in  flagella  paraius 
mm ,  et  dolor  mciis  in  conspectu  meo  semper,  etc. 
(P$qI.  xixvii).  »  Si  non  q^iiotidie  coofitemur,  saliem 
iti  rasciculo  peccata  collecta  semel  in  die  ad  me- 
mnriam  in  amaiiiudine  cordis  revocenius.  In  hoc 
triplici  funiculo  necessaria  est  quaedam  sancta 
violentiay  quam  sibi  inrerat  poenilehs  ne  recidivet. 
Unde  :  c  Regnum  ccelorum  vim  patitur,  et  violcnti 


PETBI  CANTORIS  54S 

€  Vade,  jam  A  est  fossorio,  ignc  cl  ferro  vel  ventilabro,  prxeipue 


quantutn  ad  vanam  gloriam.  Area  ergo  animae  pritis 
trituranda  est  flagellis,  post  purganda  scopa,  deinde 
mundanda  fossorio,  deinde,  ne  palea,  velaliqiiodpec- 
cati  vestigium  remaneat,  depuranda  esl316  ^^^' 
lilftbro  ante  advenlum  jiidicis,  c  cujus  ventllabrum  . 
in  manu  ejtis  (Matih.  iii).  >  llis  quasi  quatuor  vir- 
gis,  ex  quibus  est  flagellum  poenitentiae  ,  Jercmias 
quatuor  verba  reddit  :  c  Ecce  constitui  te  super 
regna,utevellas,>  prima  virga,  c  destruas  i  secunda» 
c  disperdas  >  tertia»  c  dissipes  >  quarta^  et  it>c  aedi- 
flces  et  plantes  (Jerem.  i).  >  Diio  posuit  tanlum 
verba  ad  salutem  rcstiluendam,  plantandam  et  con- 
flrmandam,  quatuor  ad  ipsam  acquirendain,  qoia 
hoc  difiicilius.  Oportet    etiam  pcenitentiam  esse 


rapiunt  illuJ  (Maith.  xi).  »   Sed  mollis  animi  et  ^  fnictuosam.  Unde  :  c  Gcnimina   viperarum,  qnis 

docuit  vos  fugere  a  ventura  ira?  Facite  fructns 
dignos  poenitenlis  {Lufi.  iii),  >  ut  scilicel  qualitali 
et  quantitati  culp.ne  rcspondeatqualitasetquantitas 
poenae.  Iiem  ad  Romanos  cap.  vi :  c  Sicut  exbibuistls 
membra  vestra  servire  immundiliie  et  iniquiuti  ad 
iniquitatem,  ila  nunc  exhibele  membra  vestra  ser- 
vire  justitiae  in  sanctificationem.  i  Augustinus  (D« 
verbis  apostolis  serm.  17,  c.  5,  6) :  Tantum  non 
dico  spatio  temporis,  sed  supplemento  purae  confes- 
sioiiis  et  fructuosx  salisfactionis,  plus  lamen  de- 
belur  justiii»  quani  peccato,  c  sed  humanum  dico 
propier  inliriuitalem  carnis  vcstne  (Rom.  vi).  i  Ilem 
Augustiuns  :  Pliis  debet  amari  nunc  jostitia  mise- 
ricordiae,  quam  tunc  iniquitas  ,  quae  amata  est,  ul 


eCTeminati  est  indicium  non  posse  nspera  poeiiiteniia! 
subire  propter  salutem  animae.  Si  autem  : 
Vt  corptu  redimas  ferrum  patierie  et  i^nes. 

(OviD.  De  remedio  amoris,  lib.  i.) 

tti  te  ipsum  et  animam  serves,  nonne  expergisceris? 
coiitra  multo  magis  debes  expergisci,  qiiia 

Hoc  opuif  hic  labor  esU  (Virgil.) 

De  hac  sancta  violentia  sibi  inferenda  legiiur  in 
psalmo  IX  :  c  Periit  memoria  eorum  cum  sonitu.  i 
Augustinus  :  Non  venit  ad  suniniain  pacem  meniis, 
nisi  quimagnostrepiln,  et  totis  viribus  colleclis  pu- 
gnaverit  curo  viliis.  Hinc  sanctus  llieroiiymus  ait : 
Solve  funiculum  consueludinis  et  inviscati  pcccati, 
quo  ligatuses.  Si  non  pote&  solvere,  ruinpe;  quod 


si  nec  rumpere,  incide.  Et  item  :  Ejice  quae  lacerant  C  p^Q  justiiia  toleret  et  dolores,  et  contcmnat  omnia, 


cor  tuum,  quae  si  aliter  non  possunt  avelli,  eiiam 
ipsum  cor  cum  eis  avellendum  est.  flinc  ille  mar- 
ijr  (13),  quem  non  vicerunt  tormcnta,  cum  eum 
coepisset  mollire  feminai  linguam  propriam  momor- 
dit,  et  sanguinolentam  iii  os  merctricis  exspuit ,  ut 
Tolnptatem  dolore  lemperaret.  Hiiic  S.  Benedicius 
(Grec,  lib.  II  Dialog.  cap.  2)  projccit  se  in  vcpres 
et  spinas  senliens  primos  molus  Ubidinis,  ut  calorcs 
ejus,  dolore  corporis,  compescerei.  Uinc  Eremiia 
se  in  fluvium  projecit.  Alius  per  gestus  et  inoduin 
edendi  se  stultum  simulavit  (U),  ut  veram  insa- 
niam  superbiae  per  falsas  insanias  efl^ugeret.  Sic  et 
David.  Item  psalm.  lxxvi  :  c  Rcnuit  cousolari  aniina 


ctiain  mortem.  Si  autem  plus  amari  non  potest  nunc 
justitia  ,  quam  tunc  amata  est  iniqnitas ,  saltem 
Untum  ametur  nunc,  quantum  iniqulus  tunc. 

Ambrosius  (ad  illud  c.  vi  ad  Roro.  :  Sicut  enim 
exhibuistis  membra  vestra):  llumane dixitsiVid, etnon 
magis,  quod  debuisset  dicere,  sed  non  dixit,  ne  tunc 
fldes  quasi  aspera  ct  importabilis  fugeretur.  Ut  ergo 
fructuosam  agas  poenileniiam,  arripe  labores  ejiis, 
ut  cum  Propheta  contritiis  et  afllictus  dicas  :  c  Do- 
mitie,  vidc  hiimilitatcm  mcam,  in  conterendoetcon- 
fliendo,  et  laborem  mcum,  i  iu  satisfaciendo,  c  et 
diiuitie  universa  delicta  mea  (Psal.  xxiv).  i  Et  item  : 
c  propler  verba  labiorum  luorum  ego  cusiodivi  viag 


roea,  memor  fuiDeiet  delcciatussum,  etexsurrexi,  ^  duras  (Psal.  xvi).  i  c  Confice  etiam  tibi  (ut  comni 


etdefecitspiritus  meus :  Anticipaveruntvigiliasoculi 
mel,  turbatus  suin  et  non  sum  locutus.  •  Ecce 
quanta  et  quam  continua  angustia  pocnitentis ,  de 
qua  etiam  sequltur  :  c  Et  meditatus  sum  nocic 
cum  corde  meo,  et  exercitabar.  i  Ecce  freqiieniia 
laboris  poenitenlialis.  c  Et  scopebam  spirituni 
tpneum,  »  scopa  poenitentiae  mundabam  vel  scabe- 
bam,  scobes  et  sordes  ejiciendo,  per  poenitentiam 
purgabam ,  vel  fodiebam  spirituin  mcum  fossorio 
poenitentiae,  quod  flgitur  in  altum,  ut  ejiciantur  no- 
^iva,  quia  et  ingenuum  qiii  volet  serere  agrum, 
liberet  euni  prius  fruiicibus. 
Ubi  autem  peccata  sunt  inolita  et  inviscata,  opus 

M3)  De  quo  Hier.  in  Vlta  S.  Pauli  nrimi  ercmilae. 
(U)  S.  Siincon  Salus,  de  quo  Rom.  Mariyrol.  dic  1  Julii 


tetiipore  veslimenia  tua  sint  candida  [Eceli.  ix]  i ) 
lixivium,  quo  abluantur  ex  aqua  lacrymarnm  poe- 
niiciitiae  ct  igne  Spiritus  sancti  excitante  in  te  fu« 
mum  bonorum  operum  et  lacrymas,  ct  cinere  mor- 
tificatione  carnis,  quia  cinis  ei  cilicium  arma  sunt 
poenitentiae.  Maxime  enim  in  cibo  et  veste  consistlt  - 
iabor  poenitentiae  ei  abstinentiae.  Unde  locustae  et 
cilicium  suqt  Joannis  Raptistae  (Uatth.  iii) :  saccus, 
et  panis  cribrarius  Hieronymi ,  tunica  et  vepres 
Renedicti,  sudarium  et  lacrymae  Arsenii ,  matula  et 
quiiique  caricae  Eulalii,  nuditas ,.  radices  et  herbas 
peccatricis  iEgyptiacae,  columna  et  vermes  Simeo- 
nis.Davidctiam,  cum  sibianuuntiaiumcsscipeccatun;! 


549  YCReUH  ABBReVIATUM.  3)0 

suam,  degcendil  de  folio,  sedens  in  ctnore  et  cilicio,  A  cbele  idola  Laban  sub  fimo,  peccata  siib  stercori* 


non  judicans,  vel  aliqnod  opus  n^giom  exercens 
donec  audiret  a  Domino  per  Nalhan  :  i  Translulit  a 
teDominus  peccatum  tuum  {II  Reg,  xvi).  »  Postca 
tamen  a  filio  suo  propter  reliquias  peccali  non  dico 
culpie,  sed  poen»,  punitusest,  et  persecutionein 
pissus,  etiam  a  quodam  (scil.  Semei),  sibi  imprope- 
rante(//  Reg,  xti).  Timeas  ergo  tibi,  et  ad  consiliom 
Hieroiiymi  (In  ep.  ad  Rusticum.  Quod  ignola)  dor* 
mias  in  sncco,  ut  pncierilas  deliciasaosteritate  vilae 
compciises.  NiuivlUe  ad  prxdicationem  JonT  (cap.  iii) 
scderunl  in  cinereet  cilicio,  a  masimo  usquead  mi- 
nimum.  Sed  nec  difleras  poenitcnliani.  317  Sicut 
cnim  leslalur  Augustinus  (I.  Devera  el  faUa  panit. 
et  scrni.  57  el  58  De  lempore,  ei  tr.  5U  iit  Joan.), 


bus  pcenitenliae  (Cen.  xxxi).  Etnon  Lintum  peccata, 
sed  eiiain  cum  Jacob  omuia  phylacteria  idolorum 
rractorum  siib  Iherebiulo  coufodias  (Oen.  xxx?)  ; 
hoc  est  omncm  circumslautiam  etoccasionem  peo- 
caii,  per  menioriam  crucls  Domiuicse,  te  ipsnm 
mactaudo  sepehas ;  nec  occasiunciila  aliqua  reci- 
difum  patiaris.  Propier  hoc  etiam  abscondas  et 
se|)elias  i£gypiium  sub  sabulo  cum  Moyse.  Vitnlum 
eiiam  connaiiiem  in  miuuiissimum  pnivercm  retlh* 
gas  (Exod.  n),  nc  memoria  ejiis  rerriceiur.  Nibil 
eiiam  de  anatliemate  Jericbo  (Jo<.  vii),  sicut  infelii 
Achan  lollas,  sed  totum  roncremes,  concineres, 
318  ^l  ^^^  securus  dicas  :  c  Remisisti,  Domine, 
peccala  plebis   tiia;,  i  sic  pceiiitcnlis :   c  opernisti 


Expectans  pcenilerc  usque  ad  dicm  inorlis,  raro  vere  ^  omnia  peccata  eorum,  el  projccisti  posl  tcrgumom* 
IKBnitet.  Tunc  enim  potius peccata  cum  dimittunt,      "i»  peccala  mea  (P«a/.  lxxxiv).  i 


quain  ipse  peccata.  Cxemplo  eliam  lalronis,  poeni- 
teutia  si  est  vcra  ,  iion  est  scra.  Age  crgo  poeuiien- 
tiam,  dum  vivis,  condignam  et  fructuosam,  qiiod 
erit,  si  totius  illecebrosae  voliipiatis  blandimenla 
conlempseris  .  si  te  vchemenlius  per  poeniientiam 
excruciaTcris,  si  uberius  fleveris,  si  lar((iiis  panpc- 
res  sustentaveris,  si  cbarilate  ardentius  fl.tgraveris, 
si  c  pie,  sobrie  cl  juste  i,  vixcris.  Tnnc  quidam 
praesumas  de  veiiia,  quia  c  mulius  est  Dominus  ad 
Ignoscendnm  (Tii.  ii),  i  cl  quia  Crcntorom  offen- 
disti  itigratus  ci  pcecando,  dicas :  c  Quid  retribuam 
Dominoproomnibusquaerctribuitmifii?  i  (PtaL  cxv.) 
lino,  primo  reconciliare  ei »  ct  te  ipsnm  nblaium 


Uxc  autem  cautela  poeniientix  comitero  habet  Tor- 
titudinem  adjiinclam,  de  qua  supra  (cap.  117)* 
Unde  etiam  dicitur  :  c  Qni  educ|l  vinctos  iu  fortilu- 
dine  (Piat.  lxvii),  i  tum  educenlis,  lum  educti  vel 
cdncendi ;  quam,  uttibi  inferas,  animadverte  factum 
Aod,  qui  infixit  sicam  in  ventrem  Eglon  regis  pin- 
giiissimi  tam  valido,  ut  capulus  ferrum  sequerelur 
(Jndic.  iii).  Nec  eduxit  gladium,  scd  ita,  ut  percus- 
serat,  rcliquit  in  corpore,  staiiinque  per  secreia 
nalurae  alvi  illius  stercora  proruperunt.  lloc  aulem 
fccil  clar.sis  diligenlissime  ostiis  CQenaculi  et  obiir- 
inatis  scra.  Infigas  ergo  poeniieutias  ferro  adipem 
peccatorum,  et  p^rseveranter,  iisque  scilicet  ad  ca- 


resiitue,  pnsi,  reconciliatione  et  restitutione  facta,  ^  pulum  et  finem  poenitentix,  toio  scilicct  tempore 
dicas  :  c  Qiiid  retribuam  Domino  pro  omuibus  quos 
retribuitmihi?CaIicemsaIntarisaccipiam,  et  nomen 
Domini  invocabo  (ibid.).%  Sola  enim  digna  recom* 
pensatio  est  ab  eo  etiam  qui  nihil  peccavit,  ciim 
sanguis  sanguine    recoaipensatur ,  ciii    del)emus 
omne,  quod   c  vivimus ,  movemur  et  sumus  (Aet. 
xvii).  I  —  c  Necdum  tauien  u.<(que  ad  sanguinem 
restilimus  (Heb.  xii),  i  scd  nec  modicam  egimus 
poenitentiam,  quae,  quanta  ut  sit^vera  debeat  esse , 
Ambrosiiui  (lib.  ii  De  unica  poenit.  cap.  10)ostendeus 
ail  :  Plures  inveni  servasse  baptismalcm  iiinoccii- 
tinm,  quam  veram  egisse  poenitentiam. 
CAPUT  CXLVI. 
De  cautela  pceniienlice 


Quam  ut  agas  maxiina  cautela  adhibcnda  est, 
scdicef,  ut  circumcisus  et  purgatus  pcr  confessio- 
nem  de  peccato,  secundum  Josue  (cap.  v)  prxce- 
ptum,  maneas  in  eodcm  loco  castrorum,  doiiec  per- 
fecie  saneris;  quod  d^it  si  panem  doloris  et  poeni- 
teutix,  cum  silcntio,  extra  strepitum  turbar',  mandu- 
caveris,  subirahendo  te  a  spectaculis,  consortiis, 
pcrsouis  el  omni  occasione  peccandi.  Unde  Iliero- 
nymus  :  Professis  poenitenliam,  periculosa  est  prae- 
leritarum  voluptatum  recordatio.  Caro  enim  lener- 
rime  ad  praeleritas  illecebras  aspirat,  spiritumque 
eductum  de  Sodoinis,  respicere  in  ^gypium  ad 
allia  et  pepones  Pharaonis  redire,  borlando  com- 
pellil  (iVttm.  xi}.  Quod  ne  fiai,  abscondas  cum  Ra- 


vitx ;  ncc  dcsislas,  quousqne  sordcs  ct  circuinstan- 
ti:i:  peccatorum  prorupcrinl;  ct  lioc  facias  clauris 
osiiis  mentis,et  omnium  seinitarum  el  operum  tuo- 
riim,  ne  per  occasionem  peccati  relabaris.  Hoe 
ctiam  facias  ^exemplo  ciijusdam,  qui  ( quasi  quodam 
gladio )  volo  intrandi  clauslriim,  cuui  priino  in  in- 
firmiiatcm  carnis  solilam  laberctur,  se  coufodit,  sic . 
abstinetis  a  consueto  et  inviscaio  peccalo.  Et  te 
c  gladio  Doinini  devoranle  (Jer.  xii)  i  carnes  coiu 
fodies,  si  secuudum  Evangelium  vixeris,  quod  libi 
crit  crux  ct  mariyrium. 

ltcindec:mtcla  poenitentise,  Gen.  cap.  xix  :  c  NoU 
rcspiccrc  postiergum  luum,  nec  stes  In  omni  circa 
ry  regioue,  i  quacnnque  scilicet  circumstantia,  vei 
occasione  peccati,  c  sed  in  monte  salvum  te  fac. ». 
Itein,  dcquantitate  el  acerbitate  poenitentiae,  quai 
xquipollere  debet  igni  purgalorio ;  aut  enim  Deiia 
punit,  authomo.  Si  Deus,  in  igne  purgalorio,  ciijttflL 
levissima  pocna  gravior  et  acerbior  est,  quam  om- 
nium  martyrum  exquisitissima  tormenta.  Si  bomo, 
tcmporali  pcena,  quae  acquipollere  debet  purgatoria 
pro  posse  hominis ;  quod  fiet,  si  ignem  tribulationis; 
et  acerbitatis  poeniteutiae  pro  viribus  suis  accende- 
rit,  alioquin  insaflicienter  se  punire,  nec  vere  poa^. 
nitere  videbiiur.  Ergo  rari  verc  poenitenl. 

Item,  quanta  dcbet  esse  poeniteniia»  patet  ex  ea 
quod  major  et  acerbior  cruci^tus,  cMam  in  pari 
cbaritate,  cclcriorcm  confcrl  absoiutioacm  in'  pur-. 


851 


PETRieANTaiWS^ 


gatorio ;  crgo  cC  in  poswTtcnlla,  qua  el  aeqmpolfefc  A  qnoqitc,  quotJ  lenefur,  pcr  mMiiift  eill ;  ef  ipmn». 


B 


Met.  Ergomini»  peciHiel,  qiri  iniBtis  criicmlwr, 
Ihei  parem  liabeat  charilalein.  Qut  vero  nxigio  cru* 
tfilur  eeleritts  Kberaiifr  a  pcena  peccatf,  ef  ila  in 
hoc  caso,  scilicel  peemientige,  Deus  dclcctalur  ju 
CTuciatibns  liominoiw,  qni  ramen'  majori  cruciaiH 
non  mercMur  majw»  prxniium,  seif  cderiorcm  Hbe* 
raiionem.  c  Focltas  ergo  circa  arborem  ruam  et  mif- 
tas  9lercor!l,  »  el  sordes  peDnitentiae,  ne  c  sectMi 
tpposita  {am  sid  radiceni,  excidatur  (Lnc.  itii).» 

Contra  moliitiem  ci  delicias  carnis  praeierrtas, 
dormias  In  sacco ;  somnos  nimios  ^igiliis  muliiscn- 
Fes;gastrimargiafn  j^fNiio  rdeves,  ebriotaiem  siir 
arefiicias,  slcque  eonlrariis  cotilraria  cures,  ct  di* 
cas:  c  SicHt  iBcensa  igni,  ^amore  319  mafe  ac- 
cendente ;  <  et  suffossa,  i  timore  male  bumdionte, 
c  ab  increpaiione  vuUns  uil  pepibunt  (Psat,  Lxxrx).i 
Sic  cctntrario ;  « liieensa  igiii,  i  non  tanlum  chari- 
Ii4is,  sed  iribulationis  poenilcniialis  benc  accen- 
deniis,  c  et  snffossa  i  timore  divino  bene  buiniKanie, 
c>  a  misericoriMa  hia  »  salval^imtur  el  t  exsultabunl 
{Fsii.  xxx).  I  Sicul  eniin  ferrum  igneet  malleopur- 
goiur,  sic  induratum  el  inolilum  |ieccatum  tribula- 
lione  et  flagellis.  Be  sie  autem  purgaio  et  pcenitenfi, 
ait  David  :  c  Respondil;  ei,  i  id  esl  Doniino,  c  in 
via  virtatis  suae  (PsaL  ci),  >  pro  posse  suo  pnpnam 
lemporaiem' nqciiparano  igni  piH^gnforio,  el  idleo, 
quia  in^rde  suo  babebal  jugiter  meinoriam  nior- 
liB»  ef  poucliaicm  dierum  et'  brevifaiem  v4tx,  quse, 
iit  in  cordcjugiter  flgalur,  oraii»  sifbiiil :  c  Paticita-  q^  conteilerali  coniraxerant,  quod'prior  erx  illis  diU- 


(pioin  preniinius,  horain  casus  hieidit.  Ergo»  sie  sem- 
per  fonnenius  animuiu  tanqoam  ad  extremm  vcn- 
mm  sit.  licm  Hieronyimis :  Quid  est  viia  praesensT 
pimclns.  Et  jncpnditas  temporalistsomnu»,  ombray 
opiMiia,  fumus.  Phildsoplius :  Bixivis  et  non  vcr^  ifo* 
luptas.  SomiHis :  qntar,  i  Dormierunl  somnam  8uiiin« 
el  nibtt  iiwciteniwl  omnes  virt  divtitaruiu  m  mani- 
bn»  suio  (Psai,  lxxv).  i  Spnina,  qnio  ignicitlo  Iri- 
duanayfebrisdispergiturctdtssolvilur.  Vita  huniana 
ittlMdior  esl  aranea ;  unde  et :  c  Tabescere  lecisti 
sieui  araneam  aniuHim  meam  (Pm^.  xxxviii).  i  Lni- 
bra,  qiiiaf,  r  Dies  ejus^  sicut  umbra  prxUeriit  (Psal. 
cxLiii).  I  Ei  pocla  : 

920  ^^*  ^^^*  umbrcL  snrKU9f  nos  aciirs  htrbinB 

\f\mtts; 
Nos  agri  fenuniy  primum  caro^  poslea  coritiirit. 

Fumus,  quia  c  vapor  aid  modicum  parens,  »  sicai 
til  Jacobus  (cap.  iv).  Ei  David  :  c  Recordalus  esi, 
({uia  pulvls  sumusy  homo  sieiit  fenuin,  dies  ej)us  laa- 
quam  flos  agri,  sic  efflorebii  (PmL  cii)w  »  Et  iieia : 
cTanqtiam  fenum ^'eleciter  arescenl;  ct,  quemadm«i> 
dum  olera  berbarum  cilo  decident  (PsaL  x»xvi } ;  » 
quia,  c  sicul  mnne  tranaeat,  vespere  decidat,  ittdu* 
ret  et  arcscat  (Psai.  lxxxm).  %■  Item  poela  Ovidius 
(be  remed,  otfior.)  : 

Sfng^tla  de  noblw  annt  prwdanfur  euntew^ 
Qui  non  esl  hodie^  cras'  minus  aptai  eriU 

hein,  ex  Apologico  llcef  instrai.  Duo  in  amictlfa 


lcm  dierum  meorum  nuniia  inibi  (fbid.)^  »  id  esl 
fac  ni  sempcr  brevitaiem  vii^  mcae  habcain  in 


€API3T  CXLVIf. 

ik  (fremiai€  tmporUviiot  humawt  mmj>ew  fiabenda 

in  eorde. 

De  hujafr  atilem  brevilale  vitae  semper  hahendai 
lA  manoria,  ul  poeniteas,  aii  Dnvid  ps;ilino  xxxviii : 
c  Notutafacmihi,  Domine^  fincm  meum,  » scilicet, 
ul  ilinm  sempcr  babeani  in  corde  ;  c  et  numerum 
dierum  meorum,  quis  esu  ut  sciamqnid  desit  mihi. 
Ecce  mensurabiics  posuisti  dies  meos,  ct  substan- 
liii  mea  lanquam  nihilum  anlc  te,  >  respeciu  xiemi- 
taiis  tuoe.  r  VenHBiamctt   universa   vanilas  onuiis 


tiis  et  promolus,  reliquum  slatim  sublimarcl.  Pro*- 
moius  csi  unus  eorum.  Stalim  accessit  alter  ad  eom, 
petensui  dUareiur  et  exaliareiur.  Qtii,  dum  panr- 
rcltir  ccBna,  spaiiatum  euntesy  alter  alierrus  arie 
magica  oculos  persirinxil,  adeo  nt  jam  videreior 
sibi,  quod  in  meUopolitanum  et  patriareham  eli^ 
reltir,  et  Iraheretur  cum  pompa  muita,  el  musicrs 
instrumenfis  inthronizarclur.  Posiea  socins  ejirs 
illi  apcruit  oculos,  sublralicndo  arteni  magitam,  itf> 
vitaviique  eum  ad  cosiiam  lautain  jam  poraiamw 
Cui  ait:  Quare  me  a  lanlo  gaudio  subtraxisti?  Si 
veruro  exslilissel  gaudium,  ncc  oninibus  divilii^ 
Croesi  compararem  illud.  Ctii  alter :  Sed  ei  illiid» 
magis  quain  verum,  debes  eligerd.  lUud  enini  licel 


homo  viveus,  veruiiitatnen  in  iinngine  pertransii  ^  iningiiiarium,  verius  esl  gaudio  et  felicilate  pne- 

homo;  el  nunc  qtiae  esl  exspeclatie  inea  ?   Nonne 

Dominiis?etsub8lantia  inca, » tioncnduca,  sed  pcr* 

inanens  in  steculum,  c  apuiiieesi  (Psal.  xxxviii)..» 

*  liem  philosoithus  :  Omnts  dies,  oinnis  hora  qnam 

nihil  somus  ostendit,  et  aliqiio  argiimento  receiiti 

adnonel  fragiliunie  noslrae  oblitos,  lamen   «leriia 

meditantea»  pespicere  eogit  ad  moriem.  Qiiam  stul- 

liim  eBt,  matem  iKsponere,  nec  crastinum  qnidcm 

dieni  eutt  nec  crattini  sis  dominos.  0  qtianta  dc- 

iMiitia  ipes  longM  inchoaniiBfn,  diccniiumque : 

Emam,  aediflcabo,  credam,  exigam,  hoiiores  geram, 

tttiii  demum  lasBMH  ei  plenam  senectulem  in  oiiun 

reft^ram.  Omnia  mlM  crede  felicibiis  dutM»  sunl; 

iiihrt  sibi  qnisqtiam  diebel  de  fuiuro  promitiere  ;  id. 


s<Miii.  Utrumque  eiiim  caducum  ei  iransiloriuiif. 
llliid,  sicut  boc,  oulla  amariiudine  respersum  esi : 
nullum  peccaium,  vel  non  tantum  subrepit.  Magis 
ergo  eligi  debet  quam  hoc.  Sicque  ulriqne  persuasus 
cst  couteniptus  mundi,  adeo  ut  slaiiui  ad  eremain 
vcl  claustrum  convolarenL  Item  :  Pro  lautaecena 
unius  noctis  nulliim  dispendium  famae,  nullum  dede* 
cos,  nulliim  periculum  vel  injuriam  corporis  pale- 
rcris  ;  sed  lola  coena  praesentis  viue,  rcspectu  ftflu- 
rae  nulla  est ;  et  coena  nnius  noctis  aliquld  esl  re- 
speciu  ccen»  prsseniis  vitje.  Ergo,  ne  amiltas  fblu* 
ram,  pro  viribus  vilare  debes  omuia  per  qnx  amit- 
iitvr.  Solitciieergoper  poenlieNiiam  et  contempiitm 
Qniudlstudcas  conservare  thesanrum  tantum  lateiH  j^ 


SS5  VEEBIUi  AfitBCmTUM.  SB4 

Ittiii  f  kk  Taii«  ^cHIUm»  (//  €#r.  nr),  i  quttn  sd  ttiH  A  IawMiiia«  recMMi  ]nf «■!«•,  jani  leMciat  le  tim^ 

SetiuB  iminifiel,   «t  euiingini  eitepeliAl.  Sdto 


lan  heaiitiMliaem  «iMBam  «iwivii  DomiMa.  llem 
Oaee  {Cap.  ehi)  :  $  Mcirooeraiii  homjaea  qoasian- 
beemaiuUiia  eijuculraa  roaUiiiBuo  periransioM; 
sicul  |Milvls  lorbine  rapUia  ex  anea»  ei  iictn  fumos 
ex  fumarlo.  p  lien  ka.  e.  xjiu  :  t  £l  efii  qiu^i 
pulvis  teoui^  «koUiludo  veniilaoiium  le,  el  tieui  fa- 
viUa  perlransiens,  el  sicul  tooiniuin  visiooit  ooclur- 
nae«  i  llnde  David  :  4  Vidi  iuipiuin  superexallainm ; 
Iransivi,  ei  ecce  oon  erai ;  qunsivi,  el  nou  eti  to- 
veolus  locu{i4.*jus  {PuiL  s¥svi);i  ted,  eiti  tiiigiila 
inillenia  leiiiporit  singnlis  arenis  marjt  eooiparet 
ei  cpriiinuct,  adliuc  lempiis  fiiiem  eontequeiur, 
quia  cerlut  esl  uuiuerut  arenaruin. 
Consial  llaque  omne  lempus  quod  eicogilari  po- 


qiiod  deptydra  non  iaomm  uliimum  aiiUkidiMi 
exhaiMril»  ^od  ol  omoe  qiiod  anie  effluxerol ,  fic 
oee  moriem  uUiM  unium  viic  bora  claudli«  aaJ 
perflcil  el  consummai.  Eienim  liunc  iptum  diem, 
qua  vivimus,  cum  inorle  dividimus.  Iiem  lliero- 
nymus  :  In  lioc  maxiuie  depreiiendiiur  faluilas  no- 
sira,  quod  cumdamnuui  lemporaiioin  rerumaialim 
teuiiamut ;  damoum  el  defcanm  corporit  el  meoi» 
bronim  noa  teniiaiot,  m  puirefaclionemp  comm»- 
tionem  e|  catum  deniiuni. 

Vigilet  turout  io  darono  aniioiuolteniiendo,  l^ 
lliargiei  el  tliipidi  iu  periciilo  aniine  cootideraiKio 
ei  vilaiidOv  imparali,  ncc  soUiciii,  veuienlct  ad  mm» 


lest  puncium   lior^  el  brevissjmum  ette  retpeebi  ^  diiiat  regit  cosletlit;  accoderc  limeniet ;  ad  lempo» 


aeiemitails.  Qiiomodo  igiiur  iii  lauia  lomporis  3S1 
breviiate  antmain,  quasi  tub  jaelu  ales  ponit,  iion 
ogent  pmnf lenliam  ?  Sed  oec  audemut,  nec  pottii- 
mut  eausam'  ■otlraro  induciare,  tinc  proprio  aiw 
biirio  judicis.  Quomodo  aulem  reddituri  eautam  ol 
rationem  dc  omoibut  operibiit  notlris  «lorno  judiei 
diffBrimus»  ei  proeraaiinamus  poBniiere,  ei  beae 
agere,  maxime  ciim  comminclur  nobis,  qiiitt  c  siem 
fur  in  noclc  vetiiet  (/  Tltes,  v) ;  •  cum  exborlando 
dical :  i  Ambulate  dua  diet  esl  oe  vot  lenebrs 
compreliendanl?  (/oao,  xii.)  > 

llem  Hieronymut  (/n  caif,  xit  Cieek.)  :  Mundut 
oromnis  flos  ejus«  e|  deleelalio,  quati  <  lcniicula 
fufa  etl  {Gen.  xxv).  i  Respiee  erga,  fili.  NoU  veo*  q 
dore  jttt  el  dignilaiem  primogenilurx ,  bencdiciio- 
Mttque  patemtm  pro  lenlicula  nifa.  Iicni  GrcgrH 
riiit  (lib.  XIV,  MoK  cap.  iv) :  Trausiioria  el  brevit 
«tl  voliipiat  fornicaiiofiit,  ted  perpeiua  eti  pmiia 
lamlcaiorit.  Hit  omnibus  incuii  ppietl  iiobit  lioiory 
i|ao  aropliut  feliiuemut  agere  paBiiiienlitm. 

llOHi»  Oavid  deplangeiit  breviiaiem  viut  bomanm 
Ittakiio  Lxxii,  ait  :'  c  Quomodo  facii  tunl  iu  deaola- 
lione»,  tubilo  defeceruul,  perierunt  propter  ini- 
i|nilalero>uam.  Velttl  tomnium  turgeniiiim,Domiuo, 
10  civi^te  lua  imaginem  ipsorum  aJ  nibiium  ro- 
itigta.  •  Ob  boe  divet  quidam  ul  volupiaiet  tuaa 
amaricarel,  quasi  eis  frenom  imponendo,  diim 
pranderel  habult  famulum  qui  ei  dicerel :  c  lio- 


ralet  nuiidiuat  non  iiisi  prxparali  el  toUicile.  pra- 
muuili  neeotaariis,  quibut  caduca  mercemur.  Servi 
ergo  pigri  el  pettimi  mercaioret,  cum  felici  conih» 
mercio  pro  lerrenit  cmletiia  322  commuiare  do* 
beaihut :  qiiomodo  patrifamiliat  dicemus  :  c  Do* 
roine,  duo,  vel  quiiiqiie  lalenu  iradidisti  mibi, 
ecce  alia  duo;  veJ  quiuque,  superiucraiut  toro,  s 
non  danlet  c  pecuniam  Domini  ad  usuram  {Malik^ 
xxv),  1  aptcquam  reddiiuri  tinius  de  ea  raiionemt 
Iiem,  cum  conduclus  tit  in  vineam  Domiui  exco* 
Jeiidam  tanguine  Agni  immaculaii,  quomodp  in  un« 
decima  lior^  tlat  oliosut?  Saliem  oi  in  novittima 
bora  operare,  tciens,  qiiia  primam,  ^ertiam  el  tcx« 
lam  oiiosut  el  siue  fruclu  irausierit  {Maub.  xx\« 
In  qua  bora  le  es»o  credit?Cur  modicumexspcctat? 
Jara  libi  forle  prssens  esi  hora  novissima,  ul  jaui 
venial  Domiout  el  pultci  ad  ostium  iuum,  dicent : 
Aperi,  aperi.  Pio  breviuie  igilur  viias  bumana 
peeuiieot  jugiier  limeudo  com  Ezecbia  dkal :  cEgo 
dixi :  In  dimidio  dicruui  uicoruni  vadam  ad  porlaa 
iuferi.  Quaasivl  rcsiduum  annoruui  meurum  :  dixi» 
Bon  vidcbo  Doniiniini  Dcum  in  lerra  viveniium^ 
Non  atpiciam  bomineiu  ullra,  ei  babilalorem  quie* 
118.  Gcnermio  nieaui>laiacsi,el  convoluia  eslame, 
quasi  labernaculum  pnstorum.  Prxcisa  esl  vclul  a 
lexcnle  vila  niea,  diiro  adbtic  ordirer  succidii  me, 
de  mane  usque  ad  vcsperam  finies  mc.  Spcrabam 
utque  ad  mane,  quasi  ieo«  sic  coninvjt  o«sa  mea. 


rieria,  morierit.  i  Opllma  cnim  philosopbi»  diiD-  ^  De  mane  usque  ad  vcsper^m  rinics  mc«  sicul  pullut 


Biijo  esi,  attidua  mortis  meditaiio.  Ei  pbilosopbut 
(Smwca  ep.  i4  el  54),  ail  :  Quem  mihi  dabis  qui 
aliqood  pretium  tempori  pooai ,  qui  dioai  9tiimei, 
qoi  inieUigat  to  quotidie  mori  ?  In  lioc  eoim  falii« 
■air,  4uo<l  lAoriem  non  prospicimus.  Magua  euim 
paro  ejuf  jaio  preleriii.  Quidquid  9^iatit  rciro  esi, 
mort  loool. 

Qoinet  erg^  bovas  cooipkciero ;  tic  fiei,  ut  mi- 
nut  ~ex  cratiino  pendcas,  sJ  bodiorno  manum  iii- 
Joeovia,  Quomodo  ergo  miser  omn"!  bora  domui  lu» 
noo  disponua?  Quomodo  infclix  jugiicr  moriem  ocu- 
lit  toit  noo  autepouis  ?  Cogila  jam  esso  morluum, 
4|uom  de  ner^siiaic  scls  ease  moriiurum.  Scd  et 
pniHiio  lua  >aisi  \»  lOciwriit»  rooiiua  eti  m  le  ado- 


hlrundinit  sic  clamtbo,  uiediuborui  columba,  eic. 
{ha.  xxxviii).  >  Dical  eliam,  quia  :  c  Viri  satiguW 
num  .  non  dimidiabuul  dics  suos  {Psal,  uv)«  i  In- 
choalio  lamcn  verae  pGBnitenliac,  qiiasl  dimldiatit 
dicrum  est,  quia :  c  MeUor  eti  dict  uiia  in  airiit 
luis,  »  el  poeniienlis,  c  super  niillin  {P$aL  lxxxiu),» 
existeniit  i«  peeeato.  Quidam  larocB  ad  liueraui 
hic  incboaol  dies  suot,  ^ridain  dimidiaBl  Deo» 
quidara  lerminanl,  quiidim  perficiunl  et  eonaiim* 
manl.  Item  Job  cap.  vu :  •  HiUiia  etl  vlu  bominb. 
tuper  tcrram.  »  liem  cap.  xjv  :  c  Ilomo  naiut  do 
roulierc,  brevi  vivens  leroporc,  repiciur  RNillit  mi- 
seriis^  »  I.!om  cap.  xx  :  c  Uoc  scio  qiiod  laot  im- 
piorum  brevit  til»  oi  gaudlttm  bypocriiat  ad  intiar 


m 


P£TRI  CANTORIS 


S56 


panctl,  qui  qiiasi  sterquiliniuin  iii  flne  perdetur.  i  ^  ^^^  Lazai^o,  i  seileiquc  iii  lenebris  et  umbra  uior- 


^#*r 


El  inrra  :  i  Subliinati  ei  coiifortali  suiit  divitiis»  ct 
kisibas,  quorum  parvuli  tencut  lympanum  et  ci- 
Uiaram,  et  gaudent  ad  soniium  organi.  In  bonis  du- 
cuni  dies  suos,  ct  in  puncto  horae  descendunt  ad 
n^vissiiua  infcrni.  i 

CAPUT  CXLVIII. 
De  acceleranda  pcenilenlia. 

t  Faciem  babet  eunlis  in  Jerusalero  (Luc.  ix),  i 
qui  jugiier  habet  in  corde  breviutem  buinauae 
Titae,  memor  illius  verbi  Dominici  :  i  Orate  ne  fiat 
fuga  veslra  bieme,  vel  Sabbato  (Malih.  xxiv),  i 
faoc  est  tenipore  senectutis  frigescentis,  vel  sero, 
Tcl  tempore  quielis,  quando  quiesceudum  est,  post 
Judicium  scilicel,  sed  magis :  c  duin  lucem  babelis 
credite  in  lucem ;  ul  filii  lucis  sitis  (Joan,  xii).  i 
—  I  Pcenitemini  {Aci,  iii),  i  et  satisfaciie  pro  pec- 
catotemporeseminandi,  dum  f  vitalescarpiiisauras.i 
^  I  Euntes  ibant  et  nebani  miitentes  &emina  sua 
{Pioi.  cxxv).  I  —  c  Tempore  enini  suo  meiciis 
(6*a/.^vi).  I 

Verum  :  c  Qui  parcc'  seminat,  parceet  melct,  et 
qui  seminat  in  benedictionibus  i  et  laboribus  323 
poeniieDiialibus  ,  c  de  bencdictiontbus  et  luetet 
(//  Cor,  ix)  I  vitam  aeternam.  Acceleranda  est  igi- 
tur  popnitentia,  ettolo  temporcviUB  agenda,  prae- 
sertim  excmplo  Noe,  qui  centum  annis  fabricavlt 
trcam  (Geni,  ti),  in  qua  se  a  iiiorie  teinporali,  ct 
ad  horam  salvaret.  Quanto  magis  arcam,  id  est  ani- 
mamtuam,  pro  qua  mortuus  esi  Christus,  tolo  tem- 


tis  (Joan.  xi),  vinctus  In  mendicitate  et  ferro  (PeaL 
cvi),  I  id  est  ferrea,  dura  ct  vix  dissolubill  cou- 
siictudine.  Hieronymus  :  Vix  poiuit  (populus  Israel) 
in  deserto  oblivisci  laulioris  mensx»  et  iCgyptiacae, 
peponum,  voluptatum  scilicct,  et  milie  turpiiudiuuiu 
perpeiralarum.  Viscosaenim  cstinolita  consuetudo, 
et  prava.  Unde  Jcrcm.,  cap.  xiii  :  c  Si  mutare  po- 
lest  iOtbiops  pcllcin  suain,  aui  pardus  Tarietaies 
suas,  et  vos  potcriti^  benefacere  cum  didiceritis 
maluin,  i  siudio  ct  coiisuetudine.  Idcm,  cap.  xtiii  : 
f  Dicit  Dominus  ;  Nullus  est  qui  agat  poenileiitiam 
super  peccato  stio,  dicens  :  Quidfeci?  Sed  omnes 
coiiversi  sunt  aJcursuin  suuni,  quas;  equusiniinpetu 
vadens  ad  pra*r.um.  i  iJem,    cap.  ix  :  c  Docuerunt 

B  linguam  suani  loqni  mendacium,  ut  inique  ngerenl 
324  laboraveruiit.  i  Item  Basilius  Magnus  (lib. 
ReguL  dispul.  resp.  6)  :  Sicut  non  potest  boino  de- 
discere  niaiernam  lingunm,  sic  nec  vix  iongam  pec- 
cati  consueiudinem.  c  Deatus  ergo  qui  portaverii 
jugum  I  Domini  c  ab  adolescentia  sua,  et  levaveril 
se  supra  se  (T/ireii.  iii),  i  quia  an  fit,  ubi^  Id  est 
postquam,  a  teneris  crimen  didiscitur  annis.  (OyiD.y 
ep.  4  Her,) 

Secunda  causa  est  ruina  de  peccato  in  peccaiuni. 
Peccatuin  cniin  quod  statim  non  diluilur  per  poeiii- 
tentiam,  suo  ponderead  aliud  trabil  (Basil.,  in  c.  i 
Isaix.)  c  Sangtiis  sanguinem  tetigit  (Osee  iv),  ul 
iinpleant  peccaia  sua  sempcr  (/  Thesi.  ii).  Nondum 

*  iinpleta  sunt  peccata  Ainoribseorum  (Gen.  xv).  i  V« 


pore  vitx  debes  praeparare,  et  cum  m.tjori  sollici-  ^  iHis  qui   trabunt  longam  resicm  peccatorum.  Ilic 


tudine  intus  in   corde  (ad  te,  ctDeuni)  et  extra  in 

opere(ad  le,  ct  proximum)  bitumine  cbaritaiis  in- 

dissolubili  linire  debes  propter  xternani  moriem  vi- 

landam?  Sed  nec  cessandum  est  a  linitione  ejus 

propter  opprobria,  et   contumelias  vicinorum  et 

parentum,  quemadmodum   nec  Noe  cessavit  a  fa- 

bricatione  arcae.  c  Sicut  enim  exbibuislis  membra 

TObtra,  et  quanto  tempore,  servire  immundiiix  et 

kiquiuii,  ad   iiiiquiutem  (Rom.vi);  i  siceltan- 

lo,  etc. 

CAPUT  CXLIX. 

De  seplem  causis  aeceierandcB  poenitenlice, 

Snnt  autein  septem  causae,  propter  quas  pracci- 

pue  acceieranda  est  poeniteniia.  Prima   est  con-  D 

tueuido  pcccandi,  a  qua  quis  difficile  avelli  potest, 

cojus  usus  dediscllur  aegre;  quia  consuetudo  maxi* 

mum  vincuium  imporlat,  quasi  allera  naiura  :  £t 

(HoBAT.,  lib.  I,  epist.  S.)  : 

Quo  semel  est  imbuta  recens  servabil  odorem 
Testa  diu. 

NuIIusque  est  remedio  locus,  ubi  qu»  fuere  viiia 

inores  sunt.  Facile  est  aulein  ad  consueta  reverti, 

•i  difficile  avelli  polest  a  consueludine,  cnjus  usus 

multo  detinuii  tempore,  etniagna  piacuit  voluplate 

(HoRAT.,  lib.  II,  serin.  5) : 

Ut  canis  a  corio  non  exterrebitur  uncto. 

Slc  necassueiuspeccarea  peccato.  Qui  enimpremitur 

lapide  coosueludinis  pcccali,  quatriduanus   fetct. 


est  c  funiculus  cum  quo  ligatl  projicientur  in  tene- 
bras  exteriores  (Matth,  xxii).  i  Putruerunt  et  cor- 
ruptae  sunt  cicalrices  nicae  a  facie  insipientiae  meac» 
Miser  factus  sum,  et  curvatus  sum  usque  ad  finem 
(Psat.  xxxvii),  I  eic.  c  £t  peccator  'cum  venerit  ia 
profundum  malorum',  coniemnil  (Prov.  xvui).  i 
Manens  in  mortali,c  tbesaurizat  sibi  irani  In  die  iras 
justi  judicii  Dei,  secundum  cor  suum  impoenitens 
(Rom,  ii).  I  c  Abyssus  i  clenim  c  abyssum  invocal 
(PsaL  XLi).i  Timeas  ergo  nianere  in  peccato  propier 
sequelam  ejus.  Talibus  enim  imprecans  Propheta, 
ait :  c  Fiat  via  illoruin  tenebrx  et  lubricum,  et  an- 
gelus  Doniiiti  persequens  eos  (PsaL  xxxiv).  i  £t  : 
c  Obscurentur  oculi  eorum  ne  videant,  et  dorsuni 
eorum  semper  incurva,  i  elc.  (PsaU  lxviii).  c  Pro- 
pter  boc  tradidit  eos  Deus  in  rcprobuin  sensum,  in 
passiones  ignominix,  ut  facianl  ea,  quae  non  coii- 
veniunt  (Rom.  i).  i  Item  ad  Hcbneos,  cap.  xii : 
c  Videte  ne  quid  desit  gratix  Dei,  i  etc.  Noli  ergo 
mutuarc  taleiitum  ab  cxactore  diabolo,  quia  cum 
roulto  fenore  reddes  illud.  c  Scrutabilur  cnim  feiic* 
raior  omnem  subsianiiam  tuain.  et  diripient  alieni 
labores  tuos  (PsaU  cviii).  i 

Ter tia  causa  et*  periculum  cst  mors  subitanea, 
intcmpesia,  et  inceria.  Licet  enim  nil  ccrtius  sit 
morte,  tamen  iiil  incertius  hora  mortis,  qua  ne 
•  prxoccupatus  fueris  (Sap.  iv),  i  poeniientia  eam 
praevcnire  debes.  Uude  Domious  in  Evangelio:  c  Vt« 


M7 

deie,  vigllale»  et  orale  {Marc.  xiv) 
qua  bora  Dominns  Tentums  est.  Bealos  iUe  servus 
quem,  cum  Tenerii  DominuSy  invenerit  vigilaniem. 
Si  scirei  palerramilias,  qua  hora  fur  veniret,  Tigi- 
laret  uiique,  ei  non  aineret  perrodi  domum  suam 
{Matth.  xxiv).  Ei  vos  e&lote  parati,  quia,  qua  hora 
non  putaiks,  Filius  liominis  veniet  ILuc.  xii).  i  Ilem: 
c  Stulte,  hac  nocte  repetent  {ibid.),  i  elc.  «  Juslns» 
si  morie  praeoccupalus  fueril,  in  refrigerio  erlt 
(Sap.  IV),  I  injusius  vero,  si  morle  prxoccupatus 
fuerit,  in  xirrno  supplicio  eril.  c  Mors  peccatorum 
pessima  (Ptal.  xxxiii);  virum  iiijiislum  mala  ca- 
pieni  inSnlcrilu  {Psat,  cxxxix).  Non  morlui  lauda- 
buiit  le,  Domiiie  {Ptal.  cxiii).  Vivens,  vivens  ipse 
confilebilur  libi  (/sa.  x*xxviii).  i  In  iiiferno  nuila 
esl  redemplio,  nulla  csl  confes^io;  quia :  c  in  infemo  ^ 
quis  confiiebilur  tibi?  i  (Pio/.  vi.)  Hieronymus  : 
Collige  ergo  in  sexla  setale  gomor  unuin  coelesiis 
mann»,  quod  tibi  sufficiat  in  sepiima  qulescenlium. 
Quia  :  c  Aiiiodo  jam  dicit  Spiritus  ut  requiescant  a 
laboribus  suis  {Apoc.  xiv).  i  Dicas  etiain  cum  Pro- 
pheta  :  c  Si  dedero  soinnum  oculis  meis,  et  palpe- 
bria  meis  dormitationem,  >  eic.  {PsaL  cxxxi).  Sic- 
que  dormi  laiiquaiu  iion  aniplius  evigilalurus  :  sic 
Tigila,  quasi  iion  aniplius  doriniturus  : 

Omnem  crede  diem  tibt  diluxiise  $upremum, 
(IIofUT.,  lib.  I,  ep.  4.) 

•  Nescis  quid  pariat  venluradies  {Pro9.  xxvii)i  : 
Bimius  est  ibesaurus  quem  tanio  periculo  325 
aubjiciinus.  Insidiae  enim  iiobis  sunt  uiidique,  et  a 
multiplici  hosie.  G 

Quarlum  periculum  esi :  quod,  etai  tibi  diu  aegro- 
lanti  detur  spatium  deliberandi  ei  poeniiendi,taiiien 
absorptus  a  morbo,  prae  acumine  cjus,  tolus  morbo 
•ervis  et  iniendis,  non  pceuitentixs  adeoque  omuls 
in  boc  es,  quod*prius  exigis  et  vocas  medicuin  cor- 
poraleinquain  spiritualein;  pliis  gaudes,  deadventu 
medicl  quain  coufessoris.  Uiide  Uildebertus  Cen., 
ioiincendio)  : 

lia !  quam  $ollicito  qui$que  tabore, 
Occur$at  medico  carw$  amore. 
Dtmorbit  animce  nuUaquerela^ 
Egre$$am  sequiiur  tarda  medela, 

Hieronynius  :  Age  crgo  pocitiientiam  duin  sanus  es, 

duiu  peccare  potes,  ut  ex  auiore,  et  non  liniore. 


TERBUirABBnEVlATUll.  558 

Nescltis  enim  A  licet  sera,  quod  non  praecavimus  Ignem  purgaio- 


rium,  quem  praecavisse  debueramut,  qui  gravior  ett 
exquisitissimis  martyrtim  tormentis,  scientes  quod, 
aut  Deus  punil,  aut  homo,  et  qiiod  c  horreiiduin 
sitincidere  in  manus  Dei  viventis  ( ^efr.  x.).  lErgo,: 
c  Embeftcant  et  ^niurbentur  vehemenier  omnes 
iiiimici  inei,  converlanlur  et  erubescant  valde  Telo- 
citer  (Pm/.  vi).  i 

Sextum  est  difficuhas  vere  pccnilendi.  Unde  Am- 
brosius  (liK  ii  De  uni.  pomit.  c.  iO)  :  Plures  invenl 
bapiismalem  innocentiam  servasse,  quam  veram 
paeiiiteniiam  egisse.  Facilius  est  sanitatem  habilam 
conser^are,  quam  aniissam  resliiuere.  Hoc  enini 
non  nisi  per  ainaras  potiones,  ignein,  flammam  ei 
ferrum  perlicitur. 

Srptiinutn  esl  ainaritudo  et  erubescentia  confl- 
teiidi  peccatum  excoriate  cum  oinnibus  circum- 
slantiis  suis  coram  sacerdote.  UndeApostolus:  c  Ei 
nunc  quem  fructum  habujslis,  in  quibus  nunc  era- 
bescitis?  i  {Rom»  vi.)  Sic,  sic  per  amarum  poco- 
lum  confectionis  pervenitur  ad  gaudium  salulit 
(Greg.  hom.  27  in  Ewang,),  Sed  ubi  est,  qui  slbl 
perizomala  non  facial  cum  Adam  {Gen.  iii),  excu- 
sans  peccalum  suum,  vel  in  substantia  ejus,  vel  in 
alia  circumsiantia  quam  erubescit  confileri?  Ubi 
cst?  c  Ei  'laudabimus  eum  {Eccli.  xxxi).  i  Propter 
h»c  et  niulta  alia  abstinendum  esset  a  peccato 
pro  viribus  nosiris. 

326  CAPUT  CL. 

De  pcPMa  anerna. 
Pranler  prxilicla  ad  acceleraiidam  p€enitcntiain« 
necessaria  est  poensc  setemae,  siinul  et  beatiludinis 
xleniae  vel  viise,  jugis  meditaiio.  Inier  has  molas 
seiiiper  dcbet  moli  anifia  Chrisiiana  ut  flut  panis 
&uavissinius  Doniino.  Poenam  aeternam  Propheta 
anie  oculos  poneiis,  staiuinqiie  futurl  judicii,  ad 
incuticnduin  nobis  horrorem  el  tiinorem,  ut  acce- 
lereinus  pocniieniiani ,  breviicr  describens ,  ait : 
c  Poues  eos,  Doininc,  ut  clibanuin  ignis  {P$al.  xx),i 
ut  non  habeant  quo  exeant  vcl  ubi  quiescani,  vel 
respircnt  supor  singujis  ])eccatis  suis,  inordentc  ct 
urente  eos  ignc  et  verine  conscicntiae ,  sicut  in  cli- 
baiio,  c  in  teinpore  vulius,  i  lioc  est  vuliuosiiatlscl 
ira:  lu(e,  quando  c  poleiis  sicut  crapulntus  a   vino 


videaris  poeiiitcre,  et  peccau  relinqueie,  non  ipsa  d  {P$al.  lxxvii),i  veniensad  judiciuiii,  ciangcnte  tu!»a 


te.  Si  aegrotas,  quomodo  scis  quod  vere  poeiiilcas  ? 
Ilieronyuius  :  Vix  aliud  potes  cogitare  quam  seniias. 
lUuc  eniin  tota  meiilis  rapilur  intentio,  ubi  est  vis 
dolorls.  Delicata  autem  res  est  poeniienlia,  ei  qiiieti 
aniiul,  et  tranquilli :  noii  vult  aliis  occupari  el  iinpe- 
diri.  Nec  mirum.  Quippe  ncgoiiola  iiosira,  ut  bene 
peragantur,  temporis  diuturniiatem  et  opportuiiita- 
tem  exiguiil,  ainotis  obstaculis  et  aliis  curis.  Et 
cuin  omnem  vitam  debuerimus  Deo,  quoiiiodq 
tantum  una  hora  victuri  totuin  solvemus  ?  Non  eril 
inanis  aciio  judicis  conira  nos,  nec  eam  potest 
iiiopia  debitoris  excludere ,  cum  loto  tempore  vitje 
fuerlt  solvendo. 
Qulntam  pericukim  esi,  existente  Tcra  pa^nltCDiia 


pcr  angelum :  c  Surgile  mortui,surgitc,  qui  durmiiis 
in  sepulcris.i 

Hinc  :  c  Dominus  in  ira  slia  conlurbabit  cos 
{Psal.  xx),>  discepians  cuin  eis.  lEsurivi,  emon  de- 
dislib  iiiihi  maiutucare  (Matih,  xxv) ;  i  de  quocuii* 
que  paiie  ct  taleiilo  vobis  cuniinisso  ad  erogandum.- 
Sillvi  el  non  dedistis  niihi  biiiere  (ibid,),  i  elllade 
cxteiis  operibus  misericoidiae,  adJilo  septiino,  sci- 
licel  sepullura  inorluoruin,  opere  sancli  Tobi.ih.  Et 
iiein  :  c  Serve  nequam  ei  piger  abscondens  lalen- 
tuin  domini  tni,  sciebas:  quia  Iioino  austerus  sum» 
nieto  ubi  non  semino,  et  congrego  ubi  non  sparsi : 
Noiineoporluit  te  comtniliere  pecuniain  ineain  num- 
muiariis,  et  ego  veuiens  recepissciu   utique  qiio4 


U9  PETIU  GANTORIS  360 

meum  est  cum usnra?i  Ultimo  hae  voce,  Telut  glaJio  k  maledicii  (Matih,  xxv).  >  El  post : «  Contriiio  magna 


transfigenlur  :  c  Non  noTi  vos;  i  et  bac  : « Ite,  ma< 
ledictli  in  ignem  xternum.  i  Et  h.ic :  «  Miitite  eos 
iu  tenebras  exteriores ,  illic  erit  flelus  et  slridor 
dentium  (ibid.),  i  Tunc  devorabit  cos  ignis  (Psal, 
Xi)  I  gehennae  aeternus,  eicilanaiin  cis  fumum  et 
lacrymas  aeiernas.  Quibus  «  erii  siridor  dentium,  i 
[propler  gelu  .iDierni  supplicii,  qnia  c  iransibunt  ab 
aquis  nivium,  ad  calorem  nimium  (Job  xii\)\  i 
sicque  in  triplici  inrerno  punlentur. 

Primo,  audilo  c  verbo  aspero  (PsaL  xc),-  Sur- 
gite  mortui,  i  cum  excilabuutur,  et  evigilabunt  a 
somno  mortis,  statim  torquenle  et  damnante  eos 
conscienlia. 

Secundo,  audilo  vcrbo  asperiori  in  exprobratione 


a  collibus  (Soph.  i).  >  Quia  enim  non  babaerant 
visum  let  auditum,  «  fencstras  >  ad  pcccandum, 
strieiius  et  minus  peccnnies,  sed  <  portas, »  dila- 
lando  hos  sensus  ad  peccandum ;  non  habebunt 
[sciUcet  sensus]  illos  c  fenestras  i  -  in  poena,  ut 
angustas  et  modicas  pntianlur  poenas,  sed  « por- 
tas,  I  ut  lale  et  arople  torqueantur.  Iiem  :  «Ignisi 
gehenme  <  succensus  est  in  furore  meo,  .et  ardebil 
usque  ad  inferni  novissima  (Deut.  xxxii).  >  Iiero: 
<  Pluet  super  peccalores  laqueos  (PsaL  x).  i  ignis 
in  praesenti  peccata,  quibus  velut  fnnibus  ligati, 
«  miltenlur  in  tenebras  exleriores  (Mallh,  xxv).  i 
Et  « ignis  I  gchennx  <  el  sulphur,  i  id  csl  fetor 
peccalorum,  ct  poenarunT  infernalium  erit  «pars 


pcccalortiin,  et  «  taleiiti  i  non  erogati»  sed  «  ab-      calicis  i  id  est,   poenae  <  corum  (PsaL  x) ; »   qnia 
scoudili  (Maith.  xxv).  i 

Terlio,  audiio  verbo  asperrimo  :  quando  ruenl  et 
desccndeul  iii  abyssum  inferni :  <  lie,  maledicti»  iii 
igncm  xiernum  (ibid.).  » 11.100  mlserlam  damnan- 
darum  alibi  exprimens  Propbela,  ait : «  Tunc  io- 
queiur  ad  eos  iii  ira  sua,  e(  in  fiirore  suo  conturlia- 
bil  eos  (Psal.  ii).  i  hem  Isaias  ultimo  capitulo : 
<  Egrcdienliir,  i  eiecti,  noii  dclecuiione  pomae  illo- 
rum,  sed  dc  manifesta  visione,  «  el  videliunt  cada- 
tera  virorum,  qui  praevaricali  suol  in  ine.  Vermis 
eoruiu  non  morielur,  et  igitis  corum  uon  exsiingue» 
lur;el  erunl  usque  ad  satieialcm  vismnis  omtil 
carni :  >  qnia  «  Laelabilur  justuscuni  viderit  vindi- 


in  his  parliaiiter  piinieninr,  quoruin  quantilas 
et  qualilas  non  possuiii  explicari  nisi  partialiter, 
vel  punientur  paniuliter,  quia  minus  quain  me- 
ruerunt. 

Item  Parabolarum,  cap.  xix  :  «  Parnta  sunt  de- 
risoribus,  i  id  e5t  contemnentibus  divina  inandata, 
« judicia  i  damnalionis,  ei  «  mallei  perculienlcs 
sluliorum  corporibus ;  i  quia,  ut  ferrum  caiidens, 
ila  et  in  incudc  malleis  verberabuntur  et  perco« 
ticntur.  Nunquid  ergo  <ieGcient  in  poena?  Aliait! 
qiiia  <  sicut  oves  in  iuferno  positi  sunt,  i  quibus, 
lana  ailonsa,  alia  succresdi.  « Mors  depascet  cos 
(JPsat,  xLViii).  I  Crescent  enim  ad  pGenas»  sici»! 


ctam  (PsaL  lvii).  i  32 j^  Iteni  Joannes  Bapiista,  q  sumroitas  virgae,  vel  herbseal>ove  depanta  nibil< 

Matth.  cap.  III :  <  Progenies  viperarum,  quls  docuit  .     .  .  -w  .  .     », 

vos  fugere  a  ventura  ira?  Faciie  fructus  dignos  pce- 

nileiuiae.  Et  ne  veliiis  dicere  iiiira   vos :  Palrem 

babeinus  Abrabam,  i  db  coyiu  allaris  sunius  :  tein- 

plum  Doniini  et  sacra  Scripiiira  inter  nos  :  <  Dico 

euiui  vobis,  quoniam  potens  est  Deus  de  lapidibus 

ibtis  susciiare  filios  Abr.ihaG.  Jam  sccuris  ad  r^idi- 

cein  arboris  posita  esl.  Oiiuiis  arbor,  qiiac  non  fece- 

ril  fructuin  boiium  excidetur,  et  iu  ignein  miltetur.  i 

« Sedebit  veiuslus  dierum  cuin  scnaloribus   terra: 

(Prov.  xxxi),  I  <  cujus  vcntilabrum  iii  maiiu  sua,  et 

permiindabit  aream  suam,  ei  congregabil  triticuin 

suuiu  in  horreum  suum;  paleas  autein,  et  zizania 

coinburet  igiii  inexsiiiiguibiii  (Mutih.  iii;  Luc.  iii).  % 


roinus  crescit.  llem  ad  Ilebracos,  cap.  x  :  «  Terri« 
biiis  aulem  quxdam  exspectalio  judicii»  et  ignis 
gehenuae  acmulatio,  quae  consuiiiptura  est  adver-» 
sarios  Dei..i  Item  Job,  cap.  x :  •  Quare  de  vulva 
eduxisii  me?  Qni  utinam  consumptoa  esscra,  m 
oculus  me  videret.  Foissem  qnasi  non  essent,  de 
utero  translattts  ad  tumulum.  Nunquid  wm  pa«ci-« 
las  dienim  meorum  fiuietur  brevi  ?  Diniite  ergo 
me,  ut  plangam  paululum  dolorem  menm,  ante« 
quam  vadam,  et  non  revcrtar  ad  terram  tenebro- 
sam,  et  opertam  niortis  caligine,  328  terrans 
miseriae  ei  lenebrarum,  nbi  umbra  morlis,  et  nul- 
lus  ordo,  sed  sempiternus  horror  iuhabital.  > 
Iiein  :  Si  reuin   rcgiae  iii.ijostalis,  quamvis   hu- 


lleni  Habacuc,  cap.    iii :  c  lu  fremitu  conculcabis  ^  manis  legibus  plecii  capile  sancilum  <;st,  quis  finis 


lerram,  in  furore  obstupefacies  genles ;  i  quia  quis 
mensus  est,  «  vel  quis  poiest  iram  luam  diuume- 
rare?  i  [PsaL  lxxxix.)  Vel :  «  quis  potest  durare 
cuin  ardoribiis  scmpilernis?i  (Isa,  xxxiii.)  Quis  novil 
potestateui  irae  tiix?  (PsaL.  lxxxix.)  Pro  hoc  fu- 
rore  et  ira  amovendis  oraiis  Prophela,  ait :  <  Do- 
mine,  ne  in  furore  tuo,  i  xierni  suppjicii,  <  arguas 
iiie,  I  puniendo;  «  neqiie  in  ira  tua,  >  ignis  purga- 
lorli,  «  corripias  me  (PsaL  vi),  >  quod  minus  eiiam 
6st  purgando.  Scd  bic  ure,  hic  seca. 

Item  Sophonias,  cap.  i : «  Yox  clamoris  >  a  prima 
<  porla,  >  lioc  est,a  visu  conscicntix  jam  damnaniis 
eos,  <  et  ululatus  i  a  secuuda,  hoc  cst,  a  porta  audi- 
Mis,  audicotibus  illis  banc  voccm  lcrribilem  :  <  Iie» 


erit  contemner.tium  diviitam  oinn'poteiiiiaui?  <Tan- 
git  nionles  ci  fumiganl  (Psal.  ciii);  >et  tam.timen- 
dam  majestatem  audet  irritare  vilis  pulviculus, 
uno  Icvi  flatu  dispcrgendiis,  minimeque  rcconcl- 
liandus  vel  recolligcndus?  ille,  ille  limendus  est» 
<  Qui  posiquam  occidcrit  corpus,  potesiatem  babet 
mitterc  in  gebcnnam  (Luc  xii).  i  Paveo  gebeu' 
nam»  paveo  judicis  vultum  ipsis  quoque  tremen' 
dum  tngelicis  potestatibus.  Contremisco  <  ab  ira 
poteotis  (Jer.  iv),  a  facie  furoris  e]u8  tier.  xxx),  a 
fragore  ruentis  mundi,  a  conflagratione  elemento* 
rum  (//  Petr.  iii),  a  tempcsUte  valida  (PsaL  x), 
a  voce  archangell  (/  Thess.  iv),  et  vcrbo  asperc 
(PsaL  xc).  I 


3€l  VERBUM  ABBREVIATUM.  Z»l 

€k>iitfeiiiisco  a  denlibus  Lesii»  infernalis,  a  vcn-  a  ^ilcret,  viu  loquerelur.  Marrabal  aulem  sic  quoi 

tre  inferni ,  i  «  riigienlibus  prsDparaiis  ad  eseam      vi<lerat : 


{EeelL  u).  i  llorreo  vermem  rodcniem  et  ignem  tor- 
reutem/rumum,  et  ardorem  et  lorjiorero,  c  sulphnr, 
et  spiritum  procellarum  {P$al,  x).  i  llorreo  c  tene- 
bras  exi  eriorcs(if  a/(/i.  ixv). —  Quis  dabiicapiti  meo 
a<;uam,  et  oculis  meis  fontem  lacrjmarum  {Jer. 
ix)  ?  I  iit  pra>veniam  flelibus  fletutu  et  stridorem 
dentium»  et  manuiim  pedumque  dura  vincula,  et 
poiidus  caienariim  prcmentium,  stringentium„iiren- 
lium,  ncc  consuineiitium.  Ileu  I  me,  mater  mea,  iit 
quid  me  geiittisti  (Jer.  xv),lilium  doloris,  filium  ama- 
riiudiiiis,  el  indignatlotiis ,  et  plorationis  aelernae? 
c  Cur  excephis  ifl  genibus.  cur  lacuius  uberibus 
{Job.  iti),  natiis  c  in  combustionem  et  cibum  ignis? 


^  Lucidus,  iiiqtiienSy  aspectu,  ei  claniit  ertt  indU' 
mento,  qui  me  ducebat.  Gum  autem  Ucite  incedc- 
remus,  deveiiimus  ad  vallem  laUnd,  longaro  et  pro* 
fundam,  babentem  iii  una  parte  ignes  ferventissi- 
nios,  et  siridulos;  in  aliera  omne  geiius  frigoris  u'i- 
vium,  grandinis  et  pruinarum.  Tunc  coepi  cogiurt 
qtnMl  infernus  esseu  Gui  cogitationi  roeae  dux  meaa 
respondens  :  Non  est,  inquit,  bic  locus  inferni,  ut 
tu  putas,  sed  locus  purgatorius,  in  quo  animae  pur- 
gand«e,  fatigataeigne,  prosiliunl  iu  luedium  infesti 
irigoris,  ct  vice  versa.  Gum  autem  paululum  roe  in 
intcriora  duceret,  vidi  aiite  me  loca  lenebrosa,  ei 
quasi  tenebras  palpabiles.  Ubi,  quasi  dequihusdani 


(fsa.  IX.)  I  Qui  sic  aflicitury  sensum  proculdubio  re-  B  puieis,  vidi  globos  favitiarum  cuin  rumo  nscendcre. 


cuperavit,  tiinidusque  et  verecundus  curril  ad  cou* 
fessionem,  qua  omnkim  peccalorum  roaculae  At» 
Imlirr. 

Sed  ^dices  :  Non  possuro  iia  jejiinare,  flcre,  st- 
lere,  contiuere,  et  hiijusroodi.  Cai  respondetiir; 
Dcbes  tamen  velis  nolis,  et  de  necessiute  in  in* 
ferno  ab  bis  absiinebis.  Ilaec  ergo  pracvciii,  itt  man- 
duces  panem  in  regno  Dci.  Item :  Rx  picturis,  in 
qiiibiM  animadvertere  potes  peccatis  similibus  de- 
beri  consimiles  popnas,  liominesqtie  in  membris 
puniri  in  quiluis  peccavenint :  tlium  in  geniialibus 
iiri,  tiinm  in  lingua,  alium  in  palato;  alii  ocuios 
erui,  alii  pedes  truucari,  et  vincirl,  et  biijusnioiii. 
Patrem  etiaui  in  liiios  involare,  eisque  exprobrare 
se  causa  eoriim  pcccaiorem  et  fcneraiorem  exsii- 
tisse,  €t  ideo  in  eos  insurgere»  vultus^ue  eorum 
deniibus  et  ungaibus  iacerare.  Ei  ecoairario  filios 
insiirgere  in  patrem,  eique  sub  dialogo  exprobrare 
illum  materiam  dedisse  sibi  rapiuae,  et  deientiouis 
rcj  alienaef 

llem  Beda  ( /n  Hin.  genlii  Angloruni^  lib.  v,  cap. 
15)  de  quodam  pairefatnilias  reiigiosam  vilaui 
ciim  doifio  siia  in  Briiannia  minore  ducenle :  Qui 
innrmitate  corporis  lactus,  demum  primo  iioctis 
tcmpore  dcfunctiis  esi,  sed  dilnculo  reviviscetis, 
ac  repenU  residens,  omnes,  qui  corpori  flentes 
assederant  tiinore  perciissos  iu  fugam  ronverlit 
praetcr  uxorem,  quae  eum  plus   caeteris  dilcxit. 


et  fetore  ebulliente,  et  emisso :  item  globos  illos  relabi 
iu  profundum  vicissim.  Cumque  pavidus  paulisper 
ibi  consislerem,  iuoerlus  quid  agerem,  vel  quo  mo 
verlerem,  tudio  posi  iergum  soniium  iromauisstmi 
fletus  ei  ejulatiis,  siinul  et  cachinnum  crepitantem, 
quasi  vulgi  indocti  caplis  bostibiis  insullaiilis.  Goii- 
sideroqiie  turbain  malignoruni  spirituum  cacbinnit 
iiisuliantiunuaniniasqtte  tres  ad  infcmuro  traheii- 
lium  :  e  quibus,  ut  dignoscere  potui,  quidani  erat 
attonsus  ut  clericits,  qiiidam  laiciis«  et  quaedam  fe- 
mina.Sicqiie  cuineisdescenderuntiu  poteos.luterca 
spiritiis  quidam  asceuderuni  de  abysso  flaiuini- 
voma,  habeiites  oculos  flamiiuiutes,  de  ore  ci  nari- 
bus  ignem  putridum  eflbiUes,  qui  forcipihus  igneis 
niteiiantur  me  coinpreiiendcre,  sed  uon  praevaUie- 
runt.  Apparuii  euiiu  niihi  dux  meus  cuiu  lulgore, 
quasi  slellae  micanlis,  sempcrqiie  cresceutis  inter 
leiicbras.  Educlusque  iu  luieiu  apertani,  vidi  anta 
uos  murum  pcrmaximum,  altum  et  longum  sino 
tcriMino,  non  hnbeiitein  januaro,  vel  fencsiram,  vel 
asccnsum  :  in  ciijus  summitate,  nescio  quo  ordine» 
statim  fuimiis* 

Ct  ecce  ihi  campus  laiissimus  plenus  fragran- 
lia  vernaiiiiuin  flosculorum  ,  et  splendore  liieis 
iiienarrabilts «  in  quo  erani  inuumera  iiominum 
albalonim  conveniicula,  sedesqtio  plurim;c,  et  lai* 
latitiiiro  agmiiia.  Tunc  ccepi  cogiiare  qtiod  regnum 
coeloriim  essct,  de  qiio  saepe  audieram.  Giii  cogila- 


Qiiam  pavidam  consolntis,  aii :  Noli  limere,  qiiia  ^  iioni  tneae  rcspondcns  dux  meus  :  Non  esi  hoc,  in- 


jim  vcre  surrexi  a  morte,  qua  lencbar  iiitcr  lio- 
iniues,  iiom  vivere  pcnnissus,  iu  ianien,  non  ut 
ante«  sed  niuliuin  dissimiliier  vivam.  Is  statim 
329  oratorium  petens,  ci  ab  oratione  deinde  re- 
diens  in  doinum,  omnem  substaniiam  in  tres  divi- 
sii  portiones,  e  qttihus  unam  conjugi,  alieram  filiis 
iradidit,  tertiam  sihi  reservans  staiim  pauperibus 
distribuiu  Nec  inuito  post  saeeuli  curis  absolutus, 
ad  monasierium  juxta  flumon  siluro  pervenit,  ac- 
ceptaqiie  tonsura  locum  secreiae  mansionis,  qiiain 
ei  prsaviderai  abbas,  iniravit.  Ibiquo  usqiic  ad 
dieiD  mortis  in  unta  mentis  et  corporis  couiririone 
duravii,  ui  m'ulu  illum,  quap  niioft  latcrenl,  vel 
liorrenda,  vel  desidcranda  vidisse,  etiumsi  liiigua 
Patrol.  CCV. 


quit,  regniim  coelorum,  ui  autumaa,  sed  rcgio  spi- 
riiuum  sanctorum;  uondum  taiiien  tautae  perfe- 
ctioniSt  ut  iti  rcgtium  ccelorum  statiin  mereaurur 
introducl*  Puieus  autero  flammivomus,  quem  vi- 
disii,  os  ipsum  esi  gehennae;  inquem  qui  semcl 
ccciderit,  nunquam  inde  exibit.  Tu  auUm  quia330 
nunc  ad  homines  reverteris,  studcas  inagis  in  siiii- 
plicilate  et  rectitudine  vivere,  iii  inler  ha^,  quae 
cernis  agmina  I«it  in  aeternum  vivas.  Delectatus 
autem  suavitate  et  loci  decore ,  coiisoriioque  san- 
ctorum,  multum  detestatus  siim  reverti  ad  corpus, 
nec  tainem  ductorHm  aliquid  rogare  auilebam.  Sed 
iuter  baec,  nescio  quo  ordinc,  repenle  me  iiiier  bo« 
miues  vhere  cemo. 


m  I>ETftl«CAMORlS  m 

Narrabal  autcin  yisiones  suas  non  curiosis  ei  a  Anna  cum  viduis.  Erunijn  diversls  gregibus  carnb 


indodis,  scd  rcligiosis,  eliam  rcgi  Wilfrido  [/or/# 
Alfrido]  Tiro  religioso,  viciilans  asque  ad  diem 
mortis  in  pane  cribrario,  lenuique  dixia ,  inlrans 
flumen  quolidie,  sxpe  ctiam  congelalum  ob  carnts 
castigaiionem,  in  quo  preces  et  oraiiones  fudit  D«>- 
inino.  Cui  cum  objiceretur  quare  tot  se  miseriis  et 
frigoribus  alHigeret,  respondit :  Ut  caveam  inajora 
qnaD  vidi.  Sicque  exenipio  sanciae  conversalionis  sua 
niulios  provocavit  ad  poeiiitentlam^  Item  Hierony- 
mus  ad  lleliodorum  :  Veuiet,  veniel  dies  ilia,  in 
qua  f  corrupiibife  Iroe  induet  incorruptionem,  ei 
iTiortale  hoc  immortalliaiem  (I  Cqt.  xv)  ;  —  bealus 
servus,  quem  Dominus  invenerit  vigiiaulem  {Lue. 
xii).i  Tunc  ad  vocem  tubx  pavebit  terra  cum  po« 


et  spiriiHS,  niatres  tux«  Laetabitur  ilJa  quod  geouti, 
exKuliabit  ilia  quod  docuil.  Tunc  vere  D«raiiuu 
super  asinam  ascendet,  ei  calestem  mgredieiur 
lerusalein  {Matlh*  xxi),  tunc  parvuli  (de  quibus  in 
Isaia  Saivator  effatur  :  i  Ecce  cgo ,  et  pueri  mei» 
quos  mibi  dedit  Deus  {lia,  viii),  i  palmas  vicloria 
sublcvantes»  consono  ore  cantabunl :  c  UosaiUM  i» 
cxceisis !  Bencdictus  qui  venit  in  nemine  Doniini  l 
Hosanna  in  excclsis.  9{Matik.  xxi.) 

Tunc  I  centum  quadraginla  quatuor  rolllia  iii 
conspectu  tbroiii  et  scnioruin  tenebunl  eiiharas,  ei 
cantabiNit  canticum  novum.  El  nemo  polerii  dicere 
canticum  illud  (  Apoc.  xiv),  i  nisi  numerus  diffinilus^ 
€  Hi  sunt,  qui  cum  muUeribus  non  sunt  coinquinati .' 


piilis»  ;tu   gaudebis.  Judicaluro  Doinino,  luguhre  ^  virginesenim  permsinserunt.  Hi  sunt,  qui  seqiiuntur 

Agnum  quocunque  vadrt  (iind.),  i  Quotiescunque  le 
vana  sxculi  ambiiio  delectaverit,  quoiies.  ift  monilo 
videris  aliquid  gloriosum ,  ad  paradiaum  lueDte 
transcende :  Hic  esse  incipe  quod  futura  esp  el  ao- 
dics  a  Sponso  tuo  :  c  Pone  me  sicut  i  unibraculiini 
•  iii  corde  tuo ,  sicui  signaculum  in  brachio  loo 
{Cant.  viii},  I  et  opere  pariier,  et  mente  miiniio, 
clamabis  et  dices :  •  Aqu^ne  multai  non  poleruoi  ex- 
stinguere  cbaritatem,  et  flumina  non  cooperient  cam 
(fMd).  I  licm  Hieronymus  in  flne  epislolae  ad  De* 
inetriadem  [t.  H  incipit :  c  Si  sumroo  ingenio,i  seJ 
non  est  Hieron] :  Considera,  quxso,  magniiudinero 
pnemii  tui,  si  tamen  considcrari   poiest  quidqiiiJ 


mundus  immugicl,tribus  ad  tribum  pectora  ferieiil, 
potcmissimi  quondam  reges  nudo  latere  palpila* 
buni.  Exliibebitur  cum  prole  sua  vere  tunc  igiiitiis 
Jiipiler,  adducetur  et  cum  suis  stultus  Plaio  disci* 
pulis;  Arisloteiisargiimcnla  noo  proderunt.  Tuiic 
rusiicanus  et  pauper  exsultabis,  ridebis,  et  dices  : 
Ecce  crucifixus  Deus  meus.  Ecce  jiidex,  qiii  obvo* 
lulus  pannis  in  prsesepio  vagiit.  Hic  est  ille  opera- 
rii,  et  quxsluarix  filius ;  hic,  qui  matris  gestalus 
sinu,  hominem  Deus  fugit  in  iEgyptum;  hic  vestitus 
toccino,  sentibus  coronatus.  Ilic  inagus,  daemoiiium 
hal)ens,  ei  Samarites  appellatus  a  blasphemis. 
Cerne  manus,  Judxe,  quas  fixeras;  cernelatiis,  Ro* 


inane,  qiiod  foderas.  Yidcte  corpus,  aii  idein  sit  n  immensum  est.  Post  abscessuiii  aniinae,  post  interi- 

lum  carois,  posi  favillas  et  ciiierem«  iu  melierettt 
siatum  virgo  reparanda  es.  Maudatum  cor):us 
ierrae,  in  ccelum  elevaiidum  esi ;  mortale  toiiro  ioi- 
mortalitatis  honore  mutandum  est.  Posl  b»c,  an-- 
gelorum  donanda  es  coosortio,  reguum  acceptura 
coelorum,  et  in  pcrpctuum  mansura  curo  Cbristiu 
Quid  igitur  reiribues  Domino  pro  omnibus  quaa 
reiribuil  libi?  {Psal.  cxv. )  Quid  remuneratoro 
lanto  dignum  facies,  aut  quein  laborem  pulabis 
durum,  ciijus  tanta  sunt  praemia?  Unde  Aposlolus  : 
c  Nullae  sunt  condign»  passioiies  hiijus  teroporis  ad 
fnlurain  gloriam,  quae  revelabitur  in  nobis  {Rom. 
viii).  I  Et  item  :  c  Hoc  momenianeum  passionis, 
seleriium  gloria;  pondiis  operalur  in  nobis   {11  Cor. 


quod  dicebalis  clam  nocle  sustulisse  discipulos.  Ut 
liacc  libi,  fraler,  dicerem,tua  me  compulit  dileciio, 
et  ui  te  gaudiis  his  inleresse  contiiigai,  laboremy 
qui  uunc  durus  est,  aggredere, 

CAPUT  CLI. 
De  gaudio,  tt  propmio  beatiluams  aternee. 
Hieronymus  in  fiiie  epistolac  ad  Eusiochium  de- 
scriliens  gaiidia  el  prsemia  beatitudinis  xternae,  aii 
{De  virginit.  urvanda)  :  Egredere  paiilisper,  quxso, 
de  carcere,  et  prxscntis  laboris  aiite  oculos  tuos 
pinge  iiiercedein,  quam  i  nec  ocnlus  vidit,  nec 
auris  audivit,  ncc  in  cor  hominis  ascendit  (/  Cor. 
ii).  I  Qnalis  erit  illa  dics,  cuin  tibi   Marin  maler 


Dom:ni  choris  occiirret  coiniiala   virgineis,  cum  D  iv).  i  Tuergo,  cul  adventusClirisiidieruro  noctiiini. 


post  Rubriim  mare,  submerso  cum  suo  ekercitu 
Pharaone,  tympanum  tcnens,  pnrcinet  responsuris : 
f  Cantenius  Domiiio ,  gloriose  eiiim  honorificatus 
est:equumetascensorem  33I  projecit  in  niare!  1 
{Exod.  XV.)  Tunc  Thccla  in  tiios  Ixta  volabit  am- 
plexus;  lunc  et  ipse  Sponsus  occurrei,  dicens  : 
c  Surge,  veni,  proxima  mea,  sponsa  mea,  coliimba 
;mea  {Cant.  11);  •  quia,  cecce  hiems  iransiil.imber 
iabiit,  et  rccessit  {ibid.)  1  sibi.  Tuncetangeli  mira- 
biiutur,  ei  dicent  :  c  Qiiae  est  ista  pro.spiciens,  quasi 
(diluculo,  pulchra  ut  luna,  clecta  ut  sol?  Vidcbunt 
le  flliac,  et  reginas  laiidabunl,  et  coiicubinne  praedie 
cabnnl  {Canl.  vi).  1  Hiiic  et  alius  caslilalis  chorus 
incurrei.  Sara  cum  uupiis  vcniel,  filia  Phanuclis 


que  medilalio  esl,  cui  pro*coiiscientiaD  puritate, 
Domini  estoptanda  praesenlia ;  qiias  consiimmationeni 
sa;culi,qiiasicertumpraeinii  tuitempusexspecUs.cx- 
sullaiionem  de  illodie  capics,  nou  limorem.  Tuiic 
enim  lu  sanclorum  mistaclioriselsancliscouiil:iia, 
virginibus,  iti  amplexus  Sponsi  obviam  subToltbis, 
et  dices  :  i  Invcni  quem  qusesivit  anima  mea  {Cani. 
lii).  I  Nec  ullius  lemporis jam  separaiionem  limoliis, 
qu.x  seinel  imroortaiiiatis  gloria  ei  incomiplioiiis 
splendore  donaia  cs,  cum  Chrisio  scmper  reg::a- 
lura,  Aposlolo  dicente :  332  Quoniam  et  c  Ipf^e 
Doininus.in  jussu,  et  in  voce  archangeli,  et  iniiiba 
Dci  descendet  de  coelo,  ct  mortui,  qui  in  Chrlsio 
sunt,  resurgcnl  primi:  dcinde  nos  qui  viviimts,  qiK 


ZM  VERBtX 

residui  $umii5,  rnpiemur  cum  illis  in  niibilius  ob- 
viaiii  Clirisio  in  aera,  el  sic  semper  cum  Domino 
erimus  (/  Thets.  it)  — :  hiereiles  quiUem  Dei ,  coiiae- 
redet  auiem  Chrisii  (Aont.  ▼iii).  i  ll^ec  sii  igiiur 
tua  e«ra  semper,  hoc  siudium ;  hxc  jugiier  in  corde 
virginis  voiyanlor;  in  his  loiius  diei  vcrselnr  labor, 
iu  hiseliam  soinnus  noctis  reponatur;  in  h«e  ani- 
nia  rursns  evigilet.  Nullus  labor  durus,  nulium  tero- 
pus  longiim  videri  debet,  quo  gloria  eierniuiis  ac- 
quiriiur. 

€APUT  CLII. 
De  jucunditatg  teiema, 
Consistil  jucundiias  aelerna  in  duobns:  In  cogni- 
tionc  Dei,  et  gnudio  sanctoruni  in  patrla.  De  cogni- 
tioiie  legimus  in  Evangelio :  t  Haec  est  aulcm  vita 
xterna,  ut  cognoscanl  te  vemm  Deum,  et  quem 
niisisli  Jcsum  Christum  {Joan,  xvii).  i  Quid  majus, 
quam  videre  Deum  facie  ad  faciem,  eumque  co* 
gnosccre,  sicut  el  cogniti  sunius?  {I  Cor,  xiii.) 
Dc  gaudio  legimus :  c  Quia  gaudebil  cor  vestrum, 
et   gaudium  veslrum  nemo  toliet  a  vobis  (Joait. 

XVl).   9 

lloc  gaudinm  de  visione  el  societale  Dei  magnum 
Talde,  admirans  Propheta,  exclamando  ait :  f  Quid 
etiim  mihi  est  in  coelo,  et  a  te  quid  volui  super  ler- 
rani?  i  {Ptat.  fcxxii.)Totusmundusclenticula  rufai 
eai  (Gen.  xxv),  habita  coinparatione  ad  magnitutli* 
iiem  gloria:  tuae,  cujus  participes  erimus.  Tunc  im- 
plebitur  qiiod  alibi  ait :  c  Sicul  audivimus,  sic  vidi- 
inus  in  civitaie  Domini  virtutum,  in  civitaie  Dei 
oostri,  in  inoiitesanctoejiis.  Deus  rundavit  eani  in 
«ternutn  {PtuU  xlvii).  i  Et  alibi  :f  Exsuitabunt  san- 
ni  in  gloria,  la^labuntur  in  cubililjus  suis  {PsaL 
cxLix),  liocesl,  in  conscienliis,  vel  mansioiiibus  suis. 
Hoc  gaudiutn  prxguslaiis  Psaimista,  in  alio  loco  aii : 
c  H«c  recordalus  siim,  et  cffudi  in  me  spiriluui 
meum ;  quoniam  iraiisibo  in  locum  tabcfnaciili  ad- 
inirabilis  usque  ad  domum  Dei.  In  voce  exsultatio* 
nla  et  couressioiiis  sonus  cpulantis  {Piat,  xli).  i 
Ubi  introducti  ad  niiptias  sponsi  et  sponsx,  Agno 
vescemuriinniaculaio,  cum  sponsus  transiens  mini- 
strabit  singulis  nobis.  Quaruro  nupliarum  et  thalami 
ingressuin  prxvidens  Propheta,  ait  :,c  Lxlatus  sum 
iu  his  qiix  dicta  sunt  mihi  :  In  domum  Domini  ibi- 
inus  (PtaL  cxxi),  i  Ubi,  c  sicut  laeiantiuro  om- 
nium  habitaliocst  in  le{Ptal.  lxxxvi).|i  Tunc  imple- 
liitor  qood  legiiur  in  Canticis  :  c  Columba  mea  in  To- 
raminibus  petrsp,  in  cavemis  inacerias  {Cani,  ii).i 
Supplebit  eniin  et  restituei  Ecclesia  cavernam  el 
ruinam  angelorum.  Nune  dicilur :  c  Plorahilis  ei 
llebitis  Tos  {Joan,  xvii).  Et :  c  Euntes  ibaiit  et  fie- 
banl  {Ptal.  cxxv).  i  Tunc  autem  diceuir:  c  Tri- 
«Lltia  vestra  convertetur  in  gaudiiim,  et  gaudebil. 
cor  veslrum  {Joan.  xvii ).  —  \enie^ntes  autein 
venienl  cum  exsultatione  portantes  maiiipulos  suos 
{Ptal,  cxxv).  I 

El  quia  ad  hiijiis  gaiidii,  quod,  c  nec  ociiliis  vidil, 
nec  anris  audivil(/  Cor.  ii),  i  explicationem  insiif- 


ABBaEVlATUM.  566 

A  flcienieseiinTaliditumus,  a  longc  spScuianles  san- 
ciam  mairem  333  nostram  Jerusalem  cQslestem» 
ut  mammolrecti :  ei  halbutienles  cum  sanclo  Isaia 
dicamus :  c  Secretuin  nieum,  1  de  pcDna  aelerna,  quia 
ranis  est  qui  earo  rredal  vel  quia  inexplicabilis  est, 
«  mihi  {Ita.  xxiv).  1  Et  quemadmodum  orator 
depingens  doiorem  pnrentnm  filii  patrisfamilias 
mortui,  cum  venluiu  essei  ad  dolonun  patris  ex« 
priinendum  pro  filio,  defecil  non  habens  plurea, 
vel  roajores  doieiiliuin  ulTecius  prxdictis  depingere  , 
qnodpotuii  Tecit,  depingens  palrein  panno  involu- 
ium  habeiitem  capul,  ul  hoceaset  signum  immeiisi 
et  inexplicabilis  ^oioris  :  sic  verbis  nostris  de  gau  • 
dio  pairine  Onem  imponimus,  insinuautes  pcr  liuc 
illud  esse  immensuin  et  inexplicabile. 

CAPUT  CLIH. 
De  proprielale  monachorum, 

ludas  c  iinpet  loculos  habens  {Joan.  xii;  1  aspor- 
tabat  res  paupenim;  qtii  meriio  rurii  ei  sacrilcKii, 
proditor  Chrisii,  suiquc  hoinicida  effectiis  est.  Sic 
Ananias  et  Sapphira  (qui  lamen  non  leguntur  ita  ex- 
presse  renuniiasse  omnibut,  ut  menachi) :  qui  cnm 
illis,  nisi  lotum  qiiod  voverunl  reddant,  roeniiun- 
lur  Spirilui  sancto,  incurrenies  maledictum  Pe- 
tri  {Act.  v).  Qui  curo  nec  <]e  crepida  possint  dice- 
cere,  mea  :  quomodo  debursa,  liUeris«vocesononi, 
pecuniaelhujiismodi?  Hoc  possunt,  qui  non  uiiicani 

C  habenl,  scilicct  animam  suam.  Unde  et  monachua 
dicitur  custos  unius  ,  scilicet^  aniinx  suae.  Sic  et 
Saul,  quia  conirnprui^cepluinDomini  reservavii  Agag 
regein  pinguein,  et  pinguiora,  nec  interfecit  Ania- 
lec,  perdidit  regnuin  (/  Reg.  xv).  Sic  et  monachi, 
qiiibus  omnia  mundana,  sunt  anaihetnaia,  et  quo- 
ad  posscssioncm  ,  et  quoad  communem  viiam« 
nisi  occiderint  in  se  carncm,  et  niundiim,  ei  oniiiia 
qnae  ejus  suni,  quibus  abrenuntiaverunt,  ainiuent 
coeleste  regnum. 

Item  :  Hi  coin  Achan  (quia  rurantur  de  anaihfv 
mate  Jerichontino,  id  esi  HHindiali  aliquo  abeis  sns- 
penso,  ne  uiantur)  Inierficiuniur  a  vero  Josue  {Jot. 
vii).  Hi,  non  dico  similes»  sed  deieriores  sunt  sacer- 

^  dotibus  Belis  habentibus  faisa  osliola  (Dan.  xiv),  re- 
ligionem  suam  convericnies  in  laqueos  et  retia  pe. 
CJiniae.  Ili  ctinm  similes  sunt  Ophni  ct  Phiiiees, 
filiis  Heli,  qui  etiaro  pro  frustis  carnium  occisi  suiii 
(/  Reg.  11).  Pro  quorum  peccato,  ei  paier  punitui 
»st ,  et  arca  Dci  capta  (/  Reg,  ly).  Vide  qiiaiituni 
est  pcccalum  talium.  Yix  invenies«  qiiod  pro  pec- 
catis  aliqiiibus  puiiita  fuerit  muUitiidOy  nisi  pro 
peccato  sacrilego  hujusmodi. 

Peccante  Acban  pollutus  esl  populus  anaihemate 
{Jotue  vn).  Et   item  :  Erexisii  ahare  sacrilcgum,  . 
et  cras  ira  Dei  desaeviet  in  popnlum,  hoc  esl  Ephod 
Gedoonis  {Judic,  viii). 

Ilem,  alii  fures  furanlur  ei  maeie,  isti  ex  adipe 
ciim  tota  Ecclesia  minisiret  eis  neceafaria.lslieilam 


Z^  PETm  GANTOUIS^  SOS 

ftimilcj»  siinl  MoncJulsp,  qiix  abscondit  quod  sihi  da-  A  igne  consumpti  gunl»  qoia  a(rcntim  ignem  Deo  ob- 


tari  334  ^^^  "<>"  '^'^  ^^  necessariam.  Hujiismodi 
iNonaclios  cuin  pecunla  districte  praecepil  Itenedi- 
ctus  sepeliri  exlra  ecclesiain.  llem  Hteron.  {De 
9ir^.  servanda^  c.  14)  in  cpist.  ad  Eustoch.  de  ere- 
mita,  qui  inyctitus  est  in  morte  liabens  centum  so- 
lidos,  qui  judicio  aliorum  eremitarum  Itgati  sunt 
ad  collum  ^s,  et  sepulii  cuni  eo  el  iii  baec  verha  : 
I  Pecunia  tiia  tpcnm  sit  in  perditione  (Act,  im). » 
Sic  et  de  monaclio  Gregorii  (m  Vita  S.  Creg,),  qni 
invcninseslnnuin  aureum  habens,  factum  esl.Item 
in  Matth.  (cap.  xxiv)  :  c  Tnnc  hi  qui  in  Judspa  sunt, 
fugtent  ad  moiites,  »  id  esl  qui  sunl  in  confessione 
Hdei':  c  El  qui   in  lecto  est,  »  id   csi  qui  eicedii 


titlerunt  (Levii,  \) ,  quid  dc  monncho,  qoi  allenaiit 
retn  diabolo  oflert,  dum  sibi  furtive  approbal  [/l 
appropri.li}  ct  pcjor  alio  raptore  non  sacrilego,  qiif 
privaio  aurert  (iste  enim  pluribus,  sciHcet  loti  con- 
Ycniiii,  et  omui  pauperi  res  suas  aiirert}Gt  idco 
magis  pcccat :  t  Nec  dimiltltur  peccatum,  nisi  re- 
slitualiir  ablatum  (Reg,  4  ;iir.  tit  6,  ex  Aug.)  » 
Item,  prior  quidam  fratri  cnidam  volenti  ficcre 
bibliolhecam  ,  prohibuit ,  diccns  :  Non  ftet  boe, 
ne  sit  idolum  tuum  in  quo  335  aliquam  pro 
prietalem  vindicares  et  invideres  ,  si  alius  ac- 
ciporet.  Modo  sustinentur  monachi  manifesle  ha- 
bcntes  proprictatem  ,  et  ctiam  rapientes  el  com- 


rarnem   animo,   i  non  dcscendal  lolicrc  quid  de  ^  wunicanles ,   cum  praeposilis  comiiis^  lucra.  Iiein, 
donio  ,  »  id  est  qui  omnia  reliqucrnnt  et  culmen      omnibus  quodainmodo  proprietas  prohibila  esl.  On- 

de  :  c  Gharitas  non  quxrit  qiiae  sua  sunly  sed  qiiae 
Jesu  Ghristi  (J  Cor.  iiii),;  »  et  maxime  charitas  ta- 
linm,  qui  de  communi  habent  omnia  necessaria  et 
siue  labore,  c  habentes  promissionem  vitae  (1  Tim. 
IV),  »  quae  nunc  est,  et  futur» ;  qui  omnia  habeat 
contemnendo;  unde  :  c  Gentuplum  accipient,  et  ti- 
tam  icternam  possidebunt  {Malih.  xii).  —  Cr^ 
denti  eniin  nihil  deesi;  avaros  etiam  obolo  indigel 
{Prov.  xvis  sec.  LXX).  » liem,  eremiiam  de  oblaiis 
coiligentem  oecuniam  invasitj  lupus ,  vcl  sacer 
ignis,  etc 

Monacha  etiam  in  citremis  laborans,  enm  pao* 
ciilos  nuromoSy  quos  babebat  in  arca,  exirabi  feiaa- 
sctet  reddi,  non.potuit  animam  exbalare,  qiioas- 
que  obolus,  qui  in  fundo  arcxlatenter  remanserat, 
ejeciiis  cssel.  Qno  ejecto,  in  pace  migravit  ad  Do- 
niinnin. 

Ilem  liieronymus  :  Sicut  non  inveni  meliores 
qitam  in  clnuslro  bene  coiiversantes;  ita  nee  dete- 
riores  quam  in  claustro  niale  vivenies»  quia  vel 
suntc  ficus  bonac,  Lcne  valde;vel  ficus  mal»,  mato 
valde. »  Unde  psal.  xxx  :  c  Supcr  omnes  inimlcos 
meos  factus  sum  opprobrium  vieiuis  meis  valde,  ei 
limor  nolis  mcis.»  Item,  tanta  in  Marlino  adbnc  ca- 
tcchumeiio  rriignliias  fuil,  ut  potius  videretur  no- 
nacbus  quain  iniles. 

liem  (in  ep.  ad  Oelioaorum  monaehum) :  Proprte- 


virtutum  aliius  descenderunl,  non  redeant  ad  ali- 
ftuo»  f  aurmaliit  »  pristin»  coiiversationis.  Mona- 
chus  c  qui  est  super  toctum  »  ct  habct  propria» 
•  non  descendat  aliqtiid  lollere  de  domo  sua,  »  vei 
alicnjus  privati  qiiod  esset  tolerabilius,  sed  de  iio» 
mo  aliena  Ghristi  et  paiiperum.  Et  ciim  sacrilegus 
ftit,  etiam  laicns»  qui  tollit  rem  sacram ,  et  in  pro- 
fessione  benedictamt  lollil  de  sacro,  etconlnmelim 
facit  Spiriiui  tanclo  expeliens  ipsum  de  domo  hia, 
qui  membra  Ghrisli  membra  facit  pccnniae^etctem- 
plum  Dei  speluncam  latronis  {Matth,  xxi),>ct  locii- 
luro  nuinmi : 

0  nummi,  nummi,  [quis]  vobis  hune  pra^itat  ho- 

\norem  ?       ( 
(JovcN.  sai.  V.) 

Yos  estit  dii.  0  pecunia  niihi  cs  [al*  cst]  disri- 
plina  ! 

Ilcm  II  Mach.  xn  :  c  Yir  fortissimus  Judas,  coIl.v 
tioiie  facla,  duodecim  millia  drachmas  argenti  ini« 
sit  Jerosolymam,  i  eic.  Quid  tibi  de  monaclio,  qui 
in  cuculla,  vel  etiam  in  arca  habet  aurcos  sicnt  idola? 
liide  habent  pitanlias  proprias  in  rcfectorio  {Reg,  S. 
fitfii.c.  54).  Sed  quoniodo,  ciiin  nec,  sine  speciali  li- 
centia,  iittcras  babercpossint?  Tuiius  esset  eis,  quod 
niJiil  acciperent,  nisi  per  mannm  pnepositi.  Sed  de 
jnterfectis  sub  Juda  (/1  Mach,  viii),  quid  mirum,  si 
nliqiia  sibi  retinuernnty  unde  viverent,  cnm  profu- 
gi  et  qiiotidie  in  liello,  et  fame,  et  morte  aflecti 


esseiit?  Nos  anicm  in  pace  et  sine  neccssilaie  qiiae-  ^  ^»  monachi  non  cst  aiialhema  Jericho .  sed  Jeni- 


rimus  superflua. 

Iiem,  si  Tobias  eisul  inter  gentes  (qualilms  .ex  per- 
mitiit  fencrari),el[qui]propriahabercpotcrat,  dixit 
de  sgno,  qiicin  atlulit  ci  uxor  sna  :  c  Vide  ne  fiirti- 
vus  sit  {Tob.  u) : » quid  de  roonaclio  diccndum  ?  Vide 
ne  fur  sit»  ne  sacrilcgus  sit.  Vbi  est  abbas  Tobis 
etiam  caeco  similis^  qui  audiat  pecuniam  sub  eu- 
cnlla  non  balantem,  sed  iremeiuem,  et  dicat  :Vidc 
ncfurtiva  sit  pecunia  !  Item,  quidam  religiosi  simu- 
bnt  sub  obtentu  fratmm  vel  amicorum,  quorum, 
nt  aiunt,  sunt  depositarii,  et  qoasl  procnratores» 
et  negoiiatoribus  tradunt,  curo  nonnisi  ecclesiastica 
tninistcria  ileeat  eis  exercere.  Itero,  si  Nadab  et  Abiu 


safbm.  Eliam  singtilaritas  in  his,qua  ad  religionein 
sunl,  siiie  conseientia  abbalis,  prohibclur  ut  saeri- 
lcga,  quia,  ut  ait  sanctus  Bcnedictus :  Qnod  flt  abs- 
<iue  conscieotia  abbatiSy  vanitati  dcpuiabilur,  non 
-  mcrcedi.  Fortius  quod  esi  cupiduin.  Iiem  llierony- 
rous  :  Errat  qui  dicit  idololatram  ponentcro  duo 
grana,  cic. 

Nola  ctiam  quod  quaedam  snnl.  in  quibiis  etiam 
sacculares  nullam  habent  propriciatem,  nec  meaiu 
nec  luum  debei  dici.  Undc : 

Nec  proprium  solem  natur9f  nec  aewa  ficUp 
Ktc  tenuei  undas. 

Item,  in  consilio  daeroonum  magis  probatus  est,  qul 


869  VERBUM  ABBREVIATCM.  -  NOTiE.  S70 

laofiachiim  subvenii  eidecipil:  Uiide.binc  palet  a  DomiDom  lecuius  arguftir,  elc  Ilem,  cellaeftole- 
quaDlus  sii  ordo  rooiiachorum.  liem  Lueas  i\)  :  bant  dici  abediiHliWf  quia  nonnisi  eoacii  pcr  obe-^ 
c  Neino  niiiieus  raanum  ad  aralrum»  i  elc.  Glos-  dieniiam  ad  eas  clausirales  accedebtut.  Modo  au- 
iji  AmbrosJi  siiper  bunc  locum  :    Si  discipulus      iem  sunt  vindiiiae  ei  empiiii». 


«»«»  IN  VERBUM  ABBREVIATUM 

NOTiE 

AUCTORE  R.  P.  D^  GEORGIO  GALOPINO 

MONASTERII  SANGTI  GISLENl  iN  HANNONIA  REUGIOSO. 


Verbum  abhreviaium.]  Orditnr  anclor  ab  hoc  loco 
Apotioli  ad  Rom,  u,  secundum  Uueram  $umpto^  qjuem 
in  %equeniibui  ad  mysticum  iensnm  tropologicnm^ 
stfn  moralem  trantfert;  ita  ut  Verbum  ahbrevlaliim» 
$it  exceisuum  el  vitiorum  resecatio^ '  ac  enbinde  Tir-- 
tntum  introductio.  Fa  hoc  est  ex  mente  B,  Angustini. 
1$  enim  uno  toco  ait :  Verhuin  consuinmans  ei  hre- 
viAiisfaciel  Dominus  superterrnm;  id  esr,  ul  com* 
pendio  fltlei  per  graiiain  salvos  faciai  credenles, 
uon  per  innuinerahiles  ohscrvaiiuncs  qnihus  illa 
miiliiludo  liliorum  Israel  scrviliier  nnerala  prcnie- 
batur.  To  J  V,  Lib.  i,  aufest,  2  ad  Siinplicianum, 

Allero  :  Hoc  esi  VerlMun  quod  brcviuvil  Deiis  su- 
per  lerram,  impiit^  ohservatiu  duoruin  prxceplorum 
rJiarilalis.  Nam  in  liis  lola  lcx  pcndei  ei  prnpheia!. 
To.  II,  epistm  205  ad  Bonifucium  paulo  posi  initium. 

Iiirircuuisrriplilis.l  Ut  Deus. 

Voluii  circuinscribi.]  Verbum  jam  caro  fucium. 
JouH  I. 

Quod  nohis  iribiiil.J  rioc^  amanuensis  incuria^ 
videtur  omissum  in  M,  Quoinodo,  inquit  B,  Uieron. 
urrhabo,  qui  iiohis  irihuitur  eic.  In  eap.  i  ad 
Epkeiios, 

lii  anhain  cl  pi};iHis.]  Nequaqitam  iii  arcam,  ut 
Bt,  Hic  audio  B,  Augnstinnin  de  Chritto  sponso  di^ 
€ehtem:Ad  hoc  arrliam  dei  spoitsus»  ul  in  ariha 
sua  ipsc  amctur.  Ergo  ania,  eic,  to.  IX^  tract,  2  in 
Epist,  Joannin  post  medium,  In  guo  arrlia  338  ^< 
liigiiiis  differant  edocet  B,  Uieron,  loco  supra  cttato, 

l>eprehendereinus.J  G.  roiuprehendcreiiius. 

Brcviler  el  succincie.]  Putent  hasc,  Interea  M. 
Breviier  ei  securius. 

Infiuilasesl.)  Ml  melius.  Etenim  iiifinilns  (ti(  Artf/. 
I,  De  ceelo)  iripiiciter  atienditur  :  Quoad  magnitudi^ 
nem^  numerum  et  duralionenu  Uic  ad  tiumerum, 
Ergoperperam  M,etC,  legunt:  Infirmiias  esl. 

Disiruhii  iios.]  Ex  Seneca  ad  Lucilium  epist  2  in 
medio,  V,  et  M.  disiiiiguit.  Non  damno^  pro  dividit 
€i  teparat.  Ai  Senecce  texlus  biblioth,  nostr<B  in  mem- 
hrana  cum  Justo  Lipsio :  distringii. 

Libroruin  niuliiiudo.]  C^Legerat  Verboruin  mul- 
liliido,  ted  correxit, 

Saiis  esi  haljere.]  Seueea^  epist.  2;  idein  i  De 
treisq.t  eap,  ix.  Qtio  inihi  iiinumcrjibiles  lihros  et  hi- 
bliolhecasi  miuruin  Doniiiius  vix  iola  vita  sua  indl- 
ces  perlegii?  Oiierat  discentem  lurha,  non  iiislruit. 
Et  infra :  Pareiur  ilaque  lihrorum  qnaulum  saiis 
sii,  nil  in  ftpparalum,  ctc. 

Iiiquinani,  non  alunl.J  Ita  ceiuet  JSschylus : 

Qui  rrucluosn,  iiou  qui  inul.a  scil«  sapil. 


B  lllo  die  «lecoquas.]*  P/otter  lexlut  Seneeee  m,  t. 
concoquas.  Equidem  bene^  ut  hasreat  in  re  eibif  «ti 
Lipsiut, 

Aliqiiid  apprehendo.J  Probe  Laert,  in  Aritt,  Ut 
non  ii  qui  pluriinum  comeduni  ei  exercentur,  iiie- 
lius  valenl  iis  qoi  modice;  iia,  non  qui  plurimt, 
sed  qui  ulilissima  legerint  doeli  censendi  ei  siu- 
diosi. 

Siiper  essei  xiaiis.]  Saita  Senecce  lectio  epitt,  4S; 
C.  muiiiim  esset  aelatis. 

Tem|)oris  egestaie.]  Y,  Temporit  ^mitima,  ud 
vitiote  Senecam  vide. 

Scientia  rcriim.J  S(otct  retinebant  dogma^  etu  vi^ 
tia  ignorantiat  iiiarum  rerumt  quarum  tcientice  vir^ 
tutet  sint,  Liptium  vide  ii  Manuduet^  dittert.  u    - 

Sed  et  ad  amplusire  C.  Sed  ad  amplustre.  V.  se«l 

ei  apliisire.  Utrumque  verbum  placet,  Festus :  Aphi- 

stria,  inquit^  navium  ornamenta,  quas,  quia  erant 

amplius  quain  esseiii  necessaria  usui,  eiiam  am- 

Q  pluslria  dicebaniur.  Juvenatis : 

Amplustre  el  summo  irislis  caplivtis  in  arcu. 

Dirigii  cursnin.]  V,  cursus.  C.  gressum.  Yirgil, 
De  certam,  f^avalt^  lib,  v. 

Huc  dirige  cursum 
Liltus  ama. 

Cum  punctuin  ei  minus.]  Mendote  K.  Cum  pua- 
cio,  eic. 

IJbirunque  beiiedicium  esi.|  Genuina  lectio,  mea 
tententia.  Ex  quibutlibet  eniin^  etti  profanit  auctori'^ 
bust  ticet  excerpere  quod  utile  ett  et  bonumt  Aposto* 
tut  Arato  poeta  utut  ett^  Act,  xvu,  28>  Menandro^ 
l  CoT.  XV,  S5;  EpimenidCt  Tit,  t,  12. 
XPrwterea  id  edocent  licite  fieri  B.  Auguttinue^ 
Stephanut  Cantuarientit^  et  hifiniti  timitet,  ita  tamen^ 
Ht  reseclis  ungnibus,  fn^titf  B,  Hierongmut  epitt» 
146,  ad  Damatum,  to.  \i\^et  ad  Romanum  orntoretn 
quce  incipit :  Schcsium  nostrum.B.  Ati^. ^39  ^'^«  » 
De  doct,  Chritt,  eap,  4  initio,  Stephanut  Lant.  capite 
ultimo  De  Yirt.  et  vitiis, 
D  Bleuin  esl,  imiuii  iheologus,  elc.]  Aptum  newpe 
mihi  ac  proficuum.  Y.  autem  tegit :  Necessarium  osl, 
inquil  iheologus :  Utique  ptacet,  ti  alibi  Senec»!m 
audierim.  Nam  epitt,  45.  Quod  bonuin  esi,  uti(|iie 
necessacium  csi.  Pra^fero  tamen  dictum  epitt.  1(>. 
Quidquid  bene  dicium  esl  ab  ullo,  ineum  esi. 

In  Ecclesia.]  Suppte  Miliiante.  If .  omt<iii  /y  Ec« 
clesia. 

Nimia  prolixilas.]  Ordo  prosposterut  in  Y,  Cuilibet 
istorum  esi  inimica  prolixiias  maier  ohlivionis  et 
ooverca  memorix.  M,  antem  :  Cuilihei  istoruin 
inimica  et  noferca  esl  prolixiias,  maier  oblivionis 
•1  memorix.  (vorte  add,,  ci  bosiismemoii«.)  Er^aiu 


571 


PETRI  CANTORIS 


m 


maler  n.emortai  f  Ifequnguam,  Sicut  eiim  Btomnchui 
iiimia  dborum  eopia  gravaUis,  non  tane  digeril ;  ita 
memoria  prolixitiite  onerata^  iiofi  nutritur^  $ed  eon- 
funditur, 

li\  a^dificio.]  Recte  V.  Duo  meiidose,  aediflcalio, 
ob  antipathiam  caius, 

Ciii  siibsprviiinl  priora.]  Nempetectio  et  disputatio. 
V,  pro  priora,  habet  priiiia. 

Ei  diibilabiliiim.]  M.  et  C,  lic  ;Posl  lectionem 
igihir,  el  disputalloiieni  sacrx  Scriplurs  dubilabilia 
iuquiraniur,  ei  non  prins  pr.neilicnnduni. 

Ctirlina  «'ortiniiin.j  Ordinaie  et  vicissimt  «eu,  ut 
fidelis  infidelem  trahat,  ul  habet  Glpssa  in  eap,  Cuin 
veiiissel,  extra  de  sacra  unctioiie  (Decrelal.  Gregor. 
l.b.  I,  lom.  XY). 

CAPUT.  II. 

Iiem  iilein.]  Hieroiiymus  in  cap.  xvi  Ezechielis  ad. 
illud  :  Yesiivi  te  discoloribus  {pro  guoLXX  habent: 
Indui  le  variis)  a</(/i7 ;  Legis  cuRrcinoniis ,  quaruin 
iicciipala  siudio  idoh  derelinqueres. 

Iiein  tsaias.}  V.  addit :  Cap.  clxiii.  C.  et  M.  in 
margine;  clmv.  Magna  supputnti  nunieri  varieias. 
lu  Uibliis  noitris  m»,  inr  maximo  folio^  lan'um  nii* 
meravi  Jsaiiv  capitula  clviii,  versus  autem  (guos  in 
calce  ifidi  suppututos)  1580.  Divisio  autem  capiium, 
tiuo!  nwie  esi  in  Uibliis  nostris,  fncta  est  ab  annit 
400,  ad  guam  jac  w  suiit  Bibliornm  concordaiuio!  ab 
Uugone  eardiuuti  el  Conrado  Alberslndio  monachd^ 
MUffraganiibus  quingentis  diversorum  coenobiorutn 
monuchiSt  ut  habet  Sixtus  Seneiisis  in  Bibliothecd 
Sancta.  /•  iii,  Meihodo  5.  Sed  redeamus.^ic  locus 
Isaio!  ittcipit :  Qumre  appendiiis»  V.  tero  :  QuanQ 
iiiiu  appendiiiius.  M.  Quare  iioti  appendiiis. 

Argcnluin  vesiruin.l  l^.  conce^iieiKer ;  ArgentURi 
uustriim.. 

'  Non  iii  paiiiluis.  j  j/.  et  V,  quia  negationem  initio 
prwposuerunt,  jain  demunt. 

Scriba  ei  Pharisaeus.]  Belle,  estque  gtossa  inter» 
linealis  in  eatU  utlii  Jsaitc  vers,  18  »  V.  male 
oinitiit  Scriba. 

Asieriscos  et  obelos.]  Origenes^  et  poi(  eum  B. 
Uieroiiginus  his  usi  sunt.  De  Origeiie  teslaiur  idein 
B,  Uier,  Apotogia  adversus  Ruffinum  lib.  ii,  cap.  8. 
De  B,  Uieronymo  scribit  S.  Augusiinus  epist.  88  ad 
tumdem,  Quid  autem  astcrisci  quid  obeli  340  ''"/» 
quitrislAudi  B.  Hieronynium  to,  II,  epist.  89  ad  B. 
August.  cap.  6.  Uhicuiiqtie  viigulx',  ti/ijiiir,  id  est, 
obeli  6UIII,  e(c.  Ubi  asierisci,  id  esi  stellulae  pruilu- 
cciites,  etc. 

IHuniiuaiidis  et  conrodicndis.]  lUuminantur  ge^ 
nuina  et  sanm  lectiones :  eoiifvdiuntur  superpuWi  aut 
quie  non  sunt  recevta  ojSiW  Gracce,  sagitta  Latiiie. 

Prarposuerunl.]  iVoit  proposuerunt,  ut  C.  quia  in» 
fra  tiicitur ,  Ut  b«c  praeponeremus. 

A  Dainaso  papa.j  Hujus  epislola  cum  quastionibui 
ail  B,  Uierou.  et  vice  versa,  est  124,  altera  itB. 

Tolani  bildiolliecam.J  huignis  monachi  tabor. 
Scribaiilur  libri,  inquit  ttte  ad  Huslicium^  ul  el  ina- 
II us  operetur  cibuin,  ei  ineiis  leciione  saturetur. 
Jtem  ibidem  :  Ania  scieutiaiu  Scripluraruni,  et  car* 
iits  viiia  non  amabis. 

Iliblorice;  allego.]  Paucis  excipe . 
Litiera  gesta  ducet,  quid  credas  allegoria  : 
Morulis  quid  agas,  quo  lendas  aiiagogia. 
Ciff;t«  plura  f  Consule  B,  Aiigustin,  libro  De  utititate 
eredendi  eontra  Manichceos  cap,  Z. 

Iieui  August.  Noli.]  M.  in  murgine,  ait :  forte  Gre- 
gorius.  Js  tn  Pastorali  non  absimilia  legit .  Qui  ad 
vi.M'£  prjidicalionis  verba  se  prjcparat,  uecesse  est 
ui  causarum  origines  e  Sacris  paginis  sunial,  ut 
omne  quod  ioi|iiitur,  ad  diviiia:  auclorilalis  funda* 
iirttntum  revocei,  alquc  iii  eo  xdinciiim  suse  loculio- 
iiis  riiniet.  B,  Uieronymus  ad  aepolianum  epittola, 
ttuw  incipii :  Pelis  a  ine;  stirnio.presbyieri,  inquit^ 
lectione  Scriptur.iruiu  condiatur.  Jjocusest  B.AugU" 
stim  u,  cmira  Maxixn.  cnp,  14  et  inpsal,  lvii.  tiec 


A  absimiiia  habentur  (ib,  De  unlla  Ecelesim  eatf»  B,  IL 
10  et  19. 

Yerbis  mels.]  Jf .  et  V.  Lillcris  mels. 

Et  Yetus  Testamentum.]  M,  Et  veferem  chan- 
cierem.  V.  Yel  vetercm  canonem.  Idem  aUqnani^ 
tegi  in  Rusebio  Ecdes.  hist,  tib,  vi,  cap.  18  posl  Orf^ 
genem  :  Non  est  ignorandiim,  tti^iirf,  viginU  ei  dwii 
essc  libros  in  canone  Yeteris  Testamenti. 

Ilem  ait  Apostoius.]  Inter  theologos  puro  Apostoli 
nomine^  B,  Pautus  intettigitur,  Hic  autem,  hocve  /an- 
twn  toco^  sanctum  Petrum  intellige.  I.  Epist.  tap*  4, 

Saburra.]  Inanl  et  inutili  sareina.  Saburra  nateM- 
onerantur^  ut  stabiliores  sint  cotitra  proceilam.  Unde 
Virg.  4  Ceorg. 

{]{ rymbae  instabiles  fluctu  jactante  saburrai» 

Tolluiil. 

In  Legenda  S.  Martini.]  Per  Severum  Sulp.  con^ 
teripta.  Dial.  i,  cap.  12. 

Poiiiis  in  vorbis.]  0  quam  belte  B.  Benediclu$ 
B  cap.  vii  Regulo! :  Pauca  et  rationabilia  verba  loqua- 
tur  nion:icbus.  B.  Cregoriut  Moral.  xxx,  cap.  7. 
Kecie  scit  dicere,  qui  novii  ordinate  tacere.  Et  Se- 
neca  epist»  75 :  N^u  delectent  vcrba  nostra,  sed 
prosiiit. 

341  ^^  oculU  Ooniini  liquitur.]  IIoc  tentu^  noii. 
6^116  liquatur,  ut  Y. 

A  quo  Isaao^amovil.]  Diio  perperam  tegnnt  Jacob, 
Nam  de  Jsaac  lioc  lcgitur  Gen.  xxvi.Rursuin  {Itaae^ 
fodit  alios  puteos,  quos  fodcraiil  servi  patrisfcui 
Abrabam,  et  quos  illo  niortuo  olim  obstruxiraiii 
Philisihiim.  ilf.  beiietacuit  Jacoli,  sed  adhuc  mettHt^ 
si  Isaac  adjecitset  sicut  ex  lextu  ScripturcB  correxi-^ 
mut. 

Sicutotiosi.]  Hoc  oitosi,  abett  in  M. 

Usque  faciet.]  Usque  ad  illa  verba ,  qute  in  eodem 
ptalmo  tequuntur :  El  omnia  qii;eciiiique  faciei. 

Quia  est  verbuni  vil:e.]  V.  ei  C.  Quod  est  verbUMi 
vitae.  Malui  conjunctionem  cautalem.  In  Scriptiini« 
^  ait  Glotsa  moral.  pcr  folia  signincanlur  aliqutiMlu 
verba,  quae  in  Christo  fiierunt,  iion  dcfl^ieiitia,  tctt 
stabilia.  Unde  Mailh.  xxiv.  Yeiba  auteiu  uiea  iiou 
transibunt. 

Sf^d  folia  decidenl.l  C  occident. 

Texliis  est  iinibra.j  Si  leaero  verba  pro  unibrat  m 
C.  et  V.  Qiiis  seiisusl  Clossa  intert.  tuper  iHud 
ptal.  xvii :  Tenebiosa  aqiia,  ait  :  Obscura  doctrina 
est  in  propbeiis  et  omnibiis  pnedicatoribus. 

Ycrbum  xternai  viix.]  Uecie.  Vetut^  umbra;  iYo- 
rifm  Tettamentum^  veritat. 

Dciit.  c.  XIX.  Trirt  cap.  Lxxv.  iftror  fanliim  itic. 
meriitn  ca;;i(uin  Deuteron.  cum  in  Bibliit  nettris 
ms.  tolummodo  novemdecim  viderimf  vertut  autent 
2600. 

Arbor  non  frondosa.]  De  qiia  II J  Reg.  xit,  tert. 
25.  C.  legH  fructiiosa,  ted  viiiose;  nam  feret  contret' 
dictio  cum  sequenlibus. 
^  Non  pampinosa.l  Ut  eloquentiae  torcularia,  noii 
'^  verborum  painpHHS,  sed  sejisuiim ,  qiiasi  uvaruiH 
expressionibus,  redundarenl.  B.  Uier.ad  Ruttieum^ 
quiv  iiicipit ;  Nihii  Christiano.  cap.  2. 

Solutus  est  liber.]  Non  imurobo  M.  et  K.  Solutis 
seplCMi  signaculis  libri  per  Christum  clavein  David« 
pro  quibus,  ut  solvorenturflevii  Joannes.  N«  coga- 
iiiiis,  clc.  Eere  similia  habet  B.  Ilieron.  Epitl.  ad 
I^nulinum,quai  incipit  :  Frater  Aiubr.  aute  »1«- 
dium. 

Pro  qiiibus  ut.]  Ex  M.  et  V.  adjeci :  Pro  quibus«  , 
quvd  ad  signacula  referlur.  C.  pro  que. 

Aqu.i  uubium.]f!;x  pt,  xvii.  Per  h<ec,  auctorintet- 
tigit  prophetarnm  dicta,  qno!  ex  te  obtcura  tuntf 
aique  ita  interprete  indigeanl. 

Cuin  taiucn  Chri&tub.l  M.  Cum  taiitum  Chrt- 
sius. 

Lib.  Sap.  cnp.  liitimo.]  Hodie  19,  olim  45,  *#/,  uf 
alius  codeXt  41. 

Vci  inlclligit.]  F.  id  omitiii. 


373 


VERBLII  ABBRKVUTI3II.  —  miM. 


574 


Levtt.  cap.  xxvi.]  C.  in  iiiargine  cnp. 
Hnre^  usque  Caupoitos.  desuiil  vi  Y. 

Veiiiiissima  veicniiii.]  Nota  dUcrimen.  C.  Ve- 
iiislissiina  velerum,  iii  magisier  AiiselmuB,  ei  GiU 
lierius,  comedclis  {deest  \n  usu)  id  ei^l  iiuilabimini ; 
et  veipra,  id  esl  moduiii  lc;;endi  iimJcnioriiin,  qui, 
rtc.  M,  iii  marifine,  nomtiia  Anseliiii,  Albriii  Rem. 
Kii))erti.  I^ulaiii  ei  G  leberii  videiur  velle  revocari^ 
•Mperpoiius  342  <>'f^us  punctis^  ad  illud  :  Mo- 
«Itiiii  le$(eiidi  fiiodcrnuru  n.  Nomen  vero  Simonis, 
quod  etiam  in  margine  Itabelur  ^  rejicit  mi  illa  z 
M<»dn  11  Ifgendi  uniii|iiorum. 

liiiiUibiiiiiiii.]  Son  immniabimini,  ut  C. 

Caiipoiics  lni.]  V^rito  sepluaginta  lnierpretum 
cn^K  I  Ixdur:  (^'ui')ioiies  tiii  niisceut  vinuni  aqua. 

Aiiiiirrain.j  Fn'cein  olei, 

Ad  cvtcra  nliliora.]  V.  ad  cxtera  opera.  Sed  di- 
Xfrn  :  Ad  cn'lera  uliltora  opera. 

Ei    iiiipciliiiiciilntn.]  Id  ex   solo'V,    Nee  abs  re 


est^  eo  qnod  hi  libri  wagnum  eapiant  locum  vixqm  B  ^"^j"^s  disliiignis 


L%xxviu  A  S.  Hieron,  in  eap.  i  Oseof;  S.  Xug.  ep.  130, 

Viti»  perdilissim.T.]  M.  vil»  pmbaiinsiin».  /ro- 
niee^  bene,  Nam  ille  Iniuria!  vinxime  deditus  erat. 

insignia  \uxvirix.\  Receiiset  ea  Isaios  c.  iii,  19. 

Verba  capiiosa.]  Ila  et  Seneca  episi.  8i.  C.  Verba 
captionis. 

Conira  viiia  susccptam.]  Aciem  nempe,  Non  pe- 
niius  rejfcio.  C.  Conira  vilia  snscepla  armaiur  sii- 
iiula  levi.eic.  M.  inmargine  :  conira  viiia  suscipiunt 
armainram  subnla,  id  csi  lcvi,  elc. 

Cavillalio  eripnil.]  Non  concavillalio,  til  C.CaviU 
iationes  argutice  sunt  et  dicteria. 

Vcrboriini  signillcalionem.]  A  Seneca  defeetit  V. 
scribens :  Verboriim  de.<;ignaiioiiem. 

Quasi  nobis  vaccl.]  Seneca  epist.  45.  Taiitiim  no- 
bis  vacai?  jam  viverc,  jam  inori  scimus?  Hii  da» 
mnatur  C.  Qnasi  verbis  vacel. 

£i  infra.l  Epist.  45  ante  mediuin, 

Vocum  di^siiniliindines.]  Seneca  :  Vocum  sirnili- 


ftnins  foriissimi  viii  viribus  admotiSf  ad  alium 
irnn%fcrri  valeitt, 

Ui  silns  locornm.]  Utec  ad  geograpliinm. 

Nuincros  aiinorum.j  A  I  chronologiam. 

Geitcalogias.]  InlerminataSt  de  quibus  Apostolut 
/  Tim,  1,  4. 

Ilespoiisiones.]  C.  rationcs. 

CAPUT  111. 

Rpliesioscap.  IV.]  Trm  19.   . 

-Prnesiant  rninam.]  Kninam  omtfftin(  V.  et  M. 

In eoicin  vi  capite.j  Trta  vtii. 

Venimiamen.]  C.  versuinm  :  Si  bene ;  profecto 
iMem  disperdet  Deus,  quia  Vir  versuius  odiosus  est. 
Prov.  xvii.  Sedplane  repugnat  texiui  psalmi. 

Suni  enim  qui  tales.]  GIossq  Cassiodori. 

Sit  altare  concavum.]^  Juiium  est  Exod.  xxvii. 
Yideatur  iwlossa. 

Ccelum  ferrenm.]  Auctor  hicimitaturLXX^  Inter' 
ftretes ,  alioquin  versio  S.  Hieronymi ,  Sicut  fer« 
riiin. 

In  eodem  cap.  xxvi.]  Tria  87. 

Id  est  divinani  Scripturain.]  C.  divinam  non  legit* 
Clossa  tii  hunc  locum  per  lerram  gpiieam,  fion 
S«-ripturam,  sed  'terram  siccam  et  infructuosam 
intelligit,  -qui  est  sensus  liiterali», 

linbrem,  id  est  Doct.]  Ita  B.  Uieron.  in  cap. 
LV  Isaice. 

Germina  virtutnm  ]  Non  genimina  if(  C. 

Nibil  subiiliiis.|  Hoc  Seuecam  redolet  epist.  82. 
Jbi  enim  :  ^iliil  <>si  acutins  arisin,  cic. 

Obest  utilitati.l  If.  ei  C.  sublililati. 

Non  parrire.]  Seneea  non  di&^re. 

N*  n  lingnose  loqui.]  Oinittll  V. 

NoM  esi  jiopulare.]  Seneca  epist.  16.  F.  vero  : 
Non  in  populaie. 

fB  ujris  Mapniidiinis.]  Idem  Seneca  epist.  104, 
a/.  105,A/t/e  medium.C.  In  Vigiliis  M;eandrini8. 

£t  caviltarum  aedibns.]  Ex  solo  Y.  adjeci. 

343  Qoi^  "lilti  verba.]  Senecaepist.  48.  Tu  luibi 
vcrba,  clc. 

Vaferiimas.]  Sieduoexemp.  cumSeneca.  V.  male^ 
fcinigiiieas. 

Scncs  liidimns.]  Fateor  me  ex  Seneca  in  texlu  re» 
posuisse  Scnes :  alioquin  C.  Serie.  M.  et  Y.  Serics. 
Ex  notariorum  abusu. 

.Advocatus  es.]  Ex  Seneca  epist.  48.  C.^Vocaitis  es. 
V.  Advocandus. 

Inleiitae  securi.]  Noveltus  super  intcnto!,  in  C.  scrt- 
Vii;  stibiatnc. 

Pesles  lilrebi.]  Cacodcemones.^ 

Advcrsiis  nioricni  intain.]  Restitui  Senecic  verba 
ex  epist.  82,  alias  85,  tft  fine.  Nam  C.  Taniaiii  inor* 
lcui  iiiinuta.  V.  et  M.  Tolain  inoriein  miniila. 

Tani  ininula  jacqla.]  C.  Oimiiitflii;^  :  J.icdla. 

1>e  t^alemont.j  C.  Dc  Pulenioiie,  vel  Pliilcmone. 
Uislorium  videto  apud  Val.  Max,  Ub.  vt,  cap.  \\,et 


Ut  rrontem  suain  lenici.]  Id  fecit  Diogenes  Cyni- 

CHi^  ait  Lipsius  in  Senecain. 
Sic  ista  sine  noxa.]  M.  male :  Stc  isia  sinc  no« 

\ia. 
Prxstig.  acetabula.]  Nequaquam  acceplanila,  nJ 

C.  Huiic  ludum,  etiam  liodie  non  infrequentenu  da^ 

scribit  Lipsius  in  Sen.  epist»  45. 

Pigmaeorum.]  Hoc  non  habetur  in  Seneca.  Si  qna^ 

ris  Pigmasos,  invenies  apud  B.  Hieronymum  in  cap* 

xxvii  Exechielis,  et  S.  Aug.  l.  xvi  De  civit.  Postrem^ 

audias  facetosum  Juvenalem^  sat.  15: 
Ad  subitasTliracum  volucres  nubemqne  sonoram» 
Piginxus  parvis  currit  bellator  in  ariiiis. 
Mox  impar  bosii,  rapiusque  per  aera,  curvis 
Unguibus  a  &cva  fertur  grue.  Si  vidoas  lioc 
Ceniibus  in  nosiris,  risn  qnaiieris;  ei  illic 
Quanquam  eadem  assidue  specteniur  praelia,  ridel 
Nenio,  ubi  toia  coliors  pcde  noii  est  altior  uiio. 

C  344  ^^^  ^  "''-  ftoilro  Juvenati  desumpsi.  In  im^ 
pressis  versus  quintus  sic  legebat :  Risu  qualierc,  sed 
illic. 

Fallacia  delectai.]  Sic  Seneca.  Ergo  non,  Fabiila 
delccial,  ut  C. 

Non  vaco  advcrsus  islas.]  M.  et  C,  Non  vaco  ad 
isias.  Polesi  lolerari^  pro  non  exprofesso  agito. 

Consilium  clare  dat.]  C.  consilium  clare  dani. 
-  Non  ergo  clainaiidum.J  At((/f7«,  theoioai;  quidni  et 
vos,  philosophi?  .Audite  vtrum  (heu!  non  Christianumy 
Senecam  epist.  52.  Qiiid  luipins  philosophia  ca^ 
pianie  clamores?  Item  idem  epist.  75.  Eiiamsi  dispu- 
tannn,  inquii^  ncc  snpploderein  pedein,  nec  inanum. 
jactareni,  iiec  aiiollercm  voccm,  eic. 

Dc  niraque  pndicilia.]  M.  dc  uiraqne  pnidentia. 

Callidilas  aninii.J  Yarietas  hic  est.  C.  calliililas 
aninii  conatibus.  31.  et  V.  calliditas  animi,  iiiagna 
conanlibus.  PrcetuU  Senecam,  etsi  talis  sit  tolerabiUs: 
CnlliditaSt  animis  magna  conantibui. 
0  •  Dedamationis  acui£.]  Y.  Delirationis;  M.paula 
melius :  delibcrationis. 

Et  vaiio.]  Seu  el  iiiaiii,  ut  Y.  el  M. 

Slndeas  iion  verbis.]  Id  edocet  Seneca  epist.  45 
rlil5. 

In  ie  et  in  aliis.]  Ita  M.  at  C.  Ad  mores  vitas  in 
alios.  excmplo  tui  reformandos  refcras.  V.  autem  : 
Ad  tnoi^s  iii  ie  et  in  alios  exemplo  tui  rormandoSt 
sed  recenii  manu  prcefixumestin,  ut  legatur  inrorman- 
dos.  Atition  lueulente  Seneca  epist.  fi2?  Cos,  inquit^ 

3ui  viia  docent  eligamus,  etc.  B,  Augi  Mulli  qni« 
cm,  ait,  mullis  prosunl  dicendo  qnx  non  faciunt» 
sed  longe  pluribus  prodessent  faeiendoqux  dicunt. 
Lib.  IV  De  doct.  Christ.  c.  27,  et  plura  videbuntur^ 
c.  29. 

Puta  in  te.]  C.  viiiose  :  Puta  vitae,  prout  liquet  ex 
Seneca  epist.  89,  paulo  ante  finem. 

Tnas  vexa.]  C.  iiecte,  pro  vexa, 

Idololatriam.]  Tria^  sicut  in  amnibui  mii.  vidi, 
idolulalriam. 


S75 


PETRI  CAflTOmS 


S7i 


Superfluitet  vaiiU.}  C.  omltio^  In,  superfluis  Um- 
tuiii   aliQd  abest. 

CAPUT  IV. 

Vespis  el  pupon.1  Mfirgines  M,  elC.  hwc  habent : 
Doiniiius  dilaceral»  lacie  ouidani  religioso  {M.fiddit 
ahbali)  apparuil.  Legiinr  DominHi  apparuitse  iepro- 
rnt  wariyrio  monaclio ,  hom,  40,  B,  Cregorii  in 
£vnngelia. 

ioremix  cap.  iv.]  Tria  lxi. 

A'lta  liltera.]  Non  :ilia  lieiera,  ted  Clotta  ipta  eti 
itiierlin.  quce  tic  :  Vel  qui  juilicor.  C.  appropinquat : 
Vel  (|ni  judicem. 

Job  cap.  Xix.|  Trta  Itim  tii  textu  eum  margine  le- 
gunt^  cap.  xiv  :  Nec  mirunu  Liber  enim  Jobi^  olim 
lantum  dividebatur  in  xxxvi  capita^  hodie  vero 
in  xLii. 

Errlpsiasticus  cap.  XVI.]  7rta  xliv. 

345  Assimilanlur]  Non  assimulanlnr,  iir  C. 
LibroEccn.,  r.  xvi.J  C.  tfi  V.  Libre  Sap..  rap. 

iLV.  M,  Paulo  quidem  meliutf  ted  adhuc  indcfinite  : 
Libro  Safomonis,  xlv. 

Minoralur.]  C.  immornlur. 

Id  est,  dist.  per  malta.]  Ha^c  detumpti  es  texlu  V. 
et  wary.  C. 

Modo  de  hunTlaniiate.]  ilii  fuerit  v$rut  homo.  M. 
meudote  :  de  bumiNtate. 

Utsiniiliter.lC.  nisi  similiter. 

Vel  fnndunt.1  Moc  taret  C. 
^Unius  nioris.J  Unaniines  unuin  senticntcs,  ifi^Mil 
B.  Aug.  in  hune  locum, 

Jerein,  c.  xziii.]  Tria  lxxxv. 

Vir  ebrius.]  Marginet  duo :  Id  est,  non  intelli- 
gens. 

Madidns  vino.]  Digere  unum  quo  mades.  /  Reg. 
1.  C.  niadidus  in  viuo,  Jer$.  hoc  loco  :  Madidus  a 
viiio. 

El  ideo  (|uia.J  M.  omittebai  Ei  ideo,  ted  aliena 
manu  retarcitum  et$  iuter  lineat, 

Si  ergo  a  Tacie.]  M.  ante  Si  ergo,  prerminlt  H. 
quod  e&l,  Magitter^  ut  colligo  ex  tequentibut. 

Eldiscreie.]  FulliturC,  ei  disciie. 

Iiifia  Iriginla  aiinos.]  Uuju4^  tettit  ett  D.  Hi^ron. 
Prwfatione  in  Euch.  ad  Euttochium.  C.  ei  M.  Infra 
\i};iiiti  annos.  Vitiose, 

Ei  iia  nou  possumus.]  M.  ei  V.  El  non  potsunvus, 
omitto  ila. 

Os  iion  coinminuetis.]  Ad  hasc  marginet  C.  et  M. 
Nim  h!c  cx  boc  esbe  meduUain  extialieiiius,  quan- 
tnnibbel  elaboraverimiis  ad  boc. 

Bl.  iioii  iiifra.]  Per  M.  Magitirum  intellige.  Sic 
enim  infra  per  M.  Magister  Auselinus,  Magisler  Seii- 
leiii.  ete. 

Supiu  volanie^.]  K.  e/ C.  Sio  vobiiues. 

Cnni  Martiiio.]  ilie  :  Orulis  ac  nianibus  in  coelum 
seiitper  inteiiius,  invicium  nb  oralionespiriluin  non 
reluxabal.  Ex  Vita  ejutdem  per  Severum  Sulp,,  to. 
\i.  Surii. 

Iiein  :  Horrendum.l  M.  tuper  llorrendum  legii  M. 
Forte  Magialer. 

Piiilosopbiis  :  Qiii.]  Ha'C  in  Seneca  (qui  nomine 
philotophi  iulelUgitur)  nondum  vidi^  at  bene  in  Plauto 
MvtielL  aciu  V,  tcena  i,  iiitlici. 

Naiici  non  est.J  M.  in  laiere^  id  esl,  insipieiis  et 
iNniilis 

Qiiod  siiie  periculo.]  C.  Qiiod  non  sine  periculo 
scilur.  Ex  B,  Hier^  epitt.  ad  Euttoch,  De  euttodia 
virginilalit, 

'  Qui  anibulat  ftimpllciter.]  Hoc  ett^  non  duabus 
viis,  uti  Eccli.  ii. 

Siulliliae  cogiiala.l  Pmdenlia  absqne  simplicilale 
nialitia  est  et  siipplicitas  absque  ralione  slultitia 
noiniiiahir.  B.  Hier.  iit  cap.  vii  Otee.  At  B.  Augutt^ 
in  iltud  /.  Tim.  iii  Oportet  epi^opuni  esse  pru- 
dentein,  ai/,  ne  ita  i>il  siinplex  quod  siulius. 

346  l^&islenie  siiie  plica.]  V.  ct  M.  Eute  sine 


A  pliea.  Ens  pro  exlslens,  familian  etl  auetori  im  koe 
opere. 

Curiositntis  e(.]  K.  curloRSR  vi  ramosas  iiiqubllii»- 
nis.  M.  cnriosae  et  fatme  inqnisiitonis. 

Genlti  infanles.]  M.  omitiebat  in  texim  Ittrantct, 
at  in  marg,  recuperat :  Parvuli  scilicet. 

Ralioiiabiles.]  Hwc  ett  communit  tactiOf  $ed  1« 
editione  Romana  per  Sixtum  V  et  Ctememtem  VI U^ 
eorrecta^  ut  jam  tegatur  raiionabile,  quod  e^eeret 
cum  dictione  lac  :  Et  tic  habent  Crteea^  Syriaai»  Bih 
blia  regia,  Heia  et  \.  mt.  Lovamentium. 

Maledoccndo.l  Non  mtiedicendo,  til  C. 

Vel  per  superbam.]  Emendavi  ex  V.  Nam,  C.  Vel 
snperbani  et  euriosam.  M.  vei  per  superbBani. 

El  inexplicabile.J  Seu  ineffabile.  «1  V.  Idao  «■• 
tem  inexplicabile,  quia,  «l  habet  paraphratit  Chat" 
daica,  arcanum  est. 

M.  Si  ergo.]  In  maraine  M.  Magister  Anselmut. 

Hieronyiiius  :  Non.J  Audi  M..  in  ora  lateraiL  QuM 
|.  igilur  de  relationibus,  quic  assumuninr  etse  per- 
^  Bonap,  qiiod  non? 

Sic  et  Clirisius.]  Ditcerne.  V.  Sic  et  Chpittut 
Patres  posuil  lerminos  in  inonte  et  circt  inonteni 
S.  Scripturoft,  quos  non  debcnint  traiisgredi,  etc. 
M.  autem^  Torininos  posuerunt  in  luoutem»  CeHerm 
ut  in  textu. 

Et  siiperfluam.}  Id  omittit  V. 

Parab.  c.  xxv.j  C.  xliii,  M,  xlviii. 

Ultra  vires  quaereiido.l  Seu  iiiqnirendo',  m  C«  /« 
V.  hac  abtunt,  quce  et  (ilosto!  interl,  et  iptitu  B. 
Hier.  tuni. 

Melle  intinge.]  Male  a  Bibliit  tai^rit  defleetit  C* 
Melle  inuiige. 

Et  exhilarab.  oculi.]  Exbilarabunlur  ocul{  mel. 
in^iiti  C.  et  bene  persequeris  liosies  {iuter  tiueat^  m 
iile)  liios,  quia  declaratio  seriuonum  tuorum  ilhlr 
iniiiat  me,  etc. 

Ut  curiosa  iiiquisilio.]  C.  Non  iuvolvit  curlOflJ^S' 
inqiiisilione. 
^     Noii  eris  curiosiis.J  C.  Ne  fueris  curiosus,  ul  Wf 
in  Bibliit. 

Ecclesiastcs.]  C.    iii   latere  c.  xiv.  Nottrm  weim  u 

C  XV. 

Quu^  suiii  sub  sole.]  Abtit  ul  hic  audiom  Vf  Qmtt 
snni,  tii^uii,  supra  soleni,  Superomuia :  Qiuc  liuut 
sub  sole,  uti  Eccle.  viii. 

Ei  qui  curiose.j  Sic  i/.  et  V,  at  C.Et  qiii  inrii- 
riose  :  Super  el,  video  M,  quod  ett  Magi^ler,  «1  in 
margine  exponiiur. 

Cuiu  de  djis  lofiniinur.] Ex  ^fulotele^  Stmecu  I.  viu 
Natur,,  q.  c.  30,  initio. 

M.  Mulio  inugis.J  Iterum  M  pro  magitiro^  inter  li'- 
neut  M.  et  C.  iii  textu. 

347  CAPUT  V. 

Eloquium  meum.J  C.  et  M,  luuin  pro  ineum* 

!!•  Ileg.,  c.  xxn.f  V.  et  C.  xciv.  M,  xciii.      a 

II.  Tim.  II.}  V.  II.  Tim.  iv. 
D      Utobsirepat.|  In  M.  el  C.addiiurQloBSSk.  Forta 
auctorit  nottii,  aul  alteriut  antiquiorit  eo,  cujut  etimm 
post  eot  vtemiitit  Nicoluut  de  Lira  in  hune  loeum. 

Hefendat  bialu.]  C//iriioie  et  capiiote  te  defendgre. 
Itedolent  hcsc  poelam  Horatinm  de  Arte  poeiiea. 

II  Tiin.  II I  Tria  II  7ifN.iv. 

Conieniio  niliil  poicst.J  Glotsa.  Augiistinl,  aiumt 
mnrginet  duo,  Iptn  inlerlinealit  eti  hodie. 

Pronunliaiio  ordiiiala.]  Verba  Senecce  etti  nottii;- 
hii  levigata  episi.  40.  A  verho  pronnnliatio,  tu^iit 
ad :  Iteiii  :  rbii<>i><>pbiis,  deficiunit  V^et  M, 

Ad  snmmainj  Ex  Seneca  in  fine  epitl.  40,  ^itaiit 
legitte  juvat.  C.  ad  siimmain  lotiut  pbilosopbije. 
At  Seneca  :  Suniiiia  ^uininarnm  est. 

fiapiit  eniin  inovere.)  Id  ubhorret  Seneea  ep,  75. 
tein  Isaias.]  V,  atldtt  c.  lxxiii.  C.  iu  marq,  lxhi. 
Itein  :  Sicui  turpe.]  V.  hoc  pnefert.:  ItemParab., 
ca.  XVI.  Sicul  lurpe,  elc.  Se  quidem  intota  S,  Scii- 
ptura  ha:c  puiem  pone  iureniri.  ^ 


ZTf 


VEHBUIl  ABBRKVIATUM.  -  NOT/fi. 


Turpe  e$t  «t  peric.]  Et  lurpius  muUo,  aliquem  ad  A  nielius  proflciant,  inquii  B, 

palimodite  canimH  cogi,  iuper  prolalis  vel   etolalis^      --.:.-.?...-„-• 

prm  nimia  prcccipilatioae^  ttermonibus. 

Qiii  inlerrogntionem.l  C.  et  tt.  in  latere  subau- 
diunt :  Respomlens  scilicei. 

Sohendo  scilicet.j  V,  solnm  in  textu^  duo  alibi. 

Parabit  Tcrbuni.]  M,  Pariibit  illum. 

Ei  sic  cleprecatus.]  C.  et  sl  sic  deprcicttur  ei 
eiandieiur. 

In  eodem,  c.  xxxii.]  Tna, lyxxiv. 

Non  disperdet.]  M.  non  dispergel.  V,  non  pcr- 
dci. 

Iiem,  c.  xxxvii.l  V.  xcViii.  M.  el  C.  xcvii.  Hoe  : 
Fiii  inomnibiis,  abest  in  M.  tncfpf/^fictf.  Corboui,  etc. 

Tibi  aliud  plus.]  Tibi,  iii  solo ;  V.  est  Eceli.  xxxvik 
Alind  pluris  illo. 

Cap.  xxxvii.  Anle.]  Tria,  xcii . 

Consiliiim  slabile.]  C.  coiisilium  statue.  Pott  sia- 
blle,  marginet  C.  et  M.  hac  volunt  legi :  Item,   Job 
cap.  XXVI  {hodie  xxxiii).  Verumtanren  niiraciilam  B 
non  le  lerreat,  eic. 

llem  :  Labia.]  V.  c.  lx.  Loricm  itoraritfi  marmno 
textus.  ^ 

Nisl  deliberaiione.]  C.  etiam  sapit  :  Nisi  cum 
deliberatione. 

Cuin  cnini  in  quaestione.]  C.  cum  qua»tio  inove- 
lur  iiiper,  eic. 

Terrula  vel  rccula.]  Prius  a  lerra,  posterius  a  re 
diminutivum  ett, 

348  Si  t.^nla.]  /fi  solo  C.  ridi,  Si. 


Utfinum  in  sentetitiae.]  Seu  deinde,  ut  M.et 
Etiam  racilcm.]  Ly  ctiam,  vim  hubet.  Ergo  i 
ram  omiitnnt  C.  et  J/. 


peqfC" 

Nisi  datis  indnciis.]  Mos  inolevit  (tradilione)  nun- 
^KMi  responderi  ad  propositns  a  magittro  ffua^stioiies^ 
rn  ad  solutiones  ab  argitmenfante  fxac'at^  ciim  in 
tkeaiogicis  tum  p/iitotophicis,  iii  priut  datn  fetpoii- 
Meiitf  mora  in  repetendo  et  medilantlo.  Noii  ciiiiu 
pneeipilanduni  csi:  ait  Seiieca,  epitt.  AO.  ^ 

In  cujiis  soluiione.]  Hofc  absunt  a  C.  qnorum  loco 
luAtt:  yicliis  cum  deficeret. 

Alt  ei  Aristoteles.]  Apud  auetoret  probatot  magna 
kmjws  hittoritE  varietas  invenitur.  Volaterraiiut  An» 
tropologia*  I.  xx,  poit  Suidam,  sic  inquit  :  Tlico- 
poinpns  Cliiiis,  ei  Eplioriis  bistorici,  di^cipiili  ho- 
rratis,  alier  freiio,  aller  calcaribus  indigebat.  Laer- 
tiut  non  Theopompo,  neve  Aritloteli^  sed  Ptatoni  in 
Mchola  ditcipnlos  docenti  hasc  attribuit^e  quoruin  nn- 
mero  erant  Ariitoleles  et  Xeiiocrates.  Itaque  Ptato 
Aristo'eti  prtecipiianti  :  Opus  est  tibi  freiio;  Xeno» 
crati  ntttein  moro%o  nimium  :  C:ilcari. 

Interen  scio  Theophrattum  (de  qno  hic  Auctor  no- 
ster)  Aritloteli^  ditciaulum  fuiste  ei  tchoa:  tuccet- 
sorem,  tette  Seneca  Piatural.  qna*tl.  I.  vi,  ca.  13,  et 
Voluterrano  loco  citato^  Eudeinum  uulem  nonduin 
iegi  ejus  ditcipnlum. 

£udeiuo.]   V.  Eudemto.  M,  Endonio.   Fone  Eii-  .  , 

doxo  Arittolelit  condiscipulo  tub  Plaione.  cujut  me-  r^  seqnentibut  duobns  earet  V 


S78 

Benedietttt  in  UeqHlat 
excitaiionis  pigrorum,  consolalionis^if<i7//ifiiiMor/iiK. 
stisleniaiionis,  uut  (ut  C.)  consustcnlationis  de/k- 
CfVn/tfffit. 

Tribiis  pmoiliriis.]  Nempe,  leciioniy  di^putatiom 
et  prn^dicationi  de  quibut  cnp,  1. 

349  Sereuaia:  consrieiiti;e.]  iJnde  Salomon^ 
Prov.  XV.  Secura  nieiis  quasi  jiige  coiiviviuiu. 
Talis. 

Integer  vil»  scelorisque  pnnis. 

(lloRAT.,  lib.  I.  Ode  Si.) 
Non  male  C.  Vox  cxsullationis  sereniias  conscieu- 
tius. 

£t  pro  amovendis.]  Quidam  puncto  potito  tub  et« 
i//ifd  voluit  in  V.  expnngere^  tiiniliter  in  tequent.  Kl 
pro  conferendis,  cum  tamen  non  tit  tuperfiuum.  Itm 
sciticet :  Conlitebimur  tibi,  Deus,  peccata,  eommissa 
nl  indulfeas,  el  pro  amovendis  malis,  hoc  sentUf  el 
ne  nos  inducas  in  tentationem,  sed,  etc. 

Opera  creatiouis.J  C.  Creatoris,  iiec  addit^  rccrea- 
lionis. 

Nociva.]  Peccanlet  humores^  ut  toquuntur  medici, 

Doinluua  ad  ideiu  ioqueiis.]  if.  Douiinus  addit  lo- 
quens. 

Vita  enim  bona.]  Glotta  Morai.  seu  ordin.  in  cap. 
V  Matth.^  vers»  i5  #l  U,  qum  sic  habet :  Prius  sal 
qiiain  lux,  qiiia  priiit  vita  qiiani  doctrina.  Viia  du- 
cit  ad  srientiam  vcritatis.  Qui  Deoro  timel  scientia 
non  caiel.  Scieiilia  reruin.  Senecam  audi  :  Quid 
ergo  boiium  cst?  Ueruiii  scienlia.  Quid  iiialuin?  i'e« 
ruin  imperitia.  Kt  infra :  lliic  et  illud  accedat  ul 
lierfecla  virtus  sit  aeqiialitas  ac  leiior  vitx,  per 
oiiinia  coiisonaus  sibi :  qttod  iion  polest  essc,  nisi 
rerum  scientia  coiilingat,  et  ars  per  quam  diviiia 
el  buinana  noscanlur.  Sicillet  epitt.  5i,  in  medio. 

Qui  autein  diligil.]  Ex  V.  coliegi  liax :  alioquin 
C.  Htnec  est  enim  ftcieiitia  rerum ,  qiiam  qui  aiite 
diligil  illa  noii  caret.  M.  vero  Ihec  ost  etiini  scieii- 
tia,  qiii  aiite  diligit  illa  non  carel.  Omiiia  suo  temu 
tifUrubiliti.  Pottremo  addum  ex  Glossa  in  c.  v  Mal- 
thmi :  Vos  estis  sai  lerrx  :  Qui  Deuiu  tiuiei,  sciciilia 
iioii  carcl. 

Ilein  Salouion  :  fili,  C.  Fili,  coiicupisce.  V.  Fili 
coiicupisti  sapieniiain?  serva,  cic.  qnomodo  tegit 
Aug,  t.  XXII  coiilra  Fauttum,  cap.  55.  Lmcus  ett 
Eccli.  c.  1.  Cujut  iibri  auctor  ett  Jetns  /i/iut  Sitach. 
Sed  a  Patribut  nomiiie  Salomonit  citari  sotet^  quia 
muttas  coiitinet  tententitis  Salomonis. 

Et  dicit  Glossa.]  Hie  deficiunt  M.  et  V.  utque: 
liitellcclus  bouiis*  Sic  autem  habelGlossa^quas  ett 
li.  liuguttini.  Quia  nisi  per  obedientiaui  mandalo- 
nim  iion  pervenitur  ad  sapieiiiiaiii  occulionim. 
Nec  dainnet^  lectorf  me  loco  iniuisieriorum  resii' 
tuitte  iiiysierioruin.  Ex  prwfata  eniin  Gtossa^  ita  in- 
notetcit. 


Facieiit.  Euin  priino.l  V.  male  omittit  priino. 
Prinio  discipliiiam.]  Hit  quoque  duotus  verbis^ 


et 


minit  iibertut  Fromondut  (quondam  in  Falcone  no- 
siro  Lovanii  phitotophitB  profettor  el  mepra^senle  tum 
S.  7«  lauream  adeptut,  hodie  ut  audio,  doctor  et  /i- 
trorum  ibidem  centor)  in  nolit  ad  Seiifcnm  Nutur. 
q.  t.  vii,  e.  5.  Vet  forte  Eudemus,  seu  nt  Pluiarchut, 
Eodemus  orator.  Vide  eum  tom.  I.  De  viris  illust. 
in  Philopoemoene. 

Qtii  cuin  iiiuiis  niorose.]  .V.  Qui  iiiinis  morose. 
C.  Eiideiiio  niorose  et  iion  nisl»  etc.  Hoc  :  Qui  cum 
uiniis,  ibidem  deest. 

Veiiam  ijinen  ingenii.]  Ilti  venam  diviiem  ba- 
lienl,  qui  ab  artis  suv  fonte  (im  Arittolele  et  Pla- 
tone  phitotophitp^  tive  llomero  poeteot)  ampliorein 
scientiam  imbiberunt,  vet  uno  noininc,  qui  sunt  in- 
gtnioti.. 

CAPUT  VI. 

Oiiiitcs  laudatiolies  1  C.  omnes  audiiiiines. 

Sciliret  erudiiionls.  1  Doctorum,  corieclionis  ma- 
iorut::,  ui  lesipiicunt ;  exbonaiionis  boncrum,  ut  iu 


Testimonia  cjiis.]  M.  pott  ejus  addit  inter  tineas 
poslea.  Qafiit  diceret :  Primo ;  Beati  inimaculali  i/i 
via,  qui  ambulant  iii  lege  Doniini ;  postea  :  Beaii 
qiii  scrutaiilur  lestimonia  ejus,  quce  ad  tcientiam 
pertineni.  Plura  videantur apud  B.  Amb.  in  ps.cxviii» 
vers.  2. 

Altendo  tibl  el  doct.l  Clarius  exponit  M.  in  mar- 
gine,  hoc  modo  :  Aitcnde  tibi,  priino;  et  doctrinae 
posiea.  Hoc  est :  Attende  libi,  quaiiter  vivas ;  et  do- 
ctrinae,  qualiler  doceas.  Coepil  euiiu  Jesus  facere  et 
doccre  post.  Act.  i. 

Iii  doclore  vila.]  Apottolut^  enumeratis  t«,  qua 
ad  eiitcopi  et  doctorit  rectam  350  vivendi  normam 
coinlucunt,  ultimo  inonet :  Ut  poUMis  sit  exhortari  in 
doclrina  saiia,  etc.  M.  et  V.  tic  habent :  Uliimo  id 
qiiod  ad  docliinam,  inquieiis  doclorem  quasi  vila 
Imna  prieccdat,  elc.  Diserte  B.  Greg.  Hom.  ii  in 
Excch.  lile  loqui  vcraciler  iiovit,  qui  prius  bcnc  fu- 
ccrc  didicil. 


rt 


PETRl  CANTOmS 


V.  et  M.  \il:i  vHipendilur. 

Siiperhmiierali  ]  De  mdumetdli  $acerdotum  lega» 
linm  fuxe  tractat,  B.  Creg,  i,  ir  ep.  24  ;  ex  qua  ap- 
paret  nottrum  aneiorem  $ua  de$ump$i$$e. 

neiiolHliir.l   V.  iniclligiliir. 

Ei  tiiiiiiiiiabulii.J  C.  El  cui  lintiniiabuh* 

Obmutcscil  cniui.]  Ulii,  iuquit  B.Greg,  conscien- 
tiain  inonlet  reatus  criininis,  iingiiain  Kgal  liinor 
voiirusionis.  Rur$u$,  idem  vii  Moral :  llle  bene  lo« 
<|ii<>ii(li  racuiidiain  percipit,  qur  sinuni  corJis  pcr 
rccic  vivcndi  sludia  cxtendit ;  iicc  lor|iienieiii  con- 
scientia  prsepedit,  cuin  viia  iinguani  anlccedil. 

Iiem  ex  virimibus.]  K.  et  M,$ic  iegunt  :  Evaiigcli- 
zantibus  virtule  iniilia  dabit  Domiiius  vcrbiiin  in 
virlule  innlla.  Ad  ulrnin(|ue  eniin,  elc.  Verborum 
truH$positio  ett.  Per  iliud^  lii  virtulo  niulta,  inieiiige 
$anciitaiem  vit<p^  et  opera  meritoria^  ut  $uggeruHt 
%nurg\ne$  C,  el  M. 

^ion  acceiidil.]  0  quam  beiie  B.  Leo^  $erm,  De 
S.  Laurentio  martyre :  Sit  eioquentia  facilis  ad  ex- 
liorlaiidnin,  sil  ralio  eflicax  ad  persiiadendum  ;  va- 
lidiora  lameii  sunl  exempla  quain  verba,  el  plus  est 
operc  docere  unain  voce. 

Sa^pe  cnim  Deus  V.  deficii,  u$que  :  Ilem  pkiloso- 
phus. 

M.  Nos  auteni.]  Per  M.  Magi$ter  inteiligitur. 

Verbuni  Dei.]  V.  verbnm  iidci. 

Aoi*asia.]  Tita  aurisia,  i^ii  incorrecte.  Sic  emm 
Ceneteo$^  cap.  iix.  JiraTaS^v  h  aopaoria,  airo  fAcx^oO 

0.>iiuin  iiivenlre.]  V.  et  M.$ic:Sed  pcrcussi  au- 
risia  intrare  non  pottiernni. 

Qui  ininiis  liiiiginius.]  C.  Quo  niinus,  ttic. 

Vecordia.]  Nequaquam  vcrccuiidia,  ut  C. 

Dc  Origene.]  Vidi  hivc  de  Origene  apud  Eu$ebium 
ecci.  Ilist.  /.  VI,  c.  3 ;  $€d  nondum  apud  B.  CregO' 
r/if/ii. 

CAPUT  VII. 

Soia  V.  et  iH.  caput  novum  inchoant^  et  hoe  cum 
fiiiquo  di$crimine.  M.  enim  hnnc  prwfert  titulum : 
Dc  bypo(!rilis;  intipiiqne  eaput  :  llypdcriia:  prurc- 
ru>ii  qiiidem  verbuin,  eic.   V.  ul  in  textu. 

Biisilio  magno  pru^d.]  Apud  Snrium  to.  I.  Interca 
lllo  legente  sacros  codices,  vidit  saMCliis  Epbrcin, 
lingiiam  igneani  loiineniem  per  os  ejiis. 

Os  nicuni  palel.]  Tria  $ic  habent;  at  II  Cor.  vi : 
Os  iiostrnin,  etc. 

(]l:aiiiai<»  cor  meum.]  Iterum  II  Cor,  vi,  cor  no- 
tlruMi.  Tria,  ineum»  lloc  verbum  351  chariiaic, 
omiserat  M.  cum  C.  $ed  munu  recenii  repo$uit  inter 
iinea$. 

Aliier  non  palct.]  Super  aliter,  vidi  51.  in  M.  quod 
e$t  mngi$ter. 
.    Dilaiatuni  esl.|  Ita  tria.  In  p$.  xv:  Lretatum  est. 

Laincntaiio.]  Seu,  Lameuluiii,  tc(  <ii<o. 

Carincn  jiistincaiorum.]  In  M.  et  V.  varieta$  e$t. 
Sic  enim  :  Carinen,  Lamentuni ,  ct  Vac,  impocnilen- 
tiiini  ex  pn>posilo  et  rcproliorum.  Sanius  een$ui 
qnod  in  textu  repo$ui,  id  milii  $ugqerente  B.  Hiero' 
Hijmo,  epi$t,  nd  Ru$ticum,  qncp  incipit  :  Nihil  Chri- 
siiaito,  aHt0  medium  :  et  B.  Greg.  iwm.  in  Eu^ 
cliielem. 

P(je:iitciilia.|  Perpernm  hoc  oini$erat  C,  Nam  ma- 
gHn$  ilie  prasco,  Vox  clamantie :  ait :  Poeiiiteiitiam 
agiie,  ctc.  Matih.  iii. 

Dulcilcr  ct  siiavissime.]  Plus  proficit,  inquit  B. 
Cregorin$t  ad  prardicandiiui  sancli  aiiioris  conscien- 
tia,  quani  serinonis  cxcrcitaia  scientia. 

Cnin  lu  opere.]  ExCassiodoro.  V.hi$  omiiiis, 
aii :  Quare  tu  enarras  juMiitias  ineas  serinone  com- 
inuni.  de  niajcsiaie  loqucndo,  el  assuniis,  elc. 

Pr.pdic.ire  piiblice.]  V,  uirumque  verbum  omittit^ 
et  eorum  ioco^  laudare.  M.  $imiliter,  $eU  in  margine 
subHoiavii  qute  in  texlu  $unt. 

L%'eiim  private  ]  He$titui  pri\ale  ex  marg.  M. 
et  C^ 


A     Tabernacuium.]  C.htc  ei  panio  ante^  pro  laber- 
naculuni  habet  teniplum. 

Tal)eriiaculum  yidercnt.J  Recte  nt  patet  $x  G/oim 
rfim  ordinaria  cnm  moraii  in  c,  xxxviii,  Exod,  t.  S. 
M.  it  V.  Etegressuri  tabernaculum,  iniiiidabanl  el 
obslergebant  hcrymas,  si  quas  in  se  esse  videriaL 

M.  Ad  lioc.  I  Forte  Magi$ler  Petru$  Canfr  wctor 
no$ier  V,  uon  legit  M.  $icque:  Ad  lixc  nola,  quia  etc 
pnedic,  eic.  Ad  hoc  solummodo,  hoe  est^  nm  «i 
curiositaiem^  aut  $peciei  tultu$  complacentiam^  wet 
indu$trio$um  iliiu$  composiiionem^  quibuM  ad  liHi^ 
nem  provocet  circumslante$. 

ClQriam  qnaerens.]  Ex$oio  V.addidi. 

Privatus  scilicet.]  V.  Privatus  de  cbariiale  ei. 
11071,  etc. 

Hieronyiniis.]  fi^/;ti(.  1  ad  Helioaorum  De  laada 
vil.ne  soiituriu!,  citaniur  verba  eju$dem  ii,  q.  7  :  Mon 
onines. 

Talis  eniin  oommnne.]  Re$iiiui  ex  marginibus  M^ 
n  et  C,  monitu$  tamen  lextu  V.  C.  enim  liorum  ioco  /#- 
gebat :  El  si  ca^cus  Ciccum  ducat,  anibo  iu  roveani 
caduiit.  Matth.  xv. 

Ex  scqueiido  inort.  pcccat.  ]  Quomodo  fnecat 
morlaliler^  cum  prosdicare  non$it  $ecundum  u  acius 
alicnjiis  $acrameHti  t  Faleor  inlerim  pradiratioaem 
a  Chriito  insiitulam  hoc  facto  inhonorari^  el  qmasi 
tilipcndi^  quin  non  tantum  verbo^  $ed  el  exeaiplo 
prcedicandum  e$t. 

*,  Favum  de  ore  leonis.]  G/oi«a  moraiis  hic^  per 
favuin  meUifinam  docirinam  B,  Pauli  iHteliigit.  Sed 
M.  et  C,  in  marginibus  per  ravuin,  doclrinaiu ;  per 
os  l(;onis,  Scripluram  Interpretaatur. 

Abcdariiis  in  viia.]  FMsiiif  expiicani  H.  el  V. 
Ahcdariiis  vita  (iioc  e$t  atate)  Abcdarius  scienliay 
Abcdariiis  raciindia.sett  eloqueuiia,  Giosw  tst  imor^ 
iineaiis  in  II  Tim.  c,  il,  v,  2. 

352  Probabileni  exhibere.]  C.  prohabilem  aci- 
licei  exhibe,  priiiio,  etc.  V.omitlit  priino«  comiie 
f,  quenter  posl. 

Iiide  scicns  C.  nnicum  habet  iiide. 

A  moventibus  laceiias.]  Duo  margines  variamt 
textus  ordinem.  C.  a  niovoiilibiis  (<ii  marg,  bitlrio- 
nibiis)  Tacetias  (iii  marg.  Cheres)  aiiiiualia  gleba). 
M,  pro  chercs,  /iii6e/  fii  marg.  cliiercs.. 

Fractis  laKUiuulis.]  Cio$$am  hic  iuter  liaeas  if. 
lafem  vidi  :  Fraclis  laguiicuiii,  id  est  primo  doiniU 
ccrvice  :  et  ad  liiccrnas  acceiisas,  superaddit  :  o|ie- 
ri!'US.  Ilofc  ob$cura  luri/,  $ed  iiiuslrat,  B.  Gregorius^ 
hom,  13  iti  Evang,  Liiccrnas  quippe  ardenies  iii 
nianibns  leneinns,  cuiii  pcr  boiia  oper«i  proximis  nu- 
stris  liicis  excmpla  inonstramns. 

Muri  Jericho.l  Exponit  If.  i/i  ora /a/erci/t:Muudiia 
et  oinnis  coiicupisci^nlia  ejus. 

Praidic.  iiaqiie  priino.]  V.  popuh)  pro  priino.  Eaai- 
dem  $en$u$boHU$e$t,  $ed  a  propo$ito  aiienus. 

CAPUT  VIII. 

C.  PracedeM  caput  continuat. 
^      Dispiilalor.]  Iloc  viiio$e  omi$erat  C.  ut  potet  ex 
cap.  i. 

Ma{;nificas  voces.]  Sic  Seneca  epi$t.  i08.  C.  ma- 
gicas  voccs,  $ed  forie  per  abbreviationem. 

ijrculaioribus.J^  Jo(ulaioribus,  ait  C.  in  margine. 

Vcrhuni  Di*i.j  Solum  C.  Dei. 

Qui  vix  siarc.]  C.  Qui  altonilus,  etc.t  interposita 
noH  h>tbet. 

Kcgere  valens.]  Valet  C. 

Scd  inquies.1  Duo  iiiquicns  prceler  V. 

Piiilo  et  alii. ]A/ios  enumeral  Seneca  in  fine  eplst. 
i08.  V.  pro  Philo,  iegit  philosophi  ct  alii. 

Fac  quod  loqueris.ji/ u/fis  ioci$  id  incuicat  Seneea. 
Sic  auiem  episi.  20.  Maximum  hoc  e»t  oRiciuiii  su- 
pieniia*  lil  iiidiciuni,  ut  vcrbis  opcra  roncordcnt,  elc. 
Piura  vide  episi,  "ii  et  75,  inilio,  Tuiiiu$  :  Caput  ar- 
tis  est  docerc  (|Uod  r.i(:is. 

Pluleuni  caiiiii.]  Ilic  rurioso  (Mitius  assiniilatur 
qiuiui  viro  boiio.  lla  M,  in  murgiHe. 


sst 


VERBUII  ABBREVIATUM.  —  NOTi£. 


m 


flfsl  aut  dicere.]  AcL  x? ii.  Ergo  maU  C.  Niti 
ail*riscere  el  siii<lire. 

Non  ul  crederenl.]  Gloua  mterlinealU  in  hunt 
loenm. 

Fiat  fttles.l  Htcc  leciio  mihi  vi$a  e$t  $incera^  ifl  ex 
Ch$$a  didiei^  elianni  C.  Finnl  ftdeleSi  dixerit, 

Yeriias  autem  angnlos.]  Verba  B,  Hieron.  epi$t, 
ad  Hn$ticum  monachumf  qua  vicipit :  Niliil  Cbri- 
stiano;  $ub  finem. 

353  Etsiiliio  Jozabel.]  Vi$u$e$t  amannen$i$  igno» 
r*i$se  hunc  locnm  Scripiura^,  Nam  C.  siudio  Jeznhel. 
M.  cvm  V.  propinquiut  collimavil :  Tibio  Jezaliel. 

Iiiesrare.]  Sic  Terentiu$  Adelph.  actu  ii,  $cena  ii  : 
Abi,  inquit^  nescis  inescare  bomines,  hoc  e$t,  alli" 
cere.  Ergo  non  audienda  duo  $cilicei  M*  et  C.  luvi- 
•eare. 

Pusillis  deilitus.]  Non  pusillus,  ut  C.  Seneca  ea^ 
dem  epi$t.  Non  est  oniamentum  virile,  concin* 
ailas. 

Capiie  roniplulo!!.]  Tria  $fc^  pro,  onu$to$  promi$$tt 
nttarie.    Inierea  Seneca  aliier  :  Nosti    coniplures 
jnvenes  barba  ei   conia   niiidos,  etc.  Ad  $en$um 
Ux:n$  no$tri  cecinil  Tibullu$,  /.  iii.  eUgia  iv. 
Iiiionsi  crines  lonjra  cerviccfluebant. 

Cnpsnla  loios.]  Id  eit,  ornalo$  te$libu$  recenter 
tducti$  ex  arcula  $nave  olenii, 

k  lola  orniionc.]  C.  a  lotn  corlicc. 
Cum  ccrtiicula.J  De  qua  Horaliu$^  l.  i,  ep.  5. 

Moveat  corniciila  risuin. 

Furlivls  nud:ita  roloribus. 

Filiaruni  ejus.]  Tria  ftliorum,  $ed  ^vitio$e^  ut  ex 
epitlnla  H.  Hieronymi  innotencit. 

Oflicii  voluulatcin.]  V.  Officii  voceiiu 

Etteinporalis  est  episl.]  Uic  non  decHnavi  a  lexlu 
B.  Hieronymi,  auaiiquam  tria  velint  temporalis,  qua 
Hnier  $e  toto  coeio  difftrunt. 

De  oratore.]  Non  deoralione,  nt  V. 

EC  abire  cupienti  ]  herum  defleclunt  tria  a  $anb 
textn  H.  Hieronymi.  C.  H:ibere  cupienti.  M.  Ilabere 
eiincipieiiii.  V.  Ilabere  cupienli,  quod  ego  ingero 
iiigressum,  pro  iugeshiin,  etc. 

Tngestum  vialicum.]  Quasi,  ainnt  marqine$,  ego 
ingero  viunli  viuticuni,  nou  prurienti  obiectauien- 
lcni. 

Vlva  vocc.]  C.  adimit  vlva. 

M.  Talis  ergo.]  Per  M.  mii(;iilrtim  intellige,  ut  $upra 
dixi. 

Adventantibus.]  C.  legerat  audicntibus,  $ed  $e$e  in 
liiarg.  correxit. 

Quibiis  non  nutrilur.]  C.  Qiiibus  non  uluntur. 

Ilieron^nus  iti  supradictn.]  Non  legiin  $u\)radicia^ 
qnte  con$olaloria  e$t  ad  Julianum  $nper  fiUarum 
morie  :  Neqne  ea  qnce  adduninr  iili  epi$tolag  in  edi" 
thneanni  1508.  Videantur  $cholia  Era$mi. 

Keslit.  tibi  ftliiis  ]  Si  ex  pra*futa  epi$t.  hac  dC" 
sumpta  $unif  profeclo  non  ftlius,  $ed  lilia  legendam 
e$t. 

Ex)M>|lam  nunc.]  V.  A  corde  liio  repellns,  ui  re- 
▼ivisras  ct  coiisolatioiieni  recipias.  M.  in  ora  infe- 
riori  huju$  pagimc  ea  habel^  qucv  alio  referenda^  ut 
paiebit.  Hae  $nnl  autem  :  Aicxaniier  papa,  cuui 
a  qiiodnin  coiniiieinlarelur,  nit :  Bonus  esseni  papa 
si  scircni  puenilenliam  354  ^^*^*  judicnre,  pre- 
dicMre;  et  si  prius  fonleiiiy  sciiicel  cbaritntein, 
liaberem,ex  quibus  (forie^  ex  quo)  isia  procc- 
dunt. 

CAPUT  IX. 

iV«  quidem  h:e  caput  dividit  C. 

Talis  d^^bet  esse  or<4lio.|  Seneca^  epist,  lli,  ini- 
ifo^  po$t  Solonem  et  Platonem,  Lip$iu$  hoc  loco  in 
H0li$  videniur. 

Non  polita.]  C.  non  polluln. 

Scd  tantuui  seiisus.]  M.  tantos  sensus.  C.  totos 
sciisus. 

Siinplici  sermone.]  Consnle  ei)i$t.  -40  Senec(r. 

Iieui  :  Cur  cor.l  Iiax    quoque   Scnecam  redolent 


epthi.  to. 


A     Ne  talia  volutet.]  V.  na  lalla  oe  folaiet,  vel  aurla 
auscuttel. 

Cor  luuin.]  Huju$  non  meminit  M, 

Periculosa  rniin.]  Quidni^cum  V.  et  M.  Pemi* 
ciosa  cnim,  eic.  ? 

Iieui  ideni.]  Seneca:  episi.  75. 

Et  formosum.]  Deeit  in  V. 

Coiiipositiiui.]  Cfir  incoinposiium  V.  et  M.f 

Et  couiposilitm  iii  scrmoiie.]  Attende  varieialem. 
V.  primo  $ic  :  Ei  coiiiposiluin  iii  serniono,  biitnU 
lein  liabilii ,  niediocreiii  in  sinturn  brevi,  ne,  ctc. 
C.  Et  coinposiiuiii  in  sernione  et  bnbiiu  bitinili,  sl:i- 
tiirn,  iHcdiocri,  ne,  clc.  M.  in  margine  hac  legit: 
Sicut  nec  iiavis  rorinosum  guberHalorem ,  si  d  re* 
gere  scienlcm. 

Sunigar  sexcenl(»s.]  He$iiiui  ex  Judic.  iii.  Tria  : 
Qiiiiigeiitos  Pbilisibaeos  eadem^  cum  olim  impre$$i$f 
non  Sauigar  $ed  Saiigar  habent. 

Occides.!  ex  V.  $olo  adieci. 
Q      Quatii  gladio  Ciceronis.j  Hoc  e$t :  Ciliu$  $ermone 
$iniplici  vilta   de$true$^  virlule$que  vlantahi$^  qnam 
Ciceronin  eloqueniia. 

Vcl  teslis.]  Id  non  vidi  in  V. 

Iluniilia  sectcmur.]  Seu  lliiniiles.  ut  V, 

Scsquipednlin.  ]  Ex  lloratio  de  Arie  poel.  Hoe 
e$'^  verba  affectata  ei  lonqimcule  proiracta. 

Dcrendil  biatu.]  etiam  ha'e  Horatium  redoUnt 
de  Arie  poeiica. 

Pliilosopbus  ainico.j  Ver$u$  $unt  Horalii^  l.  i» 
ep,  1  ;^$ed  nonnihil  immutali.  Sic  enim  ille  pr9 
terhu  i. 

el  ningnnm  morbi  deponere  pnrlein. 

Per  bnrlinm  Dnviil.]-  Glo$$a  hoc  loco  addit :  Qiio- 
niodo  ciiiin  iti  salivis  itiftrmiins,  sic  virlus  osicndi- 
tui'iu  bnrbn.  In  l  lieg.  xxi,  13. 

Iltni  Grcgoriiis.]  M.  $enientiam  hane  omi$it,  no" 
mine  quoqne  $uppres$o  Gn^gorii. 

Et  (|itod  pniei.1  M,  Etquod  patei  in  eloquio  di* 
p  viiii  seriiioiiis,  reliqua  ab$unl, 

355  Pradiiaiioiiis.]  Male  deerat  in  C. 

Nuu  sulliciunt.]  V.  «upp^/uii^, 

CAPlJT  X. 

Et  quia  non  potest.]  C.  Sed  quod  non. 

Nisi  cogniiuiii  prius.]  <So/icm  C.  omiiiit  nisi,  et 
iolumrecipit  priiis. 

AstiKillniione.]  Tria  a  jugulatione  superbix,  «1 
Nittr^o  C  corrigit,  siigillnlione. 

Uiiiniuni  inaloruiii.]  V.  ei  M,  omnis  mali  et  pec- 
cnli.  Scio  id  liaberi  Eccli.  x,  $ed  cum  aucior  uiatur 
hie  S.  Augit$iinOt  ejui  quuque  $ervuvi  in  verba  p$al* 
XVIII,  10.  Vlll. 

Receileniibus  priinuiii.]  Ita  B.  Augu$t.  in  p$al. 
xviii,  ii. 

Ul  qiios  iuvcnil.]  V.  et  M.  Et  quos  invcnit. 

Justi  el  rite.]  M.  el  C.  Jusle  et  rile. 

Non  fccit  tnliter.l  Haic  omiliit  V. 
D      Pritis  iion  repulaluiii.]  Iterumque  omi$it  prius. 

Coilijncolae.]  Ex  Gto$$a  B.  Amb.  $icut  ex  M.  et  F. 
colligo:  C(Bli  incola  relinqiiit. 

Ul  libido  Gnslrim.]  IIucu$queGlo$$a  B.  Amb.  im 
psal.  cxviii  ;  Tria  cum  omnibu$t  m$$.  legnnt  caslri 
ninrgia. 

Id   esl   cervicosos.]  Glo$$a  ordin,  qucset  B.  Aug, 

Cervix  erectn.]  Sicut  in  inalis  cervix  sniierbiuniy 
ita  in  bouis  libcrtaiis  erectionem  sigiiat,  B.  Greg.^ 
Morat.  xiii,  cnp.  G. 

Id  esl  siiperiiia.]  B.  Aug.  in  p$al  xvin. 

Superba  afleciio.l  Idem  inp$aU  xxxv.  Ergo  non 
bene  V.  Superbiae  aiTeclio. 

liVDiuguiit  se  in.]  M.  omittit  se.  Similiter  C.  $ed 
pro  impingunt  habet  compiiigunl. 

Fornicantur  abs  te.]  Id  esi,  qui  rornicadtur  rece- 
dniit  abs  te.  lia  C.  in  margine. 

Iiigrassanlur.]  C.  cursauiur. 

Pia'igii    Dciis   oiiine   supepbum.  \  Hemi$ti£hiaK% 


S83 


PETRI  CANTORIS 


m 


Prudenlii  Psychomachia  iv,  quum  juvabil  legisse, 
Saepe  cniiH  poniious,  ail  idem  margo,  riilininal  su- 
nerbos,  qiiasi  per  se  puniens  sinc  miiiistcrio  angc- 
loruin  vel  liomiiium. 

Viiia  al)Oininatur.]  Supple  Deu$,  C«  Yiiia  abomi- 
naiitnr  a  Deo. 

Ileni  iilein  :  Snperbia.|  F.  B.  Oieronymus,  ui  in- 
fra  ex  uolis  coUigo. 

Ileni  Hieroiiyiniis  .]  Epist,  ad  Abigaum  to.  l.  3/. 
Ileni  idcni  :  Ergo  immediate  supra  eliam  B,  Hiero- 
nijmusm 

Contuniel.  buuiilitntem.]  3/.  et  C.  bnm:initalcin, 
vi.iose. 

Advcrsetur.]  Subnotnnt  duo  margines  :  Supcrbiis 
Dcuin  et  proiiinuin  oilil. 

Eccli.,  cap.  X.]  C.  et  M.  kxxiii. 

El  exs(*crabilis.]  lA/.  mafe  audit  :  Incxsccra- 
blis, 

Urule  non  rcstit.]  Est  superbia,  inquiunt  V.  et  M, 
iit  non  reslet  gravliis  et  ulierius  peccarc,  scilicet 
qunm  per  siipcrbiain. 

35G  £*i^o  ncc  ad  Dcum.]  V,  Ufcque  a<l  proxi- 
inuih  ct  iiilniicuiu,  ergo  nec  uil  Deuni,  aU  fjuem 
deberet  extendi. 

Item  Grcg.l  MoraL  viii,  c.  30.  Dislinetius  lamen, 
/•  XX XIV,  c.  4S.  Ibi  enim  :  Ira  palienliam,  gastri- 
inargiaabstinentiam,  libido  continentiam  expngnat ; 
al  superbia,  quain  radicem  viliorum  dixinius»  iie- 
quaquam  unius  virtulis  exsilnclione  coulenla,  con- 
tra  cuncta  animae  uienibra  se  erigit,elc. 

In  porla  rcligionis.1  In  baptihmo. 

Uonnntial  diabolo.j  M,  abrcinintiabit.  Ila*e  vi" 
dentur  desumpta  ex  epist.  B,  Uier,  ad  Demetria- 
dem,  qum  ineipil  :  Inlcr  omnes  niaterias.  Ad  lilud 
diabolo,  ail  M,  in  marg,  Ut  principio  el  auctori 
uialoruin. 

Poinpi])  ejus.]  Pomp»  diaboli  mendacia  suiit,  et 
temporaiia  quibus  utiniur,  Margines  duo. 

Maiiifedtius  paieiit;]  Sieputo  Ugeudum,  Alias  ma- 
nifestis. 

^  £t  apparatu  vi'slium.|  V.  et  y^appeiiiu  vestium. 
Sed  audiamus  hic  Senccam  De  tranq.^  cap.  9.  As- 
suescamus  a  iiobis  removere  pompani,  et  usii  rcruiu 
ornamentaniciiri,  ctc. 

El  liinitcs  qnos.]  Horatium  redolent : 

Est  iiiodus  iii  reUns,  suiit  certi  denique  fines, 
Quos  ultra  oitraqtie  ncquit  consistcre  rcciuui. 
Variant  exempluria,  C,  cerliisquc  iiiodus,  qu(ts  et 
limites  non  licct  excedere.  H.    certusque  iiiodus, 
quos  et  liiuites,  eic. 

Ut  Apostolus.]  C.  Ut  apostoH. 

Sicut  bodie  fil.]  Unicum  C.  id  legii,  Si  lua  cetate^ 
eliam  hac  nostra^  Petre  Cantor^  tuxus  vestium  ma- 
xime  reprehensibilis  esl,  Tanlu  enim  in  eorum  pretio' 
sitate  et  varietale  curiositas  est^  ut  non  modo  igno- 
bilem  a  nobiiif  sed  neque  aui  vix  sailem  ab  adoiescen» 
lula  adoiesceniem  distiuguere  valeamus,  Ordo  perver- 
$us  est, 

ignobiies  el  p'ebeii  ornatu  corporis  exquisito^  nobi- 
iilatem  generis  induitse  videntur^  econtra  nobiies  sim- 
piici  indumento.  tioneslo  lamen ,  contenli  sunt,  Cur 
tla  ?  dicam,  Kis  virius  et  morum  proOitas  inest,  iVam, 
ul  Juvenaiis.  sat,  8  : 

Nobililas  aiiiiiii  sola  est  atque  unica  virtus. 
Yei :  Suniin;i  apud  Dl^uui  est  nobilitas,  clarum  esse 
viriuiibus.  Sic  B,  Uieron.  ad  Ceiantiam  malronam, 
Boetium  quoque  videio  De  consqi,  phiios.^  iib.  ui» 
prosa  el  metro  6. 

Dt>siitesse  peccaluin?]  Non  tamen  mortale^  nisi 
in  quibusdam  cusibus,  videiicet  ad  concitandam  /tdi- 
dittosam  concnpiscentiam ,  vei  aiium  finem  mortaiem; 
sic  docet  S,  Tiwinas  2-3,  q,  iG9,  ari.  %,adtei^; 
Cajetanus  in  summniia  verbo  omatus  et  in  sftnciuni 
Tliomam  ioco  cil.;  OraHiis,  p,  1,  /.  ii,  c,  77  ;  Lessius. 
/.  IV,  Dejustiiia.  c,  4,  dub,  14,  et  sexcenti  simiies, 

Ita  ul  bia.]  Nempe^  coneuetudinibus  ei  modis  vi- 
vendi^  vettiendive.  C,  nec  maie :  lu  357  ut  bi. 


A  ut  sciiicel^  non  stinleaiit  occasioiie,  etc. 

De  qua  diciiur.  V.  Da  qua  intelligciida  est  ancio- 
ritas.  M,  de  qua  cl  cujusniodi  inielligenda  est  au- 
ctoriias.  Sumilur  auctorilas  ex  iUo  ioco  Apott, 
1  Tim.  II,  vers,  9.  Siinililcr  et  n:ulicrcs  in  babitu 
ornnto.  Jiem  ibidem  ;Ornanlcs  se.  Sed  qui  laie  prtt- 
diicunl  argumenttm,  qnassOt  attendani  solutitmem 
B.  Aug,  forn.,  X.  De  verbis  aposl,  serm.  18«  in  jkne, 
El  iib.  iij.  De  dvcl,  Cltrisl.,  cap.  iO.  Jtem^  diUiHct. 
41  :  Quisquis. 

Consuiaudini  vcsiicndi  se.]  V.  pol$$t  l^ltrari  : 
Tiiin  scilioet  coiisueiudine  sc  vestiendi,  liac  aui  i7(« 
innovata  el  inlroducln. 

Ortusejns.]  Seu  oiigo,  ut  V.  Orlus  superbiae  mut' 
tipiex  esl,  Quandoque  enim  oritur  a  dono  fortuuar^ 
ab  liabitu  inleriori,  el  divitiis  exieriori;  a  dono  UU' 
lur<B;  a  generis  nobiiitale;  a  puichritudine; a  dauogra» 
Ha:;  a  potestalibus  cupitis;  a  dignilatibus  habilis.  Jia 
margines, 
3  Abuiidantia  panis.]  Vei  juxla  LXX  Jnterp,  deli- 
ciariini  luxuriaique  opiilcnlia.  Erech,  xvu 

liiiquilas  eoriiin.]  Variant  hic  exempiaria.  C.  liii- 
quilas  eoruin,  el  cum  habitu  eliaui  exteriori,  etc. 
([orie  iegendum  inleriori).  Ab  habitu  etiam  exteriori 
proccdit  tiuandoque  supcrbia,  ui  est  vostitus,  etc 
M.  Ab  habitn  exteriori  ct  exlerioruiu;  non  improbo 
hoc  sensu,  Ab  liabitii  extcriori,  iu  se  nempe^  ut  in 
vestitu  corporis.  Et  cxlerioruin,  ad  se  pertiueniium^ 
V,  g.  in  equis,  muHs  el  reiiqua  supeiiecliii.    ' 

Ita  ct  pliilosoplius.]  Seneca,  ep.  87. 

Solo  iiiotii.J  V.  Soio  inotiii.  Non  sapit. 

Ail  buiiiiliutcui  et  cor.]  C.  ad  cor  suuni,  raUquu 
excludii, 

Modicitatem  mcam.]    V.  omiitit  meam  oegans. 

Excusans.]  Ly  abesi  a  C. 

Sordido  erubescit.]Su6aii(/t  vebiculo.  Vide  Seui- 
cam,  epist.  87. 

Nonnunquaiu.]  V.  nunquam. 

Unde  Denedictus  Rouia:.]  C.  Uude  Beiiedlctuft  ra- 
C  tione.  Nii  audio. 

Tiiiieiis  nioiislrum.]  V.  Vitans  inonstniin. 

A  geiiei  is  oliain  iiobil.]  Contra  B.  Bieron.  Niilli 
te  uiiqiiamdc  geucris  nobilitate  prxpoiias,  epist,  ad 
Ceiuntiain. 

in  publicis  convenlibus  vidi  ego  humiiiores  9eros 
nobiies,  quum  faisos.  JJos  dico  falsos^  qui  ta  -iuter 
uobiies  genere,  voiunt  dici  nobiies,  cum  lameu  «p- 
fieasi  in  slatera  geneaiogiae^  aut  palernee  extrmctiomg^ 
invenianlurminus  habenles,  Diserle  de  ttra  nobiUtaia 
Boeiius  De  consoi.  philosoph  , /t6. ii i, prosa«l  metro 6. 

Tolle  lianiiibalein.]  KxJuvenaiit  sat.  6. 

Incumbere  famx.l  Ex  eadem^  sai,  8. 

Nobilitas  aiiimi.]  Ex  eadem  sat. 

358  Simillimus  lleraiae.]  id  est  Mercurii»  «if  C. 
in  textu,  M.  in  marg. 

Fastus  inest.}  Ovid»  Fast,  i.  ii. 

Sub  cinere  et  cilicio.]  Multo  deformior  est  illa 
superbia»  quae  sub  quibusdam  bumiiitatis  aigiiis 
D  latet;  et  infra  :  Quid  prodest  tenuari  abatiiieHiia 
corpus  ,  si  aniinus  intumescat  superbia?  Jiu  B. 
JJieronymuSf  vei  (ul  quidam  voiunl)  Pauiiuut  ad  Ce- 
ianiiam, 

Subacta  pularis.J  C.  peracta  putaris.  Jn  ora  mar^ 
ginaii  addii  :  Sic  pcccavit  Zozimas.  Ejus  vila  tiabt' 
tur  apud  Sur.,  to,  JJ. 

Qiiae  plus  infestat.  ]  V.  qux  inagis. 

Quibus  iion  profuiu]  V.  In  quibus  non,  etc.  Yido 
expos,  B,  Augusl.  in  psai.  cwiii,  vers.  69. 

Cum  biiBiiliiati  obvient.i  Cuin  humiiilatl»  addit 
M.  inler  iineas  :  Cbris>to  scilicet  in  ea. 

A  potentat.  el  dignit.]  Qua  modo  adveniuni^  moJo 
recedunl.  Ab  his  odiosam  oriri  superbiam  comperms^ 
si  attenle  Boetiam  iegeris  initio  prosm  0,  Ub.  iii.  Jn 
cons.  phiios,  Sed  cum  poientes  quaudoque  -  degradari 
contingal,  ideoque  modico  conientos  esa  magis  de- 
ceatf  iibei  Senecte  versus  reciiare  : 

Fciix  aiius  magnusque  volet, 


ZS^i 


YERBUM  ABBREVIATUM.-  NOTiC. 


S86 


Mo  niilla  vAcel  inrlMi  poKtnUm. 
Sirtngnl  tcntiis  lillora  piippis, 
Noc  iiiiigna  nieos  aiira  pliasclos 
Jiil>cal  iiicdinm  scimtere  ponlHin. 

(HlRC.  ^TEU9.) 

Afljiinria  sniii.]  Prater  Vener.  Bedam  lestatHr 
etiam  B.  Bernardns,  serm.  37,  ad  sororem. 

E\  sierciis  snp.j  V.  omiitit  el  slercus. 
>  BiMiin  lapiftantia.]  Hujut  sententia:  non  meminit  C. 

Benl.  c.  VII.]  Tria  %\x\. 

Scpleni  popiiios.1  M  cst  capilnlia  crimiiia  seplf^m. 
Jta  mnrginn  duo.  Si  ptura  eupias  videto  Clossam  de 
Lffra  in  hunc  locum. 

Kinpiaatro  s:rpo  nirin.]  Ut  avariiiam  deprehen*a 
Simonia.  snpfrbiam  libidine  propalata,  AtiquandOp 
Dei  permiasiin  rs.ii  atiquis  in  luxuriam,  ut  fiat  alienHs 
m  superbia.  Id  edocet  B.  Aug.  Ue  civit  1.  xiv,  B.  Tko» 
M/rs  i-S,  f/.  IG2. /i0<ifi3. 

Ihi  ciiral)cris.l  itii.  omitlit   V.  Videntur  h(tc  dicia 


A  (iaslrimargia.l  Tria  cum  omnitfus  fere  manuiert- 
ptis  Hi  dixi  supra  ad  c.  10,  legunt  castrimargla,  sed 
vitiose. 

Qnasi  arcnali.1  rentris  superficie  nnte  contexa, 
retro  concara ;  quibns  quandoque  3G0  ^finm  ncce^ 
riit  incessus  testudineus  cnm  gravitate  corporis  adeo 
affeciata,  ut  si  pnvconem  tuba  sonantem  talibns  prK- 
miseris ,  slatim  compositam  praffecturam  incedere 
putes. ' 

Aflixo  nalo.]  V.  affixo  lalo,  non  snpit.  Describit 
Htc  Prudentius  poeta  Psyckomachia  i. 

Dominum  ei  regitum.]  V.  et  M.  Domicilinm  cl  rc- 
gnum. 

Atierius  vitii.]  Nempe  Gaslrimargix,  ut  subnotnnt 
C  et  M. 

Nnm  proplcr.]  CurtrinnotilVideatur  Seneca  l.  e, 

Qua  cxlera  anitnaiia.]  V.  Qti;e  caeiera,  elc.  Rort 
placel. 

Ligliivicm  exsaiiirandam?]  V.  ingl.  cxsliogiien- 


fnr  aniiphrasim  ex  illo  Jere.  51.  Curavimiit  Baby-  q  dam?  Iloc  est^comptendam? 


loiicin,  ei  non  esl  sniiala.  ters.  9. 

Unfte  (ircgorius;]  V.  Undelegiiur  in  Vitas  Palruia 
de  quoilnin  : 

Viileiis  civcs.]  C.  vlflit  cives. 

Ilfirripilioties.]  Uorripilo,  qvnsi  horridiore  pilo 
fruiico.  Illi  sunt  horripiliones^  qui  eo  magis  intnme' 
'scHUt^qno  plus  honorahtnr.  Nomen  liorripllaiionis 
legiiur  in  Eeclesiastici  xxvi:.  rers.  15. 

359  Snperliin  orirelur.]  C.  orcrclur,  Male,  nisi 
[orie  urcrclur,7tfta  post,re[rigerii  caHsa,in  fiumeu 
ruit. 

Qiinsi  ruriosam.]  V.  et  M.  qnasi  rntuiim.  De  hoe 
eremita  legunlur  h*ee  in  marg.  C.  E;^  snm  Dais,  #•  t 
iion  iinmuior,  civilatem  non  ingredior,  ita  nec  ure- 
nlla  Toluit. 

Semiciiictiis.  Qna^  medium  hominem  cingunt. 

Lanirraiicus.]  Ilic  fuil  nrchiepiscopus  Cantnarien- 
#11,  rtr  sanclus  et  doclui.  Jn  concilio  Homano  sub 


Frangil  Deiis  onine  ]  Hemistichium  Prudeniii 
Psgchom.  4. 

Necin  inrcssii.]  Cloisa  inierlineaUs  est. 

InconpOsiiio  corporis.]  Recte.  Male  ergo  M. 
et  V.  inconiposilio  meniis. 

J«)».  xvm.]  Tifff,  Jf»b.  XIV.  Olim  minor  capitnm 
numerus  eral  quam  hodie^  iif  supra  notavi. 

Priiiiogenita  inors.]  V.  priinocreata  inors.  Por^il 
tolerari. 

Qii»  inler  viiia  prius.]  V.  qnaj  inter  vilia  prima 
(hic  deficii)  primam  cfeaiuram. 

Ilcni  Cassiodorus.]  Uic  lacuna  est  in  M.  usque  ad 
finem  capitis. 

Medilniio  cordis.]  C.  cogitatio. 

Qni  inliisj.  C.  qui  juslns  vifles. 

CAPUT  XI. 


Sutforala  mnlre.]  Ex  B.  Aug.  De  Verbis  Domim 
Sicolao  II  ponlifice^  anno  i(W>9,  disputavit  cum  Be-  ^  snper  Htttthwum. 

rengarto  hffresiarcha.eumque  ita  conricit,  ut  Bereii'^      Qnam    rciinnil.]    Uac^    utque  :  ITiijin   inviili.i, 
— -..-_  ..i. i/..i .j.j.--.  -I j —  t'        omitiit  V. 

\n  elTocltini  ci  foric.J  C.  in  nrreniim  ei  In  eflrcciuin 
invidiam  s»ciiicel.  Ilic  suOrioiabo  ea,  qute  ex  quodam 
codice  ms,  monusterii  Camberonensts  collegi,  in  quo^ 
inter  opera  Slephani  Canluariensii^  habeniur  aliquot 
ca;  itula  de  Verbo  abbreviaio  Pelri  Cantoris.  Iiivifiia 
priiuuin  peccatum  ruit  posl  snperltinm,  el  per  enm 
de  nngelo  rniltis  cslSninn;  cain  anlem  amisit  ii] 
ciTcciu,  ncscio  utrum  in  aflectu ;  invidiam  auteni 
reiinei  in  effectn  ei  aOecXu.  Invidet  eiiim  nohls  quofl 
ainiail  :  unde  priiuos  parenlcs  nosiros,  eis  invi- 
dendo,  deccpit;  et  nescio,  ulrum  damnnii  cl  reprobi 
purincenlur  dxmonibus  in  invidia,  ut  posl  iiiortem 
iuvidcant  bonis,  ei  itaSit  falsum  qiiod  iliciiur  . 
Pa&cilur  iu  vivis  livor,  post  fnla  qnicscit. 

(OviD.  tili.  I,  Eleg.  ili.} 

Nisus  esl  ul.]  Consute  B.  Aug.  to.  VIII,  in  psal, 
LViii,  Cotic.  II,  in  medio.  Item  in  psat,  cxxxix,  initio. 

Fralcrnum  odium.J  C.  parit  enini  somperodium. 
De  his  S.  Tho.  2-i,  q.  34,  a  6,  in  corp. 

Qiii  dicuiit.]  V.  qnn  dicnnt,  etiam  bene,  facta 
relatione  ad  aiictoritaCes. 

Sunl  reddiu  ciiam.]  Ex  solo  C.  tria  ha»c  verba 
coHegi. 
*  Quod  inaximc.]  V.  it  M.  quod  eliam  tunc. 

361  £i  luoc  hoc  Ttiium.J  M.  tt  circa  boc  vi- 
tiiim ,  licilicul  odium  fraif^ruum. 

CausaiQ  hal)el  imp.]  M.  curam  habet  Impulsi- 
▼am ,  eic. 

Rcgnatnra  sit  posl.]  Quod  non  aliud  peccatum,  ait 
margo  M.  el  C. 

Aliud  perseqnor.]  F.  aliud  persequitar,  sie  quo^ 
qui  in  immediate  sequeniibus. 

Ipsum  dau>rem.]  V.  ipsum  Spiritnm  sanctnm. 

Exstinguere  conor.]  Dicendo  (atittil  marjfijMt  duoi 
propter  bypocrisim  facit ,  et  hujusmodi. 

In  gandio  et  dolore.]  In  gaiiilio ,  otiui  mWa  ucci' 


garitts  librum  suum  Vulcano  dederit  derorandum:  Eo 
iiutem  ad  vomiium  reAeunte,  pra^fatus  Lantfraticus 
aeripsit  de  veriiuie  corporis  el  sanguinis  Domini  in 
Euckarisiia,  to.  III  Cvnc.  p.  3;  Bellnnn.,  De  Scripi, 
Ecci.  ad  annum  supra  notntum  ;  Bnron.,  t.  J/,  anno 
10K8  •  liber  ejusdem  De  sacramehio  atlaris  exsiat 
io.  VI  Biblioiheca'  Putrum,  2  editivnis. 

SiibliKler.]  xVon  snblimilfT,  nt  C.  et  M. 

InTurunensi  conc.]/M#«i4  FiV/ort«  papa  II  per  lega- 
tionem  missam  conlra  Bercngarium  habito.  Illius  %ne- 
tniuli  Lantfrancus  in  libro  suo  conira  eumilem ; 
Baron.^  to.  XI  ad  annum  10,^. 

Mmius  juvai.]  ^on  ininus,  ti(  C.  ^uia  n/iosc,  et 
contra  originalem  textum  Claudiani. 

Opposuisti  iinbein.{  V.  opposita  esl  nubes,  sed 
contra  textum  Scriptura:  sacra*. 

Supcrbia  cordis.].  C.  esl  cnim  snpcrhia  cordis, 
oris,  cordis,  lolins  corporis  et  operi.^.  Ctir  bis  repeiit 
«'ordis  ?  Siiperbias  multiptices  audi :  Superbia  cordis^ 
onj,  i9Cii(ori(m,  frontis,  manuum^  peUum.  Ita  marg. 

Cl  frons  domicilium.]  C.  non  male^explicat  :  et 
siiper  os  domiciliuui  esl  frons  scilicet. 

Sigiiiiui  vcrcciiiidae.]  Hoc  modo  disiingnH  M.  Et 
sigunin  vcrecundiae,  huiniliiaiis,  vcl  iinpudenlis 
elaiionis. 

El  Job  vi  I  Sap.]  C.  simpliciter  :  Et  sapicntia,  per 
quam  accipe  Ecciesiasticum  c.  xxiii ;  Job  fere  eadem 
kabet,  e.  vii  et  xxxi. 

Eiioileiiliam.]  Excellentiam  M.  et  C.  vitiose. 

Narei  miuaces.J  K.  et  M.  Nares  minas  et  injurias 
spirantcs. 

Iluincrijactanles.]  Veljactabiletftti^tclnnl  M.il  V. 

St:heinnta  ridentia.]  V.  pro  expticatione  et  nota 
oddit  :  Verba  formala  ct  gcstus  Itoinines  movtiit.a 
ad  risum  {M.  addit  in  margin.)  sunt  forie. 

Veuibra  loquantur.]  C.  membra  movcnlur. 

Qua  ratione  taceU|  V.  ei  f.  ciim  rationo  lacet. 


587 


rr.TR!  CANT0I\I3 


sss 


dii  \}roximo,  f  n  dolorc  ,  quin  prospere. 

liisiiUare  malis.]  Slatius  poeta  2  Thebaidoi. 

Mucrescil  \C.  ei  M.  Marcescil.  Vide  llorat.  i, 
ep.  2.  In  invidum  hoc  epigramma  jactal  Waudrwui 
uohtra*  ,  in  a'de  S.  Cermani  Monlibus  canonicu$. 

Inviile,  quis  €re<lai?  rebiis  macrescis  opiiuis, 
Alque  SHgifulas  Hi  inaccr  itucr  ovcs. 

Invidia  iauluin  |M)ssis  cuin  vivere,  reslal, 
IIUi  qua  lu  vis  viverc,  parle  inori. 

(Lih.  I ,  epigr  ) 

Seinper  abesl  risus.l  PvHiui  ii  Meiamorp,  »if  : 
Kisus  abest,  nisi  quein  visi  receic  dolorcs. 

0  ilulces  visure.J  Invidus  pro  prosveris  inimici  do^ 
iet.  Sequiiur  :  Inlralure  lencbras,  lanatur  pro  ad- 
versis.  ,        «  . 

liiierQcil  superbia.]  Codex  biblicus  :  liiterncil  ira* 
cundia. 

Mundilia  vcl  vila.]  C.  Vel  vila,  omittit. 

Sanilas  carniuin.]  Garnaliuni  concupiscenliarum, 
aik  nhtrgo  C. 

Pulredo  ossium.]  Haic  explicant  duo  margines  : 
Viriiiiuin  omnium  ,  quas  facil,  puiresccre.  Talisest 
etiam  Glossa  Lirani* 

iguciu  ardoris.]  Invidise,  inquit  Glossa  interli* 
nealis. 

Parielis  stipulam.]  Vanitatem^  seu  operainania, 
Glossa  eadem. 

Jiislius  invidia.]  Sic  B,  Hier.  in  c.  v  ad  Galatas  : 
Pulclirc,  of(,  quiiiam  dc  Neotcricis  Graecum  versuin 
traiisferens  clegiaco  iiictro  de  invidia  lusit,  diccns  : 

Jusiius  invidiu  iiihil  csl,  qiix  proiinus  ipsum 
Auciorem  rodit,  excruciatqtie  animuni  : 
Sed  subdamus  qu<e  in  margine  M.  vidimus  :  Quasi 
per  illuiu.  Undc  : 

Inlelix  priuius  imLull  aiiclor  opus. 

Perpelua  anxieias.]  Hic  vcrsus  ei  sequenles  sunt 
Juvenalis  sat.  M  ei  15. 

SuinU  uirumque.]  Idem  sat.  9. 

Ki  ireinorciii  capiiis.]  K.  £(  iremorcm  corporis. 
Dicunt  quidam  Deum  taie  dedisse  cornu  in  nare 
Cdtit,  et  oculos  iia  scinliUantes,  ul  vtiu ,  itrribilior 
nppareret  quam  unicornis.  Lib.  iii ,  hom,  6,  c.  !2. 
Yidum  Sareptance  ,  ^iiaiti  superhiibus  annis  in  lu» 
cem  emisimus* 

11  ic  esi  spiritus.]  Etiam  tolero  V,  Hxc  est  {seili- 
cet  invidiu)  spi.,  eic.         '     ' 

362  ^  4**0^  eiiam  aiidisset*]  Y,  vidissct. 

t.uraui  propsallente.]  V.  et  M.  corain  quo  (scilicet 
Saule)  psalleiite.  Sapii  uiique^ 

Ad  lyram.]  Ciir  V.  et  M.  ad  lillcram? 

liiVKiia  lilia.]  C.  Invldia  lllius. 

A  buuis  prosperis.]  C.  a  bonis  propriis  liominis 
Oriiur,  ita  bxc  a  boiiis  proximi  ci  al.erius  et  me- 
linhbus. 

8i  ex  (oto.]  C.  Sed  ex  toto  dolcrc  non  potcst. 

Si  iion  alicui.]  V.  et  M.  Si  iion  aliqiia  iioruissct. 

Meconiedas]  Cibos  spirituales  vel  materiales , 
ait  friigmentum  Camberonense  ^  de  quo  dixi  supm  in 
tioiis  ad  hoc  caput. 

E(  psrdcs  pulcliros.]  Item  idem.  Quasi  diceret  : 
Niillo  modo  luvidiiin  placarc  poteris. 

Qiiod  oritur  a  boiiis.j  3/.  qux  ori(ur,  vitiose. 

Iii  Prologo  Isaix.]  Ego  mayi»  specificabo  tocum. 
Jn  prologo  B.  Hieronijmi  in  Itbrum  xi  Commenturio' 
tttin  in  Isaiam  ad  Lustochium. 

Despiciunt  iiU]Quibus  quadrat  hic  versui  ex  marg. 
€.  ei  M.  coUecius  : 

Caimiiia  qiia:  iiescit,  dicit  spernenda  caletes. 
M.   vro  carmina /€911  om iiia.  C.  f;ro  caletes, /jtf6ef 
xeloies. 

heui ,  si  oritur.]  Bl.  Sortitur  invidia.  Abusus  est. 

baiicia  imitadO.  I  C.  Sajicta  iuviiatio.  V.  Saucia 
supcrbia.  QMi<i>ii  s.iiic.a  leiKulatio?  ilLinulor  eniiu 
vos  Dei  aMiiulutiotie ,  inquit  Apost.  II  Cor,  xi.  Uixi 
saiKta,  alioquin  perversain  adterto  wmulntionem 
Prov.   XXIV  :   Ne  tt-iuulcris  viros  iiialos.   Ui;arium 


A  accipi  amnlationm ,  pro  laude  el  vUio  docet  Ckm 
in  Rhetor. 

Proplirtant  hic.]  llli  erant  Medad  et  Eldacl.  /Viih. 
XI ,  26  et  i7. 
Quae  intcrprctationi.]  C.  qui  interpretationi* 

CAPUT  XII. 

/n  titnto  fallitur,  C.  conlra  traditioiiem «  prg  de- 
tr.ictiMiiem. 

Dcns  pessimus.]  Aliter  M.  Et  Deo  pessima  esl  de- 
tractio,  lloc  est  Deoodibilis  est  ipsa  detractio.  Cas- 
siodorus  in  ps.  111  sic  ait  :  Dcntes  dicti  sutit  a  •  de- 
ineiulo.  Et  ideo  pulclire  nimis  lingiiae  detraheutium 
deiitcs  vocaiitur;  qiiia  sicut  illi  ciboruin  partetf  ilc- 
miiiit ,  i(a  e(  isti  opiiiiones  hominum  aduibita  de« 
traclione  corrodun(. 

Romaiios  cap.  1.]  Tria  v. 

Contcntioiie.]  De  hac  abunde  dictum  eif  $upra 
eap,  v. 
D     Qii:isi  in  hoc  eis  ]  Deficit  V.  usque^  iteoi  epislola, 

Ad  Galaias  v.]  Tria  11. 

Iiivicem  mordctis.]  Derogando  in  parte,  infiuiunt 
mnrqines  duo. 

363  Consumamini.]  Abrogando  in  loto.  Jidem 
marg.  C.  et  M. 

Scissa  scilice(.|  M.  consumamini  scilicel  nnilate 
fldei.  C.  cousiimamiui  schisma  scillcet  unitate  Adei. 
Hoc  jorte  volunt  quod  hahet  Glossa.  ord.  in  hunc 
locum.  Nempe  :  Coiisumamini :  Per  schisma  Ckri- 
sdaiiac  religionis. 

In  ps.  €.]  V  et  M.  in  ps.  xcix.  Male. 

Id  est  de(rahens.]  K.  et  M»  sic  habent :  Non.ad- 
hxsit  milii  cor  pntvutn ,  ctc.  Detraheiitem  proxlnio 
fiuo,  ctc.  Superbo  oculo,  e(c.  Omnia  ex  eod,  ps. 

Siiperl)0  oculo.]  Pro  invidia ,  aittiil  tnaratites  0. 
et  Bh  Sed  clarius  Fragmentum  Camberon.  Superlio 
oculo,  superbia.  InsKiabili  corde,  inviJia.  Deira- 
lietitem ,  eic.  detractio. 

Parab.  c.  iv.l  Tria  xiv  Bibiia  nostra  oiim  c.  Sli. 
^      hein  c.  XXIV.]  TnVi  \ly,  Prvfata  Biblia  iliv. 

Cogiutio  stuUi.]  M.  cogitaiio  stulta.  Super  bcpe 
inter  lineas ,  iH  legi :  et  (ota  viia  ejus. 

Id  esi,  absenli  non.]  Hoc  Jjcvit.  xix.Non  male- 
diccs  siirdo ,  Exponit  eodem  modo  et  sensu  B.  Cre* 
gorius  Pasioral.  p.  3.  Admonit.  7>6. 

Qui  detrahit  provimo.]  Addit.  CVeq  el  proxinio 
et  hoiiiiiii. 

V.  et  M.  non  re-etunt  :  Et  proximo,  ^Kta  satie 
patet ,  eo  se  illi  obstnngi  quo  detrahit. 

Sed  et  lioiiiini.]  Ly  sed  solum  C.  habeL  Jnterim 
poxsel  abesse ,  etium  non  muiato  sensu. 

Diccndo  humiliter.]   M,  dicendo  humiliatus.  V.' 
llumiliaiusdiceiis. 

Venieiis,  noii  tanluin.]  Vtinam  pro  Tenicns  iege-' 
retur,  Yade  prius,  eic.  Abunde  enim^  tum  ex  Ghssa 
ordinariat  cum  ex  illa  Lirant  ^  eolUgiiur  sie  legi 
oportere.  Ibi  bifariam  exponitnr  Yade.  J^r.mo  ped.'^ 
bus  corporis ;  t  mentis.  Meniis  dico^  ubi  habet  pio- 
D  posiium  satisfaciendi  loco  el  lemiore  compelenti. 
Prius  enim  tnjurics  saiisfuciendum  ^  subinde  Deo 
immortali  sacrhficandum,  ipsumque  <ic,  placato  amea 
Iratre ,  placandum  scias. 

Detraliere  eiiiin  e&t.]  Audi  vurietatem.  C.  detra- 
hrre  eiiim  ,  est  de  aliqiio  ,  et  de  ploniiudiiie  alicii- 
jus  a!iqiiid  (ollere.  M.  de(raliere  euiui,  est  de  aii- 
qiio  pienitudinem  aliciijus  aliquid  lollere.  Sed  M. 
sic  tton  sapit.  Eragm.  Camberon.  ita  definit  :  De* 
tractio,  est  dc  alinuo  traclio. 

Qiiaestio  cst.J  lla'c  verba  potertint  subandiri  es 
interroga,ione  facta ,  at  cum  V.  haberet  in  lexiu  ^ 
nequaqunm  a  textu  excludere  potuimus^  Jnterea^ 
muUorum  doctriaa  monitus,  dicerem  e§o  talem  de 
iraciorem  debere^  et  prabendam  restitneret  et  famam 
upmt  prceiutum  lacerutam  resurcire.  Ipsi  autem  pras" 
iati  favenles  delatoribus ,  facile  credentee  acet»H^ari^ 
bus  ,  ac  deiracloribus  arrectam  aurem  comitiodaHies^ 
a  peccato  tninime  exvusuntnr.    Sum   JS.   Auyuhtin. 


589 


YERBUM  ABBREVIATUM.  —  NOTiE, 


fom.  Vni  in  psaim,  cviii,  vert,  4,  intjuit  :  Si  liilari 
Yullii  delrnctorcni  aiidieris,  clns  illi  roiniiem  delra- 
lieiidi ,  364  ^^<^*  ^iv^o  vide^a  q.  i.  Ex  iiierilu  ei 
14  q,  3.  ^ioii  soliim. 

Sumenda  sunl  alimcnta.]  Hac  legi  aliquando  ^pud 
eumdem  B,  Aug.  /.  iO  Confe$$,  c.  51. 

indignnin  noverif.]  M.  Ind^namiifdiceC  esse  sibi. 
ttatetur  hoc  epigramma  lo.  a,  Sifm,  26  ad  Fratres 
in  eremo, 

Eplsl.  canoniea  e.  4.]  Tria  c.  9.  Apud  antiqnoi 
auciores^  non  canonicn,  ted  Catlioiica  vocatur.  Ori- 
genes  apud  Eusebium  EccleM.  tiist,  I,  vi,  c.  i9.  Dlo- 
npsius  Alex.  ibid,  /.  vii ,  c.  \0.  B.  Uier,  de  Script, 
tecles.  in  Jacobo.  Ideo  autem  Culbolica  dicta  est , 
cum  epistolit  B,  Petri  et  aliorum ,  quia  non  ad  unam 
aiiquam  civiiaiem,  ut  E)nsiola  ad  nomanos^  non  ad 
unam  pricalam  personam,  ut  ejusdem  ad  Timothetim; 
$ed  generalim  ad  fideles  dispertot  mista  sit ,  ut  ex 
eap.  I,  pnlet.  Dicitur  quoqne  canonica   eo  quod  ca- 


Hones  et  pra*cepta  instituendK  vitoi  Christiana:  conli'  g  cctur  ad  ofTiciiim  sniim 


A  Contemptnm  alia  uucfi.1  rris  kk  wem  tmdiunt. 
Pion  enim  alia  lUicfa,  mf^  Chxsa^  quar  esl  Cassio^ 
dori  in  kunc  ioeum,  Nam  ilie  ibi  deritum  a  roit- 
temptu  dittinguii,  Contcni|ittis,  inquit^  est  abjecla 
viliias. 

Ex5»tinguit  vel  porimil.]  Ly,  Vel  pcrimii,  omiitii 
C.  M,  auiem  :  eisllnguii  vel  pnnit.  ^on  placet,  B, 
Bernardus  eadem  liomilia  :  Necnl  fuiKiiius  ct  ex- 
S.inguil.  Iliam  iegitse  plurimum proderii, 

Duo  autein  suiit  gcticra.]  Fute  edisserit  idem  ibi^ 
dem, 

Diccns  sic  :  Pcr  me.l  Fereeadem  B.  Ilieronymut 
ad  Rutticum  epittoia,  Nihil.Cbhsliatio.  Scd  dicrs, 
rnqnit,  ipse  non  dclralio;  aliis  loqncnlibus,  qiiiil  fa- 
rcre  possiiin?  Ad  excnsandas  cxciisationcs  in  |>c<> 
caiis  ista  prsetcndiinns,  ctc. 

Cnpiiulo  (lericns  ]  Ita  ibi :  CI  ricirsinaicdicns  ad 
posiutandain  veniani  cogaiur,  et  si  nolnrrit  dcpo- 
iiatur,  et  non  nisi  cum  inaxiina  saiibfaciioue  revo* 


tieat,  seu  quta^veque  ut  PauiiuoB^  ad  canonem  /t- 
brorum  periiueal» 

i)n\  peccntiim  occiiUitm.]  M.  nii,  determinat , 
0oque  male  iegit  :  Qui  peccatorem  publice,  etc. 
Pubiice  pcccanies^  publice  pro  exempio  cvrrigendi 
tunt,  Sic.  Veii,  Beda  in  c,  viii  Lucm  :  Publica  iioxa, 
publico  cgct  reiiiedio.  (lollatur.) 

Parab.  xxiv.]  exemp.  xlvi. 

Sod  nunqnid  niiniis.]  C.  ailucinatur :  Sed  nnn- 
qiiid  ralsuin  testimoniiim  minus  detrabit  dicendo 
Teruin  dxmoniuin  de  aliiiuid. 

Vcl  virtufc.]  Solum  C. 

Verba  adulalornm.]  Ncquaquam,  Verba  detracto- 
rtim ,  ut  C,  Patet  enim  ex  Ciossa  interi,  quce  tt  B, 
^u^utt,  ett, 

Cujiisdam  Sapientis.]  Ciotsam  vide, 

Uiii  commenibro  l^eso.]  K.  conipat.  omnia  uno 
mcnibro  Ixso. 

Obscrvaiida.]  C.  conscrvanda.  P 

Ignobiliora  membra.]  Fragm,  Camberon,  Inho-  ^ 
ocsta  nienibra. 

Exemplo  etiam  mntris.j  //ic,  utque^  exemplo 
eliam  Patrisfaniilias ,  etc,  deficit^  V, 

Jniiiorein.]  C.  minoreni.  Saitit  utiqne ,  titvlatis 
ntiiioritatem  iitleHigas ,  noit  molis  taiiium.  Sic  iegit 
Iragnu  Cambcron.  Debihorem  liliuin  ninjori  dili- 
gciiiia  fovet. 

Filium  prodigiiin.]  Post  exemplumx  filii  prodigi , 
recte  subdit  Fragm,  Camberon.  Qiiia ,  qui  bodie  « st 
iiialiis,  cras  bonus  crit :  et  idco  nulli  est  detra- 
lienduin. 

Quidam  enim  invcnit.l  Tria  conveniunt,  at  Fragm, 
Cnmb.  clarius  effert  sic  :  Qnidnni  eiiim  invcnit  dc- 
tractionem  s':nc  aliqna  malcria  vcl  cum  aliqua , 
fpiia  iicino  esl  ciijiis  pes  non  lubricct  aiiqtiaiido , 
de  qiio  potesl  dici  illud  poclicntn  : 

Qiiaelibel  in  qiicmvis  opprobria  lingcre  sxvus. 
Quidani  audit ,  ut  refcrat,  et  de  illo  dici  potest :      j. 

Quaelibot  in  qiienivis  opprobria  diccre  sxvus.        ^ 
Murgiitet  C  et  n.  Uai  us  eiiini  est  ciijuii  pcs  quando* 
«|ne  iioii  labaiur.  (addit)  C.  ul  lubrit  ct. 

365  Fi"oere  saivus.]  Ilorutii  versus  i,  epist.  io, 
C.  dKcre  sxviis.  ^  .     .     .    • 

Dissipnt  pluvins.]  Adulationis  ct  dcjrnciionis,  iti- 
ffntMfil  margines  prwfati,  "  ^ 

Facies  irisiis.J  Scilicet  incropan.s,  ait  M,  tnler 
Huea»,  Vei  indicuns  se  tauquam  fetorem  pulridum 
horrere  detraciionem  idque  naribus  conlractis,  aut 
rugata  fronie,  aut  s-uperctlio  adducto, 

Ad  Nepolianiiin.J  To,  I  De  vita  ciericortim  circa 
linem.  liuipH  episioia  :  Petis  a  nie.  Nec  absimilia 
ieguntw  in  eitist.  ad  Rusticuiu  eodem  tomo^  qufe  in" 
eipit  :  Nibil  Chrisiiano,  post  medium. 

Non  iii  petra.]  ^/fi//€tii  ipse  iii  pclram,  ab  impetu; 
idque  ex  llieronymiano  texiu.  Aii  enim  :  Sagiita  m 
bpidein  nnnquain  ligiiiir.  V.  /iil-  variat*sic  :  Nnlli 
enim  iiivito  loqiiorls,  ut  iu  petra  Ugalur  sagitla,  seU 
milieiif,  ctc> 


Ocitlata  tide.]  Mauilesla  et  aperta.  M,  el  C.  male^ 
occulta  fide. 

Qiiolidic  viifemus.]  Palci,  inquit  Frngm,  Cambe- 
ron,  qiiia  niiilii  dctractores  et  causidici  oflScio  liii- 
gux  piivati  suiit. 

Iti  veiialibus  in  lingua.]  Per  vcnalcs  in  lin$;na 
inteiiige  itios  advocatos^  causidicos^  et  simiies  ejus- 
dem  praxit,  qui  in  du-,  Hcatis  aut  triplicaiis  respon^ 
sionibnSf  lum  in  testes ,  cum  in  adversam  pariem 
eonvitia  jactaitl,  calumnias  uequaquam  ad  proposi" 
tum  facienies,  ex  maligniinie  tt  viudicta  animi  in» 
terserunt,  Proh  pudor!  Consiltnrios  in  talet  detrac 
tores  et  facio,  et  verbo,  et  scripto  notot  et  deprelieit' 
sos,  non  animadverlere,  uon  ria  facii  in  eot  seitteu- 
tiam  \erre ,  aul  umotioite  ab  officio  per  annum ,  aut 
iuliabiiiiaie  conlinita  ad  illud  obeuitdum  ferieudo^ 
damunndo,  V,  et  M.  In  vciialibus  iii  lingiia  ii:agiii- 
loqiia.  C.  in  venalibiis  iii  litigua  ot  vaiiiloqua.  Audi 
hic  Lncanum  i,  x  Phartalici  belii : 

Mulla  lides  pietasque  viris ,  qiii  raslra  sc- 

(qiiuiitiir, 

Vcualesque  manus,  ibi   \nl,  uui\    las,    ubi 
hnaxima  inerc>'S. 

PoBiia  eliam  fuiuri.]  Vtde  ii,q.  i.  Deieriores.  De 
Peeuit  ,  ditt.  i.  ilomicidiuni  vero. 

366  CAPLT  XIII. 

Vitn  priino.]  C.  Vila  posl  inlravit.  lilo  sensu^  de 
quo  liic,  non  potest  toierari. 

Primo  acrediiniis.]  Iterumque  C.  Poitt  arcedlmus. 
Ly  post  per  tnlem  abbreviatioiiem  scribitur,  qita  fere 
inducar  iegere  priiis,  ftV^tte  non  dnmnaiem  lecliohem 
hanc  neve  priorem. 

Adeo  qiiod  de  ea.]  Appnret  nucMreni  hnc  desum- 
psisse  ex  B,  Aug,  t.  JT,  seim,  i,  in  Vigi  in  Pcute- 
cottes,  C.  iliud  adverbium  adeo,  iii  duo  verba  a  Deo 
disiinguit^  sed  mate, 

lliimiliavcril  se.]  Per  nnturam.  Aiunt  margiuet 
C.  et  M, 

Sicut  parviilus  isie.]  Per  graliam.  lidem. 

MiilierculiC  eidcni.]  Priiniun  niulieiTulis  apparuil, 
inquit  B.  Uier,  C,  omisto  niiilierculdf,  solum  iegit 
eidem.  V,  et  M,  ecouira. 

Ex  lextu  iufertur  Marinm  Magdalenam  (cmi,  S«/- 
vaior  returgeiit  primo  apparuii)  etse  eamdem  cuin 
Maria  peccutrice,  Contrnria:  opinioivt  est  Cuitieimus 
Entittt  Orationum  theoiogicarum  i4^  et  in  n^tis  itt 
huiic  locum. 

Piinio  pr^latns  slillac.]  V.  omiltit  priuo.  Ad  t///.d 
srilbr,  niunt  murgiitet  pott  B.  Hierouymum,  id  esl 
gcniili  popiilo,  vili  ct  iilololatne. 

Priuias  sibi  catlieilras.]  Non  pc  ^iinns,  ut  C.  Vide 
epist.  B.  Ilierou,  nd  Aiitonium  moiiachum. 

Quani  preciii».]  Jterum  maie  idem  :.qunto  prctii. 

Ncc  nutuin  racere.J  V.  nev  inuiuin  faccrc.  M,  niii- 
tnmquo  te  facere  cogns,  el  Oomiiio,  clc.  C.  Mutiiui 
tc  lacf*re  cog.  8.  Restitui  niittim  ex  B.  Hieron. 

Nisi  ityri  vcrctundia.]  Margines  C,  et  M.  Verbum 


S91 


PKTR!  CANTORIS 


892 


proTaUHii  avolal,  scnptitin  pcrmAnef.  Umle  e(  siylo 
scribendi  maiinia  debeiur  reverenli:i,  ne  qtiid  nini 
|ione:$iuni  et  utile  scril)atiir.  V.  htec  hahet  in  texlu 
post  illa  terba,  Kescriljere  vel  iraliis.  Sed  judicnri 
recentiifres  Hla  subnolasse  -(ut  annuit  V.  in  notrs  ad 
c.  97),  ideoque  a  tertu  expttngi. 

Viitisse  in  nere  niiindnin.]  C.  Vidisse  aorem  ple- 
niim,  eic.  Sed  M.  ViJjsse  niundnm  {supra  autem 
aildii,  Irge  acreni)  plcniim  laqneis,  cto.  Dicta  sttnt 
hcpc  de  S»  AntoniOt  ut  legiiur  in  Vita  eju*dem  per  S, 
Athanatium  conscripta. 

Incaula  linmiiiias.]  Fragm.  Camber,  legit  ha*e  : 
Oiiia  nimin  liuinililas  (Ognata  esl  siultiti.T.  Recte  : 
JSam  humilitas  absque  ratione  siultitin  creditnr* 

Cognata  sttilltii:^.]  M,  cognala  jnsiiiix.  Insipide. 

Et  conseiv:iiid.i:l  V.  et  ol>scrvaMd:i!. 

Timeas  rtiinani.]  Juxta  illud  1  Cor.  x  :  Qui  stnt, 
viilcat  ne  cad:il. 

Iiem  ps.  ci.]  C.  et  M.  deficiunt  una  linea^  usque : 
Item  idem, 

r]xailali(inc  supcrbix.]  M.  clationc  siiperbln;. 

Glori:v  cullationc.]  Seu  ut  C.  collatioiie  praMuio- 
ruin. 

367  Prinio  U.'g.  c.  IV.]  V.  et  M.  determinant 
cnpui  XXVI. 

II  Kcg.  cap,  VI.]  Tria  liv. 

Ilodut  ei  lieri.]  Solum  C.habet,  Et  heri,  nec  est  in 
lcxinScriplura^. 

De*po8t  retantes.]  Hiee  non  vidi  in  textu  B,  Grego- 
rii^  neque  in  V. 

Minimi.s  ex:vqnnn()o.l  C.  Minimiiscisequendo.  V. 
Hinus  eiscqucnilo.  M,  Miniuiisex:C(;ueiido.  /it  lextu 
clservavi  lextum  D.  Creqorii. 

Ucbilia  ct  cxtreinaj  B.  Cregorius  :  Egit  vilia  et 
e\ti'Cin:i,  nt  illa,  ctc.  C,  egit  debiliaei  exlrcMna  valde. 
His  significiitur  Davidis  profunda  humilitas  et  di- 
gnaiio. 

ilumiiiatum  desucxit.]  Hucusque  B.  Cregorius. 

CAPIJT  XIV. 

Cincrem  ci  favillam.]  II oc  esf,  ut  inquiunt  margi- 
ves  M.  et  C.  Se  esse  viles.  Videatur  hic  U,  Cregorius 
Moral.  XXVII,  cap.  27. 

Se  essc  f;i lcu t u r.l  Fa//»i«r  C.  Secsscnonfalcnlnr. 

In  oculis  conlis.  ]  V .  m  ociilis  meis. 

Est  eniin  iltiplcx  bumilit:ts  culp;e.|  Falcor  me  h(vc 
verba  quatuor  in  contexmm  reposuisse,  qua  so!<c  mur- 
giues  C,  et  M.  legebant, 

Ex  servili  tiinure.]  Ait  Fragm.  Camberon. :  Ei  liu- 
niiliiati  (ognala  est  bumilitas  servilis  timoiis  ;  qiii;i 

3tii(Iam  soln  timore  se  bumiiiant,  cuin  iioii  atuliraiit 
<  sjcvirc  in  alios,  qiiod  tauicn  appettiiil. 

Dicit  pueia.J  Claudianus  ii  in  Eutropium. 

Huinibabitur,  coiiftisi^me.j  i'j.  cxviii.  Confnndan- 
tur  siiperb'»  etc.  C.  pro  confusiotie  male  legit  con- 
fchsioiio. 

Tarab.  c.  xxix.]  Tria  liv  in  line. 

Ksau  vero  veiiuniem.]  Cen,  xxv.K.  el  M.  Vena- 
ttirem. 

Do  postasinas.]  C.  asiiios.  Scriptura  sacra  lutbct 
asiiios. 

Itt  Apostolum.]  Seu  ui  V.  et  C,  in  discipnbim. 

Iiiiiruia  iiiniuli.]  Iloc  ett  humiliu.  Vnde  M.  et  V. 
Inliina  niundi. 

Uua:qutt  cotiftinilat.]  V.  qusi^qiie  confringeret. 

Cum  Koiiia:.]  Hcec^  usque  Fabri  lillo,  resiitui  in 
lextu,  ex  marg.  C.  et  [ragm.  Camberonensi  tantum. 

Success(»reiii.]  V.  Succe«sores. 

Propier  qiiadiaturam.]  De  his  virtutibHS,  cornibus 
quatuor  alturis,  d^ciiur  Sap,  viii.  Sobiiet.ilem  etpru- 
dentiam  docelet  justitiani  et  virtuieui,  quibus  uli- 
itus  nibil  esl  in  viia  bomiiiis.  Pluru  cupis?  percurre 
Clo^am  in  c.  ixvii  Exod.  ver.  i. 

Uuaestuarix.]  Lti  Prov.  iiii.  Qussivit  lanam  ct 
rnt|»iii,  eic.  Abiktt  ergo,  ut  Deipuram  dtcus  qiiu:fttioiia* 
riatii  ut  C.  Puto  interim  notarii  errore  hoe  tubreptis- 
u.  iViim  tnfra  c,  ivi.  hdbet  qiiaestaariain.  Sic  eam 


A  voeat  B,  Uier,  in  fuie  epist,  ad  Uetiodorum :  Qmai» 
amore. 

388  Pernoctanlibns.  ]  Addit  margo  C.  Unde  pa* 
storibus  apparent  visioties,  et  siinpiicilate  |iarvylft* 
riiin,  effectnm  babenl  incantalioiies,  gladti  el  hv- 
jusmodi. 

Secreta  naiivitaiis.]  V,  SecreCa  sacrameiita  natl- 
vitatis.  Ademi  sacrametita,  eo  quod  superfluum  judi' 
carim.  Kam  hic  idem  estquod  secretum  et  m^Bterimm. 
Vt  Tobim  xii.  Sacramentuin  regis  aliscondcre,  bo« 
ntim  est. 

Parvo  lactc.]  Ex  hymno  Nativitatis  Domini, 

llumiiiaet  buin.]  C.  Quia  bumilia  Iwntibbiii  pne- 
dicavit. 

In  septilcro  alieno.]  QuoJ  erat  fosephi  ab  ArymA* 
thia.  Matth,  xxvii. 

llumililatis  responsorium.]  Uoe  est  icutum  §t  m- 
lidotum. 

Hyssopo.]  Fragm,  Camberon,  llyssopOy  Id  eat 
I^  buniiJitate  per  totuin  corpus. 

Mouemurin  psalmo.]  V,  Ob  hoceiiain  monenlyr 
pueri  in  psaliuis  laudarc  *.  Latidate  pueri*  Jl.  lao- 
vcntnr  pro  moiieoiur.  Non  sapit, 

Aiiiimd  bumile.  ]'B,Joan,  Chrgso%t,%ncap»  iii, 
Matth,  Esieiiim  aniinal  boc  immundum,  et  casleris 
lienc  juiiientis  irr;itiouabile,  et  slultuin»  et  jufirmuui, 
et  ignobilc,  el  oneriferiim  magis. 

Opera  iiosira.]  C.  lempora  nostra. 

Epist.  Catioiiica  cap.  iv.]  Tria  cap.  Tiii.  (Jair  ca- 
noiiica,  diximus  in  notis  ad  c,  xii. 

Scil  magis  liine.]  C.  omiitit  magts,  titioie. 

Superbia  ibi  ruina.]  Sic  committatur  Jeremiag  cap. 
L.  Cadet  siiperbns  ei  corruet,  et  noii  erit  qui  auaci- 
lel  ctim.  Fragm.  Camberon,  Ubi  superbia  ibf  con- 
tumclia. 

Iluntiliari  cum  huniil.]  Versio  S.  Uieron^mitHu- 
miliari  cuiii  niilibus  :  at  LXX  Interpr.  Melior  nan- 
stietuscorde  cum  bumilitae.  ChaldaiccB parapkrmi» 
Q  trauslatio  sic :  Melior  esl  bumtlis  spiritu  et  niaiisue- 
lus,  etc.  At  tria  convenisscnt  in  iectione^  observa$9em 
S,  Uieronymi  versionem,  Posiremo  Fragm,  CamPtr, 
iegebat :  Mclius  esl  lininili:iri  cuiu  divilibus,  sed  maU, 

liein  Cregorius.j  Ua:c  duo  verba  omiltit  C.  MuIHm 
uHlem  locis  de  liypocriiis  tractat  t./f,  pra'sertim  18. 
Mural,  cap,  vii  et  xv,  c,  2.  3.  4. 

Qui  buinilitatctu  uoii,]Comradicil  M,hoc  modo  : 
Q  li  butuiiitatciu  non  babct,  bypociila  iion  cat. 
l*osiet  tolerarihoc  sensn  :Qtii  buiiiiiilate(u  hou  hulict, 
hoc  est^  tfui  non  novit  exierius  simulare  humititatem; 
nvu  pote»t  dici  simulator  viriutisp  aut  kypocriim, 

JiiO  ait.]  Tria  lum  in  textu  cum  in  margiHe^  cap. 
XV.  (>/t//i  eraut  pauciora.  cujita  itumero^  iu  ic/*(/, 
qunm  hodie, 

Si  a!»ceiidcrit  in  ropliim.]  Subduut  margiues  duo  : 
Tu  i.lic  es.  ex  psal.  cxxxvtii. 

Sacerdotiuitt  ciipcre,]  C.  capcre. 

l)e  cupid.  laudis.]  Subnotant  murgineg  C,  et  JV. 
j)  ex  Philip,  III.  Oniiiia  ista  rcpulavi,  ut  blerturas  ut 
CbrisliHii  lucrilaccreiii. 

Ei  quasi  iic,\ llwc  sunt  ab  auctore  superaddita ttx- 
tui  U.  Ilier.  uique^  iitierptelaiuur. 

389  In  glortam  coiivet  tittti.]  Margines  preelatcc  : 
Gloriam  reiJargtieiites.  0'iir.m  btile  Seneca^  ep,  \  13  tii 
fin.  Qui  virlnt(;in  suani  puhlicari  vult,  iiuu  virtnii 
iaboial,  sed  glori:e.  Itaqueqni  iibeUus  $uo  studiaet 
industrta  faciunt  publuos,  Dei  houorem  et  proxiwi 
utititatem  speclent,  non  auras  popalaris  (avorem.  Ui- 
caut  cum  Domino :  Gloriaiti  iiteain  itou  qu;i*ru  [iMei» 
viii),  ctc.  Si  sstpersint  obtrectutores  apfieltus  tpsarum 
despicientes  et  deprmentes,  humiiiter  et  benigna  re- 
spondeaiu  :  Dexieraiu  tu.nu  sic  iiotam  faCy  et  eru- 
Oitos  corde  iii  s;ipieniia  {Psat.  lxxiix). 

-Et  faina!  iii  popubis.]  ilarffiiiex  duo  :  Faina  ad  pro- 
xiiuiini  uiilis  csi.  ita  est.  ifam :  Faiiia  boua  iaipiii- 
guat  ossa  (Prow,  xv). 

Cynibaluni  roncn^pans.]  Verba  tUHt  B.  Mier.;  i 
Cor.  xiii,  linniens. 


59S 


VEaBDM  AnonEVIATUM.  -   T^OTIl. 


5»; 


Alhleiicitni  dco^nmfi.]  Sic  retlUnu  aUoquiu  Trin  ;  A 
AMialaitlirtini  sramnn  *AO)jrronq  ateiuimt  pro  arte 
eerttitidi,  Vnde  iAhreii*  aikieiif^  Imtalor  ^wStaiut,  tero 
OMi  eav^lum^calHmnia,  v^ftffiun  eaptendnla,  tiiifB  cn^' 
wUiautur  el  jactani  coutitia  fucata  ei  adnmhraia  f/e- 
noeinitM.  Ei  jfi  margine  C.  ad  hcec  iego  :  Ad  cachiH- 
Dont,  Uci  sermone,  inTiccm  provocaHl. 

Glivri»  cupiiJi.]  A»  non  juMe  et  nere  idem  margo 
eiamai: 

\Me  9iTperhii  lionio,  ctijiis  conceptio  cnlpa, 
Nasci  pcena,  hihor  vii:i     ccessc  iiiori  ? 

Pliilip.  II  I  Tria^  iii. 

II  Cor  IV.]  TnVi,  xi. 

IJl  suMiiiiitas  )  C.  Ut  sulitililns  snhlimifas  sif. 

El  corniptil)ile.]  C  eonjnngit  cum  immediale  te- 
f  Mmli :  Et  comipCibiHs  snccus  slerconim. 

Agiiosce  f ligirnatem. ] Lueulenler  C. in  Interati  ora : 
Vagniis  et  relix  fuisscl  lionio,  si  pcriuaiirisset  iii  eo 
quod   rrealiis  est ;  sed  major  et  felicior,  si  in  eo 
peminiisissct,  qiio  crcatiit  cst.  fftfnmt^ne  <N|p</if :  cU  o 
.#  Clirisiiaiie,  io  qiio  resiauraiiis  es. 

Qtiam  gloriosus  eiiiiu.]  C.  quam  gloriosa  cnini 
arbor  mnrtyrii  inernl,  elc.  De  Mtturitio  et  Tltebme 
agit  Sigebertn$  Cenibiac.  he  viri»  illusl.  c.  169;  Rl<rr- 
kmdu%  epiitc,  Hedonemi^pauionemTkebaornmmetri» 
taeontcrtptit,  Videatur  pra:terea  Sur,  tom.  V. 

AeilnrgutMis  nii.  c;  xni.]  Tria^  xl. 

A^l  Titiim  II.]  TnVi.  iv. 

All  Hicronymiis.  ]  Sic  reslitui,  rront  eitaiur  viii,  q.  f . 

<}uaNs  enim.]  Trin  :  Ait  Aiigustiiius. 

Ciirripicns  c.  xi\  ]  Trin^  liv. 

tlliiil  Gregorii.]  /n  fxpiamaiioiie  Z  ptnitiH  penmt.  nn 
iiiud':^on  est  sanitus  iu  carne  inc«i.  Tria  :  lliud 
lilcronymi 

Septenain  scalain.]  C.  Seplena  orncula »  Aoc  eti 
Hatiiudine$, 

RumiUtitem  qunsi  riimlamcnluin.]  Hmc  inreniet  iu 
€iifS9tt  ad  iilud  jiitiih.  v  :  Beali  t>auperes  spiniu. 

370  CAPUT  XV.  C 

Circa  qnoil  l>ontiin  est.]  V,  <  irca  quam  ,  scilicet 
^um^itatem,  tolero. 

Conlcrniinain  et  viciiiam.]  V.  coutinuam,  vei  con^ 
Ifgfiamt  ct  ▼icinnni. 

Mansuctus.]  V.  n>anui  assuctiis. 

li^nrias  etiain  proprins.]  tost  iicsc  le^endum  ett 
^ecemplMm  quod  ex  solo  mnrgiiie  C.  coliegi.  Tnle  est : 
t}n(le  qusreuti  de  quodam  reHj;i<iso,  qiii  niullas  lia* 
liebAl  gratias,  qiiare  iioii  promoveretur ;  respunsum 
ett  a  nionachi.s.  Qiiia  iii  graiiis  non  est  gratVosii.s. 
fton  tiijni  est  mausiictus,  non  est  saiis  tractabilis. 

fixemplo  Andre».]  be  ijuo  sie  in  Ecclesia  caniiur : 
Vir  islc  in  populo  suo  mitissiiniis  npparuit,  ctc. 

Aliies  vias  suas.]  Subdit  V.  £l  psal.  lxxv,  5,  9 
(baJie  10).  Cuui  exsurgeret  Deus  in  judicium,  ul 
KaKos  racerel  oiiiucs  niaiisuetos  tcrnc.  Et  Auostoliis : 
Argue  cuin  ui;riisiietudiiie.  Et  pnulo  post :  P»atiiiisla 
<cap.  XLivj  :  Fropter  veritaieiu  et  niansnetuJiiiein, 
«lc.  Quomain  superveiiil  luansueludo  ct  con  ipie-  D 
mur  (Pstf/.  LixxJi).  Poeia  etiam  l^c  apprubat : 
Roii  cailit,  ctc.  Perficio  ,  ^ 

Non  cndit  iu  niore^  reritas  inamabilis  isios, 

Nec  iiuuiui  a  stiidiis  dissiuet  isU  suis. 

(OviD.,i  bePonto.) 

Verbm  apostoli :  Argiie,etc.,  coUiguntur  ex  1  Cor,  iv, 

r«/  i  TiiM.  VI.  C.  super  heec ,  etinm  addit  in  iaternii 

imarfiHe :  £l  exailavit  luausuetos  iu  saluteni   {Psul. 

ClLll]« 

A  sliidiis  genlilis.]  V.  $Ja  natura  dissidet  gentiHs. 
I  Baral.,  cap.  iviii  ]  K.  Ileni  Paral.  Lxvi,  iii  line. 
^.  Iiitaral.,  lib.  ii,  cap.  ivi,  in  fliie. 

GAPDT  XVI 

&e|imen  coeleslis.]  Hoe  capite  muUum  disseniil  ab 
miH$  r .  sieque  primum  orditur  :  liegiiniiii  coelestis 
docirinaB  sua:  iu  scala  Jacob  posl  buniilitatem  et 
niau^uetudineiD  adjunxil  Duininus  teriiuin»  noa  vir- 

PlTBOL.   CCV. 


tutcm  sed.conHr.iTnniiam  tt  aiig«icni(iitn  virtuuim, 
pnitfHrUiiem. Be  quo  vcrbo  ei  CKeniplo  rcgil  scbolnx, 

ra.  ctc.  H.  sic  inchaat  cnput :  Reginiiui  c<slesti& 
iTinae  sua>  de  bunnlilnie,  elc. 

Uiioll  potest  snlvnre.]  iinnc  sententiam  omisii  if. 

Fiiisse diciliir.]  ilne  in  solo  C,  leguntur, 

Beati  paupercs*]  Secundum  Lucnm  non  addilur^ 
Stiirtiu. 

Se*lexeniplo.]  F.  Sed  etinin  conimeQdavil  exem- 
plo,  ut  ad  appetitiim  ejiis  iu\iiarct  poyiilum,  sibiqite 
cara  cic. 

Pau|iercii1:c  ot  qu.^vtstuarix.]  Lg  paupcrrul^r,  es 
V.  adjeci^  B.  Bierongmus  in  fine  epist,  ad  Ueiiodo^ 
riim  :  Qiinnto  aiiiore  :  Virginem  Deiparam  toeai 
qiMesluariam. 

Pr^esepiolum.]  Afoii  prsesopilium  ui  M. 

371  Ciiidam  adolrsccnli.]  ^aiiii  LecHo  esi.  C»  et 
3K  Ciiklam  possideiai  divilias. 

tJiruro  laiuen.1  Utruiu  autcm  V« 

Verbum  possilNlilatis.]  C.  Vcrb>8  possibili:»tis. 

(inin  negativa.  ]  C.  Cuin  iion  iicj^aliva  particula. 

Vcl  rnciTiiatem.)  V.ei  hi,  Vel  faculutem. 

Vcl  quia  vitiose.]  Af<rr,  usque^  llcin  liier.,  solum 
V,  liabei  in  texiu;  auo  aniem  in  niargitte.*  Uhi  le- 
geiidum  videtur  iia  pro  ileriim,  lametti  B,  Uiero^ 
nymut  nonmsi  priiimm  ralionein  adducat  cur  diuitke 
vocenlur  mammona  iniqnitatis, 

Sii|>erl>ire  raciuin.]  Posi  htec  hubdum  marginet 
C,  et  Um  Non  expavii  A|H)stoius  direii^  seilicei  uiora 
cx. 

Exigui  pnrviqnc  laros.]  Lucnnus  impreMiu : 
Pnuneiift  augiistique  Lirfs. 

O  iiHinorn.]  r.  et  M,  0  uuuiiii.T. 

liilellecta  Dfuui.]  C.  intcilecta  Dco. 

Iloe  coiiliiigrrc  luuris.]  impressa; 

...  Iloc  coutiiigere  tcinplis 
Aiil  uiiiris  poluii. 

Pnrdnin  civibiis.]  tioc  hemittichinm  cnm  ser,uenti 
fx  eodeiH  Lucuno  desumpium  est,  et  superiora  imine^ 
diaie  prmcedit  hoc  modo  : 

Sectiriis  liclli  privdniii  civilibus  nrraiii 

Si  ii  iioii  esse  casns.  0  viias  luta  ficiilias,  alc. 

Itcin  in  eodem.  j  Lucano  nempe^  non  tatnen  qninio 
ted  primo  iibro  De  belto  PharsiMco. 

Non  vrros.]  Hoc  omisii  V.  Subjicio  veruis  Ju9^ 
nnli$y  sat»  vi,  in  ora  lateraii  C.  siglo  tenuissimo  ex^ 
prestos : 

Prima  peregrinos  obs«!cna  pec^nia  mores 
liitnlit,  et  turpi  fregenint  sflPciiU  luxii. 

Itein  Hierouyiniis  seciindiim.]  Percune  episi, 
iiti  ad  Dairfosifiii  :  Beatitu«linis  tu»,  ei  aUeram  aa 
Bemeiriadem, 

"Versibiis  poetarum.  ]  1/.  Versitius  poematuot 
tantum,  V,  Poetarum  taatum.  in  nolis  ad  c,  i  piura 
de  hac  te  comperies, 

Spoliatis  iEgyptiis  llebrscisque  ditnlis.]  Ua^c 
verba  forte  eraiit  a  lextu  expungeudn  lanquam  wotat 
nddilK^  eo  quod  soluin  C.  ie(tat  in  margine^  el  V,  in 
contextu,  judicet  lector  ex  iis  quw  habentur  in  notis 
ad  c.  97  desumpta  suni  auiein  htee,  ex  beneitictioue 
cerei  paschatis. 

Criuibus  puellae.]  Allusio  e$t  ad  mulierem  tn  itic- 
mero  caplivorum  mam^  de  qua  Deut,  xxi. 

Juven.XanUibii.j  Sat^  x.  Hie.^  uswe  :  llcm  Hie- 
ronymus  deficium  U,  etC. 

Claudianus.]   /n  Hnj^num  iib.  u  Friwms  uersus 
variat  cum  impressie  tlaudianl,  Sic  enm  : 
372  •••  N^^iii'^  bcatis 

Omnlhns  esse  dedit,  etc, 

Cato:  Pau|iert]  Quidiii  ejusdem  vtrsum  preeeO' 
deniem  recensuitJ  Facit  al  propositum,  ergo  refo^ 
tendus : 

lurnulcin  unduni  cum  tc  iinfttira  creavii, 
Paupertntis,  etc, 

liein  beiieca  ad  comnieiid.]  Senecam  rctfifiii,  e^ 
epistoia  42,  quam  quoque  margo  C.  rrla6al.  in  uma 
tria  legebani  Ilieronyiuiis  pro  ^cneca. 


S»5 


PETRI  CANTOKIS 


m 


11(ic  iuque.]  V.  Hoc  uiiane. 

Ail  qii«  magiio  labore]  V.  ac  inagno  bbore. 
Iniermmtt  alw^ 

Miigno  labore.]  Scilicel  diTiiias  et  reJdilas,  aiuni 
dnm  marginalei  or(B, 

Inspicere  tiebcnius.]  €uni  nobis  ofTerunlur.  Jia 
etrdem  cum  f . 

Non  proYidemiis.l  Genutna  Senecas  leciio^  epni. 
4i.  r.  tamen  eum  U.  Non  pervideinns. 

Grahiiia  vocanius.]  V.  Graiiiit»  puiaiaug. 

Quanli  dcreraliir.]  Y,  diOcralur.  Quod  eequUur^ 
pretii  omitiU. 

Ssepe  maxiini  pretii.  ]  Jf .  ei  C.  hie  obeervawi : 
ifmanquam  V,  cum  mpreao  Seneca  legai :  Ssepe  nia- 
ximum  prctium  esi. 

Lipiins  enim  leetionem  textut  nottri  auetorit ,  at- 
terit  a  qwbutdam  fuitte  receptam» 

Qitid  sluilius.]  Hae,  utque,  Item :  Uxor  Tobiae 
duo  legunt  in  margine  lateraii ;  V,  vero  in  iextu  hoe 
modo  :  Hlerotiymus.  Quid  stullius,  eic» 

Iteni  Hieroiiyiiiiis.]  In  breviario  siio  super  psal- 
mos,  tn^tttufif  duo  margiiut  eum  V,  Verum  in  eom- 
mentariOf  qui  ejut  nomine  exittil^.non  habentur, 

Juxta  verbuin  Sap.]  Similia  vidi  Ecele,  v  ei 
Job  XX. 

Sxpius  sincerius.]  V.  Sxpius  securius.  Placei 
uiique» 

Ut  allnm  dormiret.J  Marginet  duo  cum  Y.  secure. 
Hoc  etl :  et  profunUo  »omno  duriciret  et  iion  labo- 
rioso. 

B\c  monendut  et,  lector,  V,  multum  d  duobut  aliit 
exemplaribut  differre^  non  tantum  ord^ne  verborum 
irantpotito^  ted  ei  copia,  Quare  eontuho  duxi  ver- 
boienut  detcribere  ab  hocloco:  Itein  tlieronymus : 
Ob  boc  ampliori,  etc.t  utque  ad  SenecK  ve^ba  :  llo- 
mini  Altalum,  #fc.,  ted  priut  notauda  eti  varielat 
C.et  M,  utque  ad  pratdiela  Seneca  verba, 

Nudi  nudiH».J  Vide  B.  Hieronym.  in  pne  epitioi. 
ad  Rutiicuni  :  Nihil  Christiano. 

Abundaiitia  panis.j  Marginet  C.  ei  M,  Per  panem 
naaelibft  necessarla  bona  accipiunlur.  B.  Uier,  in 
c.  XVI  Euteb,  Abundaiitiam  panis,  inquili  verte- 
runt  LXi  deltciaruin  et  luxuria:' opulentiam.  Recie 
per  paneni  delicias  inieiligunlur ;  mm  ad  omne  ob» 
tonium  temper  aptut  eti  panit  et  proficuut. 

373  Itein  Hieronyiuus.]  Poti  Senecam ,  epitt. 
iO  in  medio, 

Itcin  ideui.  HocunumJ  Tom.  IV  m  c.  sxxiv  Exech, 
iniiio ;  ei  iierum  poti  Seneeam  vi»  De  Beneiiciit » 
«.30. 

Vel  in  consuleiMlo.]  M.  Vel  ei  coosnlendo. 

Frucius  poetdiciitiae.]  11.  omiitii  iy  pwuiteutiae, 
ted  mate. 

Exeinplo  Xerxis.]  De  hoc  Seneca  vi  De  benef.^  c. 
51. 

Demaraius.]  Non  Demoratus ,  m  M.  Ilujut  me^ 
minii  B,  Hier  Apoi.  advertut  l{u{linum,  c.  i. 

A  teipso  vineeris.],  M.  in  margine  tubdii :  Viso 
exercitUy  prae  limore  fugient  bostes  et  bujusniodi. 
Jtem  idem  :  Victus  eris  anlequain  seiilias.  Hanc  ei 
tequentet  notat  marginaiet  V.  teglt  in  texiUp  ul  infra 
wtebit, 

Et  obruet.  C.  Involvet  nos  et  obvolveU 

lieoi  Jereniias.  Nabuzardan  rex  coquorum.]  Itte 
Nabuzardan  eral  princept  mililim  tive  exerciiut 
JSabuehodanotorit  regit  Babyioniorum,  Jerem*  lh  et 
iV  lieg.  XXV  de  eo  ibidem  diciiur  :  Muros  Jerusaieiu 
tn  circuitu  destruxit  omnis  exercitus  Cbalda:orum , 
(|ui  erat  cum  principe  miliiuni.  Idem  repettiur  Je* 
remiai  IM  vert.  14.  Quibut  tocit  apud  lxx  interpreiet 
temper  vocaiur  princeps^  co<|uoruin ,  ui  quater  vei 

iuinquiee  dicio  c.  35,  /.  iv  lieg.  El  JeremiOf  lh  tic 
abeni  Sepiuaginia  :  Nabuzanlan  princeps  coquo- 
ruin«  qui  slabanl  ante  raciein  regis  Bjbyionis,  eic, 
ouinem  niuruiu  Jemsalein  dcstruxit  viriiis  Cbal- 
djHirum,  qiise  cuni  priiici|»o  coquoruiu.  Quem  iocum 
eiiant  B.  Greqoriut  putdire  mytiico  tentu  expiama 


A  parte  \u  Cnree  patt^r.,  adman  SIO,  htt  verbiw  :  c  Qtdm 
gulas  dediioe  iuxuria  tsquiiur,  propheia  letialuriqtd 
dum  aperta  narrat^  accuiia  denuntiatt  dieen»  :  PrtiH 
ceps  co<iuoriini  destrnxit  ninros  Jeriisaleiu.  Prw* 
cept  namqne  toqnorum  vtner  eti  cui  magna  euret 
obtequium  a  coqui^  impendiur,  ni  ipu  deiecimbmttf 
cibit  impieatur.  Muri  aulem  Jerutaiem  mrtute^  ttua 
animar,  ad  detiderium  tupcrua:  pacit  eletaiw.  Coqu^ 
rum  igiiur  princept  murot  Jerutulem  dejicit ,  quim 
dum  venier  inginvie  extendiiury  viriutet  animof  mt 
iuxuriam  (iettruunlur.  >  Sic  ille. 

Ilieronyinus :  In  hoc.]  Videatur  Ciotta  in  humc 
iocum  Ptatmi. 

Elcetos  siios.]  Tria  tic  kabeni.  Ptai.  LXTnu  ?i»- 
ctos  suos,  clc. 

Compedcs  nainrae.]  Quibiiseliam»  atiiitl  mmrgtnt^ 
C.  et  tf.,viiiciunlur  diviies  velint  nolinl,  «I  tilia, 
esuries  et  hiijusinodi.  Piura  videio  aptul  B.  Au§. 
in  ptai  LxvHi  pott  medium,  tom.  vuu 
Q  Conipedes  gratias.]  C.  in  iaiere,  Sed  hae  dnplices. 
"  Qu;cdaiii  pr»cepli.  Lnde  .  Fili,  injice  pedeni  tuuin  ia 
coinpedes  ejus  (Ecclu  vi).  Vitictoi  his  compeUilius 
exaudii  Domiiius  {Ptai.  lxviu). 

Hjs  nimis  onerai.]  M»  llas  niinis  liooorat. 

Item  pbilosophus.  Meinini.|  Sengea  epitt.  116» 
tub  finem.  Hune  detcribam  ex  V.  lui  tupra  disl^ 
ab  iliotoeo,  quo  dettiti  tubnoiare.  Ilic  eti  exJuv^ 
naii  Altuin  dorniircl.  Po<r  lia^c  vcrbateqtiituriu  V.  i 

374  ^^  ^^  ^'»1^^  •  niiod  Duiiilnu.>  voluntnriot 
pauperes  sccum  sessuros  in  judicio,  dicit :  Vos  qul 
reliqui!»tis  oinnia,  ei  secuti  estts  me,  sedebiim 
{Maiih.  XIX) ,  etc.  Ibi  enim  erunt  oppressuri  suos 
opprcssorcs,  et  eos  cuin  Doiuino  judicabunt.  Du* 
minas  eiiiiu  puupcrtatem  lii  doiiio  sua  ded.raviL 
Moii  ncgauduin  tanieii ,  quin  diviies ,  id  CM  iulcr 
diviii&s  pauperes  sint. 

Ad  ideni  facit  qiiod  piscaiores,  relictis  retibus  fl 
navi  cl  volunlate  onuiia  possidcndi ,  nudi  nudum 
p  secuti  suiil  erucillxuni  {Matih.  iv).  Ad  hoc  faclt , 
^  qiiod  ac'oles€ens  reiicta  sindone  nudus  aulii|{ii 
{Marr.  xiv).  iloc  est  ^uod  Juscph  ifigyptiacas  iiie- 
reirici  (6eiicf.  xxxix),  jd  est  luxuria:  muiidaiiae  imI- 
iiuin,  quo  ab  ca*  truhebattir ,  evadcns  reliquil.  lloe 
est  quod  AdosIoIus  dicit  in  i  Episl.  ad  ^or. ,  c.  u* 
[al.  cap.  x.j  Sic  curritc,  ul  consprehen.iaii:».  Oninis  ' 
cuiin  qui  in  agoiic  coniciidit,  ab  omuibus  seabsii- 
net,  oflendiculis  ei  sarciiiulis.  Pcr  suuin  contrariuiii 
coiuuiendauda  est  paupcitas.  Viliuiu  euim  Sodimio- 
rUm  adinvenit  abiindaniia  nanis  {tMech.  xxvi|,  id 
est  qiuiruiulibet  copiu  divitiarum  et  superb.a  vllc. 
iiide  etiain  suhsecuta  estOiiosiias,  cui  ipsa  iiatura 
displicet  et  vertiiur  in  fasiidium.  Unde  illud  :  .Vido 
quid  faciat  otiuiu  et  cibus  alicuus.  Juveuaiis 
(S.it.  VI): 

PrAfiahat  caslas  humilis  rortuna  Laiinas. 

Gregorins  paupftriatem  commendat  diCfiis:  89*QU 
quos  nioruin  inlirmiias  vulneiat,  paupertatis  uiedi- 
ciiia  curat.  B.  liernardus  quaesivit  a  quodam  ab* 
^  baie  sibi  suhdiio,  qualiter  se  haberet  doiuui*s«ia. 
Qiii  rcspondit :  Aiihuc  peroplime  eal  itobb,  qnia 
adliiic  pauper^  sumus.  Hieronymus  (Post  Sctt.,ep. 
20,  lib.  vu>  :  Ob  hoc  ainanda  cst  paupertas ,  quia  a 
quo  aincris,  osiendii.  lioc  uuuin  dcest  oninia  ha- 
beuti,  quod  non  csi  qui  veruui  dicat  ei,  oniues  adu- 
lauiur  ci,  etiam  conlessores,  aulici ,  secreiarii.  Di^ 
ves  etiam  a  neinii.e  diligiiur.  Undc  Lucauas  : 
Fclix  se  iiescit  aiiiari. 

(Seit.,viDc  benef.  c.j5l) :  Quoinodocredetsediligi, 
qiii  nulluin  diligit?  (^uod  auiein  habenti  desit  qui 
verum  dicai,  patcl  per  lerxem.  Qui  cum  loi  ci 
tania  recisact,  cuni  pier  inare  siccis  pedibus  ivisset. 
cuin  per  urram  navi^ij  cUiUrrissei ;  inllniiuui 
congregavit  excrciiuui  conira  Lacedxiiioiics  el 
Atbeiiienses,  habens  irigiiiia  millia  equitum ,  el  in- 
fiiritorum  pediiuin  niuUitudincm.  Cum  auiem  quae- 
rerct  utniui  sunicerent  ad  coiiluiunduin  nostes»  ab 
ouinibQS  una  vocc  rcspousuiu  e»t«,  acrcm  iiou  suT 


591 
icere 


VERBUM  AranEVIATmi.    —  NOT/E. 


999 


ad  capicndiim  lclorum  mnlliltidiiiem.  Kt  A 
aiidito  nomiiic  regi5«  omnrs  contmi  in  rii« 
gam  arclamabanC.  Seil  Dcmaralus  alienigcna  cl 
cxsnly  aliis  omtiibiis  adu1:indo  menliciitibus .  solus 
dicilci  Yerum.  Priiis,  inqull,  vicins  eris  qnam  seii- 
llas.  Ilolcs  euim  isla  dissona  esl  et  noii  apta  bcllo, 
sed  de  facili  in  casnm  rttiiura  ,  cl  sese  oppressura 
pne  niuliiludine.  Et  iia  Goniingit. 

Ad  ideui  pcrliiiet  qiiod  Nabuchodonosor  pcr  priu- 
cificm  Nabuzardau  pauperes  agricolas  diinlsil  ct 
Yjuiiorcs  lii  lcrram  proniissionts,  ei  Nabnz-irdan  eis 
Godoliaiii  prccrecil,  divitcs  secum  in  captivilatc  ira- 
xit  et  poientcs  {Jer,  lii).  David  375  psupcrlaicin 
coinmeuddus,  ail  :  Exaudivii  pauperes  Domimis,  ol 
▼inclos  siios  non  despexii  {Pial,  Lxvni).  Hierony<- 
Dius :  lii  lioc  inullum  cumnieudanda  cst  paupc nas 
qiiod  viiictos  ejiis  exaudivil  Dominiis  ci  solvil.  Siint 
autcm  roinpedcs  uaiiinc  ul  sitls ,  csiiries  ci  hiijit«- 
wodi.  Siiiii  el  compcdcs  rortun»,  paiipcrlas  scili- 


E(  alienis  bortulis.]   Nempt  Eftien^L 

HumaniUiem  puli.J  Non  humililatcm,  ni  V, 

Togam  conlcruni.J //^Mm  V  m  utnu  defieetU. 
Toiam  Tilam  coiilcninl. 

llcin  idem.|  Ante  htcc  Senecm  vertu  ,  il  eiC.  /r-p 
§e9tant :  Cui  cum  paupertalc  bcne  convcuil,  dive^ 
CKl.  Sed  cum  paulo  eadem  repetereniur  ^  jndicati 
ahtona,  monUut  lectione  K,  quw  hie  piacuit.Videaiur 
Seneca,  ep.  3. 

Qiioil  neccssctst.]  Quod  iiatura  ciigily  ei  ulvi- 
vere  possis.  Lipiiut. 

Quod  sat  esl.]  V.  iubdil^  scilicel  satietaiem,  Lift- 
sfKf.  Quod  humauitas  reqniril,  ol  ul  comuioile  vi- 
vcre  possis.  Iicm  :  Cui  quod  satis  csl,  satis  nou  esi; 
nil  ea  satis  erii. 

Is  saiielatem  hal>cl.]  Consule  Senecam ,  epi§l.  GD 
«/119. 

Conicnia  csi  ncccssit.]  M.  Conienia  esl  obolo. 
£coN/ra,  JiiAiiclis  cliaiu  obolo  indigel.  Bealui  Bie^ 


cet ,  cl  illi  .idhaereulia.  Siinl  el  competlcs  grali» ,  B  ronffmui,  episi.  ad  Paulinum ,  qmaf  incipU  :  Fruicr 
— I  i.^  .i..^i: —  rk.,^., : ^-_^.„.:  ■!„  ._        Ambrosiiis. 

CAPCT  XVIL 

Angnsfmas.]  Tfim.  X,  /.  l  hom.  13  iit  medio. 

hein  llieroiiymus.]  Tom.  IX,  in  reguia  monaeho^ 
runL,  tiiuio  De  paiipcilalc.  Mde  vrxierea  tom.  III, 
ep.  ad  Hebldiam^  qvaat,  i  ivb  finem.  H.  Gregoriut 
iimile  habet  MoruL  xv ,  c.  12.  PoHremo  referam 
verba  B.  Fulgentii  snper  innd  Matthwi :  Omnis  :ir 
bor.  Quid  rccipiei  qiii  alieua  lulil,  si  semper  ar- 
debil  qui  sua  iiun  dedii  ? 

Aiigustiniis.j  rom.  X ,  hom.  8,  /.  l  hom.  iiem 
Serm.  S05  De  Tempore. 

Contra  vi;ro.|  Hoc,  u»qut  Diviiias  abeitin  M. 

Scd  occasieuciu.]  V.clariui:  Sed  occasKmcm 
Cjtts,  rurlnm  scilicei.  SeqnUur:  Occasione  namque 
paupcrlatis  incipil  qus  Tu^ari. 

Sed  mnrbuin.l  V.  Iiiio  tautum  morbuin  caruin. 
Reitriciiui  est. 

CAPUT  XVIII. 

ioio  deiump^i^  ei 


ted  hie  diipliccs.  Quasdam  enim  sunt  (irjeC^ptl.  Undc . 
Flli,  injice  pcdeui  luuiii  In  compedes  {Becii.  vu). 
Uiiaidnm  gratiac  pcrrcclioris  el  cotisilii ,  iii  in  clnu- 
slralibiis.  Unde  dicuiitnr  viri  compeiliti.  Coiiipt*des 
■ulcm  luiluric  liodie  iiimis  aggravaiitur.  De  quilius 
Jit  Aiigusliniis  :  llas  niinis  ouvrat ,  qiii  supra  ne- 
cessarias  accuiniilat.  Vinclos  his  compcdibus  exau- 
illl  Domiuus.  Sunl  eliam  compcdes  culp».  Uude : 
Fufies  pcccaioniui  circumplexi  stini  me(Psa/.  cxni). 
Item  pbilosophus  (Seii.,  ep.  c\\ :  Memini  Aiuluiu  , 
«lc. 

Snbiequuntur  not<r  aliauantisper  interminte. 

luiposueie  diviiiae.J  M.  inter  iineai ,  vuU  :  dccc- 
pcre. 

Sed  in  quoilam  apparalu.]  be  gradu  alto ,  forte 
ttbi  eral,  inquiunt  marginei  M.  eiC.  Ad  iUud  appa- 
ralu ,  iubnoiai  C  in  ora  laterafi ;  rorte  ludi.  Ludui 
hie ,  ut  apparet ,  fnii  Circensis.  Ejus  enimpompam 
€i  ardinem  descnbit  Seneca.  De  quo  fuse  TeriuUia^  q 
nui^  libro  De  ipectac.  c.  7.  Varietas  iectiows  talis 
ai.  C.  iegebat :  Si  qiiodam  apparatu.  Jl  aulem  :  Scd 
quoilam  appar.  Ego  ex  Seneca  restitui  locum. 

Urbis  opes  ra*latas.]  Urbi.s  scilicei  Romanar.  Cac- 
lalasrvm  diy.hthongo  juxta  Senecte  textum  scripsi. 
M.  indicat  debere  abesse.  Naniinter  Hneas^  Ciciaias 
exponii  Itoc  verbo  abscoudilas.  V.  pro  cslalas,  iiabet 
coliaias. 

Iii  his  qitae  prctium.]  Ul  manubias  el  qu»cunqiie 
preiiosa  spolia.  Ita  murgines  M.  ei  C. 

£t  alia  quie.]  V.  ct  aiiu!. 

liicilaias.J  V.  vilialas. 

.Isthine  edero.l  Non  oflfSero,  ui  V. 

Ab  eflectii.]  ISec  in  Seneca,  nec  in  V.  Id  vidi. 

Lciite.J  C.  inter  lineai^  Leiiiter.  Scneca  leuliis. 
Audi  marginei  C.  et  M.  Merces  lenie  cum  expouiiii- 
lur  vcnuui ,  ad  ordiiieiii  locaulur ,  ui  niaffis  rciu- 
ceajit  cx  se  uiiitiio ;  coltectarum  aulem  iusiniul, 
Irausii  decor  ct  pulchriiudo  carum ,  iia  el  diviiia-  ^ 
ruin,  " 


'Hoc  toiam  vitain.]  Iloc  lolum  viiaro.  V  non  pia^ 

€€i. 

OccupabiU  Ita  Seneca.  7ria ,  occupavil,  tf/iam 
axciHso  interrvg.  signo^  in  fiite  senteniio!. 

Caloiiibiis.]  M.  ei  V.  coloribus.  Male.t 

Halicamus  aquani.]  Verba  Epicuri. 

Iteiiicdiuin  iiiopia;  1]  M.  ei  C.  prwponunt  signum 
interrogationis  ipsi  verbo  inopiae.  Sic  enim.  Qujeris 
qiiod  sii  reuicdiuiii?  Iuopias  fameiny  elc. 

Jidle  qiierelas.]  Hemisiichium  hoc,  cum  seqiunti- 
buaversibui^  Hornliiest  i.  l,  ep.  12.  £«376  ^^^ 
inferhri  M.  Hae  ex  Seneca  subnoio.  Ei  quid  ititer- 
esL,quisdixerit?  Ouiuibus  dixil.  Qui  egel  divitiis, 
limel  pro  illis.  Meuio  auleui  sollicilo  boiio  fruilur. 
Adjiccre  illis  aliquid  studel ,  dum  ile  iiicrcincuio 
cogilal;  oblitus  est  usus,  ratioiies  accipii ,  ruruui 
cONleril,  Ralcudariuui  versat,  lil  cx  Douiiuo  procu- 
rator,  cp.  14,  iit  liiic.  .\d/uvc  vide  nbt  s  /J/;sti. 


Titulum.  Dc  medio<.Titate  ex  V. 
novo  capite  distinxi. 

Ait  Anffusiiuus.1  lom.  Vlli,  in  Psai.  xxix,  expo- 
ril.  3  in  jme. 

Seiieca  ait.]  Epist.  95,  98  cl  104,  post  Vai.  Max^ 
i.  Tii,  c.  5,  et  posi  Ctcero  de  %\uriBna. 

Convivis.J  Ita  Seneca^  ep.  95,  in  fine.  Tria  inte-- 
rim^  couviviis. 

377Q^><'  ^liiid  pneier.]  Soium  Y.addit  prcter. 
Bac  senteniia  a  Seneca  defiectii.  Vide  eum, 

Uluiillum  ractuiH.]  Suppie,pra:ter  hoc^  ut  iugge- 
rere  tidentur  marginesC.et  M.  Ul  inier  deos compii- 
raretur,  coulra  pcr  lioc  habita  estct  cotisecraia  in« 
tcrdeas.  F.  pro^  Ul  nulluni  Dictum,  iegiif  ec  si  nul- 
luin  factum. 

Uiilus  lantum.]  Margines  :  Scilicet  Tuberonii. 

Aliorum  aiirum.l  Seneca  ep.  95:  liiurum  auruiii. 

Argentumqoe.^  r.  Argentum  qui^  fractuinesl. 

Et  conircclaiiduin.]  Hoc  omittii  C. 

item  idem.]  In  V.  abesi  ideiu,  sed  infra  Seiiec-a 
nomritoiur. 

Quain  Augustimis.]  C.  quam  Augustiuus  ail,  in 
cidus,  etc. 

Pro  modulo  personae.]  C.  aiiter^  tic  :  Videiur  la- 
lere,  tiim  autcm  pro  modulo  persotia!* 

Vivcnduni  est.]  V.  Ia  qua  iibi  vivendom  esi,  scil 
Seiicea  niaffis  deicnninate  aii :  Uliid,  eic.  Hic  citui 
Senscam  ex  nomine^  quem  duo  iacue  ei  cum  euppon' 
iione^  sie :  Item  idem. 

lilud  te  adiuoneo.j  Verba  Senecm  ep.  5,  tn  qu<g 
Scholia  Justi  Lipsii  vidiise  iuvai. 

Ambiiioneiu  perversa.j  Maxime  tariat  C  Et 
quidquid  aliud  auibitiouc  perversa,  vi»  scquilur 
ciirta. 

lloniiuum  cousiieiudini.]  C.  consuefflKliiietu.  V. 
Coiisuctiidiiie.  Ad  hesc  marginei  C.  ei  M.  Non  fVW- 
sui  f}uidcin  dcbcmus  iios  coiifiirmart  buic  S4;iuW, 


m 


PETKl  C.V?iTOmS 


4&0 


nec  prorsiis  in  moilo  viveiidi  ab  .lioniintbus  dis6i- 
tlcic  (/{om.  iii). 

Iliiiiiat>iinlcin.]  iVoN  liiiTniliintcm,  ut  V. 

Concrciis  cl  liortiiiis.]  C.  et  M.  Ctriis  el  borridis. 
Setieca  :  Telrjs  el  horriilis. 

Delicains  res  j  C.  absotute^  (iciicias. 

Noii  magno  |>nrabiles.]IUtioiinliilc  sil  obsequiiim 
vestruin,  munl  marqhiei  C.  el  H,  Ex  c.  sii.  ad 
'  Rom. 

Non  incompla.]  C.  Non  incoinposila. 

Vilam  noslrain.]  C.  ei  M,  vestrain. 

Sed  non  agnoscnnt.]  Tria  tic  eaque  expono.  Siiscipi- 
aiil  oiniies  vitain  noslrnin,  hoc  eii  aclwnei.adcxlra^ 
bona$  etexemplarea.  SeJ  non  agnoscani,  id  e»t  per 
Mcruiationem  ineriorum ,  qno  scHicet  auimo  fiant,  sed 
•tiiNta  ift  bonam  parlem  inierpreientur,  Seneca  affir- 
maiite  :  Sed  et  agiioscant,  seu  {ul  iuembrana  nostra 
Senecof)  :  Setl  agnoseant. 

Altali  magui.]  Scneea  ep,  110  sub  finem,  Nequa» 
quam  lice  AtlJJi,  tegas  Deinctrii,  ui  V. 

liabcndasperniisil.]  Dno  sic  finiunl  caput,  V.vero 
afidii  in  iextu  margines  C.  ei  M,  sciiicet :  Divilia:  si 
affluaniv  noliic  cor  appoiicre.  P$,  lsi. 

378  CAPUT  XIX. 

Sicutspiritualis.]  Duo  iia  inciioanl  caput;  at  V, 
fepelit  ea,  quas  %n  caice  cap,  \A  liabeniur,  Ihvc 
$unt :  DoiDiiius  colleclisdiscipniis,  usque^  sicui  spi- 
riluaUs, 

l  ad  Tim.  c.  vi.]  Duo  c.  8,  V.  10. 

Non  ait  sunt.]  Piacei  etiam  V,  /tic  ;Nou  qui  suul, 
sed  qui  volunl. 

Divites  (ieri.l  VoIunt:ilc,  ait  margo  M. 

lii  iuleritiiin.J  Uwc  exponunt  tenuissimi  diaracte" 
res  interiineale»  M,  iioc  modo  :  lu  interituin,  teinpora- 
lem;  et  perditionein,  iriernam. 
CAPUT  XX. 

Ex  V,  tn  summario  capitis  adjeci  ig  :  Et  avari- 
liain. 

Qitxcstplusbabendi.]  Verba  B,  Aug.tom,  I»  /.  iii 
De  iib.  arbiir.c.  17. 

Quidltbet.J  Nempe,  ut  margines  C.  et  M,  pccu- 
niam,  lionoreni,  subliuiitateiii.,  scieutiain,  cscani, 
vesiein,  et  bujusuiodi.  Piura  U.  Aug,  in  Psal,  civuiy 
Concio,  li. 

Ergo  cupiditas.]  M.  Ergo  peccaluin  lioc » scilicet 
fupidilas.  Conira  itanc  cupidiiaiem  B.  Hicrou.  epist. 
exnorlatoria  ad  Pammacliium  et  Oceanunit  qua:  inci» 
fHl  :  Qui  i£tbiopein  invilal. 

Secundum  lioc.]  Omiilit  M, 

Qux  specialiler.]  Non  spirilualiter,  ut  Jf. 

Ainor  pccuuix.J  Id  sonat  Syriaca  intetprelaiio  I 
Yff»  VI,  10.  Audi  inierim  margines  C.  et  31.  Pecu« 
niaro  voco  qnarlibeL  leiuporaba  citra  digiiitaics,  hu- 
uores  ei  hujusinodi. 

CnpiditatiB  Gregoriiis.]  V.  inter  cupiditatis  et 
Gregorius,  hopc  interponii :  Pectlniam  voco,  eic.»  ut 
fo  proxime  prtrcedemi  nota  ex  marginilfu»  collegi  sed 
posi  bujusniodi,  addii.  u  :Libro  Sentenl.  (disU4i  sub 
Oneui).  Verum,  ut  dicam  quodcenteo,  mate  in  conlex- 
tum  hunc  marginem  reponit  V.  eoquod  Hle,sicui  ei 
alii  quamplurimif  a  Sclioiasiicis  exposiiionis  gratia 
ad  lalus  ipsius  texiusaddili  sint^ut  cotligiturex  notis 
adcap,  ^l^ad  iila  terba:  Nou  gratiaCt  sed  vaiiiiatis. 

Iiiter  b;i:c.^  Nempt  cupiditaiem  ei  a\aritiain|  de 
quibus  Uarai.  1. 1,  ep.  1 : 

Fervet  avaritia  niiseraqne  oupidine  pectus. 

Non  disiingiiii.]  Magnahic  opposHio,  V.  ei  C.  sic  : 
liiier  baec  vidclur  distinguerc  dicens,  etc.  sed  per^ 
peram.  liam  initio  capiiis  sequeiuis  evidenter  paiet 
contrarium  his  verbis  :  Avaritiaiu  speciem  cupidiia- 
lis,  licel  Gregorius  inter  specie.m  et  genusiion  dis- 
iiiiguat  t  etc.  Mic  autem  tna  exempiaria  convemunt. 
Inierea  ui  [achius  ha:c  capius^  consule  B.Aug.  PsaL 
cxviii,  conc.  il. 

378  ^ic  couicderitis.]  Po»t  hcec  verba,  V.  addit 
^M  textu  quod  duo  in  marginef  scilicet :  Sed  (luomodo, 


A  eum  pnirilnm  tn  giistu  non  bnbcrent  anlf  peccaliiiiif 
Tanliim  fortie  iii  esoc  oblatioiie,  M.  oblivioDe«  pro 
oblatione. 

Sed  et  allitndinis.]  C.  Sed  el  nlliiudine  sclenliap, 
non  placet,  quia  declinal  a  D.  Qreg.  ham»  ii^in 
Evnng. 

Iino  et  qnxrunquc  rcs.]  Boc  desumptum  e»l  ex  B. 
Ang,  t.  ly  /.  III  De  iihero  arb.  $,  i7.  Vnde  infrmei' 
iaiur  idem  in  fiue  periodi^  sic  :  Secundum  Ao|rusli- 
num.  V.  niaxime  hic  discordut.  Primum,  pro  seca»- 
dum  legit^Qi\  Augustinus, /iuffa^ii«  et  pttnctoHf» 
»iincta  pracedenii  periodo,  subsequenicm  inehoai  koc 
modo  :  Sed  Augustiiius  banjc  diibiiaiioiiein  contra- 
rietalis  solvii,  Clossa  super  EcclesiasticuiQ  cap.  x 
{niias  xixV),  cujus  riiiiti  est  :  Caveamus  ciipidtlatem 
et  superbiam  qiiae  sunt  uniim  maltim ,  a  q^uo  omui» 
niala  oriuntur.  C.  ha*c  qucque  habet  in  margtnex  Hane 
dubitationeiu  et  coutnirictaieni  solvii  Aui^astinuSy 
Glossa,  etc.  utsupra.  Clossa  est  in  c,  x  kc$li.  f«r. 
B  15,  quo!  etiam  redolet  doctrinam  B,  Aitg.  I.  11«  fr. 
8  in  epist,  4  Joan.  c.  iv. 

Itcm  pbilosopliub.]  V.  paulo  fusius  »ic  :  Ad  jogf- 
Inndani  cnpidiiatem  sufficcrc  dA.'bct  quod  aii  pbtior 
sopbus.  Epiht.  i*>k 

Congftratur  iii  le.]  Genuina  lectio,  qua  et  Seneeetm 
Ai  V.  Omnes  divitias  Cioesi  coiigregenlur  in  le. 
Laudo^  quia  nota  e»tf  quam  M.  legii  in  margino. 

Ut  tcrr.im  mariiioribus.]  Ita  Seneca.  Triainterim: 
Ct  terrain»  etc. 

Ars  ulira  Itixurisp.]  Ly  iiltra  pro  exces»u  e$i,  Ve^ 
rum  Seneca  non  uitra,  sed  iiUq  tnxitri»,  legit. 

Via  cunti.]  M,  ex  Seneca.  Duo  viain  cuuti.  Es 
ep.  ifi. 

r«xcain  cupiditalcm.]  Hic  atiende  Lipsii  nolasm 

Parab.  c  xxx.l  i/.  ei  C.cap.  lvi.  V.oiiit//il.  Pa- 
rabolas  sci/o  ess^Provcrbia  Salom. 

Sartgnisugo!.]  Quo!  non  plene ,  sed  potiu»  impree* 
gnalo  ventre  vix  conientai  suui.  Horat,  uttimo  iersm 
r  Dearte  puel. 

Non  inissura  cutem  nisi  plcna  cruoris  hlrm]«« 

Dniuque siiiin  sedHrc.]  Idem^Meiam^^.  Fab.  6.  €1 
insaliabilis  cupidiias^  cuhts  desiderium  vadit  in  infini^ 
/iim,  ui  aii  Arisiol.  i  Poluic,  iJnde  aperte  Sencca^ 
Uercui.  Oet  : 

Cupit  bic  gaxis  iu\plore  f:\niein» 
Nec  laincn  ouinis  pbVeia  gcmniifori 
Suffit  Islri,  nc<*  tota  sitiin 
Lyjdia  vinr.it,  ucc  (\\\x  xepbyro 
Subdiui  leilus,  siupei  auralo 
Flumiiie  clarum  radiare  f  agiUB  : 
Ncc  si  tolus  serviat  Hebrus, 
Rurnque  dives  cingat  llydaspas» 
380  lulraque  suus  currere  flnes 
Specici  toto  flumtue  Gaiigeiu. 

CAPUT  XXI. 

V.  Novum  hic  inchoat  capui ,  peefigiteiHe  tiimum 
D  De  avaritia^f/ttofrtfi  cApu/  prmcedens  cantiauamihu^ 

Avariliani  spcciein.]  Vide  B.  Aug.  t.  YiU  ts  JPa. 
cxviii,  conc.  ii. 

Eccli.  cap.  X.]  C.  e.  xxxiv.  Dtio  nibiK 

Yen.iietu  babet.]  Hac  C.  et  M.  notant  ad  tmin»: 
Dialjolo  in  causa  justa  si  egei,  et  in  causa  iiyusui 
etiainsi  egeai. 

Invidia.]  Omittit  V. 

lutpiger  ex t reinos.] //ora/.  /.  i,  ep.  1.  Talein  Pe^ 
rum  jacuiaiur  eiigran^n^a  Wadrofusdequo  tii  ttoiii  ^ 
c.  ii: 
Ciii  dat  opcs,  dat  opus  fortuna,  fatcniiftr  bnheiliM. 

Quxrit  opus  per  opus,  qinsquis  opes  per  opei|. 
Ncpcr  opcs,  vel  opes,  vci  opus/Pere»  qua!ri|0«  niii- 

Quaeriliir  a  sana  ineiiie  Inbore  labor« 
li(-m  Uieroiiynius.]  Vide  eum  in  ep.  ad  /WiflHP» 
qua:  incipit :  FnHcr  Ambrosius,  paulo  anie  finem. 
Quam  eo  quod  babel.]  Idem  pQ»t  QuiniiL  L  7. 


(01 


VCKBUM  ABBREVIATUIl.  —  NOTA\ 


40  i 


Nihil  Hse  «<»rdi:liii;.]  Jitvabtt,  reor,  hic  Horatium 
cr^ncere,  i,  Sat.  i  : 

At  iMitia  pars  liuminum  deceplA  ctipiJine  falso 
Nil  stiis  esl,  loquii;  (|ui»  lanli  quatKum  lia- 

.  beas,  lls.] 

(fiiidfaeits  ilfi  ?  Jnbeas  mtsortim  esse  libenilcr 
Qualtttut  idfaeit,  ul  qnidam  memoralur  A- 

ihenis] 
Sordidnt  ac  difes.  popidi  contenuiere  voc^s 
8ic  solilos  :)Populiis  sibilaf,  nt  miki  plaudo 
Ipse  domi  simul  ac  niimmos  comploclor  in  arca. 
Vnile  Jiivenalis.]  In  Juuuaii  non  widi :  Usqiie  ad 
tnlitm  sordidus,  'jorie  :  Vifug  ad  lalum  candidug 
Cenluctipialas.J  U.  et  C,  rtMituplal.is. 
Eashabeoeteontpicio.]  Y.  Meas  ha^eo,  elc. 
Qno«I  mihi  consHrvaiur.]  Solnm  K,   Nam  duo  : 
Uiide  sine  solliclludine. 
Apposilionisciisto.1  If.  apposilus  cust. 
Eo  viso  pascam.]  Jf.  Ex  viso  pascam. 
Tibi  collalae  sunt.l  .Voit  eollocai»,  ul  V. 
Si  vis  fcnerare.]  kekpicituY  ad  iUud  Prov,  xix  : 
Fuuerstnr  Domino  qni  miseretiK  pauperis. 
Qu:.ft  dederis  sola.l  Solwn  V. 
Ail  c.  14.]  M.  et  C,  41.  Yerba  prascedentia^  fd- 
881  iicei  :  Avaritiit  vitium  sugillans,   K.  unicum 

Yiracupido  ettenaci.j  If  7<7n/i  Aic  tarietae  lectio- 
uii,  C.  et  M.  ita  convemunt  :  Viro  cupido  el  lennd 
si.ie  ralione  pei.  f;,8  el  nefas,  si  poieris  recte  (ver- 
SJC&  flor.  I,  epist.  i),  si  non  qnoriinquc  modo  rcin. 
£st  ergo  subsiantia :  iloMiini  liYido  adquil  auruin? 
El  non  ideo.]  lAeo  abest  in  V.  et  M. 
David  :  Thesaurizat.]  Hoc.  mqne^  Divitins  snas, 
tii  textu  omitiit,  C,  cum  M.  Jltad  autem  :'Ct  rclin- 
qiieut,  elc«  i/i  tatere  est. 

Qiiid  sibi  invidet.1  Uiqne,  maliitx  ipsiiis,  tV//i^ 
fir«.  iioit  iegit  V.  et  horum  toco  ha:c  habet  :  Dccle- 
sinslicus  inFra  \cap,  xiv]  :  Elsi  beiiR  rcceni,  <Mc. 
Ad-  hasc  verba  subnotandas  esi  margo  C.  et  M.  Pr;c 
avaritiA  iion  ferens  ad  usus  nocessarios  res  stins 
eipen  lcre.  Qlossa  est  ad  illud  Eccli.  xiv  :  Qui  sibi 
iuvidei,  etc. 

Arefaeiens.]  Semper  sitibundus  tit^uittJif  nota 
C.  et  M. 

Iieni  :  Jtixla  qiicmdam.]  Quoniam  taboriosum  est 
hic  ad  invicem  couferre  omnes  senlentias  et  verba 
pr.cepostert  composiin^  subnolabo  verboienus  disso- 
nuHiiani  K.  Itaque  primo  hoc  omitlit  :  Iiein  :  Jnxla 
q^ueniftam,  et  immediate  post  ilia  verba  aiiiinani  siiaiii 
arcfacions,  sic  habet :  ttoc  aiiicm  polesl.  IL  orare 
initniciis  ul  din  vivat,  viveiisqne  anxiu$  appctilu 
ampllori  et  livore  se  ipsuin  excruciet  et  (orqueai. 
Iloc  idem  vilinni  deteslaiur  .Aposiolus  in  episl.  ad 
Roin.  cap.  i  (a/.  v].  Ucpll:los  oinni  iniquilale,  ma- 
lilia,  fornicaiione,  avaritia,  oic,  deqiiibns  dicit  in 
lliie  ejusdein  :  Quoiiiain  q-ui  talia  nguni  digni  siitii 
iiiorle;  nou  solum  qui  ea  faciuiiiy  sed  etiain  qui 
coiisentiuiit  facienlibtis.  l«lossa  :  Coiisciitirc  est. 
lAcere  cum  possis  arguen;,  vci  errortfw  fovere.  Ad 
i^alaias.  v  [al.  x.] 

Ilanirestu  siint  aniem  opera  carnis,  quae  sunt 
fQriiieaiio,  imtnnndiiia,  liixnria,  idoloruiu  servitiis, 
«tc.,  qui  lalia  agunt,  regnuin  Dci  non  consequcn- 
lur.  Idolorum  serviiiilciii  vocai  nbiquc  avariiiani. 
4U  Ephesios  v  [al.  21]  :  Funiicaiioautem,  ani  o:n- 
iiis  i\,uniunditia  aui  avnriiia,  ncc  nomineinr  in  vo- 
bis.  Ei  m  eadein  infru  [cap.  vj  :  O.itnis  fornicalor, 
aut  im^iundus,  aut  avnrus  (quoJ  eit  idulaiinii  ser- 
viius)  iiou  habci  li;cre;iilalcm  in  regno  Christi  el 
bei.  Ad  Coloss.  III  [n/.vui] :  Mortificaieergo  incin- 
bra  ve&tra  qua:  siinl  snpcr  terrain«  fornicalioncni, 
inimundiiiam,  libidincni,  concnpiscentiani  inalam 
elavaii^jm,  qiioe  csi  sininlacrorum  servilus.  llic- 
Bonyinut  ad  llcliodornm  [at.  Kiisticuiii]  monncliiiin  : 
firrai,^qui  Judicai  iUuiii  idulolatram,  qui  liinorc, 
\el  coaciionc,  vcl  alia  caitsa  rorsan  idolo  thurin>'ai 
ei  iion  potius  illum  qui  diviliis  incumbit»  qni  do- 


A  niinnm  nnmninm  pro  Dco  adnrnl,  qiii  crealnra:  ho- 
iiorcin  exhihet  pro  Crcatorc.  Unde  ^ 
0  nuiniiii,  nutnnii,  vobis  hunc  pi-esiat  hoporem. 

(JuvEM.  saty  5.) 
Et  alihi  :  \  .     ; 

Ei  gonns  ei  morcs  rcgina  pocnnia  don^il. 

(IIORAT.  I,  cp.  d.) 

382  Undehahcs  : 

Ne  nie  qiiasrit,  setl,  oportet  habere. 

Itcin  Domiiius  iii  Evangelio,  elc,  hic  concordat 
cum  aliis, 

Aiigustinnsotinm.]  P«rciirr«/ifr.  IV  Debapt.  coH" 
tra  Donniistas  cnp.  i,  el  exposit.  Ps.  xcvi. 

Hieroii.  ad  lleliodorum  ]  Resliini  locum,  Tvia 
enim  ad  Riislioiim.  ep.  ad  Heliod,.  sic  incipit  : 
Qiianloamore.  Y.in  textu  redotet  qnidem  doctrinam 
H.  Hierongmi  hac  eplstola,  magis  tamen  CommeiUa' 
rio  in  c.  v,  ad  Ephesios. 

Pariuni  ci  rovcnt.]  Ergo  nequnqnam   periinnnl, 
B  ut  C, 

Diviiiis  tnale  acqnisitts.]  Y,  Divitiis  miindnnis. 
H(rc  habfs  in  ep.  B.  Hieron.  ad  Eustoch.  de  Cust. 
Yirg.  c.  14. 

/  Cor.  v.J  C.  rnp.  xxxv.  M.  'i^. 

Si  qiiis  frnier  nominalMr.]  Per  senienliam,  vel 
nolani  inrainia;,  aiunt  margines  C.  et  M,  Sequitur 
ibi  :  Sepiiltnraj,  corporis  Chrisli  ei  hnjnsmodi, 
nempe,  non  licet.fieri  pariicipes^  quod  taciie  in- 
nunnt. 

Ergo  viiandi.J  V.  h^ec  onutttt  ei  eorum  vtce  id 
habet :  Ei  pcr  siniile,  non  lalibus  impoeiiiienttbns 
iiicxilu  viiae  communem  sepulturam  communicnrc, 
sicui  coiiiigii  de  qnodam  nsnrario  apiid  S.  Dionv- 
siiim  (Hoc  exeinptum  in  tejittt  non  habent  C.  el  M* 
at  bene  ad  latnsy  unde  reor  a  scholasticis  pro  nota 
addimm,  interea  cum  Y.  illud  variel,  sic  repeto^Apn.i 
qucm  lahoranicm  in  exlremis,  cnin  vcnisset  saccr- 
4los  cniii  Eucharislia,  invciiii  euin  iinpoiem,  ita 
Q  innuenleni  ei,  qnod  a  f.imilinri  d;einoiie  constrin- 
gcbatur  per  r.mces,  nec  pcriniiiebatur  rcstituei*o 
rapla,  vel  dividere  tnrpiier  congrcKntu,  vel  confl- 
tcri  pi^ccata,  vcl  snscipere  Euchnrisliam ;  ct  sic 
luiscr  de  liac  vita  misera  rnpius  csi  ad  miseritm 
interminabilein  ;  sed  a  qnibusdam  nionachis  clatf  • 
culo  sepultns  csi.  Qno  coroperio,  cxiracium  cst  fe- 
lens  cadavcr  de  liiiiiulo  et  ad  canielam  ei  lerrorem  - 
nlioruin  publice  rclraclum  iu  sicninilinium.  Quod 
videlnr  fursitan  lieri  do  onintbus  in  fine  im|MBiii- 
.  tontibiis,  ut  de  niilitibus  qui  deciinas  fateninr  se 
piiblice  retjnere.  Quoinodo  ergo  dabitur  eis  Eucha- 
ristin,  vcl  cbnimnnis  in  morie  sepultura?  lu  eadcm  : 
c  NoJiie  errarc,  neque  furnicarii,  neque  idolis  ser- 
^ienies,  ncqiie  adulleri,  neqne  ebriusi,  noque  ma- 
loilici,  iiequc  rapaces  i*egniiiii  Dci  possidehiint  (/  Cor. 
v).  »  In  Evaiigelio  Lucje  (Cuit.  xii)  :  f  Caveie  ab 
oniiii  avarilin,  ctc.  i 

£x  his  qua:  possidei.]  Ex  his,  restitui.  Nam^  tria 
omiitebant. 
D  .  Pussessio  enim  gus.]  V.  hoc  modo  :  cst  atiqua 
posscssio,  gralia:etglorix*csi  andssiu.  !/•  et  C.  ad 
iatus  sic  notant  :  Ex  possessione  non  esl  vita,  sed 
s;epe  amissio  ejus.  Post  itlud  esl  ainis:»io,  addil  V . 
Illi  nnicin  (f|ui  sic  i|iesaiirixat  ei  non  esi  divcs  iu 
Deu.ii)  dicilur  u  Doinino  :  c  Sinlie,  hac  nocie  rc|>e- 
lain  aiiiniain  luain  a  ie,  qua:  auleni  parasii,  cujus. 
eruni?  »  {Luc.  xii.)  In  Purabolis  :  c  Conlurbai  du- 
niiim,  eic.  {Prov.  xv).  i 

Vir  aulcni  qui  festinat.]  Pra^cedeulia  habentur  in 
Y.  sed  ordine  prwpostero;  sequentia  383  <<<*'^'''« 
usque,  Itein  llioronymus,  ajbsunt, 

Eci-lesiasia:  v.]  C.  et  M.  {%• 

Avarns  non  iinplebiiur.J  C.  et  M.  habent  in  latera 
ex  Claudiano  poeta  1. 1  in  Rnffinum: 
. .  .  Niiniuin«|ue  clulus,  avaro. 

Pasciinr  intuiiu. 

Yel  libcrior  sii  |  Horalius  impressus  : 
...  Quo  Ubcrior  sii  avaiusi, 


405 


PLTRI  CAMOmS 


Non  viJeo.]   iliec  ver$a  meatate  tanlum  carmen 

f)fteceden$  iequuntur,  quia  alind  interponitur, 
lem  llieroiiymus.]   Contute  Comment,   in  c.  xxx, 
Prov. 

Iiisaiiflhilis  eiiim  esl.j  Margo  C.  et  Jf.  voit  Ciaud., 
I  in  huffinum  : 

Seiiiper  iiiops  quicunqiie  oupii ;  conientus  lionesto 
Fabriciii!»  parvo,  speriiebal  munera  rrguiii; 
Subdo  ex  lloratic^  ii  Serm.  Sat.  3. 

. .  .  Quiil  avarus? 
Siulius  cl  insanusi.  Quidsi  quis  iion  sit  avarus'? 
<lnntinuo  sanus. 

Quidni  ei  Cornelium  Gtdlum  non  minu$  diserte  ava- 
rum  daetibentem  in  medium  produxerof  Audi  ipium 
Eleg.  1 : 
Quid  mikr  diviti»,.  quarum  si  demeri^  usuni, 

Qu&mvis  largus  opum,  semper  egenus  ero. 
Inio  etlain  pcRna  est  partis  inciimbere  rcbus, 

Quns  cum  possideas,  est  violare  nefas. 
Kon  aliler  sitieiis  vicinas  Tautalus  gndas 

Caput,  et  apiiosiiis  absiliiet  ora  cibis» 
Kflicior  custos  reruin  niagis  Ipse  nicarum» 

Coiiservaiis  allis  quae  periere  mlbi. 
El  paulo  poit : 
Quanrere  quae  nequeo,  semper  reliiicre  laboro, 

£t  reliiiens  &eiii|>cr,  nii  tcnuisse  pulo. 

liein  ideiu  }  Horat.  /.  i,  ep.t.  Etibid.  I  ait : 
Fervet  avaritia,  iniseraqiie  ciipidine  pecius. 

Itein  idom  :  Cuni.]  Hic  B.  Hieronymum  iciax  citari 
Comm.  iur  c*  xxx.  Prov.  et  iib.  i  adv*  Joviniannm 
c.  15. 

Qiiid  ncrvos.]  V.  Quid  numinos  seciiisse.  Hic 
veiiui  extra  ordinem  eit.  Vide  Claudianum. 

Largrtaiem.]  Abeit  a  iextu  W 

Comitaiiir  avaritia.]  AffirmaiSenera  iv  De  Uenffi- 
eiii  cap^  i7  :  Ne  prodigum  qiiidem  avaritia  lib^- 
ramus.  Et  B.  Hier,  in  Heg.  Monach.  titulo  De  pau- 
pertate  aii :  j|84  ^^^o^^*'^!"  ^^^^  fiierint  coiisecuir 
{nempe  <fii^<rns)  vides  Iradere  se  luxuii«,et  volupta- 
lifiiw,  el  oinni  iniquitati,  ut  quod  avaritia  congre- 
gau  luxuria  consuinat. 

Poeta  Claudianus.J  De  bello  Cildonico, 

Quomodo  ergo  suut  coiHrarki.}  tf.  in  marg.  pro 
coiiirarki  kabei  coRiinnnia. 

lieniGenesis  xxxu]  K.a/ii«r :  item,ad  detestationcin 
.ivaritias  vaftel,  ut  ait  llieronyiniis,  bisioha  iila  quas 
csi  in  Geiiesi  dc  J.icob  :  auomodo  attfiigii  a  facio 
LalKin  cum  uxorilms»  e}  liberis,  ct  lebus  miiltis. 
hitcr  quas  fiierat  furata  Racliel  iilola  patris  aurea 
et  argentca.  Quas  ciiin  paier,  eos  perseiiucns ,  qua:- 
leret,  Uacbel  in  rinio  ct  sub  stnimento  canieloruni 
nbscoiidit,  et  finxons  se  pali  incnstrua,  desupcr  se<- 
dit,  ctKicpatri  quairenti  deos  suos,  non  assurgens, 
«*uiii  delusil.  ro:>tca  Jacob  etLaban  coiifa^deraiis , 
Jicob  cx  pr.cci^ptis  Doniini ,  jusslt  alieiios  dcos  ab- 
jici,  et  idola  Laban,  sciiicct  aurea,  euni  Qinnibiis 
iili)  lucteriis  abiicoiidit  sub  terebiniiio  (€en.  xxxv). 
Pcr  Labaii  muiidus.  pcr  Fdula  avaritia  ;  per  Ka^ 
cliel,  qiw  inierprelaiur  oris,  niulliter  poeniteiis, 
qua:  sub  fiino  abscoiidit  idola,  id  e^l  avaritiain,  scd 
non  oinniiio  reiinqiiil,  hcd  supcrscdit*  juxla  illud 
lloratii  (iib.  i,  cp.  I) : 
Ei  mihi  rei  non  me  rebui  tubjungere  coHor, 

Jacob  luctator,  qui  sub  tcrcbinibo  odorilera  cinn 
phylacieriis  et  appcndiciis,  id  est  snb  ligno  cnicis 
iHiniinicxs  avariiiain  et  ejus  ap|>endic!a  abscondit, 
juxia  A|»o&toluin  :  c  Oiiiuiu  rcpuiavi  ui  stcrcora,  ut 
Chrisluin  lucrifacerem,  ci  Crucillxuni  iiuduin  nudus 
sequerer  (Philip.  iii).  > 

IIim:  hleni  Agatba,  Agncs,  qii:e  inunera  ab  amalo- 
ribiis  oblata  pro  crucilixo  iti^purbaut.  Iloc  \\W.m 
vitiuiu  deiestatus  est  Dominus  iii  Evangclio  :  c  Ve- 
iiit  priuceps  inuiidi  hujiis,  ct  in  inc  non  li.ibet  quid- 
i}uam,  quia  nibil  innnilanuin,  iiihil  inler  iios  ca<lu- 
tuni  appetiit    \JoaH.  xiv;.i    |;eiii :  Joscph  vitiutn 

^ll4*j  D(^  Cratc  Tlicbaiiu»  iioii  iSucralc,  ui   babci  8.  Ilicr.  cp.  ad  ruulinutii,  [>«  imiit.  mpnuchi. 


A  avariiix  delcslaliis  cst ;  qoi,  cum  per  palliam  nk 
i£j;yptiaca  nierelrice,  id  est  inundana  fonciiplsce»* 
lia  traherclur,  doiiec  rumperet  laciniain,  Tel  scin- 
dcrci,  exspeciare  iioluit;  sed  palllo  cunr  l.iciniia 
reliciociiiiisaiifugii,  juxta  Apostolnm  :  c  Omniaqiii 
inagone  contciHlii,  aDoninibusseab8tinel(ICor.is;.i 
liein,  adolescciis  qiii  relicta  sindone  nudin  anliifii. 
Ilem  llieronymus  :  Ad  sugillandani  avariliam  auf* 
liceie  debet  histnria ,  qu.ne  est  in  Exodo  (ca^ 
xxxifr)  de  \kulo  conOaiili  et  aurco,  qnem  lloyaen 
combussil  et  contrivit,  piilvereniqiic  in  aqiinm 
dispeisil,  ct  flliis  Israel  ad  bibcnduin  dedil,  ui  aie 
fiue  [/*.  fiino].  f  vilissimi  stercoris  Idololatriaan 
deteslareniur,  per  quam  avariiia  deatgnatur.  ilem. 
inovere  nAs  debet  exempluni  ethnici,  ouoci  iKNiil 
llieroiiymus  c.  i2,  q.  2  :  Ck>ria  eprscopi  [ALCIiri- 
stij  est  pauperibus  oninibiis  providere.  i)c  Socrale . 
(U")  qui  euiii  Aihieiias  tenderct  ad  pliilosopliaudum< 
et  dcdi8cen:!uni  [a/.  discenduin]  viiiain  avariiim 
Q  inagnuin  |)ondus  anri  projecit  putans  se  non  aimtil 
posse  possidere  divilias  et  virtules.  Ad  idem  fadl 
Diogcnes,  qui  taui  spe  vacuus  qiiain  liinoris  expera^ 
lutain,  dolio  contentiis,  traiisegit  paupcrtatem.  Orip 
eum  vidisset  385  lavantem  olcra ,  ferlur  dixisae 
Aristippiis  aulicus  ciijusdain  principis :  Si  milU 
credidisses,  modo  olera  iion  lavares,  scd  in  aola 
summi  'principis  maneres.  Cui  ille  :  Si  mihi  credU 
disses,  in  aula  principis  adulator  et  palpo  non  ea— 
ses.  ilic  cliain  cuin  vidisset  oucmdain  bibenie» 
cum  manu  ad  foiitein,  dixit :  Nesciebam  naiuratia 
dedissc  milii  scyphum.  £i  mox  parvuluni  scypliuiiir 
cuin  quo  bibere  solebat,  ad  lapidcni  confregiu  Hcc 
ex  Yedastino  codice  iii.  s. 

Rachel  fugiens.l  Hittoriam  hane  extwhii  B.  Gra* 
goriui^lib.  xxx.  Mortd.^cap.  1(».  SiB.  Hieronf§mH% 
ulicubi  explicaverit  non  vidi,  tnierea  V.  hxMrirraf. 
Cftffariiif,  Hiit.  iuce  /.  iv,  c.  ^l.hcec  iramfert  ad  re* 
ligioforum  avariiiam, 
r  Cuni  iniinunditiam.]  Duplex  G.  deprehendi  m  C. 
lieoreae  Gregorius  :  Cuin  immunditiaiu,  elc.  /it 
prcrcedemi  nota  citavi  locum. 

Siippenere.coiior.  ]  V.  atque  31.  Subjiingcre  co- 
nor  :  ai  Horatiui,  eujui  venui  eit^  submiltere.  Uh» 
1,  ep.  1,  iniiio. 

Laciniain.  ]  /Ve^ifa^uam Lasciviam»  ui  M.ii  C« 

Mundaiiai  voluptati.  ]  C.  Voliinlati. 

Fimo  imniundissimoniiii.  I M.  ei  Y.  flnepro  tkiio. 

Iieni  llicronymus.  ]  Poit  Laertiutttf  epiU.adPm^ 
linum  Demttitulmtnonachi^  qua:  inciitii  :Bunuahliiio. 
Eadem  referi^  l.  ii  advenui  Jovin  a/i «  r.7,  ef  «|».  e# 
^w/iaiiMm  :Filius  meus.  Prwterea  tide  12,  f»  %: 
Gloria  episcopi. 

Sarcinati  auro.  ]  Textui  B.  Hierongmi:  Suflrafci* 
iiati  auro. 

Diogenis  in  dolin.l]  De  hoc  idem  tom.  Il,ec/ffim* 
nianu9tt  /.  i,  c.  9.  Marginei  C.  et  M.  heee  iub)iittHmi  : 
Mon  speravit  favorem  aliciijus»  nuiluiu  niuudMie 
|.  tiii;uit. 

^  Cuni  mundaretel  lav.  ]  Jl.Cum  commendarH  el 
laudaret  olera  sua.  iVoW  ionani  iecundum  icriptm 
Vnlerii  Max.,  /.  iv,  c.  3  in  fine. 

Non  bvares.  ]  M.comequenterlepit :  Non  laudarca. 

Qni  ine  nolat.  |  C.  in  oru  infenori  iic  kabei :  Qui 
me  vocal,  es  Diogenea.  Ai  in  margine  latiruU  etd 
capui  iequenif  revocai  hoc  modo :  Qul  we  noial,  Ul 
cst  Uiogeues. 

CAPUT  XXIL 

Noii  tantum  excinplis.  ]  Hoc  enput  aiiter  inehtut 
V.,  in  medio  deficit  in  iucii  iacrof  Scriptunt^  eed 
abundat  exempiU  quorum  unnm  C.  ei  M.  in  mar§i* 
nibui  iuii  retarciuni.  Deicribam  modo  exY.  quoad" 
ttique  cum  aliif  concordei,  poitmodum  uotai  L.ef  if* 
hic  iniermiuai  repetam. 

Itaque  Y»  pro  tttulo  legil  :  Conlra  accrptioni-m 
ir.uncruiu.  Incipit  :  Positis  etbuicoruiu  cxcnip!is, 


vennUM  abbreviatom.    ^NOT.f:. 

a«ii  «variiiam  «lelt*8(anluf.  noneuila  siint  majonim  A  Mecicusnndo,  si  in  aliquo  ilcrmui  ve1  commisi 

^ <.    -.    '  tm . .*  .' l^  ^ l^ .....^l^-  G^iliMA*  Q<kiilA  1    /f/ix      mnlutm    U     Imml» 


m 


veieris  el  nnvi  Testamenli  exi^nipb  rainilGm  supplo- 
denrnim.  Genesi,  cap.  xiv  :  376  1^^^  SoJotnonim 
eiim  oflerret  mnnera  Abrah.'e  reileuiiti  de  vicloria 
kakila  ile  hostibiis,  i'l  est  quinquo  re gibus,  qni  pa- 
triam  T^ih  devasiaveranl,  respondit :  L^vo  manum 
nieain  ait  Doniii  exrelsiim  possessorem  coeli  et  lcr- 
r9P,  qiiod  a  filo  sublegminis  usqne  ad  corrigiam  ca- 
ligie  iion  accipiam  ex  omiribus  qu»  tua  sunlt  ne 
dieastDilavi  .Abrnham  ;  dicebat  enim  ei  rex  :  Da 
mihi  aiiiinas,  CTtera  totle  tilii  (nmc  detunl  in  C 
H  Jtf.).  Idem  viiiunidaiiinavit  B.  Tbomas  Caiiliia- 
Hensis  archiepiscopus,  qui  cum  cuncellariam  dedis- 
Ml  cttidam,  inhiliuit  ne  im;igiiiem  venderct,  nec 
eiiam  arcanum  vet  ciiltellum  acriperel,  ne  in  nia- 
nubrio  auruin  vel  argenlum  sub  praetexlu  [al,  pro- 
lexiu]  quocunnue  inisceretur.  Nota  autem  quod  to- 
ttrobi  fiunl,  qui  mnnera  accipiuiil,  quod  paiet  per 
Bphron,  ciijns  noinen  mutalum  est  in  siguum  spiii- 


fnaiis  niutatioiiis;  quia  pro  agro  suo  ad  sepelieiiduin  B  darii» 


Scilicet  Saule.]  Hoc,  iolnm  Jf .  legit. 

Ct  contemnam  itlud.]  inter  iineat  U,  Id  est  rcd* 
dain. 

Item  exemplo  David,  II  Reg.l  I7<rd  a#siiiiI  in  C. 
mune  :  Item  excinplo  Drivid,  III  R<*g.  xni. 

tlolocausta  grnluiU).]  Voh  ktre,  M.  pioponil  in 
margine  dHbium,  iUudqttexoltit,  Sic  trgo  :  Qiixrilun 
quare  Ephron  at'cus.iiur  dc  pretio  (Gen.  xxin),  vcn- 
dens  tocuin  sepulfunr,  ct  iioii  Ornnn  (if friik(rNx)  voii- 
dens  locuiu  ubi  »difireliird»musDoiniiio?(/  ParaL 
XXI.)  Solutio  :  Quia  Ephron  vcndidit  sepulturani, 
lociiin  scilicet  depulatuni  soputcris»  ubi  Adain.ct 
Eva  sepulli  craut. 

Ilem  cxemplo  .\ddo  prophclae.]  l/ltfifirui  Addopro 
D^vid  ex  M. 

Neqiie  bibam  aqiiain.]  Gennina  tacrte  SrriplU' 
fce  lectio;  gnare ,  tnmme  miror,  cur  C.  omiterit 
aqii.iin,  et  cur  if .  virgulu  eximnxeiit  et  obelo  truci' 


Saram.  8uin|isii  pecuniamab  Abraliamlicetcoactus. 
Noletial  eniin  gralls  Abraham  agnim  iicripere  :  et 
in  boc  Tacio  Abrah.im  excusaliir,  Ephron  accusatiir 
(Geu»  xxuv.  S  'd  neiine  si  feneratorem  vel  Slmonia- 
cum  cogerem  aecipere  [fi(/if«iii/iim  pecuniam],  cum 
ftmlis  Ccclesiam  vel  mutuum  vellet  initii  darej  nia« 
gis  itlo,  vel  illo  peccarciii?  Sic  videtur  Abraham  ma- 
gis  peccapse  Ephrou;  Abrahani  lamen  excusaiura 
■anctis;  sed  noiuen  Epiiron  niutalum  est  propter 
ninniis  accepluin,  etdiclusest  Ephrem.  Ctvtera  ha- 
ktntur  in  aliit  duobut,  ted  ordine  prcepotiero.  Redeo 
0dnotMdilalat, 

Acceptionem  muncrum.]  C.  acceplionem  num- 
cnoruin.  Jion  placet,  qnia  deierminat  acceplionem^ 
^nee  de  quaiicunque  dono^  muneref  et  re  preiio  atii- 
mabHi  inleliigeuda  eit. 

fiex  Sodoiiioruin.  ]  In  margine  C.  #lif. Gcn.  xxii. 
C.  addit  iii  fiiie.  Hodie,  Cenet.  xiv. 


II  Esdne  v.]  M.  et  C.  II  Esilne  xxi.  Jf .  in  margine 
arf(/t(  Nelieinias.  Recte.Num  ilie  concioiieui  iragiiani 
adversum  eos  (ii/  «;kj  rer^/i  ii/<ir)  coiigregat,  ibidem, 

Iiem  Act.  aposl.  xx.]  M.  c.  XLvni.  C.  ulliuio.  In 
ultimo  abntuu 

Cpist.  Judx.1  Dno  c.  n. 

11  Cor.  XI.]  Duo  II  Cor.  xxv. 

Gralis  evaugelizavi.]  Marginet  duo  :  Ciim  stipen- 
dium  possem  accipere,  quia  dignus  eai  opcrarius 
mercede  sua  (Lnc,  x). 

Gtonatio.]  Duo  gtdrificaiio.  i?d  V.  meliitf  ticque^ 
gloriutto,  et  addit :  Nun  acdpiendi,  quod  etiam  in 
contextum  repotui,  qui  glottnm  redolel  hoc  loco» 

Occas.  pricdicandi  eis.]  Murginet  C.  ei  Jf.  talet 
exprimere  rfdtfiiliir»  hoe  moUo ;  iVopier  curioso.*,  et 
alias  causas. 

Ezechietis  c.  xxn.]  Jf.  et  C.  c.  liii. 

Supcr  avariiiam  tuaui.]  Mar^inet  iupradiclitic 


Cetera  tolle  tibi.  ]  ilfar/^iNffC.el  Jf.Oinniaspolia  C  exponunt  :  S.icertloluui ,  quasi  S88  ^i^  credibilc 


prwler  boniiiieft.  Vide  Clottam  hoc  loco* 

Excepiis  his  qua.*.J  Audiquod  ibidem  vidi  :  Juri 
d  parlibus  suls  renuntiare  poluit,  noii  socioruiii. 

Ilem  Gen.  xxiii.  ]  C.  et  Jf.  Gen.  xi.iii. 

Appeiidit  pecuniam  k\}TViUik\n,]Ad  Uofc  addo,qHod 
in  marginibnt  C.  et  Jf  •  deprehendi.  Scd  iioiine  si 
Siiiioniacum  vel  ri^neraioreiu  co;;ercm  accipere  pe- 
^imiam,  cum  gratis  Ecclesiain  vel  uiutuniu  vollct 
niibi  d.ire,  iiiagis  illo  vel  itlo  peccsirem?  Sic  vide- 
lur  Abram  magis  peccasse  quaui  Ephron;  Abraui 
aameu  exeusatur  a  sanciis;  sed  noiiien  Epbrou  niu- 
laium  cst  proptcr  mtinus  acccpium  cl  dictum  est 
Effrein  :  meliut  Cpbreiu. 

Ilem  Ge».  xxxiii.l  C.  et  Jf.  in  marg.  Gen.  lviii. 

Qiiasi  viderciu  viilium  l)v.*i.]  Maryinet  pradidi 
agunt  hic  :  Quia  valde  eum  tiinuii. 

Meiiie  devota.)ff(/«m  marginet  hubent :  Ita  ci  pro 
templo  conslruendo. 

Ileui  Num.  c.  xvi.]  J/.  et  C.  xli. 

SI7  l^^re  libi.l  Texlut  Bibiicnt,  dabo  libi* 
lac  prsel)cns.  I  C.  et  Jf.  Balac  pnesenset  ofl^c- 
rens«  fl^sliiut  ex  lextu  Biblico. 

Verttuitamcn  pergens.)  E  regione  ad  marginem 
deprehendi  in  C.  et  M,  quod  et  tubdo  hic  :  Similes 
cuiit  Balac,(|ui,datis  alu|uibus  muneribuH,  ut  beiie- 
ditant  vel  matedicaul :  quoruui  beuediclio  coiiverii« 
tur  iii  maledii  liouein,  et  vice  vcrsa.  Sequitur  aliu^ 
margo  ad  proxime  tequentia :  Beneficiuui  s(>irituai^ 
eonferendo.  /l«»ii  ed  iUud  idem  :  Dabo  libi,  cotisi- 
lium,  Ugo  auoU  habet  Glotta  hoc  loco.  Etiam  per 
wulieres  puichras  eis  (tcUicet  /S/i.s  itruel) »  daudo 
eas.  Unde  tequiiur  immediate  Apocalypeit  un- 
ieniia. 

Iii  Apocalypsi.]  if .  ei  C,  nolunt ,  cap.  ix  ;  /lo- 
die  H. 

I  Heg.  xu-l  C.  atque  M.  c.  lx\iii. 

ljo<|uimiui  dc  mc.J    Margina  piwfnii  iiiquiunt  : 


e!»t  milii  supcr  taniam  avariiiam  vesiram ;  sed  dc- 
sceudam  el  videbo  iitruui  opere  coinpleveriiil. 

Acl.  apost.  XX.]  C.  et  M,  slu. 

Usqiie  ad  canipuluin.l  CanipuLut,  quati  canieapu" 
/ui,  eti  entit^  pugio,  vet  culier^  in  capula  ferent  fi» 
guram  eapiiit  eanini.  Vnie  Galtice  Bracquemarf  no- 
men  a  eanit  tptcie  obtinet.C.  legebat :  Usque  ad  cti- 
puiium,ll.  ctiiiipiiluui.  Talem  cultellum  dicimHt  Cal- 
lice^  Caiiivei.  itoc  tocabulo  utiiur  Cant.  L  i  Apum^e. 
16,  n.  2  el  /.  n.cnp,  xxix,  u.  21. 

Ecdi.  XX.  Cxeuia.l  M,el  C,  Eccli.  Lvn. 

Et  quasi  uiuius.  J  Jitrai  hoe  loco  viditte  Glot' 
tanu 

Corrcptiooes  eoruin.]  G.  correciiones*  Sed  prior 
lectio  conveivi  lextui  Scriptura:, 

Obmuloscunt.]  Non  penUut  rejicio.  C.  Obmite- 
scuul. 

liein  Isaias.]  C.  iio'ffl  eaput  xciv.  M.  xcm. 
D     Noia  verbum  excuss.]  Deficit  V.  utque  licm  Strir* 
bus. 

Sed  Miiiima.  Margo  Jf.  Ul  anmilus  et  bi4^is- 
medi. 

•  Esi  ranuiicutiis..  Eadem  videre  ett  in  Ecdemttici 
Cn  XX,  ud  iUq  verba  :  El  qmisi  mulus. 

Quod  si  priiis  videriut.]  ItaB,Ambrotiui  Uexam. 
/,  yi,  c.  4.  Vnjgmre  ett  Ulud  a  timilitudine  dtdnctnjiu.: 
Lupusiu.fabula,  quando  inopinato  tnpervenil  texktut^ 
adttatque  duobut,  de  s«,  coUoquentibut  niaie,  (Jnde 
itatim  ilii  obmutetcnnt  ^  aul  urmonet  in  id^quod 
primo  in  buccam  venit,  converiunt^  m  iioc  involuero 
iertium  delutiant,  nolentet  t$  iplot  ptodere  detraken' 
le^,  aiil  male  de  iUo  teniienUst. 

Iteui  Job  XV.]  Jf .  et  C.  xiv.  Neti  mirum^  quia  olim 
minor  capitum  Jobi  n^merut  quam  hodie. 

Ilcm  IV  lUrg.  V.]  Jf .  ei  C.  c  Lxvn.  Dibiia  nottfa 
antiquti  teginfft  c.  xxiv.  Et  hoc  oaput  coniirut  uintum 
qutUuor  lincttt.  Inciiit :  Nuiic  igitur  accepi^lii  cic. 


M 


PEiUl  CAMOiiiS 


IVi 


Hnil  incUulvt :  Leprosiis  aii^isi  u\\.  A 

Acc*ipiAs  hcuediciioiieiii.l  V.  miter  iKMieiliciio- 
iieiii  fii/#r  Mteas  adUii^  scilicel  ihuiius.  C,  w  tHur- 
tfine:E\m  iimiiius. 

yivil  i[>oiuiiius.]  Quasi  nccessiiaiu  coinpulsus  est 
jnnre,  uljuraiiiciijlo  magis  oxsecrurclur  ^varitiaiu. 
Ita  M.  el  C.  in  maryine.  ¥.  in  lextu, 

Involvil  capul  laiia.]  Dho  in  murgine  :  Siinulaiis 
ae  agrolare.  U(ee de  Demosliune desHnl  in  V. 

Syiiaiichcn  eleuiiu.]  Lalini  aliis  noiniiiibns  hcsc 
re[eiH9U  vocanUine^  auginaiu  el  argeiiUiiginain. 

///t  aultm  argifrauche,  sioe  argeniantjina  laborare 
dicHniuri  qui  pecunia  muli  reddili  sunl,  ettque  sup- 
primunt^  qute  ex  reipuhlicte  nsu  esse  nttceruttt, 

Hxeinplo  Cyriaci  ]  RemUio  leclorem  ad  Viiam  S, 
MarcelU  paptt,  qua  hoc  exemplum  conlinelur.  Su» 
r/Mf,  I.  I. 

S:ipori8  regis  Persnniin.]  M.  ef  C.  Sa|)oiiis. 

389  ^^<^  nialrona  cabia    e:»l.]   Hmc  sententia 
sancli   Hierouymi,  abesl  iu  V,  cum  sequentibus  us-  W 
ifue  ad^  jlcui  llieronyinus   scribens.  ^iip^r  hoc  : 
C:i8ia,  dicunl  Martjines:  Casla  csl  quaiu  neuio  ru- 
g.ivii. 

Sigiia  suni  ccHTupi.]  Vide  u,  q,  5.  Paiiper,  el :  Qui 
rccior. 

llein  Jercmi.T,  c.  vi.]  3/.  el  C.  c:ip.  xxv. 

A  propbeia  us  tue]  C.  in  inarg.  A  planU  peilis, 
elc.  Isaiai  i. 

icni  Exoili  xxni.]  Duoeadem,  i.xxii. 

leqiiodani  oralore.]  Simile  legiiur  mCe//fo,iV(^- 
ettHm  Aliic.  /.  t,  c  10. 

Oivili  uialron:e.]  C.  Diviti  in  coininniie. 

•Super  ingraiiluiliiie.]  />iio  eadem  in  margine :  Lc- 
gi*s  Uoinanae  ingralos  piiniebanl.  Patet  ex  Yalerh, 
i/fix.  /•  V,  r.  3. 

Faniiliarilalem  principuin.]  C.  fainain  princi- 
pn.ii. 

Ilendieandf,faniiliariialein.]  Iierum  C.  fainam  po* 
lenluni  acquirendi  in  inargiiier  C 

CAPLT  XXIIL 

Y^Praferl  alium  tilulum  :  Coulra  inuliiplicem  ac- 
cepiionem  inuneruniy  inaxiuie  a  spiriiualibus  judi- 
vilHis. 

CauM  injasla  accepioruiii.J  lla  C.  Duo  alia  :  Pro 
nulla  causa  linininenie  acceptoruni. 

Periculosa  tainen.]  M,  p<rriiiciosa  lamcii. 

Cilra  siipcndium.]  C.  legebat  circa,  sed  correctum 
conira.  Neutrum  placeu 

CniR  aliquis  digiio  prop.]t^.  Cum  aliis  digue  pro* 
poiuerii  dare  benettciuin  ecvlesiasiicuin,  eiiain  nia- 
gis  criideliias  esi,  cic. 

Elsi  in  pios  causas.j  Qiiia  bonus  usus  noii  jusii- 
licai  inale  acquisiia.  14.  q.  5.  Neqiie  eiiini. 

Crangix  ]  {iaiiicum  est,  granges.  Ca^surius  dicit 
es94  pra!dia,  9iilas,  etc. 

Pro  justitia  facia.}  Nola  varietatem.  Ego  ex  V\  et 
C.  desumpsi,  quod  in  coniextum  repow  M.   Pru  d 
justilia  lacia  ac  omis»a  ,   vci   pro  injiisliiia  fa- 
ciendu. 

lli  Hon  suni  paslores.  V.  §i  C.  prosequuniur  pe- 
ri^dum^  qui  iiou  suni  pasiores,  eic. 

Sed  loiuiores.J  C.  qitomluin  icgil ,  sed  iorlares. 
Pudeal  siihiiestjutn  non  pasiores,  sed  lupos. 

iLXCnriatores.]  Dicebal  magnus  iiie  Tiberius  C<e- 
snr  :  Uoui  iPa^ioris  ioiidcrc  esi,  sed  nou  degiu- 
bere. 

lu  prinio  lib.  Reg.  xsv.]  M.  xli. 

Unasi  viiidicalurus  iu  euni.j  xVoii  ^ettcC.judica- 
tuiiis. 

Yade  pactficc.]  C.  Yade  in  pace. 

bepilaiores  suiii.]  In  margimbuS'  M.  et  C.  No:i 
tundebis,  elc.  Deut.,  c.  xv. 

390  Veiiales  lenociuio.  /n  C.  ubest  venales.Ci'- 
ea  katc  moto  margines  judices  ipsos  contingentes.  Me- 
dioviibus  esse  judicibus,  iioii  dii»  noii  boniiucSy  non 


coiicoy  si<nl  ncc  diviiibu^  quo  nioles  renini  lueili». 
criier  boiios  vel  uialos  esse  nou  siuii.  Perfoeli  erfi 
siiil  et : 

liilcrSueralicos  noiissiiua  fossa  cynsdoa. 
Id  esiavariiia%i»<7NU  11.  iuier  linta». 

li  scilicci  qui,  ei  qiiia.]  Nolui  omitim  e99Jinh 
ciionem  cnusaiem,  ei  quia ,  eliamsi  M.  et  f.  oauatf- 
rint.  Nam  vim  hubel. 

Qiiolidiain  rapiiia.l  Panes  quoiidianos-  (JV*  » 
mtt r j7 . ) ,  huppie  dei-o ranf . 

lil  siuipliccsClirisii:)nos.]  V.eum  qiioildiana  n- 
piiia  siiiiplices  Chiv^iii^mos  ubsorlieni. 

Rxisieuies.]  V.  ei  C.  enics,  ni  siipra  adlraciio- 
t:ivi. 

Cuin  And.]  Tria^  cuni  Aioth. 

Pru;  avaritia.]  C.  pro  avariiia. 

Scd  lcva  inaiius  ejus.}  II oc,  usque,  qiii  n^n  lui- 
benl,  deesl,  in  V. 

Ciini  agiiis  u  dexiris.j  C.  euin  agnis  cfextria. 

Zacbariae  v.j  |/.  ei  C.  vui.  Abhinc.  usque^  Cmfe 
llieronyinus  :  Jiidex,  elc,  desunl  in  t'. 

Misii  inassain  pluiii.JOniiiis  avnrus  ittipiiis;  quari 
dieerel  :  Auruui  sitisii,  auru  n  bibe.  Ila  Jf.  al  C 
pro  nola. 

Aiirca  nniic  vcrc.J  l\x  Propertiq,  i.  ui,  difjg.  II. 
Sttbdo  versitm  prcecedentem : 

Auniin  oiniies  vicia  jain  pietale  colnnt. 

Ycuii  lioiios.]  Ne  displiceai,  si  subseqHenlet  909^ 
sus  ad  propos4um  couducenle»  eliam  ex  eodem  cif- 
fccero  : 

Auro  coneilintur  amor. 

Auro  ptilsa  lldus,  aui-u  veiialia  jnra  : 
Auruin  lex  sequilur,  niux  siiie  legc  pudor. 

Ilciu  Aralor.J  llujus  auctoruate  usus  est  xeuMret" 
biiis  Beda  tri  Aclti  aposioi.,  cap.  iv,  5,«/  aliism  C 
pro  Araior,  tegilArdiui,  sed  ma/e,  qnia  diversi 
sttnt. 

Quo  sistai  avare.]  Jiidcx  avarus,  niifnf  ang  C 
ei  M.  siniilis  est  iiiagislro  pucroruin  niinis  (iiiiiiU 
ifi  C.)  inioiianli  quous(|uc  a  piieris  ninnuseqliini  ei 
ufleraiur.  Qiiod  rcbpiciens,  deniiilii  vucein,  el  sna- 
viiis  eis  cuinininaiur;  qui  licei  iiiuuus  priiis  verlw- 
icnussperiiai,  posi  iaineii  illud  quasi  inviius  acdpll 
cl  reinitiii  irain,puens  iinpuiiilis. 

Ciislodis  angelus.J  Ui  idula  Laban.  Duo  marg.  iM 
Cen.  XXXI. 

Unde  Hicroiiyiiius  J  Ha'c  senlenlta  redolet  ej¥§ 
exposiiionem  in  cap.  xi  Prov.;  in  hac  anlem  cjrcNi- 
pluria  maxitne  vttrianl.  Num  C.  el  M.  omiltuHt  ui" 
gaiiouem  iiun,  in  Itoc  :  Jiidcx  i;un  debei  esse,  eiu. 

Minus  jiislc.J  Sciliccl  inj.isle,  ui<  M.  inier  /{• 
neas. 

Uade  Salomon.  ]   C.  ad  iaius  Prov.  xxv»    Jif. 

XXXV. 

391  Ct  appendieiis.J  Appendicia  judidi  sunl» 
snperciliuni  grave,  dilaiio  caus.T,  pruisialio  mlvo* 
caii,  ei  biijusiiiodi.  Margines  C.  et  M. 

licni  Deui.,  cap.  jlxv.J  Utto  cap.  xxxvi. 

Aiigusiinus  dfcii.]  Giegorius  uulem  fere  ntmVim 
habel  /.  ix  Mor.,  c.  17,  in  medio.  Vide  prmierea  i, 
q.  1.  Suni  nutli.  V.  omillit  Augustinus  tii  lexiu. 

Miserius  ejiis.J  V.  el  M.  niisericuri  c]us. 

Pereuiii  cor.J  C.  percuiii  pecius. 

Oderunieiini.J  Post  ha^e  verba  eral  in  V.  Item  in 
Parabolis  :  Necjudex  jiistits,  judex  nec  agnoscens* 
Sed  cum  nou  saperet  htvc  senieniia  eam  ad  ttotqu 
recocavi  proui  in  marginibus  C.  el  M.  deprchenderam. 
Sic  est :  Jiitlcx  jiisitis  iicc  videns,  iicc  agnoscena, 
seu  ui  meliuH  V.  in  ora  snperiore  :Judex  non  \idena 
inuiius,  nec  agnobccns  i>ei-sunaui»  jusius.  Hecle,  «I 
sitjustilia  caca. 

Jcrenii.i;  xlviii.]  M  et  C.  57. 

Cregovius  :  Piu.  |'Cafis/i  brevitalis  te  remitto,te' 
ctor,ttd  i.  IX  Murai.,c.  17,  nbi  fnse  munera  discer' 
nunlHi,sicui  apud  B.  Ilier.,  lum.  Vlt,  in  Psui.  xxr^ 
ad  iihU  :  Dexlcra  curuni  npleia  cbt  luuiieribus. 


M 


VliHBUM  A!)B:IEVIATUM.  —  ^OIJE. 


410' 


NepofisU  cerncre  veruiii.1  Jta  Arist,^  i.  Hhetor.  A 
Amor,  odium,  propriuni  romnioduni,  sxtms  fjcinul 
JucUccni  non  cogiioscerc  vertim. 

Jlem  ExoU.  xviii.]  Umo  rxxin.  Uare  et  uquentin, 
UMue  :  Ucm  in  Sallustio  Cato.  abnunt.  in  V 

HullUiiilinem  iicgotiorum.  ]  tlargines  :  IJtilium 
etiamet  lion^toruui.  Quia  JuYcnul.  ^at.  6  : 

Imponit  riiiejn  s.ipiciis  ei  rebus  hoiicstis. 

Tiros  nobiles.]  Naui  (livilum  terror  i|>scsilri  exi- 
ftitlionorcm,  inqnit  B,  Benedittns  Beg,  c.  \m%,  In 
marg,  C.  M,  id  vidi :  Deiit.  n.  Ihi  CHiin  iioc  idero 
rcpfiilur.  yotavi  locum  ad  iextnin, 

OI«*uni  additur  c:iniino  ]  Proverhinm  ■eat  qn^  nil' 
tnr  Uoratiut,  t,  i:  Serm.,  satyra  3  in  fine.  Sifmii' 
cat  autem  mnlo  fomentum  et  alimoniam  snppeditare, 
gno  magis  ac  magis  angeatur,  Uiitnr  eodem  NierO' 
nymns  in  ep.  ad  kuslochium,  Vinuui,flr9Nil,,et  a<l*- 
leiceiilia  diiplex  tnceHiliuiii  volupiaiis.  Quid  oleuiii 
flaniuix*  adjiciinus? 

Et  decanos.]    Avariiift  prs*btonmt    ioducM   ne  ^ 
iinus  saccrdos  niodo  paiicis  pra.*ftit»  ut  inier  ^s  juo 
dicei.  Ita  margines  duo. 

Aiidile  illos,]  scilicot  i^pifUim,  C,  imtr  iiueas 
testns. 

Oislantia  pcrsonarum.]  Acccplio.  Margines. 

Parvuin  audit* tis.]  liJem  :  Piiupercin.  biciiC  ma* 
gficim  :  Divitem. 

Deut.y  c:ip.  xvi,  C.  Lxxiv,  JI.lxxii. 

luHiiobiles.]  GlMa  interi.  hoc  kiAet.  Sed  ^umrnnt 
mmrgines :  Qiiarc  ergo  finiiurii,  siugtilis  aiMiiH  ;yiM>- 
vendj,  |)0|Milo  pnnliriunlurfu-oplcr  avariliaui? 

Inoinnfluis  portis.]  iloc  est,  Kiiigulis,  ut  i/.  inter 
line.is,  Sed  denuo  qnaistip :  392  Qu^ie  ergo  unus 
tliias  «;>i«cop:itu<,  et  judiciuui  duaruiii  ciyiimuni  ^lii 
nsnrpat,  ut  ipsc  c;ccus,  cx  avaritia  ahsorbeiajnJirc? 
Jmtrilfnoveautur  exemplis  mirubUibus  Ca^ariif  /.  ii, 
c.  tH,  i9,  ei  aliis  seq. 

J:isio  judicio.J  Diviiiac  legis,  C.  inter  tineaSt  M. 
aiiiem^  ordinclcgis.  P 

Allcraiu  parloni  docli.]  Scilicct  prccc  vel  preiio,  ^ 
aiiiore   prfvaio,  vcl  odio.  C.  ad  tatns.  i/.  inter  /i- 
meas. 

ftiJLesfncam  4>culos.]  J/.  ibiJ,  Ycrluut  auctoritatem. 
iloc  e^  B.  Amb.  in  ep.  il  ad  Cor,  c.  viii  sub  iiti^ 
isum.  llfi  suim  :  Viiii  aucioii.aiis  iiiclinuiit. 

^apientuin.]  Aliindo,  scilicet,  iiou  Dco.o.  in  marg, 
M,  iiUer  lin. 

Verba  Jusloriiin.]  Priiis,  ait  M.  ibid. 

Kxsequeris.]  Hibl  a  S.  J^ersoqucris.  C.  exscquarif. 
Ad  ittud  margines  :  ^ec  prece,  uciC  preUOt  iicu  du- 
riuft  ie(|iio,  iiec  rciiii  >8iiiii. 

Im  S.iliiislio  CalM.]  eadem  videbit  apud  Ciceron, 
Pe  oratore, et  B.  Ahsetmnm,  De  simiit.  Mundi.  Mic 
/rnim  .'Uuatiior  luodis,  jiuliciuui  pcrvcrtitur.:  Timorc, 
ciiptdiiatc,  Oilio,  auiorg. 

4  JlNiiis  iii  Olliciis.J  iJb.  iii  ante  medinm. 

£l  iMin  tribucre.j  C.  et  iiouduin  iribuere,  addit 
M,  vere, 

Jiarc  amicittx.]  Ita  Cicer^».  C   Vel  amicitiw.  I> 

Deponiteniiu  persouani.|  Cicero  :  Poiiit,  eic,  F. 
Jleponii  eiiini  personaui  aiuici,  ei  quiu  cuiu  pcrtM)-. 
liaiiijiidicis  induit. 

Et  ut  exorandx  litis  ]  Cicero :  Peroraudc  liii  iem- 
pui.  C.  sic  habetf  sed  ordine  perverso :  Exoraud;je 
lilis  quoad  leiupiis^  licet  pcr  legcm  accomuiodet. 

Mttscio  T09.J  liic  tacei  V.  usque  :  liem  :  Audite 
verhum  hoc. 

liem  Amos.]  Maraines^  c.  xix. 
«lii  ahsinlhiuin.]  Latera,  \u  ainsritudinem. 

Kt  depopulaiiieiu  vel.]  Tria  htvc  omittit  C. 

Super  pioieiilciu  alTcri.]  Extciidit  uiauuiu  suam  i:i 
reiribucudb,  ci  reirihucl  abuudaiiler  facicQi.  tup. 
Margiuis  ex  Psal.  xxx. 

Perfecte  abomiuati  suin.]  Margines:  De  lall  di- 
cHim  estiCum  corriperct  vitiuso^  salyraui  fecit  noa 
^ermoticm. 

lluslcs  jusli  el  iiijusli  ]  yoveltus  quiJmn  tcripsit 


in  C,  Hostcs  injtisii  et  iujuirtj. 

Iii  porla  judiciuin.^SiffraMf/tiiMlmaryJitM  :Jiitltmi, 
Non  «fit  enim  judicium  niiH  Jitslmn.  .Si  nobis  4in- 
f|iii  saltem  proxiiuis«iiuus  :i*qui,  Jii*iie)ftdicaAe«  H- 
lii  bommum.  Moc^  Juste,  ikossa  est  imesL  im  c. 
IX  Levit. 

Qme  comcmnt.]  In  BibliiM  md  hommis  iniumos  : 
Qui  (^offlcrunt. 

Pignoralis.]  If^  fti^tsdh* 

Itcm  idcm  v,  iii.]  Ihto  m. 

I  iiMii  c.  iv.]  lidem  xv. 

Vaocj*  piu^iies.]  Margmes :  Eflemlnatioaem  «t  la« 
sciviaiu  cxpriuiit  eoruiu,  per  frinininum  gcnut. 

803  tfoic  c&tis  iu  muiite.]  C.  Qiu^  ^titis  ettimii- 
naiiv  ju  Hioute  Samariae. 

Sainari:e.]   M.  iniertineas  :  id  est  superbia*. 

Oflicialibus  vesiri:i,]  /«  Bibtm:  Ikmiiuis  TeslrW. 

£i  Jiibeauis.l  De  i^rieda  |)auperum  «iibla.  Mmrgi* 
nes. 

In  Amon.JC.  Vcrtion.  if.  Ernon.  C.mtMJmt^rti^ 
nens  :  Id  cst  iu  exMliuai.  E^  nunc  deficii  V.ms^uc  : 
iinu  Aiiioi. 

Iteiii  idem  c.  vi.]  C«  25. 

Capita  populoriiiu.]  C.  Pbiloftopboruw. 

Iii  Chalaune.]  Duo  isi  Calagiie 

Facinorosa.]  C.  Facinora, 

Apiid  iikilolatras.]  lioc  uoio  im  mmHibms  fexmm.ss. 
corrigendnm  ubi  idolalras. 

liciu  Jiicl  cip.  iJi.l  Dno  IX. 

Iii  prostibuiu.l  in  uibliis  :  In  prostibulum. 

Ditiuolliciiies.J  C/oss<i  inierL  esl   V»  deumlceQtes. 

iJeiii  Osesc.]  Af.  ii  iiodie  iy« 

Obiila  lcgis.]  Duo  obliti. 

OJilata  pro  |»eccatis. j  (Uossm  eu  inierlimemlU^  qmof 
ad  sacerdotes  maxinu  dirigitur, 

llein  idein  :  Auiliie.]  Duo  tum  in  textm  cum  maf- 
giue^  c.  14. 

U  doiiiiis  Regis  au6c.]  Ui  uuUusexcipiatur.  Mar- 
gnes. 

Et  rcle  cxparisuni.]  Sen  exicnsu:n  ui  C. 

Siipcr  Th:ihor.]  Moulciu.  ait  M,  inter  iinoas, 

Itcin  Amos  ]  Duoad  tains,  c«  xxvn. 

Iii  nihil.]  C.  L  ctaiuiiii  iiihilo. 

Oui  dicilis.]  C.  et  M.  Qnid  dieitis? 

In  furtiludiiie.]  Margines  C.  et  M.  lu  uobiliiaie 
generis  ct  potciitia. 

Nohis  curiiua  ]  Iternm  defirit  V,  usque  ad  iUnd 
Michtva:  vi  :  Numquid  jiistific;ibu. 

Ilciii  Oica;:  Si  fortiic.]  M.  et  C.  notnni  c.  xiii  'n 
marg. 

Ileai  Alalachia*.]  Dao  ii.  Brevitatis  cansa  Ltelonm 
reiuiuo  ad  Ctouam  super  /uvcloca  S.  Scriptura-^ 

Noiiiie  lualuiu  illudesil  C    iu  lue  maluiii  csl. 

iXoii  csl  luihi  voluutaK.j  M.  nou  cst  nisi  vuluntaa 
iu  his. 

Scdego  exsiifllavi.]  AUtertextns  Biblicus  Malachp 
I,  13. 

Item  idemc.  2.]  C.  c.  4.  M.  3. 

Kt  ariiium  dextrum.]  Foite ,  ut  habet  Clossm,  \d 
cst,  arinum  aiiimalis  dcxtruiu. 

Altare  Duiniiii  lacryuiis.]  Nun  pfimiteiiti:if ,  seil 
pccunia:  ra|ii£,  lacryuiis  pauperuiu  acquihitji.  iim 
margines  duo. 

Iteiu  Miclix*a:  ii.]  M.  vii.  C.  vi. 

304  '"  '*'<^^  maiulina.]  id  est  :  Mane  impleiis„ 
qiiud  iiucte  in  vcrbui  iructutis.  Percurre  Closstnm 
in  erl.  hoc  toco. 

Cuiiira  Deiiiii  csl  maiius.]  C.  comparatio  coutra- 
ria.  sedinconcinne,  unde  nietius  M.  coutraria  o|)c- 
ratio,  Deo  scilicet ;  estque  id  ex  Clossa  inieriinemii 
desuinptum. 

Itcui  ulcui :  Nontic.l  C.  in  textu  et  M.  inmarginOf 
c,  7. 

lu  adversariiiui  consiirrcxit.  |  Margines  duo  : 
Cttiitra  iiie  surrcxit  cuiu  advcrsaiiis  luci!» »  C 
Miis. 

Tuiistis  luudein  nicani.]  Cuni  Jngitcr  pcr  vos  iio- 


4M 


mm  cANTonis 


411 


meii  iwcinM  bhs|ilieiiialiir«  Marginet  coUaUrnles  ex 
!ania  c,  Lif. 

fi«iii  c.  5.  Atiitite.]  Duo  c.  9.  Aiidile,  vm  uUtcel 
episivtpi-  8acerdoi«»s,  diacoiii.  iHqmunl  iidem, 

Tolliiis  pellcs  eorun  ]  Id  esl.  exleriora,  inqttii 
mnrgo  C.  ettque  Glotha  inlerL^  mt  M.  inverto  ordin» 
leqii  Glottam  in  lexin  (hoc  eti,  exlorioni)  ei  iexium 
inter  lineat  M(/e/ic«f.pellcs  coniiu.  Seqniiuribidem  : 
Fl  carncs  eonini.id  ei/,  iiiieriora,  C.  ibidem. 

\n  medio  011«.]  Marginet  :  Sic  miserabilein  ple- 
1i(*m  affliximt  iii  Kcclettia. 

Ilein  ideiu  :  lloc  dicit  Doni.l  C.  ei  M.  c.  ii,  Ao- 
die  III. 

Sancliilcant  snper  eiim.]  Auclorilnte  siia,  quia 
s.incla  jifBrmant  et  iiioiient.  Orcr  coUaieralet  C. 
ei  M. 

Itein  ide«n  :  Audiie.]  Duo  nolanl  c.  SK,  hodie  3. 

Quia  xdificalis.]  Texlut  0i6/irics  *.  Qui  aedifi.a- 
lis. 

In  sangiiiuibus.]  Marqinet  addnni  :  Pcccali ,  cl 
cahialis  afleclus. 

Iii  medio  nosiruin?]  Quasi  dicerel:  Qiiia  aiicto« 
rilaleiii  ligandi  et  solveiidt,  et  &acraiueiita  coufe- 
reiidi  habeiuui.  Ila  marginet, 

liem  c.  6.  Aiidife.j  Duo  c.  17. 

Kl  quis  approbabit.]  C  appellabil. 

Adhuc  ignis.J  Inier  lineat  M.  CouciipisceiitiaD,  et 
tiip>Tbiae. 

Mcnsura  iniiior.]  Diio,  V iiidicta  Dei,pro  ineiisura 
eic, 

liem  cap.  7.]  Dno^  18. 

Rcctus  cum  biimiuibus  non  est.l  Pr»  avaritia  ct 
libidine,  aiuni  duo, 

lu  saiiguiiie  insidinntur.]  Ut  frnudulenler,  ei  cuin 
peccalo  subditos  sibi  dare  cogani.  lia  maryintt 
duo.  ' 

Judei  in  rcddeiido  est.]  lidem  :  Mutiio  se  fnvon*, 
et  obseuuiis  et  rciiiissiouc  dcfendeul:  quia  bicut  ab 
aliis  jiidicari  voluul,  sic  alios  judicanl. 

Amos  cap.  viii  ]  Tria^  xxxn. 

Malncbias  cap.  ii.]  Tria^  iv. 

Ad  Laodii*.  c.  i.]  K.  3.  C.  4.  Uax  epitlola,  aii 
ReUarininut^  inter  apocrypha  rejicitur,  De  Scripi. 
Kccletiatiicit.  Eam  videre  etl  I .  ii  Bibliolheccs  tancia 
Sixii  Senentii  in  diciiont  Paulus  aposlolus,  ei 
ulibi. 

395  CAPUT  xxiv.  ' 

Fasciniilas»  ostia.]  Tria  boslia,  viiiote. 

Piscaiores  pecuniaruui.]  Cxsores,  imo  novacula 
biirsarum  pauperuin.  C.  ad  lalut. 

I  Ke){.  G.  II.]  C.  oap.  vi.  Duo  omilluni  numerum. 

OIDciallum  Iria  suiit  g«Mi.]  7ria  in  orit  tic  :  Ofli- 
cialis.  couressor,  qiiaesior.  vel  ( Y.  omiiiii  vel)  tortor, 
lirjepositus.  Hoc  verbum  lortor  i;f.T  uribere  aude» 
bamf  eo  quod  male  ei  dittoue  audiai  apud  epitcoii 
tubdiiot^  unde  hodie  promolur  \quod  dulciut  tonui) 
dirhur.  De  ogieialibut  lam  eccletiatticit  quam  tacu- 
laribut  videalur  quid  dicut  B.  Aug.,  to.  11,  ep.  5i  ad 
Uaeed.  tub  (inem. 

Coitfessor.]  Ilic  ui  Pcenlteniiariut. 

Per  fus  et  uefas.  I  Hodie  non  itc,  taltem  in  Belgio 
nottro. 

Praipositos  ruralis.]  It  eti  decanut  Chrltiiani" 
'  iaiit. 

Rara  coiisuliatio.]  C.  Raro  consuliatlo.  Ctini  ia* 
men  [ticenitn  marginet  tfico).  lu  saiiaiidis  necessnria 
est  morboniiu  niauifesintio,  ul  cureiitiir.  Sie  Hip* 
poeralet  :  Non  curalur  niorbus  nfsi  coguitus. 

Uursas  pauperuin.]  Solum  V.  addii  paupenim. 

Peciinia*,  rapiiiae.1  Ly  pecuiiix  abeti  inV.  ei  M. 

PriiprLe  pecuui;e.t  V.  proprio!  siibtianiix. 

Iliidccuuque  proucere  ]  C.  tn  laiere  videbat  legi 
Uhicuique  pro  uiidecuiiqii*;. 

Ca*pii  se  de^olarc.j  .V«/c(/itricKi7tVe/  per  fnro- 


A  rem.  el  tanclit  devolionem  auferre.  Vnde  Pror.  ix  : 
Ruiita  est  bomiui  devotare  sanctos.  C.  maie  UtM- 
laiM?. 

Super  omnein  peccatorem.]  Tremulut  ko€  um^ 
ptum  in  lextu  tcribebam^  veriiut  ne  quidam  mAuh-' 
net  in  epitcoporum  ogicialet  uotlri   lemporl»  rtlfr- 

Jueani^  cum  hde  omniade  malit  miHittrl$  dicawtn. 
I.  coutra  omuem  peccainreiii. 

Occidit  rex  Cynis.]  Retiiiui  ex  fine  cap.  u^ 
Danielit.  V.  enim  :  Itei  Durius.  C.  ei  M.  Aes  Ib* 
bucliodoiiosor. 

Augiisiiiius  :  Criinen.]  Cormdera  loeum  ei  wr^ 
Wl,  fom  X,  in  appendicc,  term.  3.  in  fine^  d4  divink 
termonibut. 

Iteiu  Hieronymus  ]  Nee  autut  tum  hic  auei§nm 
abutut  inentare.  Dicam  interim  me  nondnm  tejftH 
bane  tenientiam  apud  B.  Hier.^  ted  apud  S.Attg»  tm 
in  noia  immediaie  pra*cedenli  citaio^  el  apud  Veae- 
rab.  Bedam  in  e.  iii  Luc(e 
B  Pr.-vdo  grassetiir.]  Hie  lacei  Y.  utqut  :  llciD,  el 
qiio  I  eisecrabilius  est. 

Mercede  soa.]  Jlf .  cibo  siio,  ul  Matlh.  i, 

Per  vicarium.]  Qiiid  Aor  iu  M*  Privicarnium? 

Auathema  JericUoiiiinuui.]  If. ^Anatlicmaia  Jen* 
cliontium. 

In  Josue  VI  capiic.]  Duo  iiii  capite. 

996  I^ropier  Acban.]  iVoii  propter  Achor,  mi  M. 
el  C/iVam  Achor  nomen  vallit  ett^  /osice  vii. 
.  Cst  spirituale.]  M.  esl  spociale.  A'oit  tafrii.  IfafM. 
ahtoluiionem  vendere^  eum  tii  quid  tpiriiuale^  Sima- 
uia  etl.  Sie  et  de  adminittratione  tacramentorum  Ui- 
cendumui  pafet  ex  1,  9.'1..Nullus  epincopus.  Ei: 
Qiiidquid  invisibilis. 

lu  pQcnain  pecuiiiariaui.]  Seu  mulctam.  Jf.iupoi* 
nam  jicccaii. 

Quoad  poeu.ne  illmioncni.i  Eht  enim  Simoma  exi^ 

gere  aliquid  pro  abtolutioue  ab  excommunicaiiotte^ 

qunti  prelium  ahtotutionit.  non  lamen  quau  peenmm 

C  aui  mutctam  pro  cnlva.  Ita  centet  B.  thomao  M» 

quTtl.  110  A.  2,  3 

Coininuniae  aliciit.]  Hoc  eti  communiicOi.,  .   « 

Quae  hodie  venalis  propo.]  Usque  adeo  bbc  ino- 
levit  malum,  aii  B.  Aug^  ui  jam  quasi  ei  consuelu- 
dine  vendanlur  tegos,  corrumpnuiurjura,  seuteutia 
ipsa  vcnalis  sil,  et  uuiia  jaui  caiisa  possit  csse  sluo 
t.iusa?  I.  X.  Append,  de  diver  it,  term.  3  po$i  m€* 
dium,  Hac  mulii$  exeiuplit  confirtnai  dnmriuo  lero 
auclorit  notiri  coniemporaueut,  Porro  Peiru»  Blo- 
tentit  talia  deiettant  iuclamal  :  Ollicium  ofllcialiam 
cst  bodie  jura  conruiidcre,  Iraiisnctioncs  rcscluden», 
soppriiuere  verilateiu,  quaisium  tcqui,  aequilatem, 
veiiilere,  eic.  Plura  peiitf  VideB.Bernardum^torm. 
6  fu  Ptalm.  Qui  habiiat,  ubi  tie  ait :  Ipsa  i|uoquo 
ccclesiasiicae  diguilaiis  oflicia  in  lurpeui  noaesium 
et  leiicbraiuui  iiegotium  iraiisicre;  uec  iu  his  salus 
auiiiiariim,  sed  iuxiis  quxritur  divitiaruiu*  Propier 
hoc  tondeiitiir,  propier.  lioc  frequentaut  ecclesbs« 
D  missas  celebiaut,  psalmos  decaiitaut.  Pro  eplseo- 
patibus,  et  archidiaconalibiis,  et  abbatiis  Impuileif 
tcr  liodie  decertatur ,  nt  ecclesiarum  reddiuis  In 
superfluiiaiis  et  vaiiiiaiis  usiis  dissipeniur.  flirc 
ille  de  venalitaie  adminittralionit  offieiorum  ccetetia* 
tiicorum  tui  tempoiit. 

Metus  nrchidiacoiii.  ]  Profeeio  niti  oreevidcrcm 
vitia  prwdecettorum  hic  relata,  pottcrit  (orc  ad  eaw 
ielam,  tilentio  profierirem^  qum  in  orit  morfiuaHhut 
C,  et  M.  deprehendi  ad  itlud  arcbidiaconi  nomM. 
Qua:?  Audiat  :  Portanlis  {archidiaeoni)  discordlaw 
iu  Erclesia,  iion  pacem. 

.Judiciiini  aqiw.  ]  Hodie  nulli  pro  eauta  fccuma- 
ria  adjudicium  aquar  contlemnaniur^  co  faotf  tubo- 
rianiur  muUi  alii  modi  peeuniut  exigcndt  ci  «acfoi^ 
quendi.  Videiur  autem  ex  tcqueniibut  iwctfigi  do 
judieio  projeciionit  in  aquamt  quod  icrtiuci  ad  pnrw 
gatiottcm  tuigarem^  quai  jurc  eauonico  dauumlm  cH 
ei  prohibita,  qnla  ilfi  ientaiur  Dcuc^  %,  qutctt.  5,  <.f p. 


IIS 


VERIilJll  AUDREVIATU.H.  —  NOT.€. 


414 


' 


Nafiniiiii.  C«p..Consalii»ii,  rf  cmp, 

Kl  tM  decrettiUbuM  ikulo  De  mrgal,  vulguri  eap.  Di-      l. 

lerii  fllii«  qttod  e$t  Honotii  III. 

Indiiiiini  experiar.  ]  Qaanlam  kie  omittit  91.  Ait 
ergo :  Se«l  judiciiim  cx|>eriar,  el  iiiveiitiis  jiistus, 
ddbn  pauperihus  nninqu-iKiiitj  solidos  (i|iii  pro  liene- 
diciioiie  aqiiae  exigereiilur)  iii  pnsiuiu.  Irri^us  cst  ab 
.oiimilMis^  sliiiulque  qn^KStor  pakiiii. 

387  A  sncerdolc  qulnqne  solidi  ]  Qiiasi  sub 
obtetitu  religioiiis  piiMieifloruin  cruuitiuni*  ainnt 
mnrglnei  duo^  cuiii  boc  fuit  causa  loculoruiii  euiun- 
genJorum. 

A  Cttpidiiaic.J  Hoc  omitlit  M. 

S;icerdotiiDi  Ba:*l.]  Non  Balac,  trl  C. 

Kvllaiii  siibiiceliuiif.]  Hiec  non  leglt  M. 

SMpcrscflerini  cilatioul.]  H.  Sup<*nM  irrilationu 
Abneit»  partsn%  ett. 

Coni  lioc  Eccle»ia.]  M.  el  C.  cum  bocpro  Recle- 
si»  majori  parle,  elc.  Pro  prtrpogtere  iwiilnm  est. 

ICilne  tale  jur.imeiituiii.|  Kf^o^ait  C.  ad  lotn», 
nec  jurareui,  nec  juraiiieniuiii  biijusuiodi,  si  fect^ro, 
lervarem;  sed  irrilarem.utpoteiudiscreiuin»  el  pa- 
cia  iidniicam,  et  coiitra  Deutn. 

Ad  han*.  ostiola.J  M.  hi§  oinJMii  ail  :  Iteui  :  Qui- 
dam  caiiones,  cic. 

In  secundovel  in  lcrlio.]  Hahetnr  hoc,  extra  ite 
coniang.  et  affin.  c.  Noii  deliet  irrcprebensibile. 
Cene,  Trid.  tets.  ii ,  cap.  A  Ue  refonn.  Matrim. 
IMtnit  impedimenlHM  affinilalis  ex  iHicita  copnla 
•i  primnm  et  t  gradHm  lanlnm,  statuent  in  alitt 
(iradibnt  poti  eam  conlractum  non  dirimi. 

rrolibito  iiostro.]  Mediantibnt  tamen  illit  pecuniit. 
Ergone  tit  ditpentationet  pecunice  obediuni  f 

Dccrctum  biccus.^  Vide  5U,  q.  \.  Qui  spiritiia- 
icm. 

ilcni :  luccosfiola  ]  Uic  lacei  Y.  utque:  lli  sunt 
inuacae. 

Suut  mergiili.]  Clot^n  in  c.  xi  Lcril  iit^ufi :  Mor- 


Monomacliiain.  A  Cnillelmum,  timillter  C«Mrfm  m  CnmiprtHmtmg Ih 


Apum  muliit  locit. 

A  ni.nnibiis  vesiris.]  V.  a  mnneribus  vesiris*  C. 
animabiis  vcslrii. 

Quia  l:ili  delieiur.l  V.  Qiiia  lale  debeinr  pabu- 
liini.  C.  quasi  l:ili  ifeltetnr  pabnbim. 

Sed  ulinam  Dcus.]  C.  et  M,  Sed  minam  ali« 
qiiis. 

Kt  dcvorareut.]  iVtfii  et  aenomina.cnt,  Mr^t..- 
dam  legU  C. 

Iloiii  :  Pnrdirntur.]  Hic  utque  :  Item  :  OfllcialPS, 
J/.  ei  V.  deficiuni, 

\}\  dctumesrant.]  Hoe  omiltil  C.  Nonne  quadrat 
illud  Uoratii  De  arte  poeia. 

Non  missiira  culeni  nist  plena  cnioris  binido? 

Si^iifpie  sonles  pfrcali.]  C.  Sicqiie  sonles,  elr. 

Job,  cap.  XXXI.]  C.  ei  M.  Job.  xxv  in  fiiie.  Oiim^ 
ut  tupra  dixi,  erat  mlnor  numerut  capitum  Jobi. 

CkVVT  XXV. 


giiliif  avis  e&l  longi  colli,  cilmm,   aul  pncd:uii,  <x  C  volunl,  inditnm, 


In  tnmmario  C.  omiltitur  ecclesiaslicorum.  /n  V, 
tariat  litulnt.  tic  :  Qnod  sine  qii.Tstii  ei  vana  gloria 
ronr«»rond:i  sint  el  Iractanda  spiriliialia.  et  cunln 
b(»rnrios  niiminos,  ted  de  hit  in  cipite  teq. 

Veriiin  otinin.]  Sana  ett  leclio  el  liquida.  Qnare, 
M.  ritioae  omittit  hac  verba,  .eorumque  loco  legit  : 
ul,  iii  celcbralinnc. 

Qii.Tsini  reiiipuli.]  C.  qiiaMlurain  publicam.  Ad 
hofc  fuggero  rerba  Sarientit  Prov.  xxix  :  Rexjiisiiis 
eri^ii  lerraiii ;  vir  avnrus  de^tniet  eaiii.  Peremplo- 
riiiiii  eiiiiii  esl  in  principo ,  ail  Pel.  Dletentit^  vel 
aiirain  aiiornrciiiuncruni,  vel  ravnrem  quaeroreper- 
soiiiiruin.  In  qu  ^rum  manibus«  aii  Propheta  (Ptal. 
xxv).  iiiiqiiitaies  sunl,  ct  dextera  corum  replela  esi 
ntiinoribus.  Transibiint  iniquitales  iu  poenam»  el 
inuiiera  in  dolorem.  Iliec  itle. 

Apollo  Pytbius.]  Triii  Pbilius.  Eti  autcm  Pyibins 
Apullinit  coguomen  a  Pyihone  terpente^  ut  quidam 


eiiain  oinnibus.]  Super  hit  verbit  Ciceronit^ 
r.  cMNt    V.  aduolal  ha»c  :  Sed  et  Ecclesiai 

,qu;e  bodie  ilcctdil  a  rcligione  et 

iile 


pioliindilaie  lerra:  vd  aqtia;  tn.bens  :  iioc  iuiitanda 
e.il,  eic. 

Probibelur  in  loge.]  Levit  xi,  De  accipiire  audi 
marginet  ii  : 

Nisus  et  accipiter,  qiinrum  praedalio  vita, 
lu  rcliquuin  volucnim  dcgere  vulgus  lialiet. 
NltuB  alio  nomine  diciiur  Haliaetut  ut  Letil.  xi. 
Videatur  fabula  Niti  reqit  viii  Metam. 

In  retla  aliorum.]  Sempe  iii  burtut  dominorumt 
iqmorum  tunt  officialet. 

Sl  seminaverimiis.]  M.  tariat  eic :  Si  seminavi- 
iiitia  iios»  scilicet  esi  scmiiiatio  caiisa  uosir» 
mesais.  qiiasi  bx*c  seuiiuaiio,  illaiu  mesaeiu  exig:t 
aibi  debitam. 

In  ralione  dali.]  Ita  M.  et  C.  At  V,  In  ri:tioiie 
dati  et  accepti,  cnm  pax  Ecdesias  det  sp:ritualia  et 
accipiat  temporala? 

Dea  spiritualia.]  J/.  Si  dc^leris  spiritiialia  debile 
acdpls  temporalia.  Heete.  Ergo  perperam  improbunt  D  iii  V.  pcrfuraiur,  ut  tie  legainr 
^uidam^iuto  etiain  impie  reprehenduni  H.  P.  religio*  d;iba  ct  tliuribuliiin  pcrfojatur. 
«of  ortfiMitm  mendicantium,  ten^  ut  magit  placei^ 
fruetificatttium,  eo  quod  a  paganit^  hoc  ett  rutiicit^ 
victum  el  nUa  titie  neeettaria  perctpiunt,  cnm  illa, 
tettor.  jnre  promeriii  tini;  quia  in  tudort  outtut 
>al,  ht  nuditnle^  et  frigore,  et  timiti  aerit  intemperia 
terhtm  Ihi  diuemmantj  animurum  talutem  mvide 

atlifllfM. 

Ab  incorrepiis.]  If.  iiicorrectis. 

383  ^  >n»lia  accipitur.]  V.  Hic  addebat  tignnm 
.  trttetrogaixonit^  ai  igo  pottvotui  ad  tllud  catuiii- 
.iiiam? 

Admiuislratiouis  sibi.''  V.  administrationis  sti« 
.dcbita:. 

^  Seiinelae  garcionum.J  Careionet  pueri  tuni  uut 
fawttli^  irtfl,  aliquando  in  malnm  pariem,  acbulun- 
culi.  Uoc  voc.buio  uiiiui  U.  Dcniurdu^  in  A',iot.  mt 


Scd 
Mir^o 

{priedixitte  nempe)j 

snnrliiatc  per  opulenliam  et  avariliain,  maxiuiu 
pra'laiorum  (addii  C.)  iion  taiilum  ciborum,  sed  ci 
niuiioritin. 

Naii  sunl  ]  C.  iialx  suuU 

Qiiasi,  lu!va.]  M.  omiitil  qiiasi. 

L:cva  pio  dexlera.]  Y.  et  C.  Lthvu  pro  laev^  fiut, 
iiiiuqu.ins  dcxlcra  pro  lx»va.  390^^'^""  textn, 
ui  ex  ClotMa  in  hunc  %ocum  colligitur. 

Qiiia,  liur,  .Tlertia.]  Iloc,  nentpe  Notum  Tettam. 
illiid,  trilicet  Vetut  tempor-atiu  promltit. 

Saiid:ilia  Ap^isf.]  M.  Apostolirorum.  Quod  twda" 
lia  tint  calceameitta.  patel  ex  c.  xx  Ita.  tecundum 
LXX. 

Sitb  terra  iii  vase.l  V.  et  M.  In  lerra  sub  vase. 

bt  tbiiribiiluni.]  Notellut,  ttglo  plumbeo^   addit 

luvertuutur  sau- 

Causa  propicrqua^iii.]  Nota  varielatem.  M.  Caiisa 
propter  qiiam  (hic  deett  qiia*)  debct  csse  solus  Deus, 
ctc.,  ui  intexiu.  C.  aiuba  pMqiicrqnaui,  qiisedebet 
csse  solus  Deits,  et  caiisa  sine  qiia  non  possciit  lleri 
{ulia  detuni).  Si  spirituale  sit  ob  teniporale  tanlum, 
elc.  C.  ad  lalut  addit  :  Alias  fucturus»  ad  illud : 
Sine  qua  iion  pObS(?nt  fieii. 

Sine  qua  iton  ficrci.t.]  V.  et  M.  Sine  qua  non 
fiercl  cuiu  possiil. 

Pairnim  incum  bre.ve  esi.]  Subaudi  qnod  in  ifx'n 
Itaia*  hubetur :  Uiruinqiie  operire  iion  potcsi.  Siuir- 
liter  in  tequenii  :  Siralum  meuiu  angustuiu  M  : 
Ltruniquc  recificie  iion  poiesL 

Aiigiist.  Pid  qiiasiitu.l  Ad  Glottam  in  li  Cor.  ii 
Itctorcm  remilto. 

St\l  c\  simplici^alc.]  Tcitvt  et  Ctottu  i/.lcr/inra- 
tis  :  v.\  biiKcrilalc. 


V,!i 


rr.Tltl  GANTOIUS 


411 


Diio  aii«6  SMiil.]  J/.  QmUiU  <luo.  II ot  auiem  finet  A  iHiliir,  iiisi  iil  pcr  oblaiiones  aif  illaiii  facUS  suikcii' 


dHptices  duc^rne  ex  B.  Ang.  lom.  YHI,  iii  Pt.  cxviii, 
eoneioms  12,  anie  medium. 

Tiiiior  piBiia:.  ]  C.  Tiiiior  peciiiiix  el  xris?  V. 
Tiinor  p€Bii;ii  m*^  koe  eu ,  fxi$ient,  $eu  coniinuo 
prtvtem,  Ki  limor  hic  a  pocralu  excusal,  m  infra 
kabeiur,  Unde  Horaiiue 

O.leriiiil  ppcciirc  iiiaii  foriniiline  poeiiae. 

El  amor  Dei.]  Iterumque  ex  eo'tem  : 
Oderiiiil  peccare  honi  virimis  ainorc. 

Si-ilicei  ociiius  dcYler.]  C.  kie  mancum  etL  Sie 
auiem  :  £t  aiiior  Dei,  Kcilicvt  oculii^  flexier»  ail 
cliUgeuUum  Dt:Uiu.  Ulii  cst  ergo»  etc.  Reliiiua  de- 

SflN/. 

Hi  8unl  (ineg.]  C.  ruiies. 

Loeo  pigtioris.]  Jl.  lemiittimiM  characteribua  oii, 

fiigneris,  ted  hie  B^nonuma  miiiI  ;  eMt  quidum  ve- 
w  : 

Pigiiora  iiaiorum  dicunlur,  pigncra  rentm< 


teitlur  pauperes,  Simouiain  parit. 

Mrliiis  quaui  loquenlew.J  If.  ei  F. 
loi|uentem. 

Sauguinem  Cbristi.]  F.  Sargnine  Cbristl.  MHt^. 

Qiiouiam  lii  sa^culiim.J  Ptalmut  Mc  eti  tfxxiv, 
eisi  in  eo  non  in  s.Tcutiim,  ted  in  seteniam  if§a9un. 
Ait  e»im  B.  Augnti,  Creseam  lllieraw  poeee  iitler» 
prelari  tam  iii  aeleniiim  quam  iu  saMulum,  Src  M» 
iem  legitur  ccc  tov  td&^ta.  Vi^  tom.  VIII,  expMlHe 
nem  Ptai,  cxxw  inilio. 

NerGCiiarius  euiiu.]  ila  D,  Aug.  i.  IX,  §r»  W  im 
Evanq,  Joannit, 

401  lu  alea  liKlenlium.^  Audite^  elerie»^  B,  Jlcsf- 
lium  alearnm  [ludHm  'detcribeniem  :  Si  voa  »  iiifiiir, 
(limisero,  sunt  qui  proihius  ad  lesseras  aileaw|M 
sese  confereut.  Juraiaeiita  sunt  illic,  ceateiiti^ 
ncsipic  pergravrs,  ac  avariti.-e  partns.  Spiriln»  uia* 
iignus  assistii»  Airorem  punclis  acos»llMis  illis  IimWi 


Alleriiir.iiu  luolam,]  Qmomam  lotigum  foret  hie  «^  iium  insaniamque  accemleiis  :  ete.  Mexetm-  kemAL 
mnllorum    expotiiionet    recentere ,   lectori   tuggero      ^    •"^    ^— ~    ri^^^i»   ...;-  i..xi.....  .*»..«...-.    ^z^ 

G'ot%am  in  hunelocum^  ei  B.  Gregor.  lam.  1,  Moral. 
XXIII»  eap,  11-^  inilio. 

Sed  iiiaxime.]  V.  carei  Srd. 

Ciim  ergo  priiiiu  iion  sit.]  Priiua,  trilieet  mola 
iimorit*  L,  Cuui  ergo  priiitai  sit  nieritoria.  Muie 
coniradicii, 

Siiie  Sfcuntla.]  Amorit  Dci  nempe.  tWgo  una  ti- 
mendut  e$i  ut  Uominut;  ei  amhndut^  teu  henoruH' 
dut,  ni  pater. 

400  M^is  coucttpiscenlix.]  Yel,  ctipidilatis,  ut 
hnffet  Y. 

Vel  quarla  vanae  glori«.]  VaiisR  omiituni  M,  ei 
C.  ri7ioM.  Nam  omnit  glarin ,  niii.ri'i)i«  popularit 
aura*^  vuna  ett,  imo  tanitat  ipta.  Seeut  auiem  de 
tfloria,  iestimouio  conteientiof  serenaim,  de  qua  II 
Cor.  1. 

Vt  ncc  tertia.]  M.  Ut  b»c  lcrti.-i.  Intipide 


quc  mens  inaevageiitr.'  Et  infra  ;  Cogiiatioiies  ac 
soilicitudiues  qiiascuuqiie  rerum  tcrreiiuruiii,  cir- 
cumquaqiic  ex  cordc  tuo  absriude,  etc. 

Auiraiii  vir  de  doitio.]  Seu  Auiiitirauiis,  it<  Jose- 
phut^  ex  uxore  tua  Jocbabed,  idem  Jocliobel,  jf^iiNJi 
Aarou  et  Mog$ett.^  l.  ii  Antiq.,  c,  9. 

Ora  beiie  operauilo.]  C»  ad  latut  hac  habet:0' 
sanua  iii  cxc-clsis,  iiou  pro  intlmis. 

Cuin  duplcx  legatur.]  M,  Cuiu  duplex  Irgatur 
iuvitatoriuui,  pouitur  vi  classicum'  teriium  in  Et> 
desia,  enicacios  cxlerii  inveHiiuus  denariuui.  V. 
quoqne :  Deiiariiiui.  Per  classicuiii  inlellige  puttum, 
quo  ad  horat  clerici  convocanlur.  Id  eolligo  ex  cap. 
teqnenti.  Per  Ptalmnm  autem  xciv  :  Veniie,  exsulto- 
luiis  Doiuino. 

Terliuiu  iii  Cc«  lcs.  ellicacius.]  Qucd  ncmpe  magit 
inmtat  clericot  mercenariot, 

August.  itoii  pro|!ter.]  Solum  C,  Augiistinus 


8  tub  (inem.  Clericit  tuit  htdum  inttfuem  •/!■ 
e.rttrugii  Wiboldut  Camerncenti»  ei  tAirebmiemtU 
epitcoput,  quem  Baldericua  w  Chromce  CeMerec.  sf 
Alrebni,  lib,  i,  c.  88,  futedeecribil,  Extiai  apnd  «os 
f7/r  tpiriiualit  ludut,  ten  tabella  taboriote  ditiineia  ei 
delineata,  qua  notlri,  ui  apparet,  inier  u  eeUueerumi* 

Nuinmos  vesperiiiios.]  Y.  huiuiues  borarios  vc- 
sporis  tlecanlandis,  eic.     • 

Kt  prius  in  Ecdesia.]  V.  Et  post  eas  {tellieei 
retperat)  eos  in  Eccietua  dislribueiidos.  Pteil 
miqHem 

Disiriliuenilos  esse.]  ,\largo  C.  cmii  V.  S»pe  lih 
inen  prius  resideuliuiii  (V.  sedeutiuiu)  qucHiii|«e 
pulsarelur  exireuiuai  classicumt  hoc  eti^  nliimu» 
pultitt. 

Itftu  :  excuipliiin  pra:1ati]  Siipple^  valet  ad  deie- 
siaiidiiiH,  11/  tupra,  C.  exeanplum  pncbiti  prjebenlift, 
pclciitis  iii  Ecciesia,  ctr. 

lii  scricis.]   Vriri(i/«,  tciHcett  antipendio   e/feWf, 


Menadivisa  tiou.]  Allende  tild  ipsi,  nii  H,  Ephrem  ^      lii  scricis. 

i  vir^fN.  tubfinein,  ncquaudo  inoralionehuc  illuc*  ^  festo,  colore,  eonvenienn 

" iMoratorum  irt  pioratricuiii.]  Uti  legilnr  de  Prerfeet 

muiiere  ad  planctum  mortuorum  conducta.  Sic  ilora'' 

tiittlde  Arte  poei, 


Di  qui  couducti  plorant  iu  funcrc,  dicuul 

Et  faiiunt  prope  pliira  doletitibus  ex  aiilmo  sic  : 

Dcrisor  vero  plus  laudalore  movetiir. 

Solent  eniin  gentilet  naniat  et  caniicn  lugubwh 
canere  in  morie  defnnciarum  ei  aliot  ad  phrandum 
intlucere,  Idem  iiiam  apud  Judwot^  utpmiei  ex  £mii- 
(/Witf,  morit  eral  facere^  Muiih  ix.  Ibi  leguniur  md* 
fnitte  libicinet  cum  Jairi  priucipit  puella  obiiteei. 

0  HUiniui,  uumuii.j  llunc  Juven.  vertum^  $ai,  8, 
omiitii  M. 

Qiiid  idololatne  sunt.]  Id  probai  B.  Oierou.  Ut 
cap.  V  Ephet.  hit  verbit  :  Quia  sculpturam  Ipiiiie 
iiiiHiiui  colii,  et  iibda  iu  eis  cselata  veueratur.  Ul 
voraciiiiu  Dcus  veuier  est,  ila  cupidoruip  qnoqiae 

..,.p« ,..„, j ^ ju&tissiiuc  pccuuia  dici  poiest,  luaxiiuecum  hr  elNi 

Siiieomul  corrupiioiio.|  C/o«sa  eti  lum  iiifef/.  D  loco  Aposloliis  cupidllaleiu  idololairiaui  vocel.  Pro 


cum  ordinaria 

Critx  et  tiiartyrium.  ]  Crux  et  maxiiiie  iilud, 
cM^.  C. 

l«lco  noiuit  Doiiiiniis.]  C.  perperam,  Voluil.  .Vhim 
infra  contradicit  hit  verbit  :  lusliiiclu  aiiioliouis 
poeua:. 

Ainoveri  pcBniin.]  V.  id  e^t  niorlalitatcin  ho- 
straui. 

C.\Pl]T  XXVI. 

Tilulut  hic  prccpxutt  ex  M.  detumptut  eti.  ^um 
Y,  ei  C,  capui  praredent  non  dividunt^  in  ora  ta- 
wen  collalerali  C,  lego  :  Contra  dciiarios  liora- 
rioH. 

Allecloria  in  spir.]  Scilicet,  ait  V.  dcuarios  lio- 
rarios  pro  borologio,  ul  (iaiil,  tir.  Ad  hwc  in  mar- 
gtite  dicit  :  Missa  consliliila,  qiio:  alias  nnu  coiisli- 


idololatr.ne  auliquiiut  tcrtbebani  idolaine. 

1.  Tbess.,  c.  v.l  V.  et  C.  II,  Ibcbs.  Addli  ^ee- 
qite  C.  c.  IX.  rf.      . 

Ab  ouiiii  specie.]  C.  in  laiere,  ex  Ovidto  ttefot^ 
dum^  «p«  iti  : 

Est  virtiis  placilis  absiiniiisse  bonis. 

Quia  scaiidalixat.]  Y.  et  C.  Quiq^  KaudaliMpl 
proximuin  per  siiiistraui,  ailiricus  (allicere  Cj) 
quciiipiain  per  dexleraui.  B.  AugHUiw^i  lihro  Oi 
ovibut :  Curemus»  inquii,  iiiiraccre»  quod  tetusil  lu 
malaui  suspicioiieui  iiiftrino  fratri.        i 

Turpis  auteiii  ftpeci«*s.]  Nunquid  excusste  locnio- 
Fiim.  sicul  rcplclio  illoiuui,  parit  Simoiiiaoi ?  !•« 
C.  in  martjine.  . 

402  Hor»  nuintu:«ri3c]  V.  Ilor»  nona  5.  Ileri«. 

Ucpaguloque.l  HepagHlum  eti  wrtii  oslie  eeeersei 
vim  oppotiiut.  Gallice  :  Bnrrierc,  eu  U^rrc.  ^ 

El  l;inquaiu  vcuiUc.j  H.  hoc  omitto  aii :  Cucnr- 


417 


VhRBLM  ABBRKVIATIJM.  —  NOT.H:. 


m 


renmt  rlerici  taiiquam  nU  ftAieNinitalcw.  QuiilaHi 
se  eic.  C.  auiem  :  Taiii|imm  atl  soleiiinita(em  veinl«o 
ad  TOliuii.  K.  rero,  mea  senteniia^  meiiHS  :  £t  laii- 
i|naiii  TCliila!  ad  iiiicliini.  l'roverkitim  eitimesl  Gaiii- 
rmm  :  Couiir  a  Toinct ,  du ,  an  f  ras  iHmdin,  quo 
taxnntur  cierici^  t/iii  iucri  causa  taiitum  curruui  a*t 
itmiilvm,  et  mora:i  in  ciioro,  per  modii-nm  temput 
{suficient  iamen,  ut  ioquuntur^  percipiendis  uistri' 
ktHiombms)Uaiimrece(luMt.  Cndtpoeia  : 

liuguis  aiDore  lucri  bmbuut  cauilduiira  cati. 

Sic  de  advocatis  atiisque,  siiniUbM  dicitur  :  Ei>- 
graiaser  ies  maiiis. 

Taiigi  nolarelur.]  C.  vitlcrelKr. 

Ouidaui  pncl)eiid:inus.}  C.et  M.  pr;cbeNdalu4i. 

Olivcriu  currenlc.]  Y.  Olivero.  C.  maie  oiiliviiirio. 

MuriiHiravU  ct  d^duil.]  Quod  iion  liulereut  alea  et 
liHiusNiodi,  niunt  duo  marqin^s, 

Gu  qiiud  ahsitliii.]  C.  Eo  quod  aasi  intcreFseiit, 
fartt  roluft  assidui. 

NoliiJis  EcclesisD.]  Aliudit  auctor  ad  iilmd  Owidii 
de  Pvuio,  /.11,  e'egitt  3  : 
llhiU  siiuiciti£  sancuim  ct  vcneralMle  nonie«,  eic. 

CAPUT  XXVII. 

Y^Titulum  capiiis  scqueniisliic  anttcipat  Dc  vcna- 
litatff,  etc. 

Et  damuabiUs.l  Siiuoniat  barresis  conlngium, 
lN7Mff  tlHgo,  l.  II  i)e  sacramentis^  parte  x^  jam  olim 
iu  Balaam  pulliilavil,  qut  divinalionis  prelio  pro- 
pOMto,  ad  mnlcdiceiiiluin  poputiiiH  Dei  perrexii; 
dobiiie  biijiis  diio  leKUulur  auctores  cmersiase ;  alUT 
fiib  proplielica,  aller  sub  apostolica  (locirina.  Pri^ 
flMift  Giexi  magisler  essc  venileuliiiiu,  dciiide  Simun 
vidMur  emptor.  Ilorum  auiem  scctaiorcif,  siciii  iioti 
•u:it  iu.errore  diver&i,  ita  nec  iu  damiiatiouc 
diviiL 

ToW  «91111  Cbrislus.]  V.  omissa  inierrcgatioue, 
sic  legit  :  Prxcipue  in  eucbarisiia,  ubi  ti»tusCbri 
siut,  eui.     ^ 

Graiias  di^ribuautiir.]  V.  pro  graii»  Itabet  Ec- 
clesMB. 

Quam  lamien  exucrc.]  Uac  parenthesi  iHctusa^  V. 
et  jlf.  imlermittunt. 

Akaria  Dei  sir  vocau]  Plura  hac  de  re  videripot- 
suni  iuComin.  B.  Ilieron,  inc.  xxi  hlaiiluei. 

Noii  danies,  uibilque.]  C.  Nou  dautes,  ubiqiie, 
nibilqtie  offerent^. 
,    Auguailims :  Domus.]  In  C.  ef  V,  abest  Angustiiins. 

Ncmo  in  oratorio.]  kadem  liabemus  iu  lieguia  «S. 
Pelrlf  NOfln  Benedicti,  c  h%, 
.   403  In  boa  dan»  oauiibus.]  Ci^iislibet  sextts  ct 
coitSitimiit.  C.  in  ora- 

9is  lc^itur  Cjeciase  ]  Solu«  Joannes,  t M^uil  id£m 
ikidem,  laqnitvr  «le.priiiiili  ejeclione  sciticet^  alii  d$ 
Miiimm,  Matth.  xxi. 

Veiwililtliia  coluunbap-.]  Per  catHmbam^  sciai  Spi* 
riiifjli  samctum  figurari^  ut  doc^t  B*  Aug,  l.  IX»  ijr. 
IQ.  tn  S^ng.  Jaam.  anle  medinm, 

PrOJllmorum  alia]  C.  imer  iinmi^  pro  nlia,  in^ 
ger^i  (orrigeiifdiNl,  similia. 

hoii  accwscmus,  npn  propalenaus.]  C.  Mou  accusc^ 
mus  ul  ^opalemus. 

Sic  PHntiorea.]  Uotc  mpud  B.  Ilier.  im  c.  xxi 

FaciUtl^ein.]  C.  FacuUntem  aocipiendi. 

Quam  quaf^i  ca^oi.]  H.  Quam  quod  c^aci  ipsum 
Domiuuro  patiuntiir. 

I  Qiii'|am  mia^Mi.j  A</>ro  (fu^  tii  ciria  taferieriliM 
iegmnt  Y.  et  C,  Coiitra  venalitaiem  eC  pUiralilatem 
imaaaruin,contra;plur^iitatem  facierum  unlus  missap, 
et  comra  novitatem  carum.  De  Itis  infra  iuo  lofo. 
Aligd  pfvterefi  visitur  iq  tadeiu  ora  V.  liupunitai 
eoiuiimacias  mausr,  negligenti«  fllia,  ndix  poccaii» 
nutrix  adulierii  et  inceaius ,  mortia  aet^riue  prae- 
aml^y  prff|iaratrix  inferni. 

In  die  uitegre  dupKraciant.]  Hoc  est  duasmissas 
Uaagras  uhq  die  cetibrare^  seu,  uf  iutgo^  binare.C. 


Ji  sic  tigii :  Im  die  inlrgro  duplifacienlem.  ii#n  addi;^ 
ei  diipliccnt  i/.  hi  «lie  iniegre  duplifaeieNt' 

Kt  liNiorc.J  C.  Pro  piidore  ct  terrore. 

IJnam  dupliraciani.]  iNon  aitdenief,  ejl  C*.  dnat 
iotegrare,  ut  dufdicitainn  trifaiientes  et  mnlii^- 
cien!C!i,  id  csl  niiiliaruii»  racicrum  relebrareni. 
Som  sapil  Metiut  Jtf.  Nun  audeiiief,etc.  Uiiain  dupli- 
faciciil,  triplifacient  ct  luuliipliracieni,  id  est,  cic. 
ut  iii  texiu, 

Et  iiriiiium  iotroiium.]  Triplicem  textnm  qHidam 
sua  nota,  in  margine  C.  addita^  votuit  corrigtre,  hoc 
modo  :  Ad  primiiui  ofliciuin  iiou  oflerHtur,  elc. 

Cafilaniibiis  fabula».]  Addebai  C.  Caittuloribus 
%cl  lauiautibus,  etc. 

De  Lanilric<).]  M.  Landerico. 

Narciso.]  Forle  Nnrcisso. 

Olilalio  qua;  ad  boc.]  ?lempe^  $ii  eausa,  «1  png" 
fertnr.  M.  ei  C.  Conslat  quoJ  oblalio  ad  boc  ofler- 
tar,  ofiitliil,  qii». 
B      Railici,  id  est  f  upid.]  M.  Rabiei  {Dens  bonf,  quid 
Simonia!)  et  copidiiaii  Siinouiac;e. 

Sed  Ooiiiini.]  Ii(ec  terba  adsuni  in  C.  Quod  Do- 
mini  ei  noii  muiidi  gloriam  qHterat  sacerdos^  probani 
mnrgines.  C.  M.  Augusiiniis  :  lloe  siguiOcalur  phi- 
ribiis  cxteiisionibus  bracbioriim  sacerdotum  iu 
missa.  Coiisuie  B.  Auqusi.  toin.  VIII  tii  Psai.  i.xii. 
,  Levabo  ad  aliHiu.]  V.  Ad  aliud.  C.  videtur  hie  pec" 
care  dispunctione  iiicongrua.  Nam  interrogaiionem  ibi 
ponit ,  ((uaiu  ad  te?  ei  pro*equitur :  Prttium  muiiili 
quomodo,  eic. 

Qiiasi  condunalis.]  C,  co:idun.tniibu8.  Y.  coa^ju- 
Taiitibiis. 

404  luio  cuni  mco.]  V.  et  C.  ru*n  miuislro  alla- 
ris  et  uu!0,  uilicet,  Simoniaco,  qni  pro  nnmmo  tam" 
tum  minislrabii,  sicui  it  eyopro  eodem  loi/ttm  cei&' 
bro. 

Cuptditas  domiualur  ]  C.  non  interrumpit  periO" 

dtm  dispunctione^  sed  eam  coHtinmnt  sic  :  Pru  prelio 

C  conriciam  cupiditaie  pncdoiuiiians  V.simititer  paucis 

dempiis :  Pro  prclio  coiificiam,  quod  tameii  impic-^ 

tiabile  cst. 

MiiiUH  sed  magis.]  M.  et  C.  non  Idco  roinus  Simo- 
ntnra,  eti". 

Filia  mea.|  M.  Filia  mm.  Mic  rontinuat  auclor 
verba  Simonis  Magi  in  scenam  producti. 

Irrmnpet.)  H.  irrcpet.  Y.  irrepil.  fAigito^pta^ 
cent. 

Proponciis  venalia.]  V.  componcns  TCMiaKa. 

Kx  obbitis  illis.]  Cupide  acquisitis,  sicque  lurpiler, 
«iMiti  mAri^tttff  ifiio. 

Errguntur  allaria.]  QMod  nee  Beo  ptmcei^  quia  bc» 
nus  msus  non  justificat  maie  et  iurpiier  acquisita.  ii, 
q.  5.  Neqiie  eiiim. 

Ciim  ramilia  eiiatu.]  V.  Cum  Himuli,  oCc.  Omissa 
sunt  htt^c  in  M.  usque  vciididit  inciu^ve.  Sic  emim  : 
Quem  pur«oi  bomiiiem  cretlebai,  veudidit. 

Ille  poeiiileus.]  Foenilentia  (iton  veraj  ductus  : 
wk  Matth.  xxvii. 

Licot  Non  vere.]  Lkel  non  recte.  H. 

In  Ecckssia  autem.]  C.  iii^Ecckssia.  I^came  atiati^ 
inchaat  periodum.  Inter  iiosVuiem,  ele.  Mafe. 

Turpiler  acquisita.]  V.et  M.  Turpiteracquisitos, 
Nempe  argenteos.  Sed  prtn  attis  piacmit  C.  giita  ad 
.  omnia  ac.tuisita  y»relio  aMimabilia. 

Ex  turpius  obbitis  ]  V.  ex  tiirpiler  oblalis. 

Cousiruuntur  ficclesi».]  Ut  ae.liflCetttr  Sion  ei^ 
saiiguine,  aianl  mar^mes  dmo,  ex  Mieh.  iii. 

CAPUT  xxvni. 

V.  PrdBcedens  capui  proteqHilur, 

Suflirieiis  fuii^liostia.]  Ex  M.JoaHnaCkrgsaiiam.^ 
bom.  17  in  Ep.  ad  Uebrceos.  Idem  habelmr  eop.  1, 
hom.  ifiib  u.  Viduee  Sarepiamm  a  mobis  in  imeem 
primum  emissce  smperiaribuS'  amiis. 

I^emel  in  die.]  Hti  rarel  M.  ila  .'Psisswn  seme> 
roprjesentare  iiuinol. 


415 


PETM  CAMOAIS 


t?4 


ProbetMilcmsf^tpiMink]  Mtiltipiiciutr  tn^fiuf  C.  ad  /i     Carui,  mnniio.j  V.  iic,  Abreiiuiiiiando  iiiiinilo  cl 


latMB,  eianiiiiffl  si  si-ie  morUii  esi 

Jndiciiim  »ibi  niand.]  Unile  jiiilicelnr.  Uargo  C. 

Noii  iliiHdicans.]  /<i^tii,  ex  c^iiisuelmline  coiiOr- 
riendi,  fel  sumeiidi.  //i  margiHeg  ex  Gto$§a  in  I 
Cor,  XI  de$Hmpii  $uni. 

Iloc  esu  debila.]  El  hwe  redoteiit  doctrinam.  B, 
Aag.  io.  11«  €pk$i,  118  ad  Januarium  cap.  3^2« 
Piec  ab$imiiia  quondam  legi  apud  B.  Cregorium 
tom.  If,  fn  /  Iteg.  c.  i.  ante  medinm. 

Violare  pnesumit.]Quia  pro  iucro  ceiebrat.  Ora 
eolUi$eruH$  C. 

Non  secnndnm  riluni.]  Re$tilui  ex  V.  'iV<iiii.  If. 
ar  Mo,  C  ex  parie  omiiitt,  infc  modo  :  YioJaro  prx- 
Miinil,  Scciuidnin  riuini,  veiidil  qqi,  clc. 

lulidclftiali.s.]  Gi(f$$a  e$t  in,  c.  xv»  v.  22  loanai$f 
quaiu  4o!nm  V«  habet. 

Hi  vero  pec  iK>^oi'*l  Quidam,  non  omnes,  addit 
C.  in  margine.  Ita  e$i.  rfam  aliqui  $ciente$  Deum 
vel  qni  $cire  debebantf  pertinaciter  crucifixerunt, 
,-    8i  a  piiehti».]   B.  Augu$iini  verba,  anaF  etiam  ct- 
iai  Cm$arin$  extmpiorum  Itb.  tx,  eap.  d5. 

SiMiirios-  in  lanto  }  Magd»lenfle  nempat  fiEr  ol^ 
mrdovem  oi  $edMfiem  (idei  tiirrilae  noman  «H  riN- 
dicatii^  aU  B.  Hieroa.  in  epilapluo-  UarcelUe  ad 
urmeipium  f »  medio. 

QuoiiknJo  libi  peccatori.]  Tacet  V.  tis^ne,,  Qiio- 
moilo  liiic  scilicei^  elc 

II  ft.^g.  C    TI.|C.  C.  LXSII. 

Crat  et  Siicerdos.]  Certo  con$lnt  Oiam  fiii$$e  ex 
tribu  Leri,  quia  fiiiuw  Abinadab  §rai  eum  ^lif»,  i//- 
$um  autem  eaceriUtem  [iii$$e  negat  Jo$ephu$  hi$  uer^ 
^'•^Voleha  «ani  {arcim$)  reiiiiere,  cuim.  sacerilus 
kOM  lUiseU  Aalif.  Juduic^l.  vii,  c.  4» 

Dicebamr  CMiccliuiiienis.]  Dixi  $upro  ad  c,  26. 

llMbeHliiMis-scUkel  cluiritatcm.j  Tria  hae  verba 
$x  $oio  C.  de$ump$i^  ubi  chariia$  $umiiur  pro  di/e- 
ct'One,  quai  habitum  charitati$  pnsceiiit, 

Ciica  liiN'.]  C.  ciUa  lioc. 

Iii  snhiirbiu.]  Per  suburbiiim,  Nariifi,  mm  par- 
iem  anitriovem  eccieuo!  interprei.tr. 

Noii  «tiflinio. )  Hevoeai  aitr/or  in  du4Hum.  Hi$  «u- 
ifiif  fttcite  e$i  lectori  coiiigere,  qnum  exacle  auetor 
pouderei  ei  ifuaHium  teeiimat  irrttfereatiam  cirea  hoe 
auerooaneium  Eueknri$tim  $acramenium  commi$$am ; 
neque  profecto  cen$endu$  e$t  atiud  proaica$$e  quam 
docueril  et  cewmeni, 

Sanctilicaiis.]  M.  et  C.  Etiain  ftanclls. 

Item  ciMttliluiLl  ilfrsiciii  hicc  iu  V.  uequo  :  Ucm 

411  fii  sUemMiii.]  J/.  la  solemAcm  (lo^ias 
Aic  ii4l/iiM«s)  iii  coudCHsis  ouuuum  suiicAilorum 
fidei. 

Lacrjrmamm.]  Itejrnmque  $aUilai  M.  u^que^  us- 
qiMi  ail'  eoriiu. 

£«>di  xiu]  C.  XTiii. 

Succiiictis  reties.]  Expo$kio  hujui  /lu/onn  A»- 
Itfliir  opudB.  Creg.  hom.  22  in  Evang^lio- 


coiicupisceniiis  ejiis. 

Uarcus  abscidit.]  S  nliene  in  iexlu  allala  ,S. 
Marcn$  $\bi  poliicem  ab$cidii^  non  peccavit  qum 
hoc  crtdUur  feci$$e  ex  imtinctu  Dei^  ui  habet  S. 
Tho.  i-2  q.  1*85,  o.  2,  3.  Jd  veri$imiiiler  acceptum 
ex  prologo  Jlierongmi^  tituh  in  Evnngelium  Marci, 
in  quo  $ic  iegilur,  non  tnmeif  auerilur :  Dcnlqiie 
ampiilasse  sibi  potest  fidem  (hic)  polJi(  cm  <il(  ilnr, 
III  snceriiolio  rcprobiis  b  iberetiir.  Hic  prologu$  ha^ 
beiur  in  Biblii$  AngUcani$  deaurati$^  qua:  tempore 
Gregorii  papa:  1  vel  Caroli  Ungni  tcripta  $unt,  Jtem 
in  Biblii$  regii$,  hoc  titulo  :  Piologns  S.  Ilieronyaii 
secunduni  Marcuni :  at  Bibiia  Lovnniensiu  a  docto- 
ribu$  Lovan,  correcla^  et  edita  anno  i5l7  omittunt^ 
nee  creditur  e$$e  B,  Hieronymi ,  »ed  Gra^ci  cuju$' 
dant,  inquit  Molanu$,  libro  de  Picturis^  ca.  ile  trice- 
$imo  ociavo  ( vel  in  ediiione  $ecuuda  libri  ucundi, 
capite  quadrage$imo  $epiimo)  ei  addit :  Jdem  pra' 

g  faiur  in  Joannem  :  Bic  Chi  Joanne$  Evang,  quem  de 
nuptii$  volenlem  nubere  vocavii  Deu$.  Suspicor  aii- 
tem  hwc  eum habere  ex  apocryphi$ $cripti$  harcli.o- 
rufti,  qui  nupfias  damnaveruul,  el  eorum^  qui  $ui 
ip$iu$  muiitationem  liciiam  e$$e  defenderuni.  Aimi 
atioe  eiiim  lti$u>rico$,.aut  veteret  $cripiore$,  neutrum 
facile  reperie$.  Dicii  auiein  $i  Kicotaus  Zegevu$  in 
prasfaiione  A\»w  Tetiomenti ,  quod  ip$e  cnxtigavii ,  $e 
ha$  prafaiionet  o[[endi$u  in  veiu$ti*$.  Biblii$  ante 
anno$  mille  a$cripti$,  etian:$i  incerii  $ini  auciori$. 
Hactenue  Malauu$  diclo  c.  58  quem  $equitur  Peiru$ 
Gale$i  in  $ui$  noti$  ad  Rom.  MartyroL  die  25  Aprilie^ 
quo  fe$ium  S.  Marci  cetebralur, 

Rur$nm  quod  in  dtclo  Protogo  de  Marco  dicilur^ 
fabettam  vocal^  et  rejicit  Baroniue  412  iom.  1  ilii- 
wii/.  anno  Christi  45.  Jacobu$  de  Vtiniico,  qui  Pe* 
tro  Cantore^  auclore  Verbi  Arbbreviali,  non  e$t  mutto 
po$terior^  idem  recenset  tanquam  rem  veram  in  hi- 
$lotia  Qccident.  c.  50«  uti  et  5.  Thomn$,  toco  $upra 

P  citato,  cilaindictum  B.  Hieronymi  prologum. 

^  Luca$  Pinettu$  in  Diatogo  de  Communione  id  re- 
feri  de  Marco  anachorila,  uti  et  Jounnet  de  ia  Hnye 
Sec.  Je$tt  in  Appar.  Evaag.  c.  liv,  tifri  de  nuciore 
prxvdicti  prologi^  $ic  ait  :  Yerum  constai  Jlium  pro- 
logum  incerii  este  anctoth ,  non  S.  Hieronymi  nee 
niagn<e  aueicritati$  e$se ,  quof  in  eodem  dicuntur^ 
ni$i  otteriue  probati  auetori$  te$iimonio  fulciantur. 
Enmdem  hi$:oriam  de$cribit  Pclru$  de  Naiaiibu$  in 
Catat.  $anciorum  /.  iv,  cap.  86,  el  Ctaudiu$  de 
Hota,  $ed  parum  habet  probabilitalis.  Sic  itte.  Quem 
vocat  Ctaudium  de  Hoia^  est  Jacobut  de  Voragine^ 
cnju$  te^ndam  auresm  vutgo  diciam  (Melchior  Ca- 
nH$  in  tibro  de  toci$  Theotogicie  vocat  ptumbeam) 
edidii  ilte  Claudiu$  de  Rotd,  ut  palet  ex  pnrfa- 
tioue. 

tximius  dom^  mag^  no$ier  Franci$eut  Sylviurad 
tocum  S.  Tho.  citatum  doeie  eamdem  fnbellam  refu» 
lai  Ais  verbi$  :  Quod  in  argumento  3  objicitur  de  San- 
cto  Morco  Kvang.  ipsasi  potticem  $ibi  ampuiaverit. 


Decoclus  eiiain.  ]  C.  Doctiis  eliain   iii  clibano.  ^ "'  tAM/0itciii  e$$et  ad  $acerdotium ,  fabulo$nm  e$t 

Conttai  enim  ex  hi$torii$  eum  funda$$e  et  auberntisse 
Ecctesiam  Aiexondrinam^  id  quod  $ine  $acerdotw 
faeere  nen  potuit.  Ftcisse  hoc  tfnum  tegiiur  quidam 
Morcue  Anachoreia^  ei  ex  mndni$  eon$oriio  ascri- 
ptum  fuit  S.  Mareo  Evaugetietm  quod  iste  aliue  fecH. 
Sit  ilie. 

Jam  ante^  idem  dicto  amte  icrip$erai  Berortine : 
Sed  et  itla,  inquii,  ore  vnigi  potiue  deeotiiota,  quam 
majorum  auctoritate  aeteria  fabello  teiieitwr.  J^or» 
cum  adeo  repugtta$$e  ne  epiecopue  fierei,  qmonium' 
libet  e$$et  rogaiu$  a  Petro,  ui  eo  de  cou$o  poliieem 
$ibi  ip$i  pree$ciderit»  Uoc  eUuioe^  quod  o  fuodam 
Annclioreta  factum  e$se  contiat^  Marco  Etmtgeti$tm 
imprudenier  itimi$  a$cribitur. 

Cerie  illicitum  e$$e  membro  ntiquo  $e  mutilare  do* 
cet  tex  naturas.,  et  S.  Tho.  2-2  :/•  65,  a.  I,  cf  dieerte 
prohibiium  in  Conc.  Ntcasno  1,  can.  1.  Et  i$ie  Anw 


Toterabiie  esi,  $i  doctus  pro  pndiatiis  liuiqiuim  aii 
nim  m  formicc,  hoc  e$i  in  ooMi  iribulatteue^  clc. 
Sap.  III. 
Toius  virliiiUius.]  C.  lotis  TiribiUL 
Vndv,  Cji/ceati.)  Hic  iacet   V.  tii^ttc,  Item,  ad 
torrorew. 

JCffushnen  oculorum.]  Cnoclis  sciliccl  condousis 
npnuktte.  «ai  C.  i»  ealtaterali  oro. 
AdcaJic^^^^  plclalis.J   Keriwi  Hildeberti  epiecopk 
tu'^^"^^* '^ie  d€  ip$a  Maria  jEgyptiaca  nondum  ty^ 
i^^m  stoiif  Mi    noiatnt  Molanu$   in  nol.  ad 

MetW,]^^    «  Apriti$. 
Aaoitf/f^^^^  jtf»  Jttnceral. 
^  *^Sii  i&ravftliilis.]  Jl.  ImpicUlis.  Vtiqtu  !»• 

^eo^ 
"^^.  w^^^^^i»    niiiiiine.]  ftagm.  Camberon.^  Sed  noA 
As  ii»  El  uon  nunicro. 


to 


VERDUM  ABBREVIATUM.  —  NOTiC. 


m 


ckwr^a  ttoil  ttl  landmdti  hi  eo  (acto^  nisi  id  egerit 
diwmtuM  impirntui  QuiM  nutcm  fuerit  Marcut  itle 
Anackorgta  (n  Vitis  Pairum  non  inveni^ 

Tamen  sacrameulaiiicr.  ]  Hall$cinaiur  M.  Ta- 
fnen  aliier  sumpscrat. 

IlliGiCa  afferiint.]  V.  oflerimt. 
n  Vitas  ^alriiin.]  Hoc  omitto  stic  V,  ei  M.  Itrm  : 
Quidain,  elc*  Uie  liber  d^ctu»  Vita§-Patrum  npnd 
n/t^NOf  parvte  est  auctorilatit^  imo  tanquam  apocry^ 
pkui  rejicitur,  Ita  Malthias  Fetitlut  Minorila  in 
'tluciiatioue  iutlitutionit  Chritiiana:  ditt,  ii ^cap.  K 
Non  toiiliciam.]  Ob  rev«rentiam,  inquit  Margo 

Ab  cpisc.  iGgypii.]  Ly  iEgypti,  omHiit  V. 

M  eat  l:((tam  juveniaiu.]  Variat  V.  tic  :  Aii  Dcum 
14111  Itf^iificai  juvenluiem  meam.  Jaro  juVeiiiukefii, 
^ilicet  gratioe,  niilii  iribnit  in  re,  juventutem  eiiam 
Klorisc  in  spe.  Juvciitus,'  ctc. 

413  A8i»isleutiuui  contra  te.  ]  C.  coram  te. 

Vindicure  paratprain.|  C.  inveno  ordine  :  l'arare 
Vinilicatoriiiii. 

Tempore  (|uo  siipplex.  ]  Ver$ut  Uildeberti  epitcopi 
CaUPPicnffti^i*  de  mytieri^  miu<e,  tiane  timilem 
wmtentiamhgi  apni  U.  Cregorium^  iv  dialog.^  e.  6«, 
\n  fine. 

In  CxoUo.  ]  C.  11  margin^  c.  5. 

LocusAiiiih  in  quo.  |  Aliier  suprn,  ali^or  lilcac- 
tiptlur,  flff  C.  in  margine.  Etcplieo.  Supra,  ex  Jotne 
y,  Uic  ex  Exod.  iii. 

Macul^tus.  ]if.  Immacuiattis  de  iiuinaculato,  ted 
^itioee. 

Ail  fisrulam  capitis.]  Ttia  %n  margine  :  Est  os€u« 
Inni  peilum,  manuuin,  el  capitis. 

Gradusque  snos.  ]  Non  est  ascen^us,  seU  intrusio, 
Vrl  ingeslio,ai(miir^o  C. 

Sedisii  ad  mciisam.  ]  Uit  verhit  citat  kunc  locitm 
U.  Aug,  JHXta  vert.  70  Prov^  xxiii.  Vide  t,  IX,  ir, 
47  et  84  m  Joua.^  et  l.  X,  Serm,-  45  De  tanciit^qni 
in  iiovit  ett  123« 

Innumera  apposuil.  IC  in  incnsa  appostiit,  fone 
iniinensa. 

Fercula  et  dona.  ]  Quia  deilil  doiia  bominiliiis, 
acccpit  dona  in  boniiiiibus.  ita  C,  in  iatere,  Dona 
kie,  taienta  tnnt  dilferetUer  donala,  de  quibut  Mut- 
lhn'i  XXV,  et  nd  Ephet,  iv,  r.  8  e/  IL 

l'ro  nobis  picliuiii.  ]  ti.  Tltomat  theologorum  fax^ 
in.iuit  : 

Se  iiascens  deUil  socium, 
Convescens  in  edulium^ 
Se  iHoriens  in  pretium, 
Se  rcgiiikiis  da^  in  praemivm. 

Si  sttgmaia  Doinini.]  Moudiabolj,  non  splcndo- 
rcni  Testiiiin.  Margo  C. 

Item  P8.  cxvii.  ]  Utque  ad  finem  capiiit^  V,  et 
fragm,  CamberoneHU  lucent. 

CAPUT  XXXI. 

V.  pro  tummario  habet :  Conlra  belluas  niulio- 
liim  capitutii  :  M,  prmler  iliud  lextut^  in  margine 
legit :  De  pluniUiatc  personantiuin,  forte  pertoua- 
lifiiiii.  £l*'(aeryotii(iiudtciuaitf«l  adcaput  29. 

Non  abf^iuiilis.]  C.  Non  absnrda,  uon  absona. 

PersouskiHtim.  ]  H.  Pcrsonalilaluni.  C.  persona- 
ruin.  De  pertonatuum  pluraliiate  agitur^  extra  de 
Hrwbemiii  et  diguit.  Ad  bxc  Ucel. 

i^grt^nfltui  vero  in  quibutdam  eccietiit  vere  ett  be* 
HefUium^  ut  Aldenardw  t«  Elandria^  ubi  quatuor 
uipl  Pattoret  in  eadem  Eccletin^  et  tinguli  p<r  iicai 
kebd^madut  faciunt  officium.  Uoriim  dignior  pertona 
9oeatur,JUiqua»dQ  non  ett  benefkium^  quia  pertonk- 
tut  etiam  a  laicit  poitideri  poteti ;  ticut  ette  cuttodem 
Eccletuv  non  ett  beneficium,  ted  officiuin.  Sic  rex 
Jftanciof  eU  cuttot  Eceletioi  S,  QuitUini;  epitcoput 
Leodientit  etl  cuttot  in  Ualem,quod  et  i'a  titulite^ut 
exprimitur, 

lu  pcrsonatibus.  ]  M,  in  personalilatibus,  ut  tu- 
pra. 

PlTROL.  CCV. 


A  414  ^cuf;  Ecclesia  ]  Non  nt  M.  L<^cu§  in  Ec* 
clesia,  quia  de  Ecctetin  non  de  loco  termo  ett, 

Adversus  quam.  ]  Y.  adversus  quein,  tdlieet  lo- 
cum,  Tranunt. 

Primipilus.  ]  Quijpilum  defert  nnte  regemaut  belli 
ducem,  Pi/iim  esl  teliim  qiiod  esplodftkr  prHktquank 
entit  def^iniivut  evnginftur, 

Armiger.  |  Qui  pm'fert  nrma  dueit  M/f; 

Conslabiilnrius.  ]  S«ii  conesiabutariiis.  Gallice,  cA«^ 
ncslable ;  hoc  eti  comes  stnbuli,  conitc  de  resUnhbH 
qui  eqnfirum  regit  curnm  hnbet,  aliat  es^nyer,  ten 
csiiuier.  Videaiur  libellut  Callicut  Paritiit  excutu$ 
anno  1600  hw  tiiulo :  Origiiies  des  digniiei  ei  111»  - 
'Ristrats  de  France,  recueiliis  par  Claude  Frandici  t 
locut  ett  I.  II,  c.  7.  Uoc  connettabuli  voenbulo  utiinr 
Creg.  Turon.  kittoriof  tui^  i.  111,  C.  92,  iiH  de  Jus» 
tiniano  imper^  toquent  :  Ciimqiie  iinperator  vidUsei, 
iiuod  Delissarius  crcbriiis  viiicerciur,  amoio  C(u 
riarceiein  in  ojus  lornm  statiiit.  Belissarium  xeni 
D  coin*.iein  suitiuli.  quasi  pro  humilitaie,  quod  prinH 
riierat,  postiit.  Eadem  xoee  utut  ttt  Aimoinnt  in 
kist.  Degestis  Francoruml.m^  e.i^et  c.  70;  tic  lo- 
quitur:  LaudegisilUH  regalium  prapposiius^qitomm. 
qiiem   viil||;o  comistabirein  vocatil,  elc.  Sed  alinm 

JHoqiie  Ifujut  noiiiinit  elymologinm  refertJaeobut  dn 
Ireul^  moiincliut  S.  Cermaiii  a  Pratit  {eujut  etiam 
meminit  prn'diclutFrancket.  c.  7)  iii  Indiee  Aimoini^ 
ubi  tic  legitur :  Comcs  stnbiili,  qui  cl  comes  cusio- 
dnm  eqiioruin  n-glonim  dlcins  est.  /f#iii :  Rq^tiuni 
praepositum  eqnorujn  vulgo  jcomisiabilein  vocani, 
quasi  comilem  staliilcm.  {En  qnod  nunquam  innIii- 
retur,  ut  interpretatur  Franckti.^  Eo  rcspoxit  lifm- 
niorentitis  cuin  bac  prflbcelsa  dignit:ile  insigniiiis 
pro  symbolo  asstiuipsil  Aplanos,  qti»  dlciio  Gl-atca, 
lirniiini,  slabiiem.  non  vagilm,  signilical. 

Prioremderivalionein  tequitur  Francitcat  Rnguenn 
iu  libro  :  hidices  des  droiis  royanx ;  dicent :  i«n 
coniiesiableesloil  tcgrand  escityer9r/»(UT0^/MiT«»ji,ei 
avoii  l:i  superinlcndancc  sur  I  esiablc  ou  escnerii; 
^  du  prince.  fc)l  les  ninreschaux  csioienl  los  escuyers. 
Et  mfra :  Aprcs  qiie  rofNce  dii  Maire  {liic  esi  major 
domut  regi:e)  dn  palais  fut  aboli,  rurenl  cre^  ofli- 
ciers  |>oiir  lc  faici  de  la  gtierre,  iSni  nomiiid  conncs- 
tablc,  ciaulres  moiiidres  nonim^h  inarcsib-.iux,  pi^- 
nani  clievaux,  pour  gcns  de  cboval  pnr  ligure.  ff 
fnfra  .*  Le  coniiestablc  de  Fr:«iice  esl  cbef  priiK-ip:d 
apres  le  Koy. 

Seiiescalcus.  ]  Boc  votnbnluhi  omiterunl  M.  el  V. 
Idem  Frnnchet  qui  tuprnl.  1,  c.  10,  Senetcnlcnm  tl.- 
cit  significnre  prwposiium  nienste  regit,  citnnt  aiiqnui 
vertut  ex  romantio  RndutfJto  Cnmerneenti  : 
Son  sciicscbal  h  Raonl  appcUe 
Qiii  d*el  niangcr  le  scnroit  iniciix  k  grc. 
item : 

Et  ly  baron  sont  as  tables  assis, 

4I9  '^y  senesclial  s*cn  soiti  bien  entrcmii. 

De  bien  servir  cbaciin  rut  bien  appris,  ctc. 

De  eodem  vocabulo  diclus  Frane.  liagueau  in  ii^o 
^  indice:  Hxcvox,  ait,videtur  Anglica  vclGerinanic:i, 
coiiiine  si  c^csloii  vn  offlcier  qni  ai  charge  de  la  r:i- 
niille,  ei  semble  csire  d^iiite  langiie  inestne  qne  niu- 
lescbal.  Scal  et  scflbin,  sigiiilie  jngc,  iuquisiteiir«  vi 
n^.formalciir  ;  unde  Etchevin^  Scubinut.  Dapifcr  di- 
cins  esi  scnescbatlus,  ei  pr.Tposii«JS  mensa*  siolsJcaU 
cliiis,  clc.  Hodie  esi  coines  provincl».  Uope  ille. 

Dexirl  cornu  Bellici.  ]  Per  hot  auctor  inteliigit 
marchionet.  Quibut  in  bello  eonnmttitur  marcha^  $em 
limet  nut  meta  custodienda  marchionet  teu  comiiet 
timitanei  vocanlur.  Videutur  Ceorgiue  Cobtneriut  iti 
HOiit  nd  Bttlderieum  lib.  11,  cnp.  2l>,  infine, 

Tanto  lit  pleuior.  |  C.  et  M.  lanto  sii  plenlori 
sed  fnliunlur^  ui  ex  glossa  B,  Aug.  in  hmne  locuin^ 
liqiiet, 

Pliiriljusinlcnlns.  ]  inlermitluni  M,  ei  V 

Miltenarios.  ]  iiirc  detumpla  tunt  ex  paraphrasi 
Crcpca,  qucB  cum  praicedentibut  eadem  suni,  uud% 
lanqunm  tupervacanea  feie  interiniti. 


m 


PETRl  CANTOiilS 


in 


ProbelMUcmsft  ipftiii».]  Miiltipliciutr  inqHh  C 
iafns,  eiamiiici  si  «i-.e  morUiii  esi. 

jHtUciiiiii  sibi  niaiid.]  Uiiilu  jiKliceliir.  Uargo  C. 

Noii  clijiidicaiis.]  Idem^  ex  c^iiisueluiliiie  coiifi- 
rieiitli,  vel  suiiieiuli.  Ui  murgiMe*  ex  Gloua  in  i 
Cor.  XI  detHmpti  $Hnt, 

lloc  esl«  (lebita.]  Et  hcrc  redoienl  doetrinam.  B. 
Aag.  to,  II,  e/Msi.  118  ad  Januarium  cap.  3  el  2. 
Nec  absimitia  quondam  legi  apud  B.  Cregorium 
lom.  It,  iu  I  Beg.  c.  i.  ante  medinni» 

Violare  pnusuiiiit.]Uiiia  pru  lucro  celebrat.  Ora 
mUaUrulh  C. 

Ndii  sccumlum  riluni.]  RettiiHt  ex  V.  Nam  M. 
ar  toio,  C.  ex  parie  omiiri/.  koe  modo  :  Yiolarc  pra:- 
Miiiiil,  Sccntiduiii  riliim,  veiidil  qiii,  elc. 

Iiilidirliiatis.]  Ctqsta  est  in  c.  xv,  v.  2i  JoanaiSf 
quaiH  lolnm  V.  habet. 

Hi  vero  per  iKiior.]  Quidam,  non  omnes  addit 
C.  in  margine.  Ila  e$i.  rfam  aliqui  scientes  Deum 
vet  qui  tcirg  debebant^  pertinaciter  crucifixerunt, 
,■    8i  a  piienliii.]   B.  Augusiini  werba^  oHar  etiam  ci' 
tai  Cmiirmi  exempiorum  M.  it,  cap.  &5. 

Si  Mariie  iii  lanlo  ]  Magdaleme  ne»ii;»e«  qum  ab 
mrdorem  ot  tedHiitmiem  fidei  tiirrilae  mo««ii  «i>t  rtu- 
diearii^  au  B,  Uieroa.  in  epituphio  liarcellee  ad 
vrmcipium  in  medio. 

UuouknJo  libi  peccalori.]  Tacet  V.  tuque^  Qiio* 
ino<l(»  liiic  scilicct,  eic. 

II  R.'g.  c.    TI.JC.  C.  LXXll. 

Kral  ct  s:ii!i*rdos.]  Ccrto  cousint  Otam  fnitte  ex 
tribu  Leri,  ifuia  fiiius  Abiandab  erat  cum  A6m,  i^i- 
SNiti  autem  sacerdolem  fnisse  negat  Josephut  hit  ver* 
^/s :.  VotciiS  eaiD  {arcam)  rciiiiere,  cum  sacerdiis 
kOH  esset.  Auiiq.  Judaic,  L  vu,  c.  4. 

Diceliaiiir  i*:ilocliuiiieiiis.]  Bixi  tnpra  ad  c»  26. 

Il:il»ciiiibus  sdiicel  cliaritalem.j  Tria  hwc  verba 
€X  tolo  C.  desumpsi^  ubi  charilat  tumitur  pro  diie- 
ct-one,  quw  hnbitum  charitaiis  prtcceilit. 

Ciica  lior.]  C.  cilr.i  liuc. 


lii  stihiirliio.]  Per  suburbiiiin,  nnvim^  seu  par- 
tem  anieriovem  eicletne  imerpretir. 

Noii  djllinio.]  Hevoeat  aucior  in  dubium.  Ilit  ffK- 
iem  facite  ett  Igciori  colligere,  quam  exacte  aueior 
pouderei  ei  quanlum  a^ttimai  irrerereaiiam  circa  hoc 
oaerooanctum  Euekarittia:  taerumeuium  committam ; 
neque  profecto  centendut  est  aliud  practicaue  quam 
docuerii  ai  ceusHenl. 

Saiittiacaiis.]  M,  et  C.  Eliam  sanrtis. 

Ilem  i*ttM*4iluiLl  ilfrsHiii  hao  iu  \\  uoque  :  Ucm 
ExinI.  XII. 

411  £&  iUemBem.]  M.  lu  solcmncm  {taltai 
kic  uA  1  iiMaM)  iii  coudeiisis  ouiuium  ariicAiiofUHi 
fldei. 

Lacrjrmanim.]  Ite.rumqme  tattiial  M,  utque,  us- 
que  ad  coriiu. 

Kxodi  XII.]  C.  iviii. 

Succiiictis  reties,]  EipotUio  hujut  hitioria  ha-- 
keiur  apvd  B>  Creg.  hom.  22  in  Ecangelia. 

Decoiius  eiiam.  ]  C.  Docliis  etiaiu  iii  clibano. 
Tolerabile  esi,  si  doctus  pro  pndiatiis  liuiqiiam  aii- 
rum  iia  foruace.  hoc  eti  in  omni  tribuiattone^  clc. 
Sap,  III. 

Toius  virtuiiiius.]  C.  totis  viribuiL 

Uiidct  calceati.]  Hic  tacei  V.  iis^tie,  llem,  ad 
terrorem. 

Kfliisionem  oculorum.]  Cunclis  scilicci  coiidousis 
•npradictis,  otl  C.  t»  collaterali  ora. 

Ad  calicem  pleiaiis.l  Versus  llildeberli  epiuopi 
Cenomanensit  de  ipsa  Maria  ^gypliaca  nondum  ty^ 
pis  excusi  tHui,  ut  Hoiaini  Molanut  in  not.  ad 
Ltuardum^  2  A\\rilit. 

Maiiat.]  if.  Macerat. 

Acrediiitt  praviutis.]  M.  Impictaiis.  Viiqug  «a- 
let. 

Sed  nun  nuniine.]  Fragm.  Camberon,^  Sed  noii 
iiiuiicru.  At  M,  El  nou  uuiucro. 


ad  A     Cariii,  mnniio.j  F.  tic,  AbreiiuniiaiMlo  inuiHlecl 
coiicupiscenliis  ojus. 

Uarcus  abscidit.]  S' r.itione  in  textn  aUma  JL 
Marcut  tibi  polticem  abtcidii^  non  peccMvH  ^ 
hoc  creditur  fecisse  ex  inntinctu  Dei^  ui  kabei  & 
Tho.  ^-2  q.  185,  n.  2,  3.  Id  teritimiliimr  accephm 
ex  protogo  liierongmi^  tiluto  in  EcaHtfelium  mard, 
in  quo  tic  tegiiur^  non  tamen'  atteriiur :  DenlqiK 
ampiilassc  sibi  polest  fidein  (sic)  poUicem  dlciter, 
nt  s:iceriIotio  rcprobiis  htbcrctur.  Hic  jwotogiu k^ 
betur  in  Uibtiit  Angticanit  deauratit^  quee  lemaon 
Cregorii  papof  I  vet  Caroti  Mngni  scripta  tuut,  Siem 
in  Bibtiis  regiis,  hoc  tiluto  :  Prologiis  S.  llienmjaH 
seciiiKlum  iMarciiiu  :  ai  Bibtia  Lovanientia  m  doelO' 
ribut  Loran,  correcta,  et  edita  anuo  1517  omjfltic, 
nec  crediiur  etse  B.  Ilieronymi ,  nd  Grwd  n/w* 
dam^  inqnit  Molanus,  libro  de  Picturis^  ca.  iie  itiu- 
simo  octavo  ( vet  in  cditione  tecundn  tibri  MtfM^t, 
capite  quadragesimo  septimo )  et  addit :  Jdem  prm» 
g  fatur  in  Joannem  :  llic  eU  Joaunet  Evang.  .7«««  di 
uuptiis  voteutem  nubere  vocavit  Deut.  Sutpicor  mh 
lem  ha:c  eum  habere  ex  attocrypliit  tcriptie  AirrffiVd- 
riiiti,  qui  nuplias  daninavervnt,  el  eorum^  qui  sm 
ipiiut  mutitationem  ticitam  ette  defenderunt,  Apud 
aiioi  eiiiin  liistjoricot^  aut  veteret  tcriploret^  Heuirum 
fncile  reperict.  Dicit  autein  ti  A'f co/aus  Zegemt  ii 
prasfalione  Novi  Tetiamenti ,  quod  ipte  cattigapti,  u 
hat  projfaiionet  offcnditse  in  veiustint.  Bibliit  ami 
annot  mille  atcrii.iis,  etianiti  incerti  tini  AMlorls. 
Hacienu^  Malajtus  dicto  c.  38  quem  tequilur  Peirut 
Galeti  in  tuis  notit  ad  Roin.  Mariyrot,  die  25  ipri/js. 
9110  fetlum  S,  Marci  cetebratur, 

Rursum  quod  in  duto  Protogo  de  Marco  dicitur^ 
fabettam  vocal^  ei  rejictt  Baroniut  412  '^m*  i  ^* 
»ifi/.  aniio  Christi  45.  Jacobut  de  Vnnaeo^  qui  Pe- 
tro  Canlore^  auctore  \erbi  Arbbreviali,  non  ett  multo 
poslerior^  idem  recensct  tanquam  rem  veram  im  Ai- 
sloria  Qccident.  c.  30,  nti  et  S,  TViomas,  I0C9  iupta 
P  citalo,  citant  aiclum  B.  Ilieronymi  protogum^ 


Lucat  Pineltut  in  Dialogo  de  Cotnmuuione  ii  re- 
fert  de  Marco  anachorita,  uii  et  Jounnet  de  la  Raye 
Soc.  Jesn  in  Appar.  Evang,  c.  i.iv,  M6i  de  auctore 
pnvdicti  protogi,  tic  ait  :  Vernm  constat  Jtlum  «re- 
logum  incerti  esse  anctoi  it ,  non  S.  Hieronifmi  uee 
tnagnce  auctoriiatit  ette ,  ^iior  in  eodem  tftciindir, 
nitt  alterittt  probaii  aueiorit  ietiimonio  fulciattlur. 
Eumdem  hiroriam  describit  Pctrus  de  yaialibut  in 
Catnt,  tanctorutn  t,  iv,  cap.  86,  et  Claudiut  de 
Hola,  ted  parttm  habei  probabilttatit.  Sic  iile,  Quem 
vocftt  Ctaudiutn  de  Hola^  est  Jacobut  de  Yongineg 
cujut  tegendam  anreim  vutgo  diclam  (Mdchior  Ca- 
tfiis  ifi  libro  de  tocit  Theologicit  vorat  ptumheam) 
edidit  tlte  Claudiut  de  Rotd,  tu  patet  ex  prtrfe- 
lione. 

tximius  dotHj  mag.  notter  Fraticitcut  Syitriurad 
tocttin  S.  Tho.  ciiatuin  dvcte  enmdem  fabettam  re/a- 
lat  his  rerbit :  Quod  in  argumento  3  objieiiur  d$  An- 
cto  Marco  Evang.  ifuast  potticem  tibi  ampuiaoerit^ 
D  m  inidoneut  etsei  ad  tacerdotittm  ^  fabutotnm  eti. 
CoH*iul  enim  ex  hisioriis  eum  fuiidatse  et  atibernasse 
Eccletiam  Alexaudrinnm,  id  ifuod  tine  taeerdotto' 
laeere  uon  potuii.  Ftcitse  hoc  iptum  legilur  qtudam 
Marcut  Anachoreia^  ei  ex  nominit  contortio  ateri- 
pium  fuii  S,  Marco  EvaHgeiittm  quod  tsie  aliue  faeii. 
Sie  itte, 

Jam  ante^  idem  dicto  amm  tcripterai  Bofmrhit : 
Sed  ei  ilia,  inquii^  ore  vittgi  jwtiut  deeauiatm^  quam 
majorum  auctoritale  atserta  fabetla  rejieiiHr.  Mmr» 
cutH  adeo  repugnasu  ne  epitcoput  fierei^  qmmutum' 
libet  estei  rogatut  a  Petro,  ui  ea  de  cautm  poliiaem 
tibi  ipti  pragtciderit,  Uoc  eienim^  quod  m  quodam 
Anachoreia  facium  etse  contlat^  Marco  Etmtgoiittee 
imprudetHer  tumtt  nscribitur. 

Certe  illicitum  este  tnembro  nliquo  te  muiitan  do- 

cti  tex  natura.,  et  S.  Tho.  2-2  :/.  t»5,  n.  I,  ei  diteria 

'   prohibitum  in  Conc.  Ntcano  1,  can,  1.  Et  itie  Ana* 


4« 


YERBUM  ABBHEVIATUM.—  NOTiE. 


V» 


VttUt  €X 


A  rum  ei  commissiim  esi ;  ti  quod  iion  suam  t$i,  ut 
unico  deducta      patrirooniiiin,  elc. 

Sicui  raplor  abscondiiiis.]  Hic  est  pejor  raptor 
abscondiius  violenio,  ait  C.  tn  tattre. 

Abscondila  ScripUirarum.]  Subaudi  aperit.  Bit 
plurimum  variat  M,  Sic  autem  :  Aperit  ainpliorvm 
viam  ad  beatiludineni,  abscondita  Scriptttraitiiii 
qiiaerendo ,  non  coufessioiiuni  et  consiiioniui. 
Forte  amanuentit  uriptit  quorrendo  non,  pro  quae- 
stionuni. 

li^noranlix  vel  peccati.]  Gloua  inierL  est. 

l)e  ciijusmodl  iiuminibus.]  V,  De  cujus  quatuor 
nominibus  dicitnr. 

Ut  gencris.]  Ahext  in  M.  et  V. 

De  ifegypio.]  Omiiiit  C.  111711«  :  ei  oves  iiluni  seq. 

Vilac  mei  ilo  el  exeinplo.]  Vuicum  V.  addU^  ei 
exempto,  ex  Ctotta  tn  z  Jotin, 

4StO  Veiitas  in  promisso.]  Gloua  in  kuHe  io^ 
cum. 

Incendium  aeinulorum.]  Glotta  interlineaiitinkune 
locum :  Incendiuni  invidorum. 

FrucllQcatio  virga:.]  V.  fruclifino  vfrg», 

In  Nuiiicris,  c.  zvii  et  zviii.]   rriac.iLiii  et 

XLIV. 

Ad  flebranos  v.]  €.  ei  Si.  Kd  Heb.  vii. 

Nec  quisquam.]  Marginet  duo  :  Quocunqua  modo, 
nisi  (Jf.  per  Cbristum  potentem)  secundun  Cbri« 
stuiti  potest. 

Duos  tantum  elegerunl.]  Bartabam  ef  Yc/f/!rf«iii 
Act.  t. 

Pcr  percgrina  et  cxca.]  Per  ex  toio  K. 


B 


1. 
Irt 


CAPlTf   XXXIII. 

Et  sancta   unicitas.]  Vnicitat  ab 
est.  unitat  ab  uno. 

M.  pro  unicllas,  ubique   Itabet   unilas 
multit  dicitur,  ted  unicut  tolut  ett. 

Unicnselpauper.]  UniUte  fidci,  actuum,  reddi- 
luuin.  C.  in  latere. 

Fidel  sacramenionim.]  V.  est  Qdei  el  sacramen* 
lum  et  inorum   Notarii  abutut. 

Parlire  011  us.^  Ooc  abett  in  C. 
CAPUT   XXXIV. 

)f •  Cnptir  prffcedens  continuat. 

Qiin  quissingiiluriialem.]  Ut  Jndxi  ei  Pharisaei^ 
C  ad  lalut. 

Diiplici  inalrimonio.]  IVoii,  de  duplici  numero 
«ixonim,  ui  M.  et  C. 

Iiiduci  possuiit.]  M.  includi  possunl. 

Ad  procreandum  soliolem.  JNil  melius.  Er§o  ex- 
eiude  procurandum,  ut  tult  M. 

Si  baec  susceperiiit.]  C.  omittit  iit  qua:  tequunlur 
4mmediate,  ail :  Si  haie  susceperint  ad  iiiuliiplicaii* 
dum  filios. 

Eo  ^uod  Racbel.]  C.  varta(:eo  quod  Bacliel, 
Ecclesia  aliqua  scilicel,  fecundior  in  obvenlionibus 
tcniporalibus,  fniclibus,  prxponalur  Liae,  fecun* 
ilior  tamen  in  rriiclu  spirituali  ;  ted  in  margine 
videlur  correclum  pro  nota  :  In  otvenlionibus  leni- 
|M)ralibus  pr»poiiitur  Lijs  fecuiidiori.  M.  in  lextu 
€adem  liabet  quoi  C^  dempiit  hit:  El  lemporalibus 
Cructihiis^ 

Diiabus  eccli*.siis.]  Quod  tamen  uiliibetur  il,  q 
Cloricus. 

Scd  iiec  uni  mcdico.]  M.  vacatt  utqne  hcni : 

Ubi  veniiur.l  C.  Ibi  verlitur. 

Deut.,  c.  ixviii.]  C.  LXiii,  V.  Lxvii.  M.  xliii. 

MiuistreU  C.  ministret  iii  ea. 

bcd  coiiirariuni  esi.]  M.  Sed  in  coiitrarium. 
Elimn  bene.  C.  non  tapii:  Sed  coiiliiiuuin  csl  eis.      ^ 

419  ^<>"  pasiiiiaul.]  iVoii  fodiunl  ligone.  Quid 
plasiinant  C.  ? 

Non  paxiUanl.]  Paxillit  non  circumdant  aui  te- 
piuHt.  A  paxillit^  pali  dicuulur  per  abbreviatiouemf 
eicut  ab  axilla  ala.  ita  Cicero  in  Oralore. 

Pru  Marraiilia.]  Expotuimut  in  notit  ad  c.  51. 

Ctim  iu  cis  una  die.]  M,  omittit  hofCt  utque  :  Sed 
iu  qiiadani. 

Priiiiusbiganiiani.]  1/.  Priusbigamiam.^7Cftp/i/f/. 

Kl  deiiiccps.]  Tticet  hic  M.  utque  :  llcin  :  Isnias* 

Relinquil  liaTedein.]  V.  Relinquunl  omiiiuin  b:i:- 
redcm  congregaloriiiu,  etc.  i^eccat  in  numero,  qnia 
priut  legil :  Tulis,  eic. 

Isaias,  c.  v.]  V,  ei  C.  c.  xiii. 

Vae  qui  coiijunuilis.]  Ei  ti  ipte  monaehut^  pra- 
palabo  marginei  C.  ei  M.  dicentet  :  Coiitra  moiia- 
i'h'os  iiicii'4:iiuicisos  magislris.  Ptura  vide  in  Clotta 
worali  inhunc  locum  Ituia.  r-    .-    - 

ii«Mo""  '*™"^    *'*'  '""'"  ^'  "8"'"«"'"'"  "«"-  ^  ''''^Z\»AuS 
Loci  in.-^oris.]  Ntc  male  M.  Loci  maris. 
CAPIT  XXXV. 

In  Evang.  Joan.,  c.  x.  V.  et  C.  c.  lxxxix.  Ex- 
positio  hujut  ioci  Scripiurog  tumpia  ett  in  Glotsa 
cum  inierl.  lum  ordin. 

Per  ostiuin»  Chrisinm.]  V.  Per  oslium  id  esl  per 
Clirisluni  huiiiileni,  Sfiiicet  ue  crecius,  elc.  Uuo 
magit  flacent,eiti  V .  tuo  tentu  valeat.  C.in  margine: 
De    falso  ostio  inlrandi  iii  ecciesiam.  Uac  etiam  iu 


ICAPUT  XXXVI. 

V.  l*rotequitur  prcccedent  eaput  abtque  uUa  iniar» 
capedine. 

Corilarum.]  V.  Coreilarum.  C.  vix  dico:  Cqrin* 
Iharuiii.  Quinam  tint  Coritce  et  quam  grate  maium 
sii  eorum  inlrutio  ud  eccletiatiica  beneficia,  dicetur 
infra  e.  41. 

El  majoruin.]  Per  majoret,  intellige  potentet  virot 
fiia  auciorilale  clericot  intrudentet  in  benejicia  ec* 
ctetiatiica.  C.pio  majoruni.  iegit  alioruiu. 

Ilier.  in  epistola  sua.]  Uorum  loco  diccrem  :  Oie' 
rongmut  in  commenlario  in  c.  1  Epittola  ad  Titum^ 
ticui  ciiatur  8,  9. 1.  Moyses. 

Ut  non  qu£ranl.]  Refitui  ex  originaii  et  ex  Gra» 
ti(t}io  8,  q.  i.  Moyses.  Tria  :  Ul  ueqiieant. 

Amaiil  pri\calo  aiiiore.]  Id  ad  tauguinitat  pertinetm 
Dicanlur  sanguinita,  quia  ralione  tanguiHit  a  p«- 
rentibut  et  cognatit  tunt  iniroducti.  Coritw^  qui  per 
poienii:tm  et  auctorilatem  majorit  iniruti  tunt.  Si- 
Momaci,qui  pecunia  aut  alia  re  vel  obteauio,;?retw 
wttimabitit  intromitti  tunt.  Ad  ha^c  acceait  margo  : 
C.  Caio  nullos  dilexii  vel  odivii  privalo  amore  vel 
odio,  sed  viue  mcriio  : 

....  Privaii  nil  habet  ista  domiis. 
Verba  tamen  ilta  :  privaio  amore,  iioii  fiml  iii  Uie' 


margine  ttxiut  repotui. 

Quoquo  modo.j  C.  notat  in  margine  :  Triplici 
launere  quocuiique,  velcarnali  affeclu.  Per  triplex' 
munut  iuteilige,  munus  a  iingua,  a  manu  et  ab  obte- 
quio.  1,9.  i.  Sunl  noniiulli. 

Pstiido  et  merceiiariiis.J  M.  omitlit  et»  coiiinta:# 
iumm  ditlinguit. . 

Si  iiou  :  quoJ  iion  suuin.]  C.  Si  regimen  anima- 


Uun^i  ad  boram.]  Nam^  ut  idem  margo  :  Cnptns 
et  crucilixus  iiierniis  fuit.  Eademc.  27  hubeniur. 

Sed  gladiis,  contis.]  A  Uoetio  moniiut^  itucentui 
resliluendum  De  com.  phiL  It  euim :  Tu  cui  uunc 
conium,  gladinmque  pertimescis  ^olliciius,  cir. 
Coniut  periica  eti  gracilit^  acuta  ferro^  defentiom 
apta.  Atiai,  praner  acutum^  eliam  aduncum  habet 
lerrum.  Taii  utuntvr  nauio!,  ul  ioca  navi  noeiva  de^ 
tegant.  Uinc  piRGnifTOii.  ii<  piai^t  Donato^  quod  eti 
iNQUiRO.  Uodie  P£iicu:icTOR.  V.  iegit  :  Sed  gladiit 
ionrlis.  C  Sed  gl  .diis  cruentii.  M.  Sed  gladiis 
cinciis.  Quanta  advertilat  ! 

Triuiii  mouoruui  cligciidi.]  M.  Prs<lictorum  iriuni 
viriiin  cligeudi. 

Prxsit  iiiorum  honestaie.]  Umc  vide  1,  9.  i.  Ili 
quoscunque  :  et :  Vilissiinus. 

Sinioiiia  fuit.J  Qiita  erat  venditio  rei  tacrm 

421  ^i  sacerdoUuin  idolorum.]  V^re  non  erat  Si« 
mi/fiM,  quia  idolum  non  ett  ret  tacra;  ted  quia  ab 


M7 


FETRl  CANTORIS 


f» 


Otiare  ergo.J  C.  Quia  ergo. 
l(l«*iD  decani  ei  archid.  ]  Hoc  €$!,  unui  usurpat 
vfficium  Hecam  el  archidiaconi  simul. 

I<t«in  diio  arcliiiliaconi.  ]  id  est,  unus  et  idem  duot 
litibet  archidiaeonatus. 

"Vel  aliuin  otAcium.j  C.  pervertil  sensum :  ait  enim 
^ic  :  Vei  •Itum  qui  haberct  (!e  liis  ex  offlcio  suo  ju* 
4icaret»fncialem. 

El  plura  olUcia.  ]  C  /<  i  <  <  <  :  Et  pa|)u!aria  of- 
llcia,  ^ 

Sacerdolem  conciibinarium.  ]  0  scandtdn  ! 
Yinim  de  tribu  sua.]  Eoc  est,  de  congregaiione  et 
eonfraternitate  sua,  non  aliena,  Perperam  C,  legit^ 
de  tribu  Juda. 

Ne  minisler  unins.  ]  M,  in  margtne :  Sed  ne  in 
eadem  unus  diversa  babeat  olficiay  hoc  est^  sub  eo- 
dem  tecto. 

Ki  ifui  utilis  erat.  ]  Qiii  enim  mutta  complectilur^ 
difficilius  constringit ;  vel :  In  mutta  dicisut^  ineptior 
est  ad  singula. 

Speciosam  domum.  ]  Ecclesiam  nempe.  Jla  piacet 
CatsiodorOm 

S|ioliorttm  rpeciei  domns.  j  C.  Hanc  divisioneni 
apolionim  domus.  Jf .  Ilanc  ctiam  divisioneui  spe- 
rios»  d«mus.  l/frtrmaiie  mancum  est, 
Im  Lvaiii;.  c.  xi.  ]  C.  xxix. 
Iiem  liaias.]  C.  notat  c.  xxviii. 
Mane  colligeiis.  |  Textus  Biblicus  :  Haiie  coine* 
deus  praedaui. 

Varieias  caniuum.  ^Commcndabilem  facit  {cantera 
omittit  ii.)  caiisa  leciionum,  responsoriorum,  elc. 
Anliplioiiurum,  ornatuum.  \Jnter  ha^c  verba  : 
Aniiplionaruni  et  ornaluum,  416.  C.  iutermiscei 
hofc,  Qux  nuu  commiscenlur  ui  capituluin  sit  LHtti- 
phniia  :  Sed  revocavi  ad  nolas,  momtus  subduclione 
pmict^rum  ipsa  expungentium  a   textu  V,  tanquam 
superwcanea, 
l^oiisonuntium.  ]  Hocverbo  careut  M.  et  Y. 
iacobi  c:ip.  iii.t  C.  \u  . 

Dicii  inlerrniearis.  ]  Glossa  nempe,  Hoe  solum  C.  ^ 
Si  prohibilimi  est.]  Id  habeturin  appendice  Conc, 
La^ran,  III,  5ub  Alexandro  lil,  in  muUis  canonibut, 
sub  tilulo:  Uui  plura  ecclesiaslica  heueflcia  iioii 
coiumiltetidsi,  iiec  unum  iuier  plures  dividetiduiii,  ctc. 
Moo  piurcs  uiii.  ]  Clossa  eit  inlerl.  in  c.  iii  Jacobi^ 
ver,  I. 
Qui  allnrihus  servii.  ]  A6<iiii/  hcec  in  C.  et  3L 
l'ro  ruia  leniporis.  ]  Vel  absentice.  C.  pro  rale 
leinpoiU,  utique  valet,  jEsiimalur  inim  tcmpus,quo 
clerict  absuut  aut  intersunl  choro,  ut  wquivalenier  eis 
fiat  disinbutio. 

tiservtliuni  biijus.  ]  M.  Ad  honorcm  Dci  cl  Saii- 
ni  hiiiiis  Efclesiur. 

Figiiieniuin  adolescenlis.  ]  Pupyrii  pr»ie&lati.  Ex 
eo  enim  nomen  accepitf  quud  iu  proilexta  el  adoie- 
scentia  tnugnopere  visus  esi  supere.  Totain  historiam 
{Mticrobii  verbis  in  Satunt.)  referebat  in  margine  Y. 
sed  proetermisif  Lectorem  eo  remiiteus.  Siinile  huic 
esemplum  refeh  de  Tito  Yeturio  filio  Veiurii  Vui. 
Muxtm.  lib.  \i,cap.i. 

Adostium  Capilolii.]  C.  male  :  Ad  hospiiium  Ca- 
pitidii. 

Sascularibus  jurisdictionibus.  ]  Hof  contra  eccie^ 
siaslieus  distinguuntur. 

hk  Ecclesia  S.  Mederici.  ]  C.  hoe  habet  in  mar- 
gim ;  at  V.  in  textu.  Parum  abfnit  quin  a  texiu  ex- 
punxirUn.  iVofi  eniin  induci  possum,  utcredamaucto* 
rem  uostrum,  virum  sanctMmf  capilulum  aut  eccie^ 
iiam  A**  Mederici  Parisiis  ejslruciam  nominatim  re* 
preheudisse^  quia  in  loto  hoc  opere  simiie  quid  non 
adrertt.  (Jttde  reor  amanuentem  V.  hic  notam  mar- 
giuaiem  in  texium  reposuisse^  sieut  muttis  aliis  iocis 
fecii^  prout  ipse  quoqwe  in  c.  97  subnotatum  retuiil. 
Fesitm  ejus  nolatur  iit  Jiomuno  Mariyroiogio  die  19 
August. 

Diias  legiones  facere.  ]  Tria  legaiioues. 

buper  luarruutiis.  ]  Forie  morantiis  a  mora;vei 


A  tarditate.  Marh  lardi  mordf  diOtfttnr  neetine.  Sou 
etiim  absenies  tanlum,  sed  it  ufO  venieniet  ad  a^ 
cium  diviuum  laxantur. 
I  'At\  C(»r.  c.  xil.  ]  C.  cap.  Ivlii,  V. 


Ilinnaiia:  necessilutis. 
lunt. 


L1X. 


]  V.  et  M.  hoic  ndk 


417  CAfUT  XXXIh 

y.  et  M.  prcecedens  hic  non  dividuni  eaput. 
Oninia  C«sar  eral.]  Lucaun*lBetli  Phars.  tib.  iii, 
hntid  procul  ab  iniiio.  M.  Omnia  Cdesar  habei.  Boe 
ttemislichium  iegitur  quoqne  in  Afano  poeta  /.  x. 

S(»lu  Gallia  carel  nionslris.]  Si  eorporeie  eareatf 
nou  latnen  spiriluaiibus  ,  iis  sciHcet ,  qui  plnrn  be* 
neficia  ecciesiaslica,  vel  dignilales,  tanqunm  eapiia 
diversa  sibi  usurpatit  el  asiruunl,  sicut  de  YigiiaMia^ 
in  epist.  ad  eutudem,  beaius  Hierongmus  eonqmetitur* 
Epitt.  incipit:  Mulla  in  orbe  nionsira,  qna  uiappa* 
n  ret,  auclor  usus  est  hoc  tvco.  Monstra  eeeteuasiieM 
ottutn  liabueruut  mnxime  temjore  Caroti  Marielli 
circa  annum  720.  Unde  itte  meriio  eetertias  pmmas  luit 
ui  constai  cx  Yila  S.  S.  Higoberii  arcbiep.  Hemenm 
ei  Euclterii  Auretian.  ac  eliam  ex  adnot*  eotpofie  ca* 
uonici  16,  ^.  I.  Quiu. 

Aii  cum  digniialis.}  C.  An  tiignitalis  nomeii:/» 
idem  vergit. 

Forsan  oflenderetiir.]  Pro  ambitioite  ei  snperHa» 
Non  omuino  eiiminaudum  osienderetiir,  m  kabef 
M.  pro  haberetur  risui^  ve/,  ut  ioquuntur^  digiiowM* 
strareur. 

Appropriari  ei.]  Recte.  Non  autem  approbari* 
t</  J/. 

Qiio  leneam  nodo.]  iV.  S.  noslra  eum  itufMreuit 
Horai.  1. 1,  ef,  1  : 

Quo  leneani  vuUus  mtiiniilcm  Prolea  iiodo? 
Riislicus  de  Saiicceio.j   V.   De  Sancero  :  addii 
quoque :  propriiiin  tnonieii  oppidi,  quod  Laline  iN- 
^  ciiur  Saiictuiii  Cxsaris,  (]iiia  Cussar  ilhid  ttnniaflttii 
^  coiistriixit  ad  lueiidasGallras. 

lianc  eliain  personam.]  V.  videbaiur  vette  kie  in* 
rltoari  novnm  capui^  nd  sese  iufia  tuciie  eorrexit^ 
appositis  in  ora  punclir  quatuor  rubeis. 

Muhos  hreviarios.]  Saiia  est  iectto,  Quid  koe  Jf. 
itiuilos  biiiurios? 

Moveut  coniicula.]  Horatii  hemistickia  duo  es 
I.  i,  ep.  3. 

Ftirium  etenim  est.]  Ila  1,  ^.  i.  Clerleos  :  PoU 
B.  Hierotttjmum  ad  Datttasum  papam,  cujus  oerba 
sunt :  Qui  honis  pareiiium  el  opihus  sui»  siiiilen* 
lari  possunt;  si  quod  panperuni  esl  accipiunl,  tacri* 
Jegiuin  prorecio  conimiiiunt,  el  pcr  abusioneiii  Ui* 
liuin  judicium  siiii  niaiHhicant  et  hihiiut.  Clerico» 
auieui  illosconvenii  ecciesi;e  stipendiis  susientari, 
quihus  pareulum  ct  propiiiquoniin  nulla  suflWi« 
guntiir  boiia.  Sed  quid  ?  etiam  div:ies :  lu  secnni 
(nit  C.  in  margitte)  hahetil  iriginia  ecclesias,  vel 
pneheudas,  vel  digtiiiaies,  ul  vighili  arpeiias  Tiuear 
D  vcl  lerrae. 

Quid  sii  artiena,  vei  arpeniia  lerrae  paiim  cif/. 
c^fifj.  Arpiiia,  Caiiice  Arpeiil,  #/tffrii  aripenni»  Lc- 
itue  di.itur.  Hac  voce  utilur  Gregorius  luron.  Uisi* 
Franc.  lib.  v,  cap.  28,  ubi  scrtbens  Ckilpericiun 
regetn  suos  tribuiis  gravusse,  ait :  Sialuens,  ut  poo^ 
sessor  de  propria  terra  uiiaiii  uiiiphoraiu  vlni  per 
418  •iripeiiiiem  redderel.  Hufc  dictio  eiitm  in 
Chronicis  Reginonisiegitur  t.  x  codicis  Yisigotkorum 
til.  X,  c.  ii;  esl  autein  idem  quod Jugerum  \ui  ia>ir 
bit  Ragueau^  de  quo  in  ttotis  ad  caiut  prastidiens^i 
diclum  quusi  arvipcttdiutu^  vel  arvipenitium.  Sic 
veleres  lunein  vocobuut,  quo  agros  metabamur^  uei 
periicas.  Cominet  autem  artipeuttis,  ut  idem  oerikH^ 
centutn  virgas,  virga  vero  2U  pedes,  aliquamdo  minui 
habei  secundum  diversiiatem  iocorutn.  Vnde  its 
quibusdum  pafis  niensura  aut  lougitttdo  rirgo!  Of$- 
pensa  esty  vei  tnseita  muro  ecciesiiv^  vet  catnputnuo 
toci. 


4SS 


VERBUM  ADBREVIATUM.  —  KOTiS. 


m 


i^M#  f»  oftf  fal^ra/l :  Hon  idciroo  aniltilatur,  alti- 
gauir«  «tc. 

CAPUT  xxxvin. 

Fmcliira  oslii.]  V.  Fracliva,  fli  iuf^a  rraclura. 

^uotl  esi  Clirislus.]  M.  Qui  cst  C^rigius. 

Ab  ob^equio.]  Seu  nt  V.  ab  officio.  Hwc  wde:  1 9. 1. 
Snnt  uonnBlli. 

ExMoral.  B.  Crcg.]  L»6ro  11,  cap.  17.  Sed  an 
tion  B.  Hieronymi  rerba  sinl  L  Yll^  in  PmI.  ixv, 
nd  iilud  :  Desiera  eoruui  repleta  esi  inmieribus, 
judicei  a^us  leclor. 

Pro  rei  corporali».]  Ha$  itiitl  B,  Gregorii  verba 
hca  Mupra  diato. 

Sorillilae  obsecutionis»!  De  aua  B.  Thom,  2-2.  q. 
I00,a.5,adl. 

At  videtur  loqui.]  T.  aut  videtur  loqui» 

4^  Cum  prava  spe.]  C.  cum  parva  apeciedaiuis 
rt  accipientis. 

Exspectalionisel  coucept.]  Hasc  in  textu  repowi^ 
til  F.  moutbat^  €l*t  Jf .  ei  C.  111  ora  ianlum  leqani. 

UKUi-ani  orgo  el  numnius.]  Parit  subaudi.  Aa^c  ex 
V.  deecripti,  Nam  H.  Usuram  ergo  ei  numDius 
iibsecuiiuiiis  citra  paciioiiem.  Ila  quidem*  nec  iin* 
|i6Ma  Abfiequii.  ROJ-dida  Faerit »  si  honesta.  Piil:i, 
eic.  C.  Usuram  erf;o  iiiinimiis  obsecuiioiiis  exsc- 
rralioiie  circa  paoliouem,  ita  quidein  iiec  impensa 
cibsequii  sordida  fuerii,  kI  bonesta,  pula  sl  daus,etc. 

Impigiiaveril;]  If.  iiiipugiiavit.  itale^ 

Quia  iion  slatiin.}  if .  Quod  iiou  statim. 

Triitunalibus.l  V.et  M.  Triceiialibus. 

Subtrahent.]  Jf.  Subirahuiilur  Ecclesi». 

Assignaret.l  V.  addebat  in  textu  quvd  moIusm  M. 
f«  marffitu  Met :  Utpapa  Aleiaud^r. 

EleaniosyDa.l  C.  Episcopus. 

IDx  parle  utriusque.  |  Z^nlii  ecilicei  et  aceipieniiM, 
V  ei  M.  Ex  spe  utriusque.  Si  bene  %ic:  ex  spe,  «tip- 
^Uj^accipiemdi  aliquid. 

Per  se  vel  alium.]  Non  duco  omfitenda  qum  in  ora 
inferiori  C.  deprehendi,  Hme  eunt :  Mos  esi  ecclf- 
siarum  quarumdain,  cum  quis  iustiluitur  fnecde- 
siaslicum  beneficiuin»  jurabit  quod  noii  dedit,  nec 
prouiisil,  coinmodavil,  iiec  alius  pro  eo,  se  scienie 
fiecuiiiaui  vel  obseqiiium  cuiu  pactione,  qiio  magis 
Doc  iK^nenciiiin  conferaiur*  M.  ikoc  est  forie  mn- 
gister  anctor  hujui  operii*)  Sed  utihi  vidciuradden^ 
diiin  Cbse,  iiec  siue  pactione,  iiec  cuiu  pactioiie. 
iiecte  :  quia  in  hunc  finen^  poisei  dari  pecunia  uullo 
iwerveniente  pacto. 

Occulte  •  resigiKitidutn.  ]  Nequaquam  ,.  occulte, 
rcscrvaudum,  icl  M. 

Uoc  csse  Simouiuui.]  V.  llunc  esse  Simoiiiacum 
iiisi  leus,  eic. 

Si  siue  disiinctione.]  C.  Si  minime  disiinciionev 
Qbscnre  dicium* 

Plura  quam  oblaia.]C.  Pluru  qiiaui  .allata.  Vtique 
l^lacei^  quia  hic  modus  loquendi  hodie  (requensesi  et 
Uiitatui,  Puellat  enim  intrantes  monasieria  dicuntur^ 
non  offerre^  sed  tecum  ferre  annuos  redditus^  seu  pc' 
cunim  tuinniam, 

Vel  si  ^istiiiguiitur.]  C.  Vel  si  dijudicalus  inter 
£ua,  seu  discre.us. 

Tciuporales  redditus.]  M.  Corporales  reddilus. 

Qttod  si  perpetuos.]  Qualiier  txcusabuntur  abba- 
tistcB  aui  momatinm  rectrices,  qum  cum  parentibus 
jtuellte  monasteiium  imraturas^non  dicam  conveniuut^ 
iod^  ad  instar  muHercularum  fori  venalis^  mercan- 
turvro  daobus  millibus  fiorenorum  ei  ampiiui  f  Proh 
pudor!  ergona  pauperitus  pueUiSf  honeiiisiimii  ta- 
men,  $1  moribus  «I  pieiaie  iuudabitibui^  oitium  mona^ 
sierU  cluusum  arii  f  Hodietideiur^juxta  illud  poeias : 

Sl  nihil  aituleris,  ibis,  Homere,  Toras. 
Vtinam  tales  monita  B,  Mieronymi  aftente  audierinl^ 
gui  cap.  5  Reg.ex  operibus  collecicB^  sic  aii  :  Delesta- 
|ii'eui  liacresitn  Siuioniae,  quam  cominuni  pravitale 
diaboli  4S5  niouiales  nssuetx  couiiuitiufU,  etiain 


A  in  audiio  horreat  vestra  socielas.  Et  infra:  Ad  von 
venientes  sorores,  ad  sanctas  Chslsti  susctpiie  un* 
ptiasgratis;  praeponaiur  sanctiias«  pecuiiinD;  ex* 
qniralur  honilas  viuc,  non  generositas  carnis,  non 
uiilitas  mundi.  NuNa  omnino  pactio,  nulla  opinlo, 
qux  mentis  purilatein  perturbat,  prasvenlat.  Pror- 
terea  1,  quwst.  %  in  fine  :  Mullomni  auctoritatibus 
luce  clarins  consiat,  quod  ab  ingressuris  monasie- 
rinm  non  licet  pecuniam  exiffere,  ne  el  ille  qui  exi- 
gilret  ille  qui  solvit,  Slmoniae  crimen  incnrrat. 

Ista  augmentiiin.]  M.  Cum  enim  ita  augmeuttiin. 

Milii  noii  benevolfs.]  M.  Mihi  non  benevoli. 

Quid  si  noii  siui  famil.]  Bmcuique :%td  nonquid, 
abiunt  in  M. 

Ubi  ordiner.]  C.  et  V.  Ul  or«)tner. 

Etiam  si  non  pmeesserit.]  M.  hae  omUtit^  usque : 
6\tendil  autem  ;  V.  vero  diicrepat :  Etlainsi  anle 
susceptionem  el  cxaminationem  ei  dedpro,  qul  t:i- 
men  snm  dtgnus  exaniinarl,  non  eril  vitiosiis  iii- 
B  grosstts,  ciim  pct^s  eiim  non  sil  cura  ordinatiouis. 
V.  hic  obtervat  ritum  e/  m^rfm  hodiernum»  Osiiarius 
euim  ad  portam  camerte  in  qua  fit  examen  ordinan- 
dorum  stat,  ei  illam  diligenter  cuetodit,  ne  ordinandi 
coufnse  simul  intreni.  Huicftoiat  diari  ntmmulus 
raiioue  famulatus,  non  vero  ordinis  suseipiendi.  Nec 
decet  ostiarinm  quiffqnam  exigere  vei  extorqmtm  ab 
intrnntibus,  eo  quod  stipendia  ab  ephcopo  AnnIro 
euo  percipiat. 

Capellanus  ordinntoris.]  M.  et  V.  cap.  ordinalis. 
Dicit,  ordiiialoris,  non  eplscopi,  quia  etiam  ablfates, 
SHut  qui  ordines  conferunt,  infra  iamen  presbgttra'' 
tusQrdinem. 

Mannlergfiim.]  Siic/arliiiii  quo  manu$  terguntnr  : 
de  quo  dist.  25,  c.  1,  parap.  Ad  subdiaconum. 

Accepil  vidiin.]  Mater  ejus  tfui  ordinatur* 

Archigailus.]   Forfe  archidtaconut^  est* 

Causa  pracseniandi.]  M.  verbum  proeseutaiidi  omfrril. 

Canipiilum.]   M.  qninipuluni.    V.    Kenlpulam. 
C  ttoe  voeabulum  supra  sn  notii.ad  6.  2S  ezposnimui. 

Unde  Gregoriiis.]  ipse  esi  Hom.  39  in  Evang.  Tria 
legebant  Angustinus. 

Acceptione.]  Curnon  acceptatione  cumB.  Gregorivf 

Diio  patroiiispraimio.]  Recte  secundum  doctnnam 
beati  Creqorii,  sed  quidam  sciolus  voluii  corrigere 
textum  M.  adUito  in  margine  portionis  pro  paironis. 

Eiiilt  peecaium.]  V.  Emuntpeccatuni. 

Non  diffiuimus.J  1'ermodjca  Siiuouia  est,  si  Si- 
monia  est.  MargmesC.  et  M. 

^SG^^ibi  parailisiiui.]  C.  libi  parein.  1 

M^isirjim  A.rnulphuiii.l  C.  Ilerviilphum. 

Canipulum.]  De  hoc  dixlipaulo  supra. 
CAPUT  XXXiX. 

M.  Nic  titttlo  itoro,  nec  uUa  intercapedine  capui 
dividit. 

Ecclebi»  rediiiien  la.]  Ly-redimenda  abi$i  in  A'. 

Uiide  Cyriacus.]  Uofc  habeniur  T.  7  Surii^  in  Viia 
S.  Marcelli. 
D     Saporisregis.]  Non  S;iponis,  iil  M.  eiC. 

Doua  ab  ofrcreuiibiis.]  Hac,  usque ,  gratiaiiiv  abe- 
raut  in  M.  et  C. 

A  Deo  giaviter.]  iterumque  hcec  tria  verba  om'*i* 
tebant.  De  potua  Simoniacorum  legituri^q.  1.  Quid- 
quid  iuvibibiiis. 

CAPUT  XL. 

ll.ic  ratioiie.]  M.  et  V.  conjungunt  cum  praceien- 
tibui  hoc  modo  :  Et  (|uod  facit  Snnouiam  liae  ra- 
tiouir  commulaiio.  Paclio,  elc,  V.  rero  quadam  linea 
recenti  manu  subducta,  sic  corrigitf  ut  couiiiiulatio 
et  paclio  jitinirio  noit  lepareitliif,  C.  Et  ^ifod  facit 
Simoniam.  Hac  raiione,  cominercio,  pactio,  etc. 

Hujus  eominutalioriis.|  C.  huiiismodi  coiiditionis. 

Simoniace  illud  acquirel.]  if.  incorrecte  repetit 
qudd  priut :  llle  tamen  Siinoiiiace  dablt  hepoti  suo. 

El  reddiluum  ei^  loeulis.]  M.  ad  iltud  reddiiuuin 
legii  in  ota  laterali  :  Truiisum.  De  hoc  voeabttlQ 
dixi  iu  notit  ad  c,  57. 


AM 


PETftl  CANTORIS 


l.t 


idololatm  lali$  habebatur  erai  Simoniat  iicui  Aw 
Uochut  9ohns  »pofiar€  templum  in  VenepoH  eral 
$ticri(egu$.  II  Madiab,^  r.  ix. 

Sacerdoles  eicelsorum.]  C.  et  U,  Qnod  sacer- 
rfotcs  eiicolsoruin,  hoiicsiaicm  morum  ei  ritum  ti- 
\eiKli.  habebant  de  oiBcio  prsedicarc. 

lu  Luca,  c.  II.]  3f.  c.  Lxn.  C«  lvii. 

131  de  illisO  V.  addit  escam  :  Ul  del  iilis  escani. 
Bonum  quidem  ex  Psalm,  cxLiv,  $ed  uou  ad 
fem. 

Amurcnm.]  Oiei  fweem. 

Sacerdotibus  fielis.]  C.  Beli. 

In  Sancla  saitciorum.]  V»  ei  M.  In  ccclum  san- 
cioruin. 

0CHi.  c.  XX.]  Tria,  lxxxviii. 

Alius  dcdicel  eain.J  M,  inter  lineae  #Nfier  dedicel, 
legil,  iiitrel. 

Fnhgamr  oflicio  e|us.]  C.  horum  loco  habet :  Et 
afius  accipiat  eam«  FaUuur, 

ixdagogis  indigent.*]  Memini  iUiu$  comici  :  Cui 
cpus  csl  pairono,  mibi  parant  defensorem.  Et  cui 
opus  csl  p.'vdagogo,  mibi  insiiluiiiit  duclorem.  An 
iioii  perlimcscit  dux  rcligiosoruiii  lieri,  inqttil  B, 
^Vf^rfM,  qui  niiles  uuHqiiatti  exslilit?  kegi$tri 
/.  fv,  c*  15. 

Prjelati  viriies  xtate.]  Exirade  elect.  epi$copi  ana$ 
$tatuilnr  xxx  annorum,  curali  25,  benejiciatt  ump. 
24.  Cum  in  cuuetis.  Alioquin  infra  cou$tiiutam  a^ta- 
fem^  elecli^  beneficio  privandi  $unt,  Ibid.  paragrapho^ 
lureriora  :  Clcrici,  cone,  Trid,,  $ess,  25,  c.  U. 

Qui  iii  virtule.]  Operuin,  excmploruin,  doclrinai 
Yirtutum.  Margini$  duo, 

De  inter  bona,  meliora.j  M.iit  taiere^  a  simiti 
probatt  ut  :  De  pisis  eiigendis  ad  csiini  ab  an- 
cilla.   ' 

Nolificari.]  M.  ad  latu$  :  Et  d(>prclicn'di. 

Quotiescuuque  ab  boimne.J  C.  Qitotiescunque 
niiquam  ab  bomine.  1/.  Qtioiies  unquani  ab  ho- 
luine. 

Caro  et  saiiguis.]  Hatio  $cHicel  con$anguimtaih^ 
non  $cientimf  iion  morum,  aui  aUeriu$  puetogativa*  in 
beueficiatOf  aut  beneficiando  requmtm, 

i-ec&ituin  alterius  gencris.l  Nempe,  acceptiom$ 
persotue,  Graviier  enim  peccat^  qui,  €iiam$i  digno 
{dignioiem  tamenvratermitieui)  confert  beueficium 
eccl,  Id  docet  S,  Tho.  2-%.  q,  75,  c.  2.  Quanto  ma- 
gi$  feccai,  qui  indigno  confert  f  Jndigno  autem^ 
quantum  ad  $cieniiam  neeessariumj  vet  morum  com- 
po$itionem^  vel  aptitudinem  adexercendum  officium, 
Qui  enim  in  uno  lanium  horum  irium  peccat,  cort- 
tincitur  de  inju$titia  in  acceptioue  per$vn<B  com" 
mi$$a.  Non  e$t  autem  Simonia,  nui  conferet»  iiuen- 
dat  aliquod  bonum  proprium.  Idem  ibidem  q,  05^ 
art.  i,  c,  et  2  ad  5.  Ilem,  q.  110,  art,  5  ad  2. 

Et  Mortale  ]  Ne  Verbuin  prolongatnm  poiiui  quam 
abbrevialuin  reddamin  examtne  hujut  capllu,  comuUo 
hupetsedeo,  leciorem  remittens  ad  S  Tlwma^ut-^i, 
4229*  ^^«  A'*^'  "i-Aletuefnp.  n,  q,  i5t>,  m.  'i.Frau' 
ascum  Sglvium  Duaceiuc academia;  S,  T,  docturemtn 
hune  tocum  S.  Thoma*,  tibi  casusrecitantur,  in  quibu$ 
coH$anguine0  iicet  conjerre  beneficium  ecclesiasiicum, 
llodie  adolescente$  benefiiiuniur  nee  scientia,  nec 
sufficientia,ad  offieium  peragendum  capace$.  Excti- 
saniur  in  eo  quod  probabiliier  futuri  $int  digni,  ctnn 
anaie  maiuruerint.  Sed  atiendaiU  collatores,  quod 
beneficium  dalur  propter  officium. 

Nuu  dilbiiio.]  Definient  hodle  infinili  benefieiati,  et 
quide^  absque  utlo  urupulo. 

Obsequiuinsordidum.lAdulalorium  et  bujusmodi. 
Ita  marfiHe$  duo.  Per  obsequiuiii  sordidum,  intel- 
iige  $ervttium  indebite  imfeusum,  uii  aU  B.  Ilier, 
tum,  \|1,  in  P$nU  xxv,  ad  iltud  :  Dexieru  eoriini 
repleta  cst  inuiieribus,  ubi  iriplex  munu$  diuiu- 
guii. 

Ad  suniptus  episcopU]  M,  in  textu  tegebat  :  As- 
Miiiiptui,  at  in  ora  $ic  correxU  :  Assuniptus  pro- 


A  prios  cum  aliquo  mi....  pro  beneficio  ccclesiasticd 
suum  csi. 

Malleni  e.sse  fiir.]  Ex  dnobus  ma/li,  minus  atigei^ 
dum  ett.  Fur  fu$tigari  pracipitur ,  iairo  oecidif 
vroui  c.  4t  o$lende4ur.  Fur  dbmo$  invadit  ut  ragiat: 
iatro  in  via  itomines  $polint  et  non  raro  spotiatog 
perimu.  Unde  Horaiius  :  Ut  jugulent  bomiaes  Mf'» 
gunl  de  nocle  latrones. 

Qnani  Corila.]  Datur  raiia  infra  e.  41, 

CAPUT  XXXYII. 

Ul  ecclesiasl.  sacrametit.i  pr»ier  inairim.]Ciiiii 
definitum  sit  in  coneiliis  Tridentino  at  Fioramtiuo 
omnia  sacramenta  graiiam  conferre^  non  esi  id  h^ 
gandum  de  matrimonio.  Sed  aueior  mdetur  seemtuM 
magisirum  Sent.  in  4,  ditt.  2.  ubi  inter  saerememta 
$\c  di$tinguU^  quod  alia  sint  in  remedium  eentra 
peceaium,  et  gratiam  adjutrieem  conferunt^  «1  ^iifilt- 
$mu$ ;  aiia  in  remedium  tamum  $ttnt^  «i  eeuiu§iumi 
D  »61  merito  in  margine  notatum  e$t :  ilic  iion  recle 
seniit  Magisier.  Atiamen  S.  Thoma$  iu  eamdem  diet^ 
$cribent.  Matjitlrum  ab  errore  vendicat^  dieeudo^ 
iJum  ait  matrimoniuni  esse  laHtuin  In  remediiiiii, 
iu(fui  de  fine  vei  effeciu  ad  quem  priucipaHtet  ef  di- 
recie  e$t  in$tituiuiK,  Et  $i  enim  omiiia  sefirumen  m 
vaieani  contra  peccaium  et  auxiiiutn  prrffem  md  bene 
viveitdum,  reete  tamen  $ie  di$tinguuntur,  qumdques- 
dam  $int  principaliier  inetitmia  ad  juifandum  komi- 
nem  in  bono,  ut  confirmalio ,  euehafi$tim  ei  mrdo  ; 
quwdam  ad  remedium  contra  peccaium,  vel  d^em^t 
dttm  ui  poenitentia  et  extrema  umetio^  vel  vitmmdum 
ut  matrimonium.  Unde  B.  Thoma$  :  MylriniOiHiini 
direcie  ordkiaiur  ad  repriinendum  coacupiseeiw 
tiain,  qtije  coiicurric  ad  acium  inatrimoniiy  et  idcii,- 
tn^ttti,  Magisterdicii,  qiiod  niatrimfmium  esl  lan* 
tuin  iii  reiucdium,  sed  boc  est  pergraliatn,  qwe  iir 
eo  conrertur.  Sic  ille:  Baptismus  vero  eei  md  mifmm^ 
que  efecium.  Per  eum  emm  vetus  homo  moriimr^  e$ 
Cj  movu$  na$€itur, 

423  Ecclest»  consecrau.]  V.  vasa  ei  irestes^ 
eccTesia  consecr.iia« 

Priiiia  impretiabiiia  sunt.]  iVtmirtrmy  mrimiu  el 
miracula,  ut  $upra  habetur. 

Conflata  oinnibiis  vendi.]  Vasa  et  vesies  ecciesum 
ratione  materio!  vendi  possunt  (dummodo  ttii  prm 
cousecratione  mccipiutur)  et  ad  u$u$  profaHe$  eou^ 
verii,  ablata  iamen  prittt  forma^  et  $iitiitUer  vasim 
confractis,  Nam  post  coitcu$$ionem  cen$etur  purutse 
melallum.  Videatur  S,  Tho.  2r2,  q.  iOU,-  a^adt. 

Dco  Si*mel  dicata.]  De  con$ec.,  di$t.  5.  ^itinio. 
Areltid,  liem  eausa  1,  q.  5:  Si  quis  oi»jeeeril.  Exirm 
de  relitjiosis  domibus  c.  Ad  ba*c,  et  im  \i,  liegmta  51. 
SFeniel  Deo  dicatuuir  non  cst  ud  usus  buiiianiM  ulie<« 
rius  trausrerendum. 

In  Nutu.,  cap.  xx».W.  e<  V.  c.  lxti  in  Quc. 

Ergo  pro  tricenariis.j  id  $olvil  S.  rAo.2«2,9.  lOO^ 
a.  5,  nd  2. 
D      Sie  qui  digniUitein.l  Jl/.  Sed  qiii  (liguit. 

Noii.subinissuruscoltuin.j  M,  ei  C,  subiuissiifunu 

Notain  el  iiidicain.].  ludicam,-  it^imm  Vipcmi.  G. 
indicia. 

Pactio  vocalis.l  M.  p.iclio  voluntarja.-  Nom  eapii» 

indicata  est.]  Tria  sic  habent, 
^    EireclivaSiuioniic.]  iVonaneitiva,  hI  II. 

Dare  aiitein  est.]  C.  dare  auteiu  est,  quandocun^ 
qiie  dare  illud  vel  accipere.  M.  dare  autciu  esl 
qiiandocunque  ita  ei  accipere. 

Percoiijectiiras.]  Utsi  dixerit :  Ingralus  esCnilhi 
iilc  cui  benefcci.  Ita  mnryines  duo, 

lugressus  ejus  in  illud.J  C.  ingrcssaB  ejus  ad  ta- 
le,  ete. 

Vel  frnsiulum.]  Parvum  frustum.  Moe  exprim^ 
31,  in  margine  :  TriiHzun  GaUice  :  uue.tranctie. 

CoUaiuiu  a  saccrdoie.  j  iVoii,  iltatum  a  sncerdote, 
ut  M,  ei  C. 

Nunidcirco  alliisaiMr.]  V.  legcbat  ln   textmqtioi 


455 


VEHBUli  ABBREVIATUM.  —  KOTiB. 


IM 


Noii  ittciroo  auii«blur,  alli-  A  in  audilo  hoireai  vesira  tocielat.  £i  infn:  Ad  vo^ 

venienic8sorores,ad  lanctas  Chaisti  snsctpite  uh- 


iM  1«  ora  laierMli 
gauir.  eie. 

CAPUT  xxxvm. 

Pra<r.liira  oslii.]  V.  FraciiTa,  mi  iufita  (hielura. 

^iiOil  esi  Chrisitis.]  M.  Qui  est  Chrislus. 

Al>  obseqMio.]  Seu  «/  V.  ab  ofllcio.  Hme  wdt  :iq.\. 
Snnt  uonnulli. 

Ex  Moral.  B.  Creg.]  Ubro  ic,  cttt^  i7.  Sed  an 
non  B.  HiiTonymi  rerba  sinl  t.  F//»  tn  P$al.  iiv, 
«iif  illud  :  Dviiera  eorum  repleta  esi  mfiAeribus, 
fNi/fce/  a^ui  lector» 

Pro  rei  corporalis.]  Htet  sunt  B.  CreiforH  terba 
ioco  supra  ciiato, 

Sordldae  obsecutionis»]  De  qua  B.  Thom.  %-%  q, 
400,  a.  S.adt. 

Ai  videtur  loqiii.]  F.  ant  Yidetur  ioqiii* 

48^  Cuiu  prava  spe.]  C.  cum  panra  speciedamis 
ei  acciuietais. 

mt  .       *         •  .    t     tw  *        .        ,  •  ■IIYTII   Wiii     \IIKIIU9  bAaiii»ii«ii  1.       itvi 

fcxspectaiionisel  conrept.]  Hofc  im  l«ar(ii  rer>oiiii,  p  ^^^^  ^„^  pcnes  eiim  non  sll 
m   V .  moHel.au  eUt  M.  ei  C.tn  ora  tantuin  legaHi.        y,  hic  oburvat  ritum  ei  merem  hi 

Utiui-ani)  ergo  el  numnnis.]  Paril  subaudi.  Hwc  ex 
V,  4eerrip$i.  Nam  M.  Usurani  erpoei  numouis 
«fosecuiioiiis  citra  paciioiiem.  Ita  (|uidem»  iiec  tin* 
fieiisa  obsequU  serdida  Fa.erii «  si  hoiiesta.  Patii, 
eic.  C.  Usuraro  er|;o  iiiimmus  obsecuiioiiis  eise- 
rraiioiie  circa  paetioiieiH«  ita  quidein  nec  impensa 
iilMei|uii  sorilidn  rtieriu  Ki  bonesta,  piita  si  dauSteic. 

Impigiiaveril;!  ^.  iiiipugiiavit.  Male. 

Quia  non  siatiin.]  M.  Quod  iiou  siatim. 

Trieuiiaiibus.1  V.et  M.  Triceiialibus. 

Subirahent.]  Jf .  Subirabuulur  Ecclesis. 

Assignaret.]  V.  addebat  in  textu  quod  soiuut  U. 
im  margina  keiti :  Utpapa  Aleiauder. 

Elcdmesjraa.l  C.  Episcopus. 

Eiparte  utri«sqiie.|  Dantis  scilicei  ei  aeeipientis. 
V  oiM.Ex  spe  ulriusque.  Si  bene  sic:  cs  spe;siifH 
^(a.  Mccifkmii  aliquid, 


ptiasgratis;  praeponaiur  sanctiias,  pecuuiflB;ex- 
quiratiir  honltas  viuc,  non  generosltas  carnis,  non 
militas  mnndi.  NuHa  oinnino  pactlo,  nulla  opinio, 
quae  ineniis  puritatein  perturbat,  praeveniai.  Prar- 
terea  f ,  quwst.  %  in  fine  :  Muhorom  aucloritatlbus 
Inee  clarins  constal,  quod  ab  ingressoris  monasie- 
rinm  non  licet  pecnniam  eiiffere.  ne  et  ille  qul  e li- 
gitrCt  llle  qiii  solvit,  Simoniae  crimen  incnrral, 

bta  augmenttiin.l  M.  Cuin  enim  ita  aiigmeutuin. 

Milii  non  benevolfs.]  M.  Mihi  non  benevoli. 

Quid  si  noii  sint famil.]  H(ecu$que:htd  nonqaid, 
abiunt  in  M. 

Ubi  ordiner.]  C.  ei  V.  Ul  ordtner. 

Etiam  si  non  prxeesserit.]  Jf .  htee  omUtit^  usque : 
Bxtendit  antem  ;  V.  vero  discrepat :  Etiamsl  anie 
siisceptionem  el  cxaminationem  ci  ded^ro^  qiil  i'i- 
men  Mni  dignus  exaniinari,   non  erlt  vitiosus  in- 

il  ciira  ordinalionis. 
AodteritMiit.  Ostiarius 
eiiim  ad  portam  cameree  in  qua  fit  examen  ordinan- 
dorum  stat,  et  illam  diliqenter  cuHodii,  ne  ordinandi 
coufnse  simul  intreni.  Huicpoteei  dari  nummulns 
ratioue  fmnniatus^  non  tero  ordinis  euseipiendi.  Nee 
decet  ostiarium  quiffqnam  exiqere  wet  extorqmer^  ab 
intrnntibus,  eo  quod  stipendia  ab  ep^opo  ilomlfto 
4U0  percipiat. 

Cnpellanns  ordinnloris.]  M.  el  V.  cap.  ordinatis. 
DfVif,  ordiiialoris,  non  f piscopi,  tfuia  eiiam  abbates. 
sunt  qui  ordines  conferunt^  infra  lamen  presbfittra^ 
ttuordinem. 

Mannl^rgtiim.]  Siu/ar<i(iii  quo  manus  terguniur  : 
de  quo  dist.  25,  e.  1,  para^.  Adsobdiaconum. 

Acce|til  vidun.]  Jfairr  ejus  qui  ordinatur. 

Archigalins.]   Forfe  archidtaconus^  esi^ 

Causa  prxsentandi.]  M.  verbum  pneseutaiidi  omitiiL, 

Canipulum.]   M.  qninipulnm.    V.    Kenlpulniu. 


-^ • : — .; — T»    ,    «T  .  •  j  •  \^iinwiuui.  I     mm.     utiiiiiuiiiuui.       w.      nv;iiiifuinii». 

^?!L!fiJ'*!i'**"?'L^^ii   f^'  •«('*'J,^^^««  ^«/«  C  tioe  tofa»K/iim  suprofn  notisad  c  tt  expoiumM. 
^^        #  .     -^  -..-        ^  ^,^^j^  Gregoritis.]  ipu  est  Hom.  39  iii  Evang.  Tria 

legebani  Aogiistinus. 

Acceptione.]  Ctcriton  acceptatione  cum  B.  Gregoriuf 

Diio  patroiiispraiuiio.]  Recteucundum  doct*iHam 
beati  Creqorii,  sed  quidam  sciolus  voluil  corrigert 
textum  M.  addito  in  margine  porlionis  pro  palronis. 

EiiiU  peccaium.]  V.  Emiintpeccaium. 

Nun  difliuinius.j  Permodica  Siiiioiiia  esl,  si  Si- 
monia  est.  MarginesC.  et  M. 

426 '^i^*  parailisiiui.]  C.  libi  parein*  % 

M:^islnim  Arnul|diuni.]C.  Ilervulpbum. 

Canipuiuin.]  De  hoc  dixlipaulo  supra. 
CAPUT  XXXIX. 

M.  Nic  tilnlo  itoro,  ner  ti//a  intercapedine  capui 
dividii. 

Ecclebi»  rcdiiiien  In.]  Li|f-redimcnda  abest  in  k\ 

Uiide  Cyriacus.]  Utec  habentur  T.  1  Surii^  in  Yiia 
S.  Marcelli. 

Saporisregis.]  Non  Siipouis,  ui  M.  eiC. 

Doiia  ab  ofrcrciitibus.]  Hwc,  usque ,  gratiaro»  abe- 
raut  in  M.  et  C. 

A  Deo  graviter.]  Iterumque  hcec  tria  verba  omii* 
tebant.  De  posna  Simoniacorum  legilur  1,^.  I.  Quid- 
uuid  iuvibibilis. 

CAPUT  XL. 

II.IC  ratioiie.]  M.  et  V.  conjuuguni  cum  pra^ceden- 
tibus  lioc  modo  :  Et  i|uod  /acit  Sunouiam  hac  ra- 
tioui;  comuiulaiio.  Paclio,  eic,  V.  vero  quadamlinea 
recenli  maiiu  subducta,  sic  corrigit^  ui  comiiiulatio 
et  paclio.ptfiiflo  non  separentur^  C.  Et  guod  facit 
Simoniam.  Hac  ratioiie,  cominercio,  pactio,  etc. 

Hujus  eommutalioriis.l  C.  hulusmodi  couditionis. 

Siuioniace  illud  acquirel.]  if.  incorrecte  repetit 
quod  prius :  llle  tainen  Simoiiiace  dablt  nepoti  siio. 

El  reddituum  e*  loculis.]  M.  ad  illud  reddituiitn 
legii  in  ota  laterali  :  Truiisum.  De  hoc  voeabttt^ 
dixi  in  nolit  ud  c.  57. 


f nferJon  C.  deprehehdi.  Hme  $unt :  Mos  esl  eccle- 
aianim  quarumdam,  cum  quts  instituitur  in  eccle- 
siaalicum  beneBcium,  jurabit  quod  non  dedit,  ncc 
proiuisii,  commodavii,  iiee  alius  pro  eo,  se  scieuie 
BecuiiiaHi  vel  obsequium  cuiu  pactione,  quo  magis 
boc  bcneficium  conreraiur.  M.  (Aor  eu  forie  ma» 
(fister  auclor  hujus  operis.)  Sed  uiihi  vidcluradilen«- 
duin  e&sc,  iiec  siiie  pactione»  iiec  ciiiu  pactioiie. 
kecle  :  quia  iu  hunc  finem  possel  dari  pecuuia  nullo 
iwerveniente  pacto. 

Occulte ,  resigiiuiidum.  ]  Nequaquam  ,.  occulte, 
rescrvandum,  ut  M. 

Uoc  csse  Simouiam.]  V.  Uuiic  esse  Simoiiiacuiii 
iiisi  leus,  etc. 

Si  siiie  disiinctione.]  C.  Si  roinime  distincUonev 
Obs^nre  diclum. 

Plura  quain  oblaia.]C.  Pluru  quaiu  allata.  Vtique 
piacei^  quia  hic  modus  loquendi  hodie  frequensesl  et 
msiiaius»  Pueilm  enim  iutrantes  monatieria  dicuniur^ 
noH  ogerre^  sed  secum  ferre  annuos  reddiius^  seu  pe» 
cuniqB  tuuimanu 

\ei  si  tfisliiiguutur.]  C.  Vel  si  dijiidicaius  iuier 
£Ua,  uudiscre.ui. 

ToiuporaleS  redditus.]  H.  Corporales  redditus. 

Qiiodsiperpetuos.]  Qualiier  excusabuntur  abba» 
lissce  aui  moulalinm  rectrices,  qum  cum  pareniibus 
puellwmonasterium  intraturas.non  dieam  conveniuut , 
sad^  md  instar  muliercularum  fori  venalis,  mercan- 
lurprodaobus  miliibus  florenorumei  amplius?  Proh 
pud4r!  ergone  pauperitfus  puellis,  honestissimis  la- 
meut  at  moribus  el  pietate  luudabilibus,  ostium  mona- 
oterii  elmmsum  erii  f  Hodievideturjuxta  illud  poeta : 

Si  nihil  attuleris,  ibis,  Homere,  foras. 
Vtiuam  iales  monita  B.  Hierongmi  aUenie  audierintt 
qai  cmp.  5  Beg.  ex  operibus  coUecia:,  sic  ait  :  Pelesu- 
liieiu  hacresim  Siiuoniae,  quam  commuui  praviute 
diaboli  ^SS  nioiiiiiles  assuei»  commitiUMii  etiaip 


m 


PETRI  CANTORIS 


ISi 


Ccclesiae  aliciijui.]  M.  umncs  praebendae  alicujus 
|M*rsona{,  omitiil  Ecclcsiie. 

NsYum  lialiere.l  6*.  Venenum  liabere.  NiCYUsesl 
maeula  t'.orporis.  B.  Bernardui^  ger,  71»  iit  Cantica  : 
Qnod  sl  in  conscienlia  nxvus  fu«irily  nec  qnod  ex 
ea  prodieril,  carebil  n.xvo. 

Nisi  Kraiis-delurJ  Videalur  i*  f.  I.  Gralia. 

Non  enim  a  Deo.J  V.  et  Jf.  Nisi  cnim  a  Deo  vo- 
calus,  nisiper  eum  ascendas  (If •  accedas)  nisigratis 
aecipias,  scilieel  ul  niUil  tnum  inlerponas,  libi 
sumis  iionorem. 

Aliunde  intrans.]  H.  ei  V.  Aliunde  inlrasquam 
per  oslium ,  aliunde  asccRdis  (M.  descendis)  ab 
alio,  elc. 

Licet  cum  voluDtale.J  M,  Licelinvoluntatemala. 

Siiper  augendaJ  M,  duper  agcnda  pensione. 

Ilaxime  babila.J  M.  iiabila,  maxime  inier  clau- 
siralos. 

^7  ^  11'^^''  clericum.  ]^C.  Sedinler  clericum. 

ti  vicarium  teinporaiem.  J  C.  £t  vicarium  perpe- 
tuiim.  Male, 

CAPUT  XLI. 

In  Eccleftiam.]Hor,  lo/ttm  V.legebat, 

Sic  auiem  intrusi.  1  C.  nunc  autem  inlrusi. 

Sicutenim  lalro.]  M.  Si  eniin  lalro,  etc. 

Cborita  vero.  ]  Seu  ilie  vero,  ul  M.  ei  C 

Excepiiones.  ]  Hoc  verbum  omitiit  M. 

Saiiciitatem  vel  sinceriiaicni.]Ly  sanctiiaiem  vcl, 
Hon  habtnl  V,  et  M. 

Ex  quibus  conflabitur.]  llic  depcit  V.  utque  ad 
pnem  eapiti», 

CAPUT  XLH. 

Oxias  etiam.]  M.  omi$$o  exemplo  Oat/r,  Ozib  me* 
minil  hoc  modo:  Oza  eliain,  quia  ijidebiie  leligii  ar* 
ratn  Domiiii.|Fact7f  fifti  amanueH$i  falU  in  urtbendom 
Nam  nomini$  uiriu$que,  $icul  el  hi$l6ricef  magna  e$t 
Hfiailas,  C.  pro  Ozias  iegil  Oza. 

Tanquam  si  sacerdos.  ]  Hac^  usque  lepra  percus- 
stis.  ex  $olo  V.  de$ump$t.  Vide  an  non  bene  ex  U 
ParaL  xxvi. 

lia  et  Oza.]  F.  deficii  u$quead  pnem  capilis. 

CAPIJT  XLIII. 

V,  pro  lilulo  :  Conlra  sanguinitas.  Summarium 
huiut  capitie  sumptum  e$t  ex  Michasa:  iii. 

Iinpedi:iiento  esse.  J  C.  impcdimentuin  esse ,  ui 
ante. 

Fraudaturum  et  spoU]  C.  e(   V.  Fraudamiis  et 
spolianius. 
"£t  boiiis  suis.]C.  et  donis  suis. 

De  intrantibus  per  carnem.l  Hiiic,  usque,  id  or- 
dinnm  ei  beoef.  deficiunl  C.  et  Jf . 

Ait  Micbaeas.] /{««if/ut  uro /lafof.  Videalitr  J/j- 
cha!a$f  c.  met  commeni.  B.  Hieronymi  in  huiic  lo- 
cum.  Ibi  ^nim  diserle  de  prcesenti  materia  edi$$eriU 

Item  Hieroiiymus.  ]  Supra,  iniiiocap.  xxxvi  cilatu$ 
est  hic  lociis  ex  8,  qua^sl.  i.  ftloyses. 

AiiaiiiasetSappiiira.]  iVon  Abdias  et  Sappbira, 
ttl  C. 

Tamen  ecclesiasiicum.  ]  V.  Sed  ecclesiasiicum, 
eic.  M.  13 1  ecrlesinsi. 

Probitas  ejiis  exigat.  ]  V.  probilas  ejus  exstingiiat 
rt  excludat.  Jf.  propneias  ejus  exsiinguat,  ai  iu 
margine  excludat. 

i|j|8  Qiiasi  praes(  riplione.  ]  iVoti  pote$l  et$e  prce» 
icnptw.  Non  enini  fiimalur  iractii  leuiporis  quod  de 
jure  a  principio  non  subsistit.  Ita  Regula  xviii,l/i6. 

CAP13T  XLIV. 

In  I  ad  Cor.,c.  xu.]  Duo  c.  lx.  Jf.  xl.  Ad  hwc 
videatur  H.  Gregoriu$  xxx  Moral.^  c.  vi  in  medio. 

Exeinpiio  et  subiractio.  ]  C.  exceptio  vel  subtra- 
ctjci,  utique  talel. 

Et  in  uiiiiiaie.  ]  F.  ei  M^  aucioritate  majoris,  alia 
abtanl, 

Dc  coiisideratione,]  Uoc  opu$  B.  Bernardi  in  /t- 
bro$  quinque  divitu$  e$L  Qua  ergo  hic  ciianlur^  vi- 
tuntur  l.  III  paulo  ante  fincm  ex  quo  multa  quoque 


A  ffd  tnal#rfatii  prff$entem  pertinentiayoUigiposmtnL 

fn  deliciis  paradisi.]  Ezech.  verba  e,  xxviu:  Con- 
«i(/al  praterea  commentarium  B.  Hier,inhunclo€um^ 
vel  in  iilud  P$al.  lxxxi  :  Et  sicut  unus  de  priiicipU 
lius  cadetis ;  ibi  enim  tion  signaculum  simllilttdinis» 
$ed  resignaciilum  legit. 

Qiiinqnngenarios.  ]  Tria  addnnl  cx  Greeco  :  irf«- 
T9xevTa/9xovc-  Sed  cur  idem  bi$  repelebant  f 

llilienarios. ]  Ex  inlerpretalione  LXX  :  namBth. 
Hon  habent, 

Si  turbasset.]  C.  turpasset.  Ifa/e.  Ham  acqmiur 
infra  :  Ne  turbaiio  et  scissio.  ctc. 

Nisi  cum  allquid.}  M.  deficil  Afc,  uufne:^^  ad 
Hur. 

Ad  Rom.  xiih  VTria  xlii. 

Ad  lleb.  xiii.]Trta  xxii. 

Minoribiis  vel  major.J  C.et  M.  loco  vel  haifent  etw 

Nec  ecclesiastic.i*.  ]  liiio  eai/em  ;Nec  ecclesiastSeo. 

Feiido  vcl  hominio.  ]  Nonnulli  liomagium  jiro  bo- 
minium  ueurpant,  ul  C/rsaniis  el  alii .  E$i  tera  bo- 
B  magium  a$irictio  $ertiiuii$  facta  domino  per  paciio» 
tttftfi,  promittente  Itcmine  libero  fidelitatem^  geque 
comtiiuet^e  hominem  vel  va$sallttm  illius.  C.  in  iexim 
legebal  domino  pro  liominio,  sed  perperam. 

NecEcclesia  persona.]  Hoc  eti^  congregaiio  vei 
communita$  non  e$t  per$Ana^  ul  ad  modum  per$onm 
puniatur.  Nam  quod  a  muliitudincpcccatur^  wel  abca 
qui  multitudinem  habel  sociam,  non  puniiur  ab  £c- 
clesia,  $ed  defietur.  Ita  23,  q.  4.  Non  potest.  V.  $ic 
variat  hoe  toco  :  Sed  nec  Ecclesia  personam,  utper- 
sonaliicrpuiiiatur. 

Personaliter.  ]  Siciil  filii,  atl  M^.  in  marginc. 

Obljgetur  hominio^  iVoii  dominio,  iii  flariiiii  C. 

Etmitiori  a  quo.]C.  non  placet  idem  bi$  rcpetene^ 
Audi :  Ei  successori  a  quo  potest  absoivi  el  miaori  a 
qtio  iion  potost  ahscdvi  pcr  majorem. 

Etiste  oldigalur.  ]  M.  ut  ille  obligi^tur.  Ad  httc 
excipe  margine$  C.  et  M.  detcribentet  4S9  contne^ 
ludinem  quarumdam  Eccletiarum^  dum  clcrici  in 
C  illit  inttiluuntur  beneficiati :  Juro  tibi  et  successoriboa 
luis,  et  buic  Ecclesije  reverentiam  et  obedientiaw 
(C.  ohcdientiam  reterenler,i«(/  vfitoi/ )  prxstituntmto 

Sacram.  coilatione.]  Faltiiur  M.  Sacraiuentoniiii 
conclusione. 

£i'go  nec  jurisdictione.}  Sn^aifi/i,  ul  anlc^  privare. 
C.  lic  variai :  Ergo  iiec  jurisdiclionem  collatiouU 
orditiis. 

Excomninnicatus  juste.J  V.  pro  juste,  hab'ei  iurct 
a*qnivalet,  M.  vitioee  iste  pro  jiisie. 

Uiii  cuni  ligavit.]  M.  tacei  hic^  u$quc  rAuctorlrfate 
niajorls. 

Diligite  justitiam.]  Duo  marginee  eiiam  kanc  aii- 
cloritatem  suggeruni  ex  P$al.  ii :  Et  [iiunc,  regesv 
iiitelligite,  eiudimini  qui  judicatis  terram.  Ciii 
hacpottet  addi  ex  Psal.  xcviii  :  lloiior  regis  judi« 
cium  diligit. 

lu  qua  prspposili  cslis.]  Retiitui  ex  V.  Nam  dma 
alia  admodum  obtcure  legebant:  In  quo  pnKpoeill 
D  estis  judices  et  inajores,  dcliiiquentcs  (giiii  unms?^ 
siibditi  et  inferiorcs. 

Sed  nec  eiiam  tunc.]  Regula  jurit  76,  IN  6. 

11  Cor.  XIII.]  7r/a  xxviii. 

Fuisse  vel  esse.|  Ly  vel  esse  omittebani  V.  ct  M. 

Judicum  VIII.]  duo,  pra'ter  V.  Judic.  x,  in  flne^ 

Contra  aliare  Doiiiiiii.]  C.  cuiiira  Domiuaai» 

itumolaiicium.]   C.  iniiiiuianiiuin. 

Ei  de  Episcopaiii.]  Uoc  omtsio,  $ic  C.  In  episce^ 
paiu  illius,  ct  noii  snb  episcopo. 

£t  in  episcopatii.]  C.  de  episcopatu  {alia  reticai) 
ipsiiis.  Ad  hcec  accedit  exemplum  abbatit  SngerH  in 
margiiiibue  C,  ei  M.  relatum.  taleeet:  Sugeiiiis  sib^ 
bas  lahorans  in  exirenii.s,  vocavii  dominum  episco- 
pum  Parisienseni,  eiqiie  iit  fllitis  patri,  conres«sis 
est,  assereiis  se  noii  procurasse  emaiicipationetn 
nionasterii  siii  a  poiesiaic  (C.  ul  a  iiotestaie)  Eccic- 
siffi  Parisieiisis,  sed  diaconiim  qiicnidam. 

Si  euiti!  coriiua  miirx.j  Per  mitra-  (or,tm  Novum 


4S7 


TERBUIl  ABBREVIATUM.  —  NOTiL 


ISS 


ei  7^/11»  Teitamentum  iigtiificntur^  ut  patei  ex  Ghua 
tn  Uiud  Mauhm  y  :  Vos  GSiis  sal  lernr.  Undt  B. 
Benedictui  Regula  iute  c.  64  :  Debel  praelaliis  psse 
Hoedii  lege  divina,  ul  sciai,  ei  sil,  iinde  profcra^ 
nova  ci  velera  ;  sciaiqiie  magis  oporlere  sibi  pro* 
tlesse  ivirituali  doctrina  et  exemplo^  (|uam  prxesse, 
earporali  prtBientia  vet  cura  temporalium. 

E%  sc-edulaj  Hoc  en  ex  parva  scheda  vel  chartula 
Implicata  ad  fguram  %eu  speciem  mitrm.  In  scholis 
abedariis  tolent  similia  effiugere  pueruli  oliosuU,  V. 
€i  if.  ei  cedula.  C,  ex  sedula.  Nil  sapiunt, 

Si  annulus  ejus.]  Dicii  pueri  nempe. 

El  si  rcpcli  polesl.]  Seu  reiierari  potett. 

Gilbcrlns  cpisc.]  Coguomento  de  la  Porce,  seu  Por" 
retanus.  Fuii  t»1  epix.  Pictav.  &30  ^^  ^^  cataiogo 
paiet  in  Gailia  Chritt,  CiaudiiTioberti,  Muiia  scri- 
psit^  et  errores  suoi  corain  Eupeiiio  III,  papa^  aiiuo 
1 148,  prccsente  S,  Deratirdo,  abjuravii,  Daronius  aniio 
prwfato» 

CiiHi  impoKittone  manus.]  Boc  est^  non  imprimii 
ekaracierein, 

Uiix  jam  facta  csi  ex  parte.J  Post  hnec^  seqMiiur 
ff«  V.  de  qua  Aposlolus,  etc.  Ala  omitiit. 

k  Romano  regno.]  Duo  margines :  A  q^io  jnm 
Graecia  rece&sil.  Iluc  revoco  dupiex  exempium  quad 
€S  iili*  marginibus  coliegi,  Absoliitiis  a  pnpa  Alcituii- 
dkm.  (Mk  inter  liiieas  addit  :  Favore  pcrsonac) 
q^iem  cxcoiniiiunicavcral  S.  Lucas  de  llungaria 
quia  non  satisfecil  sanclo  Lucae;  iieruin  cl  iie- 
rum  esi  ab  eo  excomniunicaius,  ci  ideo  iilcin  Lucas 
irii  Alcxandro  esi  suspcnsus,  drinde  cxcoiuiuiinira* 
lui,  sict|ue  moriuiis  esi :  pro  quo  iniracula  mulia 
IH^iis  posi  morleui  cjus  operaliis  cst. 

Quidam  eliain  comesexcommunicatiisabepiscopo 
ordinario,  posi  absolulus  aucioriiaie  papx,  a  diio- 
lius  aliis  adbuc  credidil  se  ligalum  esse.  Unde  ad 
|iroprittiii  epihcopuiii  coiifugii,  ei  ci  confessus  est, 
«I  Miisfecii.  Sicqne  absolulus  reccssii  sine  scrupulo^ 

Oppoiieiido  induco.J  C.  oppon.  judico. 

Lcgcque  privaia  ducia.]  C,  nec  male  duclus,  si  ad 
payam  pat  reiatio. 

Consules  ei  procons.]  .If .  tn  laterali  ora  :  Episcopi 
el  aribiepiscopi. 

Oiiinia  Caesar  &ii.]  Ex  Lucano  /.  ii,  vel  Aiano  i,  i, 
1«  fine, 

"      CAPOT  XLV. 

Vel  exsecuiionis.]  Ita  C,  Duo  autem  obseculionis 
sordid»  tantum, 

ftluuus  eiilm  graiis.]  M,  et  C.  Miuus  enim  graiis. 
Aon  audiunt, 

Oleum  in  ossibus.]  C,  in  os  cjus. 

Augusiiiitis:  Oieuiii.]  Idem  in  Psai,  cil:  Hoinines, 
€UM  falsa  laude  alitiueui  iiriseriui,  buc  eiiami  de 
iUo  dicuui  :  Unxi  illi  capui. 

Venditores  olei.]  VerbaB,  llier.in  c,  \x\  Blatth. 

Rana!  suiil  adiilalores.]  De  quibus  B.  Aug,,  t,  X, 
$€tm.  87  De  temporeiB^  llier,  in  Ptai,  civ. 

Turba  saliiluiuuiii.|  Versut  Ciuudiaui  in  Buffinum 
iib,  I.  Sic  margo  C.  exponil  liax  verha  Turba  salii- 
uniuiu  :  Adiilaioruiii,  inquiit  appluudeiiiium,  vel 
p«ilius  ocAlli  delrnciores.  Memini  iliius  distic/n  Pe- 
tri  de  Biga  iu  Aurora  sua  nouduin  in  iucem  edita; 
ud  brevi,  Dco  xires  donaute,  edenda,  Sic  in  c.  viii 
Exodi : 
Musca  cauiiin  cibos  mnculans,  piingensqiie,  gulosos 

Mordeulesqiie  fero  dciilu  iioiare  poicsi. 

Ciiiiplies.]  M,  in  margine :  Musiu:  iiiinuue.  De  liis 
idem  Petrus  de  Biga  ibidein  : 
^31  Kaiia  loquax,  baMesim    sigiiai,  sirepil  h;cc, 

[sirepil  illa; 

Turgelclaniosis  ill:i  vet  iiia  sotiis. 
i)lsc-yrruiii  culices,  boiniuum  lurbaiido  quieiem, 

Designanioue  vagos  qui  si4ie  pace  inancni. 
ynomyia.J  Musca  caiiiiin.  Margines  duo, 
'Uge,  eu^e.]  Primttt»  iriisohum    secnnduni  adu-» 
bioriuin.  hdem. 

txil  iutcger  ]  V.  erii  inicger^ 


A     Qut  aduhlorie.}  !hc  fedciei  Giouam  iuieH.  in 
kunc  lotum. 

Ei  capila  Ecclesi».]  M.  el  # apita  e)u6» 

Cui  capui  esl  aegruni.]  C.  cui  capul  innrmuni. 
Etiam  piacet, 

Errorenim  principis.]  Hie,  usque  :  liem,  tacet  C. 

Adeo  severus.]  C.  adeo  seciiiiis.  Fragm.  Camlc- 
ron.  Nullus  ita  rigidut  est,  el  sevents  vel  tecuius. 

Quo  cades  cum  ascendere.]  Ita  i  V.  ud  dno  eum 
fraq.  Camberon,  Qua  cides,  suppie  lingua,  ei  lo/e* 
rabiiis  est  iectio, 

El  liM  servalum.]  Ex  fuvenaiis  sat,  4,  m.  s,  et 
exempiaribus  excusis  restitui  sic  cnm  Fragm.  Camb. 
nlioquin  tria  exempiaria  ordinaria  : 

In  iua  servaiur  oonsumere  saecuh  rbombum. 

Acclpil  endromldero.]  Bestitui  ex  nostro  Juven. 
m.  s,  Tria  endroinadem.  Endromis  teilif  est  spissa 
{seu  utmargo  C.  pelllcea  vuipina)ad  arcendnm  in- 
jnrias  brumaiet^aecommodatissimeh . 
B  Ob  boc  liinend»  siini.]  Seneca  i,  vi  De  beneficiis, 
c,  30..  iVon  abiimilia  videto  apud  B,  llier,  iu  c.  xxxiv 
Euch.  ad  iliud^:  Quodcrassum  erai  occidebatis. 

Comitem  sibu]  C.non  piacet:  coininiilere  sibi. 

Solus  Demaratus.  1  iVoii  Demoralus  ut  M.  Consuie 
Senecam.  \i  Dm  benepciis,  cap,  51. 

Hi  suiii  sirencs.]  Boeiii  verba  De  cons.  'philos. 
prosa  I,  /.  I. 

Ciini  Ulysso.]  Boc  Senecam  redolet  uitima  periotio 
ep,  56,  et  ex  eo  ioco  restitui  Ulyssc  pro  Ulixe. 

Unde  Hicronynius.]  Lib,  i  adversus  Peiag^  e.  9. 
/leiii,  IO..IX,  ad  Deiuftriadem  De  Virg,,  post  tnedium. 

Mcnluni  AinaiKC.]  ^equaquam  Aiuasias  ut  C. 

In  in^uine.]  Tria  exemplaria  sic  habent.  Verum 
si  histonam  ll  Beg,  xx,«  attendas,  eomperies  Awia* 
$am  non  in  inguine  percussum,  sed  iu  iatere,  Abner 
aniemi  qu\  in  doio  quoque  ab  eodem  Joab  interfectus 
eM^  in  ingnine  icium  accepii.  Ilujus  doiosi  Joab  pr9* 
dilionem  expoiHl  B,  Greg,  Morai.  xv,  c.  5  iii  fiue. 
p  Cbidius  esl  oculus.  1  V.  gladitit  csi  acuiut. 
^     Jeremiae  xj^xviii-]  (5.  ei  r.cxxxv. 

Propbeia:  p^cilici.]  Et  si  M.  soium  iegat  propbel:r, 
recte  tainen  iliius  meminit.  Nain  Glossa  in  hunc  lo* 
cum  :  Viri  pacUici,  eic.  ait ;  propbciae  Talsi  deiiuii- 
tiaiiies  paccin  libl. 

43S  ^  iiuirix  superbiae.]  Margines  C.et  !(•  Quia, 

Ai  illi 

Surgebanl  crislae. 

"  [iuvE!!.,  sat.  4. 

Cum  Deo  loquamur  tingulj  C/l.t^i:.  Da  mtM*.,. 
Domine,  sedium  luaruiu.  etc«  Snp.  ix.  Uem  David  : 
Da  jnibi  intelleciiiiu  uldiscaiu  iiiandatalu.^  Psa^. 

GXVIII. 

Uuiuini  loquimur  pliiralilcr.]  Unnc  modum  loquendi. 

sa^pissiiiie  usurpat  Ca!sanus  in  libris  exemplornm  me* 

morab.  Sic  enim,  Doinine,  dedistis  niilii ,  eic.  Inva- 

init  quoque  ille  mos  ioquendi  in  er  Callos,  ut  uun- 

quaiu,  cei  ^aiiem  rurissime  pronomine   iii  ulanlur  in 

singuiari,  sed  in  piuraii,  enamsi  uni  tantum  personig 

D  ioquaniut.  Vos  dedisiis,  pro,  iu  dedisii,ei  sicide  cir- 

lerii. 

Velis  eam  nominare  ]  M,  Vel  ea  noiiHnaret 

Cartbag.  iv,  disi.  5(i.J  Duo  disi.  (sen^  capite)  46. 

llicronymus  in  epislf]  Ad  Eustochium  De  enstodia 
virg,  Fere  eadem  invenies  in  epist.  ad  Ceiuntiam^  qum 
incipit  :  Vetiis  Scripiur»  celebraia*  Prwter  hwt^ 
qumo,  Senecam  vide  ep.  ii3  tii  medio. 

Eccli.,  c.  xiii.J  Tria  xl. 

Deui,,  XIV.]  Y.  xciii.  M,  Lxv.  C.  xlv. 

Cianiic.  aiiioris  i  ]  H  el  C.  ii. 

Iii  nicndacio.]  Hfe  ^arietas  est,  C.  quia  igiiorant 
(duo  ignoras)  le  in  niediiaxione  cl  adubiLioiic  dt> 
Jeclaia. 

Isaia  c.  iii.]  V.  ei  C«  viii.  M.  vii. 

CAPUT  XLVL 

SiiiumAniiiu  hnjus  (;apitisiaie  esi  m  V.  Cuiiiraeot 


4!» 


PETRl  GANTORIS 


m 


qiil  illicite,  ?el  eUam  liciie  ab  aliis  acq^uislla,  qiiasi  A 
bclte  acciplunt  eiUm  scienteSy  et  siiie  inquisiiione. 

Rt  etiaiu  iicitorum.]  Hot^  usqve  Rettat  ah^ 
in  Y. 

Ycndi  vidclur.]  C.  Mundi  utitur,  lo90  vendi.  elc. 

Iii  quibus  eniin.l  Yarielat  Mc  ett.  Iii  qufbus  enim 
{a\t  C.)  ita  non  babemus  Jus  doiiiinii,in  allos  trans- 
ferre  nequiinus.  M.  Iii  quibus  eniin  jus  non  babe- 
miis,  jus  doniinii  in  alios  transferre  ne(|uiviiiMis. 

Non  dimlttitur  pcccadim.l  Regula  \jum  in  sexto. 

1n  pias  causas.]  Margine$  C.  et  Jf .  De  InvenMs, 
nsucapiis,  et  prescriptls  /brte  potest  fieri  eleemo- 
syna,  ignoraio  (C.  ignoranie)  Domino,  et  si  con- 
scientia  non  reoiordeat.  Videatur  14,  q.  5  v^f  totum. 

Potlor  est  pnrs  possiileiitis.]  Reguta  65  in  sexio. 

Accept*rit  qnls  deceni.l  \Nempe  solidos. 

Per*iriam  regulain.]  De  qua  tupra,  quw  en  65  im 
texto. 

433  A  secuudariis  acceptor.]  V.  acceptionibus 
pra  acceptoribii.^. 

StephHui  abbatis  ^,]  Quidam  hune  Slephanum 
^lafuunt  5  abbatem  Cittercieusem.  Inter  eos  Joannes 
iJl*Auignies  merilissimus  abbas  Ki^Uensis  in  Itbro 
suo  Oailico,  cui  titulut :  Le  cabinet  des  choses  tes 
plut  tignaUet  du  tacri  ordre  de  Citteaux.  *ltem 
Chrytottomut  Uenriquez  in  llcnologio  ordinis  Ci- 
stert.  die  28  Martii  et  il  Aprilis^  ubi  late  de  eo 
a>jit,  Petrus  tdmen  Cantor  etiam  infra  c.  105  secuur 
dum  vocat* 

Divisini  mendicaiitii»us.}  M.  divisis  mendic.  C. 
divisum  n^endic, 

Cndiiin  viiii  dabanl  J  Per  cadum  non  intelligwnus 
pdeliam^  ttu  ui  vuigo  fitiolam^  sed  vascutum  portatile 
quinque  dut  ux  lola  Belgiea  continens.  GalUce,  C;iic- 
qtie  ou  barrilc.  Sic  en'm  B.uda^ut  L  y  Be  aue^  ante 
wedium :  Cadi  rormani  turbiualam,  id  est  coni  ci 
iLirobylfy  hoc  est  nucls  pineae  simiiem  fuisse  ex  Pli- 
,  iiio  inielligiinus;  qiti  I.  xvii  De  aloe  loquciiSji  turbi- 
ties  cadoruin  dixiti  Ulebaiitur  auteni  antiqui  ;id  c 
»alsament:i  etiain  condenihi*  UtBcitle. 

En  omnia  disl,ribiut.|  M.  Ea  omQib^s  distriiniil^ 
///a  puto  tola  qu«  ab  illo  pattore  Simoniaco  acce' 
perat. 

Pulmcntarium.]  hidorus  i.  xx  Eigm.  e.  2.  Pul- 
iiienluin,  inquitf  a  pnlte  defivatur.  Sive  eiiiiiifpiils, 
hivQ  qnid  aliud  aliiujus  [peruiislione  siimalur,  pul- 
ib«iituin  propric  dicitur. 

Pulmentum  dicerem  omue  opsonium  quod  cum 
pane  comedilur^  tive  ex  herbit ,  pitcibut,  aut  alia 
maieria  vetca  couditum  aut  paratum  tit.  11  oc  vide- 
tur  innuere  beattit  Paier  Benedictut  in  Regula: 
SuOlccre  credijiius,  inquitf  a'd  rcrectioiieiii  quotidia- 
nam  tani  sext»  qnam  iiono!  omnibiis  nieiisis  cocta 
duo  pulroeiilaria  propier  diversoruin  iiidriiiituics, 
^it  fo^ie  qui  ex  uiio  noii  potuerit  cdere,  ex  alio  rcH- 
ciatnr. 

Iteligiosi  passim.}  Ihc  revocandum  puto  exem^ 


Qut  bo€  polesiis.]  Hcec  parenthesi  in  iuta  f.  legit 
in  textn^  M.  autem  %n  margine  taterafi.  InkM  teAa 
Jqanuit  :  N«*minem  concutias,  videatur  H.  Aug. 
term.  3  fil  Appendice  de  divertit^  t.  X. 

Kegula  dlscernendt.l  V.  Regula  disccndj. 

Siipra  pr.t^scrijp|uni.] /Voif  siipra  scfiptnni,»!  M.  eH  €. 

B.  Fiirser.]  Dequo  Venet.  Beda  i.  iii  hitt.^  e.  19 
ubi  taciie  refert  quod  hie^  dicilur,  it  uperte  bahetut 
in  Yita  ipsius  apud  Surwm  t,  1,  iffe  10  Januat.  ef 
infra  in  notis  ex  margine  V.  deseriptimut  ad  c.  50. 

B.  LMUitmm.]  Kjut  getia  habentur  in  Suriot.  I, 
die\^Januar. 

Iiuiuensuiu  viliosnm.)  C.  Imracnsnm  dalorcm^ 
excluso  viliosnm.  M.  Viliosum  datorem»  omittit  iiu- 
niensutn.  V.  utrumque  recipit. 

h\  modicaoblalioiie.]  C.  in  ora  taletaH  addit :  Non 
unius  deuarii.  M.  ibidem  :  Nuinmus  deoarii :  wuUe, 

Privata  commuiiionc.]  Sotum  C.  hoc  admltlii, 

Si  vcro  iicc  pccuniaui.]  C.  Si  iiec  pecuiihim.  Ad 
n  ittud  pecuniam  magnain  subdit  in  margiue  :  Ui 
uiiiiis  denarii. 

Siciit  et  ipfumis.)  M.  Licct  et  infamis  ct  rotald- 
lis.  lu  margiue  autem  :   PrTTSciiplnro  ab  Ecrlesia. 

Scniidaluui  oiirelur.  ]  M.  scandaluni  nilre\u|;^ 
Abusus  esi. 

Petri  Abnilardi.]  C.  el  M.  Aliaetis.  Bunc  S.  Ber- 
nnrdus  concicit  crrcris;  etique  aucior  1.  classis  t/i 
indice  libroruu/^  prohibitorunu  ted  de  erroribut  pm- 
nitentiam  egit  eosaue  revocavit. 

Coiuiie  tbcoljaido.]  Fotte  comiie  Otmpaniee^  d^ 
auo  Ca'tariut  t^  viii  r.  51,  teu  Theobatdo  eomite 
tarnotensium  ac  Btesensium^  de  qno  Cantipratanus 
L  II  bonx  uuiversutis  De  apibus  e.  i5/  n.  14  el  15 

Noluii  accipcrc.lj  V.  et  C.  ^oluit  a^c^icrc.  7»i- 
tipide. 

Iteiu  Eccli.  c.  xxxiv.]  M,  et  C.  xxti. 

In  ohlatioiics.]  Id  restilui  ex  c.  xxxiv  Eecii,  Duti 
enim  in  oblationibus,  M.  iii  orationibu.H. 

Glossa  :  Quani.  ]  Gtotsa  inierlineaih  eif.  H, 
omisso  verbg  Clossa^  legebat  i|uornm  pro  qnani. 

MuHeia  accipiiiiii.  }  Ifon  ;  niMnera  di*ciii*nnt, 
ut  M. 

Achan  et  sociis.  ]  Resiitui  nomen,  TfUt  emm. 
Aclior,  quod  valtis  nomen  est, 

llieroiiyinus.]  31.  omiltit  uotnen. 

Proptcr  illiid  tnulti  perdantur.  ]  Yix  euim  iii- 
vonilur  (ait  aucior  iufra.  De  proprietato  cap.  155), 
qiiod  pro  pecratis  uliquiUis  puiiita  riierit  multl- 
tiido,  iiisi  pro  peccalo  sucrilego  liiijnsmodl. 

Kphod  cl  Teraphin..  ]  M.  In  ttiargine  :  Imagi- 
iics.  C.  Seraphin,  male  Judic.  xvii  et  xviii.  Itetn 
Osew  111. 

435  Cedeoni  cl  omni  doniui  cjus.1  Qula  prius, 
secutus  esl  (C.  sartiius)  deos  alienos.  Ita  marmnet 
C.etM. 


Agag  regcni.]  Tria  exemptaria  pro  Agag  legebaHt 

...  Fgloii,  sed  verperum.  Ijnque  r^stitui  nomen.  Leaitut 

plumunumquod  itiima  ora  C.  etM.yidi  subscri-  j^  qiiidem  Jttdicttm  u\  quod  Egion  qb^sUs  et  crassus 


uinin.  Tale  est :  Exeniplo  eliain  nillitis  obvianiis 
\M.  obvii)  cudavcri  feiierutoris  sui,  lurba  nioiiu- 
choruin  ad  sepul^rum  illiid  dererenliiim.  Quibiis 
ait :  Mnsrsi«  et  lels^s  aranea:  iiieae  niihi  dinuilitis ; 
>qs  autein'  cadaver  aranea:  bube^is,  lnCernus  vero 
nniniiiiii.  Ciir  lioc  eum  resiiiuere  iion  praicepisiis? 
i/iHC  exempium  videtur  debuisse  jncludi  textu,  ut  ex 
c.  50  cotligere  eti. 

Ait  c.  5.  Publlcanis.]  M.  et  C.  c«ip.l9. 

Anibrosius  e(  Beda.  j  Y*  vitiote  omittit :  et  Beda. 
Beda  enim  Veijter.  et  B.  Atnbrotiut  in  Lticam  hoc 
loeo  legunt :  Ne  ultra  pnescriptuin  exiKaiit. 

Vel  per  angariain.]  Ilasc  abtunt  i ii  V. 

Vel  coBSiilutum.]  c.  omisto  Vei  ait :  pnescriplnin 
conslitiituui. 

Jiidiciuin  conscriplnm.]  Margines  C.  ei  M.  Secnn- 
diiiu  enini  leges  Doiuiiii  pra^fsrriptus  jii(ficuii<liitii 
{M.  mate  vindic;!|ndum)  est,  tion  secuiidum  434 
Jiistinianas,  C.  juslitiusi  efiam  tiliW. 


iiiuiis  fiierit,  fion  tatiien  reservatut^  ut  Agag,  veruu{ 
occisut  ab  Aod.  ^ 

Est  ergo  rcgnl.i,  qnin  nnnqiinm  illicUc  acqutsiluni^ 
etc.  I  Id  est  uuiversaliicr  rertitu.t  quia  illicite  acquiti' 
tum  es{  furmm. 

Cuusu  pra^dicationis.]  Margiues  :Ut  si  praedlcalor 
cuiii  eo  hac  de  cansa  comedcrir. 

Sed  nec  licitencqulsiitum.)  JSeqttaquam  audiendum 
M.  Sed  videlur  licile  acqHisitum. 

Sulvuiii  et  rcsiduum.]  V.  his  omistit  tie  habet : 
Kisi  sjt  ei  uiide,  etc. 

Credo,  ab  eo.]  M.  Contra  baiic  etiam  regHlaoi  ac- 
c^pta,  cuin  do,  pro  credo.  Reliqua  ut  in  textu. 

De  idoloihjtis]  M.  vitiote  src:  Qitla  iion  lilolo- 
Ihyiis  iiitelligonda.  Nam  iiloisa  interlin.  ad  iHud  : 
Mhiliuterroguiites,  ait :  Au  idolofhytuni  sit  vp|  iton. 
Idotothtjtum  dicitur^  ^uod  idoto  immolatum  ett.  C. 
iit  lextu,  pro  idolothylis  liabebat^  idolalhyci^. 

Sedeiilibus  ^l  iii^nducaiitibus  tu  \dorio.]  Sic  pt:q. 


445 


TERBUM  ABBREVIATUM.  —  NOTiC. 


41» 


qnm  talh  ttt  :  Ul  si  Giim  liUirione  comedas. 

Nisi  teceMeris.]  Iterum  margo  eadem  ;  Ul  pau- 
per  recedas  a  consoriio  lalinm. 

A41  Noroeiiclaior.l  C.  <l  M.  Noroiniim  dalor. 
V.  Noiiienciilalor,  additque  :  Id  est  nominnm  da- 
lor.  Reititui  ex  Seneea.  Cujus  majorem  explicatio» 
nem,  ii  cupii^  comule  Lipiium^  Belganm  decui^  in 
eumdem,  iJltro  quwrii  etymologiam  Noinenrlaior? 
Eece  V.  effert  in  margine  :  Noiiienculaior,  inquit, 
nomen  est  viiis  oflQcii,  illius  scilicei^  qui  noinine 
roiivivas  vocai,  diciiiin  a  nomine  et  kalo  {wXiu^ 
aul  xa>6)  Graeco,  quod  est  voco  :  undc  et  Kalendae 
dicix  suiil. 

Rflicacia  jiidiral.]  M.  indical,  pro  jiidical. 

Conciliandos  amicos.J  C.  animos  pro  amicos. 

Grave  inimicum.]  C.  fallitur  :  Gravem  iniinicum, 
ut  pniet  ex  orig. 

Si  collata.]  Sie  V.  et  C,  in  texlu.  At  C.  iit  m/ir- 
gine  :  Collocata.  M,  in  textu  coHocata,  inter  lineai 
coll:ua.  Juitui  Lipiiui  ad  illud :  Si  coiiata«  ait  :  Ju- 
dicio  ifoiiaia  :  etsi  quidam  libri,  collocaia  :  bene 
etiam  pro  iioc  sensu. 

Quis,  qiinin.]  V,  Qiiisqnam. 

Itein  Hieroiiymus :  Paria.]  Audi  B»  Auguitinum  : 
Doiiare,  in^uil,  rcs  su:is  liistrionibus,  viliuin  esl 
iiiimniie,  iion  vlrlus.  El  scitis  de  lalibus  qiiam  sit 
frequeiis  faina  ciim  Uiu;lo;qnia,  sicuiscripiuin  est: 
<  Laiidatur  peccator  in  desideriis  aniinx  sti»,  el,  qui 
inlqua  gerit,  beiiedicitnr(Pia/.  ix).i  lli  laiidaiores 
non  rallunlur  in  iioiuinibus,  sed  in  rebiis.  Mnlum 
vax  eiiiiR  quod  boiiuin  esse  eredunt.  7.  IX  tract, 
100  iri  Etang.  Joannii.  Idem  in  Pi,  cii,  ven.  6,  nit: 
Qui  histrionr  dat,  lioc  in  illo  amal,  iu  quo  nequi!^ 
Kiiiius  csl.  Diitinct.  8U,  Donare.  et :  Qui  vcttaio- 
ribus. 

Nuila  virtule.]  K.  pr^/yn  a  viliis,  ^uoi/ i/no  n/ia 
lOitponunL  Si^:ergo  :  A  viliis  nulia  virtuie  rcdein- 
piuiu  neceaitatii,  eic. 

Si  dicas  quod  aptum  est.]  C.  quod  accepluin 
esC 

liidixit  bellum.]  Non  induxit,  ut  C. 

Iiein  Hieronyiiius  :  Non  solum.]  Vide  ep,  ad  Ocea' 
Mmii,  quo!  incijAt  :  Nunquain ,  lili  Oceane ,  aute 
/inem  I.  II. 

Inio  hodic.]  Uoc^  usque  :  Itein  hi  narratloiie, 
oniitiit  C. 

Eo  quod  pessimis.j  C  eo  quod  de  pe>siiiit<:. 

Favisseiii.]  M.  et  C.  Sngscssissent  pro  ravissenl. 

El  non  corripiendo  euni.J  Sed  a  poenitenlia  ar- 
rendo.  C.  vero  :  ct  iion  corriniendo  euin,  a  pueri- 
lia  reccdendo  vcl  arceiido.  M.  ad,  ptjtnitenliain  ar^^ 
Cendo, 

Scilicet  de  alieno.]  Scilicaet  hahet  iolum  V. 

Gaiieo  etlecciitor(l5).]S.cii/  popinonei  dicunlur  a 
po,  inii^  ita  ganeonet  a  ganeis,  Eit  anlem  ganea  lO" 
ctti  abditui^  velnt  iubterraneui,  quem  guloii  et  venc' 
reii  dedili  (reqnenlant.  Leecatorei  a  lingo  dicuntur^ 
quia  quidquid  eii  apponiiur^  exedunt  ei  quati  devo  • 
rttni^  paiinukqne  adeo  belle  lambunt  et  lingunt,  ut  eai 
nondum  opionio  vel  pulmenlo  maculatui  dicerei.  De 
qanea  videto  u'ura  in  Comment.  Liberii  Fromondl 
vt  Senecam  Natur.  Quaat,  libr,  vii,  cap,  xx\ii  et 
uUimo. 

44S  ImiUii  essenl.]  Nequaquam  jnviUli,  «l  C. 

bi*xugiiiia  solldos^  C.  quadraginta. 

liide  Yirgilius.]  Ceorg.  iv. 

CAPUT  L 

Tal«'iilum  nalursc.]  Fragmenium  Camberon,  poit 
illa  verbu  :  Aiiimas  eoriini,  ait :  Sed  cst  nounduni, 
quod  est  talenluin  natiir»,  graiiae,  furtunae  vel  pc- 
ciHiise,  poenx,  culpx*.  Talciiluin  auiein  natnrac  ei 
grjti;e  prxcipii,  eic.  Placent  plurimum,  qum,  it 
unum  ex  iribui  exemplaribui  tegiiUl^  in  contexium 
repoiuiaem.  In  M.  ialii  habetur  murgo  :  Deus  daiido 


A  naiuram  el  graiiam,  ut  cnm  ap  ..  vel  liicro  re  . .  • 
Honin  ul  ulento  muliiplici  accipiat  auream  H  a... 

Aiigustinns  :  Usura.]  Etii  i^lum  C  *  recte  tamen 
Augustinus  citatur^  quia  illi  eH  f.  Vlll  tn  P<.  liv« 
ven.  1i.  In  marginibui  M.  et  C.  adnotaiur  ver- 
iUi  14. 

Qu.T  cum  muUiplici  fenore  reddel  ag<T. 
Ovidiui  aliter  Fait.  i  : 

llordeaqae  ingenti  fenore  reddal  ager. 

Cttlp»  illatse.]  iVoii  ablatae,  nl  Jf. 

Daiido  ad  usuraro.]  C.  Dando  usuram,  vitioH 
omittit  ad. 

Aiictor  oninis  mal.1  T.  A4>tor  omnis  inaiiti». 

Alieni  coiNedenl.]  Loctit  liaice  hubelur  cap,  v,  t. 
17,  qucd  auiem  alieni  hic  dicitur^  id  redolit  Cloaam 
ord.  in  hunc  locum, 

Quae  serpeiiii  et  cancro.]  C.  Qui  serpenii  ct  can- 
cro.  Pouet  tolerari  relatione  [acta  ad  illud^  alio- 
nus. 
H     lliiic  ujiura  vorax.]  Non  huic,   iU  C.  M.  iuper 
usiira  inter  lineai  legit :  Qiiia  serpit. 

lii  tciiipore  reniis.]  iVoit  in  tempora,  ut  idem. 
Vide  Lucanum  I.  i. 

Igiii  sucro.]  Grwcii  *BpvacirtXac. 

Cancio.sus  ei  pcsiifer.]  C.  nou  cancrosus,  sed 
tnm  coiirusus  et  pestifer. 

In  lola  civitate.]  Partiitfiist  nempe^  in  qua  auetor 
habilabalt  eralque  tum  Canlor  ad  mdem  eacram  B„ 
Marim^  ut  ex  Cffsario  colligiiur  prinia  parte  lib.  ii« 
de  Contritione  c.  54.  Vide  Elogia  a  nobii  operi  prat* 
pofiin.  M.  hic  omittit  aliqua.  Collige :  Sic  enim  legil  : 
In  lota  civitale  vix  unus  feneraior  iiiveDiebatur  uisi 
paiiperibus  nec  tunc,  eic. 

De  quo  si  forle  oricbatur.]  ¥•  non  admiltit  forie. 

Prava  suspicio.l  C.  r^jtrii  prava. 

Yinea  puteus.]  iii  C.  abest  vinea. 

El  alternlcr.]  Recte.  Aoii  allcrutruin,  iil  V. 

Quoi^um  lllios.]  M.  Fiiios  quo  vcl  pccunia*  Forla 
^  pro  quo  voiiiil  quorum,  443  ^  ^»  Viiios  quoruui 
^  pccunia,  etc. 

Evoniunt  iii  fiscnm.]  Audi  B.  AuguUinum  quid  d$ 
Fiico  cemeat  :  Majores  nostri  idco  pecnniis  oroni* 
biis  abundabant,  quia  Deo  dcciinas  dabant,  cl  Cs^ 
sari  censuin  reddcbant;  niodo  quia  discessil  devo* 
tio  Dei ,  accessit  indictio  fisci.  El  infra :  lloc  lollit 
li.scus,  quod  iion  accipit  Christus,  /.  a  operum^Jib. 
Quinqucginta  Uomiliarum ,  hoin.  48. 

Macra  cavuni.]  liettiiui  ex  lloralio,  /.-i,  oi.  7. 
C.  enim  pro  arctuiu  legebut  arruiu.  1/.  el    r.  id 
omillebant  tic : 
Macra  cavuui  rcpetes  queni  quondain  iiiacra  subisti. 
V.  qiiam  quoiidani. 

Iinx)  pejores.]  Uoc^  utquet  Quia  Judacus»  deerat  in 
C 

Ex  prescripto  legis.]C.  ex  prseceplo.  D<;iil.  xxiii» 
1  «I. 

Ut  iii  eis  iiullam.]  H.  Ut  cum  eis  nullain.  Tale% 
etiam  poiinnt  percuii ,  fifc  excominunicutio  incurri- 
D  mr,  i7Nia  privilegiit  privantur  clericorum. 

\el  ipsi  ctiamsi.]  M.  vel  eiiain  ipsi,  si  tcsUri  no- 
lurriiit.  Duo  alia ,  voluerini. 
*  Patet  supra  in  titulo.j  Uinc  colli^itur  auctorem 
'  muiia  in  iuo  aulographo  conicripune,  ques,  per 
uinanuentei^  in  apographii  ad  marginei  revocaia 
sunt,  Uic  enim  nmiitit  Leciorem  ad  cap.  46  qued 
ett:  De  acceptoribus  inuneruin  illicite  acqnisitoniiii, 
cum  tanien  hoc  exemplum  non  legatur  in  lextu  ttiiiiiii- 
tcripiorumf  ted  in  ora,  aut  margine.  Vide  notai  ad 
c.  4(^. 

lu  Lalernn.  concilio.]  Sii6  il/exanf/ro'iii  aiino  1189 
in  quo  iunt  mulia  de  usurit.  Ett  enim  iu  a\pendic§ 
illiui  concitii  litului  de  uturis  decem  habent  capiia » 
et  in  ipto  concilio  titulo  i,  c.  25,  excoinmunicantur 
uturarii  manifetli. 

Aliquo  signo  noto.]  VideqlurcQ^Conc.  Later,  I. 


(15)    Lecalor   guiobns   diciuir,  iiMte  nn    lichHrd, 


44S 


PETHI  GAiNTORIS 


414 


ihnilihH»  auiem  vittnida  e$l  vivldio'  ei  aUeriu$  tpeeiei 
itiii/«  mateirin  in  proximo,  el  tuperbiw  ia  promoio. 
Ket  hne  lie  re  exemplum  in  Cantipratauo  /.  i  Boui 
uuivergalii  de  opibui^  c,  18. 

Ifitmiliiatem  relinuisse.]  Marginei  imo  ora  iufe» 
rioret  C,  et  M.  protequunlur  hoc  exemplum  (^uod 
V.  in  teslu  habet)  hoc  modo  :  Ad  cujiis  jfedes  c«*ci- 
«tti  m.igis(er  Anselmiis  leclo  et  involiilo  ca|)ile,  pe- 
I<*n8.  ni  enni  in  peiiiione  nnira  ei  digna  exaiidilH, 
«*xaiidircl  (illa  enlm  lenipesfnle  pro  occisi<m6  (K. 
occiisione)  Landnrvensis  (C,  Langdunensis)  episcopi 
jnstos  cnm  impiis  sentenlia  piaedicii  senescalclii 
involveral,  nepotcsqnc  ina;{isiri  Anselmi  cuin  aliis 
inrarceraverai).  Quero  exaudihim  videns»  agno- 
scensMno  qiiod  esscl  mapislcr  Anselmus  capiteejiis 
voiierahili  detecto,  ail  :  Miser  ego  et  infclix  lioino, 
iiiliil,  iiiqnil,  suin,  quotl  vir  laiilns  magislcr  Anscl- 
tnus,  specnlnm  Ecclesiac,  Inx  sncra'S<Tipiurx,  liodie 
r(»cidii  ad  pedcs  mcus.  cnni  in  oinni  injuria  a  po- 
lenie  quocunqtie  iliala  ine  lincusque  vindicaie  pos- 
sein,  nb  liac  contuinelia  (M,  ab  liac  injurin)  niiiii 
ilhla  a  lanto  viro  non  polcro  iiie  vindicnre.  Nqu 
potest  enim  non  fieri ,  quin  cecMerit  ad  pedcs 
meos  :  qni  eiiam,  cuni  dc  proniotione  ejus  uliquan- 
<lo  liaberetur  sernio,  dixit  se  lilinm  dt.iconi  esse, 
qni  laiiien  nnte  sul)diacoiialum  de  iegitiuio  niatri- 
itionio  ruit.  Alacniain  etiain  pollicis  Oaiendil,  di- 
c*'n8  :  Q'ioil  si  crucilixtis  esset  {M,  et  F«  cum  crii- 
c.ilixus  cssel)  in  allari,  illo  scanduiizarelur  populiis, 
el  oli  lioc  non  posse  se  Higi,  oslendil  :  qui  laineii 
post  electus  est  (C,  tic  finit :  Qui  lainen  posi  cleclio- 
nt^ni  cst  incarceratus)  inCantuarienseni  arcliiepisco- 
ptim.  Rcdi  md  lextum  :  liein   :  Quapdam  sunt,  etc. 

Ui  consanguineis.]  B.  Uier,  inep.  md  Demetriadem, 
quo!  incipit  :  Inier  oniiies  malerins,  ait :  Da  paupe- 
ithus,  iion  divitibus,  iion  propinquis,  non  ad  luxu- 
riaiii,  sed  ad  neccs>ituleni.  Sive  ille  saccrdos  sil« 
sivo  cognatus  et  aflinis,  nil  iir  illo  aliud  considcres 
qiinin  paupcriaieni.  Praier  ha*c  tideto  cautum  8, 
qnwst.  1.  Moyses. 

ls.iiaD  c.  III.]  M  in  margine,  C,  in  textu,  c.  viii, 

Nec  dcrcndere.]  M.  inter  tineai  :  Quin  dare  de- 
b<?rct  deciinas  cxactas. 

lN'jora  peccaiiiibus.J  M.  inter  lineat  etiam  prjtis 
admiitit,  ted  B.  ilieronymut  in  illud  Itaias  habet 
pfjttra  pcccaniibus.  Similia  videb.t  in  ejutdem  epi^ 
uo'a  advertuh  Yigitantium,  ante  finem,  qute  incipit . 
Miilta  iii  urbe. 

itein  llicronyinns.]  Proiter  finem  epittolee  ad  Ne* 
tonanum.quai  incifiii  :  Peiis 439 ^ '■^^*  videto  cqh^ 
« /m  li,  q,  a.  Gliiriu  cpiscopt,  et  tommeniarium  in  c, 
XLVi  Euch.  ad  vertuni  18  :  £t  nou  accipiet  prin- 
ccps,  elc. 

CAPUT  XLVm. 

V,  Pro  summario:  Contra  nialc  accipientcs  inii- 
niTu  cuin  non  indigeanl. 

C.lcrici  qui  cx  bonis.J  In  reguta  titulo  De  paupertute, 
Pr,vtereacitaluri,q,±  Cleiicosaulcine*  10,^.1,  c./i/i. 

Opibtts  parentuui.]  Non  operibiis,  ut  M, 

O  iiionacbe.]  ViUeto  pradictam  regulam  ejusdem 
U,  Uier.tiiulo  Depauperiuie,  to.  IX.  Subinde  percurre 
comiuentarium  ejut  in  illud  Ptai,  c.\lv  :  Dat  escain 
(bunculibiis,  t.  YJI. 

i'(ilius  da:»  <juaiii.J  C.  Potius  quain  das  non  ac- 
i  ipts«  JSott  tapii, 

Menlientcs  raciuut.]  Mendacet  faciunt,  tu  nec  VC' 
^  rnm  dicentibus  eredatur  :  aut,  ut  Ciceio  u  De  divin. : 
Menilnci  boiniui  nc  vcruni  quidcin  diccn;i  crcdcrc 
fcolcnius. 

Yoris  pauper.  creditur.J  M,  Qtiod  non  veriscon- 
\ciiil  panp<!ribus. 

Sediioianduinquod.J  //<rc,  ui^iic:  Quidaiu  eniin, 
suiii,  aberant  in  C. 

Teinpore  faiuii,]  C,  lorporc  ramis.  Fallitur. 

Ihcc  ditigcitiiu  ]  M,  lla:c  indulgenlia  iion  adlii- 
0*:niui .  S'oii  cay.io^ 


A      Trivialiter.]   Recte,  Non  ergo  Iribualiter  «/»  M:^ 
et  C, 

Sicul  Protea.l  Ex  Horatio  /.  i.  fp.  i  : 
.    Quo  teneain  vullns  routantem  Prolea  uodut 
Qiiid  pauper  ?  etc. 

Trulaiiniain.J  Trnlannns,  tette  Joanne  ds  iamtstr 
(in  iuo  dictionario,  quod  Calholicon,  id  eU  uniuer^ 
tale^  intcriptit)  a  trudo  dctcendii^  quia  larit  r«rWt 
trudal  ad  hoc  ut  decipial,  facit  enim  credi  quod  Mrv» 
noif  est,  Tnitannin,  talit  deceptio, 

El  lioc  dupicx.]  C.  El  hic  duplex. 

Defraudant  enim.]  V.  et  M.  derraudaveronl. 

Deo  seiiicl  dicala.  ]  Sic  definit  regula  51  ^  tn 
texto, 

Ex  bnc  regiila.]  66,  ibidem. 

A  siniili.]  lluc  revocari  potett  notula  marginalii 
C,  et  M,  Tatisautem  est :  lla  esi  de  erroce  persoii.fi 
iii  malriinonio  iutroituctae,  M,  in  numero  duclas, 
scd  insipide. 
B  Nemiiii  dehel  dolus.]  Regula  59 ,.  in  sexto.  Dolo 
fncil,  qui  pelil  quod  rcsiiiiicre  oporlct  eumdeiu. 

Sic  uccepln.]  K.  sic  nccepluni. 

Erogentur.]  V,  consequenier  erogeltir 
440  CAPUT  xtix. 

Alentorihiis.]  C.  hoc  omitlit, 

Ad  Thfssnl.,  c.  v.]  M.  c.  ix.  Duo  alia  non  notan^ 
caput, 

Id  est  cnriosos.]  Gtoisa  est  interlineclii,  quee  et 
adtlit^  gyrovagos. 

A  quo,  qui  ccssal.]  A  qtio,  hoc  est  a  corrtptione^ 
qni  ccssnt.  M.  A  qiio  quaiido  cessat.  V.  Qno8  qiii 
i.!eo  ccssal  corripere  ne  pcrdul,  elc.  Uoc  quidem 
clariui  videlur,  sed  non  duximus  reponendum  in 
textu,  Cur  hoc  f  Quia  verba  Giossw  inierlinealis  I» 
hunc  tocum,  quas  beati  Augustini  est^  preeferenda 
sunt, 

II  ad  Tbessal.  iii.]  1/.  c.  iv.  VideMlossas  m  hsH 
loca  Apostoli. 
€      Quod  81  quis  noluerit.)    V.  Quorum  qui  Molue- 
riiii. 

Eadcm  Epist.  c.  iii.j  Tria^  c»p.  v. 

Per  Jesuin  Christuin.]  V,  id  omittit,  usque  :  Cui 
bonor.  Glossa  est  inierlinealis  cum  tequeniibui. 

Ulsulitrahalis  vos.]  V,Eiiam  hoc  omittit  intextu^ 
sed  recuperavit  in  tuperiore  ora. 

Subtrahatis  scilicci.J  C.  Subtrabatis  ila  ab  oui- 
ni,  elc. 

Augustinus  :  Vult.J  Primo  in  Gloisa  9rdinarim> 
ha^c  htibes^  deinde  si  foniem  desideraveris^  videtp  B. 
Aug,  to,  III,  libro  De  opere  mouachoruni  c.  u.  C« 
pro  vult,  legit  velul. 

Evangelizaret.]  C.  habet^(qttod  eegre  dico)  aeaiidu- 
l.zarcl. 

Noii  ruiiiorosi.|  Gtossa  est  interlineatii,  V.  liu- 
iiiorosi.  C.  et  M.  Uiiininosi.  Ituinorosus  ett  aui  gerii 
vumoret^  unde  luniigerulut. 

Erubescat  abjecius.J   Margo  C.  Ex  data  sen^ 
D  leiitia. 

Pseudo  rcpellundos.l  Vide  Glottam  in  hunc  lo^ 
cum,  C.  Propier  psendorepelleiiii  tin. 

Pra*dicatiuiiein.J  lioc  unicum  lerbum  solum  Y^ 
udminit. 

I  Tbessnl.  iv.]  C.  et  V.  c.  vi.  If.  c.  vn. 

Diniissis  niienis.]  Margines  M,  ei  C.  uddunt  ver* 
hum  Uoraiii: 

....  Tnlcs  aliena  negotia  ciiiaiil. 

Eccl(!sinsli('i  cap.  xii.J  V,  c.xxwiii.  M.  c.  x\xi\\ 

C.  G.  X\XI1I. 

lili  dari.J  C.  Illi  dnre. 

Et  bish-iunibiis.]  F.  hoc  omittit, 

Pro  eo  qnod  pcccntores.]  Uax  redofent  doc^rinaui 
S.  August.  to.  Vlll  iit  Psal,  ciiyV.li.  Idtm  de  hihtrto- 
uibus  aiibi.  Dare  bislrionibns,  viiiuni  cat  imnune. 
10.  IX,  ira.  1 00  iii  Evang,  Joannis, 

<^iiiii  quibiis  cdas.]  Verba  suni  Sciiecrr,  eiist.  19, 
//«/*/  Ei'iiHnm.  Ad  hwc  polcsl  rrferri  margo  C,  ct  .li. 


445 


TERBI3M  ABBUVUTUM.  —  NOTiB. 


qnm  lalhtti  :  Ul  §i  citm  hislrume  comeiJag. 

Nisi  secCMcris.]  Ilerum  margo  aadem  :  Ut  paii- 
per  reredng  a  consoriio  laliom. 

A41  Noroeiiclaior.l  C.  el  Jf.  Nominnm  clalor. 
V.  Noiiienciilalor,  addiique  :  Id  est  nominum  Ua- 
inr.  Riitilui  ex  Seneca,  Cujus  majorem  explicalio» 
nem^  ti  cupii^  comule  Lipiium^  Belgamm  decue^  in 
eumdem.  Uttro  guwrii  etymologiam  Noinenrlaior? 
Ecce  V.  efferl  in  margine  :  Noiiienculaior,  nnqHtt^ 
nomen  esl  vilis  officii,  illius  scilicei,  qui  noiniiie 
roiivivas  vocai,  dictuin  a  nomine  et  kalo  (wXiu^ 
aui  xftXfi)  Graeco»  quod  est  voro  :  unde  et  Kalendae 
dicix  suiil. 

Rdicacia  jiidical.]  M .  indicat,  pro  jiidicat. 

Conciliandos  aniicos.J  C.  animos  pro  amicos. 

Grave  iniinicum.]  C.  fallitur  :  Graveni  inimicum« 
m  finiel  ex  orig. 

Si  colliila.]  Sic  V.  el  C.  in  textu.  At  C.  in  mar" 
gine  :  Coltocata.  If.  in  texlu  collocaia,  in^er  lineat 
collnta.  Juitui  Uptiui  ad  iUud :  Si  collata,  ait :  Ju- 
dicio  ifoiiala  :  etsi  qoidam  libri,  coUocaia  :  bene 
etiam  pro  lioc  sensu. 

Quis,  qiinin.]  F.  Qiiisqiiam. 

llein  llieroiiymus :  Paria.]  Audi  B.  Auguninum  : 
Donare,  fN^u/l,  rcs  suas  liisiriouibus,  viliuin  est 
iiAmnne,  iiou  virlus.  El  scitis  de  lalibus  qiiain  sit 
frequens  faina  cuin  bu;lc;qiiia,  sicuiscripium  est: 
<  Laiidaiur  peccalor  in  desideriis  animx  sii»,  et,  qui 
liiiqua  gerit,  benedicitur(P<a/.  ix).i  lli  laudaiores 
nou  ralluniur  in  lioiiiiuibus,  sed  iu  rebus.  Malum 
esl  enitn  qiiod  boiiuin  esse  ereduiit.  7.  IX  tract. 
100  ffi  Etana,  Joannii.  Idem  in  Pi,  cii,  ten.  6,  nit: 
Qui  bistrionr  dai,  boc  iu  illo  amal,  iii  quo  iiequis- 
Kimuft  est.  Dininct.  8U,  Donare.  et :  Qui  venaio- 
ribus. 

Mulla  virtute.]  V.  pnrfert  a  vitiiSy  quod  dno  alia 
poiipanunt.  Sicergo  :  X  viliis  iiulla  virtule  rcdeiu* 
piuiu  neceiiitatii^  eic. 

Si  dicas  quod  aptum  est.]  C.  quod  acceplum 
esU 

liidiiit  belluin.]  Non  induxit,  ut  C. 

Iiem  Hieronjriiiiis  :  Non  solum.]  Vide  ep.  ad  Ocea' 
uum,  quo!  incijii :  Nuiiquaiu ,  iili  Occaiie »  «ifle 
finem  I.  II. 

Iino  liodie.]  Uoc^  uique  :  lieiu  bi  narratione, 
OMitiit  C. 

£o  qiiod  pessimis.]  C.  eo  quod  de  pe.>^siiiiis. 

Favisseul.]  M,  el  C.  Sugccssissent  pro  ravissent. 

El  noii  corripiendo  euiii.J  Sed  a  poenitenlia  ar- 
rendo.  C.  tero  :  ct  iiou  corripiendo  euin,  a  pueii- 
titt  reccdeudo  vcl  arceiido.  M.  ad  putnitentiam  ar^ 
Cendo, 

Sciiicet  de  alieno.]  Scilicaet  habet  iolum  V. 

Gaiieo  etleccaior(l5).]iS.cii/  popinoiiei  dicnntur  a 
po,  tnff,  iia  ganeonci  a  gnneii,  En  anlem  ganea  lo» 
rifi  abditui^  velitt  iublerraneui,  quem  guloii  et  vene^ 
reii  dediii  freqHentnnt,  Leccalorei  a  lingo  dicunlHr^ 
quitt  quidquid  eii  apponitur^  exedunl  el  quaii  deto* 
ntnt^  patinaiqite  adeo  belle  lambunl  ei  liHgunt^  ul  eai 
nondum  opionio  vel  pulmento  maculatai  dicerei.  De 
qanea  tidelo  v'ura  in  Comment.  Liberti  Fromondi 
fl/i  Senecam  rfatur.  Quaal.  libr,  vii,  cop.  ii\ii  el 
ultimo. 

442  linitaii  essent.]  Nequaquam  'jnvitati,  ut  C. 

&rxagiiiia  solidos  J  C  quadragiula. 

liide  Yirgilius.]  Ceorg.  iv. 

CAPUT  L 

Tab'iitum  natura:.]  Fragmenlum  Camberon.  poit 
illa  terbu  :  Aiiimas  coniiii,  ail :  Sed  cst  notaudum, 
quud  esl  taleiiluiu  uatur»,  graiiae,  fortuuae  vel  pe- 
ciHiiae,  poeiw,  culpx*.  Taleiiiuin  auieiii  iiaturac  ei 
gmiiae  praecipil,  eic.  IHacent  p/urifiium,  qum^  ii 
kffnm  ex  iribui  exemplnribui  tegiuet^  in  contextum 
repoiuiaein.  In  M,  tatii  habetur  murgo  :  Deus  daudo 


A  iiaiurain  et  graibm,  «I  cam  tkp  ••  vol  liieffo  ro  • .  • 
Houin  ul  talento  muliiplici  acei|iiat  auream  et  a... 

Aiigustinus  :  Usura.|  Eni  iolum  C  *  rtele  lamem 
Augustiuus  cftamr,  quia  illi  en  f.  VIII  tn  Pi.  liv, 
ten.  \t.  In  marginibui  Jf.  et  C.  adnotatur  ter- 
iUiU. 

Qu.T  cum  mulilplici  fenore  reddet  ag<*r. 
Otidiui  aliter  Fait.  i  : 

llordeaqae  ingentl  fenore  reddal  ager. 

Ciflp»  illai».]  iVofi  ablaUP,  nt  M. 

Dando  ad  usuram.]  C.  Daodo  usuram,  rt<iotf 
omittit  ad. 

Aiiclor  oninis  mal.1  T.  A4>tor  omnis  loaliti». 

Alleiii  coiuedeni.]  Locui  haice  kubetur  cap,  v,  t. 
17,  qucd  autem  alieni  hie  dicitur^  id  redolat  Cloitam 
ord.  in  hunc  locum. 

Quae  serpeiiii  et  cancro.]  C.  Qiii  serpenti  ct  caii- 
cro.  Pouet  tolerari  relalione  facta  ad  ittud^  alio- 
iius. 
H     lliiic  iisura  vorax.]  iVoti  buic,   ut  C.  M.  tuper 
usiira  inier  tineai  legit :  Qiiia  serpii. 

lii  tciiipore  feiius.]  iVofi  in  teinpora,  ut  idem. 
Vide  Lucanum  /.  i. 

Igtii  sucro.]  Grcvcii  *BpvocfrtXac. 

(^nciosus  et  pcstifer.]  C.  nofi  cancrosus,  sed 
tam  c-oiiriisiis  el  pesiifcr. 

In  loia  civiiaie.]  Pansttffut  nempe^  in  qua  auetor 
habitabal^  eratque  lum  Canior  ad  mdem  iacram  B. 
Marim,  ut  ex  Cmsario  colligiiur  prinia  parte  tib,  ii, 
de  Coulritione  c.  54.  Vide  Etogia  a  nobii  operi  prm* 
po9ita.  M.hic  omitlit  atiqua.  Coltige :  Sic  enim  tegit  : 
\n  loia  civitate  vii  unus  feiieraior  inveniebatur  uisi 
paii|)eribus  nec  tunc,  etc. 

Dequo  si  forteoricbatur.]  M.  nonadmittit  forie. 

Prava  suspicio.l  C.  rejicil  prava. 

Viiica  puteus.]  ifi  C.  abeil  viiiea. 

El  alierutcr.]  Recte.  Aofj  aitcrutruin,  ut  V. 

Quoi^um  lllios.]  Jf.  Filios  quo  vcl  peciiuia*  Forta 
^  pro  quo  voluit  quorum,  443  ^  ^*  Viiios  quorum 
^  pccuuia,  etc. 

Evouiuiit  iii  fiscum.]  Audi  D.  Auguitinum  quid  da 
Fiico  cemeat  :  Majores  noslri  ideo  peciiuiis  omui* 
biis  ubundabaiit,  nuia  Deo  dcciiiias  dabaiit ,  el  Cs^ 
sari  censuin  reddcbant;  niodo  quia  discessit  devo* 
lio  Dei ,  accessit  indictio  fisci.  Et  infra :  lloc  lollit 
fi.scus,  quod  iiou  accipit  Cbrisius,  /.  X  ofKriim, .  ii^. 
Quinquaginla  Uomiliarum ,  hoin.  48. 

Macra  cavuni.]  lieititui  ex  Uoratio^  /.«i,  (Ji.  7. 
C.  enim  pro  arctuiu  tegebut  artuiu.  M.  el    r.  td 
omittebanl  iic  : 
Macra  cavuiii  rcpelcs  queni  quoudam  iiiacra  subisti. 
K.  quam  quondauu 

liiio  pejoros.]  Uoc,  uique,  Qiiia  Judxus,  deerai  in 
C 

Gx  prescriplo  legis.]C.  ex  pniecepto.  Deul,  xxiii» 
11). 

Ut  iu  eis  uullam.]  M,  Ut  cum  ris  nullain.  7a/e« 
eliam  ponnni  percuti ,  nec  excommunicatio  incurri- 
D  lur^  quia  privitegiii  privanlur  clericorum. 

\el  ipsi  etiaiiisi.]  M,  vei  eiiaiu  ipsi,  si  tcslari  iio- 
lU(Tiiil.  Duo  alia ,  voliierinl. 
*  Patet  supra  in  iitulo.1  iiiiic  cottigitur  anctorem 
'  multa  in  iuo  aulograpno  comcripiine,  qum,  per 
uinanuemei^  in  apographii  ad  margina  retocaia 
iunt.  Uic  enim  remittit  Lectorem  ad  cap.  46  qued 
eii:  De  accepioribus  inuneruin  iilicite  acquisitoiuiii, 
rufff  tamenhec  exemplum  non  legalurin  textu  mnuH' 
icriptorum,  ied  in  ora^  aut  margine,  Vide  notai  ad 
c,  4«. 

lu  Laleran.  concilio.]  Sub  Atexandrom  anfto  1189 
tff  quo  iunl  multa  de  iifurii.  Eit  enim  iu  aipendice 
iUiui  concitti  tilutui  de  uiurii  decem  habem  capita , 
ei  in  ipio  concitio  lituto  i ,  c.  25,  excommunieantur 
usurarii  mamfeiti» 

Aliquo  sigiio  iiolo.]  VideqturcQ^Conc.  Later.  1. 


(15)    l.ecalor   gulobns   diciMir,  GalliCe   nn    lichHrd, 


♦47 


VesceHs  p^iiic  liio  ]  €.  Daiirni  liiuni 

VeHCiTis  panc  alieiio.]  flargw^$  C.  H  M.  Dirt|Heiit 
filieni  lahores  ejiis»  Pi.  cvhi.  Atii  blmraTerunl,  ei 
vos  iii  labores  eoruin  iiilroisiis. 

Jercin.  c.  XYii.]  Tria^c.  xtiii. 

^iiocuiiqite  modo  reni.]  Ex  HoratH  venu ,  /.  i  ^ 
ep.  1. 

Rcin 

Si  possis,  recie;  si  non  qnocitHf|ne  tnoio  rem. 

Non  iiabel  eYCnlns.]  V^rim  Otidil  etegia  1. 

Vix  iioterHnt  Mn\%  Y^siiliiore.]  Rfttilnit  quidam 
^surariui  Pariiietuii  Theobaldui  nomine  temporii 
phiiip^  regii ,  qui  coniilh  inagiitrl  Petri  Cantorii 
anclorii  kujui  operii  Verbi  Abbrev.  juitii  ctamari 
^nb  voct  prtrconii  per  ciritatem «  quod  paraiui  eaet 
restituere  omnibui ,  a  quibui  aiiqnid  iupra  toriem 
acceperal,  Faeta  ioiemni  reifilnttoue  eieemotgnai 
feril.  Vide  hoc  exempinm  apud  Civiarium  De  con* 
iriiione ,  /.  ii,  c.  34,  primaparle, 

444  l^x  &nc(oriinie  B.  Ilier.]  Piura  vtdeto  r.  IV,  q 
in  c.  b6  Itaiw,  In  c.  xyili  Jere^n,  In  c,  \  Amot, 

Exeinplo  elinni  B.  FniM-i.]  Subdo  liic^  qnw  depre- 
lieudi  in  margine  V.  Y.i  kic  ileruni  vide  qu.  ni  cor^ 
rnpie  liuc  excinpluNi  de  B.  Furseo  inducnhir.  Naiii 
in  Legciuin  ejns  sic  legilur :  Gnm  eiiim  diabolits  ei 
rsiplo  a  corpore  objicercl  criniina  sua  ct  dclicla , 
iiiler  cvlera  el  hoc  ol»jecit  :  i  Scrvus  qiii  scit  vo- 
Itiniaiem  ttomini  sui,  el  non  r|icite.im,  plagis  vapii- 
labit  niullis  (Lnc.  \\\).  i  Cui  cnin  Aiigeliis  samtiis 
|iioaninta  tk»:ili  Fursci  rcspontlerct  :  <  Qniii  dc  vu- 
luntate  Domini  sui  noit  implcvil  ?  i  lespo.dii  di;i- 
l»olus :  <  Dona  iniqiiorum  recepit.  i  Ad  qucm  Ange^ 
liis  :  f  Creilidit  quod  egissel  pceniletiliam.  i  Et  dia- 
bolus  :  t  Aiile  dcbuit  probare  peiiileutiam  et  pcr- 
scvcraiitiain,  et  sic  susciperc.  i  Ei  infra  :  Vir  unus 
de  ignc,  in  quo  anlebat  prosiliens,  da;uiotiibus  illum 
projicientibus  su^Ksr  humemm  U.  Fursei,  maxillam 
suain  niaxiil;»  ejus  imprinieiis  incendit.  Ilic  erat 
Vtr,  qni  iiioriens  Vfsttmenuini  suuni  illi  doiiavciai,  ^ 
Tunc  ait  Angclus  ei  :  Uuod  inccndisii,  hoc  ars!l  in 
te.  Suriui  l.\  in  Vita  ejutdem^  die  lU  Junuarii. 

Vel  morpheae.]  Id  omittit  V.  Ditiiur  auteM  mor^ 
phea,  immnttttio  vuitui^aul  coiorit  pra:  infirmiiate. 
IJnde  Ovid.  ii  Me  aiti. 

Kxcitat  arttllcem  simulatoremque  figuran 
Murpliea. 

CAPUT  LL 
lii  Udo  situm.]  Iloc  ett  in  humido.  VirgiiiUi  Ecioqa 

i(r: 

Nigra  snbest  ndo  tantum  cui  liiigiia  paluio. 

Testalur  .\ugustinus.]  Contiiie  I,  II  ad  Naeedo* 
pium  epiit.  54  poii  mediitm  :  deinde  cautam  U  qu.  5. 
^uii  suiie.  Ilem  IM.  5.  Muu  licct.  Quibut  iocis  verba 
b,  Auguitini  aiieganiur, 

^on  llcet  tibi  veiidcre.]  J/.  iic  ail  :  vcl  si  iion 
eges ,  si  licet  tibi  vei.derc  patroc,  elc.  iVaii  »apit, 

Pro  vilitate  oflicii  ]  Sana  etl  hae  iectio,  ut  patt4 
ex  proxime  et  remote  ieqneutibut :  Sequaquam  ergo  D 
l»ro  utilitatc  oflicii ,  dixerit ,  ut  vuii  C. 

Et  lucruni  nieiidicent.]  V.  Vindicent, 

1  ad  Cor.  cap.  vi.l  Tria  cap.  xxvi,    • 

Et  vllesl  Giotia  meriinealii  es<,  qnof  aii ;  liidi- 
scrctos,  vilcs»  eic. 


PETRI  CANTOKIS  ll!< 

Etiam  valet.  A      Reverentiam  clcricis.j  Cusfiod^riwfo^iiiiiir,  Vtde 


Piiidentiores  Vero.l  C.  pnidctilC!t. 


prudcn- 


Ki  subtilis  veme.]  V.  omiitit  hoe  modo 
tlurcs  vero  prgc.ilcatiuni .  ctc. 

Desperabatur.]  C»  el  V.  dcsperabat.    . 

Moiieus  (uii,]  Aluryo  M.  prospcri  ingeiiii. 

liein  Sidoniiis.l  In  epiit.  dejndieibUi. 

445  Q*"  ^O^^""  SHiii.l  M.  qui  sollicill  Siinl. 

Aulerre  8!ibstaniias.]  M.  seiiietitias. 

Fastidiunl    adnionila.]    M;  inter  lineai  : 
prctio. 

Judicanda  dictant.]  M.  ditant. 

Uictala  convelluiil.]  Mnrgo  M.  ubi  accopcriiit. 

Kctraliunt  tratisigrnlcs.]  .V    liaiibioiitcs.  Mulc 


Siiie 


enm  in  Pi*  lxxiii. 
Coiicessum  prioriluis.]  Non  eonseiisuin»  «i  If. 
Hoisorarimtt.]  C.  orariuin. 
In  rollationibus  staiQa:.]    V.   iu  collocvlioiiibos 
Slnlliie. 
Sphingiim  nng nes.]  D§  quiimi  Aniomui  Poela  : 
Snliinx  voliicris  penois,  pedibus  fera,  fronte  puclla. 
Ijlyssis  argutias.]  C.  aHtuiias.  Eiiam  bane  juxia 
iliud  poetcs  Eauiti  Andrtiini : 

Nou  fuii  asluli  coiislaiitia  mnjor  UlTOis^ 
Polyuuu^sioris,]  V.  Paliucbtorls.  M.  PaUiitcsiloris. 
Propertiut  /.  iii  :   - 

l!:t  scdus  accepto  Tbracis  Polyiiestoris  attco, 
Ul>i  metri  eama  iittera  m  eiidittir. 
Aclutopiiel.]  M,  41  C.  Architord. 

CAPUT  LU. 
Soium  C,  hoe  caput  distinguit,  addito  ad  margiuem 
tummario  ,  icu  tituio .  rubrit  characteribui. 
Parabol.  v,  xxin.]  Tria  c.  xlv. 
Sictii  superba  fides.]  Ul  brevior  iim  ,  remitlo  Le" 
c.orem  ad  li.  Auguslinum  fuiiui  hae  de  re  iraelaU' 
tem   I.  11  ud   Valeiitinum  De  iibero  arbiirio  ep.  Idx. 
Item  eodem  f.  conirn  Peingianot  ep.  105.  PoHremo 
I.  VHI,  prwfalione  in  Pi.  xxtl. 

Liiiguaiii  Cbse  vciiaietu.]  Uuo  margUiei  inbnolani 
venum  Lucani  de  Curionet  Caadri^  cui  un  e  advena- 
bmur^  reconcHialo, 

Lib.  1.  Audax  ven:ili  comilatur  Cuiio  iingiia. 
Qui  cerebellos.]   Viroi  pnrvi  certbri^  et  exiguie 
aciei  meniii.  V,et  Mm  pro  cercbclioj  nabeni  cotercl- 
los. 

A  coterellis  advocaiis.]  CuferW/i  nomen  a  cote  vit 
deinr  derivari.  faiei  enim  ad  instar  cuiteiii  iupra  eo- 
lem  lautai  aeuunt^  et  veritalis  tpecicm  uddunl  ^  cunt 
taiuen  ex  te  fa/iar  et  injuila»  sint. 

Crocodili.j  Trid  cocodrili.  Croeodiini  iola  biUiH" 
ruin  oninium  Qaret  tingua^  toia  quoque  in  mundendo 
purttm  movei  superiorein.B.  Augast.  lom.Xt  iib.  it 
&oiii,  cap.  8. 
Cuiii  iion  sitis  mihi.]  Maie  C.  cum  vos  sUls,  ete. 
Uligcnier  invciiigabam.]  Quidni  diligentissimc  , 
Cffm  iiibiico  textu  :  Job  xxix. 

446  ^^^  divitcs  (pucsiioucm.]  Piane  iM  est,  /i^ 
ctiusam  et  quffstionem  reniunt  divttes^  ei  ob  minimam 
rem^  vei  verbuium  acetosum,  ierissimumque  in  ie  ja^ 
ct  lum  cgnri.ium^  cum  ilia  patienter^  et  abtque  famic 
dumno  toierare  et  ioiire  possint.  Non  mtmni,  *i 
hodie  consiiia,  curio!  vei  ctmerae  provincialei^  iimiL- 
pierit  cauiii  decidendis  prcegravaKe  coHiittant.  O 
qnam  iaudabiie  Thomoi  Mou  rnarlgrii  «f  judicii^ 
aquiisimi  factun\.  Uie  canceiiariam  Angiicanam  /ilf* 
bus  maxiine  onastuin,  stia  dexleritule^  iolertia  et 
eequitate,  ab  omni  causa  suo  lempore  liberaUt  fecit. 
Ita  Siapietonui  de  fi,  Thoma  Moromariyret  Augiia^ 
canceiiario  in  Vita  iiisiut. 
Pnccipit  tueri.]  M.  iiiiueri. 
liloneam  ad  paceui.]  M,  Muveam  ad  paceiii. 
Ergo  iiioues  enm.l  M.  Erj^o  nionens  euui. 
Si  conductilitts.]  V.  omittit  Si.  M.  Si  conduit^is. 
Quidaiu  justus  ct  prudvns.]  M.  justus  et  provi- 
deiis.  Huc  revocandus  est  margo  V,  Taiii  est :  II ic 
ipse  U.  cuiii  esiiet  episcopus  Ambianensis  (et  coge^ 
rct  advocaios  et  Judiccs  ad  restitutionent  «lamiii » 
quod  per  cos  reis  et  clioiitibus  iliatuin  fuerat  ii^u- 
slis  aUvucaiiouibus  et  judtciis)  quxsitum  est  ab  eq, 
cur  iii  talibus  t;iulaiu  adbibereioperaoi.  KespoiKlit : 
Quia  iiisi  boc  racercm  ,  tciicrcr  de  mcQ  rcsiitueic 
liijuriam  passis. 
Paiab.  c.  xxiii.]  Trfu  xlv. 

CAPUT  LIIL 

M.  DeNiNui  iegit  hic  tiluium  eapitii  pretcedoniii 
immediate ,  ^iii  eif :  Legibiis  divinis ,  etu. 

ift  iuminario  habelur:  Quod  Mdiditatis  nibil  liabel, 
lioc  est,  quod  ad  loluniatem  hominis  inmulari  po^bil 
justitia  i  ^sitiva. 


m 


VERBUM  ABBREYIATUM.  -  NOTiC. 


IM 


meiiio  r.amhernneml :  Dc  lioc  ^nysierio  Aposloliis 
nd  II  Tiinolhcinii  iv  :  c  Tii  vcro  vigila.  i  (7lo$sa  : 
1  Iti  \Dinnihiis  hihora,  i  lam  perversos  qiiani  Ikiiios 
doeenito.  Opiis  Tac  Kvangelisi»  :  iiiiple  opere  quod 
praedicas  ore.  Sobriiis  eslo  :  discrcius  iii  onint 
opere  luo,  carensomnisiiperfluilaie.  El  posiinodum 
addil :  f  Contesior  vos  hodierna  die,  qiioiiiam  iniiii- 
diis  ftiim  a  sanguinc  oiniiium  vesiruin.  Non  cnim 
siibierrugi,  quo  ininns  annuiilinreni  volits  omiie 
coiisilium  Dei  (Acl,  xx).  i  Rrgosiquo  ininiis  annuii* 
liassem,  reus  essein  animarum  ipsorutii.  Si  enini 
fralcr  fralrls,  proximus  proximi  tcnelur  esse  cusios 
(aiioquifi  vox  sauguinis  clamahil  ad  Denin  de  terra 
[Gen.  iv]),  niulio  inogisprxlalus  tnictiir  cssc  cnstus 
pro  quihus  spopondii ;  quod  oves  iuliniias  eiiaui 
super  liumeros  porians  iniroducei  iii  ovile  coeiesie, 
omnia-  piistpoiicns  cl  propriuai  corpus  expoiiciis 
inorii  propter  illas?  Iieiii,  tiiiic  Jacuh  deflcat  Jo- 
Sf  pli,  clc.  Hffc  ibi,  Ea  auiem  qua:  habet  texius  hoc 
ioco,  omiilii  idem  Fragmenium, 

Qiiia  praidicatio.1  Umc  paremhe$i  inc/ttin,  C.  tegil 
in  margine^   V.  nullibi. 

Vel  siiigiilorum.]  Solum  C.  addit. 

Augustiniis  :  Quid  sihi.]  f.  lY  libro  Exposiiio- 
nii  epiiiolo!  ad  Homanoi  \fnchoatcet  ante  medium, 

Et  roniludinem.]  Uoc  onutiit  M. 

Traditur  iniigiio.j  Jf.  etiam  bene^  creditur  indi- 
gno. 

Piscis  iristitix.]  Id  male  omittit  F.  Est  enim  in  • 
terpretatio  nominii  Dagon, 

Euniichis  inollibus.J  Euniichis  abest  in  M.  non^ 
mollihus. 

Dialioli  fugantis  eos.]  Hafc  verba  non  habet. 

Custodihus  auiinaruui.]  C.  cusiodiis. 

Ad  Itoin   1.]  V.  et  C.  ad  Roiu.  ii. 

Ycsirani  aique  meain.]  C.  Yeslram  alque  niiseri- 
cordiaui. 

lu  eadem  c.  i.]  Tria,  c.  iii. 

Aliqiiem  fructiiiii  haheam.]  M,  in  margine  :  Vel 
ut  vos  friiclilicctis,  vel  ut  egu  prseiiiiuui  acquinnn 
pro  vohis.  Cloua  ett  intetlinealii  cap,  i,  ad  Romun.f 
vers,  13. 

Vohis  in  suhditis.]  M,  Vohis  et  subdiiis.  Sequi- 
turque  in  M.  Mercedem  asicriiam  ct  pcrmaiioiiieiii, 
etc. 

Aposiolus  |[)rompius  fuit  evangejrzarc.]  /f(rc, 
terba  oniuiit  C. 

Applicandi  sunt  docl»  C.  applificandi.  Fallilur, 

lleni  lY  Kcg.  xi.J  M,  non  citat  locum,  V.  et  C. 
c.  16,  Jdem  legitur  Jeremio!  xxix,  et  il  Paral,  xxiti. 

453  ^^  ^^^^^  i>opuliis  Doinini  ]  C.  Ut  es^et  po- 
pulus  posl  Deuin,  ohediens  Deo  et  regi. 

Sed  quis  sil  luediator.]  M,  Sed  quis  sit  incdialor, 
iion  hoiuo  scd  Deus,  si  cuiiver^us  fuerii  iii  lupiiui 
vcl  luercciiarium,  scil  siiie  cuiitode.  Omittit :  Moa 
legiiur,  ut  patet  ex  textu, 

Geriuiiialio  dtciiunis.]  Uac  absunt  in  M,  usque  : 
Dchvt  eiiiiii.  Aun  ii6«iiiiiii  unsu  in  paraboia  decem 
rirgiitum  H,  Uier,  ad  ttla  verba  :  Doiiiiiie,  Doiiiiiic, 
aperi  nubis  :  Egregia,  iit^iiff,  iii  Domiiii  appella- 
iiui.e  coufesiioy  idque  lepctiium,  iidei  indiciutu 
c^l. 

Verbo  prxdicalioiiis.]  M,  et  C.  i»i  uiargine  :  Tu 
cuui Judaeuft  sis,  coi^is  gcnlcsjudaizare.  Cat.  ii.  Addit- 
queClossamt  quas  ara,  est :  iNoii  doieniis  iinperio, 
sed  couversationis  cxeuiplo. 
I     S|>inttim  suuiu.j  V,  Spiritum  sanctum. 

Nuuc  autem.]  Uivc  omiitit  V,usque:  Uude  qui- 
dam. 

'  Vustor  ovcft  cura.]  V.  et  M.  omisso  primo  versUf 
incipiunt  a  secundo  :  Atlrahc,  ctc  Uubenlur  hi  rirr- 
*£is,  in  Clotsa  Capit,  Cuiu  vciiis^et,  Extra  dc  sjicra 
uuctiune.  tJbi  primus  venus  hic  est  : 

lii  haculi  foruia  piaesul  datur  Uaee  libi  iiorina. 
Aitrahe,  elc. 
Tertium  versicutum  habet  eiiam  S.  Thomas  in  Supp, 
q.  40,  arl.  7,  sed  pro  atttaho  tegit  coilige,  sicut  et 


A  Dtirnmlus  /.  iii,  Rtttionntis  c,  i^eteadem  indicanlur 
in  Pontificali,  dum  episcopo  traditur  pedum  Pasto- 
raie. 

Ezcchicl  c.  iti.]  C.  pro  Ezechicl,  mate  iegebai 
Ezechias. 

Et  c.  xtii.]  V.  c.  xxvii. 

Et  cap.  XXII. 1  Tria  Liv  in  fine, 

Et  cap.  XLiv.]  Dno  c.  cviii.  V,  non  notat  eapuL 

Et  cap.  XLiv.  Fili.]  7ria  c.  cv. 

CAPUT  LVil. 

I  linu  IV.]  rria,  I  Tim.  vii.  M.  sic  inseipit :  Al« 
leiide  lectiotii  et  posl  exhortatiuui,  G«  {hue  esi 
Clossn)  Vulcntiuin,  T.  (textus)  et  doclrinae,  G.  iio- 
scieutiam. 

Caiionicam  elertionem.J  M.  non  legit^  canonicam. 

lu  eadein  episl.]  TriVi  c.  ii,  cum  i,  sit. 

Id  csl,  serundiiiii.l  Glonfv  iunt  iniertineales 

Qux  diruntur  propneti».]  Ab  Itinc  usque :  Gratlam 
B  exponendi,  l^.  tacei. 

I  .Uacbab.  c.  v.J  V,  c.  xvi.  M.  xv. 

IV  Reg.  XXII.]  C.  et  M,  IV  Reg.  lxxxvii.  F.  IV 
Reg    xxxiii. 

454  Ou^ii^o  sollicitius.]  M,  Breviter:  Sollicitiuft 
pnelaius  Ecclesis  evigilare  dehel  ad  loiiitriia  vei« 
horiiiu  Douiini.  Grex  perdilus.  Catera  iniermedin 
omitiit, 

Pasiores  eorum  sedux.]  M,  et  C,  in  margine  : 
Exeniplo.  Error  enim  principum  trahitur  iu  exciii* 
pluui. 

Non  sic  evortere  menles 

llumanas,  edicia  valeul  ut  viia  rcgeulis. 
Versus  sunt  Claudiani  libro  de  iv  Consulatu  ttonorii 
imperat.^  sed  nonuihil  discrepantes  ab  jimpressis^  qui 

sic :  

.    •     .    •    Non  sic  iiifleclere  sensiift 
Humanos,  edlcta  valciii,  ui  vila  regentift. 

Cuhilis  &iii.1  C.  cuhiculi. 
Q      El  litigiosa.J  Abesl  in  V,  ettocoltujus  :  Et  inala. 

Isaias  cap.  Lit.]  f.^(  M.  c.  157.  C.  167. 

Qiiia  popuhis  liodie.]  Sota  diligenler,  V,  Quia 
popiiliis  hodie,  iion  sicut  siiccrdus,  et  sacenUift  ini- 
nus,  nun  sicut  populus.  C,  Qiiia  populus  liodie  pluft 
qiiaiii  sacerdos  etsacenlos  iiiiiius  iiuu  siiit  plus. 

J  Tim.c.  IV.]  C.  et  M.  v,  V,  vii. 

Niliil  enim  esi.]'B.  Hier.  t.  VI.  Commentario  in 
fincm  c,  11  episiotte  ad  Titum  ita  censet, 

Iteui  Isaias  c.  xxvii.]  V.  c.  i.xxiv,  C.  Lxxv. 

Veiiient  super  eus  vcl  nos.]  V.  et  M,  Venienl  sn- 
pcr  nos.  C.  in  margine  addit :  Qui  leinpluui  Duuiini 
IKipuliis  peculiaris  suinus. 

Siercorihus  leniporatium.]  M,  in  margine  colta- 
ternti  ita  correxit,  Pritts  enim  in  texiu  :  Fetoiihiii 
teuiporaliiiin. 

(2ui  iniislis  coiisiliuui.]  C.  Fatlitur  hic.  Aitenim: 
Qui  non  iuiislis  cunsilium.  Textus  Isaias  eap,  xxx. 
(C.  in  margine  cap.  Lxx,  Jtf .  Lxxix.j  sie  :  Ul  lacere- 
D  tis  cousilium. 

Ainos.  cap.  vi.]  7riA,  c.  xxv. 

Proutcr  qiiod  curutaiu.]  M.  Propter  quos  eniil- 
laiii.  Uiique  bene, 

Qiii  non  ardet  iion  acc.]  Sieut  enim  non  aecendi^ 
tur  candela  uisi  ab  ardente  fiamina,  tta  non  acten» 
diiur  uuditor,  nisiprius  ardeat  praidicator.  Is  erff^ 
prius  exempto  doceat  quam  verbo, 

Basilio  etiaiii.]  Exempta  Itasc  tutn  H.  Btsitii  cum 
S.  Sebastiani  eiiam  habentur  supra  c,  vii.  Quare  ibi 
notas  videio. 

Liiigua  iguea.]  M,  Flamma. 

Act.  apost.  c.  iO.]  Tria  c.  xlviii.  K.  omtitit  hi* 
non  pauca  ab  iil^  loco  :  I«eni  Lucas,  usque:  Aposto^ 
lus  fesiinavil,  u l  Peutecostcu  (vtfrfra  sunt  M.)  faco- 
ret  iit^  Jernsaleni. 

Majurihiis  soleinnil.]  M.  Soleinnitatihus  simpth- 
ciier^  omisso  majurihiis. 

^SS^itJ^f^s  iiatu  sencs.J  M,  addil  non  jiiveii^ft. 
C.  fii  mar^  Non  pucros,  iiou  juvenes. 


151 


PETRl  CANTOmS 


M 


Maffisui  scholarnm.]  Hwc  omUtit  Jf . 

SpiVqnorsam  hacc  objicio.]  Jf.  pentringlt  et  iaUat 
9lc  :  Sed  tales  iion  cHgaotur  in  Tabros,  nec  habeiit 
K>cuin  in  ecclesiA.  Uhi  non  esl  viilens,  privamnr 
videnlibiis,  ut  videri  proxima  capliviuie  prophetis. 
Balihasar  abusus  est  vasis  Doniini  figuralibiis.  ande 
eadem  nocte  occisus  cst.  Qnanto  magis  piintentur 
qui  viva  vasa,  id  est  aniin.is  et  ecclesiastica  sacra- 
iiienta  committunt  indigiiis  ?  etc. 

Ilem  Ecclesiastes. ]So/tfm  V.intestuusque  :l\em: 
QiioinOilo.C  rero  in  ora  inferiori,  notaiquec,  21,  «eii 
hodie  10  est. 

Mriith.  c.  iiiv.l  M.  c.  6«.  F.  ct  C.  247.  Oiim  di^ 
ffiierHnt  Matthcei  ^vangeiium  in  c,  355,  ut  ett  Suidu$, 
Ainmuniu$f  et  Eu$ebiu$. 

Ei  lionorum.]  M.  ex  ambittone  tantum.  C.  Ex 
aiubitione  diguitatuin.  V.  addit  et  lionoruin. 

In  illa  fd!ce  teniponim.]  C.  in  margine  :  Dictiiin 
Sapienlis:|K.elmm  iit  margine  ha:c  legit  :  Id  rst 


A  tum  pro  spiriuium  glossavit.  FjIsI  enim  codicct 
siini,  qui  spirituin  pro  spirituum  habent*  qood  hie 
priino  invciii.  Nibii  autem  adeo  falsuin  esl,  qnod 
aliqiiain  expositio  lein  iion  recipiat.  Oinnis  enin  lil» 
lera  nicreirix  esi,  et  corriiptorcui  patilur. 

Itein  ibideni.]    Addidi  ibidem  eo  qnod  idem  ^l 
cofmi.  Tria  interim  legehant :  Item  60  {caput  sca/tcf.) 
Tolle,  etc. 
Geiiesis,  c.  xlvi.]  Trta,  c.  lxiv 
451  Attiim  cst  de  en.]  B.  Cgpriani  tentamtia, 
Onicium  et  onns.]  Jf«   omiitit  olDciuni,  aed  fi- 
tio$e,  Att  enim  Glo$$a  ord,  in  c,  i,  Jerem.  OeleslA^ 
tur,  Jeremia$^  officiuiii,  quod  pro  aetaie  ttOM  pulesi 
sustiiierc.  B.  Uieron.  in  commeui. 

Elemeiitarius  viia.]  Siiiira  c.  7,  vocai  ahcdariom. 
Jnrat  hic  $ubnotare  Jifua!  Alanui  habet  iniiio  eui  tibH 
Panitentiain^  nondum^  ut  reor^  impre$$i.  Ordiutr 
$ic  :  A,  a,  a  Doiuine  Deus,  quoniam  puer  ego  som 
et  nescio  loqtii.  Si  Jeremias  ab  uiero  sanclifieatut. 


tenipore  medio,   inter  dcfectum   legis  et  iuitium  £  a  Doniino  propbela  electus,  a  criiniiiali  macula  ali^ 


Evaiigelii ;  tempore  scilicet  pnedicationis  Donii- 
nicas,  quando  jani  lei  deficiebat,  el  in  Evaiigeiium 
nondum  pleiie  cortiscabat.  Quod  tetiipus  dicilur 
piTversa  iiiedietas  a  pcrversiiate  Judaeorum,  qul 
lunc  eranl,  legeiu  Moysi  iam  incipieulium  |>erdere, 
et  Evaugelium  Cbristi  nolentium  recipere. 

Sederunt  passiin.  ]  C.  et  V,  Sederuul  quilibel 
passiin  snper  catbcMlram,  eic.  Male  quilitict  afirma- 
ine.  quia  ^eifuiiur,  scd  tantum  Scrib;e,  etc.  Yideat' 
iur  Glo$$a  in  huuc  locum. 

450  Si|;nuin  rcligionis.]  C.  divisi  ab  aliis  per 
sigiiuiii  religionis. 

Maluri  xiate.J  Yerba  Glo$$a  ordinariw,  in  iliuJ 
Matth,  xxiii,  rers.  2. 

Si  convertaiur  ct  poenii.]  M.  Si  converiatur  ict 
reliiiqiial  post  se  bciiediciiouein.  Omiitit  el  poBui* 
lcat,  male^  prout  ei  proxime  $equeniibu$  iiquet:  Sicul 
de  peccalore  paeiiitenteni,  etc. 

Lt  iiiscio  pronioto.]  Iltec  ab$unt  in  M»  Sicenim:  r 
Sed  faluo  iiulla  spes  est ;  sicut  (eiiam  liic  omittii 
qucsdam)  de  peccalore  poeiiiienietii,  etc. 

Iliiic,  inqult  Aug.  Con$ute  Gio$$um  in  c.  iv  Levi"- 
tici^  demde  recurread  iom.  IV  operum  eju$dem  parie 
iif  Qu(e$tionum  ex  uiroane  Te^iamento^  7.  4. 

Quis  luedebitur  ei?]  Sacra  Biblia  :{iuis  niiscrebi- 
tiir  ei  ? 

Culligiie  fi-agmenta.]  V.  Colligite  fraumenta,  et 
pro  fragnienlonini,  fraumeiituruiu. 

Manus  prandentiuin.]  C.  prudetilium. 

Sicul  copbiui.]  Hoc  u$que :  Ot  psu  teriipore  V. 
omiilit,  C.  habet  111  margine.  M,  in  lextu. 

Subsiautialein  differeniiain.]  C.  Substanlialcm 
dracbinam. 

Ilieronyinus  de  llelvidio.]  Habeiur  epUloia  B,  //i>- 
ronymi  udver$u$  eumdem  t.  II.  Incipv.que :  Nttpcr 
rugatus  a  fratribus.  Gennadiu$  in  Catalogo  tiroium 
itiu^irium^  Heividii  meminit.  C,  Hieruiiytiius  de  Ldu 


lio,  pro  llelvidio.  i/.  po$t  iliud  de  lide  ct  spe,  om.tiii,  0  cic 


nus,  divina  iiispiratioue  edoctus  :  tinieus  oflkiam 
praedicationis  assumere,  tiniens  verba  Dei  resoiiare« 
se  coiifessus  est  puerum,  se  confessus  esl  blsesum : 
quomodo  nosiri  'temporis  bomines  ab  atero  im- 
uiurndi,  a  Doinino  reprobati,  criminalibus  iniplidlit 
divina  visitariiuie  de«erii,  audeiil  sacerdotii  c^iUnen 
ascetidere,  arcaiia  coelestia  baibuiire ;  cum  non  slnl 
infaiites  pueritia,  sed  puri  [forie  pueril  saplentia, 
cuin  non  sint  pueri  sapiendu,sed  bcnesdesipieiidOf 
cuiu  non  sint  tantuiu  bla:si  ad  prxdicanduiu,  sed 
niuti  ad  loquenduin  ?  Si  Jereniias,  qui  eloquens  eral 
ad  pnedicaiidum  Deum,  se  inutuui  coafiletur  :  qoo* 
niudo  sacerdos  mulus,  ad  lo<|ueuduin  de  Deo  se  elo* 
queuicin  fatetur?  elc,  leclu  digni$$ima. 

lueloquens  aulein.]  M.  tariat.  Sic  enim  inqmii:iU' 
nocens  {forte  iiieloquens)  et  absque  seriiioue  com- 
versaiio,  quantuin  exeuiplo  prodest,  tautum  silcn* 
tio  nocet. 

Nain  latralu  canis.]  lloc^  u$que  et  dixil,  galuua 
M.  admitlit, 

Dc  facili  enim.]  M.  omiliit  non  pauea^  Po$t^  ao- 
dibilia  faoiaiis,  ait :  Faciendo  quae  prasdicatii,  alio« 
qtiiu  facitis  ue  verbis  credatur.  Tu  ergo  accui- 
ge,  otc. 

Jcreinix  c.  1.]  Tria  c.  111. 

SicutEzcch.  c.  iti  ]  Tria  c.  v. 

Quod  Job,  Elias.J  De  Job  ride  ejuidem  c.  xiXTiii, 
3.  UeElia  111,  lieg.  xviii,  46.  De  Jeremta  iibri  ejug' 
dem  cap,  1,  17.  De  Joaune  Maith.  111,  4.  Ilos  rtien» 
$ei  aucior  $ecundum  ordinem  ataii$,  Job  enim  tltam 
imo  et  Moy$en  prascedil  lempore. 

liicesbUiciti.  V.  Ccssoreiiu 

liciii  accedens.]  Jf.  re$iringit  hanc  unieniiam 
hoc  modo:  Aitcndat  judex  fulurus,  quod  uotlusju- 
dicutn,  eic. 

Spiriiuni  Otbonielis.l  Jf.  pauci$  compleeiiimf  * 
Spiriiuiu  Otboniclis,  Debbura:,  Gctieonis  antequam. 


el  boiiis  uioribus  Ecclesi;e»  $ubdilque  $ic  :  llclvidius 
uiiicum  ei  horre.niluin  luoiistruiii  in  Gallia  saccrdos 
laiciis  (cuin  sola  Galiia  monslris  careai)  qui  lauicn 
litteratus  fuit,  sed  iinpie  de  B.  Yirgiuc  scripsil.  Si 
cx  praeccplo  Doh>iiii,  etc.  Aiiquid  $imiie  de  VigHan-' 
tio  $cribit  idem  BJIier.  in  ep.  quas  tnci/ii< :  Multa  in 
orbe  mousira. 

CAPUT  LVl. 

Ad  indignam.]  M.  abbremat  koe  modo  i  Ad  indi- 

{[iiaiu  indigiioruin  iotrusionetu  repellendamt  intueri 
ibet  olBcluin  prvlatorum  et  sacerdotum.  Providcat 
Doniious,  etc. 

Nuuieri  c.  xxvii.]  V.  $t  C.  59.  ComuU  Gio$$am 
OrigeHi$  in  hunc  ioeum. 

Douiinns  Deus  spirituum.]  Non  splritum,  ut  C. 
Quud  acute  reprehendii  margo  V.  Nota,  inquii,  Glos- 
satorcui  liiteraiu  isUiii  non  iiilellcxisse,  qui  spiri- 


Delborx..]  rria  $ic  pro  Dclbora*.  Antiquitm$  DeU 
bora  pro  Dcbora,  ut  ex  varii$  codicibu$  deprekamdi^ 
(iicebaiur. 

Ileni  Cxodi  iii.j  Tria  non  111,  ud  v. 

Mutationem  virgae.]  M.  etC.  in  tmargme  •*  TlrfO 
fcrrea  necessaria  est  pnel..io  :  Ita  cemut  B.  Greg» 
I,  XX,  Morai,  c.  8. 

Soiiora:  vocis.]  Verba  $unt  Origeni$  hom,  5,  1« 
Exodum^  iniiio. 

II.  Tim.  II.]  Tria.  II  Tlm.  iv. 

45S  ^f^  Acu  apost.  c.  XX.]   Y.  et  C.  c.  xlyiii. 

M.  LX. 

,  Episcopos  regere.]  Quo  sacerdotes  Intetligas,  sorf 
coiitractuni  e$t  nomen^  inqmit  C.  im  ora  latermli.  /« 
irimitiva  tccieeia  nomine  epiecopi  atiam  preibfteri 
inteiiigunluret  e  conver$o,  VideS.  Tho.  S.  i.  q,  i84.* 
arf.  6ai<l. 
Usque  ad  asceUas.]  Po^t  hecc  tequitur  in  Vraq* 


u» 


VfiRBUM  ABBRKVIATUII.  -  NOTiC. 


154 


menio  r.amhernnfnii :  Dc  lioc  inysierio  Aposloliis  A 
oil  II  Timoihciiiii  iv  :  c  Tii  vcro  vigila.  i  (7lo$sa  : 
t  tii  \Dmnihtis  lahora,  i  lam  perversot  qiiiim  Imiiios 
dhceiulo.  Opiis  Tac  Evangelist»  :  iinple  opere  qiiod 
prapilicas  ore.  Sohriiis  esio  :  cliscrcius  iii  onini 
opere  liio,  carensomnisiipeifluilaie.  El  posiinoilnm 
ftdilil : «  Conlesior  vos  lioJierna  die,  qiioniam  iniin- 
diis  sum  a  sangiiiiie  oiniiium  vesiruin.  Non  cniin 
siibierrngi,  quo  ininus  annniilinrein  voliis  oiniie 
coiisilium  Dei  (Ac/.  xx).  i  F.rgosiqno  ininiis  annun- 
liasseiii,  reus  essein  anim:inini  ipsoriiiii.  Si  eniui 
fraicr  rralris,  proximus  proximi  lcnelur  esse  cusios 
(alioquin  vox  sanguiNis  clainahil  ad  Dcnin  de  lerra 
[Cen,  iv]),  niulio  magispi-aelalus  irncUir  esse  cuslus 
pro  quihiis  spopondii ;  quod  oves  infirmas  eiiaiii 
saper  humeros  porians  inlroducei  in  ovile  coelesic, 
omnia  piislpoiions  cl  propriuai  corpus  expoiiens 
morii  propler  illas?  Iieiii,  Imiic  Jacuh  deflcal  Jo- 
s«-pli,  clc.  H(rc  ibi.  Ea  autem  qua  habet  textui  hoc 
l0co^  omittit  iiiem  FraameHittm,  B 

Qiiia  pruidicalio.l  umc  paremheii  incluia,  C,  legii 
1«  margine^   V,  nuilibi. 

Vel  siii|!iilorum.]  Solum  C,  addit, 

Angusiinus :  Qiiid  sihi.]  7.  IV  libro  Exposiiio- 
fifs  epiiiolte  ad  Homanoi  ^fuchoatce^  ante  medium, 

El  rorliuidinein.]  Uoc  on^iitit  M. 

Tradilur  iniigiio.|  Jf.  eliaiti  benCf  credilur  indi- 
gno. 

Piscis  irislilix.]  Id  male  omiuit  F.  En  enim  in- 
ierprelatio  nominii  Hagon. 

Euniichis  inoUihus.J  Euniichis  abeu  in  M,  uon^ 
nollihus. 

DialMili  ruganlis  eos.]  ttmc  terbm  non  habet, 

Ciislodihus  auiinaruni.]  C.  custodiis. 

Ad  Itoin  1.]  V,  et  C,  ad  Rooi.  ii. 

Tesirain  aujiie  nieain.]  C.  Veslrain  alque  niiseri- 
cordiaiii. 

In  eadem  c.  i.]  Tria^  c.  iii. 

Atiqiieni  friicUini  haheain.]  hl,  in  margine  :  Vel  q 
Ql  Yos  fruclilicciis,  vel  ul  egu  prseiniuni  ncquinnn 
pro  vohis.  Cloua  at  inteilinealih  cap,  i,  ad  Roman.^ 
rers.  13. 

Vohis  in  suhdilis.]  M,  Vohis  el  subdilis.  Sequi- 
iur^ue  in  M.  Mercedeui  x*icrnani  cl  periiianciiietn, 
etc. 

A|)Osiolus  ^rompius  fuil  evangeiizarc.]  Hac, 
rerba  omittit  C. 

Applicandi  suiil  docU  C.  applificandi.  Fallitur. 

lleiu  IV  Kcg.  XI. J  M,  non  citat  locum.  V.  et  C, 
c.  16.  Jdem  legitur  Jeremice  xxix,  et  ii  ParaL  xxiii. 

453  ^^  ^^*^^  |>opulus  Doinini  ]  C.  Ul  es^ei  po- 
piilus  post  Deuin,  ohediens  Deo  ei  regi. 

Sed  quis  sil  iiiediulor.]  M.  Scd  quis  sil  mcdialor, 
iion  homo  scd  Dciis,  si  coiiver^us  fueril  iii  lupiiin 
vcl  luerceiiariuiu,  sed  sine  cuslode.  Omtllil :  Mon 
legilur,  iil  patet  ex  texiu, 

Geriuinalio  diciionis.]  Ha:c  abiunl  in  K.  u$que  : 
DclMfl  enini.  Au/i  <i6«tii<t/t  iemu  in  parabola  decem  d 
rirginum  B,  Hier.  ad  tlla  terba  :  Doiiiine,  Doininc, 
aipeii  nobis  :  Egregia,  iit^Kfi,  in  Doinini  appella- 
iioi.c  Goufessio,  idque  lepeliuiin,  lidei  indiciuiu 
e»l. 

Verho  prxdicalionis.]  M,  et  C,  in  tuargine  :  Tu 
eluiiJudaeus  sis,  co^is  gcnicsjiiduizare.  Cal.  ii.  Addit- 
^ueCloiimn,  quce  ora,  en  :  iNoii  doieulis  iiuperio, 
«dl  coiiversalionis  cxemplo. 

S|)inium  suuin.j  V.  Spiriium  sanclum. 

Nuuc  auiem.]  iiac  ominit  V.uique:  Unde  qui- 
daai. 

I^aslor  oves  cura.]  V.  et  M,  omiao  primo  venu^ 
incipiunt  a  iecundo  :  Aiirahc,  eic  Habentur  hi  nrr- 
AMSt  in  Gloiia  Capit,  Ciiin  vc'iiisij>el,  txtru  dc  sacra 
Uiiclione.  ilbi  primui  venui  hic  eU  : 

lii  hacuU  forma  piaesul  daiur  liaec  tihi  iioriDa. 
Ailrahe«  elc. 
Jertium  veniculum  habet  etiam  S,  Thomai  in  Supp. 
q,  4(1,  art,  7,  nd  pro  aUraho  iegit  collige,  liriil  #1 


Dvrandui  i.  iii,  Ratiouali»  c.  15  ei  eadem  indicantur 
in  Pontificali,  dum  epiuopo  traditur  pedum  Pato- 
raie, 

Ezechicl  c  iii.]  C.  pro  Ezechicl,  male  iegebai 
Ezechias. 

El  c.  xin.]  V.  c.  xxvii. 

El  cap.  XXII. 1  Trin  liv  in  fine, 

El  cap.  XLivl  l>i(o  r.  cviii.  V,  non  notat  eapui. 

El  cap.  XLiv.  Fili.]  fria  c.  cv. 

CAPUT  LVil. 

I  lim.  IV.]  Tria,  I  Tirn.  vii.  M.  iic  intcipit :  Al« 
leiide  leciioiii  el  posl  exhoriaiiouiy  G.  {huc  eU 
Cioua)  Volcnliuni,  T.  (textui)  el  doclriiiae,  G.  iie- 
scienliani. 

Canonicam  elerlionem.J  M,  non  legit^  caDonicam* 

lu  eadem  episl.]  Tria  c.  ii»  cum  i,  «i/. 

Id  ai,  scrundiini.l  Glomv  iant  iaierlinealei 

QiixdicunUir  propneii».]  il6  liinc  uique :  Gniliain 
exponondi,  V .  tacei, 

I  .Uachah.  c.  v.J  V,  c.  xvi.  M.  xv. 

IV  Reg.  XXII.]  C.  et  M,  IV  lieg.  lxxxvii.  Y.  IV 
lieii   xxxiii. 

454  Ouaiilo  sollicilius.]  M,  Breviler :  Solllcilius 
praflaius  Ecclesias  cvigilare  dehel  ad  lonilrua  vei« 
horuin  Douiiiii.  Giex  perdllus.  Catera  intermedia 
omittit. 

Pasiores  eorum  seilux]  M.  et  C,  iu  margine  : 
Exeniplo.  Error  eniiu  priiicipuiu  irahiiur  iu  exeiii* 
pluni. 

Non  sic  evorlere  inenles 

llumanas,  cdicia  valcnl  ul  viia  rcgenlis. 
Venui  iunt  Claudiani  libro  de  iv  Comulatu  Honorii 
imperat»^  ied  nonuihil  diicrepantei  ab  jimprenii^  qui 

iic :  

.    •     .    •    Non  sic  itiflcrlerc  sensiis 
Humanos,  cdlcia  valciit,  ui  vila  regenlis. 

Cuhilis  &ui.1  C.  cuhiculi. 

Et  litigiosa.J  Abeit  in  V.  etlocohujui  :  V,i  inala. 

IsainK  cAp.  lii.]  V.ttM.  c.  157.  C.  167. 

Qiiia  populiis  noilie.]  i\'ol'i  tiiligenter,  V,  Quia 
popiilus  iioilie,  non  sicul  snccnlus,  el  sacenlos  nii- 
nus,  non  sicui  populus.  C,  Qiiia  populus  liodie  plus 
qiiaiii  sacerdos  elsacenfos  niitius  iion  siiil  plus. 

J  Tini.  c.  IV.]  C.  et  M.  v,  Y,  vii. 

Nitiil  enim  esi.J'i?.  Hier.  t.  VI.  Commentario  in 
fiucm  c,  II  epiiiolte  ad  Tiium  ita  cemet, 

liein  Isaias  c.  xxvii.J  V.  c.  i.xxiv,  C.  lxxv. 

Veuienl  siiper  eos  vcl  nos.]  V.  et  M.  Venicnl  su- 
pcr  nos.  C.  in  margine  addit  :  Qui  lenipluin  Duniini 
populiis  peculiaris  suinus. 

Siercorihus  leniporaliuin.]  M.  in  margine  colla* 
terali  ita  correxil.  Priui  enim  in  lex:u  :  FcU>iihiii 
leniporaliiim. 

Qui  iniistis  consiliuin.]  C.  Fallitur  hic.  Aiteuim: 
Qui  non  iuiislis  consiliuni.  Textm  liaias  cap.  xx\. 
(C.  in  margine  cap.  lu,  M,  lxxix.j  iic  :  Ul  lacere* 
Us  consilium. 

Aiiios.  cap.  VI.]  Tria^  c.  xxv. 

Propicr  qiiod  cuiiUaiu.J  M.  Propler  quos  eniil- 
laiiu  Uiique  bene. 

Qui  non  ardel  iion  acc.]  Sicut  enim  non  accendi* 
tur  candela  niii  ab  ardente  finmma,  xta  non  auen* 
dilur  auditor^  niiipriui  ardeat  prwdicator,  U  ergo 
priui  exemplo  doceat  quam  verbo. 

Basilio  eiiaiii.j  Exempla  hasc  tum  B.  Btiilii  eum 
S.  Sebaitiani  eiium  habentur  iupra  c,  vii.  Quareibi 
notai  videto, 

Liiigua  ignea.]  Jf .  Flamtna. 

Aci.  nposl.  c.  iO.]  Tria  c.  xlviii.  Jf .  omiitii  hie 
non  paucA  ab  ilio  loco  :  l.eni  Liicas,  mque:  Aposio- 
lus  fesiinavit,  ui  Penlecoslcn  (vtfrda  iunt  M.)  faco- 
rel  iU' Jerusalem. 

Majorihiis  soleinnil.]  M,  Soiemnilalihus  iimp/i- 
ciier^  omiiio  majurihiis. 

455\iaJore$  nalusencs.J  M.  addit  non  jtivciics. 
C.  iH  mar^  Non  pueros,  iioii  Juveues. 


433 


PETal  CANTORIS  '         45i 

A  CAPUT  LIX. 

V/  ta/e  legit  $ummarinm  hujUs  cnpUit :  Otio«l  «d 


fncogntta  saliirts.]  OfNif/tV  M. 

El  per  domos.1  C.  in  margine  :  Ubi  ttiiflc  liiijiis- 
mmli  pinndicaiio?  IV.Tlaiiis  enim  siiii**  non  csl. 

Vado  In  Jenisalcm.  M.  in  margine  :  Noii  ad  exi- 
fiendum  miinera.  non  ad  delicianduiii  (C.  ainplius : 
Non  ad  convivainlum  el  declaiii:induni)  sed  ad  iribii- 
lalioiiein  (Jf .  paliendum)  C.  pavoiidam. 

Trihiilaliones  nie  manoiil.]  C.  ibidem  :  \n  uittndo 
pressiirse,  elc.  Juan,  xvi. 

Vel  vUam  iii^ani.]  Solim  C.  M.  auiem  in  tUargine 
nd  iUud  :  Aoiipani  meam,  aii  :  1d  esl  vitam  uieain. 
iMcam  itludp  vd  vitam  male  abfuisie  a  te^lu  eo  quod 
Suriaca  interprelatio  videatur  admitlere. 

Duuimodo  cttiisUmuiem.]  Trifl  :  Diiui  ego  consiim- 
tttciu.  Edb  Bibliit  tncrit  rettitui.  Eiti  interim  eliam 
legerim  :  Dnmmodo  ego  coiisummem.  VidHo  tejtum 
Olotta:  impreti^ce  tub  eharactere  S.  Petri ,  ut  vutgo 
dicitur» 

II  Ad  Tim.  cap.  iV.]  C.et  M.  c.  vi.  Equos  e!  plialcras  ]  C.  in  margine^  ad  ilta  verba : 

Aliqucm  scnuoiieiiij  Sic  legenttum  ett^nt  exCtoi-  O  gecuti  suniiis  le,  ait :  Quoiuodo^  Nunquid  lu  pha- 
,:..^^i:  ^^u.^:  ^n^«^..A^  ^su  -.#•       leris  ct  poinpis  sxculi;  iu  equis  etquidrigis. 


SOHiciliidineiii  pasloralem  pcriinct,  cssc  exonemlntn 
a  s^cularibus.  M.  autem,  quia  continuo  variat  §n  l«- 
ctione^  contulto  pott  notat  ex  integro  tubffeietuuMi 
Sunt  autem  hoc  caplte  qnaadam  vehemiiHikt  diM 
conttn  epitcopot  qui  non  religioti  tunt^  nt  erant  n/w* 
ttoli.  Neque  ett  peccatum  habere  divititttf  ted  eHt  cor 
apponere. 

Hoc  dcierminanleni.l  C.  denunlinnlem. 

Eliam  voliiiilatein  habcndi.l  Videto  cotHmentatikni 
B.Hie^onymi  in  cap.  ix  Mat7n. 

joanncs  relicia  siudone  profugit  ab  efs.]  Non  e4 
reritimile  adoletcentem  itlum  fuitte  Joannem  apotto^ 
lum;  quia  Joannet  iiiiroitit  iii  atriuin  |HMiiilici8; 
Joan,  xviit,  V.  15  et  16. 

Successorem  aposloionim.]  Hwc  dno  verika  omit* 
tit  V 


ta  intertineali  coUegi.Mon  ergo  aiiqnando,  ir/ M .  etC 
llic  tubjicio  notam  mafginalem  C»  Paires  successuri 
n  filiis  uliliora  tuiic  daiit  iuonitai  Maturaleenim  boe 
esl. 

Pro  qifibns  spoDOudU.]  C.  Pro  qnibtis  responden- 
diitn  spoponditi  M.  autem  abbreviat  tic :  Muito  magis 
praelatus  custos  aniiiiariiin  (/licj  detunt)  qui  lenetur 
oves  iuflrmas  super  bumeros  portare,  etc. 

De  eodem  Jeremtx  cap.  xlviiu  Hac  utque:  Atien-^ 
dife,  Jf.  C.  et  Vi  cnp.  LVti. 

liem  III  Reg.  c.  ix.  \  V.  c.  liv«  Buo  alia  nwt  de- 
ttrminant. 

Discessioncm  mcam.]  M .  Discessnm. 

Lnpi  rapaces.j  M.  Lupi  sraves,  pro  rapnces. 

Moiuoriier  retinentes.J  M.  Nou  est  parva  custo<lia, 
diviui  prxcepti  memoria.  Textut  Bibiicut :  Meiiioria 
retineules,  noit  menioriter.  Quod  hie  adnotavi  ex  M. 
Cloita  ett  ordin.  quce  et  Rabani. 

Nnllius  concupivi.]  C.  et  V.  Non  coiicupivi. 

Et  dignoscuntur.]  M.  et  V.  el  disceruuutur. 

Qttod  uon  veri  prali;ti.J  M.  Qnod  non  sunt  pr;c- 
latl. 

Manns  istx.]  K.  mcae  pro  istae.  Mafe. 

A  lupis.]  M.  in  textn ,  C.  in  margine  :  Ne  infiriui 
scandahieiiiur  vei  graventur. 

Coiiiiiieiidaus  iilos  Deo.l  Hoe  abett  in  M.  et  %  , 

ItouiispriiicepSiJC.  el  r. solusprinceps iriroir^rf^. 

Et  flciit  uiaxiuie.]  Uoc^  utqne  ad  finem,  omittii  M» 

45C  CAPUT  LVilL 

Notandutn  U.  diviutte  hoc  eaput  a  priori,  interca- 
pedine^  ut  attolet;  tumen  in  maigine  indicat  incUoan' 
tfum  novum  hoc  tummario :  De  patieulia  et  iuipalieu- 
lia  pnvlatorum. 

Prxcipua  virlus.]  1d  omittit  M,  Sic  ergo :  Paiieuiia 
Gst  pra*cipiium  oriiauieutum  pr^^Iaii,  etc. 

Esl  paiienlia.]  C.  ad  marginem  explicat :  El  abun 


taiituin  rereiitibus,  seJ  posl  se  trabeutibus  auruni  cl 
arccntum?  eic. 

457  LilcK  c.  xxti.]  C.  c.  CLXX,  U*  cclm[.  Scfi 
mirerit^  lector^  tt  tot  nUmerent  capita.  Nam  antlqui' 
tut  CEcumeniut  et  EuthymiUt  Kvangetinm  Lncce 
in  vkwwxcapita  dittribuunt;  Ammonint  et  Entehiut 
tn  cccxLili;  Ambrotiut  in  titulot  CLxiv;  recentiQnt 
Latirii  in  xxiv  capita  dittecant. 

Quani  Eccles*  pnelali.]  C.  ad  mqtginem :  (ln\ 
etiam  in  cathedris  snper  colla  duCuni  fcruntur  cum 
lurha  tumuliuauie  et  tibiciuiis. 

Diviles  srcculi.]  ffec  mate  V.  Dnccs  s.TCuli. 

Noniie  mililaiii.]  Horum  solutionem  Ignoro,  ait 
C.  tii  margine.  Vit  promiti,  prfgdicttm  caput  59  eS 
M.  rerbotenut  (ut  loquuntur)  detcr.bo.  Sic  incipit : 
Qiio  Idani  addhlit :  Qiiod  adjectuiu  poierat  prodesM  et 
^  iieglecliiiu  obcsse.  Dictuni  cst  apostolis,  et  per  mhi- 
^  sequciitiam  successoribus  aposlolicis  viris :  c  Nolil^ 
possidcre  aurum  et  arg.  nec  pocuniam  in  zonis 
vcstris,  non  perain  iu  via,  nou  duas  tuniais,  ne^ 
calceamontai  iicc  virgain :  dik'pus  cst  operarins  cibd 
suo  (Matth.  x).  I  Lucas :  i  Edeiiles  el  bibcnles,  qii:^ 
apud  illos  sunt.  Mandiicale  qiiae  apponuniur  xMSi 
curaulcs  innrmosqui  iii  doino  suiit  (Ltic.  x).  i  Mo- 
derni  pnrdicalorcs  parleiu  auctoritatis  deimncanfi 
procurari  volunt«  noii  ciirare  vel  prxdicare.  Pne- 
operari  operariiis  deberct.  Doiuiuus  dicit :  Opera- 
rius,  cl  cilio,  uon  c.ihis,  iioti  fcrculis;  et  stio,  sibl 
debilo  post  iinpenso,  pro  spirituali  prasiiupeusn^ 
Qu»  apud  illoi  sunt :  Non  tcrra  inark|i|e  f|imii:i 
.  dclicatiora  cxira  doinum ;  scJ  ucc  dcliciosa  douiu« 
ei  lauliora  qiKcrnt  sihi  appoiii  prxlatus,  sed  sibl 
aplMisiiis  sit  coiiientus.  Uiidc :  Maiiducate  qux  ap- 
|H>iiuntur  vohis,  scilicei  siiie  deleciu  vel  murmure. 
Scd  uuiic  iiuii  erai  his  locus,  ut  dlcuul,  sed  in  tiri* 

--...  »,«,.,......,.,  ^ y...« f, ^.  *.,»..    _^  luiliva  Eccicsia.  Dicliiiu  cst  riisticis  et  piscatorioiis^ 

d:ins  praetergeneralciu.  Cur/joi^TQifiVipra^/ii/iisctfii-  ^  hodie  licerc  sibi  hahere  oppida,  servos,  phalerasi 


dela  ett  tuoer  candelnbrum  aliit  tubditit  prwlucent 
exemplo,  cnaritatCf  patientia^  e^c. 

Ad  l  Con  c.  XII.  I  Tria  eap.  xxviu* 

Et  ablalQ  equo.]  M.  uiide  cuin  cuidani  tollcretur 
jiiiueutum ,  ait  :  Quin  et  lolle  scuiicaui.  Quauius 
enim  quisque  existat  illaia  contuiiielia  pi^hat.  Ilciu 
lY  Heg.»  eic. 

lY  Heg.  11.]  C.  IV  ftcff.  IX.* 

El  iu  tloiii.  21 ,  I.  ii.J  7'rta  :  in  liom.  9,  secuiidx 
partis.  Utique  bene.  Nam  per  secuiidam  parteui ,  /«• 
Pef  II  ittteltigendut  ett.  In  hoc  autem  lib.  ii ,  atni- 
qniint  10  nNm^rafraiiCiir  ttomilias^et  illat  de  qua  ett 
termOf  nona  etty  hodie  vero  t21 ,  quia  numerum  duodc^ 
cim  homiliarum  /•  i  moderni  conjnngnnl  cum  liomi- 
tiit  /.11. 

Saci  i  eloqiiii  verbis.l  Ita  C.  cum  textu  B.  Greg. 
hom,  21  in  Eiah,  r  •  vero  :  Sacri  cloqiiii  vcrha 
«loccL 


divitias,  eqiios,  luiitaioria  v«!sliuiu  et  liiijnsinotli. 
Ilodie  euiiii  lai  laiur  Ecclesia  iiianiuiilla  reguiu,  lia^ 
bct  regalia  episcopus,  coiiies  movci  cisira,  liabct 
luilitcs,  satelliies,  muliiplicat  sihi  tiicsauros  et 
equo6«  Guiii  hoc  prohibituiu  sii  rcgihus,  niullo  for-^ 
lius  regibus  spirituaiibus  :  quod  observavlt  Oafld; 
qui  solaui  iiiulaiu  habuit,  et  super  eam  Saionion  coih* 
secratus  est  (Deut.  xvii),  ct  iia  secuiidum  coi  ileleii- 
dum  ul  ca^rcnioniale,  uovuni  Evangelluni«  Terbum 
abbreviatuiu  quod  niisit  Dcus  super  lerram  ^Romt 
IX) :  cum  lauieii  de  luoralibus  dicaut  sancti  esae 
hiijusmodi  praecepta  Evaiigclii ,  noii  pro  locb ,  leiii- 
porc,  persoiia  exsufflauda,  uec  pro  cotisuetudine  ci 
MSU  uieuliuiii  iii  coiiirarium.  Naiu  Doininus  dicit : 
c  Quod^  vohis  dico,  omnibus  dico  i^Marc,  xiii).  i  E 
c  liiiiiocogiiovi  dc  tGSliiuouiis^Pja/.  cxviii),  i  etc.  Ei: 
<  Principiiiiu  verliorum  luoruiu  veriias  (fdtif.),  «etc^ 
Ecce  iios  leliuuiiiius  ouiuia ;  eliaui  voluutatem  ha« 


457 


\ERBUM  ABBREVlATUlt.  —  NOTiE. 


481 


bendi.  In  nmncro  divilom  coniniitatiir,  qii{ 
concnpiscil.  ct  si  non  bibeai.  Et :  t  Facilins  est  ca- 


inelnm  per  foramen  acus  Iransire,  i  eic.  t  Et  secuii 
siKHus  tc  (MaUh,  xix). »  Non  in  nompis  et  phale- 
ris ,  etc.  In  regeneratione,  e(c.  Reliciio  omniunii 
confert  banc  jndiciariam  potcsiatero  ,  scilicet  ut 
iindi  midiim  seqiianlur  Dominitm  et  ejns  discipnlos. 
Ad  lioc  tenelur  quilibet  pracdicator  cx  officio.  Unde 
Joannes,  relicia  lindoiic,  nudus  profugii;  /^58^^ 
sepb,  relicto  pallto;  Maithxus  telonio  {Matih.  ixi; 
Samaritana  bTdria.  Et  volens  sepelire  patreni,  audit 
a  Domino  :  c  Dimitte  niorinos  sepelire , »  etc.  c  Et 
sequerc  ine  (MmcA.  viii}.»  Cum  piiiiii  sit  exseqniale 
ctiam  erga  patreni  oflicium ;  inntio  magis  ^iain  c;e- 
tcra  onera  iiiterdicenda  signavil,  et  prxlatis  stre- 
piius  liclli,  etc.  HaDC  eniin  et  genles  inquirunt. 
Uegibus  Israd  prohibitum  est  ue  redirent  in  i£gy- 
ptuni.  Si  dixerint  qiiia  oinnta  reliqnerunt  eo  quod 
patrimonium  et  piopria  non  babeant,  sed  tantuin 


divitias  A  poiiiioni»  in  I  reg.^  enp.  5,  po$t  medium  :  iCus  vi<- 
^«1  ^«-  ,.j|jg^  tempus  estadministrnndi  sacerdotii.  Sed  om^ 
nia  teqiuntia,  $unt  verba  Hildeberti^  ueque  :  Sed  ob« 
jicilur. 

^tas  prophelae.]  Eesc  et  tequentia  redoltnt  doetrh» 
nam  B,  Gre^oriiMomHin  2  in  Ezeck.  iniiio. 

Detnlii  igitiir  aciati.  Margo  C.  Quid  majus  osten* 
ditur,  qunm  pnerum  erisi  supra  sencs? 

Certiisque  limes.]  Olim  episcopatut,  ticul  et  «a- 
erorum  ordinum^  tusceptio^  in  juniori  iPtate  permit-- 
tebatur  facHius  quam  hodie.  Limitat  conc,  Trid.  eeta^ 
tem  epitcopi. 

Sed  objicilur  de  S.dom.]  M.  variat  sie :  Si  Salo^ 
mon  diiodennis  inunctns  est  in  regem,  oh  hoe 
forte  bunos  non  habuit  exitus.  Jereniias,  Daniel, 
Tjmotheos  citra  apitatcm  facti  siint  prophctae  ct  do« 
clores ;  scd  nrivilegin  paucoriim  non  faciunt  conse- 
qucntiam.  Unde  irahi  non  deherct  In  consequen- 
tiain;  ai  trahalur,  eligantur  similes  praedictls.  Iteni 


dispciisaiiouem  reriim  paupcrum  sibi  credllainj  sic  g  Isai.,  elc.  Ha$  objectiines  $olve  cumB.  Hieiyt.  IV 
renquenint  omnia  iinperatores,   qiii  ex  electioiie      in  c.ni  haiof,  v.i. 


Bucccdunt.  Quod  $equltur^  utia  duo  comptectutUur 
CAPUT  LX. 

y  Hunc  prwfert  titulum:  De  gradu  et  dignitate 
dlarononim. 

Et  si  sapiens.]  Gto$$a  inlertineatis  cum  sequent. 

Subdiaconatutn.]  /r/  expressit  Urbanus  II  uli  U" 
gitur  de  xtate  et  qualitate  ordinis,  a  multis  niulto- 
tics. 

Alierius  dioeceiis.]  F.  Alteriits  mulioties  epi- 
tccpi. 

Substituantur.j  Inslituanlur  Jf. 

Ad  cvangeiizaiiduui.]  C.  ad  latus :  lloc  videtur 
lantum  arcbidlaconis  convcnire. 

Cui  coiHtnisisii  Dominici  corporis  et  sanguinis 
conse€raiioncni,etc  ]  Tam  in  Vila  S.  Lawrentii,  quee 
eet  apud  Surium,  quam  in  ipso  Ambrotio  1. 1  OJic.^ 
cap.  41.  (oinissa  diclione  corporis)  tegitur  Dominici 
sanguinis  consecrationem  (ticut  et  in  Paris-  editione  C 
fucta  ex  liomaua)  lioc  est  Dominicum  sauguinem  con» 
secralum^  populo  sciticet  dislribuendum,  ut  ibi  in 
missa  :  llicc  coiuinisiio  et  consecralio.  Sed  auia  non 
bene  inletlectum  o/fendere  videbalur,  in  Breviario 
Romnno  mklatum  ^t ,  in  dispensatioiiem ,  quomodo 
legitsanctus  Thomas  par.e  lerliaf  qutestione  octua» 
gesima  secunda^  aniculo  lertio ;  el  Baronius  lomo 
secundo  Annatium  ecctesiaslicorum  anuo  ducentesimo 
uxagesimo  primo. 

Non  quia  suinat.]  M.  Nou  quia  coiiRciat,  vel  sem- 
per  sunial. 

TiOnflcitur  corpus.]  Conncit.  M.  Et  cum  majori 
reverentia  conUciiur  prxsentia ,  iniiiisterio  et  testi- 
iiionio.ejus,  diacoui  uempe. 

lu  majoribus.J  Id  abe»t  iii  M. 

Lt  rurahbus.  |  Et  hoc  omiliit. 

Pr.cdicarc  ex  aucloriiale.]  M.  Ex  ofllcio.  -Quon^   . 
dam  iegi  apud  B.  Hieronumum,  qum  hic  $ubnoto  : 


Tuiic  denique  ut  aures  habcaiuus  ad  Doininuni,  dia-  D  tu  c.  m  Miclia^a, 


Prlvilegia  paucoriim.]  Begnta  Juri$  74  in  $exto» 
Qiiod  alicui  gratiose  coiiceditur,  trahi  non  dobel  ab 
aliis  in  exemplnm.  Atiquando  asiaie  juvenee  ordi^ 
nanlur  sive  eacerdotes,  $ive  epi$copi^  urgente  necesei" 
tate^  neaue  hoc  in  argumenium  trahi  debel^  ut  liquet 
ex  reguia  78.  Si  praterea  privitegium  vi$um  $it  per$0' 
nate,  ittam  per$onam  siquitur  tantum,  exstinguitur* 
quecumea,  ui  indicat  reguta  septima^ibidem. 

Item  Isai.  c.  n.]  M.  c.  iv.  C.  et  V.  c.  vo.  /«i. 
tio  notavi  iiumerum  capitum  ab  antiqui$  ob^erva" 
tum. 

Puer  conlra  scnein.]  Margo  M.  Vita. 

Ignobilis  coiilra  nob.J  /</em :  Genere.  Abhinc^  «i- 
que :  Ideo  Apostoliis,  tacent  C.  et  V. 

Ct  dicct.]^  Margo  idem^  $citicet  M.  Carnali  affe* 
ctione  suos  inirudentes*  Vt</ralttr  tii  hunctocum  !$aim 
commenlariu$  B.  Hier.  t.  IV. 

Ecclesiastes,  c.  i.]  M.  c.  xxvin. 

Ct  voluptas.]  C. Voluntas.  Idem  noto  in  p$al.  xxvi : 
Ut  videaiii  voluiitatein  ,  pro  4G0  voluptatem* 
Psat.'  IV  :  Ad  Deuin  fontem  vivum  ,  pro  fortem  , 
vivuin. 

Sterililius.]  Id  abe$t  in  C.  et  V. 

Manecoinedit.]  Jlf.  omiitit  hwc^  n$que  :  fteni  llie- 
ronyinus.  C.  vero  lanlum  tegit  in  ora  talerali^  unde 
reor  lioec  a  $chotastici$  $ubnolala  fuis$e. . 

Quid  tn  hic  ?]  Ita  texlu$  Biblicu$.  K«  Quia  tu 
bic. 

i£stiinabat  enim.]  Gto$8a  e$t  in  hunc  tocum^  ui 
inunil  C.  $ed  iltam  nondum  tegi. 

Vestiiiiniiuin  tibi  est.]  if.  tnmar^tiierOmiiia  ae- 
cessaria.  Glossa  inlerlinealis  e$l. 

Non  sialini  judicio  niuliiludinis.]  Margo  M.  et  C. 
huc  referiur  et  est  tatis  :  modo  non  multitudinis, 
sed  unius  in  coiiclavi. 

Siuiilc  lcffitur.F.  Simile  llier.  cansa  i.  ViJeeum 


cottus  acclamat,  ipse  prxdicat,  insc  hortatiir,  eic. 
quas  brevitati$  $tudio  omitlimu$.  Con$ule  t.  VIH,  De 
eeptem  ordinibus  Ecctesias  de  quinio  gradu.  Praslerea 
de  oficio  diaconi  habetur  disl.  i5,  c.  1  paroxt.  Ad 
diaconam. 

Cxeoiplo  B.  Vincentii.]  Surius  post  Metaphra$ten 
referl  Vitam  S»  Vincenlii  1. 1,  die  ii,  Januafii. 

459  Vita,  scientia.]  Glo$$u  iniertineati$  exl,  qua 
in  prweedemibue  $(Bpius  uiitur  aucior^ui  idoneiiaiem 
€l  tuficientiam  clericorum  eomprobet., 

CAPUT  LXI. 

V.  pro  summario  $ic  liabet :  De  revcreiitia  sacer- 
dotalis  ofllcii.  M.  id  omitiit :  Vel  novitios. 

Uude  Cenomanensis  episc.]  C.  Unde  Vioccnoma- 
nensis  mate  cuidaui  scribit.  M.  in  texiu  :  Eiecto 
cuidam.  . 

lusummis  enim  sacerd.]  Aii  B,  Gregor»tt.  n  Ex- 

P4TB0L.   CCV. 


Pra^uinptaose  iniiuil.]  M.  Prxsumptuose  Jactaii- 
lur  habere  seneciutem  nioruin,  etc. 

Qiiasi  diceret.|  Jll.  omiiiit  aitque  :  Ut  quasi  alter 
Daiiicl  propler  viuin  et  merita  jus  spiriiuale  mtv 
.rtierit,  et  generale  ius  infringatur  canonum. 

Quia  rcuiissus.]  M.  reinissius,  notalque  im  mar* 
gine  :  I  Reg.  x. 

I  ad  Tim.,  c.  v.]  Tria  c,  vi. 

Aniioruiu  25]  C.  Atinoruui  30.  Faltitur. 

Ne  quibus  opus.  ]  Jll.  Abbreviat  :  Ne  quibus  opus 
defensore,  flant  auiuinistratores  rerum  aiieiiarum. 

Itlud  comicuiy.]  C.  illud  canonicum.  Viiium  mi. 

Et  cui  opus  paeua  ]  Abe$t  in  M.  utque  :  Apostolua 
nonnisi. 

Sexagenariam.]  Suppte  Viduam.  V .  aulem  addil^ 
Ubi  scilicet  dicii  ad  Tiuiotheuin  :  Vidua  eniin  cli- 
^atur  uon  minus  annorum  60.  Adnotavi  locum  ad 
latut. 

15 


459 


PETRI  CANTOniS 


Aliispaiiem  frangol?]  AUndit  ad  lUuil  Threno- 
rnm  iv  :  Paivuli  D<tiicruiii  pniicm,  ci  noii  eral  qiii 
rrangerel  eis. 

Esse  discipiiU.]  M.  addil :  Qui  noc  liro  fuil,  eic. 

Lubricum  eiuiii.]  Id  omiuit  M.  u$que  :  llcm  : 
Moyses. 

Movcnie  homihum  aff.j  M.  Movenie  affectus  (ei 
nddil)  in  comoediis,  Iragccdiis,  magis  inseriisol 
veris  Ecclesiai  pasloribus  eUgendis. 

Limiiia.]  Statim  subdit  M,  Paslor  qui  hoc  noii 
frcqucnl&veril,  cum  Paulo  non  ab  houiiiie,  clc. 

Si  apud  Hebrajos.j  B,  Hieronymu$  proatmio  in 
primum  commentariorum  in  Ezechielem  ad  Eu$to- 
ehium,  t,  IV  diximu$  hac  de  re,  c.  4. 

Miliies  ogeri  ligneos.l  Id  abe$t  in  Y. 

Ad  Iheairuin  ci  speciaculum  ]  M.Xil  iheairi  spe- 
elaculum. 

1  Rcg.,c.i.]  Trifl.c.  lu. 

Non  vuli  Aiina.]  M.  hoc  omittit.  u$que  :  Quia  Ec- 
clesia. 

Jub.cap.  xixn.]  Tri.i  c.  xxv. 

461  CAPUT  LXII. 

Tilulu$  F.  pm  alii$j>lacuit  adden$^  maxrme. 

Non  opponenles.]  Genui/ia  lectio^  ut  patet  ex  c. 
xni  Ezech.  V.  et  C.  $no  $en$u  vtique  bene  :  Non 
Talciites  lalrarc,  sed  opponcnies  se,  etc. 

Isaias,  c.  lxu.1  C.  el  M.  c.  clxxxiv. 

Noii  quiescam.j  Po$l  htec  $equitur  in  M.  Spccnla- 
loros  Ecclesiae  cascl  oinnes*  nescierunl  uiiiversi. 
Super  muros,  elc. 

Ei  Domino.l  Sotum  C.  Domino. 

Depingi  video.J  Sequitur  in  M.  Nondum  cniin 
Biabiliia  videlur  Ecclesia,  elc,  qu(e  parentheii  con- 
$hHo  conclusi.  V.  et  C.  leynnt  $impliciier  :  lii  sacra 
Scriplura  dopingi  video  iioii  seniio  in  opert^. 

Video  noii  seniio.]A/.  Dcpingi  video,  quatcm  sen- 
lio  iu  opere. 

El  iicruin,  c.  \L.]  T.  c.  cviii.  M.  etC.  c.  cx. 

liem  idem,  c.  vi.]  Tria  c.  xvu. 

l*ollulus  iion  mendaciis.]  M.  prxmiitit  G.  verbo 
polluliis,  quod  e$t  Glo$$a.  Itiam  ego  non  tegi ,  nec 
in  interlineali  ^  nec  in  ordinaria.  Apparet  lamen 
Piicolaum  de  Lira  iliam  vidi$$e  ^  quiu  ^  hoc  $en$u  ^ 
tiit  :Sicul  eniin  polluunlur  labia  loqiiendo  quod  non 
tlecel  ila  eiiaiii  lacendo  qiiod  deceu  /it  1$.  c.  vi. 

Igniius  calculus.]  Credo  ignitum  fui9$e,  atioquin 
(orcipibu$  non  fui$$et  opu$.  C.omittit,  ignilus. 

Combiissil  niihi  labiuiu.l  iVo(a  marginem  C.  Sic 
visum  csl  ej  imaginarie.  Noii  eniin  inielligeuduui 
quod  adusta  sinlei  labia  aclualiler. 

iod  :  lleu,  hcu.]  Manu  $cripta  tria  legunt  :  lotli. 

Parvulus  laclens. J  Tria :  Lactans.  Male.  JSam  la- 
cleOy  lae  $ug0f  quoa  parvutorum  e$i ;  lacto  autem , 
lae  prabeo^  quod  nutricum, 

Act.,  cap.  1.]  V.  et  C.  cap.  xLvni. 

EtmullipUculisunt.]  V.  Etiamsi  multiplicati  sunt 
,  Bupra  nuiiierum.  Ad  itind  niultiplicati,  ait  C.  ad  la- 
f «< :  Adversarii  inci  contra  iiie. 

Prov.,  c.  i.]  Tria^  c.  iv. 

Id  est  in  pia^latis.]  V.  altucinaiur  :  Id  esl  iu  pla- 
teis. 

Jcrem.,  c.  xxvi.]  V.  et  M.  c.  xliv. 

Et  c.  in.]  Tria  :  Et  c.  xii 

Act.  XX.]  7rta:  Act.  xcviii. 

Detestarentur.]  C.  et  M.  dclestaretur.  Apud  B. 
Uieron.  vi$uninr  e/i,  quo!  de  B.  Joanne  Bcpt.  infra 
habentur^  1.  VI  in  c.  i,  Malthcui. 

In  occles.llistoria.]  V.  Iu  Vilas  Patruin.  Ruffinu^ 
eccle$.Ui$t.^  /.  x.  Nicephoru$,  /.  viii. 

Exsulante  Alhanasio.]  C.  Anaaiasio:  Vitio$e. 

482  P«>pa*]  Non  Homanu$.  Omne$  enim  fpi$copi 
muin$  $aculi$  papa:  voeati  iunt ,  ut  mutti$  loci$  vi- 
dere  e$t  apud  B.  Uieronymum  $cribentem  ad  B.  Au- 
gu$linum  contemporuneum  $num.  V.  /;ropup:i,  legil 
cpist-upo  AlexanUriiio.  Etiam  bene^ 


4eo 

et  C.  Panem  otioBiiiii 


A      Pjinein  oliosus  coincda.l  V 
comedo*  ^ 

Cuui  Aihanasio.  C.  iternm  :  Auastasio.  Male. 

Ciir  non  inagis.]  //oc,  usque  :  ct  egreJiena,  ofwil- 
tit  M. 

Injungcns  sibi  lioc.l  Hcec,  u$ane  :  Juslus*  ab$ui$i 
in  V. 

Et  sancius  csl.l  C.  Venis  esl,  forte,  Vcrat  est. 

Athanasiiis.j  C.  n/  $iipra,  et  infrm  :  Anasiasicis. 

In  Socralicodccrelo.]  Sic  loquitur  Boetiu$  Deconf. 
philo$i^  lib^  I,  pro$a  4.    • 

Simiiis  cst  Calharo.]  V.  ad  tatu$  exponit^  quh  ilte 
$ii  Catliarn$.  Ait  crgo  :  M  est  hacretico  Morilani», 
vel  Calapniryge:  qui  dicuntur  Calaphrvge  a  loco 
Phrygi.T,  unde  priinuni  orti  suiit  a  llonlano  ati- 
ctoie.  Cathari  antem  a  mundilia,  qitia  se  solos  In* 
ter  homines  muiulos  putarit.  7a/ei  hcereiiei^  nempe 
Montanu$,  Piwa,  Huximilta,  adventum  Spiritu$ 
$ancti^  non  in  apo$toii$ ,  in  $e  tradilnm  a$9erebanl. 
Q  S.  Hieronymu$  epi$tola  ad  Marcellamadver^UM  Mw" 
tanum^  qua  incipit  :'  Tostimonia  :  in  pne.  Ilem  tpt" 
$lota  adver$u$  Vigilantium  quas  incipil  :  Multa  ID 
orbe,  t.  II.  Et  muni$  alii$  toci$  Montani  t.ju$  tequa» 
cium  Cataphrygum  hxreuim  insequitur  el  damnut. 
Vide  I.  VII,  in  P$at.  cvu,  ad  itlud :  Et  us<|ue  ad 
iitibes  veritas  tua.  B.  Greg.  t.  II.  Heg.J.  iT^tndici. 
4,  r.  61. 

Pandore  noli.]  V.  Proderenoli. 

Jerein.,  c.  li.]  V.  c.  clix;  M.  et  C.  c.  clxix. 

Et  Anna  et  Mo.]  Reor  iliud  et  Mo.  indicare  Mcu^ 
sen^  qui  $imililer  clama$$e  dicilur  orando^ut  Exoai^ 
c.  viii.  Et  clumavit  Moyses,  etc.  V.  et  C.  Hoe  eolum 
iiabent :  Et  Susanna  taccns  ciainavit,  ^tiod  $upere$lf 
adjeci  ex  if . 

Ad  coiiiitendum  pccoala.]  Recte  id  significat  B. 
Hieron.  tom.  VI,  c.  ix.  Matih.^  v.  33. 

Angtistiiius.]  Tom.  II,  ep.  xix,  ad  B.  Hier.^  c.  4 
tii  fine. 

Ad  dispiitandum.]  M.  di$crepat  :  Ad  dispulan- 
duni ,  ad  liiiganduni  beiie  tacclur.  Sequitur  ibi  : 
Nisi  (iispuiatio  fil  collaiio,  qualis  decet  sanctos. 

Dcco.t  sancos.]  C.  Dccet  saccrdoiem. 

Pcssiiiix  taciiurnitatis.  ]  C.  sunt  auteni  caus» 
pessiinx,  taciturnitas,  timor  muiidanus  vel  buiua- 

JIUS. 

Nisi  qui  concupiscit.]  Ita  Seneca  :  Nil  limet  nisi 
qiii  sperat. 

Iii  os  Dcmoslhenis.]  Supra  $ubnolavi  hi^toriee 
locum. 

Cum  Athcnieiisibus.]  M.  et  C.  Contra  Atbeiiien- 
ses.  Undc  et  quidam,  etc.  Reiiqua  deeunt. 

Non  squinanccm.]  Metiu$  syiiaiicein.  Nant  aliud 
Gaiticum  e$l  :  Esquiiiancie. 

493  Et  vini  auciori^atis.]  Sententia  e$i  B.  Am- 
bro$tt   in  II  e.  itt.  Cor.^  cap.  viii  $ub  inilium. 

Paulus  abslinuit.]  3/.  vuriat  $ic  :  Paulus  iiianlbus 
viotum  qirjL*rilaiis ,  iion  acccpit  a  subditis  iie€es- 
saria. 

A,  a,  a.]  M.  Ah,  ah,  uh. 

Scd  iiullus  proilatorum.]  M.  Sed  modo  in  pnela- 
lis  prudeniia  excusat  a:iatein,  qtiod  falsum,  eic. 

lloc  auiein  vitiuin.]  Usque  :  Quintilianus ,  abe$i 
in  M. 

Uiide  llicronymus.]  Vide  epi$i.  conlra  Uelvidium 
I.  II,  qu(e  incipit :  Nuner  rogalus. 

Qiiod  coinparabilo.j  Subaudi  esty  vel  videtur,  iil 
clarior  sen$u$  evadat.  M.  idem  atiis  verbi$  exprimit : 
Cum  solu  Galiia  monstris  careat,  llelvidius  solus  iH 
ea  saccrdos  cl  laicus.,  iioii  quiu  liiteras  iiescierit, 
sed  t('0j)0s  ignorans  loquendi  et  diversas  acceptio- 
iies  htijus  iioiniiiis,  priinogenitus,  B.  Virgini  oblo- 
quens  erravil.  El  vox-  pocniiciitiic. 

Ei  l.icryinx.l  Uemistivhium  OvidHl.iu,  de  Poitfo, 
elegia  x. 

kst  el  vox  confcssionis.]  Vide  $upra  e.  6  cum 
noii$. 


461 


VERBUM  ABBREVUTUM.  —  NOTiE. 


46S 


In  Toce  cxsiiUaiionis.]  C.  In  voce  exsuluiionis  ei  A 
saliilis  in  i.tbcrnaculis  jiistorum.   In  his  omuibus 
periculosc  laceliir. 

Secunila.]  Vocc  tiempe.  V.  addU  :  Seilicel  con- 
ressionis. 

Teni.a.l  IterumV,  tnbdil :  Oralionis. 

Otiaria.]  V.  Srilicei  laudjs,  iii  esl  praedicalionis. 

Eni(!iiio!iis.]   Supra  in  noCn  ad  c.  6,  coUegi  /jf, 
erndilionis  omHi^el  subrovari  inlerhas  qninque  «pe- 
cies  Itjy  suslcnlalionis,  seu  consiisienialioiiis. 
CAPUT  LXIII. 

Sngillalo  vilio.  ]  tnt/tum  ,  utque  :  Aperial ,  a6«i/ 
in  M,  Incipit  ergohoc  modo  : 

Aperiai  os  prxlalus,  qua:  duo  atia  m.  s.  omiuuni, 
usqne :  lCsi  enim  tempus, 

Scio  eiiim  le.]  Hwc  absunt  in  M.  aitqne  :  San- 
cliim  Dci  iion  cst  danduiii  canibus,  oic. 

Maliis  deiraclionis.  ]  Uis  carenl  V.  etCnsquei 
UikIo  Ezccliiclis.  n 

Ciroa  praMlicalorem.]  V.prwdicationem, 

Kl  iiicapacilaie.]  J/.el  ineapacilaH. 

{iwv  lii  ad  privalanv.]  C.  et  0.  Qu;e  de  vlilo  Jin- 
gii:c  lil  ad  privalam  personain. 

IJbi  qii:ui(foqut>.]  Bl.  cmitlit  ubi. 

Friisira  qujdem  niii.]  Post  Terentium  B.  Ilier. 
emst.  nd  Domnionem  el  liogatianum ,  quo!  incipii : 
Uinim  dillicilius. 

464  Jcrcmias,  c.  xxv.]^  V.  c.  iii. 

Si  iiialum  exeinplum.]  C.  Si  malis  exemplum  li- 
metur. 

CAPUT  LXIV. 

Non  Domiiius.]  V.  Sicul  advciia  ct  peregriniis,  el 
iiun(|uam  :  desnnt  alia  :  C.  Sicul  advcna  el  muhuin 
licCy  el  nunquam,  clc.  Lg  :  ci  mnliuui  tace,  omtii, 
quia  paulo  post  repetitur. 

Si  visamari.]  C.  tti  margine  :  Cliarilatem  ponil. 
Jl/.  autem  ad  laius  habet  iRarilaiem  nutal.  Quod  ad 
ilhtd  refer  :  Miiltum  tace/  hoc  est  raro  loquere,  C 

Semper  tacuil.  M.  Diu  taciiit.  De  Lantfranco  dixi 
snpra  c.  10.  posl  medium.  Mirabile  exemplum  refert 
Cnntipraianus  de  monacho  Affligemiensi  in  Drabantia^ 
^ui  ob  silentii  assiduam  cnstodiam  Kadulpbus  ta- 
cens  dictus  est.  lUc  cum  in  pra'fato  suo  monasterio 
grande  incendium  videret ,  conpsus  de  boniiate  Dei^ 
talia  protulit  verba  :  Slel  igiiis  hac  hora ;  flamma 
pcnjtus  conquiescas  :  ^tit  prius  per  sexdecim  annos 
ne  vei  s^Habam  protuterat.  I.  li,  Aimm,  c,  13,  n.  4. 

Ouasi  frenum.l  Omt//t<  Jtf. 

Sicul  lutiiis.]  Jh.  Sicul  miuus. 

•MisericordiaR.]  Abest  in  M. 

Tulius  auditur.]  Hanc  seutentiani  sotum  M.  legit. 

Ut  \oces  ejus  habeaiit.]  M.  Immediate  post  hoic  : 
Maria  conservabat  omiiia  verba  hxc  coiUerens  iii 
corde  suo.  Lucoi  ii. 

Non  de  &umuiiiale.]  C.  et  V.  Non  de  suinmis  la- 

biis.  .  - 

Ut  auteni  disiinguantur.]  M.  incet ,  usque  :  Du-  D 

plices.  . 

Uientcs  malo.]  C.  Veteres  malo.  iVoi*  snpit. 

Utautem  vitium.J  Iterum  M.  omittit^  ibique  inci- 
pit  novam  periodum  :  Nola  qiiod  iripliciicr. 

Fili,  ne  te  laudent.]  II oc  proverbium  omittii  V. 

De  oiuni  olioso.]  llsque :  lii  Ecctcsiastico,  c.  xxviii. 
Sulvm  M.  habet. 

Ecclesiasiico,  c.  xxvin.]  V.  c.  lxxv.  C.  lxxxiii. 

Jjcobi,  c.  III.]  C.  et  V.  c.  vi  Ad  marginem  C.  hac 
adierti  :  Oiiomodo  quidam  saiictorum  (haud  dubium 
quin  B.  Laurentius)  lorlorcs  suo^  iii  irain  concitu- 
verunl  dicenies  :  Versa  et  mauduca.  Plus  possum, 
qni  torqueor  quam  potest  ipse  qui  lorquet,  forte  ex 
interiiu  revelaiione,  el  raniiliari  consilio  Spiritus 

CAPUT  LXV. 
Ul  offi«iuro  pralati.]  M.  Bit  legit  :  Ul  orficiiini 
prxhili  pleiiius  proscquamur,  ct  etiam  ejiis  Incau- 


tam  loquacitatem  plenius  exsequamur.  46S  eic.  C. 
pro  f xseqiiamur  runus  legit  prosequamurTr •  meliut 
persequamiir. 

Et  modcsiia.]  V.  ct  moderantia. 

Carnalibiis  vero.]  31.  ex  parte  tacet :  Carnalibus 
historica  deliel  prxdicalor  aiinuntiare. 

Aposlolici  viri.]  C.  et  V.  Id  omittunt,  et  alia  re- 
ponunt.  Qua?  Audi  :  ascendunt  niontes  et  do- 
sccndunt  campi,  qui  idem  sunt«montibus,  In  locum 
qncm  fuiidasti  eis.  Ps.  ciiu 

Ad  Cor.  c.  II.]  Tria  c.  vii. 

Sublimilatcin.]  Becte  V.  quia  textui  respondet 
biblico,  Non  in  sublimiiate  scrmonis,  vet  per  subli- 
milaiem  sermonis,  ut  habent  Grwca,  et  duo  m.  SS. 
Lovaniensium.  M.  et  C.  Subiilitatcm. 

Idem  cap.  iii.]  Tria  c.  xiv. 

Idem  cap.  ix.]  Tria  xli. 

Ad  Rom.  cap.  ij  Tria  c.  iii. 

L  Cor.  cap.  i\.\  Eadem  cap.  xli. 

IL  ad  Cor.  v.j  Item  eadem  c.  xv. 

Urget  nos.]  Ilaec  monet  nos  C. 

Ob  hoc  eliam.J  Jf.  Id  omittit,  sicque  habet :  lliiic 
est  quod  salivaB  et  salivaria  et  tnfantilia  vei^ba,  etc. 

Et  virilia  verba  maio.]  C.  Prxlatus  enlm,  ct  vl- 
rilia,  et  infanlilia  verba  minoribus  habere  dcbet : 
M,  autem  :  Ita  pra*lalus  niinora  minoribus.  Jacob 
vidft  angelos,  eic.  Ad  hac  refero  marginem  C.  Ne 
iiimis  subtilia  et  profunda  dicanl. 

Ilortensius].  Jlf.  hujus  non  meminil  in  textu*  D$ 
llortensio  ag\t  Cicero  in  Bruto. 

CapitoIio.J  C.  capitulo,  etiam  ddmitto,  Nam  praS' 
latorum  est  capitulnriter  hortari  et  monere  sibi  sub  • 
ditos, 

Divinis  cloquiis  admisceat.J  Margo  C.  Ex  Impo- 
iritia  etostensione  litterarum.  Jv.  ibidem :  Experientia 
vel  ostenlalione. 

Qiisrentes  potitis.]  Iloc,  usque  :  in  tcmplo,  onitN 
til  M. 

Siiper  quod  Samarit.]  Iloic  usqne;  cophinus, 
omf^tf  K. 

Qualuor  verba  ponit.l  M,  variat  hoc  modo  :  Tria 
dicit  ad  viiia  exstirpamla  {et  omittit  /y  disperdas) 
duo  ad  virlutcs  inscrendas.  Evellas  :  per  coniri- 
tionem  qnain  infundit  menlibus  audilorum.  iHs- 
struas,  per  confessioiiem;  dissipes,  pcr  salisfac- 
tioiiem;  aidifices,  prxdlcando;  et  pianies,  conso- 
lando. 

Q:iod  fit  per  vilionim.]  C.  qiiod  fit  pcr  judlcium, 
increpatioiicin,  cdnfessionis  audilionem,  eic. 

Suiit  crgo  pnclati  cophiiii.]  M.  sic  habet,  Et  no- 
landuin  quod  confessor  debei  csse  cophinus,  in  quo 
porientur  et  mundentur^sordes  civiiaiis  Dei,  sicut 
dicitur  de  Josepb  :  Manus  ejus  in  cophino  scrvie- 
runt.  Et  dcbet  apponere  subdito  suo  confitenii; 
primo  viiiuin  compunctionis,  ct  postea  oleuin  dul- 
ccdiiiis  ct  consolationis,  466  cxemplo  Samaritani, 
qiii  vinum  et  oloiiin  iiiluUit  vulneribus  s.iuciaii. 
Dcbci  ctiain  condtdcre  soo  confiteiiti,  el  promitiere 
coinportare  oniis  iiijiiiicl:c  iiocnitentix.  (ExB.Grcg. 
Pasio,  S,  p.  c.  6).  Et  niaximc  ad  iria  debei  confcsser 
horiari  confilentein  suuin,  «cilicei,  ut  occasionem 
peccali  fugi:il,  ctc.  (Item  J/or.  20,  c.  8.) 

Et  ut  ncgligentiam.]  C.  et  V.  £t  ut  haheat  dili- 
geniram  pro  pc^catis  salisfaciendi.  Seauvur  autem  : 
licm  super  Esihcr  c.  i,  quod  M.  omiliit,  Reliqua 
hujus  capiiis,  et  M,  solo  cotlegi. 

Siaiim  currendum  est  ad  confessorcnu]  Ei  hoe 
ad  bene  esse;  non  nutem  de  novo  peccat^  qui  diffetl 
confiteri  utque  ad  primam  occasioncm.  Interim  secu- 
rum  est  et  laudabite  post  peccatum  conteri  cum  pro^ 
posito  emendationis^  et  confessionis  laciendie  vrima 
data  opportumtate, 

Satisfactionis.incurritur.]  Corrext  M.Ugebat 
enim :  ^on  incurritur. 

Bien  jiijar*]  Forte  secundum  Hispanos,  Juzgar.  . 

Toiuin  oflicium  prxlati.  J  Ita  finiunt  C.  et  V.  dt  M. 


405  PETRl  CANTOaiS  4C4, 

oddii :  SeUiccl  ben«  jinlicarf,  prxdicare,  p<»iiiicn-  A      l«itra  Ecclcsiam  viverc.]  Uoc  umcum  vtrbumt  ti- 
liain   injungerc.   El  Scicniluui,  cic,  qua'  ad  capui      Yere,  omiltii  C 
iequens  periinent, 

CAPUT  LXVT. 

Jn  summtiriit  veltitHlii  trium  exemplarinmiVarie^ 
tns  est.  C.  enim.  Dcoilicio  prx'lali  iriparlilo.  Y.  aii- 
tem  :  Coulra  accq[)lionem  personaruui.  Jtf.  capui 
prassens  a  prwe<^denii  non  dividit^  in  margine  tamen 
Interali  hoc  vbnotai  :  De  aecepcione  pcrsonarufii. 

Priusquam  aliquid  hic  snbnotem ,  velim  le  wowi- 
tum,  Lector,  me  terbolenuSf  nt  loquuniur^  descri- 
psisse  exemplar  M.  ab  hoc  capite  66,  usque  ad  itla 
verba  cnp.  80.  liiierjeclioiiein,  iiKligiiaiiouem  menlis 
expriinenioiii,  clc,  el  hoc  causa  evitandi  laboris 
continui.  Cum  enim  Marchianense  m.  5.  ab  aliis 
duobus  maxime  recedat^  tum  mnltimoda  teclionis 
rarieiute,  cum  ordinis  senleniiarum  dispositione 
prcepostera ;  ita  cegre  (dmodum  ad  singnlas  periodos^ 
tel  seniemias,  cum  duobus  aliis  exemplaribus  con* 
ferri  poluil^  eoque  minus  ad  notns  communes  revo» 
citri.  Quig  vero  ex  M.  descripsi  immediate  post  notus 
uoKiras  in  caput  operis  uliimnm  reposui. 

Nunc  prosequor  subnolare  ex  C.  et  V. 

Augustinus.]  Loco  Auguslini  quidam  possent  di^ 
cere  Anbrosii  tii  e.  ii,  ad  Roni.  sed  verisimiiius  est 
fnlso  tribui  Ambrosio^  etsi  non  consiet  Augusiini 
esse  senienliam. 

Pulo  piopler  religionem.]  C.  piila  religione  el 
honcsiale  viiae.  In  mnrgine  veru,  ad  illud^  lioucsialc 
f  ilae,  hcec  subnotai  :  Quaiii  &olaui  aliendii  Dcus,  sci- 
licel  merilum  vilx. 

£sl  ahjeciio  pcrson.T.]  Margo  C.  Ahjcciio  hoiio- 
rificenliae  criinKii  esl  ^icul  cl  abusus  cjus,  qiii  di- 
cilur  ahjeclio  persoiiae. 

Suni  auleiii  qusedam  medix.l  Idem  C.  ad  margi* 
uem  :  Fropierquam  isiaruin  467  aeceplio  persoiix 
veiijale  peccaiuin  est,  vt  l  chiitiuale,  cl  quaudo  ii:a- 
^is  criiuinaie,  duhiuin  esl. 

AhalliardoJ  K.  Abalardo» 

Leiioiiis.]  C.  Lconis. 

Jacohus  c.  II.]  Duo,  c.  iv. 

liKus  lla  jiidicaU]  C.  in  margine  :  Quod  videtnr 
veU«s  litlcra  haec  :  Munne  judicalis  apud  vosmeti- 
psos,  elc.  Eiiam  ha:c  ex  Clossa  in  hunc  (ocum  Ja- 
cobi^  verbis  lamen  diversis^  colliguniur. 

Sed  per  conscieiiliam.]  Margo  C.  Novil  enim 
euiu  justuiu.  V.  Scd  pcr  scieiiliaui. 

Deiit.  c.  1. 1  C.  c.  lu  V.  c  '20  ei  iU.  Non  erat,  quia 
etiam  c.  xvi.  versibus  \9  et^O  ileni  refetitur. 

itcui  Joh  xxxii  ]  C.  Joh  XXIII.  V.  15. 

In  Ecciesiaslicu  diciiur.]  Pioiaiur  in  m.  S.  S. 

C.  XXII. 

Jud»  canonica.l  Duo^  hoc  est  C.  et  V.  c.  5.  Olim 
in  plura  capita  dissecabatur  episiola  B,  Judas  apo* 
stoli. 

Miranles  personas.].  C.  atl  lalus  exponit  :  Acci- 
pieiiles.  M,  autem  laudaiiles. 

Phinecs  zelo  Dei.]  V.  Phinees  lelo  Dei  male, 

Doamiindus.]  Recte  V.  sicui  ex  Baronio  palet 
t.  XII.  ad  annum  1100,  fol,  12.  C.  Boiniundiis. 

Mahomeiica.]  V,  Machomeiica.  C.  Macomelica.  Ila 
enliquittis^  uti  eiiam  hodie  Teulonici  pronuntiant 
uichil  pro  nihil. 

1.  Keg.  cap.  XIV.]  Diio  cap.  xxv. 

Jonaihas  conlra  decreiuiii.]  Audi  marginem  C. 
Iliuc  auicm  argunieutalur,  quod  ialis  est  convc- 
iiiciitia  ei  potcslas  populi,  nou  dico  coiitra,  sed 
ciga  rcKem,  et  clori  coiitra  pnelatuin  ei  epistopuiii 
siium  3i.  fii  lextu  sic  uit  post  hoc  exemplum  de  Jo' 
mtha.  Ei  liahes  hic  argumentum,  quod  prince|S 
noii  dehei  aliquid  facere  siue  consensu  popull,  nec 
ctiam  pra:latus  siue  consilio  cleri. 

Itein  Exodi  xxxii.]  V.  Ii3.  C.  122. 

Taiita  a^quiiatc.l  Texius  D.  Cretjorii  :  Tania 
aci^uulitalc. 


Esse  Dei  negai.]^4f(  hnnc  B.  Gregorii  expotilith 
nem  ait  margo  C.  Tcrreai  liis  verhis  inaxiiue  prae- 
iaiuin. 

■  Vitam  carnallum.]  Idem  margo  ;  Quasi  nec  ^- 
picr  carnalein  alTectuin,  nec  propier  aliam  €;«u- 
saui. 

licm,  Aroan.]  V.  nolat  c.  vii.  Esiber.  Bodio  f 
est, 

Nec  niolnscsi  de  ioco.]  Sod  qnomodo  non.  inquii 
margo  C.  cuin  Aposloliis  poteslates  pra^ripiat  lif>- 
norari,  isie  auieni  secundns  fuii  a  regc?  Ad  Rom, 
cap.  XIII. 

Juannis  e.  iv.]  Duo  c.  xxxviii. 

468CAPUT  L3LVIL 

Procrustes.]Tafro  insignis  in  Attica  regime^  dt 
quo  Plularchus  in  Theseo. 

Sunimum  jiis  sumina.]  V.  Siimmum  jiis  summa ' 
B  injuria  e.si.  Ex  Cicerone  pritAo  Ofic. 

Iii  reniissione  pcccare.]  Hoc  est,  remissius  agendo^ 
aut  cum  miiigalionejXBno!  dtbitx. 

In  oinni  opere.]  C.  In  oinni  iempore. 

Kepuiavit  prudentiss.]  Ait  Caip  : 
SiiiUiiiaiii  simulare  loco  prudenlia  suinma. 

Paniholanim  c.  xv.]  Duo  c.  isxii. 

De  S.  Mahichia.]  Cii>ms  vitam  eouscripsil  meUilluu% 
docior  S.  Bernardus. 

De  ahhaie  Igniaccnsi.]  Nomine  llumberto^  dequo- 
itlem  Sanctus  Bernardus  in  ep.  iH^  et  in  sermome. 
Viiam  B,  Humberii  Jgniac.  Callice  conscriptam  vidi 
inter  aliquot  alias  Ord.  Cisteic.  Sanclorum  abbalum^ 
eliias  a  /L  D.  Joanne  d'  Assignies  Camberoneuu 
monac^io  hodie  ubbate  Nizellensi  meritissimo.  bo 
eodem  Hiimberto  Menologium  Ciscere.  die  7  Septemb* 
ei  alii,  quos  ciiat  Chrysoil.  Henriquex  in  notiu  ud 
eumdem  diein. 

Ter  flevisse  legilur.]   Nimirum  :  /n  suseitatione 
C  Lazari^  Joan.  xi.   Super  civitaiem  Luc.  x\t,  Et  i« 
orniione^  uli  colligitur  ex  c.  v,  ad  Hebraros, 

Maxiinc  cuin  omnes  <iefectus.]  C.  ad  lalui  Wkci- 
daiionis  gralia  legit  versus  Juvenalis  sat.  9. 

Dcprcndas  aiiiiiM  iornienla  lateutis  in  xgro 

Curpore,  deprcndas  ei  gaudia»  suuiat  uirumf^iio 

Inde  hahiiuiii  facics. 

Sed  iiuiiqiiid  potuit  Deus  hene  risisse?.]  De  hac 
qutestione  videaiur  Joannes  in  Nider  Formicarin 
lib.  uc  11. 

Suspectus  lihi  hahealur.]  Posi  rixam  risiis,  s^ 
mulationis  esi  iiidiciuiu.  Ita  C.  in  ora  (aterali, 

CAPUT  LXVIIL 

Vivendiqiic  niodis.]  C.  videiidique  inodi. 

Parit  notam.]  Ita  sane  :  Nnm  nimia  famiiiaritat 
parii  conlempium^  raritas  adinirationem  coneHiai, 

Conveiiiiint  Ciirisiiauo.]  Ita  legit  textui  S*  Hier» 
ep.  ad  Eustochium  de  Custcdia  viiginitaiis  quce  iuci- 
^ii  :  Audi  lilia  :  in  fine  c.  12,  /•  I.  C.  sic  habet  .  Vel 
^  in  veste  laudcm  pariuut.  licin  Aug. 

Ilein  Aug.}  Aliquid  simile  habet  t,  III,  l,  u  Do 
doct,  Christ.  c.  4. 

Aut  aliquid  signiflcei.}  Ait  margo  C.  Tali  pnt* 
cipitur,  ut  de  oniuihus  aliquiU  degusiei,  ne  suapec* 
tus  sil. 

Itein  ideni.]  August.  t.  VI,  /.  De  bono  conju§ali 
c.  51. 

469  Diinimodo  his.  ]C.  in  margine :  Ne  mos  ge«^ 
raiiir,  iio  s:cculo  coiironiieinur. 

Mercarisque  dicicr.  \Respicit  ad  venum  Pcr&ii 
sul,  I. 

Ai  pulchrum  digiio  inonstrari,  et  dicicr :  llicesl. 

Sed  consplci  cupiunl.]  Addit  margo  C.  Ut  deii- 
ciis,  vel  laicus,et.hujusniodi. 

Sensum  coiiiniunem.  ]  C.  dividit  :  Sensnm,  con<« 
niiiiiioiicm,  huuianiiateui.  Senecam  sumus  tecuii, 

lia  usiiaias.  J  M.  UmsiiAVda  legit,  seU  conira  ari* 
ginale  et  alia  excmplaria. 


«65 


YERUUM  ADBREVIATUM.  -»  miJE. 


46( 


T^on  incompta.  i  C.  iion  iiiromnosil». 
Noii  poen:viii.  ]  AdditmargoC.  El  sobrietalein  itic- 
piain. 

Seil  n«n  agnoscani.]  Textm  Seueew  :  Scd  el 
agnoscaiiU 

Qiiemadmodiim  argenlo.]  Sic  origlnate,  noslra: 
Quemadmodum  ficlilibus  argento,  Sed  illHd  qtieinad- 
moduin  ficiilihus  ad[/fctintt<  in /l/ie  sentenlio!  ex  eo- 
dem  originati. 

CAPUT  LXIX. 
Qiix  ramiliarius.  ]  C.  Qu«  fainiliaribus.  Jf .  Quac 
ma^is  proprie  dicitur  soliiudo. 
Aul  commendat.l  Excfitplo,  at/  Lyptiui  ad  hasc, 
Aiit  imprimil.  ]  Yerbo. 
Allinil.  ]  Con?ersalione. 

Inlt^r  homines  fui.  ^MargoC.  In  lurba.  Turbaenim 
temper  turbata  est  a  uominit  etymologia, 

Sul)(i<icendus  itaqiie.  ]  Idem  Seneea  infra  ineadem 
epist.  Variat  saphis  M.  in  hac  ejnstola  Seneca^f  Vide 
lo$i  noias  noslras  ad  caput  uUimum  hujus  operis.      I 

Taui  inagno  comilalu.  ]  V.  cum  magno  comilalu. 

Ai  C.  cuiii  inaKno  conatu.  ObservaviiextumSeneca^. 

Uiinm  exempliim.  ]  lia  H.cumSeneca.  Ouo :  Unde 

exetnplnm.  Seqniiur:  Simplici  animo.  Ly  aiiimo 

omiuil  Seneca. 

Si  le  cis  conrorines.  ]  f/<rc  absunl  a  texlu  Senecw» 
llein  HieroitymHs.  ]  C.  im  lalere:\\\  Vita  S.  Pauli, 
uilicet  eremil.  Sed  ibi  non  habetur. 
Jerem.  c  xv.  ]  V.  et  C.  c.  02. 
Aniaritudine  rcplesiii.  ]  lia  inierprelatio  B.  Biero- 
uymi  in  ipsius  comnientario^  et  LXX  Inierpretes ; 
hoilie  lamen  legiiur:  (iomminalione  rcplesli  me. 
CAPUT  LXX. 
C.  Pro  liinlo  :  De  iiiala  societato  fugienda. 
A  convictu   mores.  ]   Seneca  :  Sumuntur  a  con- 
versantibus  mores.  /.  iii.  ve  ira  c,  8. 

470Colloquia  inala.]  Versus  Menandri  poetai.C. 
corua  prava. 

Ecciesiasticus c.  ix  ]C.  Z\,V.  Z%  i 

£t  pliilosopitus.  J  Senecaepist.  19.  pa</  Epicurum. 
EtAngustinns.  ]  torteCreg.  l.ix^episl.  49.  vei 
synodi  generalis,  cui  pra:sed\l^  c.  2.   Item  ^.q.l. 
Ctim  Pastoris. 

Naturacstcumbouis.]  Idesl  Yoluutas,  iwiuit  V. 
inter  lineas. 

Qitalis  enim  jndex.  ]  Rexvclit  honesta  nemo  non 
eadcm  velil.  Vel : 

Kegis  ad  exemplum  lotus  componitur  orbis. 
Eccles.  €.  XIII.]  V.  et  C.  c.  40. 
D.ligit  simile.J  C.  ad  laius:  Cuui  sancto  sanctus 
eris  (PsaL  xvii)» 

llaxiiiie  caveitda  est.]  Quia  perniciosa^  tesU  Sf' 
neca  ep.  7. 
.    Parabol.  c.  xiii.  ]  C.  et  V.  c  *9 

Describitur  Scylla.]  Uwc  habes  apud  B.  Bi$r.  l. 
I V.  Prowmio  iu  tertium  Commeniariorum  in  Jeremiam^ 
et  ep.  ad  Heliodorum  De  laude  vito!  soliiariw  /.  I. 

Harpyiis  similes.  ]  De  Uarpyia  ave,  Virg.  5.  yEnei- 
dos  el  Cantiprat.  1. 1  De  apibuscap,  25. 
Kes  diviium.  ]  Margo  C.  Status  diviium. 
Hanae  in  penetralibus.  ]  Diserte  in  hnnc  locum  B. 
Ilieronymus :  In  ranis,  iitquit,  poetarum  carminade- 
signantur,  qui  a  Catholica  regula  discrepanies  regum 
terrenorum  corda  deceplionum  (abulis  replenl. 

Status   potenium   fncticulosus.  ]   Margo  C.  H«4 
pauperum  in  tuto  esi. 
I.  Reg.  XIV.  ]  Duo  XXV. 
1.  Rcg.  XII.]  A/fa<  XXXII. 

CAPUT  LXXI. 
V.  Pro  liiulo  legii :  Contra  carnales  affectus.  ' 
Opcra  ex  carnali.  ]  C.  ad  marginem :  Tilulo  de 
consanguiiiitate,  et  tiiulo  de  indigiioruropromolione. 
Non  pra*posuerit.  ]   Margo  C.  Tempore  el  loco 
semper  uliliora  prxponenda  sunl  iqinus  utilibus. 
Moderari  debeie.  1  V.  Temperari  debere* 
Sed  miigieiitibus.  j  Perperum  C.  Sed  nec  mugien- 
tibus.  Nam  <»  U.  Cregorio  convincilur  loco  in  mar- 


A  gine  cilalo,  Ail  enim  :  D:inl  ah  iiilimis  mueilHS,  (>t 
taincit  ab  illnere  iion  dcnednnt  gressus.  r.  iegit : 
Sed  miigienles  :  male^  qnia  peccat  in  casu. 

Praesertiin  in  spiritualibus.  J  C.  Prxscriim  neit  in 
spiritualibus. 
Ob(|uam.]  Nempe  vxorem.  V.  Ob  iioc. 
LeviU  XXI, J  C.  Levit.  l\\.  V.  7H. 
Ad  vocein  Salvatoris.  ]  C.  ad  laius  :  Lazare   veni 
foras  Joair.  xi. 

471  Reddamus  parentibus  ]  Margo  C.  Scilicct  ne« 
cessaria  vitas.  f 

Hoc  quo  ad  necessi.]  C.  Hoc  quod  ad  necessiia- 
lem.  Similiter  subsequitur,  lloc  quod  ad  cauie- 
lain,  e!c. 

Ob  hoc  Menedictus  ]  Vi7atii  et  miracula  S.  Pairis 
noslri  Binedicli  conscripsil  B,  Greg. ,  papa  t,  1, 
Dial.  t.  II. 

iEgydius.]  Videlo  vilam  apud  Surium  <.  Y.  die  i 
Sepiembr. 
B      Ingressi  sunt.l  V.  Ingressa  siint. 

Judicum9.]  r.  Judicuni  xv,  C.  Judic.  xi. 
Joaihae]  Duo  Jon:ithx,  sed  vitiose. 
Proinoverant.]  Margo  C.  Et  parle    factis  Ge- 
deonis. 

Ubi  ait  Augiislinus.]  T,  X^serm.  6  De  verbis  Apo- 
sloli. 

A  iatcre  desccndcntcs.]  C.  tii  margine.  Scilicci 
nepoies  nosiros. 

Tirociitii]  C.  in  margine:  Miliii^e  nov?^.  Sacrainen* 
tum  est  genus  mililiat.  Vide  notas  Erasmi  tit  hune 
locum. 

Non  est  iiohis  ferreum.]  C.  ibidem  :  Sicut  neo 
tibi. 

Non  ex  silice  natos.]  C.  et  V.  non  ex  silice  iiatiit . 
Juxta  textum  Uieronqminnum  restitui. 

Mainms  lallare.]  Duo  eadem  pro  lallar.o,  legnnt : 
Lac  dare.  Similiter  reslilui.  Ait  aulem  Persins 
sat.  5. 

Et  similis  reguiit  piieris,  papparo  minutuin 
Poscis,  et  iratus  mammae  lallare  recusas? 
Pappare  idem  esl  quod  edere;  unde  puerorum  ci" 
bum  pappam  dicimus, 

Rciuiidcndus  est  miicrone.]  Sc  legi  in  duobus» 
eui  texlus  B.  Uieroniimi  p^o  iiiucrone  legat  niuro. 
Alicui  p:H'etttoso  \.  Aliciii  parentum  ipsius. 
Item,  exemplo  lempla.]  V.  post  ly  commitli,  ait : 
S<id  nec  lemplario  licet  habere  famuluin  cognainm. 
Ad  boc  etiain  valet  exemplum  episcopi,  etc.  Fusius, 
de  Templariis  in  lextu  C. 

Quando  iiie  iii  apicem.  ]  C.  Quoniaro  me  iii 
apicem. 

Item  IV  Reg.  iv  Mitte]  C.  posi  promovisiis  suk' 
jungit;  iteui  Reg.  iii  in  line;  ct  10  el  16  in  medio, 
Et  Hl  Reg.  IX  ei  23  in  medio.  Item  IV  Reguin  lxiii. 
Mitte.  Ihc  cqnveniunt  V.  et  C.  Restitui  eaput  seeun- 
dum  hodiernam  biblicam  leclionem :  iV  Reg.  tv, 
a/iai  63. 
\£  qui  aedificanl  Sion  in.]  Citatur  H^bacue^  qui 


lamen  pro  Sion,  habet  civitatem  tii  texlu.  Michcem  iii. 
Sion  in  sanguinibus  legitur. 

CAPUT  HXII. 

Solitudinem  operis.]  Duo  pro  operis  legebani 
temporis  sed  restitui  exanlediciis,  Nam  in  fine  c.  G9, 
ubi  solitu4o  trifariam  diviiiiiur,  sic  legiiur  :  Soli- 
tudo  leci,  pectoris  ei  operis. 
472  Duo  qnippesunt  genera.]  Videto  genera  nio- 
nachorum  apud  B.  Ilieronymuml.  I.  ep.  ad  Ensto^ 
chium  de  custodia  virg.  c.  15,  et  posi  eum  B.  Paiieni 
noslrum  Benedictum  Begulw  suar  c.  1. 

Secumia  excelsior.]  Ly  excelsior  omittit  V, 

Bonosus  tuus.]  Mate  M.  Onesimus  tuus. 

Cedant  buie  veritati.]  Restiiui  ex  lexiu  Hierony^ 
miano  usque  ad  iUa  verba  coutemoia  uiatre.  Nam 
hcec  omitlebanl  C.  et  V. 

Onesimus.]  C.  /al/i(ttr.  Honestissimus  oro  Oiie- 
simus. 


467 


PETRl  CANTORIS 


m 


Censu  factiis.]  V.  censum  dedii  nomen  suum. 
Reliqua  retket. 

Membra  deformi.]  Duo :  mcmbra  deformia.  Re- 
itilui  ex  Hier 

Nullo  Euriporum  ausiro.l  Impreita  auacdam  Ilie- 
ronymiana^  non  tamen  Eraimi  opera^  iegunt:  Null.i 
riparum  amoeniiale.  Vidc  Eraimi  notae  in  hunc 
locum. 

Aut  Dominum  rogat.]  Impreaa  :  Cum  Domioum' 
roffat. 

Ibi  cibarios  pnnes.l  Memini  M.  legere  cribrarios. 

Secretuin  arboris.j  C.  et  V.  secreiuin  aeris. 

Ostendii.]  Tolerabtle  en,  Impreaa  osleiiduiit. 

Quenilas  iive  garrulas,  ut  M, 

Ligna  nun  einam.]  Impreaa  S,  Hier.  Non  co- 
eroam. 

Calidus  vigilabo.  liKprena  calidius. 

Utilius  non  algebo.]  Impreaa  vilius  non,  elc. 

Item,  Maiimiiins.]  Ephcopui  Treviremii,  de  quo. 
Ihuardui  %n  mariyr.  29  Maii.  C*  Item,  tlaximiaiius. 
Margo  C.  Addit  :  lii  Legcnda  omhium  sanctoruui. 
Vitam  habet  Suriuf  t.  III. 

Unde  Stilpon.]  Comute  ep.  10  Senecas^  initio; 
primo  tamen  finem  9  percurrai.  V,  et  C.  Slilbon. 

Ut  Vide  quo  judicium.]  C.  variiit  hic ;  ct  vide 
quod  judicium  tui  habeo  sctliccl»  audeo,  eic.  Sene- 
cam  obiervavi  ep.  10. 

Abeat.J  K.tncorrerl€,  babeat.  VideSenecamep.  fO. 

Iratuni  et  furibuudum.]  Haec  duo  non  habet  textui 
Senecw. 

Exponil.]  Seneca  iextui,  expromit. 

Te  malim  esse.]  Ex  Sencca  renitui  ly  te,  qnod 
omiiiite  oberat  muliuni. 

Qui  non  aspeclus  lantum.]  Reititui  ex  eodem  Se^ 
neca.  Nam  duo  pro  aspecius  iic  habent :  Qui  noii 
praesens  tanluiii,  quomodo  quidam  monent^  te$te 
Lipiio,  in  iuii  librii  iegi;  et  ipie  teslatnr  omnei 
libroi  Senecas  habere  :  Qui  non  aclus  lanium. 

Semper  tibi  osiende.J  lla  Seneca  C.  pro  ostende, 
habet  effice. 

iEgyptiaca.]  Hujui  Maria  Mgyptiacoe  vitam  con^ 
icripiit  Sophroniui  Hieroiolymitanui  epii.  teite  Ni'^ 
cephoro  l.y\i,c.  5,e<  eam  hubetSurim l.  II,  die 9  Apri* 
lii.  Alteram  vitam  m.  S.  meiro  per  Hildebertum  Ce- 
noman.  epiicopum  comcriptam  vidi  in  celeberrimo 
monait.  Bonce  Spei  Ord.  Prcemomtral . 

Ilem  c.  xLix.]  C.  c.  75,  V.  63. 

473  Asor..  Ait  margo  C.  Asor,  sngilia  interpre" 
la(ur.  Mundus  autem  plenus  esl  sagiitis  et  laqueis , 
ct  ob  lioc  fugiendus. 

Marlinus  adlioc  duoilenis.}  Vide  vitam  ejuidem 
apuJ  Surium  I.  VI  per  Severum  Sulpicium  edtiam. 

B.  Germanus.]  Huiui  vilam  haba  apud  Skrium 
t.W  (dieZiJulH). 

Hemigius  Remensis.1  Exnnt  viln  per  Hincmarum 
comcripia.  Sur.tAetW.  M.  addit  poet  Ueiiiigius, 
filius  comilis  Laudiineusis. 

Secundum  temperanlius.]  V.  Secundum  lempcra- 
ratins,  exiremum  el  appeiifiilitis. 

Periculum  priml.}  C.  Periculum  popiili  qiiod  esl 
in  civilate.  Primus,  qiiod  est  in  singularitate;  Vaj 
soli ,  elc.  Clariui  en  quod  in  iextu  repoiui  ex  V. 

Circumcisi  paiicilaie.1  Ait  C.  ad  latui  :  Paucitas 
eiiim  quasi  media  vla  eiigenda  cst  in  |)erfectis. 

Offendit  et  offeudiiur.J  C.  Ostendit  ci  osiendilur. 

Hedundal  in  singulos.]  Dum  fralribus  iuii,  ea 
qu(B  forii.  (In  Reg.  c.  wvii)  viderit,  rtf/Tcrr/;  quia, 
v$  ait  S.  Denedictui^  plurima  destruciio  est. 

CAPUT  LXXIII. 

Achan  peccante.]  Duo  Aclior. 

Consentit.]  Forte  distingueiidum  cst  inter  inajo- 
reni  el  miiiorem  consensum ,  ait  C.  in  margine. 

Deperit  inde  nibil.]  Heminichium  Oridii  De  amo- 
ribui. 

Signum  tantum.]  In  cantando.  Jtfar^o  C. 

Per  multitudineui.]  F.  pro  oiultiiudiue. 


A  Super  II  librum  Reguin.]  C.  et  V.  vitioie  (eg^ 
banl  :  Siipcr  III  libruin  Regum.  Hii  iimilia  vidi 
apud  B.  Aug.  t.  III ,  I.  ii.  De  mirabilibui  S.  Scri^ 
pturce  c.  i^.  Prasierea  citanlur  hw  ieniendwde  jior- 
nitent.  disl.  3.  Illud  vcro  :  Iiem  I ,  quafU.  4«  Ec* 
olesia  qiia?. 

Septuiiginta  millia.]  Son ,  Ocloginla  millia,  ut  C. 

Ileli  pro  iniquiiale.l  /Vi7u7  immutavif  etii  httc 
verba  non  sini  Joiephi,  ied  poiiui  B.  Hierontfmi 
t.  II  adversui  Jovinianum  1. 1,  cap.  20,  quce  eitam 
in  Gloisa  ad  I  Reg.  c.  ii  recementur. 

Severa  animadversione.]  V.  Saeva  anlmadver- 
sionc. 

Priino  Reg.  c.  xxviii.|K.  c.  xlv  C.  c.  xlvi.  Cirra. 
hwc  attendendui  est  margo  C.  Spiritum  sanctum 
exstinguit ,  qui  non  libere  (pula  roetu  pressus  •  vel 
alia  causa  indebila)  loquiiur  verltatem ,  vel  celat. 
474  CAPUT  LXXIV. 
Q     V.  Variat  in  iummario  :  Qiioil  pro  facili  oced- 
^  sione  Sancti  se  reos  dicunt  alicujus  peccani  eciaiii 
gravissiini. 

Se  reum  peccati  coiisli.]  C.  Hanc  iententiam  r«- 
petit  in  margine  paucii  immulatii  :  Vir  sauctus  pro 
niodica.occustone  se  reum  peccati  consiituit»  quod 
manii ,  vcl  verbo  expresso  non  impletur. 

II  Reg.  XXIII.]  V.  liUeg.  xlix.  C.  II  Rcg.  xxvi. 

Super  periculo.]  Qnia  exposueruni  vitam^  ui 
aqnam  kaurirent ,  el  aiportarent  Davidi. 

Act.  aposi.  c.  XX.]  V.  c.  xlviii.  C.  c.  Lxn. 

Deul.  c.  XIX.]  V.  c.  Lxxxv.  C.  lxxxiv. 

Ecclesise  servaveris.]  V.  pro  Gcclesix ,  legil  per- 
sona*. 

Ruliculas  ei  apodintiones.]  V.  ha^c  omitiit.  Sie 
enim  :  Facies  inurum  lecii ,  clsi  planuin  sit  per  clr- 
cuilum.  M.  pro  ruliculns,  habel  luticulas.  Forte 
reticula  vel  retinacuta.  Apodialionei  ieu  futcra  iive 
reiinacula  ^  quibui  inmti  possuni  t  qui ,  post  ambu* 
p  laiiones  in  podio ,  conquiescere  voluntf  Callice  dcs 
^  apuys. 

Murum  tecti ,  etsi  planum.]  C.  Morum  decliviiro» 
elsi  pbnuin  sit.  Ad  hwc  ait  marge  C.<^ur  igitur 
aediftcantur  Ecclesiae  lurriiae,  et  taui  alt»? 

Sic  et  advocalus.]  Vide  infra  M.  quia  variai  hic. 

Per  apenninum.]  V.  per  appenninuin.  C.  per  al- 
peunintim.  De  Apennims  monhbus  scribit  Pliniui  III 
12.  De  Apennicoiii  vero  Virg.  \  I  ,  jEneidos  : 
Apcnnicolx  bellalor  lilius  aiiiii. 

Itein  Job  cap.  ix.]  C.  c.  xi,  V.  c.  xl. 

lu  Num.  c.  xxxii.J  C.  et  V.  r.  lxvii. 

Item  Exodi  xxi.]  V.  Exod.  liii  ,  C.  lii. 

Roberius  Ambiaiiensis  episcopus.]  Is  videtnr  eiu 
qui  in  Gatiia  Christiana  Claudii  Roberti  recemetur 
quadrageiimui  anno  i\^Q. 

Sanctns  eiiam  Maurilius  Andegnvensis]  C.  Man- 
rilius  Ceiiomanensts ,  ied  male.  In  caiatogo  Clavdii 
Roberti  eit  trigesimus^  et  vocaiur  Maurioliis.  f7sM* 
ardus  in  Martyrol.  die  13.  Septembrii  vocat  Mauri- 
^  lionem.  Exstat  vita  apud  Vinceniinm  Beilovec,  I.  xxi 
Speculi  historittlii  c.  cxxvi  per  Fortunatum  tpiie, 
Pictaviemem  comcripta. 

Ad  baplizanduni  pucnim.]  Ex  vita  ejuidem  B. 
Mauritii  coUigitur  loquendum ,  non  de  puero  bapti* 
zandOf  eed  confirmando.  Vide  U  V.  Surii  die  13. 
Septembrii.  Exemplum  iimile  huic  habetur  in  exem- 
plari  M.  de  quodam  Cameracemi  epiicopo.  Vide  il" 
lud  infra ,  poit  notai  ad  caput  uttimum  hujui  Oferii, 

'       475  CAPUT  LXXV. 

C.  Pro  iummario  ant  titulo  habel  :  Coulra 
supcrsiitiosos ,  male. 

Quoii  in  se  agilur.]  B.  Auguninui  in  Pi.  cxviii. 
Conc.  12.  Quod  iii  se  ipso  agiiur.  FalUtur  C.  Quod 
in  se  ngilalur.  V.  poaet  tolerari :  Qtiod  in  se  agil. 

Superficialia.l  Quasi  ad  apparemiam  duniaxai. 
C.  siipercilia ,  abmui  Amanuensii. 

Vel  propicr  laudes.l  Gloisa  en  interlincalii  ei  vr^ 


4€3 


VERBUM  ABBRE¥1ATI)M:  ^  mTAL 


470^ 


dinorM  m^c.  vt  MMhhwi^  $ed  reor  auciorem  haec  A 
%mm§d\ate  hnu*isse  ex  Beaio  Augustino.  lom,  Vlll.  //i 
pimlm.  cxviii ,  ro//c.  12. 

«Jttdicium  aulem  reriim.]  So/tim  V.  addil  :  Maiii- 
feslaliiro.  Videalur  hac  de  re  doclrina  B,  Thomce  2  , 
9«.  60,0.4. 

bubia  iii  melioreiu  parlem.]  SoUii  hwe  ciare  idem^ 
ioco  eodem, 

Ad  Boin.  XIV.]  Duo  45. 

Ad  Gal.  cap.  vi.]  V.  c.  xii.  C.  ad  Eplies.  c  xii. 

Proiervc  exagiiaatlo.]  U(ec  desumpsit  ex  B.  Au- 
gust.  tom.  IV,  libro  exposit,  in  hunc  locum, 

Prxscindcnd:?  commuiuonis.]  Textus  B,  AugU" 
stini ,  legit  praecidendae,  sed  varieias  e$t  nominis  non 
rei^  ideogue  relinui  eam^  qua:  in  m.  S.  S.  erat  lectio, 
C,  non  commanionis,  »ed  coinnonilionis,  viliose. 

I  ad  Cor.  c.  iv,]  V,  c.  xvf. 
iiem  ad  Rom.  xiv.J  Duo  xlv, 

Angiisiinus  De  civilaie.]  C*  ad  tajns^  corrigit  9uod 
in  tcxtu  habel ,  hoc  modo  :  Lege ,  Triiiitaic.  Sed  nec  R 
f/i  libris  De  Trimtate ,  nec  De  civitaie  hunc  locum 
tidi^  sed  I.  IV,  /.  ii.  De  lerm.  Domini  in  monte  c,  18, 
per  lolum* 

Atienac  vel  maliti:e.]  Glossa  in  illud  II  Cor.  i ,  v. 
li.  Ei  sinccritale  Dei,afi:  Alieua:  maliliae,  etc>, 
omiitu  Vel.  Considera  Glossam  hic, 

Lcctum  de  cin.]  Hax  de  re  habes  exemplum  in 
exemplari  M.  itifra  post  noias  omnes. 

Sardanapali.]  Sardanapnins  fiit  postremus  rex 
Ass9friorum ,  vir  mnHere  corruptior,  inquit  Justinus 
/.  I.  Vnde  emannvit  proverbium  :  Sardanapulo  iiiol- 
Hor.  Hoe  proverbio  utitur  Tertullianus  t.  I ,  iibro  De 
paliio  c,  IV,  n.  79. 

Uncluin  Douiiiii.]  Sacerdolem  scilicci.  lia  cen- 
ssi.iL  vei  certe  episcopum. 

Jacobi  c.  IV.]  V.  et  C,  c.  9. 

Ecclesiaslicus  c.  xi.]  Eadem  r.ip.  xxsvi. 
476  CAPUT  LXXVI. 

V.  Pro/f/K/o/^(;}{:De  rumorosis  et  ruinusculosis.  Q 

II  ad  Tlicss.  111.]  y,  et  C.  II  ad  Tliess.  v. 
Et  obsocrainiis.]  C.  Ei  objurgamus. 

Et  niinusculis.]  Uoc  redolet  Glossam  interl.  in 
/iufK  locum.  Sic  enlm  :  Non  ruinorosi. 

Ei  Quinlus  Curiius.]  Exemplaria  sic  habent  in 
textu.  At  C.  ad  marfmem  corrigil  «/V  :  Lege,  Mit- 
lius.  De  hoc  Cicero  in  Verrem, 

Fama  inalum.]  Yersus  Viro.  4  JEneidos  per  mO' 
dum  parenthesis  sublegendi. 

Et  proferens  illoto.]  C.  illico. 

Tales  bibulas.]  £)x  B.  Bernardo  De  considera» 
tionead  Eugenium  papam. 

Debent  esse  ccrta.]  Non  tamcii  in  judicio,  ait 
margo  C. 

Recula  ipsius.]  Recula  diminuiivum  a  re,  C.legit 
Reeula. 

bocrates  praecepil.]  Uoc  Socratis  prwceptum  ob- 
setvavit  Aristoteles,  vrout  suvra  ostenditur  c,  5  tii 
finef  et  in  notis.  ^  *. 

Ei  Ecili.  c.  XXXII.]  C.  c.  85  V.  80.  " 

Manifestal.]  Id  est  solvere  voluerit ,  inquit  C.  tn 
mar^iii^.  Plura  invenics  hac  de  re  capiie  5  hujus 
operis. 

Item  Eccli.  xxix  ]  C.  G5. 

In  Parab.  c.  iv.J  C.  c.  14. 

Di&simile  erit.j  Id  esi  diflicile.  Ita  C  ad  iatus. 

Verba  inennrrabilia.]  Jlar^o  C.  viliose  carrigit  : 
enarrabilia.  iVa//i  texius  biblicus  contrniicil. 

Sumina  crgo  summaruin.^IsneS^/i^raep.  40 in  fine. 

El  philosopliui.]  Quis  iite  philosoplius?  Isne  Se- 
necn  f  Sondum  in  eo  Itanc  Hnteniiam  iegi,  Inierea 
primariqm  hujus  senientia  auctorem  dicam  esse 
Piautum  in  Mostellaria  actu  1 ,  scena  1  t/ii/io. 

Nec  libernre  metus.]  Duo  posteriora  hemistichia , 
qu<B  sunt  Statii  Tliebaidos  iib.  xi  omiitit  C.  V.  pto 
liberarc  habet  librare.  /ilc  impressa  sequor. 

Imperntor  Augusius.]  Pr,i'ter  iioe  exempium  ^  ad" 
huc  aliiid habet  eacfii/'//ir  M.  V/(/ci//iirf  infrapobt  nolas. 


CAPUT  LliVlL 

V.  Caret  titulo^  neque  intercapedine  koe  caputd^ 
vidii  a  prascedente, 

Contiialur  iiicoiisl.inlin.]  C.  oommunicaiur.  ; 

Eccli.  c.  xxxiii.}  C.  Lxxxvi  Y.  87. 

Mulieruin  est  inconsl.]  Ciossa  interlin.inhuneioe. 
^  477  Tremulum  capiit.]  De  signo  in  Cain  posila 
diximus  supra  in  c,  ii. 

Et  Isa.  III.]  V.  et  C,  Isa.  viii. 

EtParab.  c.  iv.]  V,  c.  13,C.J4. 

CAPUT  Lxxvni. 

C.  Paucistituiumperficit :  Contra  pereffrinn  Jiidicin. 

Ariolos  sciscilelur.l  C.  ad  iatus  ait  :  Lege  suscilet 
vel  suscileliir.  Quid  hoc  est  ?  Ergone  faiiitur  sacrof 
Scripturas  lextusf 

Perglndiimi  vel  prxlium.]  Utiquepiacebal»  V.  Vel 
pelvim. 

Vel  tncnrminaloris.]  C,  hic  Carminntoris ,  infra^ 
aic/tfmlncarmiiiaiiones.  Gaiiice  cbarmes. 

Sed  qnomodo  intcHigam.]  Haic  restitui  ex  Dibtiis 
sacris,  Alioquin  dno  :  Sed  quoinodo  inleilignm  per 
illuin  esse  locutiiin  Domiiiiiin?  Hoc  linbebis  si- 
gnum  :  sic  quod  proplicln  illc  prn^dixerit,  non  eve- 
nenl,ct  lioc  Dominuslociitus  esi  (F.  et  hoc  Dominus 
est  non  locutus)  sed  per  iuinorein  animi  propbeta 
eonrinxerii,  etc. 

Sed  peregrinajudicia. jJfar^o  C.  Sicut  Ecclesiaa- 
tica  sacraroenta  faciiint. 

Islis  enim.]  V.  Illic  cnim. 

Si  auiem  evcnerit.]  Idem  margo  :  Procuratione- 
diaboli,  permissione  Det. 

Iiein  c.  xvii.]  V.  c.  86.  C.  76. 

Clossa  :  Non  nisi.]  C.  Qui  interflcietur  gladio. 
Non  nisi,  etc  Amafiuencts,  gladio  pro  Glossa  scripsit, 
Sic  enim  Giossa  ordin,  Aliestaiiones  scilicet  legis 
propbelarum,  ei  Evnngelii,  secundum  illud  Joafi.  xi. 
Scrino  qiieni  locutus  suro,  ille  judicablteum  iii  no- 
vissinio  die. 

Ad  llebrxos  vi.]  Duo  9. 

ScripliirA  memorei.]  Num.  c.  v.  Hoc  quoque  capuk- 
citalur  Cnusa  'i.  q.  A.  Consuluisli. 

Propter  niimiain  TafrcivMorcv  Propler  banc  eamdcni 
cnnsam,  inquit  margo  V.  probibiluin  esi  in  capi- 
tiilo  generali  apud  Cislerciuin,  non  baberi  Decreia 
Gr^iiani  in  claustris  noslris;  quia^  quidain  simpli- 
ciorcs  abbalcs  abulebantur  eoruin  aucioritale  ad 
furla  monastcrii  invesiigandn.  Percurre  texinm  M* 
hoc  ioco^  quia  multa  exempla  recenset, 

Igilur  iiec  in  co  quodmiiius.J  Simiiitcr  propter 
iucertitudjnem  peregrini  judicii,  ail  C.  ad  iatus. 

Privilcgia  pnuconim.].  HeguiaJurisliin  Sexto 
s'c  habet  :  Quod  alicui  gratiose  concediiur,  irnbi 
iion  debet  ab  aliis  in  exeinpbun.  Sive  :  In  arguinen- 
iiiiii  Irahi  nequeunt,  quae  propier  neceiisitatem  ali- 
qiiaiido  sunt  concessa.  Regula  lS,»in  Sexto.  ei  2, 
Qf.  i.  Pion  stalim, 

47&  ''*  bis  judicatur  circa.]  Ail  C.  iit  margiju  i 
\}y  clain  reuin  respnant,  vel  iniiocenlem  admiiiant. 

Effectum  suum  consequauiur.]  idem  ibidem  iMtquit : 
Quod  laincn  quia  plures  eo  salvi.  licbanl ,  quidaiii 
inaliiiosi  in  judicium  ignis  transiulerunt,  qiio  inagis 
pcrierunt. 

Quain  miraculis.]  Cur  hocf  Quia  miracula  qiioii- 
diana,  ex  assiduiiaie  vilescunt,  tnfuti  B.  Gregorius 
hom.  i6  tii  Evang.  sub  finem.  Pratterea^  ait  idem^ 
corporalia  illa  miracula  ostendunl  aliquando  sanc- 
tilaiein,  non  faciunt:  Hasc  vero  spirllalia,  qiiae  agun- 
tur  in  menie,  virtutem  vita^  iiou  osicnduni,  bed 
faciunt.  Illa  babere  et  inaii  pogsuni ;  istis  auleiii 
perfrui,  nisi  boni  non  possunt.  f/o/n.  i9.  in  mediu. 

Quaesunl  ad  salutem.]  Non  dico  appendicia,  atl 
C.  ad  latutf  ui  gratia  prsdicandi ,  et  bujusmodi. 

Invenli  a  Salomone.]  Liber  est  in  decreto  Celasn 
papa:  damnatus  dist.  15.  Captt.  Sancta  Romaiia  Ea- 
clcsia  ,  de  qno  &ixtus  Senensis  lib,  ii  Bibliolheciv 
saiicia'  verbo  Salomon,  «/:•  habet  •  RcccnsC.ur  eiiani^ 


471 


PfiTAl  CAMTORl^ 


47i 


in  Decrelo  Gelasii  Ponl/inier  damnata  scripta  lilier  A 

Snidann  falsisslme  Salomoni  ascriplus,  qiii  Cla?iciila 
alomonis  praenotalur.    Latiug  de  his  exorei$mi$ 
Michael  Glyeai  parte,  u  Annal»  pag.  255. 

Sed  auclor  ignoratur.]  Nisi  forsan  diabolus  sit , 
inguit  margo  C.  Aecipe  ea  qua  in  orig  V.  hoc  loco 
deprehendi»  S.  Gengnlfus(1<>)deRurguiidiaoriundus, 
regi  Pipino  perchDrus  eral.  A  quo,  dum  aliquando 
rediens  Iransiret  per  Cainpaniam,  devf  nit  ad  quem- 
dam  fontem.  Snperqiiem  dumsutneret  jenlaculuni, 
snperYenit  dominus  illius  prsRdioli ;  qiiem  inviians 
ad  prandium,  rogavit  enm  ut  fontem  illi  vendcret. 
Qui  fogilnns  inlra  se^  cocpit  eum  irridere,  repiiians 
posse  sibi  cedere  utnimque,  scilicet  et  pretium  el 
fbnteni :  et  vendidit  cum  cenlum  solidis.  Igitur  Gen- 
gulfus ,  .dato  prelio  et  asccnsis  equis,  rediit,  et 
iixori  su£,  qiiae  illo  abscntc  adulleraverat,  narmvil 
quae  egerat.  Illa,  ut  erat  superha  el  petulans,  irrisil 
eum  quod  sua  tam  levitcr  perderet  emendo  inutilia. 
Post  lixc  sanctus  Gcngulfiis  loca  domui  suae  con-  B 
tigua  circuiens,  bnculiim  iiiHxit  solo,  quein  lenebat, 
eoque  relicto  rediit.  Crastina  die,  cum  niaue  siir- 
rexisset ,  et  aquam  ad  abluepdas  maniis  el  faciem 
posceret,  defuit;  el  jussil  uni  ex  ministris,  ut  Irel 
ad  locum  baculo  signatum,  el  baculum  abstraberet, 
ei  aquam  qux  sequeretur,  afferrcL  Mox  baculo 
abstractd,  fons  ille,  queni  in  Campania  emerat ,  ibi 
exortos  est ,  et  ita  avarns  venditor  privatus  est 
fonie  suo.  Est  aiitem  coloris  subaibidi ,  ei  usqiie 
bodie  dicitur  ganare  laii^uentes  pcr  meiila  B.  Geii- 
gulO.  Uxor  autein  sancti  amabat  qucindam  clcri« 
cum.  Cujus  flagilii  rumor  cum  pervenisset  ad  sanc- 
tum,  duxit  ad  praedictuni  (onlem  uxoreiii  tanquani 
gratia  spaliandi,  cui  et  ait  :  Mulla,  inquit,  turpia 
tiudio  dc  le,  sed  leveiii  purgatioiicin  libi  offcro.  Kcce 
bic  esl  foiis  fri^idissimus  :  immiitc  nianum  479 
tuamtetaffercapillumdefundo.Sinibilpalierismali, 
liiculpabilis  es.  Mox  illa,  ul  capillum  tangens,  ma- 
puin  ad  se  retraxii,  quidquid  unda  letigerat  cuie  r 
pudatum  est,  tanquam  si  in  ignein  manuin  niisisset, 
iiautinsummitatedigitoriimpendcret  caro  cum  cuie 
nbstracta.  Tunc  sanctus  :  Digna  quidem  roorle  fue- 
fas,  sed.meis  manibiis  non  niorieris,  judicio  Dei  le 
reservo;  si  lamen  pceuitentiam  egeris,  iiidulgentiam 
consequeris.  Hoc  autemscias,  quod  iii  meo  ulie- 
rius  consortio  non  eris.  Din^itto  aulem  tibi  quidquid 
in  doiein  dederani,  ut  habeas  unde  vivas.  Tunc  abiit 
aanctus  Gengulfus  in  prxdia  sua  longe  posita  in 
Avaliensi  territorio.  llla  autem  timeiis  ne  se  et 
amlcum  auum  interflcerel,  locuta  esl  clerico.  Qui  . 
\enicns  in  domuin  in  qua  sanctus  dormiebat ,  gla- 
dium  extraxit,  qui  erat  ad  capuiejus.  Interimex- 
citatus  sanctMS,  surgit,  et  dum  ictum  capiiis  decli- 
narci,  incidil  in  cuspidem  gladii ,  et  lelbaliier 
VHliicratug  est  in  femore.  Clericus  ^utem  fMgii  ad 
amicam  suam. Lt  postquam  simul pUuserantde  lioc 
quod  acciderat,  quia  vidclicei  sanclus  posl  paucos 
dicsobierat,  clericus  venlrein  purgalurus,  viscera  |. 
.  8ua  oiniiia  effudil  in  latrinam  ,  et  iia  periit.  Interea  ^ 
sanctns  poriatur  ad  sepulcrum,  ei  inier  eunduni 
inulla  miracula  facit.  Quod  cum  una  ex  anciilis  nar- 
raret  uxori  ejus,  illa  insaniens  respondit :  Sic  oue- 
ratur  viriules  Cieiigulfus  quomodo  anus  iiieus.  Qiio 
dicio ,  staiim  a  parie  abstrusa  corporis  obscenus 
sonusprodiit.  EJrat  auleiu  sexla  feria.  Talique  post- 
ea  subjaculi  opprobrio ,  ul  per  omiie  lenipus  viise 
aoae  quot  eo  die  prululil  vcrba  ,  lot  ab  illa  parte 
corporis  prodircnt  probra.  Hnjus  rei  fama  sidep 
divulgaia  eat,  ui  rex  IMpinus  per  illa  loca  iraiisiens 
fuitlerel  nunlios  ad  inquireuiJaiu  rei  verilaieui ,  cl 
invenit  iia  esse.  Hac  ibi^  at  in  margine  C.  lotige  suc" 
einetiui  recitantur  hoc  modo  :  Notanduiii,  quia  Gan- 
culfus  dux«  ulprobarei  an  uxor  siia  luoscliaia  essel, 
aii  ei  :  Si  sine  exusrioiie  exiraxeris  lapidem  de 
fubdo  liujui  foiitis,  iuiioccus  cs.  Qua3  mitlcus  uia- 

(li))  Surius  tom.  Hl  Gangulpbum  vocat. 


num  in  fonlem  aqu»  frigid^,  exlrabit  lapidemv  d 
coiiibusta  est  maiius  ejus  lapide.  Videantur  plurm 
in  Vita  ejuidem  B,  Gangulphi  /.  III  Snriidie  II  Jfott. 

Causain  coiisliluii.]  C.  ad  latui  corrigit  textum 
iic,  pro  constituit,  lege  iiinotuit. 

Cst  et  alia  apcrla.]  Publica  et  manifesta,  Inqmli 
B.  Aug.  I.  Ylll  in  expoiit.  hujus  Ps,  lxviii.-  t 

Maniiiiolrccii.j  Sic  duo  exemplarin^  teriium  tnmm^ 
motrcpii,  Grace  Maff(i9Tptnz9i ,  id  e$t  dim  sugeme^, 
Vfl  a  nutriee  educaii  :  qnn  voce  utitur  B.  Amg.  ivit- 
eione  2.  in  P$.  xxx.  Est  Dictionarium  biblicmm  mmuM 
ob$curiore$  explicane  Meti$  excu$um  auod  wcatur 
Mammotrectu$  ,  eo  quod  rudibus  in  Latina  lifgua 
veluti  mammam  »uqendam  quidanv  ordinis  Minormms 
exliibuit  (unno  1509).  Piomen  videlur  esse  Teuiomicm 
originis ,  qua  lingua  trerken  significat  traberc,  <imasi 
dictts^  qui  mamfnam  traliit  vel  sugit. 

480  J'isiis  sub  Novo  Tesiaui.  C.  Juratis  sub 
Novo,  elc. 

Quoiiiodo  igiiur  forina  exsecrabilis  incamiinc^- 
lioiiis  lerri  elc.]  ^on  iu  cariniuosis  ferri,  ut  C.  /m 
Capitularibu$  Caroti  Magni  et  Ludotici  Pil  exstai 
edicium  de  u$u  aqua  ferventi$  L  iv  c.  io.  Sed  fn 
additioue  quarta  cap.  81.  interdicitur  msn»  aqmte  fri- 
gidoilns  verbi$  :  Ut  examen  aquae  frigidse,  quod  hac-. 
tenus  faciebaiil,  a  iiiissis  omnibiis.  (id  est  legatiii) 
iiiienlicatur  iie  ullerius  fial.  Edidit  hac  Ca^mlk 
Peiru$  Pytha*u$,  et  Glo$$arium  adjecit  in  quo  pomitmr 
e.rorci$mu$  aqtioi  ad  judicium  Dei  demon$tramdmm. 
Deinde Mi$$a  lutegra  de eademre,  qum  vocatmr,  Missm 
judicii.  Tertio  tre$  adjurutionee  aqmo!  ^  qmnria  toti^ 
dem  adjurationfs  ferri.  Qua^  omnia  deiumiisit  ej^ 
ordiiie  Dunslani  Dorobernen$i$  archiepi$copi,  Atqme 
luvc  $uui  qua:  loto  hoc  capite  confusat  Petrus  Cantor, 


lii  fervciitis  olci.]  Prochorue  in  vita  S.  Jomnnis 
Evang.  Itein  Tertuilianus  lib.  de  Prff^criptionibut  od- 
ver$u$  hivretico$t  n.  215. 

W.  Maicrllo  Pa risioasi. ]  £/i|sco/;p,  or<^i/ie,  voita* 
EiH$  viLa  ex$tntper  Fortunutuin  totn.  VI.  Smrii  dieX 
Novembri$.  Nota  hwc  gesla  B.  Marcelti  contigisssk 
antequam  episcopu$  e$set,  ut  liquet  ex  M.  Qmod  vidm. 
post  notas ,  et  invenies  exeinpta  atia^  qum  V.  et  C^la- 
cent, 

De  calore  igiiis.  {  Lu  iguis,  ex  !(.  addidi. 

£t  novein  pondera.J  M»  Sed  novciu,  etc. 

Tui  peccaioris.]  V.  inter  tineas  :  id  esl,  o  lo  pcc^ 
calor. 

Papa  Eiigenio.]  Addit  M.  Prassentibus  cardina« 
libus,;archiepiscopis,  episqonis,  etc.  ^ugenims  e$t  ter- 
tius  ad  queim  bemui  Bernardus  nUsit  tibros  Dc  consl- 
deralione. 

Quidam  Nanichacus.l  Addit  Jtf,  de  Slella  BriUo  • 
forte  ex  Britannia.  Viae  post  omnes  notas  inier  «/1- 
^iio<  capita  variantia  M, 

Ejusdem  civiialis.]  A^cntfineiitp^f  n*  49,  n/tMSO* 

Benedictioncm  aquae.]  V.  maicdictioneiu  a^aae 
Vitio$e  ut  ex  proxime  $equentibu$  liqmet^ 

A  convicto.]  V  etinm  mate :  a  conjuncto* 

Calharis  delibcraiidr.]  Cathari  lneretici  tmmi  No» 
vatum  $ectantes  ,  unde  ei  N ovatiani  dicli  siml.  Ait  B. 
Hieron^mus  t.  V.  tfi  c.  xiv  Osea  :  De  hxretlcr^ 
fucilis  intelligeniia  est,  qiiod  vocentur  Samaria  ,  eo 
quod  Dci  priccepia  servare  se  jacienl ;  nou  quod 
cusiodes  siiit  lcgis  ejiis,  sed  qiiod  boccsse  ac  dicanlK 
in>iinilitudineni  schisuiatis  Novatianbrum »  qai  ei 
ipsi  xocGaf  ouc ,  id  c^t  mundo$  se  vocanl ,  cun  alnl 
omniuin  immundissiiui,  neganles  pcenilenUainy  elc. 
Ipsequoqite  i).  Augustinus  eosdescribens  hisfereverbii 
ti<i/iir;Cathari,^  iii^ut/,  quiseipsos  isto  nominC,qua8i 
propter  munditiam ,  superbisbjme  alqne  odlosiasinie 
noiiiiuaiit,  secundas  nuptias  non  adinittuiU,  poeni- 
lcniiam  deneffaiiU  Novatum  seclantta  haercticuin, 
unde  et  Novuitani  .')p|>ellantur.  Hwe  illetom.  VI  de 
h(Bresibu$  ad  Quodvu  tdeum  hwresi  58.  Plmrade  Cqr 
tharis  ha:reticis  im  Gabriete  Prateolo^  Cathnri ,  ali<i 


475 


VERBUM  ADBREVIATUII.  —  NOtifi. 


Rl 


4ftl  ^fninne  Patarel ,  et  Patareni  damnatt  iunt  tn  a 
comefLlUieranem.  tnb  Atex.  IU,  cap,  «7. 

Sacerdoiitm  de  semine  ClianaanJ  Susannam  iu- 
lerffcere  volentiiim.  Margo  C.  ex  uan,  xiti. 

Ad  HebrjD.,  c.  xi.]  V.  et  C,  c.  xviii. 

Qnando(|iie  occnlia  Yictorla.]  Occnlta  Tictoria  ad 
animam,  nianifesta  ad  corpns  pertinel.  B,  Angutti' 
pHM  in  Piat.  lxviii.  fntendeanini:e  inexci  libera  eam. 

Aliiis  conressus  esl.]  Itaqne  editHHi  itle  Compen* 
dieni:t^de  Compienne  perj)eram  aduntui  eu^veritate 
rei  eomperia  per  confeaionem  ipnni  furit  el  rei.  Cta" 
rims  kiee  exempta  reciiat  M.  infra  poit  nolai* 

Familiari  C:Uh:iris.|F.//fc  tegil  Cantliaris,  ied  non 
tene,  ul  paiei  ex  sequentibui,  ubi  de  Calhdrorum  haS' 
reii  menlio  fit, 

lii  (!ui)iis  eigo  tcnenda.]  Senecee  iententia,  de 
qutUuor  viri,.  c.  \. 

Ctijus  auctorilale  fit.]  Quiaqni  facil  per  atium^  est 
perjnde  ac  sic  facial,  per  ie  ipsum,  Regnta  juris  li, 
in  6. 

Ail  Isidorus.]  Forte  B.  Gregorius,  ut  ex  /.  iii. 
Morat,  el  ex  Clossa  inll  Reg.  c,  xx,  conjicio. 

U  Cor.  iv.i  V.  e/C.xi. 

Vita  aulciiroperalur.]  ///ff  sciticet,  qua  delccta- 
jnini  in  terrenii^  operatur  in  nobii  mortem  aHernnm, 

LCor.  c.  xn.]  C.  et  V,  c.  60. 
iinililudo   e\poscnl.]    Sana   leclio ,  ut    habetur 
eauia   %  q,  8.   Quisquis.    Non  ergo  :  Siuiililudo 
exspcctet,  ui  C. 

Isaias,  xliv.]  C.  el  Y.  cxxix. 

Qccasioneii)  cffundendi  saug.l  0  quanto  maffis 
peccaol  qui  arnta  lalibus  locaiii  i  Vt  ianguinem  ni- 
juste  icilicet  effundant,  Margo  C.  Legitur  canta  14, 
g.  I.  Qui  in  malo  patrociiiiuiu  dnt  mnlis,  socins  esl 
crimiuis.  Tum  vero  qnii  consenlit  aut  pairocinium 
dal,  quando  faclis  matorum  consortium  approbaiionii 
adiungit. 

Jiilta  illnd   ;  Muliitudo.]  Hoc  omiitit  C.  mque  ' 
ergo.    Hoc  proverbium  sic  efferri  iotet*  Mufiitudo 
erninlium,  non  farit  errori  pnirociiiiuiii.  ^ 

Per  violeutiaui  in  ciippain.]  C.  Vel  si  coactuspcr 
\iolentiam  iu  curnm,  eritve,  eic.  Recie  tegit  K. 
Est  autem  hic  cuppa  sive  cnpa,  ifo/ttim,  qno  utuntur 
nauiee  ad  naves^  qua:  reficiendas  iunt,  iuninendai. 
{Jnde  Lucanus  /.  iv,  De  ttello  Pliarsalico  : 
^*amque  ratein  vaciia:  susieifinnt  undique  cuppa;. 

Quo  retento.l  C.  quo  reiiiiente. 

Committotur.j  C.  Vel  comiuittelur.  Ly  Vcl  ex^ 
pnffxi,  ^fit  rtsiiffi  est  iupervacaneum. 

Cnllosa  est  manus/|  Hoc  eu  indnraia  exerciiio 
conlinuo,  Vnde  in  offictnii  ferrariii  482  visuntur 
fabri  catlosis  pedum  ptantii^  pene  candem  ferrum 
percurrerci  sine  pedum  offensa  aui  ustione, 

Htec  perearina  judicia  ferri  candentis  et  aqnce  inhi- 
yttaeue in  Ecciciia^palet ex cama^.q,  5. Consuluisli. 
Et  exepiitota  Ivonii  ad  Hildeberlum^  quo!  incipit :  Ivo 
Dei  graiia  Carnoicnsis  Ecclesio^  iiiiuistcr,  liihicberto 


Cenomannensi  episcoiio.in  tribulaiioiiepatieuiinui,  in 


tienomanneiisi  episcu|iu,(ii  inuuiHiiviiepiiiiciiii.iiii,  III  ui   ■:«▼. 

palientia  toleraniinm.  ibi  enim  n\onet  Hildebenum,  D  liuiii,  elc. 


bcilicet  silentinm.]  V.  so/nni  admiliit  iy  scilicei, 
In  airorioribus.]  Lege  arctioribus,  ait  margo  C. 
ifd  Meliui  quod  in  texlu  obiervavi^  uii  ex  M.  paiet, 
Aii  enim,  De  alrocioribus  et  cnoruiibus  peccalis. 

Si  dextera  Ina.]  Per  dextram  vitam  ittlellige  con* 
temptativam ;  per  siiiistram,  aclivam, 

Rcdi  s|d  activnm.]  Quomodo  hoc  f  An  licet  Mariam 
deierere^  ut  Marthee  adhwreamui  ?  Audi,  Duplex  eH 
coniemplativa.  Vna  iuperior^  qua  iimplex  eu  et  iin- 
cera,  qua  rapiiur  qnii  in  Deum  eique  colloqttiiur,  aut 
cliorii  cctlilum  inleresi  mente.  Altera  priori  inferior 
est^  qncg  conlemptaiivorum  activa  dici  polest,  qua 
quis  honestis  exercitiii  incumbit,  ne  mentis  aciem 
coniinuo  intentam  contemptalioni,  offendat.  Exerciiia 
ha*c  varia  iuni.  Leclioni  incrn*  iplendere,  tibros  eon- 
scribere^  ant  verbotenus  deseribere^  ad  uiilitatem 
proxinii.  Ait  enim  B,  Hieroiiymns,  ep,  ad  Busii' 
cum,  Nibil  Cbrisiiniio  :  Scribaiihir  libri,  nl  et  ma- 
niis  oporctur  cibum  ei  nuinnis  iectione  saturetiir. 
0  Ei  ibidcm  vitaiuli  olii  ergo.  Texaiitiir  el  llna  capicn- 
dis  piscibtis.  Iieni.  Aina  scieiiliam  Scriplurnrum,  ei 
cnruis  vitin  iiou  aniniiisi.  Plura  hacde  re  habeiitnr  in 
Gtosia  ad  illnd  Matlh.  v.  Si  dexiera  tun,  etc.  Ei  in 
exempiari  M.  illud  vide  post  omnes  noias* 

Conjugniis  est  iu  rcniedium.J   Y.  conjugati,  M. 
clariui.  Prior  est  ad  nmpliiin  pncmiiim,  seciindn  est 
ad  compcnsauduin  remediiim.  Siniililerduplex483 
esi  aciivn  :  Pi*nclatorum  di^nior  ad  mcrilum,  con- 
jugatoriiiu   iiidigiiior  iufirmilatis  remediiim  ,  elc. 
leciu  dignisiima^  et  qu(P  ad  horum  pleniorem  intelU" 
clnm  mnxime  conducunt, 
Abli.iti  evaNgclico.]  Id  estCbrislo,  inqnit  V, 
Meiiiflni  Tacii.]  Ex  officio  Nativil.  Dominu 
Quid  faccrct.]  C.  qjid  rnciat. 
Cbristiana  scpulitira.]  Monacbi  fortc  dareut  tali 
sepulturam.  Ita  C.  tft  laterati  ora, 

Velnndo  cnpiie.]  C.  Velaiido  corpore.  Qnantm 
'  hodie  puetlarnin  inin  nobitnim ,  cum  divitum  luxus, 
Non  modo  non  velanl  siitciput,  sed  qnod  deleslabi' 
litis  esty  tumeiiles  mnmmns  denudant^aiotescentibui 
et  procit  suis  hamum  wtcriia:  dnviinationis  expanden* 
tes*  Jamque  liceret  inctamare  cum  Boeiio  et  quidem 
gemebunde : 

Heu  quam  prxcipiii  mersa  prorundo 
Mens  bnbet,  et  propria  liice  relicta 
Tendit  in  aaeruns  irc  tenebrns. 
Contra  hanc  pecioris  pvellamm  nuditaletn,  non  ila 
pridem  in  Belgium  nostrnm  ituroduetam  et  receptam^ 
acriter  et  docte^  e/,  ut  spero  non  infructuoie^  tf|- 
vehit  auidasn  caslissimtts  juxla  ac  doclisiimui  metro- 
pol.  Lamerac.  Ecclesite  eanonicm.   Videantur  ejm 
libelli  Galtice  inipressi :   Le   coovrc-cber  f^miiiiu : 
Jtem :  Le  cbniicre,  ou  couvre-sein  fciiitnin. 

Ciiin  dicnt  auctorilns.]  Auctorilai  intettigitnr  ut 

snpra  indeiermitinte  pro  veteribui  auctoribui.  Id  an- 

l(*fii,  7fiod  hic  citatnr,  peiendnm  esi  ex  aciis  conc* 

Lnleran.  sub  Alex,  III,  qiut  hacietiui  non  exstantm 

Ct   Evaiigdiuui  obscrv.]  C.  male :  Ne  Evange- 


ne  probatione  perignem,  quam  rex  ab  eo  exigebal^ 
tfeltst  ultopacto  sttam  probare  innoceniiam  ;  quod  hoc 
eaet  in  Ecclesia  Dei  ver  plures  veiitnm  canones,  et 
ponlificum  decreta,  Vidi  epiilatam,  quo!'  in  m.  si, 
tioitrii  notatur  14,  tfi  impressii  91.  Prarlerea  S. 
Oreg.  papa  I,  ievere  hasc  prohibet  in  ep.  ad  Brune^ 
childem  Francorum  reginam  /.  xi,  ep,  8^  ei  «/a- 
fur  %  q,  5,  e,  Meuuaiu,  Eadem  prohibentur  I,  y.  De 

Jurgatione  vulgari,  tribtii  capi^ibui,  Caienini  III» 
nnocentii  ill  el  Honorii  III. 

ChVm  LXXIX. 
la  titulo  et  muliitudiiiem  omittit  C. 
'  Parientes.]  C.  perbibentes.  Non  iapit.  ^ 

Kt  iiiobedienles.]  Hie  tntdtum  variat  C.  Consli- 
liieuies  inobedieiiies  illis  trausgressores  (abeit  nisi) 
in  parcitate  et  iii  paucitate. 

Divinis  prafceptis.  HiC.]  V.  diviois  praeccptis  liae, 
^i  pvacuarc,  elc. 


D(*crciuin  Gre<!orii.]  Gregorii  VII  cujm  libri  xi 
Epistolarnm  habenlnr  in  lomq  \\\  concii.  Talia  je» 
jnnia  non  esse.  generaliter  constiiuenda  ut  feceratit 
Gallice  episcopi  egregie  docet  Gerardus  I.  Camernc. 
episc,  ut  videre  esl  ex  chronico  Camerac.  Batderici 
Noviomensii  et  Tornac.  eyiicopi  i.  iii,  c.  5^ 

De  revocaiidis  decinius.]  Hac  de  re  ett  ipeciatii 
tilulm  in  Append,  ad  conc,  Lateran.  mb  Alex.  ill, 
par^e  v  et  de  observandis  decimii  iiidem  part.  xiii. 

inniteutium.|  C.  munieutium. 

(inicis.]  Diceiitibus,  ait  margo  C.  Ducam  liaiic  et 
ditabor,  quia  reliiiqiiam  enin  cuui  voluero,  quia 
est  mihi  in  lertio  geiiere  arUuitatis. 

Protrabentes  advocati.  1  De  advocatii  ab^nde 
dicium  est  iupra  c.  51 

Diim  moliuni^ir,]  Non  mol!iunlur,  ut  V.  Verbet 
iunt  Terentii:  £t  nosti  morcs  mulieriim,  duiii  in(H 
liqntur,  dum  comuniur,  aiiiius  es^.  I^  J/eerti/onO*. 


d;5 


PETRI  CANTOUIS 


471 


Actu  IJ^  iCina  ii,  in  fine  iibi  eliam  aHiiqua  exem» 
plaria  legunt  moUinntur, 

Coines  Tbcobahliis.]  Forte  iUe  Campnni(e  comes^ 
dequo  Ca'sarius  exempl,  memorab,  Ub.  \iii,  c.  31  et 
Cantipralanus  /.  ii.  Boni  universaHs  de  apibus,  r.  2.S, 
num,  ileti^. 

BAfk  ^^  a.utem  planior  ]  F.  iit  nttteni  amplior. 

Cramii  Monlensiiim.]  Ordo  Grandi-Moniensis  in 
Lemovlcemii  diiecesi  apud  Galtos,  instiiulus  est  circa 
annum  Domini  iO%0  miUtalque  sub  regnla  S.  Patris 
nostri  Benedicii,  Agit  de  eo  Jacoius  a  Vitriaco  in 
Hisloria  occidenlali,  e,  19. 

De  iion  coiifitendo.]  Ilffc,  usque  pecoanle  aberant 
in  C,  Merilo  aulem  lales  traditiones  et  constiluiiones 
reprehendit  auctort  quia  sunt  causa,  quod  peccata 
omnia  in  confessione  non  aperiantur, 

A  barbalo  inlsso.]  F.  A  barbaro,  clc.  FuAus  liarc 
vide  in  M.  post  notas, 

£t  Hieronymus.]  Consule  commcniarium  in  Psal, 
CXLYI ,  tom,  VII.  Item  in  Ep,  ad  Ephesios ,  c.  v, 
om,  VI. 

I  Et  psalmo  canlici.]  Psatmorum  ei  canticorum 
inter  se  comparaiio  fit  in  homitia  i  in  Cantica  caniic. 
fom.  Vin.li.  ttieromimi  post  Origenem,  llpc  aU' 
tem  interest  inter  psalmum  et  canticum,  quod  psat- 
mus  refertur  ad  nianus,  hoc  est  adopera;  canticum 
vero  ad  theortnm.  AU  idem  B.  Uieronymus  in  Psal, 
101  super  ittud:  In  dec;icborilo  psnlleiio  :  Siinplici- 
ter  (lico :  Qiioiiescuii(|iie  levamus  manus  sine  co- 
gilationibus  et  disceptatiouibtts ,  in  decacbordo 
psallimus  Domino.  In  decachordo  psalterio  cuin 
citbara.  In  citbara  noslra,  el  curpus,  et  aiiiina,  et 
spiritus  omnibiis  chonlis  composili  sunu  Plurn  hac 
Me  re  tidere  est  apud  enmdem,  lom,  VI  in  Epistol. 
ad  Ephesios^cap,  v  ad  itlud  :  Loqticiiles  vobismet- 
ipsis  in  psalmis,  ei  byuuiiset  rauiicis  spirituaiibus. 

Cum  Nicolao.]  Habetur  vila  apud  Surium  tom.  VI, 
die  6  Decemb. 

De  cenlum  libris.]  Librarum  distinciionest  limi//- 
ter  el  originem  referl  Buda^ux^  tibris  De  nssc  et  ejus 
partibus. 

Quare,  elc,  si.]  Ex  M,  hunc  locum  reslilui  I 
Cor  Ti.  Qiiare  non  mngis  fraudem  patimini,  etc, 
V,  Quare  eiiain  etsi  li(  itum  jiiretur.  Locum  Apostoli 
non  dislinguebaty  ideoque  viiiuse, 

Item  :  In  nlia.]  Subaudi  Ecclesia,  ut  ante, 

Et  boc  sacrnmenlum.  ]  iVomeit  Sacrumcnli /lic 
sumitur  analogice  pro  juramenlo^  sicut  22,  q,  5.  Par- 
viili  qui.  Attenle  considera  textum  Jf«  hac  de  male- 
ria,  infra  posl  nolas, 

Bursa  emungi.]  Iloc  idem  patiunlur  archidiaconi 
ab  episcopis ;  jnm  ptiniunliir  sic  inslrumcnto  suae 
olTeiibioiiis.  Ila  C,  in  murgine, 

Notiliam  iiiajorum  praelatorum.]  C,  faltitur  :  Ma- 
lorum  pnBlatorum. 

Secundum  leges.]  Accusatio  pastorum  tatis,  non 
procedil  ex  charilate  ideoque  non  debet  admitti  4, 
q.  4.  NuUus  iniroducatur,  Pranerea  debet  prmcedere 
admomtio  charitativa.  %;q,  i,  Si  peccaverit,  el  2, 
q,  7.  Accusatio  quoqiie. 

Excmplum  puerorum.]  M,  suo  toeo  hoc  exemptum 
refert  fusius. 

Praeternecessar;as.JOutf:Prjeteriiecessarissiinas. 

II  Cor.  viii.J  C.  ei  V.  II  Cor.  xxii. 

485  A  vobis.1  C,  a  iiobis. 

De  recipiendislegatis.]  Id  eoltigitur  ex  eausa  10, 
q,  5  sub  finem.    - 

In  domo.]  Scilicet  {inquAt  margo  V).  qitvt  etiain 
longe  auxrenda  suiii  coiilra  illud  poeticum ; 

Qaodque  donii  non  esi,  et  babet  vicliius,  emaiur. 
Non  dixit  transmariniis,  noii  allerius  regionis  vcl 
villae,  sed  vicinus.  Quod  tamen  non  de  sumpiiiosis 
intelligendum  est,  sed  de  fjcilibus  inventu.  Utide 
apparet  Carnotensein  in  nugis  suis  inale  repreben- 
dere  Cistercienses,  eo  quod  carnes  bospitibus  iioti 
npponaiit,  utentein  adversus  cos  boc  vcisti  pociico, 
iuiu  isii  in  ncmoribus  et  iii  dcsci  lis  mancuiii  mu- 


j^  ximeqiie  luxiiFiie  sil ,  nb  ercmicolis,  slcul  ab  JSgj. 
piiiK,  ollas  cnrnittiu  cxigcre.  Exodi  xvi. 

Noia  qitod  spoliaiorem.]  Ha^c  usque  ad  fiium  cc- 
pUis  sotum  V,  tegebat, 

CAPUT  LXXX. 

Absiirde  Honnre.]  V.  Asperc  sonare. 

Mnhometus.]  Id  resiitui ,  nam  tria  exemp.  JforAo- 
metus  ;  quis  ille  sit,  omnes  noruni, 

Nou  inierpoQens  super.]  Strtif  ii,  de  quibus  B, 
llieroiiynius,  Quidquid  dixerint,  inquit^  lioe  legc» 
Dci  pulnnl,  iiec  scire  dignnnlur,  quid  pro|Hiel», 
quid  ap!)sloli,  scuserini;  sed  ad  sensum  suiim  in- 
coiigriia  apiant  tesiimoitia,  qiinsi  grande  sit,  et  roh 
viiiosissiutum  docendi  gciius,  depravare  sententiai^ 
ct  ad  voluniatem  stiam  Scripturam  trabere  re|w- 
gnniitcnii  Hac  itte  in  ep.  ad  Patf/iiium,  oicir  incij^t : 
Frntor  Anibrosius. 

Viain  mandalorum.]  C,  Viam  miindi,  sedvitioae. 

Secrclum  Scriplurx*.]  Ilcsc  redotent  exnoek^mem 
S.  Augustini  in  hunc  locum. 
B     Cnupones  tui.j  Ex  interpelatione  LXX  siM  Crteea, 

Et  sincera  veriias.]  Restitui  ex  B,  Oierontfmo  1f. 
el  C.  £i  sincern  volunlas. 

Cfinlenln.  ]  C.  contempla,  in  marginem  luierea 
dicam  quod  sentia,  Si  quod  supra  est^  et  sinc^ra 
voluiiias,  attendatur^  atiquo  sensu  posset  tolerari  tg 
'  contempla,  sciticet  voluntas  contempta  in  S.  Scrt- 
piura,  quia  in  itta  docemur  propriam  ioluntaten^ 
retinquere,  Non  veni  voluntaiem  meam  facere,  ail 
Dominus,  sed  ejiis  qui  misit  nie.  Joan,  vi. 

Martinus  videiis.)  i//ii«  vita  per  Severum  Sutpi- 
tium  conscripta  habetur  apud  Surium  tom.  Yl  die 
i\  Novembr. 

Noii  snne  ei  sincere.]  Ait  M.  Ideoque  perierunt 
filii  Israel,  quiu  os  Doinini,  id  est  sacrain  Scriplu- 
ram  iioii  inlerrog:iveruul. 

Noluiit  iinplere  opere.]  C.  Volunt  implere.  Quanta 
varielas.  AU  B,  Gregorius  :  Deus  verbiini  veriutis 
facientibus  tribuii,  ct  non  facieniilus  toltit.  MoruL 
C  '•  XI,  c.  9. 

486  ^anciis  quippe.]  Imo  ei  infidetibus  in  An- 
maiia  scientia  periiis.  Ex  quibus  unum  refero  Sener 
cam^  Ait  ilie  ep,  115  :  Niinis  anxiun;  essc  te  circa 
verba  et  compositiouem,  mi  Luciti,  nolo :  babeb 
majora  quu2  cures.  Ptura  petis?  percurre  ejusdem 
ep.  43.  • 

Econtia  pliilosopbo.]  V.  Insotenter  hic  ta.iat, 
Ait  :  Econira  pbilosoplitis,  inajori  cune  est  inie* 
griias  ci  composiiio  vcrboriim,  qtiam  veritas  sen.r 
suum.  IJbif  qu(eso,  lioc  liabet  Seneca? 

Iliijuscemodi  bominibus  ]  Uccedentibus  scilicel 
a  superlicielitteras  evnngelicae,  ait  C.  in  margiHe, 

Apiid  Matlb.  c.  v.]  V.  et  C,  cap.  xxxiii, 

In  nie  capile.]  Gtossa  est  interlinealis  in  hunc  to^ 
cum,  S,  Hieronymus  eliam  videri  potest  tom,  VI  fji 
Mat  ha'um,  quia  ex  eo  non  nonnutla  desumpsit  av- 
ctor  noster, 

Maxiinus,non  solvil.]  Iloc :  Non  solvit,  abest  inV, 
D     Eiiam  addita  iti  Evaogelio.]  C,  in  margine :  lit 
de  noii  videnda  miilicre  ud  concupiscondain  eam, 
de  iion  irasccndo  fruiri,  et  bujiismodi.  Mattk,  t. 

Interjcctioiicm.]  M,  legebat  in  textu :  Inieriorcm 
indignaiionem,  sed  correxit  in  margine^  et  recte, 
Plam  gtossa  interUnealis  sic  habet  :  Interjeeiio  iti- 
dignationem  expriinens.  Hic  deituo  concordat  M. 
cum  duobus  aliis  exemplaribus  usque  ad  finem  ope- 
ris,  ergo  in  sequeulibus  trium  iiiter  se  jiel  eoUatio^ 
uti  supra  ante  cap.  G6.  De  oflicio  prxlatl  tripartito^ 
et  contra  acceptionem  personaruiu. 

Speciatia.]  Spiritualia  C.  et  M. 

Et  alia  determinain.]  M,  et  enervata  processcril. 

Usqiie  ad  furoreui.]  Ita  Y,  in  textu  :  C.  in  mar  ' 
gine,  et  revocat  ad  iUud  :  Fatue. 

Iii  Joanne,  c.  v.]  Tria  x,  xliii. 

Unde  Augustiniis.  ]  Toin.  W  conlra  Fansium  \. 
XVI,  cap.  2^  ef  20.  Iicm  tom.  X  De  verbis  Domini 
scrm   40, 


\ 


4ei 


VCRBtJBI  ABBRCVIATUM.  -  Ndtil. 


M 


«tt,  fi  Anfr^as  ete.M.  tamen  omttiil  tibi.  A 

T^ansiiorcs  Dolhain.]  Itn  C.  Al  liuo  Transilorcs 
lililhiin.  Dothain  locuit  ett  Gen,  xxxvii.  Ubi  dicitur : 
EIiiiiiis  in  Doihain.  Hebrwut^  id  eit  tramieM,  iive 
irnnsfluvialin,  Idithun  nomen  e$t  cdntorii  in  titulii 
Psat.  XXXVIII,  Lxi,  el  Lxxvi,  et  interpretatur\e\  ejiis» 
m/  leffalis,  $ite  laii<lein  el  eonressionem  dans. 
CAPUT  LXXXV, 

NeqHehic  C,  ei  M,  caput  dividunt,  Placet  divitio^ 
f ifta  Cectori  gralior, 

Sicut  ait' Gregorins.]  El  quid  inquit  f  edicam  : 
Neino  existiinei  in  fliixii  alqne  sinilio  pieliosanini 
irestiniii  peccaluni  deesse,  f|iii»  si  hoc  cnlpa  iion 
esset,  nnllo  nioilo  Joiiiiiicin  Doininns  de  vestiinenlt 
sui  asperilale  laudassot.  Sl  493  ^^^^  culpa  non  es- 
set,  nef|naqnain  Paiilus  aposioliis  per  episiolam  fc- 
uiinas  a  preiiosanim  vesliuin  appoiiin  conipescerel , 
flicens  :  Non  in  vesle  preiiosa.  Pensaie  crgo  qiia* 
ciil))a  jto  hoc  eliani  viros  appeiere,  a  quo  cur.ivic 
pasloiybelesiae  et  remlnas  prohibere.  Sic  ille  l.  U,  n 
ibom.G,  fit  Evan^eiia,  Et  ex  apolodia  U.  Ueninrdi  hac 
didici  :  Mollia  indumenla  aiiimi  moliitiein  inflicani. 
?9on  lantuni  curarelnr  culius  corporis,  iiisi  priiis  iie- 
|lecta  fuissct  mens  iiiculia  virtntihus. 
I  Vitio  infonstaiiliic.]  Quod  per  arnndineni  vcnlo  , 
agitatam  exprhnitur,  Ait  iterum  B,  (Iregorint  ibi^ 
dem :  Discamus,  frutrcs  cliarissimi,  arundo  vento 
agilala  non  essc  :  solidcmns  aninium  inter  auras 
linguaruni  posituin,  siet  inncxihiiis  &taliis  inentis. 
Nnlla  nos  dclraciio,  etc. 

Religiosis  nii  splendidi<(.]  Tu  vero  si  monachns 
esse  vis,  tiifjufl  B,  Hier.  non  videio  curain.  Sordidse 
vcsles    caitdtda!  meiitis  iiidiria   sint :  vilis   tunica 
coiiieiiipiuin  Ba'culi  prohct;  ita  diinlaxal,  i:e  ani-    , 
uim»  lunieal,  ne  liahjtus  scrmoqiie  dissenliant. 

Sed  ne  quibutdim  videalitr  Jnfc  B,  Mieron^tFA 
exhortaiio  dura  obtervatn,  alteram  Sew^cte  tkiticren^ 
et  favorabiliorem  tnggero  \,  Sic  ille  ep,  [»  ad  Lnci» 
iium  :  iilufl  te  admoneo,  iie  eoriini  more,  qui  non  r% 
proficere,  sed  conspici  cupiinit  facias  aliqua,  qnsu 
in  hahilu  luo  aut  gciiere  vita;  notahilia  sini.  Aspe- 
riim  cnltum,  et  intonsnm  capni,  et  negligeniiorvn; 
barhain  ,  et  qnidqiiid  alind  amhitionem  perversa 
Tia  seqnltur,  dcvila.  El  ui  brevior  tim  :  infra  ait : 
Mon  splendeat  loga,  ne  sordeat  qnidem.  Videnmus 
iie  isia,  per  qnie  adniirationcin  parare  volumus,  ri- 
difula  ct  odiosa  sinl,  etc. 

Lnde  Ueniardius.]  C.  Ucrnardns. 

Chisimus  ascendit.]  M,  Ciilmus  erupil. 

Maririx  et  spolio  non  leviore  bever.]  M.  Martrix 
ct  pretio  noii  levitaie  hcver. 

Ilis  pellihus.]  C,  Sahclinls  pellihus,  et  aliis. 

Lt  laifati.]  Vel  similes  capris  per  artilicium  :  aif 
C.  et  M,  in  iaterali  ora, 

Propi^r  molliliem  efleminationem.j  M,  Propter 
inolleiu  efleniinalionem.  ^aiura^  ad  necettitaiem 
variat  arlet  edocuit,  de  quibut  Seneca  editterii^  ep^ 
i)0,  it^fi  aulem  ad  abutum,  aut  moUiiiem, 

llaiic  ambiiiosain.  ]   M,  adjectivum  convenit  in^ 
tubtiantivum  hoc  moao :  lianc  ainbiiioneni,  snpelle- 
ctikMn,  etc. 

Odio  persequeris.l  C.  Odio  prosequarii. 
CAPLT  LXXXVL 

El  cibariorunhl  iVoii  tamen  damno  M,  et  cibo* 
rum. 

Rcs  in  Yiiiiim.]  Ati  Catlut  eleg,  I.  Non  res  in  vi- 
tiuin  sed  inalefucta  cadiint. 

484  ^  simplicitale  antiquorum.]  Sancti  Aiia- 
clioretof  neve  cellulai  uudebant  lonttruere^  ita  argu" 
vientantetf  qnod  quiUquid  victut  necestiiatem  tuper' 
abundat^  ad  catnit  curam  perlinei,  inde  quidnm 
dicebat  te  viuitte  diBmomm  cnin  collega  tuo  it:al- 
/eu»ii  levanlem,  dum  in  tuptrfluit  reparandit  malieo 
uierelur,  Hoc  exem,  ium  ciiatur  in  libro,  Vidiia  Si- 
1  eptana  dicto,  nuper  a  mbit  in  iucem  emitto,  lib,  i, 
lioin.  1,  cap,  10. 

in  casu1i«.]  Uoc  ett  parvit  catit. 


Tcot.i  culmo.]  M,  Tecta  in  culmo. 

Onidam  eliam  aiiliqnonini.]  B,  Hieronffmu$  atfe- 
rit  B,  Hilarionem  cellulam  habuiue  iatitudiHi  qua' 
tuor  pedum,  altiludine  quinqne^  hoe  est  ttatura  tna 
hnmiUorem,  llanc  ccllniam,  inqnit^  poiins  sepnl- 
rnim  qnam  domnm  crediilisses.  De  anachoretaruin 
cnvernit  et  coriicibat  ta^piut  meniio  fii  in  libro  Viia$ 
Patrum, 

In  illo  mensnlam.  ]  Mensa  tripes  ait  Margo  C, 
Jiem  ibi :  Pnri  salis. 

Iia  esse  solllciios.]  B,  Joannet  Chnjtosi.  in  fine 
homilice  23  in  Matth.  tic  inquii :  Quid  a  piieris  di- 
siainus  Indeiilihus  ei  flomos  fahricantihus,  nos  qni 
doinos  prspclaras  acdincamus  :  nisi  fpiod  nos  cuni 
poMia  hoc  agimus,  ilii  cnm  ganilio? 

Unde  quidam.]  Soluin  V,  addit :  Remensis  cler1« 
cns  in  textu,  C.  tii  mnrgine, 

Mnronim.]  Solum  M:  id  habet, 

Isai.-e,  c.  i.xvi  ]  Solnm  V.  notat :  c.  xcviii. 

Scilicet  Megarenses.]  iVoit  Megalensf^s  tfl  C.  rl- 
dealur  B,  Uier,  lo,  I,  ep.  ii  ad  Ageruchiam  tiduam 
de  monogamia^  c.  5  tub  finem, 

Paiilus  priiniis  eremita.j  CoUignniur  hac  ex  viia 
ejutdem  per  B.  Hieronymum  con-cripia. 

In  hypogeo.]  Loco  tublerraneo.  TVoyatoCt  et  vno" 
yaidio;,  ani  xtnoyouog,  tubterraneus^  subditnt, 

fcl  regione.]  V,  et  C,  tic  inqniunt :  e  regioiie  de 
eo  coinetlerunt,  reliqua  absunt. 

DaMnotiibus  iii  carcerem.]  M.  dicmonibas  incar- 
cercmnr. 

Tunc  hahitare.]  C.  etiam  bahitare  incipientium ; 
omitiit  tunc. 

Ne  aniittanl.l  V.  adniittant.' 

Omittuni.]  r.  jnsliliam  Dei  coinniittunL  Si  coin* 
mitlunt  ergo  conira  jnslitiam. 

Pro  diviliis  grangiarnm.]  Catariut  per  grangi.im 
inieUigit  prcBdium  tive  viilum,  Grangiariut  qui  pras' 
est  villag, 

lliiic  epnlae.]  ita  Lucanut  L  ii  aiiie  medium: 
ai  C,  et  M,  lluic  cihus  esc,  etc. 

Erigcndnm.]  C.  eligendum. 

Reliqno.]  C.  et  M.  relinqno. 

Sepclii  iiatnra  relictos.  ]  Mojcenaiit  aliud  hemi- 
tlichium^  cui  iibenter  adderem  ex  Seneca  tenlemiam^ 
ei  ex  Lucano  vertut,  Ait  prior,  ep,  ad  Lucilium  92. 
Neniinem  de  supreino  ofllcio  rogo,  nulll  reliquia» 
me9S  commendo.  Nc  (|nis  insepultas  495  ^*^U 
reruin  natiira  prospcxii.  Quem  sxvitia  piojeceiii, 
dies  eondet.  Potterior  dicto  I,  vii  inqitit : 

Nil  agis  liac  ira,  lahesne  failavere  solvat, 
An  rogus,  liaud  refert:  ulacido  natura  receptal 
Cuncta  sinu. 
Htec  hemittichia,  qu(v  in  textu  habeniur ,  redegi  in 
ordinem^  ulioquin  C,  et  M.  protam  ordinabanthoc 
moilo  ;  Facilis  jactura  sepnlcri,  qnia  sepelit  naiura 
relictos, 

Gregorius.j  Moralinm  xv,  c,  57.  Prceterea  videa^ 
tur  iibnr  JB.  ilii^.  ad  Paulinum  De  cura  ptb  ntortui$ 
gerenda, 

Arte  Otcflalo.]  Becte,  quia  ille  Athenienm  artiftx 
ingeniotittimus,  ul  tnpra  dixi  :  no^.  ergo  iegendum 
arcu!  pro  arie,  ui  volunt  C.  et  M. 

Ilein,  Psal.  Lxxiii.  ]  Tria  tnale  iegebant  Psal. 
Lxin. 

In  hi9  lapiflihus.}  iV»ii,  cum  his  Uipidibus,  u$ 
vull  C.  ut  pntet  ex  U,  Uieroji^ini  epitlola  ad  Eutto* 
cltium  de  obitu  Paulee^  qum  incipit :  Si  cuncta  cor- 
porls,  pott  medium, 

Item  ierein.,-c.  xxii.]  C.  et  M,  c.  lxxx.  V.  xxv. 

Ad  avariiiam.]  M,  a<i  auilaciam. 

Ad  consuininatiouem.]  Tria  hic  conveniunt^  etti 
in  tacrit  Uibliit :  Ad  cursuui  mali  operis. 

i£qusc  spatiosc.]  C.  xqne  spatiosa  luxuria. 

In  orhe  lociis.]  Impretta  exemplaria  HoraiH  /e- 
gunt  :  Nulliis  in  orbe  sinus.  Horut,  t,  i,  ep,  !• 

Itein  Juvenalis.]  Saiyra  U. 

illdilicalor  crat.l  Auctor  notier  vel  poiiut  \ 


483 


Et  Dai 


nuenses  ex  duobus  hemistichiis  constat  ttnnm  sexa^ 
metrum  ex  eadem  satyra  14,  nii  enim  Jnvenalis  : 
i£(lincalor  eral  Ccntroniiis,  cl  niodo   curvo 
Liilore  Cajelae,  eic 
Et  infra  : 

Dum  stc   crgo  liabital  Ccntronius ,   imminuit 

rem,l 
FrcRil  opes,  elc. 

Conlronius.]  M,  et  C.  Cenionius. 

Iiein,  Hicronyniiis*]  Videto  epist,  ad  Heliodontm 
de  laude  vita*  soliiaria?,  quai  incipit :  Qiiaiiio  &niure. 

In  ciliciis.]  M.  u\  consiliis. 

Sive  pariciinis.]  Parietina:  sunl  ruinw^  in  quibus 
soli  parietes  exstani  sine  lecto, 

Menior  nleri.|  C.  M.ijor  iiicri. 

Sive  iii  |>ai'ieliiiis.|  Glossa  in  hunc  locum,  auic  et 
B,  Augustini  ert. 

Isaias,  c.  v.]  C.  et  V.  ca.  xiii.  M.  xiv. 

Levit.,  c.  XXVI.]  Y.  ei  M.  c.  lxxviii.  C.  lxxix. 

Habacnc,  ii.l  Tria  v. 

^_  llein,  Isa.  c.  xxvi.]  Tria  Lix. 
Daniel,  ca.  viii.]  Tria  c.  xiv, 
CAPUT  LXXXVil. 

Titulum  ex  F.  coHegi :  num  M.  ei  C.  simpliciier 
tegebanl :  Contra  prodignlilaleni. 

Coiistimere  friisla.],  Non  solum  V,  el  C  hic^  sed 
et  alibi  in  m<«.  sapius  vidi  fruslra  pro  frusia. 
Sed  amanuensium  abusus. 

Cl  pro  niliilo.]  C.  El  de  niliilo  liiigato  objurgat. 

liia!h'liinal)ile.J  C   lnxsiinia!)iliier. 

Scilicet  Cbristi.]  Hac  omit  il  V. 

El  alias  supcrnMitatcs.]  V.  sic :  Quidain  ob  libi- 
diiicin  abdificandi,  de  (jiia  siipia.  Alii  ob  libi.lineni, 
elc. 

Feruolur  ad  Cyaiiem.]  M.  et  C,  Feruiitur  ad 
carneni.  Cyanos  aliquando  pro  gcinma,  atiqnnndo 
pro  flore  caruleo  accipilur^  aliqunndo  pro  cotore  wi- 
gro  aut  ca!ruleo,  Vide  Ovidium  \  et  ix  Miiam 

Cibos  delicatosJ  M.  cibos  deliliatos. 

Hesleriio  jure  ligurial.]  M.  Hestcrno  vix  ligu- 
riat. 

Dignosceret  lioste.]  M.  Pncnosceret  bo.sle. 

Ui  dicatur  de  eis.J  C.  in  maryine :  Ut  de  quoJam 
pi'X'lalo  dictuin  est,  ct  inde  syllogizaiuin. 

Ut  essciit  solvcnda.]  Ne  quidem  male  C.  Ul  Ca- 
sciit  solvendo.  , 

Undc  poeia.J  Claudianus  De  bello  Cildonico. 

CAPUT  LXXXVIil. 

Prodigum  Pauluin.]  llli  de  proconsule,  nos  de 
Paulo  exponimus  :  aiuni  duo  margines. 

Mcliri  se  quemqiie.]  Versu4  Horutii. 

Veruin  esl.J  C.  Jasiuiu  csl. 

Buci*ae.J  Hwc  ftemistichii  pars  cum  versibus  se- 
^uentibns  est  Juvenalis  saiyra  11.  V.pro  Buccx  leyii 
llursa:.  Texius  poeice  :  Buccae. 

CAPUT  Lxxxrx. 

In  summario  capiirs^  pro  iiniiicrgenles  M.  inge-  ] 
reiites.  Utrumque  sapit. 

Ul  sinl  leves.J  C.  Ut  sieui  lcves,  clc. 
S  cut  aruiido.J  M.  Sicut  arundo  ad  oinncm  vcn- 
luni  doctriii;e. 

UEsiro  teniporaliuin.]  oro-|»oc  ifiiisca  est,  boves  ci 
eqnvs  wstate  puuyens ,  quam  asylum  aut  tabanum 
qnidam  nominant.  Virgilius  iii  Georg, 

497*  ••  ^'"i  uonicn  asylo 
Bonianum  cst :  (jesiruiii  Craii  vcrtere  voeaiites. 
Quiniiig  Serenus  aii : 

Niinijc  vcliit  rapii!o  nienloni  correptusabcesiro. 
Cpileplici.]  Qui   laborant   epilepsia^  sive  morbo 
€omiia'if  de  quo  Serenus  : 

Est  subiii  speiies  iiiorbi,  cui  nomen  ab  tllo, 
Quod  lieri  iiobis  sulTragia  jusia  recusat. 
Sxpe  eteiiini   inembris  acri  languore  caducis 
Consilium  populi  labes  borrenda  diremii ; 
Ipse  Deus  iiieuiorat  dubiae  per  teinpora  lunac 
ttouceptum,  lalis  qucm  sscp^  rutna  proludit. 


PETRl  CANTORIS 
A 


4SI 


Provcrb.,  c.  xx.l  M.  et  V.  xli  C   xl. 

Vetitilatoriorum.j  Lectio  Bibtira  moderna  iie  ka- 
bet :  Dis^ipat  iinpios,  etc.  At  Hieronymo  htiribmiui 
qui  esi  Bedas  commentarius  in  hnnc  iocum  aii<, 
Hunc  vorsum  antiqua  translatio  sie  babei :  Venii- 
lator  impioi  um  r  x  sapieiis,  et  iinniittci  illia  rotani 
malorum,  id  est  pcenain  iiullo  fine  consuniinandaiit. 
Cui,  videlicet  rol;c,  conlraria  est  coiona  viiae  ac- 
teriiae,  quam  reproiiiisit  Deus  diligentibiis  se  (Jac. 
'•) 

Nunquam  ad  perferi.]  F.  pnucis  ha:c  habtt :  ei 
nunqnam  scienles  :  Senipcr,  elc. 

Non  flinhuiaiit.]  Ad  hcec  verba  addil  margo  C. 
Pro  necessariis. 

Invesiigabiles.]  V.  Inslabiles. 

I.saias,  c.  xix.]  V.  ei  C.  ca.  lii. 

Id  est  perinisil.]  H^c  solum  M.  legu. 

Caudani.]  C.  inier  lineas  ait :  finem. 

Idem,  c.  LVit.]  M.ei  C  ca.  glxxi.  V.  lusti. 
B      Itlud  taiituin  uiubralililer.]  M.  el  C.  lll4Ramcn 
M.  Uuibraliler. 

Vciut  stcreora.]  C.  ad  latus  :  Sic  Aposlolus,  sic 
beata  Ag;  cs,  et  alii  saiicli,  oninia  ista  rcputaruiit 
ut  slercora. 

Per  niuiidanam  cupiditatem.]  M.  ei  V.  Per  iniin* 
danain  coucupisccnliain. 

Sicul  nec  Jndaci.]  Hac,  usque  :  SeO  piilr  cruni, 
solum  M.  admiititi 

Aranea  vcrmis  esl.]  Cassianus  in  Psaf.  xxxviii. 

Illi  garcionum.]  Carcioiies  a/f9<mm/o  puernU^  ali' 
quandQ  eiiam  nebulones  dicunlnr  :  Uoc  nomine  uii» 
iur  B.  Bernardus  in  a,  ol.  ad  Guilletmum  abbaiem. 

Pcs  ti  uiiiii.J  M.  Pe.ies  iiiundi. 

Vel  liosiiuin.J  M.  Id  cst  bfisliuro. 

Lex  iioii  a;qiiior.]  Ex  Ovidio  i  De  arie^  ubi  da 
Peritlo  novi  cruciaius  inveniore  agit.  Et  noia  esl  hi» 
sloria  de  bove  Phalaridis  de  quo  idem  l,  iii  De  iri" 
siibus  elegia  ii. 
Q  Hoc  cst  liiigcnlibus.  ]  Sive  lambentibut  ierrmm. 
Nam  B.  Hiervhymus  nomen  Aiualec  interpreiatur 
Laiiibcus  tcrraui.^ 

49ft  CAPUT  XC. 

Unde  Augusiinus.J  i/}i  Psat  vii,  /o.  VHI  nbi ad* 
'  dit :  Cognoscelur  Doniinus  judicia  faeiens,  in  ope- 
ribus  manuiim  suaruiu  coinpreliensus.cstjieccator. 
'  Ex  l*sal.  IX. 

Aiigiistiiius  :  Qui  viilt.]  Tria  exemplaria  $ic  le- 
auni.  Inierea  dicam  hanc.  exposUionem  mngis  redo' 
iere  doctrinam  B.  Ambrosii  in  hunc  PsaU  xxxvi 
quam  B.  Ang, 

Parab.,  c.  xxvt.]  Tria  cap.  li. 

Eccll.,  c.  xxvii.J  Tria  c.  Lxxti. 

Fraus  iii  i;e  coiiversa.]  Sententia  S.  Sewe^iani  in 
sermone  Ue  SS,  I nnocentibus.  Huie  non  absimilem 
habet  B.  Aug.  in  Psal.  lxxii  ad  illa  verba  :  Propter 
dolositalem  posuisti  eis.  Frauduleull,  inquit,  frau« 
dciii  patiuntur. 
3  liem  per  cxeinpla.]  Prceter  exempla  sacrm  Scri^ 
pturWf  eliam  Hlud  notum  esi  Euihymii,  qui  in  eodem 
carro  ei  carpenio^  quod  B.  Ambrosio  paraverai,  f;/i- 
^ositus  est,  ei  in  exMum  missus,  ei  sic  iniqutaS' 
ipsius,  iii  verticcm  ejus  descciidlt  (Psai.  ix).  i^i 
fila  B,  Ambroiii  apud  Surium  4  April. 

Uuidam  eiiam  aulicus.J  Perillus  nomine,  in  aula 
reg  s  Phaiuridis,  de  quo  Orosius  i,  i,  cav.  2i,  simite 
exemplum  referi  maryo  V.  his  verbis  :  lii  Cbronieis 
(biodorus  i.  v;  Sirabo,  t.  vii;  cl  apud  Orosiuin  (lib. 
I,  c.  M)  legitur  Busiris  apud  iilgyptum  tytannideni 
excrcujsbc,  quod  faccie  non  pussei  ni^i  rcx  essci. 
Hic  lio.^pites  qiiasi  pro  rciigioiie  inimolabal :  quctn 
Hercules  postea  interfecit.  Undc  Boetius  :  Biisiris 
liospites  iinniolans,  ab  bospite  llercule  iiiterfectus 
est.  Uuis  autein  Busiridem  tjileiH  religiunetn  do- 
cuerit,  inccrtum  est.  ClaudiaiiHs  auiein  dieii  ipsum, 
qui  eum  docuil,  priuiuin  ad  aram  ipsiiis  Busiridi.8, 
id  es*.  quaiu  Bubiiis  institueraty  kumolalum.  «Sic 
ciiim  ait :- 


485 


VeRBUM  ABBRKVIATUM.  -  NOTiE. 


M 


B 


llospiie  qui  caeso  doriiil  pl.icare  (onanlein, 
Priiniis  ei  inYenlas  Busiridis  iinbuit  aras. 
Prtelerea  VirgiL  iii  Georg, 

Qiiis  aiii  Enrystliea  durum» 
Aul  illnudali  nescil  Busiridis  aras? 
Statiu»  XII  T/tebaido$ : 

Non  Irucibus  roonslris  Busirim   iiirandumque 

dedisii.] 
Boeliks  post  Bnsiridis  exemplum,  aliud  subdil  de 
ffgulo.  Megiilus,  inquil,  plurcs  Poenonnn  bcilo  cn- 
pios  in  vincula  conjeceral :  sed  inox  ipso  vicloriim 
ealenis  nianus  prxbuil.  De  consolat.j  L  ii,  prosa 
6. 

Ebrielas.]  Ebrielaiis  insaniam  eleganter  describii 
idem  Seneca  ep,  HZ  a  uiedio  ad  finem  usque. 

Consiiia  eiiam  perreclioiiis.]  M.   in  letiu^  et  C. 
in  margine^  tegat  :  Consilia  eliain  prxilicationis. 
Remuiierationis.  M,  et  V,  Reiributioiiis. 

499  CAPUT  xci 

In  Htulo  solurnV.  legil  llominis. 

Maxime  l)etieflcioruin.l  C.  Maxime  beneractoruin. 

Ad  dilcctionein  Dei.]  Non^  ad  deleclaiionein  Dei, 
utC. 

In  faciem  quadriipcdum.l  Tristes  vero  csse  voltt- 
plalis  exilus,  tti^ttil  hoetius^  quisqiiis  volcl  reini- 
nisci  libidinum  siiaruni  inielllgci :  qiide  si  bcatos 
explicarepossunt,  nil  causaecst,  quin  pecudesquoquc 
bealx  esse  dicantur.  De  consoL  L  m,  prosa  7. 

Socialitaie.]  C,  el  J/.  Societate. 

In  radice  cbaritatis.]  Ex  B.  Greg,  hom.  27  in 
Evang.  Praecepia  Doiiiiiiica,  inquii,  mulla  sunt  et 
iiiium;  mulia  per  di^ersitaiem  operis,  unuin  in  ra- 
dic(?  dileciioiiis. 

Clerici  babitu  mililes.]  Clerici  ideo  sic  vocanlur, 
qiiia  (le  sorte  Doinini  sunl,  xlnpoc  eniin  Gr.cce  sors 
Latine  diciliir.  B,  Hier.  ep,  ad  Nepotianum  De  vilu 
clericorum  quw  incipil  :  Petis  a  ine.  De  habitu  clerici 
Iraclalur  in  Clem.  L  tii,  tit,  i,  c.  2,  ubi  sic  legitur, 
Qiiicuiiqiic  clericus  (per  clericum  hic  intellige  eum,  r  rucercs, 
^tft  hiibet  primam  lonsuram,  ut  habeiur  in  Glossa  in 
hnnc  locum)  xirgnla  vei  pnrliia  veste  (l(pc  esl  dhersi 
eoloris  vel  pariis,  vel  sericis  texluris  ornata)^  pnblice 
uieiur  (iiisi  exsict  railonabilis  causa)  si  benelicialus 
cxsiiteril,  per  sex  inciiies  a  pcrcepiione  rnictuum 
beiieflcioruin,  qiix  obtinet,  eo  ipso  sit  suspensus. 
Si  vero  bencficiaius  iiou  fuerit,  iii  sacris  tameii 
ordinibus  citra  sacerdolinin  conslilutud,  per  idein 
ttiiiipus  reddatur  eo  ipso  inbabilis  ad  ecclesiasticuni 
bencnciuni  obtinendum.  Idein  qiioqiic  censemus  de 
ciericis  aliis  (qui  scilicet  nec  beneficiati  sunt,  nec  in 
sacris)  vestem  lalein  (virgatam  et  partitam)  siiiiul  ct 
loiisuram  publice  defereiitibus  cldricaiem. 

Serinone  bislrioiies.]  Moventes  risum  audieniibus, 
el  sic  seipsos  omni  msiimatione,  apud  eos,  uudantes. 
Unde  eleaanler  Horati^s  L  i.  Serm.,  tat,  4. 

.Abseuicm  qui  rodit  ninicum; 
Qui  non  derendit,  alio  culpantc  :  soiutos 
Qui  captal  risusliominuin,  ramamque  dicacis  : 
Fiugere  qui  iion  visa  polesi,  couiinissa  tacere 
Qui  iiequjt :  bic  uiger  esi,  bunc  tu,  Rouiaiie,  cavcio. 

Gestu  mcretrices.]  Pudet  hic  eloqui, 

Uccupatioiie  cnrarum.]  Obsecro  le,  inquit  beatus 
Hieronymus  ad  Nepoiiunum,  ct  rcpetcns  iteruiiique 
iterumque  inonebo,  ne  oUlcium  cloricatn.s,  genus 
anliquae  niiiitix  putes,  id  cst  iie  lucra  sa^culi,  in 
Christi  quxras  uiiiiiia;  neplus  babeas,  quani  quando 
clericus  esse  coepisti,  et  dicatur  tibi  :  Cleri  eoruin 
SOOiion  proderunt  eis.  El  infra  :  Negotiatorein 
clericuni,  et  ex  inope  divitcm,  ex  iguobili  gioriosuin, 
quasi  quaindain  pestem  riige. 

Sed  ob  gloriain.]  Cum  tumen  tonsura  et  corona  ex 
se  significent  divitiarum  omnium  ubnegalionem  ^  et 
re^ni  in  Deo  possessionem.  Sic  enim  12,  qu,  1.  Duo  : 
Hi,  clefici^  suni  reges,  id  est  se,  et  alios  regentes  iii 
Yirtutibus.  et  ita  in  Deo  regnum  liabept;  et  boc 
designat  corona  in  capite.  Hauc  coronam  babenl  ab 
iuslitulioue  Roinaux  Ccclcstse  iii  sigiiuui  regni  quod 


A  in  Cbrino  exspcctaiur.  Railo  vero  capiiis  csl  tem- 
noralium  ouiniuro  dcpositio. 

CAPUT  xcn. 

Primaiiim  et  ducatuin.]  C,  Principaturo  et  duca- 
tum. 

Matris  tamen.]  Non  charitas  fidem,  sed  fidct 
cbaritaieiii  prxcedit.  B.  Greg.  to.  U,  /.  ii,  koni.  16, 
in  Ezech. 

Sed  nulritiirx.]  Graiia  scilicet. 

Citra  alias  viriules.]  M.  extra  abas,  virlntum 
miraciila  operatur,  etiaui  rudis  operatur. 

Sed  boiie  signaiiiiii  ]  Videlicett  signo  cructSm 

I,  ad  Cor.  c.  xiii.]  C  et  V,  c.  Lxi,  M.  ux. 

S;«pe  ninli  operaniur.]  Ut  dxinones  qui  credunt 
et  coniroinisctiiit.  C.  tn  margine :  M.  in  texiu^  sed 
non  loco  debiio, 

Priina  ad  Cor.,  c.  iii.J  Tria  c.  xii, 

Ad  Roin  ,  c.  111  ]  Iria  c.  ix. 

Et  cap.  III  j  Tria,  c,  x. 

Itcm  ad  Kpbes.  vi.]  Tria  ad  Eplies.  xxx. 

Iii  flde  rundali,  firuii.]  Firiui  «o/ii»i,  iV.  iegil, 
quod  Apostolus  hoc  loco  omitiiL 

llabaciic,  ii.]  Tria  llabnciic  iv.  Hunc  ioeum  ata^ 
rem  ego  ex  Apostolo  ad  Hebr.  x,  ver.  xxxviii,  raiione 
ly  lueiis  quod  deest  in  Uabacuc. 

Pe^s  I.  Ep.  c.  V.]  V,  c.  XII.  C.  ix.  M.  non 
ciint. 

Jonunis  1,  c.  v.]  C.  et  V.  cap.  xiii. 

Adeo  Ui  salutein.]  M,  el  V.  A  Deo  ut. 

Elizabeib  B.  Virgini.]  iVoii  Ahgelus  B.  Virgini, 
uli  Tria  legebanL 

Fides  cniiu  peperit.]  M.  Fldes  enim  comparando 
penerit. 

Perdidil  promptai]  Ex  hymno  Ecclesice  soiilo 
canlari  dic  Sativttalis  B.  Baplista*  Joannis.         ^^ 

Ad  IlelM-.,  c.  I.]  Tria  c.  xviii. 

Excu:pl(inierciiii  1.12.1  Hfvcusque  adfinem  omiitifC. 

Ne  aliud  rnceics.]  M.  Non  aliud  diceres  et  aliud 


501  CAPUT  XCIII. 

V,  Pro  tiiulo  sic :  Contra  defeclum  fidei. 

Isains,  r.  xxi.  ]  M,  et  V,  lv.  C.  lii. 

Viri  tnibericordes  inulii.]  V.  et  C.  Viri  menda- 
ces  innlti. 

El  Ecilesiasticns,  o.  ii.  ]  Tria  c.  vi. 

Item  Jacobus,  i.i.J  Tria  Jacob  v. 
*    Siniiles  cnim  Antichrisio.  ]   Verbuin  cuim   Anti- 
cbristi  lualedictum  :  inquiunl  margiues  C.  el  M. 

In  Isaia,  c.  xxii.l  K.  ca.  lii.  C.  ca.  lix.  M.taceL 

Item,  c.  XXIX.  ]  6.  ca.  lxxxix.  V,  ei  M.  lxxix. 

Itein,  XXIV.  Secreiuin.]  V,et  M.  Item  lxv.  C. 
Item  xLv. 

De  gloria  fleterna.  ]  Recle  ex  commenturio  B.  /}te- 
romjmi  in  c.  xxiv  isaice^  t.  IV. 

Iiiconimodo  vitando.  ]  Post  ha*c  M.  solum  addit  : 
Scd  iion  facieus  lioc  propter  infirinilatem,  vel  igiio- 
rauliam,  vel  obreptionein  sint  pnidentiores,  etc. 

Ergo  qiii  pro  luiuori  coinmodo.  J  M.  Ergo  qui  pro 
minori  causn. 

Temporali  conimodo  consequcndo.  J  M.  Tempo- 
rali  coinicodo  sequeiido. 

Vel  iticommodd  temporali.  1  C.  Vel  inooromodo» 
ui  pro  teuiporali  vitaudo.  Ifoc^  Ut  pro,  omittunt 
M.  et  V. 

Ei  factuin  esl.  ]  Qnmdam  hic  desunt  in  V.  Sic 
enim  habet :  Vel  incommodo  iemporali  viiando  ^i 
prudeutior  ei  vigilautior,  ei  aliquid  est  certiiis  fide 
(Hic  desunt  aliqua)  cuin  pro  certiori  et  inajori  se- 
cuiiduin  opinioiiem,  eic. 

Ei  si  fides,  inortua.  ]  Ita  expone  :  Ei  si  hdes  esi« 
mortua  est,  dequa  Jac.  ii.  Fides  siuo  operibus  mor- 
tiia  esl.  M.  atiler  eensei :  Et  si  fides,  mortnam  ba- 
beiites  in  comprebensioiie,  eic. 

Quaui  qui  corde  vei  ore.]  C.  Quam  qui  cogitaiio- 
iie  vel  locutione«  ojnMiti  ibii  :  Sicui  luagis  pecca- 
iur,  etc. 

Quanto  magis  autem.  ]  M.  et  C.  multis  dtmptu. 


483 


PETRl  CANTORIS 


411 


nnen»e$  ex  duobu»  hemistieliiis  conttal  unnm  sexQ'  A 
metrum  ex  eadem  salyra  14,  ait  enim  Jttvenalis  : 
>E(lilicator  eral  Ccnlroniiis,  ci  inodo  cur?o 
Liilore  Cnjeiae,  etc. 
Et  infra : 

Dum  sic   crgo  liabitat  Centronius ,   imminuit 

rem,l 
Fregit  opes,  elc. 
Controtiins.]  M,  et  C.  Cenionius. 
Ilein,  Hicronynuis*]  Viitclo  epist,  ad  Hetiodornm 
de  laude  vitw  solitnria^,  quoi  incipit :  Quaiiio  aiiiure. 
In  ciliciis.]  M,  in  consiliis. 
Sive  pnrictiiiis.]  Parietina;  suni  ruina:,  in  quibus 
ioli  parietes  exsiant  sine  tecto, 
Meiiior  uleri.J  C.  M.ijor  iiicri. 
Sive  in  pnrieiiiiis.|  Clossu  in  hunc  locum,  an<c  et 
B,  Augustini  eft, 

Isaias,  c.  v.]  C.  et  F.  c:\.  xiii.  M,  xiv. 
Levit.,  c.  XXVI.]  V.  ei  M.  c.  lxxviii.  C.  lxxix. 
Hnl>acuc,  ii.l  Tria  v.  B 

496  Iteui,  Isn.  c.  xxvi.]  Tria  lix. 
Li  Daiiiel,  ca.  vii).]  7rt/i  c.  xiv. 

CAPUT  LXXXVil. 

Titutum  ex  V.  coHegi :  num  M,  et  C.  simpliciier 
legebaut :  Conlra  proiiignlilalein. 

Coiisumere  frusln.].  ^on  solum  V,  el  C  liic^  sed 
el  alibi  in  mss.  scetfius  vidi  frustra  pro  frusia. 
Sed  amanuensium  abusus, 

Ct  pro  niliilo.]  C.  El  de  niliilo  liiigato  objiirgat. 

lu9C:»liinal)ile.J  C   lnxsiima!)ili|er. 

Scilicet  Cbristi.]  Uac  omil  it  V, 

El  nlins  supernuitatcs.]  V,  sic  :  Quiilain  ob  libi- 
(iiiiciii  a;dili<:andi,  de  (|iia  supra.  Alii  ob  libi.linuui, 
etc. 

Feruulur  ad  Cyanein.]  M.  et  C.  Feruulur  ad 
cnrnem.  Cyanos  aliquando  pro  gemma^  aHqnnndo 
pro  flore  caruleo  accipilur^  atiquando  pro  colore  mj*- 
gro  aut  cajruleo.  Vide  Ovidium  \  cl  \x  Mctam 

Cibos  delicatos.]  M,  cibos  deliljalos. 

Hesleriio  jure  ligurial.]  M.  lleslerno  vix  ligu- 
riat. 

Dignosceret  lioste.]  M.  Prumosceret  bo.sle. 

Ui  dicatur  de  eis.J  C.  in  maryine :  (Jt  de  qiioilam 
pra;lalo  dictuin  est,  et  inde  syllogizaluin. 

Ul  essent  solvcnda.]  Ne  quidem  mate  C.  Ul  ca- 
seiii  solveudo.  . 

Undc  poela.J  Claudianns  De  bello  Cildonico. 

CAPUT  LXXXVIJ. 

Prodiguin  Pauluin.]  Illi  de  proconsule,  iios  dc 
Paulo  exponimus  :  aiunt  duo  margines. 

Metiri  se  quemqiie.]  Versu4  Horutii» 

Veruin  est.J  C.  Jusiuiu  cst. 

Buccae.J  Hcec  hemistichii  pars  cum  versibus  le- 
quentibus  esi  Juvenalis  saiyra  II.  V.pro  Buccac  legit 
bursa:.  Texius  poeta: :  Buccae. 

CAPUT  LXXXIX. 
In  summario  capiltif  pro  iiiiincrgcntes  M.  inge-  d 
reiitcs.  Uirumque  sapit. 

Ut  siiit  lcves.J  C.  Ut  sicut  lcves,  ctc. 
S  cot  arundo.J  M.  Sicut  arundo  ad  oinncm  vcn- 
lum  doctriii£. 

UEstro  teiiiporaiiuin.]  olvpo^  mnsca  est,  boves  ct 
equus  a'stule  puugeus ,  quum  asyhtm  aut  labunum 
quidum  nominant.  Virgitius  iii  Ceorg. 

liST'-'  ^"^  nonien  asylo 
Roniannm  est :  (jesiruui  Craii  vcrlere  vocaiiies. 
Qumiui  Serenus  ait : 

Niiniic  vclut  rapiiio  lueulcin  correptusabcesiro. 
Epileplici.]  Qni  laboraut   epHepsiu^  sive  morbo 
€omiia'if  de  quo  Serenus  : 

£st  subiii  spei  ies  morbi,  cui  nomen  ab  illo, 
Quod  lieri  iiobis  sulTragta  jusia  recusat. 
Sxpe  eteiiint   inenibris  acri  laiiguore  caducis 
Consiliuni  populi  labes  borrenda  direniii ; 

S\t  Deus  meuiorat  dubta;  pcr  tempora  lunac 
uceptum,  lalis  qiicin  sxpe  ruina  proludit. 


Provcrb.,  c.  xx.l  M.  ei  V.  \u  C  xl. 
Venlilnioriorum.j  Lectio  Biblira  modernn  $ic  Aa. 
bel :  Dissipal  itnpios,  etc.  At  tiieronymo  aiirihitMt 
qui  est  Bedce  commentarius  in  hunc  tocmm  mti 
Hunc  vorsum  aniiqua  translntio  sir  h.-ilict :  Vemi- 
lator  impioiiim  r  x  sapieiis,  et  imiiiittci  illis  nHam 
malornm,  id  esi  pcenain  iiuilo  fine  coiisnnimaiKbni. 
Ciii,  videlicet  rol:c,  conlraria  est  coroiia  vitae  s- 
teriiae,  (iuam  reproniisit  \)e\is  diligeiitibus  se  {J§c. 
'•) 

Nnnquam  ad  perferi.]  V.  pancis  ha^r  liabet :  ti 
nuiiqnam  scienles  :  Sonipcr,  t*Ac. 

Noii  ninburniii.]  Ad  hcec  verba  addit  margo  C. 
Pro  necessariis. 
luvestigabiles.]  V.  Inslabiles. 
I.saias,  c.  xix.]  V,  ei  C.  ca.  lii. 
Id  est  peiniisii.]  U^c  solum  M.  legu. 
Caudam.]  C.  inler  lineas  ait :  nneni. 
Idein,  c.  LTii.]  M.  et  C   ca.  clxxi.  V.  Cttuui. 
\     lllud  t:rtituiii  uiiibraliliter.]  M.  et  C.lIUHtaiuen 
M.  Utiibrnliler. 

Veliit  stcrcora.]  C.  ad  latas  :  Sic  Aposioliis,  bic 
bcnia  Ag;.c8,  et  alii  sancti,  ontnia  isla  rcputaruot< 
ul  slcrcora. 

Pcr  inuiidannm  cnpiditatem.]  M.  et  V.  Pcr  mon* 
datiam  concupisccnliain. 

Sicut  nec  Jndaei.]  Ha'c^  nsqne  ;  Seil  piilr  crunt, 
solum  M.  admitiili 
Aranca  vcrnns  esl.]  Cassianus  in  Psaf.  xxxtiii. 
Illi  garcionutn.]  Carciones  a/f^wam/o  puernti^  uti" 
quandQ  eiiam  ncbulones  dicuntur  :  Uoc  nomine  nft* 
fiir  B.  Bernardus  in  a  ol.  ad  Guillehnum  abbatem. 
Pcs  M  iiiKii.]  M.  Pciies  niundi. 
Vel  hostiiiin.J  M.  Id  est  bdstium. 
Lex  iion  a^qiiior.]  Ex  Ovidio  i  De  arie^  uH  is 
Perilto  novi  cruciatus  inventore  agii.  Et  noia  esi  hi» 
storia  de  bove  Phalaridis  de  quo  idem  /.  iii  iJe  ttU 
stibns  elcgia  i  I . 
;      lloc  ost  liiigonlibus.  ]  Sive  lambentibu»  terr&m* 
Nam    B.  Hiervhyntus  nomen  Aiunlcc  inierprelMiuf 
Lntnbetis  tcrrnui. 

498  CAPUT  XC. 
Unde  Augusiinus.J  17»  Psctl.  vii,  fo.  VIII  ubiad* 
dii :  Cognoscelur  Dotninits  judicia  facieiis,  in  ope- 
ribus  inaiiuttin  suaruin  coniprebcnsus.cstjieccator. 
'  Ex  Psal.  IX. 

Augustiiins  :  Qui  viili.]  Tria  exemplariu  sie  /«• 
gunt.  inierea  dicam  hanc.  exposUionetn  magis  redo" 
lere   doctrinam  B.  Ambrosii  in  hunc  Peatm  ixxvi 
quam  B.  Ang. 
Parnb.,  c.  xxvi.]  Tria  cap.  li. 
Eccli.,  c.  xxvii.J  Tria  c.  lxxii. 
Frnus  iii  se  cunversn.]  Senientia  S.  Seeeyiani  in 
sermoue  Ue  SS.  t nnocenlibus.  Uuic  non  abeimilem 
Itabel  B.  Aug.  in  Psal.  lxxii  ad  itla  verha  :  Proplcr 
dolositateui  posuisti  eis.  Frauduleuti,  inquii^  ttun» 
deni  patiuntur. 

Iicni  per  cxcinpla.]  Piwter  exempla  eaera  Seri» 
ptura:,  eiiam  illud  nvtttm  esl  Euihytuii,  qui  im  eodem 
carro  et  carpento,  quod  B.  Ambrosio  paraverat^  itn- 
fosiius  est,  et  in  exMum  missus,  et  sic  iiiiqulas- 
iDsius.  iii  vetticcm  rjus  descendit  (Psat.  ixj.  tli 
Vila  B,  Ambrosii  apud  Surium  4  Apiit. 

Quidnni  eiinin  aulicus.J  Perillus  nomffie,  in  aula 
reg  s  Phaiuridis^  de  quo  Orosius  t,  i,  eain  Si,  simile 
exemplum  refert  maryo  V.  his  verbis  :  la  Cliroiiicis 
(Diodorus  I.  v;  Sirabo,  I.  viij  cl  apudOrosium  (lib, 
1,  c.  11)  legitur  Bu!>iris  apiid  iilgyptum  tyraiUHdtfiM 
excrcuisbC,  quod  facerc  iion  posset  nr^i  rex  esset. 
Hic  hospiies  qiiasi  pro  rcligionc  itnniolalKit :  queiu 
Hercules  postea  inlerfccil.  Unde  Boetius  :  Busiris 
liospitcs  immolans,  ab  liospite  Ilercule  interfectus 
cst.  Quis  autem  Busirideni  t^leiit  rciigionem  do- 
cuerit,  incertiim  esi.  ClaudiaiiHs  autem  dicii  iifsain» 
qui  euin  docuii,  prinium  ad  aram  ipsius  BusirldUf 
id  esi  quaiii  Bubiiis  insiitucrai,  uuiuolatuiu.  .Sic 
cuim  ait : 


485  VeRBUM  ABBRKVIATUM 

IIoBpiie  qui  eaeso  dor.Hii  phieare  lonanlem, 

Primiis  e\  inYenlas  Bttsiridis  iinbuit  aras. 
Pr€Herea  VirgiL  iii  Georg. 

Qiiis  aiii  EiirysUiea  durom» 

Aul  illnudali  nescil  Busiridis  aras? 
Siatiut  XII  Thebaidoi  : 

Non  trucibus  roonslris  Biisiriin   inrantlHmqne 

dedisii.J 
Botliits  post   Busiridii  exemplum^  atiud  subdit  de 
fff^ff/o.  Kegulus,  t/i<^fit(,  plurcs  Poenoniin  licllo  ca- 
ptos  in  Tincula  coiijeceral :  sed  iiiox  ipso  viclorum 
catenis  maiius  prxbuiu  De  consolal,^  L  ii,  prosa 


NOTiE. 


m 


B 


Rbrielas.]  Ebrielatis  insaniam  eleganter  describii 
idem  Seneca  ep.  83  a  medio  ad  ftnem  usque, 

Consilia  eiiam  pcrreclioiiis.]  M.  in  tettu^  et  C. 
in  margine,  tegat  :  Consilia  eliain  prxilicatlonis. 

Rcinuiieralioiiis.  M.  et  V,  Retrihutiouis. 
^9  CAPUT  XCl 

In  tltulo  sotumV.  legil  Honiinis. 

Maxime  beneflciorum.l  C.  Blaxime  bencraclorum. 

Ad  dileclionem  Dei.]  NoUf  ad  delectaiionein  Dei, 
utC. 

In  raciem  quadriipcdum.l  Tristes  vcro  esse  volii- 
ptatis  exilus,  inguit  Boelins,  quisqiiis  volct  remi- 
nisci  libidinum  suarum  inlelligoi :  qua;  si  l)catos 
explicarepossunffnil  causaccst,  quin  pecudcsquoquc 
beatxesse  dicahtur.  De  consol.  ?.  iii,  prosa  7. 

Socialilaic.]  C.  et  M.  Societale. 

In  radice  cliarilatis.]  Ex  B.  Greg.  hom.  27  in 
Evang.  Praecepta  Doiiiinica,  inquit,  mnlla  sunt  et 
iiniim ;  midla  per  d^rersitaiem  operis,  nnuin  in  ra- 
dic<t  diieciioiiis. 

Clerici  bnbiiu  mililes.]  Clerici  ideo  sic  vocanlur, 
quia  de  sorie  Domini  sunl,  xl^poc  eriim  Gr.cce  sors 
Latiuc  dicittir.  B.  Hier.  ep.  ad  JNepotianum  De  vita 
ctericoTum  quw  incipit  :  Petis  a  inc.  De  habitu  cterici 
tractatur  in  Clem.  /.  iii,  tit.  I,  r.  2,  ti6t  sic  legitur. 
Qiiicunquc  clericus  {per  ctericum  hic  inteltige  eum,  r  racercs 
ijrift  htibet  primam  lonsuram,  ut  habelur  in  Glossa  in 
hnnc  tocum)  virj^nta  vel  pnrliia  veste  (f(pcest  dtversi 
coloris  vet  partis,  vel  sericis  texturis  ornnta),  pnbiice 
uietur  (nisi  exstot  ratiouabilis  caiisa)  si  benelicialus 
cxsiileril,  pcr  sex  iticii^es  a  pcixepiione  rriiciiium 
lieiieAcioruin,  qux  obtinet,  eo  ipso  sit  suspeiisus. 
Si  vero  beiicnciaius  iiou  ruerit,  iu  sacris  tamen 
ordinibus  citra  sacerdolium  constituius,  per  idein 
teiitpiis  reddatur  eo  ipso  inbabilis  ad  ecclesiasticuni 
beucficium  obtinendum.  liicin  quoqiic  censemiis  de 
clericis  aliis  {qui  sciticet  nec  beneftciati  ctiiil,  nec  in 
sacris)  yestem  talein  (virgatam  et  partitam)  siniul  ct 
tonsuram  publice  dererentibus  clcricalem. 

Sermone  bislrioiies.]  Moventes  risum  audientibus^ 
et  sic  seipsos  omni  asstimatione,  apud  eost  uudantes. 
Unde  eleaanter  Horati^s  t.  i.  Serm.,  lat.  4. 

,Auseiuem  qui  rodit  ainicum; 
Qui  non  derendit,  alio  culpauto  :  solulos 
Qui  captat  risusbominum,  rainamque  dicacis  : 
Fingere  qui  non  visa  poiest,  commiss:!  tacere 
Qui  nequjt :  bic  niger  esi,  bunc  tu,  Rouiaiie,  cavcto. 

Gestu  meretrices.J  Pudet  hic  etoqui. 

Occiipatioue  curarum.]  Obsecro  te,  inquil  beatus 
Hieronymus  ad  Nepoiiunum^  ct  repetcns  iieruinque 
iterumque  luoiiebo,  iie  oUlcium  clcricatns,  gcnus 
antiquae  militix  puies,  id  cst  iie  lucra  sofculi,  in 
Christi  qua^ras  niilitia;  neplus  babeas,  quam  quando 
clericus  esse  coepisti,  el  dicatur  tibi  :  Cleri  eorum 
500  "^i^*  proderuut  eis.  Et  infra  :  Negotiatorem 
clericuni,  et  ex  iiiope  diviicm,  ex  ignobili  gloriosum, 
qiiasi  quaindam  pestcm  riige. 

Sed  ob  gloriaiii.]  Cum  tumen  tonsura  et  corona  ex 
$e  signiftcent  divitiurum  omnium  abnegationem ,  ei 
repni  in  Deo  possessionem.  Sic  enim  12,  qu.  1.  Duo  : 
Hi,  clefici,  suiit  reges,  id  est  se,  ct  alios  regenles  iii 
Yirtutibus.  et  ila  in  Deo  regnuin  liabeiu;  et  boc 
designal  corona  in  capite.  Hanc  coronam  liabent  ab 
insliiutioue  Roiuanx  Ccclcsisc  iii  signum  regni  quod 


A  in  Cliristo  exspccutur.  Ratio  ftro  capltis  csl  tem- 
noralium  oinniuro  dcpositio. 

CAPUT  XCII. 

Primatum  et  ducatum.]  C.  Principaturo  et  dnca- 
tum. 

Matris  tamen.]  Non  charitas  fidcm,  sed  fidct 
charitaiem  prxcedit.  B.  Greg.  to.  II,  /.  ii,  kem.  16, 
tii  Ezech. 

Sed  iiutritiirx.]  Gratia  sviticet. 

Citra  alias  viriules.]  M.  eiira  alias,  vlrlutum 
miraciila  operalur,  etiam  rudis  operatur. 

Sed  boiie  sigiiatuiii  ]  Videticet,  signo  cructs. 

I.  ad  Cor.  c.  xiii.]  C  et  V.  c.  Lxi,  M.  Lfx. 

Sxpe  niali  operautur.]  Ut  dxmoiies  qui  credunt 
et  contromiscunt.C.  tit  margine  :  M.  in  /ex<u,  sed 
non  loco  debiio. 

Priina  nd  Cor.,  c.  iii.J  Tria  c.  xii, 

Ad  Roin  ,  c.  III  ]  Iria  c.  ix. 

EtCap.  III  i  Tria.  c.  x. 

Ilcm  ad  Kphes.  vi.]  Tria  ad  Eplics.  xxx. 

Iii  Hde  ruiidali,  firmi.]  Firuii  sotum,  M.  iegil^ 
quod  Apostotus  hoc  toco  omittit. 

Ilabaciic,  ii.]  Tria  Uabactic  iv.  Hnnc  locum  ata^ 
rem  ego  ex  Apostoto  ad  Hebr.  x,  ver.  xxxviii,  ratione 
ly  inciis  quod  deest  in  Uabacuc. 

Pe^s  I.  Ep.  c.  v.]  V,  c.  XII.  C.  ix.  M.  non 
citat. 

Joannis  1,  c.  v.]  C.  et  V.  cap.  xiii. 

Adco  lit  saluteni.]  M.  el  V.  A  Deo  ut. 

Elizabeth  B.  Virgn 
if/f  Tria  legebant. 

Fides  cniin  peperll.]  M.  Fides  cnim  comparando 
penerii. 

Perdidit  proinpta!.]  Ex  hymno  Ecetesia:  solite 
cantari  dic  Sativitatis  B.  Baplisla*  Joannis.         _^ 

Ad  lleln'.,  c.  i.]  Tria  c.  xviii. 

Exen!pliiiiiei'Ciiiit:c.1  H(vcusque  adjinem  omiltitC. 

Ne  aliuil  racercs.]  M.  Non  aliud  diceres  et  aliud 


^'irgini.J  Non  Ahgelus  B.  Virgini, 


D 


501  CAPUT  XCIll. 

V,  Pro  tiiuto  si.c :  Conlra  derectum  fldei. 

I.saias,  r.  xxi.  ]  M.  et  V.  lv.  C.  lii. 

Viri  :iiibericurdes  inulii.]  V.  et  C,  Viri  menda- 
ccs  inulii. 

Et  Ecclesiasiicus,  o.  ii.  ]  Tria  c.  vi. 

Ilem  Jacobus,  ii.J  Tria  Jacob  v. 
»    Similes  cniin  Anlichrislo.  ]   Verbuin  cnim    Auli- 
christi  iiialedictum  :  inquiunt  margines  C.  el  M. 

In  Isaia,  c.  xxii.]  K«  ca.  lii.  C.  ca.  lix.  M.  tacet. 

Itcin,  c.  XXIX.  ]  C.  ca.  lxxxix.  V.  et  M.  lxxix. 

Iiem,  XXIV.  Secretum.]  V.et  M.  Itcm  lxv.  6\ 
Item  xLv. 

De  gloria  seterna.  ]  Becle  ex  commenturio  B.  /}i#- 
romjmi  in  c.  xxiv  Isaice,  i.  IV. 

Iiicommodo  vilaiido.  ]  Post  hwc  M.  sotum  addit  : 
Scd  non  racieiis  lioc  propter  iiiflrmitatem,  vel  igno- 
ranliam,  vel  obrcplionem  sint  pnideiitiores,  elc. 

Ergo  qiii  pro  minori  commouo.  J  M.  Ergo  qui  pro 
minori  causa. 

Teniporali  commodo  coiisequcndo.  J  M.  Tempo- 
rali  commodo  sequeudo. 

Vel  iiicommoJo  temporali.  ]  C.  Vel  inoommodo » 
ut  pro  teniporali  vitando.  Boc,  Ut  pro,  omittuhl 
M.  et  y. 

Ei  ractuin  est.  ]  Qnwdam  hic  desunt  in  V.  Sie 
enim  habet :  Vel  incommodo  temporali  vitando  ^st 
prudentior  et  vigilaiitior,  ei  aliquid  est  certiiis  fide 
(Hic  desunt  aliqua)  cuin  pro  certiori  et  inajori  se* 
cunduin  opinionem,  etc. 

Et  si  fides,  niortua.  ]  Ita  expone  :  Et  si  hdes  est« 
mortua  est,  dequa  Jac.  ii.  Fides  siue  operibus  mor- 
tua  est.  M,  aliier  censet :  Et  si  fides,  mortuam  ha- 
beiites  iii  comprehensioue,  etc. 

Quani  qui  corde  vel  ore.]  C.  Quam  qui  cogitatio- 
iie  vel  locutione«  ojniiitf  ififi  :  Sicut  inagis  pecca- 
tur,  etc. 

Quaiiio  magis  auiem.  J  M.  et  C.  multis  demptu. 


4S7 


Di- 


B 


$lc  legunt :  Quanlo  nfngis  el  Deum  nosse?  Scd 
lil  iiigipieus,  elc. 

Siii  gloriain  ab  inviccm.  1  M.  Ail  inviccm. 
iimililas  lixc  soh.  ]  Audi  vimetalem  :  Hiiinililiis, 
inquinnl  M,  elC,  solins  Dei  quxril  gloriani,  qti:i;ei 
sofi  placere  appelit.  Ad  iliud  :  Hiimilitus,  sif &iio/a<  C. 
iii  margine :  Jlon  sola  credit. 

AU  Uoin,  c.  IV.  ]  Tria  c.  x. 

CAPIJT  XCIV. 

Qiiod  enim  crcdimus.  ]  C.  et  M.  Qiiiu  cnim  cre* 
diuius  spcrainus. 

Ad  Komaiios,  cap.  v.  ]  Tria  c.  xi. 

502  Pa(  em  habcamus.  ]  in  texiu  et  C.  in  mar' 
giiie  :  fie,  elsobricel  ju.sUiviviMido/ia^enmiis.  Tit.  ii. 

Nec  suiit  liiii  spei.  ]  Hecte  V.  M,  Ergo  maie  repe- 
tit  C.  Ncc  sunl  lilii  despcratioiiis,  quia  hoc  priui  ai^ 
ctum  est 

EiKcs  in  proposito.  ]  Uocest,  dum  sunt  inpropo$iio. 
Ter  aut  quuter  Ig  eme^  in  hoc  opere  repcritur,  pro 
exiiientes. 

Vcl  idem  sniit  cum  spc.  ]  C.  in  mnrgine  hic  inquit : 
Utrum  sperare,  exspeciare,  conAdere  hint  ideni, 
vel  motuseiijiisdam  virtutis,  sciliccl  spei.   Videtur 

B.  AHguslinus  illa  non  diitinguere^  quia  idem  ohje- 
ctum  habent,  nempe  Deum  toiius  boni  aiicfor^,  De 
cvulideniiti  traci.^  t.  X,  serm.  6C.  De  temiore,  De 
exspectiitione  tero  eodem  to;  De  verbis  Domini^  ur" 
mone  59,  Psul.  ixxix.  Exsnecla  D.miiiiiiiii,  hoc  esi^ 
spcra  in  Doiiiino,'^/ i^«i/.  ii.  Beuti  qui  conlldunl 
in  Domiiio.  Eodem  sensu. 

Tristiscs  anima  mca.  1  Pedissequa,  inquit  C.  ad 
latui* 

Ad  Hom.,  c.  VIII.  ]  M.  ei  C.-c.  xx 

Exs|»ectatio  crcaiurac.]  iloino  exspf^clnns,  att 
margo  C.  sive  crealura  exspeetaiis,  ut  habet  Giossa 
iwert. 

Adversarii  scilicet.  ]  Jf .  adversariorum. 

Jub,  c.  XIX.  ]  M.  et  C.  cap.  xvii. 

CAPUT  XCV.  C 

Ad  Cor.,  c.  xiti.  ]  Tria  c.  lxi. 

lii  viu  doiiis.  ]  Hoc  est  in  prasenti  vita.  V,  et  M. 
oiitiitunt^  in  via. 

Cliaritas  paliens  est.]  C/ossas,  i7ii(e  de  chnriinie 
sequuntur,  ex  tolo  omittit  V.  C.  legit  ad  latus,  i/. 
vero^  quod  liac  in  parte  sumus  imiluii,  in  texiu. 

Uitde  Augustinus.  ]  Tractaiu  de  laude  chariiatis  • 
r.lX  fx  «ermofte  39.   De  temmre  l.  X;  sed  nec  iile 
tractaius  nec  sermo  sunt  B.  Augusiini^pratfala  lamen 
Glossa^  quo!  interlinealis  estfVideiur  ex  kisdesumpta. 

lii  commune  bona.  ]  M.  conimuniter  bona. 

Ul  Uceanus,  qii£  siiie.]  Conlinuatur  cilatioex  B. 
Aug.  serm.  50  De  lemp.  to.  \,  quo  sermone  pluri- 
mumususest  Venerab.  Beda  ia  expQtitione  i.  Cor. 

C,  Xill.  ' 

Ignisflammigercns.]  V.  e/ C.  Fiammigeraiis.  Sa- 
cra  Bibtia  :  Ignis  ex.*L*stuans.  Jerem.  xx. 

Ad  penitima  cordts.  ]  liitus  ci  in  cute,  ul  ait  Per-  . 
$ius.  Quando  quidemiy  peniiima  subslantive  $umatur  D  Bibiiorum 
non  opu$  pro  penetrabti  scribere  penetralia,  ut  M.  *^^t[,J, 

llein  oetonario  15,  sub.  ]  ^ive,  tii  ocionario  15,  —^  »*>• 

vel  HtM,  01  C.  octava  15.  Quod  $ic  interpretor  ex 
P$at.  cxviii.  Cmiii  eiiiiM  iite  per  Abecedarii  Uebraici 
tHtera$,  quarum  singuia  oclo  versicuios  coniineni^ 
dividatur;  computo  a  pnma  littera  Alcph  dicia^  site 
a  primo  ocionariOf  quod  incipit  :  Ueali  imiuaculaii, 
u$qu€  ad  5  ac/oiiarjiiiii,  iia  inchoans :  Qiiomodo  di- 
lexit  legem  luani,  ibique  liiteranl  Memquweitam  fii- 
renio.  $03  ^^^'^  ^^o%  secundum  iuterpreiaiiottem 
B.  Hieruuymi,  i  lem  sunat  i/uod  viscera  niea »  vel  ex 
ipais  intimis.  No$  Benedicttni,  $ecundum  regulo!  no* 
itrte  $tatuiaf  omnia  pra:(ali  Psaimi  octonaria,  in 
hori$  diurni$f  tum  canonici$  cum  Mariam$^  recUa- 
tione  ver$iculi  Gloria  Patri,  dividimus. 

Non  babuit  ineriioriam.]  M.  omitiit  meritoriam. 

Quem  lotus  noii  capit.]  Ex  cuutico  Eciiesiee  in 
iuudem  B.  virqini$  Mariee, 


PETUI  CANTORIS  4U 

A^Tropicc  dictum  est.]  Ilum:ina  est  siiiiiliuiilo,  cir 
C.  ad  tatu$. 

Elsi  rcaliter.]  Hae  inciu$i  parentheeu  Varkim 
autem  leciioni$  taii$  est.  M,  Et  realiier  loii  Trinilail, 
communicat  crrca,  ctc.  C.  eiiam  iegit  :  comrouni- 
cat  circa  Spiritum  S  ,  elc.  Ego  ex  r .  reuiiui  tar^ 
veniat,  omisso  communicat,  sicque  seiksus  eiatus 
est. 

Spiraiur  cnim.]  M.  Spiriius  enitn  »b  utroqiie. 

Ilinc  cmcrsit  qiiorumdain  opiiiio  non  approlK«ni!a.] 
Taxat  errorem  magistri  Senleniiarum^  iii.  i,  S««f,, 
dist.  17;  docenlis  charilatem  e$$e  Spirilum  saketum^ 
noH  qualilatem  aiiquam  creatam. 

Igilur  mundandum.]  C.  et  M.  inundaiidon. , 
CAPUT  XCVI. 

M.  Pro  tituio  :  De  fletu  bono  et  malo.  Dico :  De 
liictu,  elc. 

Et  octava,  quae  redil.]  Verba  sunt  B.  Aug.  lo.  IV, 
/.  t  De  eermone  Demini  in  montCt  cap.  iii. 

Muliiplices  lacrynix.1  De  iacrymie  dicam.  Suul 
iacrymw  nsaiorum ,  eeilicei  iacrymm  iu(irmitmits : 
unde^  puer  cum  primo  nascitur^  vagit^  ut  $it  propkeiu 
suic  tniseria»  Sunt  lacrymas  adversitatis ;  unde^  boua 
cum  amore  possidentur^  quee  cum  iuctu  ei  daion 
perduntur.Lacrymie  $imulatiom$ ;  unde:  Nihii  eiiius 
are$cit  iacryma  {Ad  Heren.^  iib.  ii).  Lacrymee etiarmm 
damnaiionie  :  Lnde  i  Exirema  gaudii  luctus  occo* 
pai.  Prov.  xiv.  iMcrymto  bonorum  quae  facit  com* 
puncio  peccaii.  Unde.  Posui^ti  lacrymas  iueaa.  ctr. 
Phul.  Lv.  Lacrymat  qua$  facit  miuria  proximi :  Vuda ; 
Gandere  ciini  gaudentibus,  flere  ruui  fleiilibus.  Iloin, 
xii.  Lacrymof  qua$  facit  diiatio  regni  :  unde  :  Beali 
qtii  lugent,  oic.  Muith.  v.  Hofc  ex  codiu  ms.  de* 
cevpsi, 

ISiliil  citius  arescit.]  Lib.  ii  ad  Herennium^  €%• 
cero. 

Non  possumus  enim.]  Ilis  non  absimiiia  edidi 
Seneca^  ep.  ti5  et  99. 

Lacry4uai  corporis.]  Ha^c  verba  :  Corporis  el  cor- 
dis,  V.  omiitit. 

Peccata  proximorum  Irix.]  Frixorium,  etc.  Yida 
Oiossam  in  11  Lor.  w. 

Diogenes  eliaiii.j  7rta  $ic  iegunt,  at  ego  Herueii^ 
tuin  putOt  qui  quatits  in  pubiicnm  procedebai^  fi^bui^ 
econira  Deinocritus  ridebat.  Huic  oinnia  m  eertee^  iiU 
ineptiiie  videbantur.  Seneca^  /•  De  tranqudtitate  mui' 
mi^  c.  45.  i/ifm,  /.  ii,  De  ira,  c.  10. 

Axa,  iuqint.]  Hax,  u$qHe  ad  finem  capitis^  V. 
omi//tl. 


504  CAPUT  XCVII. 

Isaias,  cap.  lv.]  C.   cap.  clxiii. 


V.  ei  M.  *c. 


CLXIV. 

Ad  Dcnm  fortem.]  Fortis,  est  uuum  Del  uimini' 
bn$f  quibu$  apui  Hebrwo$  nontinatur.  ffou  pro  for- 
lcm  ieijendum  est  loiilem,  tii  V.  et  aiia  queeaum  iiH' 
pressa  Biblia.  Id  corrigmit  novissimte  imuresu^ues 
Sixti  V.  Pont.  Max.  ad  exemplariu  msa 
lem  et  iiiud  :  Ui  videani  voluiitaieui  Dcit 
pio  voluplatem,  ccelestetn  neinpe, 

Minisierio  corporis.]  M,  Mysterio  ostendil. 

Oculata  lide.]  1^1  on  occulta,  ui  C. 

Nec  graii»,  sed  vaiiiias.J  Recte  ^nirrlf  merf»  K* 
Qiiomouo  desideridiii  rerum  lemporaiiutH  iia  sil 
vanilatis  quod  non  culp:e,  non  viUeo  sane  Inielligl 
posse,  nisi  boc  dictuiu  sit  de  culpa  inortali,  el  ue 
rebus  necessariis.  ^ani  desiderare  iion  iieceftaariat 
iioii  potest  non  esse,  ei  vaniias,  et  culpa,  cihu  eiiaM 
necessaria  nimie  «:e:»idv;rarc  pe»  caium  sil «  juxta 
illud  Gregorii  :  Tcinporalia  ab  Jesu  pelere  nou  eat 
peccatuiii,  %\  lamcn  iion  nimie  petantur.  Ergo  illa 
niinie  pctere  peccaiuinest.  Nimium  auteiu  eHtquiU* 
qiiid  ftUpra  iiecessiialem  est.  Uuidqnid  ei*|o  iion 
iiecessaiium  liesideratur,  cuipabilitcr  desiUeralurt 
et  laic  desideriutii  frivolum  est  et  stultum.  Si  auieiii 
stultum,  quomodu  nuu  culpabilci  cuin  ipsa  ftuUiDa 


x^ 


VERBUM  ABCaEVlATlJM.  —  miM. 


40« 


ntitmtiain  sil  sine  cnlpa?  Ergo  siciil  dixi  frivola  csl  A  die  xix) :  Nan  quaras  lillioncm,  elc.  Sed  ipia  verbM 
'■    '  ........        — j      habenlur  ad  Rom.  \ii. 

Pio  cnicjnxoribiis.]  M.  Pro  malcracioribiis. 

506  Jacobiis,  cn.  i.]  V.  el  C.cap.  iii. 

Ad  Epliesios  c.  iv.l  C.  ei  M.  c.  xix. 

Qtiia  mitigaium.]  Quispiam  in  margine  Jf.  Wiirf 
legi  miiignliviiin.  tqo  yquia  id  recenli  manu  V'detnr 
scriptumfel  non  metlu$  correctum,  quame$t  ih  texlu, 
parvifeci, 

Iii  sereniiate  conscieiili.T.]  C.  In  sincerilale. 

Qtio  ungilur  loliis.]  1/.  Quo  mergilur  lolus.  ForU 
amannensis  v6lebat  iiijungilur. 

Primuin  ei  sccundum.]  Ungentnm  scHreet^vei  tA 
mtnc  usitatius  diciinus  unguentum,  ab  unguo* 

Ludilicalio.]  M.  Luctincalio. 

Exaggeralio.J  C.  exaggregaiio. 

CAPUT  C. 

Ex  V.  summarium  coUegi.  C.  volebat :  De  spiritualt 
clenicnlia.  M.  De  speciali  misericordia. 

Communem  spccieni.]  V.  prxlcr  hanc  omncn^ 
spcm  inisericordiiC.  Errornoinrii. 

Specialis  judicis  cl  poieniis.)  Ptacet  harc  lectio. 
Ul  quid  eniin  spTit!ia)is  judicis,  nt  volunt  V.  et  C. 
poiius  quam  sacularis?  Specialis  hoc  est  qum  pecn- 
liariter  ad  judices  ei  polentes  pertinet. 

Est  apud  poienles.]  M,  apud  principcs,  Sed  in  ori- 
ginali  esi  poientes. 

Vel  eicctionis  bcneficio.]  V.  omitHt  vcl,  reliqua  ut 
intextu. 

Allcram  feris.]  Iia  censel  Scneca,  l.  i,  De  ctemcn- 
tia,  c.^i^enm  audito  :  Non  miniis  principi  tiirpia 
sunlsupplicia ,  quam  medico  mulia  funera.  fleinis- 
sius  imperanli,  mclius  pareiur.  Naiura  conlumax 
est  hunranus  aniinus,  et  in  conirarium  aique  ar- 
duum  nilens,  si^quituniiie  raciliiis  quaui  duciiiir.  Et 
ul  gencrosi  alqiie  iipbilcs  eqni  mclius  facili  frend 
regunlur,  ita  cleiucnliain  voliiniaria  innoccnlia  im- 
pcUi  suo  seqniliir,  ci  dignani  puiut  civilus,  quam 
scrvet  sibi  :  plns  itique  Iiac  via  prolicilur.  Crudcli- 
las  minituc  bumnniiin  tnaluin  cst,  indignum  tam  iniit 
animo.  Feiiua  isla  rabies  esi,  sanguine  gaiidcrc  ad 
vcl.icr.bus.  et,  abjqcto  bomiiie,  iii  6ilvc&irc  aiiim.il 
ir.  iisire,  clc. 

E:i  sauxit.]  ^/.  Ea  Tacit  apcric  bomincs,  etc.  ^f 
textus  congruil  cum  orighinli. 

Glorio^ius  iii  priucipe.]  Seneca,  1. 1,  De  ctcmentia, 
c.  5»  ail :  Nulliim  clcmciiiia  cx  ouiniuub  magis  qiiaui 
rcgom  ei  principeni  decel. 

Miiioies  animos  advociU.  V  ]  Avocci.  C,  Minorcs 
nnimos  adVocet.  M.  Miiiorcs  uniuios  evocel^  origi- 
uale  adjiivct. 

Gloriosa  aulcm.|C.   Gloriosior.  Orig.   Gtoriosa^ 

Iniuiici  cst.]  Scilicci  sanguis,  nit  V.  inier  ttneas^ 
M.  autem  varial  toio  ror/o  :  507  Ininiicus  est,  scd 
cjns  qui  amicus  ficri  no:i  polusi.  Quod  in  tcxtu  posui 
in  Orig. 

Noccntis  csl.]  C.  InnOicutis  esl,  sed  liominis  cur- 
juscunquc  sii,  qnia  non  puiiiil,  elc.  M.  Norcnli.s 
cujusqiie  sit,  quia  iioii  poluil  dare,  cviiucu  imiai 
aufone.  Sic  ei  Orig. 

Crimcu  pulat  auierrc.]  Bonus  princeps,  inquit  V. 
inier  tineas. 

1  !eo  quoiies  funditur.]  Scilicct  sanguis,  ait  idem 
Hiidcm,  M.  pro  ideo  mate  tegit  ilein. 

Conriiiiditur.]  Nempe  princejis,  ibidem  inter  /i* 
nens.  C.  Iiic  adnotat  hunc  matginem  :  Sniiliter  (sci' 
iicet  confunditur)  dc  ortlinc,  digiiitate,  vel  quoiibel 
abjudicalo. 

Dc  bac  etiam  Seneca  ad  Norouem.]  Sotum  M.  hcec 
admitti.  in  textu,  C.  vero  in  margine.  kiA  Ncroiieiii 
iwperatorem ,  cui  libros  De  cttmentia  conscripsiti 
Locus  autem,  ubi  potissimum  de  crudeiitate  iraclat^ 
e.xstat  t.  11,  c.  3  el  4. 

Augustiuus  ]  ilnicum  C.  citat  nomen. 
CAPUT  CL 

lii '  oiuni  crimine.]  Duo  subnotant    el    inaxiiiid 

16 


lt%c  distinctio,  qiiae  dicirdesidcriiim  es<ie,  qiiod 
necest  iialura*,  nec  grali.ne,  nec  culpx,  sed  vanita- 
lis ,  nisi  intelligatur  de  culpa  moriali.  Desiderare 
aiiiem  lcmporaiia  ad  necessitatem.  nec  frividum, 
nec  sltiltum  e&t,  nec  vanitatis,  nec  culpae.  Totuni 
'ergo  meiDbrum  hoc  tlislinctionis  obelanduin  est 
(hoc  est  abotendum).  Nec  credenium  cst  .canlorem 
Pnrisiensem  (quihujus  operis  est  auctor)  vitium  hoc 
ei  caetera,  qiiae  inveniuntur  in  lioc  Ubr6,  posuisse; 
scdsoholaslici  illum  lranscribeiUes«  el  notulas  snas 
ail  libilum  addentes  totum  corrupcrunt.  Recte.  Sed 
damnum,  quod  in  V.  not(B  ittcB  muttoties  in  contex- 
tum  repositas  sunt,  ut  ex  M.  et  C.  cotlegi. 

CAPliT  XCVIIL 

Tum  in  capilc  Cbristo.]  Non :  Tum  in  corporc 
Chrislo,  ut  M. 

Super  omiiia  opera  ejus.]    Ha!c  opera    recinset 
C.  ad  tatus  hoc  modo  :  Opera  crcationis,  recrealio-  B 
nis,  conservaliouis,  remunorationis.ieiiam  puniiiouis. 

Snpercsallal  juJicium.]  M.  el  C.  cum  qttibus- 
dam  Bibliis  impressis  superexattat  judicio.  Inlerpreta- 
lio  Syriaca  hoc  c.  ii  Jacobi,  sic  liabet  :  Exaliati 
csiis  per  miscncordiam  super  judiciuui. 

Nosira  esi  lectio.l  Sive  instructio. 

Piinio,  a  leipso.J  Miserere  animae  tuae  placens 
Deo,  ait  margo  C.  Ex  Ecctesiastieo,  c.  xxx. 

505  Prxoperibns  caeteraruqi.]  Inquit  idem  mar- 
90  :  Miscricordia  tamcn  vera  iion  est  sine  abis  vir- 
iutihas,  nec  remuneratur. 

In  Liica,  c.  111]  Tria  c.  viii. 

Boda  :  Joanncs.]  Recte  Dcila ,  in  c.  iii  Luca;,  et 
fiirc  habenturin  Gtossa  ordinaria  eodeih  ciiato  auctore. 

Pra:do  grassciur.|  3f.  M.lcs  grassetur.  Textus  B. 
Augustini,  quem  videtur  ven.  Beda  secutus  ^  hanc  tc' 
gii  sententiam;  sed  pio  praedo  admitlit  pracda  gras- 
sciur.  To.  X»  in  Appendice  sermonum ,  serm.  5.  tnt- 
lio,  B.  Ambrosius  in  c.  111.  Lucce  liac  eiiam  uiens  sen-  G 
tentia  uit  :  Prjtdo  grassclnr., 

Item  Ambiosius  ]  Jn  c,  111  Lucoi  sub  hoc  litulo : 
Redargutio  maliiise  Judaeorum,  sub  finem.  Nonabsi- 
mitia  quoque  habet  B.  Ang.  loco  citaio  supra, 

Ucsnondil  gravalus.]  Ex  M.  goium  hwc  cottegi^  ms- 
'eiue  :  Qui  ingrcssi  unde  opinor  hoc  exempium  a  textu 
melius  ubfuisse.  * 

,     fiene  habeas.]  Hoc  est :  bene  sit  tibi;  annuens  scM* 
cet  petiiioni  ejus.  | 

Gum  peterct  inducias.]  3f.  cuin  pctercnt. 

Denegavit  cas  credilor.]  M.  consequenier  :  Deiic- 
gnvit  eiseas  credilor. 

Qnod  cl  (ilium  cjiis.]  Nempe  militis  telerani. 

Ipsumque  a  debiio.J  Ua'c  verba  ,  usque  :  Qni  re- 
diens,  omitiit  M, 

Joaiincs  Alexandriiins.]  Hic  ob  maximam  in  pau- 
peres  liberalilalem  eteemosynarius  dictus  est,  De  quo 
Nicama  synodus  11 ,  actione  4.  Leontius  episcopus 
9jus  vilam  conscripsit.  Snrius,  /.  1,  25  Januar  t) 

Qnasi  liiem.l  Sic  V.  et  C.  At  M.  cuin  litem. 

Dicens :  Ita  Doinine.]  HiSfUsque  :  Item  :  Episco- 
pus  Tareut.  carent  Ji.  et  C 

Episcopus  Tarentinus.J  V,  Archiep.  Tarenlasien- 
818.  Tarentuni  civitas  est  Caiabrio!  ciarissimak 

Scilicet  pro  sine.]  M.  omittit  scilicet 

CAPUT  XCIX. 

Mjijor  enim  est  qui  vincll  iram,  eic.]  Respicit  ad 
loenm  Prov.  xvi  :  Melior  cst  patiens  viro  forti,  et 
qui  dominatur  animo,  cxpugnaiore  urbium. 

Si  non  sunt  solvcndo.]  V^.  si  noii  babcal  iinde 
fiolvat.  M.  Uem  etiam,  si  neccssilas  ^it  solvcndo. 

L  Cor.  c.  VI.]  Tria  c.  xxvii. 

/n  Mattb.  c.  xviii.]  Tria  c.  clxxxviii. 

Kom.  c.  XII.]  V.  et  C.  xli  M.  lxi. 

Noli  vinci  a  malo.]  C.  in  margine  citat  duo  S.  Scri- 
ptura  toca  hoc  modo  :  In  Ecclesiastico  xxiii  (hodie 
14VII1)  :  Qui  vindicari  vull,  ctc.  Levitici  XLiit  (/10- 

Patrol.  CCV. 


491 


PETRl  CANTORIS 


«n 


3 


«ando  spes  csl  dc  correplione  corripiendi.  ForU 
e  correcUone  corripiendi. 

Ad  Romanos c.  i  in  fine.]  Tria  c.  iv.  Hinc  notet  tector 
primnm  caput  ad  Homano$  in  capita  quatuor  antiqni» 
ius  (uiise  divisum. 

El  secunda  ad  Cor,,,c.  ii.l  Tria  c.v. 

Et  in  eadem,  c.  vi.l  C.  et  M,  c.  xviii. 

liem  ad  Gal.,  c.  vi.J  C.  ei  M,  xii 

Ad  Ephes.,  c,  iv.|  C.  c.  xvii. 

Job,  c.  xiix.l  Tria   c.  xxv. 

Conterebam. ;  M,  Conliindebam. 

Leonuin.]  Psnt,  lvii.  Legiinr  :  Molas  leonum,  at 
Job  hoc  loco  kabel  :  Molas  iiiiqui. 

Parabol.  c.  xxiv.l  Tria  xlvi. 

El  Genesis,  c.  iv.  |  Tria  c.  xiv. 

Sicul  dileclionis.]  Habetur  hxc  sententia  apttd  B, 
Gregorium  hom,  30  tii  Evang.  initio. 

Ilem  :  Vcri  imilalor.]  C.  et  V,  lli  imilalor  sim 
Samarilani.    Yide  ad  ha'c  B.  Creg.  Moral.  xx,  c.  8. 

Fame  verbi  Dei.]  Solum  M.  legit :  Verbi  Dei. 

Dcbel  eiim  corripere.l  M.  corrigere. 

Oiiarlo  Regum,  c.  x v.j  V .  c.  xxxiii,  C,  cap.  lxxxvi, 

J/.  LXXXV. 

Ozia.J  Tria  Josia. 

508  CAi^UT  (^"* 

Ex  M.  addidi  in  titulo  pro  iniiiiicis. 

ADan  usaue  Beibsabee.]  Habentur  hac  verba 
I  Reg.  iii.  Sed  neque  tunc  Samuel  intercessit  pro 
£aM/e,  neque  eum  Saul  voluil  occidere,  quia  nondum 
€rat  rex  electus.  Intercessit  autem  pro  eo  ejusdem  l,  c. 
15  in  fine,  et  iu  principio  cap.  16.  Sed  nec  habeiur  ex- 
presse  in  Scripiura,  quod  Saulvoluerit  Samuetem  occi- 
dere  at  beneid  coUigi  potest  exc,  19,  quando  Davidem 
persecuius  ett^  ^qui  erat  cum  Samueie  in  Ramatha. 
iJnde  Samuel  initio  c.  16  ait :  Audie(  Saul  ci  iiiier- 
liciel  nic. 

Exasperante.J  Non  cxaspernante,  ut  C. 

Comparaiur  malri.l  Af.Comparaiur  Martino. 
Uuu:dain  iiivitata  ad  solcmnes,  etc. 

CAPUT  Clll. 
Sumniarium  hujus  capitis  ex  V.  destimpsi ;   nam  M, 
simpliciter:  De  nianuali  misericordia.   C.  rero:Dc 
^iiiibili  el  maniiali  miscricordia  subveniciite. 

Non  parc^..|lf.  Non  peccai.  Ecquis  sensusf 

Eccli.,  cap.  XXIX.]  Tria  c.  lxxvi. 

licm  Eccli.,  eodem  capite.  C.  et  M.  cap.  lxxv. 
CAPUT  CIV. 

Ejus  cflectus.]  C.  aflcctus  male. 

Et  quoiiiodo.]  Hoc,  et  si  solum  M,  habeat^  nolui 
expungere^  quia  ad  majorem  expticationem  jacit,  nt 
sensus  sit,  et  quo  modo,  quo  ordine,  hoc  est,  quis 
cui  sit  projponendus. 

Quot  ct  qualibus.]  C.male,  Quolet  qiialitcr,  qnia 
prius  dixit  qualiter  t^.  Qiiot  cl  qualibet,  etiam  vi- 
tiose^  ut  patet  ex  seqnentibus,  nbi  ait,  Sequitur  : 
Quibus,  quot  et  qualibus,  ct  quuliter  daiiduin.  Ua'e 
docet  Seneca,  l.  m  De  beneficiis. 

in  Eccl.,  c.  xxix]C.  c.  lxxvii,  V.  et  M.  lxxviii. 

In  Luca,  c.  xi.J  Tria  c.  xxxv. 

Quid  aulein  sit  daiKium.]  Qmspiam  recenti  mami 
addtdit  in  M.  ad  tatns,  Cui,  pro  quid.  Non  penitus 
rejicio,  eo  quod  videatur  ita  tegendum,  exeo  quod  se- 
quitur  :  Onini  petenii  le  tribue. 

Da  ei  correptionem.]  /<a  le^endum  est,  ut  ex 
Ctossa  intertineati  cottigitur,  L.  et  Jf .  Da  incrcpa- 
iioiieni.  fere  idem. 

In  Luca,  c.  iii.]  V.  c.  ix. 

Signanter.]  C.  generaliier. 

509  Alioquin  raptor  eris.]  ita  censet  B.Hiero- 
nymus  in  fine  tfistoto!  ad  Nepotianum  De  vita  cteri- 
corum  quce  incwit  :  Petis  a  ine.  Aii  itte  :  Ecclesiam 
fraudare  sacrilegiuin  cst :  accepisse  qiiod  pauperi- 
bus  erogandum  sii,  aut,  quod  apertissitni  sceleris 
csi,  aliquid  inde  snbtrahere,  oiuuium  prasdouum 
cnidclitatem  superat. 

Sed  magis  abundanlibus.  ]  M.  Ea  distriUiant 
abundaiiiius  se  pauperibus  in  spiril.  Apparet  ex 


A  quadam  lacuna,  aut  intercapedine  ntajori^  aliqumsido 
fuisse  abundantibiis  pro  abundanlius,  qitodre  nor 
a  sciolo  minus  intetliaente  coirectum* 

Quain  in  oviciila.]  Hwc  sententia^  usipse  paoperi 
dcdit,  abest  in  V, . 

Pietas  eximia.]  M,  pictas  conlinua. 

iEqualilatem  AposioH.]  De  qua  supra  dictum  §U 
,ex  cap.  VIII,  ad  li  Cor,  L.  et.  M.  i£quaUiatem  Do- 
mini. 

HilariUs.j  C.  llilarittT. 
'      II  Cor.  IX.]  C.  et  M.  H  Cor.  xxii. 

Exodi,  cap.  xxxv.]  C.  elM,  c.  cxxxiv.  V,  cxzxiri. 

Iloc  exacioribiis.j  Hac^  usque  ad  iUud  :  Seqiiiiur» 
de  quo  sit  danda  elecmosyna,  sotum  M.  hal^ei  kic. 
V,  infra  in  margine  ad  finem  c.  105.  ^.     . 

Nulla  Ecclesia.J  Restitui  ex  Apostoto^  alioquin  JV. 
NuUa  eleemosyna. 

Recipere  justuin.]  Restitui  hoc  modo.  M.  Enini 
rcpete  justuin. 
-      ravit  rructu.]  Ego  ,  quia  prius^  dato,  hic  came^ 
^  quenter  adjeci  fructu.  M.  vero  tegebat  frncluin. 
CAPUT  CV. 

Duo  prater  Y.  prcefixerunt  titutum, 

Dftut.,  c.  xi\\.\Tria  c.  Lxi. 

Itcm.  c.  VII.]  Tria  xxv. 

Cardinalis  paiiperis.]  C.  omittit  pauperis 

Canccllarius.]  Forte  Parisiensis. 

Sicpbani  abbatis  Cisierc.]  Fusius  hoe  exemfUum 
recensetur  supra  e,  xlvi.  C.  ef  If.  AbbatisClarevallcn- 
sis.  In  notis  ad  c,  AQ  dixi  hunc  Stephanum^  non  se-' 
cundo  sed  tertio  toco  poni  in  ordine  et  urie  abhatum 
Cisterciensium, 

Pnnes  et  caseos.]  Anne  calceos,  ut  C.t 

Qui  in  dextera  et  pro.]  M.  Qui  dextera  vel  in  iii. 
qiiae  sunt  dexterae. 

Entes  pcjores.j  Auctori  nostro  famitiare  e$t  ly 
entcs  pro  existcnlcs. 

Laicis.]  Id  est  fencratoribus,  inquit  margo  C 
CAPUT  CVI. 
^      M,  in  tituto  :  De  modo  dandi  elcemosynaro.  A/m 
,    dno :  De  ordine,  etc. 

'  In  creatione.J  M.  cum  creatione. 

510  ^^  recreatione.]  Abest  in  C, 

Adhuc  inimicis  suis.]  if.  etiam  placet:  Pro  nobis 
amicis  suis ,  eo  quod  tmmediate  subsequatur  iocus 
*  Joan.  XV.  Majorem  cbaiitaieni,  etc.  ponal  qtiis  pro 
amicis  suis.  Seddicam,  Quw  in  texlu  reposui  magispia^ 
cent^  quia  el  si  proadliuc  inimicis,  tamen  prouteciebat^ 
futnris  amicis^  hostiam  offerebat  vivam,  Ques  in  di^ 
viso  sensu  recte  intetligi  pcssutit.  Si  tero  in  seneu  com- 
posito  exprimantur :  Nonne  ptus  est  pati  pro  tnifNtcta, 
^iiam  pro  amicis  ? 

\t\  correptione  frairis.]  M.etV.  corredione  fralrlc* 
\erbis  corripimus,'  flngeltis  corrigimus. 

In  consilii  sancti.]  C.  iii  consilii  sani  datione. 

Non  alieni.]  Id  abest  in  V, 

Ad  Epbesios,  c.  iv.]  V,  et  C,  c«  xix.  h   xYni. 

Quasi    testamentarii.  ]    M.  Ctijus  dispei.«4lore8 
D  quidein  testarii  suiuus.  > 

Aporiati  sunt.]  Ideo  pauperet  facti^  quianauperum 
bona  sibi  cotlaln  prodigatiter  projundunt.  Vnde  &>- 
neca :  Veto  liberalitatein  nepotari,  hoc  esl,  nepotes 
imitarit  ditapidare,  inquit  Lipsius  i.  i,  De  benef.  c.iS. 
Ittud  aporiati  Latinum  est  a  verbo  aporior^  ex  Grceco 
OKOpita  iractum^  quo  utitur  Apost.  ii  Cor.  iv,  qftod 
inter  atia  significai  ad  summam  angustiam  redigi^  et 
indigere.  Unde  Tertuti.  in  Scorpiaco,  cap*  i3»  hcum 
Apostoti  Latine  reddit :  Indigeiuus,  sed  iion  |inerindi- 
gemus.  V.  habet4iic  marginem,  quo  eontinentur  ea^ 
au(e  sunt  in  fine  c.  104  ab  his  verbis  :  Apostolus  aU 
Pbilippenses  :  Nulla  Ecclesia,  etc.  usque  ad  #•  105. 
CAPUT  CVII. 

V.  Prxcedens  caput  continuat^  nec  tituio  novo  di* 
vidit, 

Comilis  Tlicobaldi.]  Dequo  Ccpsaritu  i.  viii,  c,  51. 

Qui  subtelarcs.]  Non  dam'no  C.  et  V,  Sotulares,  sed 
Subtclurcs  metiuSp  sicut  refert  Joannes  de  Januann 


i95 


VERB13M  ABBREYIATUM.  ^  NOTifi. 


40i 


,o  CalkoUcon  diclorerto  Sublelnris   SubUla^^^^  eU  A  «-s  ^^^ll^ <^- ^l^^^^fi-^  •'^^.re 

calcetis  tive  tolea  %nh  talo.^M.  legtL  Sublulares. 

El  huinililas.l  M.  El  bihrilas. 

Mdrtuus  ralpnm  invenii.]  Hafi  snnl  araiciliaft,  quas 
leinporarias  populus  appellal.  Qui  causa  aiililalis 
hssuinpliis  est,  landiu  pYacebit,  quaudiu  ulilis  fuc- 
ril.  Seneca,  epi$t,  9« 

riclatein  pracipiens.l  M.  Pielalcm  coDSuiens. 

II  ad  Cor  cap.  viii.]  Tria  cap.  xxi. 

Secundum  verilalcm.l  Impresia  Biblia  secnndum 
\irtutein.  Non  immutavi  leclionem  trium  eximpla- 
rium^  quia  vifletur  clafa  et  contona, 

Primo  voluiilarii.]  Sotum  M,  legit  Priint).  El  abeU 
a  teitu  Scripturo!, 

511  CAt>UT  CVlll. 

Neque  luc  dividii  caput  exemplar  V,  $ed  tolummqdb 
M.  C.  vero  majuscula  litiera  lanquam  paragrnpho^ 
in  tcripto  etiamin  margine  tituto,  videtur  eaputpar- 
tirim 

i  Tim.,  c.  iv.]  Tria  tic  legunt. 

llabiliis  iiiculius.]  Seneca^  ep.  ^  recenset  eaqum 
philutoplium  decent^  nec  multum  dittimilia  iit,  quas 
hic  referuntur. 

WUb  qux  nuiic  csi.]  Id  esi  qux  nunc  est  secun- 
«lum  nnluram.  ait  V.  inora  tuperiori  characiere  te» 
nmttimo.  C.  Proiiiissioucm  vitx  nalur.T. 

Mulliplicalioncm.]  Ita  exponit  U.  Uieronymut  tit 
Natihofum, 

Vil»  gralia».]  V.  tnier  lineat^  id  esl  {ux  nunc  esi 
&ecunduin  graliam. 

Scrcnilas  coiiscientiae.]  1/.  Snndiias.  Illiut  vero 
contcientia  serena  est^  qui  ett^ 

Inlcgcr  vilx  scelerisqiie  purus. 

Vilae  gloriie,  id  est.]  C.et  M.  omistit  atiit  sic  Ha- 
teiH  :  ViL-e  gloria  sicul  el  pnrscnti?»  quia,  etc. 

Qui  mihi  miuislral.]  M.  pr(eler  kunc  sacrar  Scri- 
pturoB  locum,  alium  quoque  citat  ex  Joan,  xiv.  Qui 
sermones  meos  serval,  ad  cum  veniain,  cl  maiiife-  ^ 
stabo  ei  iiieipsum. 

CAPUT  CIX. 

Ccu  virliis  gcneralis.]  C.  Ceu  viriiis  generaliter. 

El  quis  gloriatur.]  V.  Sed  quis  est  qui  dical  sc 
mundum  bnberc  corpus?  In  hoc  nonaudio  V.  quia 
maU  corpiis  pro  cor  admitlit, 

Etiam  in  angolis.]  Alium  prcsterea  exJub,  cap,  xv 
heum  suggero :  Ecce  iuler  sanctos  iiemo  iminiila- 
bilis,  ct  cceli  iiou  sutit  mundi  in  coiispcctu  ejus; 
qiuiiito  magis  aboininabilis  et  inutilis  liomo,  qui 
bibit  quasi  aqiiam  iniquitaicm? 

Custodiendum  est  cor.J  V.  corpus.   Vitiose. 

Uudc  Pclnis  :  Fidc.]  Reslitui  Peirus,  quia  ejus 
rerba  xiiut,  ut  liquet  ex  Act.  cap,  w.  M.  et  C,  legcbat: 
UHde  Jacobus.  V.  Uin!e  in  Aclilius  nposl.  transent. 

Eain  cousummanl.]  Quidam  addidit  in  margine 
C.  Gousuiiiuiil,  sed  perperam.  Ait  enim  B.Augusti- 
nus  :  Bcali  inuudi  corde,  boc  est,  qui  mundi  corde 
sunl,  quoniam  ipsi  Dcuni  vidcbunt.  Hic  est  finis  j^ 
amoris  nostri;  finis  quo  pernciamur,  iion  quo  con- 
sumaniur ,  etc.  Tom.  X,  serm,  in  (esto  Omnium 
Sanctorum, 

In  eo  crealum  per  vuliierai.]  Ha!c  redolent  do- 
ttrinam  B.  Aug-^  to.  Ul.  In  Knchiridio  ad  Laurent,^ 
c.  51.  ,,    ^      . 

512  Qwasi  dcsierat  e.ssc.]  Ita  C,  At  V.  Qiiasi 
desiderat  esse.  M.  vero:  Quod  dcsidcral  csse. 

Uiide  Moyses  :  Mundaiiiiiii.]  Uwc  verboienus  in 
Itaia  tunt ,  sed  Levit.  ixi,  secundum  sensum  ha- 
beniur. 

liifestaut  musc».]  Matgo  C.  Eliam,  ut  lunc  lix- 
rclic»  pravitaies  dc  coiporc  Christi  el  phaiitaslica: 
cogitatioiies,  el  lurnes  sa?pius  occurriiiil.  Ergo  pa- 
bello  abigenda  sunt  hax,  ne  sucerdos  distrahulur  sacra 
peragens. 

CAPUT  CX. 
Sed  filii  iii  universuin.]  M.  Sed  fiUus  univer»is 
bonis  patris  succedi(  jurc  basrcditario.  B.  Augusli" 


sio  pionim  esi,  possessio  lixredum.  Ei  qui  sunt 
baeredcs?  Filii. 

Virtiis  est  et  nierilum.)  C.  ad  latus  ait  :  Lege» 
Mcritorum. 

Uiidc  nec  addii.]  Iloc  esl  inprlmo  cum  ail :  Psl- 
oein  rclinqiio  vo!>is,  fioii  addidii  meatn  relinquo  ro- 
bis.  Ut  patet  ex  Joan.  \iv ,  v.  27.  M,  et  C,  male  omit^ 
tunt  nec,  tii  hoc:  Uiidc  ncc  addit. 

Postiiiiaui.  ]  Pacem  scilicet  pectorls.  M,  Plus- 
quam. 

Nisi  siipor  pacem.]  His  verhis  utitur  Glossa  ordi^ 
naria  in  c.  xiv  Joau.^  v.  27,  citntque  ex  Isaia  c.xxvii: 
Facict  paciB  n  mihi,  paccm  fai  ict  inibi.  B.  vero  Gre- 
gorius  in  explanaiione  sepiimi  Psal,  pcenit.  ad  ilth 
terba:  Spiritus  tiius  bonus  deducet  me,  ctc,  ettam 
ex  Isaia  refert  ha*c  verba,  sed,  ut  apparel  ex  cap, 
XXVI  /lalo?  :Ser>abis  pacciii,  pacem  quia,  elc.  Bumc 
locum  B,  Gregorii  videtur  auctor  noster  perlegisse^ 
^quia  doctrinam  ejusy  hoc  capile  De  pdce^  imitcuAs 
est. 

Fremit  enim.l  llis  verbis  utitur  B,  Berhardus  9 
Sermone  in  Psat.  Qiii  habilal. 

Pacem  babebitis.]  M.  Tranquilliiatcm  pro  paceiil^ 

In  missa.j  M,  Ui  missaui  eani  illi  annunllat, 

l/.na  siimmis.]  llddebertus  Cenomanensis  qnscopus 
in  Canonem  missce^  aii : 

Tempore  qiio  supplex  assislit  presbyter  aris, 
Mactaturque  P.itri  Filius  Ipsc  ninnens: 

^ihra  palcnt,  coelcstis  adest  chorus,  ima  supernis 
Jiingiiutur,  fiuut  ncior  el  actus  ideni. 
Sed  nonne  horum  omnium  pYcecipuus  auclor  est  S. 
Gregorius?  Certo  crede.  Nam  ejus  vcrha  suht  in  fine 
c,  58,  /.  IV  Dialog.^  to.  I. 

Eramus  inimici  Dei.J  Erauius  natiira  filii  irac: 
Deus  aulem,  propter  nimiain  cbaritalcm,  qua  dile» 
xit  nos,  cuni  es&euius  inorlui  pcccaiis,  couvivificavil 
uos  Cbristo.  Ephes,  ii. 

Ad  Romanos,  cap.  v.]  rrta  c.  xi. 

Et  iraclnbiles.]  C.  Et  coiilraclabiles. 

Os  osciilans  est  verbuin.J  Glosta  est  inlerlinealit 
in  hunc  locum. 

5l3  Electrum  effcciivum.]  Recte  eleclro  com- 
paratur  pax.  Sicut  enim,  teste  Teriulliano^  eleclrum 
ez  auro  et  argento  foRderatum  est,  iia  et  pax  homine 
et  Deo  unilis  charitatis  vinculo, 

Unde  pro  bac  quasi.]  M,  Unde  prophela  quasi 
non  sufficieiiti  aJ  saluiem.  Idem  propbeta,  eic; 
Error  amanuensis^  ut  apparCt. 

Da  naceiii  susiin.]  Tria  sic  liabent :  Biblia  sacrd 
vero,  Eccli,  xxvi.  Da  mercedem  susiineiitibus,  etc. 

Ad  Philipp.,  c.  IV.]  Tria  c.  vii.  Nota  tamen  C, 
et  M,  in  hoc  peccate,  quod  ad  Culoss.  legant  pro  ad 
Philipp. 

Ei  pax  Dei.]  Qua  pacatus  csl,  ait  margo  d 
CAPUT  CXI. 

Nimis  dedili  simus.]  C.  Muliis  dedili,  elc. 

Siiilto,  iiiqiiit,  labore.]  Imptessa  Basilea  Biblim 
anno  1591  pro  Siiilio,  legunt,  inulio,  sed  vitiose^  ut 
patet  ex  regiis  Bibliis  in  versione  S,  Hieronymi. 

Maiiifestiim  est  animiim.]  Idem  probat  B,  Cyprith 
Kusde  X^Abusion.  MuiidiamoretDei,  inquit,  pariter 
iii  uiio  corde  habiiare  iion  possunt;  quemadiuodum 
oculi  pariter  cceium  et  terrain  nequaquam  aspi- 
ciunt. 

Domino  vacuari.]  M.  Dco  non  vacare,quo  possic 
pleiiior,  qiiaiita  ad  superua  et  ad  acterna  exteiidi- 
lur;  tenebro!  sunt. 

Sine  nubilo  allcgorix.]  Brevitatis  cdiisa  omitto, 
auid  hac  de  re  dicanl  sancii  Patres  :  inlerea  vide  apud 
B.  Hieronymum  tom.  IX,  sermone  in  vigilia  Pasekm 
De  esu  agni^  et  B.  Aug„  ir.  IB  in  Joannem ;  TertuU.^ 
De  prasscript,  hteret,,  c.  57, 

CAPUT  CXll. 
Si  igitiir  a  pr?edictis.]  Conira  hac  arguU  Y,  hoe 
modo  :  Hoc  est  couirarium  Apostolo  qui  nit :  c  Nqitf 
cstvobi«coHuctatioadversus  carnciu  et  sai:guiueuii# 


495 


PETRI  CANTORIS 


49e 


snbaiidi  lanliim ;  c  sed  etiam   adversiis  principcs  A  non    arcipii,   hoc  est  penonat.  Praterea  ex  dietQ 


et  poteslaies  (Evlie*.  ti),  »  etc.  Non  possumus  lia- 
hcre  pacem  a  iliabnlo,  quia  inimicitias  posuit  Deus 
inler  hominem  ct  illnm  serpentein  (Gen,  iii).  Nec 
ac;)rne;  quia  iiaturaliter  ex  priina  sua  inalediclionc 
spinas  et  tribulos  genninat  nobis  (ibid,),  etiam  cum 
illain  operainur  per  culluram  disciplinae.  Sed  nec 
a  inundo  pacem  habere  possuinus,  quia  Dominus 
ait  discipulis  suis  :  cln  mundo  pressuram  habebitis 
(Joan.  xvi).  I  Propter  h<¥C  (ria  dicit  Apostolus  : 
c  Omnes  qui  pic  volunt  \iverS  in  Christo  pcrsecuiio- 
nem  patiuntur  (//  Tim,  iii).  i  Male  ergo  dicit  bic 
nos  dcbere  pacein  Iiabere  ab  illis,  cum  hoc  sit  im- 
possibilc  in  liac  vita,  ubi  seinper  caro  concupiscVt 
advcrsus  spirilum,  et  spiritus  adversus  carnem 
(Goi.  v).  N:)m  qui  ab  illi^  parem  habet,  et  cum  illis 
pacem  habel,  conlra  consilium  Sapicnlis  agit,  qnj 
ait  :  c  Non  crcdas  ininiico  tuo  in  xlernum  (EcclL 
xii).  I  El  iterum  :  514   *  Diligcs  amicum  tuum. 


Saraphraii  iiquido  conslal  hac  verba :  Non  judicsiiis, 
il5  ^^^^  simulatione,  commale  aul  duplici  picncCo 
duungui  debere  propter  inlerpo$itam  ponjuHctio^ 
nem  ac. 

Omnia  Ccsar  erat.]  Ilemistichium  Lucani  L  iii 
Pharsatici  belli,  quo  etiam  utitur  Alanut  c,  i,  in  fine. 

Libertalem  Romanorum.]  Valeriut  Max,  in  Ca» 
tonit  libere,  nec  minus  laudabUtter  dictum^  hoc  f^- 
phonemate  utitur :  Quid  ergo  liberias  sine  Catoncf 
Ncc  mngis  quam  Cnto  sine  iibertatc.  Lib,  vi,  c,  2. 

Ezcchias  mollissimura  verbum.]  Sic  ieqendum 
reor,  non  autem  Ezechias  mallissiiniis,  ut  Jf.  quati 
fuerit  superlative  malus,  Nam  ilie^  ut  iegitur  i  Y  Reg. 
XXI,  dissipavit  excelsa  ,  quae  postmodum  Manasses 
iiliiis  ejus  rexdiflcavii.  Deinde,  cum  iliud  vocabulum 
mallissimus,<tl  extra  Latinorum  coloniam,  acproimde 
ad  Augia  stabulum  relegandum^  potiut  quam  tequen- 
dum,  dieam  amanuentem  vice  mollissimuuiy  ut  duo 


t\  odio  linbebis  iniiiiicuni  (uum  (Matth,  v).  i  Quando  D  exempiaria  iegunt ,  per  abusum  tcriptitte  inallissl 
nuicm  in  pace  in  idipsum  dormierimus,  et  requic-      ^^^^ 


sccrc  coepcrimus  singularitcr  in  spc  consiituii 
{Ptai.w),  lunc  primo  ab  iis  Iribiis  pacem  habcbi- 
nitis.  Nuiic  autcm  iiilerim  Christiis  non  venit  mit- 
lcrc  paccni  in  tcrra,  sed  gladtum  (Matth,  x);  et 
passurus  ipse  jubct  habentem  (unicain  ycnderc 
eaiii  et  emerc  pladiiim  (Luc  xxii).  Tcinpus  cnim 
belli  modo  c$t.  Tempns  auiem  paris  a  morte  inci- 
pit.  c  Mililia'  cst  cnim  vita  hominis  £uper  lcrruin 
{Job  vii).  I  Unde  nobis  omnibus  dicilur  :  c  Esiole 
foi  tcs  in  bello,  et  pugnate  cum  nnliquo  serpemo, 
ciijiis  scmpcr  coadjulores  sunt  mundus,  et  caro. 
•  Non  coronabitur  nisi  qui  logiiime  ccrlavcrit  (// 
Tim,  i|).  I  lu  ceriamine  autem,  qu:e  pax  esse  po- 
tcst  ?  Ita  V.  in  margine,  Vcrum  ad  ea  breviier 
retpondetur  eot  qui  juste  bella^  gerunt^  ut  e&t  bellum, 
eontra  diabolum,  carnem  et  mundum ,  intendere 
pacem,  atque  ita  tale  beUnm  non  contrurialur  pa  i, 
iii«i  m.ita*,  de  qua  Dominus  Alaith,  x  :  Noii  vcni  pa>  q 
ccm  iiiiderc,  scd  gladium.  Detlum  (inquit  Aug., 
#p.  205  ad  Bonifacinm)  gcriliir  ut  nax  acquinuur. 
i^inis  autem  pra'stantior'est  mediis.  Quapropter  rccte 
"  pacem  pra;  omnibut  commendat  auctor  noster, 

Dominus  diluviuin.]  C.  ad  latut  :  Percussioitis 
ct  pressurarum. 

Coiitra  hoc  diluvium.]  Expositio  B,  Aug,  in  Ptal, 
hunc,  to.  Vlll, 

Populo  suo  in  pace.]  Jd  est,  iti  xlcrnum,  ait 
fnargo  C,  post  Gtotsam, 

In  hoc  opcre  pacis.]  i/.  allucinatur  dicens  :  \i\ 
lempore  pacis,  etc. 

CAPLT  CXIII. 

Solum  M.  caput  dividit,  jixo  etiam  litu^o  :  De  du  - 
plici  pace. 

Et  pax  atcrnilalis.]  Sic  videtur  iegendum  ex 
c,  110,  ubi  lianc  pacit  dittinctionem  facit.  V,  Pax 
aelerna. 

ieremias,  c.  xxxviii.l  Trla  c.  cxxxv. 

A  Talsis  rratribus.]  6.  A  flciis  frairibus. 

In  pace,  ecce  amaritudocj  Verba  tunt  Itaice.  V. 
pro  ecce,  tegit  Ecclcsiae. 

UnAle  ncc  pax  est.]  Illa  nempe  pro  qna  liabenda 
\\bertat  pent.  Nam  (teste  Cicerone  in  Piiilippicit 
llih.  ii])  Nomen  pacis  dulce  est,  ct  ipsa  res  saluta- 
ris.  Pax  est  tranquiila  libertas. 

Per  quam  nec  alia  virtus.]  M,  Per  quam  nec  i(a 
Tirtus.  Glotta  in  hune  iocum  ordinaria  tic  efferf 
Primum  quidem  pudica  esi.  Nisi  primum  pudicitia 
scdeat  in  mente,  nulla  perfectio  seqtietur  \\\  oiMjre. 

Deiiide  paciflca.J  Margo  C.  Ul  nec  liber(as  pereai. 

Non  judicans,  sine  simul.]  Restitui  tocum  hunc. 
Tria  leaebant^  omisso  non  judicans  sine  siniuia- 
lione.  Idem  etiam  depreltendi  in  texiu  cum  Glo^sa 
Lyram  characlere  anttquo,  tive  (ut  vulgo)  S.  Petri. 
tmpresto ;  sed  error  ett,  ut  patet  ex  paraphrati  Sy- 
naca^  quw  sic  habet :  AJ>snue  djiudicaiioue.  ac  facies 


Vcrbum  pcssimum.]  Ly  verbum,  pessimuin  omit^ 
tit  V.^ 

Non  pr.TBcavens  libcrtaii.]  Non  sic  B.  Tliomas 
Cantuariensjs,  inquiunt  mnrginet  C,  et  M, 

In  diebus'  nieis.J  Pott  ha:c  verba,  addit  C.  llem 
Parabolariim  xxviii  [forte  xiii]  tecundum  moderno' 
rum  computationem, 

CAPUT  CXIV. 

Ad  Romanos,  c.  ii.J  Tria  ca.  vi. 

Isalas  c.  xLiii.]  V.  ca.  cxxxiv.  6.  cxxv  e(  cxxvn. 

Laborcm  de  iniquitatibus.]  M,  pro  iniquitatibus^ 
Textui  Bitflicus  habet  :  In  iniquitatil^us. 

Isaias,  c.  l.]  V.  c.  cxlix.  M.  et  C.  cl. 

Et  cap.  Liii.]  C.  ei  M.  c.  cxl.  V.  clix.  Videtur 
hicfuiste  error  notarii  in  supputaitone  capitum.  M, 
et  C.  eo  quod  minus  computent  quam  tupra^  et  mi- 
merus  necessario  debeai  liic  augeri, 

IlCor.  c.  xii.]  7'imc.  xxvii. 

Sic  signum  exprcssius.J  V.  et  C.  Sed  signam  e«- 
pressius. 

Ncccssaiium  pncposuit.J  C.  et  V.  proposuit  ted 
mnle,  ut  ex  sequentibus  cottigitur.  Audi  interim  qua: 
Itic,  deprehendi  in  ora  iuferiori  C.  Non  est  paiienlia, 
iiisi  ubi  x^qnaniinitns  aiiimi  sorvaiur.  Ex  palienti» 
cnim  qiiidam  cachinnat  ei  si  tacet  quidani  incnto, 
subihlei,  qiiod  pojus  esi;  qiiia  continiiant  dolos.  De 
htt  tjleiitus  Seneca,  /.  De  providentia ,  et  Cicero  iu 
Offtciis. 

Ail,  c.  8  :  Qnodaulcm.]  Tria  c.  lxxviii. 

pulciiis  csi  qnotics.J  C,  Dulc^is,  vcl  laeiios  esl. 
In  margine  tic  :  Ut  carccr  ct  flagellum  justo.  Audi 
praterea  ex  hidoro  Solvtig,  I.  ii.  Magna  cst  virliis, 
tnquit,  si  non  l*das  a  quo  hcsns  cs.  Magna  c&t  f«r- 
tiludo,  si,  ctiam  la^sus,  remitias.  510  llagiia  es« 
gloria,  si  cui  potiiisti  noceie,  parcas. 

Suflcrcntiain  Job.J  Ciim  tria  inter  te  multum  wa-.  ' 
riarenl,  ego  contulto  resiiiui  locum  juxta  nofpom  et 
^  receptum  editionem  Bibliorum,  Sixti  V.  papce  V.  et 
M,  Sustinentiam  Job.  C  in  textu  :  Sustenutiouciu 
Job,  at  in  margine  corrigU  tic  :  Lrgo  sufiicieutiaiii. 
Sine  patienlia  coronnius.J  Ucee  et  pracedeutin^ 
sumpta  suttt  ex  ep.  B,  Hier.  ad  Euttocidum  De  cu^ 
tlodia  virgittitatit,  in  fitie.  Vbi  tic  :  Siiie  certauiine 
coronatus  est? 

Iiiiquiias  preinens.J  Verba  tunt  B,  Aug.  in  Ptal. 
Lvi,  ver,  2.  ^ 

Ad  Uoinanos,  c.  iii.J  Tria  c.  xi. 

El  capite  viii.J  Tria  xxi. 

Advcrsorum.J  M.  advcroariorum  illud  idem  ci- 
spectamus.  ' 

Pro  torcnlaribus.]  Ilac  in  ptalmit  non  inweniun- 
tiir^  ergo  atibi  quwrenda  tunt,  ilbi?  In  titulit  a  Dor 
vtde  propheta  ptalmis  pnxfixis,  quorum  unut  in  PtaL 
?'"'?..?.  5"  •  '"  ^"*cm  pro  lorcularibiis,  psalinus 
David.  \tde  to.  IV  (lom.  V|H).  D,  Ilier.in  c.  x. 
Itatce  iM  hne. 


i97 


VERBUM  ABBREVIATUM.  ^  NOTiE. 


498. 


Iil  est  Ecclesiis.]  Sana  Ucllo.  Hujui  it  ampliorem  A  ros  l;£ili   nefas  sit?  IgnoTerunl  mulli  lioslibus,  egu 


intelleclum  peli$ ,  contufe  B.  Auguttinum  in  titidum 
PsaL  ▼III.  Nam  ibi  dilucide  rem  exponit.  M.  Id  est 
illis,  qui  in  prxsenli  sunt,  etc. 
.  Occultatnm  os  meum.]  Qua^dam  impretsa^  ticut 
eiiam  C,  hic,  pro  os  meiim  legunt  cor  meum-  (Jnde 
hic  error  irrepserit  netcio^  tcio  tamen  B.  llieron. 
enm  lix  interp,  vertitte  os  ineum,  the  ossa  mea. 

Arreptilio  Iriumpliavit.]  Solum  M,  addit  hwc  duo 
verba^  est  autem  arreptittut,  qui  a  dosmone  raptus 
e$t, 

A  quo  daemon  exiens.]  M,  a  qna,  maxilla  nempe^ 
daemon  exiens,  eic. 
Intumescit  et  crepnt  1  M,  intumescit  et  certac. 
Arcualoque  vulnere.J  M»  quasi  vulnere  pungit, 
o-nisso  arcuato, 

Job,  c.  II.  I  Trin  c.  v. 
^  \n  faciem.  j  M.  Jn  fine  bcnedicat  tibi. 

Nunr|iiam  el  ipse.j^^rc,  utque  injuriam  corporis, 
omittit  M,  D 

Duhirctcrescit.]  M.  Daluretnon  succumbit. 
Primus  eslpoeniteiilium.]  M,  pcBniientiie. 
Compassionem  proxinu.]  Nequaquam  comnassio* 
nem  Cbrisli,  ut  volunt  M,  el  C,  Nam  veritat  elucet  ex 
B,  Gregorii  hom,  52  in  Evang, 

Hic^ure,  bic  scca.]  Verba  B.  Aug,  in  Confettio- 
nibutS 

Acervus  leslimonii.]  Allusio  ad  illa  verba  Gen, 
xixi  de  Jacob  :  Acervus  (estiinonii ,  in  quce  videto 
B,  Hier,  to,\\  in  e.  xxii  Jeremias, 

In  testimonium  paiieniix.]  F.  et  C.  In  palienliam, 
tantum. 

Pro  verccundia.]  C.  ex  Amot  ii  in  margine  hax 
ffolal :  Rola  plauslri  semper  vcrtitur  (meliut  M, 
semper  murmurat,  quia  afjiniut  ett  verbo  sirldet,  ttl 
in  Amot  ibidem  legitur)  et  fenum  portat.  Hic  locut 
prophetar  exponitur .  a  B.  Gregorio  Moral.  xxxii, 
cap.  6. 

517   Triplicem    pcrsecutiooem.]  V.    Tripliceni  r 
Snjuriam. 

Verba  conviiii.]  V.  Verba  conlumcliae.  Contume- 
tiam  ab  injuria  tic  distinguU  Seneca,  lib.  De  con- 
itantia  tapientit,  c.  4.  Dividainus,  si  libi  videliir, 
Screne,  injuriam  a  conlumelia  :  prior  illa,  naiura 
gravior  est ;  haec  levior  cl  tanlum  dclicalis*  gravi^, 
qua  non  l;eduiilur,  sed  offendunlur.  Coetera  brevita- 
tit  cauta  omitto,  C.  ad  lalut  ait  pro  conlumeliae :  Le- 
ge  conjitgts,  forte  ut  M,  convicii. 

Ubi  cOniemplus  juvat.]  Uemistichium  Claudiani 
in  Eutropium,  l,  i. 

An  garciones  isti.J  Hoe  nomen  pro  adoletcenfe, 
quandoque  eliam  pro  nebulone  uturpatur.  Gallit  no^ 
ium  ett,  Hoc  utitur  verbo  B.  Bernardut  in  Apologia 
ad  Guillelmum.  Sed  dicam  legendum  in  textu  gnalo- 
nes  potiut  quam  garciones.  Yidentur  enim  hic  esse 
vcrba  Senec(t,  qui  vocabtdo  garcioiies  nunquam  Uiut 
ett,  id  innuit  M,  quia  legit  in  textu  natones,  quod 
vult  ette  gnalones,  id  eu  parasiti, 

Cosiiemnenda  pcr  paiieiiliam.l  Puerot  et  adolcs- 
centet  excutdt  Seneca  a  contumelia  et  injuria,  ideo» 
que  eorum  objecta  et  probra  patienler  esse  tuttineii- 
da.  Ait  enim,  lib.  ii.  De  tranquUlilate  vitw  sive  libro 
De  conttantia,  cap,  i\.  Fueros  quidein  iii  boc  mer* 
cantur  procaces,  et  corum  iiiipudemiam  acuuiit,  cl 
sub  magistro  lialieni,  qui  probra  mediiale  effuii- 
dani;  nec  bas  coniiiiueiias  vociiinus,  sed  nrguiias. 
Qiianla  autein  denienliu  esl,  iisdeiii  uiodo  dcieclari, 
iiiodo  oflendi  :  ct  rem  ab  amico  diciain,  nialeJi- 
c  iim  vocare;  a  scrvulo,  jocularc  convicium?  Qucm 
aiiimum  nos  adversus  pucios  babemus,  bunc  sa- 
pieus  adversus  omnes,  quibus  eiiam  post  jtivcnlaiii 
canosqiie  pucriliLas  cst.  Et  infra  :  Non  iinincriloila- 
qiic  liorum  {fuerorum}  coniumelias,  sapicns,  el  jo- 
cos  accipil,  el  altquatido  itlos,  tauquain  pueros 
iiialo!)  puuiaquc  adnionet  et  aiiicit. :  non  qiiia  acce« 
pil  iiijuriain,  sed  quia  fccerunt  et  iit  desliiant  face- 
icl.  Idem  111.  De  iru,  cap.  24  :  Quis  sum  cujus  au- 


non  ignoscam  pigris,  negligentibus,garruli8?  Pue- 
rum  a.'tas  excusei,  feminam  sexus,  extraneum  li- 
berlas,  domesiicum  familiaritas. 

Consiietudo  etiam  maxime.]  Ex  boc  puta  genera 
sapienlem  eoruhi,  inquit  Seneca  De  conttantia^  cap, 
9,  qui  exercilaiionc  longa  ac  fidcli,  robur  perpe- 
tiendi  lassandique  omnem  inimicam  vim  consecuti 
sunt.  Multi  tunt  mitet  et  valde  mitet^  ted  cum  omnia 
ex  animi  tententia  succedunt,  Si  minfmum  non  dice 
convicii  aut  contumelia'^  ted  conlradiciionis  verbnlum 
in  te  profusum  audiuntf  continuo  indignabundi  tn« 
tultant,  et  largiter  decem  verba  pro  uno  rependunt, 
Cur  ita?  dicam,  Talet  foti  tub  alit  matrum^  lacte 
tantum  et  melle  enutriti,  nunquam  felle  potati,  nee 
iiijuriit  iacestiti  neque  /lagris  ^  imo  nec  verbit  ^ 
offenti  tunt*  Bepetam  quod  dudum  in  tcholit  exau- 
divi, 

Felix  esse  nequis  fel  niliil  praebiberis. 
Unde  quod  male  fers.]  Ex  Seneca  De  conttantia, 
Tullius  in  Odlciis.]  Nonne  iv  Bhetor,  novorum,  ath 
2  Q.  Tutcut,  ? 

Consueiudo  faciet  dulciorem.]  Ab  assuetit  non  sit 
pastio, 

518  ^ullae  nesavil.l  Tria  Sillx.  Male,  ut  ex 
Seneca  liquet  de  Proviaenlia  cap.  3.  At  editio  per 
Eratmum  facta  habet  Syllae. 

Mortis  etcarceris.]  C.  in  margine  :  Ul  Socralcm 
et  ideo  patienlem. 

Quod  non  occiderit.J  Addit  V.  post  licec  verba : 
Ipsuin  Porsenam  dicens  :  Ardeat  manus  quoe  errn- 
vit  :  ted  cum  hcec  abtint  a  textu  Seneca^,  et  duo  ex 
nottrit  non  habeant,  duxi  convenientiut  ea  ad  notas 
revocare. 

In  legenda  B.  Vincenlii.]  Videto  sermonem  B,  Au- 
guttini  de  eodeni, 
Ail,  cap.  XX.]  V.  el  M,  c.  lxxv.  c.  lxxxv 
In  corde  iiico.J  Bettitui,  alioquin  iria.  lu  ore  mco. 
Parali  reviucere.l  Hoc  est  ulcisci,  ut  cotligiturex 
II  Cor„  c.  X,  vers.  u.  C,  Rejicerc. 

Kt  in  Ecclcsiaslico,  c.  ii.]  IIojc,  usque  ad  finem 
capitis  desumpsi  ex  V ,  M,  vero  loca  Scriptura:  notat, 
ted  verba  non  habet, 

C.\PUT  CXV. 
Augusl.  ad  Maccdonium.]  To.  II,  ep,  oi  tii  medio, 
Pnvterea  fute  de    quatuor  virtutibus   cardiiiatibus 
ed  sserit  to.  1  /.  i  Delibero  arbiirio,  c,  13.  Item,  to» 
IV,  /.  Lxxxiii.  Quasslionnm,  c.  31. 

Quod  cligciidum  esl.]  Solum  M,  hxc  addit,  Nam 
duo  alia  :  Id  autcm  eligere  prudcnlia  cst,  quomoWo 
liabet  Augustinus, 

llis  paucis  ostcnsa  est.J  3largo  C.  vult  oITensa 
cst,  pro  oslcnsa  est.  Sed  cur  Itoc? 

Bealus  quidomcurrus.]  Spirilualissciiicclcurrus, 
aitmargoC.  quem  iile  ligurabat.  Sed  dicam  :  Noiine 
eiiam  figuratis  erat  harum  quatuor  virtutum,  currus 
quatuor  animatium  Ezechietis?  Priinnm  rotam  ho- 
|v  minis  effigiem  referentem  prudentioi  tribuam,  Ea  eniin 
^  a  ratione  pendei  :  aliiui  homo  rationatis  est.  Dnbo 
.sccundam  rotam,  vitulinam  nempe,  ipsi  iempcrantia\ 
Mactatur  in  sacrificio  vitulus.  An  non  quoque  inordi* 
nati  sensualitatis  appetitus  temperaiitia  macianiur, 
dumcompescuniur?  Forliludo  a  natura  ipsa  leoni 
concessa  ett.  Postreino,  juslitiam  aquita  figurabo, 
Hac  enim  irreverberatit  ocutit  in  sotem  tendit :  Justi^ 
tia  non  frangitur  donis,  non  in/lectitur  muneribus, 
quibus  a  jure  unicuique  tribuendo  recedat  :  coutinuo 
ji(s  a^quum  et  slabite  sibi  proponit,  a  quo  nequaqunm 
declin.it,  Unde  de  B.  evangetistn  Joanne  ait  B.  Gre^ 
gorius  in  Ezechielem  hom,  4.  Duui  iii  ipsam  divinila- 
t:6  substanliam  inieudit,  quasi,  morc  a<{uilx,  oculos 
iii  solcmjusliiix  fixit. 

De  hac  flzechielit  quadriga  evangetistas  figurante, 
viili  in  bibliothcca  nosira  m.  s,  versus  eteyanles  Pe- 
tri  de  Biga  clcrici  Bemensit,  llujus  opera  in  sacrani 
Scripuram  tub  atlegorico  scnsu  veniftcata^  noiidum 
visa  sunt,  scd  Dco  propitio  Inevi  i'»(/r/tr/«j,  ct  ;;i<6/i- 


17» 


PETRI  CANTORIS 


cumlunn  pro  soilicot,  qnod  C.  et  V.  admUlebant, 

l.atxor  gralw.|  Grjihc,  mnie  omitiii  jl. 

Strattiin  iiieiiin  rigalN).]  PoU  hecc  addii  V.  ItPin  : 
\iite  humililalciu  iiieaiii  ct  lakorciii  ineuiu.  V^al. 
xiiv« 

Consislit  circi.]  C.  Consistil.  Seneca  iic  aii  ep. 
Cix,  initio  :  Scd  in  nna  consiiiit. 

Provtsionem  proxinii.J  C.  proinissioncin  proxinil. 

Canalii  qnain  coi*iUi%,  \  Rettitui  lucHm.  Tria  ennn 
carnalis,(/tfo(/  $x  tetfneniibuiin  V » coUigere  ett  vitinm 
ette.  Ait  enim  poit  iitud  quam  conclia,  id  cst  «lii 
reflnens,  quam  sibi  relinens. 

Quodilam  etiam  laborarc.]  K.  er  If .  Qnodam  ciiaiu 
iabore,  ut  inviderc,  ctc. 

490  Ipsuin  culpa  cst  ]  C.  etiam  bene  tic  :  ipsa 
ciiipa  est. 

Yerumtamen  laborcm   nalnraR.]  M,  Veruinlanien 
l.o^ium  naturu:  boni,  iit  sacpc,  ctc. 
CAPUT  LXXXII. 

M.  Non  dividil  hic  ca;tui.  ted  demnm  ad  illa  verba^ 
quce  caput  83,  itirhoant  :  Verum  qunnium  recetterit, 

Lt  «jiioinodo?!  Ilac  interrogatio^non  cbttame  ca- 
pitit  divitivne,  ad  pof.rema  verba  prwcedentit  capitit 
referenda  tnnt.  Quod  nec  abtonum  videri  debet^  qnia 
et  in  taciit  Bibliit^  non  temel  idem  reperitur» 

Citiiis  et  lautius.j  K.  Vaiiiiis  ct  iautius. 

Vaslissimoruin.^  Ita  Seneca  toco  citato,  C.  et  M. 
Vastroruin. 

CAPUT  LXXXlll. 

€sque  ad  pluuias  aviuiii.]  Unde  Horatiut  in  e^iti. 
&love:it  coriiiciila  n>uin 
Furiivis  niidiia  coloribiis» 

Sub  colore  vesliuni.]  M.  et  C.  citant  tn  margine 
vertum  Juven.  tatyra  0. 

Quaruin  delicias  piinnus  bombycinus  nril. 

Oculos  nos  iiiiueiuiuiii.]  C.  Luniina  nos  iiitucn- 
tiiim,  De  timifi  veitium  superpniiate  videatur  Seneca 
epitt.  5  B,  Uieronymut  ad  Demetriadem  De  Viryini^ 
tate  c.  10,  to,  I ,  qua:  incipit :  liilcr  oniiics  maierias. 
Item  ad  Fabiolam  I.  111  incipit ;  Usqiie  liodic.  ftem 
idem  :  Si  vir  vel  innlior  sc  oniaveril,  et  viiltiis  iio- 
niinnin  ad  sc  provocaveril,  ctsi  iiulluin  indc  scquattir 
dainiium,  judirinin  lamen  pnlicUir  a.4crnuni ,  quia 
venciiuni  aitulit  si  riiissct  iiui  biberot. 

liirgo  dicile  pontiliccs.  Verba  B.  Bemnrdi  in  apo" 
Ugia  ad  GuHlelmum  abbatem,  ante  finem  :  Qute  ti- 
deniur  redolere  Pertium  poetam,  lat.  2. 

Ad  u&uram.]  C.ad  vendcndum,  quam  paupercs. 
M,  ad  usurain  quain  paii  ad  irobreni.  Quanta  dit* 
lonantia, 

Judaizando.]  Jntipide  C.  Judicamto. 

Cruorcm  iniiiiolatiiiiiiii.]  Ita  retti:ui,  M.  Crtioicin 
immolanliiiin.  flon  immolantium  cruor  dicitur^  ted 
potiui  crudeiitai,  C.  linniolaticcnsiuin.  V,  Iniinola- 
litiini. 

•  Alli  matlulis.]  Sic  reor  debcre  legi ,  eo  anod  videa- 
lur  diminutivum  a  mattu^  Unde  B.  Benedictut  in  Re^ 
gula  e,  55.  Siranicnta  aniciii  icctorniii  sulliciani, 
uiatta,  sagum,  iena  cl  capitalc.  C.  alii  natnlis.  6rf/- 
iice  Naltcs  :  hoc  etu  florea  ex  tiruminibut  contexiu. 
fi.  alii  macnlis.  Forte  liic  inacula:  pro  quadrit  lora- 
minibut  retit^  ut  apud  Varronem,  1.  ii. 
A91  ^iida  iii  neaiorc.]  V.  .Nu.l:i  m  d>*sciii>. 

Niinid  graninialici.J  liuitice  dutum,  Al.uifuin  C, 
Minus  grammatici.. 

Ul  si  traiisiiio.  ]  C.  Transnctio. 

lictlarguiiur  Tubalcaln.l  Foric  legenJum  Jnbat, 
qui,  ut  dicitur  Genetit  i\  ftiii  pater  canentinm  cithura. 
(>ed  pro  Tubatcain  fucit  qnod  meininit  maUeorum, 
Ail  quoque  Gloita  interl.  in  hunc  locnm  :  Ipsc  fiiil 
liiveulor,  scrlicet  musicic,  qiijw  pcrliiict  ad  vulupta- 
jijiii  auriuin.  Tubalcain  verur  fuii  matteator  :  unde 
ibidem  Cloiia  :  Qui  per  0|»cra,  bCilicwl  airis,  iucitavji 
concupiscentiain  oruloriiiii. 

Peccatiir  cniin  in  coiii|>ositiono.  Vudor  eM  ^  inter 
tathoticot  lot  tanique  variat  vcttium  compotitionet 
iinotidieadinceniri,  Oniatiis  isle  noa  Ifomm  csi,  ve- 


A  lamen  islnd  cst  Aniichristi,  inquti  Bm  Hlnwmmm 
ad  Furiam  viduam,  Cur  hocfideo  quod  pmeilernti' 
ititn  et  ornatu  corfwrii  venena  ^jlicitiee  fPfyggf^ 
adoleiicentet  fomenia  tibidinum  tneeHdamtm  lieeek^ 
liurret  poeta  ep,  ad  Hippol. 

Sint  procul  a  iiobis  jiivcncs  ut  fciniii& 
t7/fii  deteitantur  viri  tancti.  Fnge  latcivian 
ruin  (ait  B.  Ilier,  ad  Deinetriadem  l)e  viryinitie  ffr- 
vanda,  c.  x)  quas  ornnnt  cnpila,  crines  &  franfla  #- 
initluiit,cutcin  poliuiit,  nlniitur  pigmcutit,  Mrirlai 
bubeiit  manicas,  vcsiinicnla  sine  ruga,aoem^ 
ciispjinlcs,  ut  snb  iiniiiine  virginali  veiidlbillHf  pe« 
reunl.  B.  Cypriunui  tibro  De  hahiin  virgiMmm  ak  iih 
quit :  Feiniiiic  niaiius  Dco  iiiferunt,  quaiida  UM, 
quod  ille  forinavit,   reformare  rontcndnnl.  « 

liabciit  tiyrniata.]  X^pua  gmut  eii  teiiii  fnfffe^ 
rum.vel  caudu,  teu  tractui  vettit  feminarum  MareeHm  • 
apud  Diotc,  notai  ovpuu  accipi  pro  purgmtmgmiw^  m 
qunti  eo  quod  tcopit  lerritur.  IvpptmxXf  iMjjMriif. 
l^  ttruiuinasuui.  ^UK  • 

Dnriis  ct  Uyrrhiis  1  Videntur  heec  eue  tSSSmmf- 
putoruin. 

Mdo  Tcrwaiieiisis.]  Seu  Morinentis,  Fuermmi  «Rfiw 
dno  ejntdem  nominit.  rriinui  contfcratni  eii  IT 
Kal.  flartii  1131  ,  niortuvt  1159.  Milo  IJ  lueeeivt 
patrito  ex  monucho  S.  Marite  de  Botlho  [alimM  Rmiaih 
vilh^]  mor/Nus  1109  xvm  Kat,  Octob.  Iim  imm,  i§. 
catutogo  episcoporuin  Morinensium.  ContenlU  Clam' 
dint  liobenut  in  cttlatogo  epitcoporiim  Bononiemtiim, 
Et  fuil  eo  teinjwre  utitatnm  proverbium :  in  Bermmrio 
cliaritai;  in  Norberto  fidei  [Vide  Vitam  S.  Norhert, 
paulo  poit  iiiitiuin  apud  Sur  I.  .111);  in  Milome  A«- 
mititat.  Sed  et  religioue  el  scientia  iniigmii  fuii  iftif 
Baron,  antio  1148.  lUvc  de  Mitone  I  qui  fuii  anfiair 
Pra^nionttrat.  ex  abbate  S.  Jodoci  creatui  epiuopui, 
Ue  ejus  tcriptii  nnfquam  legi.  De  eo  Miiaut  im  Chron. 
Pra'monttrut,  ct  in  Futi.  Belg,  die  i|ii  JVocew^ris. 
Item  Baiitiui  in  Aucturio  SS.  Belgii  die  xvi  Jmlii  : 
Q  et  tatittiine  Joannei  le  Ptiige  in  Bibtiothecm  iVirNioa- 
ttrat.  ordin.  iibro  ii, 

Pcs  tibi.]  C.  et  M.  Pcs  moda.  Ex  Ovidio  de  mrH^ 

482  CAPUT  LXXXIY. 

Soium  V.  capul  novum  inchoal. 

iVlliparii.]  Qiti  unimatinm  peliet  homimmmt  mmtl 
parant,  Gatlice  :  Pellelicrs. 

Noii  D:r(l:ilini.]  A  Divttulo  At henienii  arti/icmm  lua 
wtat.i  ingeitiosittimo. 

Mon  sumpluosi.l  Id  omittit  M. 

Qui  scllas  et  cnlenr.1  Ut  quid  hcrc  aurl  perdiiio  f 
Noii  faciuiit  cquuiu  nieliorcin  aurca  freiia,  ati  Semee* 

Delioriim.]  Gtttlicuni  eit^qnod  Laliiie  alea. 

Non  dico  sclincoruni.]  Potydorut  horum  memimit  : 
Kst  vel  aliiid  ludi  goiiii<,  qiio  calculis  iii  tabiila  lu* 
sorin,  id  est  rrilillis  ct  alveolis  liiditiir,  infeutuin 
oliin  circiior  aniiuui  orbis  condiii  3655  a  quodaiii 
viro,  noiiiine  Xeixe.  Ei  infra  :  Vocnni  boditf  hotce 
^  cnlciilos  schacos  a  scaiidcndo  forsitnn  dictoi,  qiioii 
^  calculi,  cuin  niovcniur,  in  nlternm  adversaiii  par- 
lcin  scanderc  vidennlur.  ilaicitie^  De  juvemlt*  rermmi 
/.11,  r.  15. 

k^i  cuni  jiidiii.]  Strcuiari  jndici  gladiui  meeeumriui 
ettf  11/  mulos  pteciat  in  exeniplum  aiiorum,  A'an  p/a- 
cet  lectio  V,  et  M.  Lt  ciiin  jmlicii  necessariiie,  eic. 

El  pila.]  Pilum  genutett  tctiapud  Bomamot,  U ntle 
Luciinnst  tib.  i. 

Siifiin  paros  nquila,  ct  pila  iniiianlia  pilis. 
1/.  ita  legit  :  Et  piln  diiplicata  loricaiu  perforautia. 
Sia^latenottri  auctorit  utut  bomburdorum  fmiiiet.pot" 
let  toierari  lioic  tectio  M,  Ubi  eniin  lioc  inttrmmemtum^ 
pnvter  morem^duplici  onertitur  putveriiqnaHtitate  aut 
eopia^  loricai  faciiiui  penetrat  ei  perfodit, 

Toxici.]  Toxicunif  venenumett  arbore^tmxoiiicia^ 
provenient, 

Ad  Cor.  c.  IX.]  Tria  ca.  xui. 

Itfc  qnid  niinis.  |  Tereafiiii. 

Tibiy  sibnbcas.l  Subavdi  Tibi  rcddit  qiiQd  fiuiiMV 


4SI 

ett,  <i  hTabea$  ete.  M,  tanifn  omtttit  lihi. 

T^ansilorcs  nolliain.]  Ita  C,  At  duo  Transitorcs 
Jilithim.  Dothnin  locm  ett  Cen.  xsxvii.  Ubi  dicitur  : 
E:iiiiiis  in  Doiliain.  Hebra'u$,  id  est  transiens,  sive 
irnnffluvialis.  Jdithun  nomen  est  cdntoris  in  titulis 
Vtal,  xxxviii,  L\i,  et  Lxxvi,  et  inierpretaturXtx  ejiis, 
wel  lccaiis,  site  laii<leni  et  conrHssitineiii  dans. 
CAPUT  LXXXV. 

Nequehic  C.  ei  M.  caput  dividunt.  Placet  divisio^ 
ifttia  Cectori  gralior. 

Sicul  ait'  Grcfforiiis.]  El  quid  inquit  ?  edicam  : 
Neino  exisliinei  in  fluxu  atque  stndio  preiiosariini 
vestium  peccatuni  deesse,  (|iiia  si  lioc  ciilpa  iioii 
esset,  niillo  iiiodo  Joaiincin  Doininns  dc  vestiinenti 
sui  asperitale  laiidasscl.  Si  493  ^^^  culpa  non  es- 
sel,  neqiiaqiiain  Paiilus  aposlolus  per  epislolam  fc- 
uiinas  a  ureiiosarum  vestiinii  appetiiii  conipescerel, 
diccns  :  Non  iii  vesle  preiiosa.  Pensate  crgo  qiia* 
ctilpa  itl  lioc  etiaiii  viros  appeiere,  a  qiio  curavil 
paslor  JEcclesiae  ct  rcininas  proliibere.  Sic  ille  f.  II, 
Aom.O,  tn  Eran^elia,  Et  ex  apologia  U,  Bertinrdi  h(cc 
didici  :  Mollia  iiidumenla  animi  inollitiem  indicani. 
Non  taniinii  curarctur  ciilius  rorporis,  iiisi  prius  ne- 
filecia  ruisscl  nicns  iiiciilia  virtutibus. 
I  Vitio  iiiroiistaiili:c.]  Quod  per  arundinem  vcnto 
agitatain  exjnimitur,  Ait  iterum  B,  Cregorius  ibi" 
dem  :  Discamus,  fratrcs  cliarissimi,  aruiido  venlo 
agilaia  iioii  essc  :  solidcmus  animum  inter  aiiras 
linguaruin  positiim,  stet  inncxibilis  ^latiis  inentis. 
NuUa  iios  dclraciio,  elc. 

Ueligiosis  uti  spleudidi^.]  Tu  vcro  si  inonaclius 
esse  vis,  iiiquit  B.  Hier,  noii  videto  ciirain.  Sordltke 
vcslcs  caiididd!  inentis  iiidicia  slnt :  vilis  tunica 
coniciiiptuiii  saTuli  probct;  ila  duni:ixai,  i:e  ani* 
inu»  tuiiical,  iie  liabJtus  scrmoque  dissenlianC. 

Sed  ne  quibusdtm  videatitr  Jta*c  B,  Mieronytni 
exhortaiio  dura  obtervalu^  alleram  ScM^ee  rkiticrem 
et  favorabiliorem  suggero  I.  Sk  ilie  ep,  H  ad  Luci' 
liutn  :  lllud  le  adiooneo,  iie  eoriini  niore,  qui  tion 
proflcere,  scd  coiispici  cupiiiiil  facias  aliqua«  qiias 
in  babilu  luo  aut  gcncre  vilx  noiabilia  sinl.  Aspe- 
rum  ciiUuin,  et  intoiisum  caput,  et  negligeniiorcii; 
barl)ain  ,  ct  q>iidqiiid  aliud  ambilionem  pcrvcrsa 
via  seqiiilur,  dcvila.  Et  ul  brevior  sim  :  infra  ait : 
Non  splcndcal  toga,  nc  sordeat  quidem.  Videainus 
iie  isia,  pcr  qiiie  adiiiiralioncin  parare  voluinus,  ri- 
dirula  ct  odiosa  sint,  eic. 

Liide  i^eriiardiiis.]  C,  Ucrnanliis. 

Chisiiiitis  asccndii.]  M.  Ci(iiiius  erupit. 

Maririx  ci  spolio  iioii  leviore  bcver.]  If.  Martrlx 
ct  preiio  non  leviiaie  bcver. 

llis  pcllibus.]  C.  Sabclinis  pellibus,  et  aliis. 

Lt  laivali.]  Vel  siiniles  capris  per  artiiicium  :ait 
C.  ei  M,  in  luterali  ora, 

Propi^r  inolliiiem  cfleminationem.j  M.  Propter 
inollem  efleniinaiionem.  ^atura^  ad  necesiitatem 
varias  urtes  edocuit,  de  quibus  Seneca  edisserit,  ep^ 
911,  nott  auiem  ad  abusum,  aut  moltitiem. 

llaiic  anibitiosain.  ]  M.  adjectivum  cenvcriit  tn 
substanlivum  hoc  tnoao  ;llanc  ambilioneiii,  supelle* 
ciil'fni,  eic. 

Odio  persequeris.]  C.  Odio  prosequari». 
CAPLT  LXXXVl; 

Et  cibarioruiiKJ  iVoft  tamen  damno  M,  el  cibo* 
ruiii. 

Ucs  in  vitiiim.]  Ait  Caltus  eteg.  i.  Nen  res  in  vh 
tiiiin  sed  inaieracla  cadnnl. 

484  A  siniplicitate  antiquorum.]  Sattcti  iifM- 
choretuB  tteve  cellulas  audebant  construere^  ita  argu- 
tuentanleSf  qnod  quidquid  viclus  necessilatem  super* 
abuiidat,  ad  catnis  curam  pertinet,  Unde  quidnns 
diccbat  se  viuisse  diemonein  ctun  collega  suo  ft;di- 
leum  levantem^  dum  in  tuperfiuis  reparandis  malleo 
uierelur.  Hoc  exem,  lum  citatur  in  tibro,  Vidua  S  i- 
icptana  diclo,  nuper  a  iwbis  in  lucem  emisso,  tib,  i, 
liom.  1,  cap.  10. 

In  ca^ulis*}  Uoc  est  parvis  casis. 


vilRbIim  abbreviatum.  -  Ndti:. 


i» 


A     Tcrt.i  culmo.]  M.  Tccta  in  culino. 

Ouidam  etiani  antiqiiorum.]  B.  Hieronymus  ttse' 
rit  B.  Hitarionem  cetlutam  habuisse  latituditu  qua^ 
tuor  pedum,  aliitudine  quinqne^  hoc  est  statura  sna 
humitiorem,  Hanc  ccllulam,  inqiiit,  poiius  sepiil- 
rrnin  qiiam  domiim  credidisses.  De  anackoretaruin 
cnrernis  et  coriicibus  sa^pius  mentio  fit  in  libro  Vitas 
Patrum. 

In  illo  mensulam.]  Mensa  iripes  ait  Margo  C. 
Jtem  ibi  ;Piiri  s:ilis. 

Ila  esse  solliciios.]  B.  Joannes  Clirijsost.  in  fiiie 
homilim  S3  ffi  Matth,  sic  inquit :  Quid  a  piieris  ili- 
siamus  lodentibus  et  doinos  rabricantilms,  nos  qui 
doinos  prspclaras  xdiflcamus  :  nisi  quod  nos  ciini 
ponna  lioc  aginius,  illi  cuni  gaudio? 

Unde  quidam.]  Soluin  V,  addit :  Remensis  clerU 
ciis  ^fi  textu,  C,  in  margine, 

Miirornm.]  Solum  M:  id  habet. 

Isai.T,  c.  i.xvi  ]  Solum  V,  iiotat :  c,  xcviii. 
D      Scilicei  Megarenscs.]  Non  Megalensos  ut  C,  vi' 
deatur  B.  Ilier.  to.  I,  ep.  ii  ad  Agerucliiain  viduam 
de  monogamia,  c,  5  sub  finem. 

Pauliis  primiis  ereinil:i.[  Colliguiitur  hac  ex  vila 
ejusdem  per  B.  Hieronymum  concripia. 
,      In  liypogeo.]  Loco  sublerraneo.  TVoyatof,  et  vwa- 
yacSco;,  aui  vTrovaco;,  subterraiieus,  subditus. 

E  regionc.]  V.  et  C.  sic  inquiuiit :  e  rcgione  de 
co  coinederunt,  reliqua  absunt. 

Dxinoiiibus  in  carcerem.]  M.  dsemonibus  incar- 
cercmur. 

Tunc  babitare.]  C.  etiam  babitare  incipientium ; 
oniittit  tunc. 

Ne  amiltant.j  V.  adniittant.' 

Omittunt.]  r.  jnslitiam  Dei  eoinmittunU  Sicoin- 
mittunt  ergo  contra  justitinm. 

Pro  divitiis  grangi:iruin.]  Casarius  per  grangiam 
^inleltigit  prasdium  sive  vitlam,  Crangiarius  quipro!' 
est  villte. 
^     lliiic  ennlx.]  Ita  Lucanus  1,  ii  anie  medium : 
^  ai  C.  et  M.  Iluic  cibus  esc,  etc. 

Erigcndum.]  C.  eligendum. 

Keliquo.]  C.  et  M.  relinquo. 

Sepclii  naiiira  relictos.  ]  Mmcenalis  atiiid  kemi- 
stichium,  cui  tibenler  adderem  ex  Senecn  sentemiamf 
ei  ex  Lucano  versus,  Aii  prior,  ep.  ad  Lucitium  9^. 
Neuiincm  de  snpremo  ofllcio  rogo,  nulli  reliquias 
meas  commendo.  Nc  qiiis  insepultas  495  ^sset« 
rerum  naiiira  prospcxii.  Quein  sxvitia  piojeceiit, 
dies  eondel.  Potterior  dicto  t.  vii  inqnit : 

Nil  agis  bac  ira,  tabcsne  <-adavere  solval, 
An  rogus,  baud  refert :  piacidu  natura  receplaC 
Cuncta  sinu. 
Htee  hemistichia,  quas  in  textu  habentur ,  redeqi^,  in 
ordinem^  alioquin  C.  et  M.  prosam  ordinabant  hoc 
modo :  Facilis  jaciura  sepuicri,  qiiia  sepelit  natura 
relictos* 

Gregorius.]  Moratinm  xv,  c,  37.  Prmterea  videae^ 
tur  tiber  B,  Aug.  ad  Paulinum  De  cura  prb  morluis 
D  gsrenda, 

Arte  Dxdalo.]  Recte.quia  itle  AtkeniensisiirtifiX 
ingeniosissimuSf  ut  supru  dixi :  w^  ergo  tegendum 
arcui  pro  aric,  tU  volunt  C.  et  M. 

Itein,  Psal.  Lxxiii.]  Tria  mals  tegehant  Psal. 
Lx\n. 

In  bi^  lapidibus.}  iV»fi,  cum  bis  lapidibus,  ut 
vtilt  C.  ut  patst  ex  B,  Hierojiyim  epistota  ad  Ensto^ 
chium  de  obitu  Paulo!^  qua:  incipit :  Si  cuncla  cor" 
poris,  post  medium. 

Item  Jerem.,c.  xxii.]  C.  et  M,  c*  lxxx.  V.  xxv. 

Ad  avariiiain.]  M.  ati  audaciam. 

Ad  consuiiimationcm.]  Tria  hic  conveniunt,  elsi 
in  sacris  Bibtiis  :  Ad  cursuui  inali  operis. 

i£(tuse  spatiose.]  C.  a;qiie  spatiosa  luxuria. 

In  orbe  locus.]  Impressa  exemptaria  HoraiH  /e- 
gunt :  Nuiliis  iii  orbe  sinus.  Horut.  t.  i,  ep,  i> 

liein  Juveiialis.]  Satyra  14. 

4::dilicator  trat.l  Auctor  noslcr  vsl  po:iu$  i 


485 


nuentes  ex  duobus  hemhllchvt  conttnt  vnnm  texa- 
metrum  ex  eadem  tatyra  14,  nit  enim  Juvenalis  : 
JEi\\i\ca{or  cral  Ccntroniiis,  ci  modo  curvo. 
Liilore  Cajeia,  eic. 
Et  infra  : 

Dum  sic   ergo  habilal  Centronius ,   imminuit 

rem,l 
Fregil  opes,  elc. 
Controniiis.]  M.  et  C.  Cenioniiis. 
Ilein,  Hicronynnis.]  Vileto  epitt.  nd  Heliodorum 
de  Inude  vila*  soUinri(e,  qutv  incipit :  Qiiaiito  &iiiorc. 
In  ciliciis.]  M.  in  consiiiis. 
Sive  pnrictinis.]  Parietina:  suiit  ruincc^  in  quibut 
toli  parietes  exttant  sine  lecio, 
Meinor  nleri.|  C.  M.ijnr  iiicri. 
Sive  in  parieliiiis.|  dossa  in  hunc  locum,  auie  et 
B.  Auguslini  ert. 

Isaias,  c.  v.]  C.  et  K.  oa.  xiii.  M,  xiv. 
Levit.,  c.  XXVI.]  V.  et  M.  c.  lxxviii.  C.  lxxix 


PETRI  CAXTORIS 
A 


481 


et 


Haliacnc,  ii.l  Tria  v. 

496  '^*^'"*  'S'*-  ^-  ^xvi.]  Tria  Lix. 

El  Daniel,  ca.  viii.]  Tria  c.  xiv. 


iincn 


CAPUT  LXXXVII. 

Titulum  ex  V.  collegi :  num  M,  ei  C.  simpliciier 
legebaiit :  Conlra  prodigalilaleni. 

Consiimere  rnisla.].  Non  solum  V,  et  C  hic,  sed 
el  alibi  in  mts,  sceuius  vidi  fnislra  pro  frusia. 
Sed  amanuensium  abusut. 

£l  pro  niliilo.]  C.  E(  ilc  niliilo  liiigato  objiirgat. 

lnaci»iiinubile.J  C   Inxsiiinainliier. 

Scilicet  Cbristi.]  llac  omit  it  V. 

¥a  alias  supcrnnitatcs.]  V.  tic  :  Qiiiilnin  ob  libi- 
(iincin  xdificandi,  de  qiia  stipra.  Alii  ob  libi.linuni, 
clc. 

Fernulnr  ad  Cyanein.]  M.  ei  C.  Ferunliir  ad 
carneni.  Cyanot  aliquando  pro  gemma  ^  aliqnnndo 
pro  flore  caruleo  accipitur^  aliquundo  pro  colore  ni' 
gro  aut  cffruleo.  Vide  Ovidium  \  et  ix  Milam 

Cibos  dclicatos.]  M.  cibos  delilialos. 

Hesicrno  jnre  liguriat.]  M.  llestcrno  vix  ligu- 
riat. 

Dignoscerct  lioste.]  M.  Piicnosceret  boste. 

Ui  dicatnr  de  eis.j  C.  tit  margine :  Ut  dc  quoJam 
prx'lalo  dictuni  est,  ct  inde  syllogizaluin. 

Ut  esscnt  solvcnda.]  iVe  quidem  male  C.  U(  ca- 
scni  solvendo. 

Uiiilc  poela.J  Claudianut  De  bello  Cildonico. 

CAPUT  LXXXVIil. 

Prodiguin  Paulum.]  Illi  de  proconsuley  iios  dc 
Panlo  exponimus  :  aiunt  duo  marginet. 
,     Metiri  se  qneinqiie.]  Vertu*  lloratii. 

Veruni  est.J  C.  Jasiuiu  csl. 

Bucrae.J  liwc  hemistxchii  part  cum  vertibut  te- 
quenlibut  ett  Juvenalis  saiyra  II.  V.  pro  Buccx  legii 
Burs;*;.  Textut  poetce  :  Bnccae. 

CAPUT  LXXXIX. 
/n  tummario  capiih^  pro  iniincrgcntes  M.  ingc- 
rentcs.  Utrumque  sapit. 

Ul  siiil  lcves.J  C.  Ut  sicut  loves,  clc. 
S  cui  arundo.J  M.  Sicut  arnndo  ad  omncm  vcn- 
luin  doclrinac. 

OEstro  teinporaliuin.]  oltrpoc  musca  est^  boves  ct 
eqnQS  wstute  pungens ,  quum  asylum  aui  tabunum 
quidum  nominant.  Virgitius  iii  Georg, 

497* "  ^*"i  noincn  asylo 
Romannm  cst :  cesiruni  Craii  vcrtere  vocantes. 
Quinnit  Serenus  ait  : 

Niiiiijc  vclut  rapiiio  inenicin  correpiusnbcesiro. 
Epileplici.]  Qui   Inborant   epilepsia^  tive  morbo 
cofNi/a'i,  de  quo  Serenus  : 

Esl  subiii  spei  ies  inorbi,  cui  nomen  ab  illo, 
Qiiod  lieri  nobis  suffragia  jusia  recusat. 
Siepe  etenini   ineinbris  acri  ianguore  caducis 
Constliuni  populi  labes  borrcnda  direinii ; 
Inse  Deus  iiiemorat  dubtx'  pcr  (einpora  lunac 
tionceptum,  (alis  qiicm  5a'p«  ruina  proludil. 


Provcrb.,  c.  xx.l  M.  et  V.  xli  C   xl. 

Venlilaiorioriiin.  j  Lectio  Biblira  moderna  sic  ha- 
bet :  Dissipat  iinpios,  etc.  At  Hieronymo  aiiHbHlus 
qui  est  Bedos  commentariut  in  hunc  tocum  otu 
Hunc  versuin  antiqua  translatio  sic  b.ilicl :  Venli- 
lator  impioi  um  r  x  sapiciis,  et  iinniittei  iilis  rolam 
inalornm,  id  est  poenain  nulio  fine  consuniiiiambiii. 
(iiii,  videlicet  rol:e,  conlraria  est  corona  vita:  x*- 
teriiae,  qnam  reproinisit  Dcus  diligeiitibns  se  {Jac. 
'•) 

Nnnqnam  nd  perfert.]   V.  pnucit  har  habei : 
nnnqiiain  scienles  :  StMiipor,  e(c. 

Non  anibnraiii.]  Ad  hcec  verbu  addit  margo 
Pro  nccessariis. 

Invesdgabiles.]  V.  Ins(abilcs. 

I.saias,  c.  xix.]  V.  ei  C.  ca.  lii. 

Id  est  peiinisii.]  H^c  solum  M.  legu. 

Caudam.]  C.  inler  lineas  ait :  nneni. 

Idein,  c.  LVii.]  M.  et  C   ca.  clxxi.  V.  <^ulii. 
B      Ilind  t.tiitnin  uinbraliliter.]  M.  et  C.MlmKm 
M.  Unibnililer. 

Velnt  slcrcora.]  C.  ad  latus  :  Sic  Apostoliis,  bic 
beaia  Ag  cs,  ct  alii  saiicti,  oinnia  isla  rcpntaruul. 
ul  stcrcora. 

Pcr  niniidanam  rnpiditatem.]  M.  et  V.  Per  miin« 
danain  concnpisccnliam. 

Sicnl  iiec  Jndaci.]  Hwc,  usque  :  Sed  pittr  cruni, 
solum  M.  admittiti 

Aranea  vcrinis  es(.]  Cassianus  in  Ptal.  xxsviii. 

Illi  garcionnin.]  Carciones  a//9<«im/o  puernli^  ali^ 
quandQ  etiam  nebulonet  dicuntur  :  Hoc  nomine  n/i- 
<fir  /i.  Bernardut  in  a,  of.  ad  Cuillelmum  abbatem, 

i'cs  i\  nnili.]  M.  Pe.Jes  innndi. 

Vel  liusliiini.J  M.  Id  cs(  brtstinm. 

Lex  iion  aMpiior.]  Ex  Ovidio  i  De  arte^  ubi  d§ 
Perillo  novi  cruciatus  inventore  agit.  Et  noia  e$t  Ai- 
storia  de  bove  Phalaridis  de  quo  idem  /.  iii  De  tri" 
stibus  elegia  il. 
Q  Hoc  cst  lingcntibus.  ]  Sive  lambentibut  terram. 
Nam  B.  Hiervhymus  nomen  Aiualcc  interiretutuT 
Luinbcns  tcrrani.' 

498  CAPUT  XC. 

Unde  Augusiinus.J  »7ii  Ptal.  vii,  to.  Vill  nbi ad* 
dit :  Cognoscelnr  Doininns  judicia  faciens,  in  ope* 
ribus  inanunni  suaruin  coiiiprelicnsus.cstjieccalur. 
'  Ex  Ptal.  IX. 

Angiistimis  :  Qui  viili.]  Tria  eremplaria  tic  le* 
gunt.  Interea  dicam  hanc.  exposUionem  mngit  redO' 
Jere  doctrinam  B.  Ambrotii  in  hunc  PtaU  xxxvi 
quam  B.  Aug. 

Parab.,  c.  xxvi.]  Tria  cap.  Li. 

Eccli.,  c.  xxvii.J  Tria  c.  lxxii. 

Fraus  in  s^e  cunvcrsa.]  Sententia  S.  SeweHani  in 
termone  Ue  SS,  I nnocentibut.  Uuie  non  abtimilem 
habet  U.  Aug.  in  Ptal.  Lxxti  ad  illa  verba  :  Propter 
doiosilaiein  posuisti  cis.  Frauduleuti,  tfi^titly  rraU" 
deiii  pntinntur. 
D  licin  per  cxenipla.]  Piwter  cxempla  tacrw  Seri" 
p/ur(r,  eiiim  illud  nvtnm  est  Euthyinii,  qui  in  eodem 
carro  et  carpento,  qiwd  B.  Ambrosio  paraveral,  ii/i- 
posiius  esl,  et  in  exMum  missuSt  et  sic  iniqutas- 
ipsins,  iii  verticcm  cjns  descendit  (PtaL  \\).  ^Ei 
Yila  B,  Ambrotii  apud  Surium  4  April. 


Uiiidain  eiiam  aulicus.J  Peritlut  ftomifie,  in  au!a 
reg  s  Phalaridis^  de  quo  Oiosius  /.  i,  eap.  2i,  tiniite 
exemplum  refen  margo  V .  his  verbis:  In  Cbronicis 
[DioUorus  l.  v;  Sirabo,  /.  vii;  e(  apud  Orosium  (/f6. 
1,  c.  ilj  iegiiur  Bnsiris  apiid  iEgypluin  tyrannidoiu 
exercnisbc,  qiiod  faccrc  iioii  possel  nhi  rex  essei. 
Hic  bo^pites  qiiasi  pro  rciigioiic  iinmolabat :  queni 
Hercules  posiea  inierfccit.  Uiide  Boetius  :  Biisiris 
iiospites  immolans,  ab  bospite  Hercule  interfectus 
esl.  Quis  autein  Busirideni  talem  reiigionein  do- 
cuerii,  incertiim  esl.  ClaudianHS  autem  dicii  i|i8um» 
qui  enm  docuii,  priinum  ad  aram  ipsiiis  Busiridi;i, 
id  es:  quain  Busiris  ins(ituora(y  uumolaluui.  .Sic 
cuim  ait : 


485 


VERDUM  ABBRKYiATUM.  —  NOTiE. 


496 


B 


nospiie  qui  caeso  dor.iiil  placare  lonanlem, 
Priinus  ei  invcntas  Biisirtdis  hnbuit  aras. 
Prmterea  YirgiL  iii  Ceorg, 

Qiiis  aiti  Eiiryslliea  durom, 
Ant  illandati  nescil  Busiridis  aras? 
Statiut  XII  Thebaidoe  : 

Non  trucibus  roonslris  Busirim  infandnmque 

dedisii.J 
BoeliUs  pott  Bueiridis  exemplum ,  atiiid  subdit  de 
rsgulo.  l<eguliis,  inquit,  plurcs  Poenomin  bcllo  ca- 
pios  In  Yiiicula  coiijecerat :  sed  iiiox  ipsc  victonim 
catenis  nianus  prxbult.  Ue  consolat,,  L  ii,  prosa 
6. 

Ebrieias.]  Ebrietalis  insaniam  eleganter  describit 
idem  Seneca  ep.  83  a  medio  ad  finem  vsque, 

Consilia  eiiam  perreclionis.]  M.  in  tettu^  et  C. 
in  margine,  legat  :  Cousilia  ctiain  prxdicationis. 

Rcinunerationis.  M.  et  V.  Retrihiitiouis. 
4A9  CAPUT  XCI 

Tn  tituto  sotumV.  tegil  Hominis. 

Maxime  benenciorum.l  C.  Maxime  bencractornin. 

Ad  dilcclionein  Dei.]  Nortf  ad  deleclaiionein  Dei, 
ntC, 

In  raciem  quadnipedum.|  Tristes  vero  csse  volu- 
pUitis  exilus,  inquit  BoetiuSt  quisquis  volct  remi- 
nisci  libidiuum  suaruin  inielligot :  qiia;  si  bcatos 
explicarcpossunl,  nil  causaecst,  quin  pecudcsquoquc 
beatsccsse  dicanlur.  De  consot.  /.  iii,  prosa  7. 

Socialitaic.]  C,  et  M,  Societale. 

In  radice  cbaritaiis.]  Ex  B,  Greg,  hom.  91  in 
Evnng.  Pnecepla  Domiiiica,  inquit^  multa  sunt  et 
niinm;  mulla  per  dfVersitaiem  operis,  nnum  in  ra- 
dic<*  dileciioiiis. 

Clerici  Iinbilu  mililes.]  Clerici  ideo  sic  vocanlur, 
qiiia  de  soric  Doiuini  sunl,  xliipos  eniin  Gncce  sors 
Laline  diciliir.  B.  Hier.  ep.  ad  Nepotianum  De  vita 
cfericovum  quw  incipit :  Petis  a  ine.  De  habitu  cterici 
traclatur  in  Ctem.  t.  iii,  tit.  1,  c.  2,  ubi  sic  tegitur, 
Qiiicuiiquc  clerlcus  {per  ctericum  liic  intettige  eum,  r  facercs 
qui  Itiibet  primam  tonsuram,  ut  habtiur  in  Ctossa  in 
huuc  locnm)  virgaia  vel  pariiia  vcste  {lioc  est  dfversi 
coloris  vei  pariis^  vet  sericis  texturis  ornata),  pnblice 
uieiiir  (iiibi  exsict  raiiouabilis  causa)  si  benellcialus 
cxsiiiciil,  per  sex  niciities  a  pcixeplione  rniciuuin 
beiicAcioruin,  qii»  oblinct,  eo  ipso  sit  suspensiis. 
Si  vero  bcncnciaius  uou  ruerit,  iu  sacris  tameu 
ordiuibus  citra  sacerdoliuin  conslitutus,  per  idein 
ttiiupus  reddalur  eo  ipso  inbabilis  ad  ecclesiasticuui 
beiicnciuiu  oblinendum.  Idcin  quoqiie  censemus  de 
clericis  aliis  {qui  sciticel  nec  beneficiati  sunt,  nec  in 
sacris)  veslcm  lalein  (virgatam  ei  partitam)  simul  ct 
tuMSuram  publice  derereutibiis  clericaleni. 

Seruione  bisirioues.]  Moventes  risum  audientibus, 
ei  sic  seipsos  omni  wstimalione^  apud  eoSt  nudantes. 
Unde  eteganter  Horati^s  t.  i.  Serm.^  tai.  4. 

Absenicm  qui  rodit  ainicum; 
Qui  non  dercndit,  alio  culpantc  :  solutos 
Qui  captal  risus  Iiominum,  rainamque  dicacls  : 
Fingere  qui  iion  visa  poicsi,  comniissa  lacere 
Qui  iiequjl :  bic  iiiger  esi,  liunc  tu,  Roiuaiie,  caveto. 
Gestu  increlrices.]  Pudet  hic  etoqui. 
Occupaiioiie  curarum.]  Obsecro  le,  inquit  beatus 
liieronymus  ad  Nepoiiunumt  et  repetcns  iieruiuque 
iteruinque  inoiiebu,  nc  onicium  clericatus,  geuus 
antiquae  milili£  putes,  id  cst  iie  lucra  sa;culi,  in 
Cbrisli  quxras  uiiliiia;  neplus  babeas,  quaiu  quando 
clericus  csse  ccepisli,  ct  dicalur  tibi  :  Cleri  eorum 
500  "<^i  proderuiit  eis.   Et  infra  :  Negotiatorem 
clericum,  et  ex  iuopc  diviicm,  ex  iguobili  gloriosuin, 
qiiasi  quaindain  pestcin  ruge. 

Sed  ob  gloriam.]  Cum  tumen  tonsura  et  corona  ex 
se  significent  divitiarum  omnium  ubnegationem ,  ei 
regni  in  Deo  postessionem.  Sic  enim  i%  qu.  1*  Duo  : 
II i,  ctericit  suni  reges,  id  est  se,  et  alios  regenles  in 
virlutibus.  et  ila  in  Deo  regnum  babept;  et  boc 
designat  corona  in  capite.  Hanc  coronam  babent  ab 
iustKutioue  Uoiuaiix  Ecclcsia;  iii  signum  regni  qiiod 


D 


A  in  Cbrisio  exspccutnr.  Raiio  fero  eapiUs  csl  tem- 
noralium  oninium  dcpositlo. 

CAPUT  XCII. 

Primatnm  et  ducatum.]  C.  Principatum  et  ducv 
(um. 

Matris  tamen.]  Non  charitas  fidcm,  sed  fiilct 
cbaritalem  prxcedit.  B,  Creg.  to,  II,  /.  ii,  ^ani.  16, 
in  Ezech. 

Sed  iiulritiira^.]  Gratia  sciticet, 

Citra  alias  virlules.]  M.  exira  alias,  virtutum 
miraciila  operaltir,  eliam  rudis  operatur. 

Sed  boiie  sigii.iiiiui  ]  Videticelt  signo  cructs. 

I.  ad  Cor.  c.  xiii.]  C  el  V.  c.  Lxi,  M.  Lfx. 

Sa^pe  niali  operaiiiur.]  Ut  doMuoues  qui  credunt 
el  couirciuisciiut.  C.  in  margine :  M.  in  textu^  sed 
non  loco  debito. 

Priina  ad  Cor.,  c.  iii.J  Tria  c.  xii. 

Ad  Rom  ,  c.  III  ]  Irta  c.  ix. 

Etcap.  III  j  Tria.  o.  x. 

Ilcni  ad  Eplies.  vi.]  Trta  ad  Epbcs.  xxx. 

lu  fide  ruudali,  flniii.]  Firiiii  sotum,  M.  tegil^ 
quod  Apostotus  hoe  toco  omittit, 

llabacuc,  ii.]  Tria  llabaciic  iv.  Hunc  tocum  cua- 
rem  ego  ex  Apostolo  ad  Hebr,  x,  ver,  xxxviii,  ratione 
ty  lueiis  quod  deest  in  Uabacuc, 

Peffbs  I.  Ep.  c.  V.]  V.  c.  xii.  C.  ix.  M.  non 
citat. 

Joannis  1,  c.  v.]  C.  et  V,  cap.  xiii. 

Adco  Ut  salutem.]  M.  et  V,  A  Deo  ut. 

Elizabelb  B.  Virgini.J  Non  Ahgelus  B.  Virgini, 
uli  Tria  tegebant, 

Fides  cniiii  pcperil.]  M.  Fides  enim  cofnparaudo 
peuerit. 

Pcrdidit  nroinpla;.]  Ex  hymno  Ecctesias  solito 
cantari  die  Nalivitatis  B,  Baptisia:  Joannis,         ^^ 

Ad  llel)r.,  c.  i.]  Tria  c.  xviii. 

Excuipltiiii  erciiiitaB.l  Htvcusque  adfinem  oniittitC. 

Nu  aliud  racercs.]  M,  Non  aliud  diceres  et  aliud 

501  CAPUT  XCIll. 

V.  Pro  tiiuto  sic  :  Contra  derectuin  fidei. 

Isaias,  r.  xxi.  J  M,  el  V,  lv.  C.  lii. 

Viri  :iii^ericordes  mulli.]  V.  et  C.  Viri  mcnda- 
cesinulii. 

Et  Ecclcsiaslicus,  o.  ii.]  Tria  c.  vi. 

Item  Jacobus,  i.i.J  Tria  Jacob  v. 
*    Siniites  cnim  Anticbrislo.  ]   Verbuin  enim   Anti* 
cbristi  inaledictum  :  inquiunt  margiuet  C.  et  M, 

in  Isaia,  c.  xxii.1  K.  ca.  lii.  C.  ca.  lix.  M,lacet, 

Item,  c.  XXIX.  ]  C.  ca.  lxxxix.  V.  et  M,  lxxix. 

Iicin,  XXIV.  Secreluiu.  ]  V,ei  M,  liem  lxv.  C« 
llem  XLv. 

De  gloria  aeterna.  ]  Recte  ex  commenturio  B*  Hie* 
ronymi  in  c.  xxiv  Itaiw,  i,  IV. 

Iiiconiinodo  vltando.  ]  Pott  ha^e  M,  totum  addit  : 
Scd  non  facieiis  boc  propter  iiifirmiiatem,  vel  igiio- 
rauliam,  vel  obreptioiiein  sint  pnidentiorcs,  etc. 

Ergo  qiii  pro  ininori  coinmouo.  J  M,  Ergo  qui  pro 
minori  causa. 

Temporali  commodo  conseqiiondo.  j  M,  Tempo- 
rali  commodo  sequeudo. 

Vel  iiicominodo  tcmporali.]  C.  Vel  inoommodo» 
ut  pro  teuipurali  vitando.  Iioc,  Ut  pro,  omittunt 
M.  et  V. 

Ei  ractuin  est.  ]  Qnisdam  hic  detunt  in  V,  Sie 
enim  habet :  Vei  incommodo  temporali  vitando  ^t 
prudeniior  et  vigilantior,  ei  aliquid  est  certius  fide 
(Hic  desunt  atiqua)  cuin  pro  certiori  et  inajori  se- 
cuiiduin  opinioiiem,  etc. 

£t  si  fides,  iiiortua.  ]  Ita  expone  :  Et  si  (ides  est, 
moriua  est,  dequa  Jac,  ii.  Fides  siue  operibusmor- 
tua  est.  M,  atiler  censet :  Et  si  Odes,  luortuam  ba- 
beiites  in  coniprelieutioue,  etc. 

Quani  qui  corde  vel  ore.]  C.  Quam  qui  cogitatio- 
iie  vel  locutiune»  ojnitsit  kit  :  Sicut  luagia  pecca- 
lur,  eto. 

Quuiito  magis  autem.  \  M,  et  C.  multit  demptit. 


iS7 


D\' 


Do 
IV. 


B 


PEtUI  CANTORIS  483 

A^Trobic^  (lictum  es(.]  Iliimana  est  siihilitudo,  atl 
C.  ad  lains, 

Elsi  rcaliter.]  H(ec  inclusi  parenihesi,  Vaneioi 
autem  lectionis  talis  ett.  M,  E(  re:ililer  loli  Trinitati, 
coinmunical  crrca,  clc.  C.  etiam  legii  :  couimuni* 
cat  circa  Spirituiu  S  ,  etc.  Ego  ex  V.  resiiiui  cor.« 
▼eniat,  oniisso  couiniunicat,  sicque  sensuM  clatus 
esi. 

Spiraiur  cnim.]  M,  Spirltus  euiin  »b  utroqiie. 

Ilinceincrsiiqiiorumilam  opiiiio  non  approb:inut.] 
Taxai  errorem  magisiri  Sententiaium,  Hb.  i,  Seni,^ 
liisl.  17:  doceutis  charitatem  esse  Spiritum  saMium^ 
non  qualitatem  aliquam  creatam. 

Igitur  mundanduin.]  C.  ei  M.  inundaiidodi. , 

CAPUT  XCVI. 

M,  Pro  iitulo  :  De  flctu  bono  et  malo.  Duo : 
luctu,  etc. 

Ei  octava,  quse  redit.]  Verba  suni  B.  Aug,  fo. 
/.  t  De  sermone  Domini  in  monie^  cap,  iii. 

Muiiiplices  lacryuiae.l  De  lacrgmis  dicanu  Suni 
laerymas  malorum ,  seilicei  lacrgmm  infirmiiaiis  : 
unde^  puer  cum  primo  nascitur,  vagii,  ui  sii  propkela 
suo!  miserice,  Sunt  lacrymte  adversitatis ;  unde^  bona 
eum  amore  possideniur^  quce  cum  luciu  ei  dolore 
perduntur,  Lacrymte  simulationis  i  unde:  Nihilciiius 
arescii  lacryma  {Ad  Heren.^  iib.  ii).  Lacrymte  ctterM 
daninaiionis  :  IJnde  :  Exireina  guudii  iuclus  occu« 
pal.  Prov.  XIV.  Lacryma:  bonornm  qnas  facii  com* 
punciio  peccati.  Vnde,  Poi>ui>li  lacrynias  nieas,  ctr. 
Phul.  Lv.  Lacrymat  quas  facii  miseria  proximi :  (Juda  i 
Gauilereciini  gaudentibus,  flere  cuui  llentibus.  Uoni. 
XII.  Lacrymat  quas  facii  dilaiio  regni  :  unde  :  iSeati 
qui  lugeiit,  eic.  Matth.  v.  Hoic  ex  codiee  ms.  dS' 
cerpsi. 

Siliil  citius  arescit.]  Lib.  ii  ad  Herennium^  Ci» 
cero, 

Mun  possuiiius  eniui.]  His  non  absimilia  edicii 
Seiieca,  ep.  t>5  ei  99. 

L:icry4ii;e  corporis.  j  Ha^e  verba  :  Corporis  et  cor- 
dis,  V.  omiitit, 

Peccaia  proximorum  Irix.]  Frixoriuin,  eic.  Yidg 
Olossam  in  ii  tor.  xi. 

Diogenus  eliaiii.j  rrta  sic  legnni,  ai  ego  HeracH" 
ium  puto,  qui  quuius  in  pnblicitin  procedebai^  febai^ 
econira  Deinocriius  ridebtti.  Huic  oiniiia  msertaf,  UU 
inepticB  videbttnttir.  Seneca,  /.  De  iranquUtitate  ani" 
mi,  c.  15.  item,  /.  ii,  De  irn,  c.  10. 

Ax»,  ioqiiit.]  Ha'Ct  usque  ad  finem  capiliSf  V. 
omHlit. 

504  CAPUT  xcvu. 
Isaias,  cap.  lv.]  C,   cap.  clxiii.   K.  et  M,'c, 

CLXIV. 

Ad  Denm  forlem.]  Forlis,  esi  unum  Dei  nomini- 
buSf  quibus  apud  Hebraos  nominaiur,  I<ion  pro  Tor- 
tem  legendum  e$t  foiiieni,  ui  V.  et  alia  quasdam  iin^ 
pres$a  Diblin.  id  corrignni  novissiince  impreuiones 


slc  leguni :  Quanto  nfagis  el  Deum  nosse?  Sed 
lit  insipiens,  etc. 

Qui  gloriain  ab  invicem.  ]  M.  Ad  invicem. 

Siiuillitas  hxc  sota.  ]  Antli  vttrietntem :  Hiimililas, 
inquiuni  M,  etC.  solius  Dci  quxril  gloriam,  qtia^  ei 
sufi  placeieappclit.  Ad  iilud  :  Humili(as,i(i&//ofa/  C. 
in  margine:  Aon  sola  credit. 

Ad  Uoiii,  c.  IV.  ]  rrta  c.  x. 

CAPUT  XCIV. 

Qiiod  eniui  crodiiiius.]  fJ.  et  M.  Quia  eiiiin  rre- 
diuius  spcramus. 

Ad  Koiuaiios,  cap.  v.  ]  Trin  c  xi. 

502  Pi><  eni  hiibcamus.  ]  in  iextu  et  C.  in  mar- 
gine  :  Pie,  etsoUricet  ju.sieviviMido/rfi6«r}iiitis.  Tit,  ii. 

Nec  suiit  liiii  spei.  ]  Hccte  V.  M,  Ergo  male  repe- 
iit  C.  Ncc  suut  lilii  despcratioiiis,  quia  hoc  prius  ai- 
ctum  esi 

Eiiies  in  proposito.  ]  Hocesi^  dum  suni  inproposito. 
Teraui  quater  ly  enies  m  hoc  opere  repcritur,  pro 
existentes. 

Vel  idem  suut  cuiii  spe.  ]  C,  in  mnrgine  sicinquil : 
Utriiui  sperare,  exspeciare,  confldere  hint  ideni, 
vel  niotus  cujusdam  virtiitis,  scilic<!t  spei.  Videiur 
M.  Augustinus  illa  non  distiiiguere^  quia  idem  obje- 
cittni  habent,  nempe  Deum  lolius  boni  auctor^^  De 
cOntidemia  trttci.^  i.  X,  serm.  66.  De  iemiore..  De 
exspeetutione  vero  eoilem  to;  De  rerbis  Dominif  ser- 
mone  59,  Psttl,  xxxix.  Ex.si)ecla  D.tiiiiiiuiii,  hoc  est^ 
spcra  in  Douiiuo,*^/ i'ia/.  ii.  Bculi  qui  conliiluut 
in  Domiiio.  Eodem  sensu, 

Trisliscs  aniiua  iiica.  IPedissequa,  inquii  C,  ad 
laius* 

Ad  Rom.,  c.  VIII.  ]  M,  ei  C.-c.  xx 

Exs|iectatio  crcaiiirae.]  lloino  cxspoclnus,  ait 
margo  C,  sive  creatura  cxspeclaus,  ui  habel  Ctossa 
iwerl, 

Adversarii  scilicet.]  M,  adversariorum. 

Job,  c.  XIX.  ]  M,  ei  C.  cap.  xvii. 
CAPUT  XCV. 

Ad  Cor.,  c.  XIII.  ]  7ria  c.  lxi. 

lii  via  donis.  ]  Hoc  est  in  prossenti  viia,  V,  et  M. 
omittuni,  iu  via. 

Cliaritas  paiiens  est.] /j7oiiai,  <7Na!  de  chtirititte 
sequnniur^  ex  toio  omittil  V.  C.  leyil  ad  latus.  .!/• 
vero,  quod  hac  in  parte  sumus  tmt/a/i,  in  iextu, 

Uiide  Augustinus.  ]  Traciaiu  de  laude  chariiatis 
t,\\ex  sermone  hd.  De  iempore  i.  X;  sed  nec  ille 
traciaius  nec  sermo  sunl  B,  Augustinifpratfata  tamen 
Glossa,  quai  interlinealis  esi^videtur ex  hisdesumpta, 

lii  cominuiie  bona.  ]  M,  coinmuniler  boiia, 

Ut  Oceaiius,  qiix  siiie.]  Coniinuaiur  citalioex  B, 
Aug.  lerm.  50  De  temp.  to.  X,  ^iio  sermone  plnri- 
mumususesi  Venerab.  Beda  in  expQtitione  i.  Cor. 

C.  XIII.  ' 

Ignisflammigerens.]  V.  e<  C.  Flainuiigeraiis.  Sa- 
cra  Bibtia  :  igiiis  exaistiians.  Jerem,  xx. 

Ad  peniliniacordis.  ]  luiiisciiu  cute,  tf<  ail  Per-  .   . .  ,  .  ^,     .„.»'.*  .  /    , 

«iiw.  Quando  quidemly  penitima  substaniive  sumaiur  D  Btbltorum  Sixtt  \.  Poni.  Max.  ad  exemplaria  mse 


T 

•/af 


iion  opus  pro  peiietrabti  scribere  penetraiia,  iii  3/ 
llein  oclonario  13,  sub.  ]  ^iv<f,  im  octonario  15, 
tei  ulM,  1  C.  ociava  i5.  Quod  sic  inlerprelor  ex 
Psal,  cxviii.  Cmhi  enim  ille  per  Abecedarii  Hebraici 
ItiieraSf  quarum  singulce  octo  versiculos  contineni^ 
dividatur;  computo  a  pnma  titlera  Alepli  dtctUt  sive 
a  primo  octonario,  quod  inctpii  :  Deaii  iininacuiati, 
usque  ad  5  ocioiiariMni,  ita  incl$uans :  Qiioiuodo  di- 
lexit  legeni  luain,  ibique  litieranl  Memquoisitam  ta< 
venio,  503  '^<^'^  ^^^t  secundum  interpretationem 
B,  Hierunymi,  item  sonai  quod  viscera  niea»  vet  ex 
ipais  intiuiis.  Nos  Benedicttni,  secundum  reguitt  no- 
stree  siaiuia,  omnia  prcefali  Psalmi  octonaria^  in 
heris  diurniSf  tum  canonicis  cum  MarianiSf  recii^' 
tione  versicuti  Cloria  Patri,  dividimus, 
Moii  iiabuit  iiieriioriain.]  M*  omiitit  meritoriam. 
Quein  lotus  noii  capit.]  Ex  cuniico  Lcctesiai  in 
laudem  B.  virqinis  Mariet. 


cvllttice,  Item  ei  illud  :  U(  videain  voluntateio  Dci, 
pio  voluptateni,  ccetestetn  nempe. 

Miuisierio  corporis.]  M,  Mysterio  ostendit. 

Oculata  lide.]  lyion  occulta,  ut  C. 

Nec  gra(i»,  sed  vauiias.]  Becte  quierit  margo  V, 
QiioiuoUo  desidcriuiii  reruni  (euiporaliiitu  Ita  sii 
vanitatis  quod  non  culp;e,  non  video  sane  intelligl 
posse,  iiisi  boc  dictiiiu  sit  de  culpa  inoriali,  et  Ue 
rcbiis  necessariis.  f^aiu  desiderare  non  necessaria» 
non  potest  noii  esse,e(  vanl(as,  e(culpa,ciini  eiiaiM 
necessaria  niiiiie  «iCbiderarc  pci  caiuoi  sit ,  juxta 
illud  Grcgorii  :  Tcmporalia  ab  Jesu  petere  non  esi 
peccatuui,  %\  (uiuen  iiuii  niuiie  pelantur.  Krgo  illa 
niuiie  pt:lere  peccaiiim^st.  Nimiuin  autein  esi  quid'* 
qiiid  bupia  iiecessiiateiii  es(.  Quidqiiid  ergu  iioii 
necessaiiunt  desidcratur,  culpabiliter  desiUeralur, 
ei  (aic  dcsideriutii  rrivoluin  est  ei  stultuin.  Si  auieiii 
stultuui,  quomodu  tiou  culpabilei  cum  ipsa  stuttitia 


Iso 


VERBUM  ABDBEVlATlJM.  —  NOTiE. 


40« 


iiummam  sil  slnc  ciilpa?  Ergo  sicul  dixi  frivola  esl  A  die  xix) :  Non  qujiTas  ullioncm,  elc.  Sed  ipia  verba 
«...  ....    .    ..    . — j      iiabenlur  ad  Rom.  \u. 

Pro  criicilixoribiis.)  3f.  Pro  malcracloribiis. 

506  Jacobiis,  cn.  i.]  V.  ei  C.cap.  iii. 

Ad  Epliesios  c.  fv.J  C,  ei  M.  c.  xix. 

Qiiia  roiligaium.J  Quitpiam  in  margiiie  M,  vuluk 
legi  miiigniivuin.  tgo ,  quia  id  recenli  manu  v^deinr 
scriptum,et  non  melUs  correctum ^  quamesl  tii  textu^ 
parvifeci, 

h\  serenitale  conscienti.T.]  C.  In  sinceritate. 

Qtio  ungiiiir  lotiis.]  1/.  Quo  mcrgitur  totus.  Ford 
amanuensiM  vdtebat  injungitur. 

Primum  et  secundum.j  Ungentum  scilieet^  tel  u^ 
rt^nc  usilatius  dicinnus  unguentumf  ab  unguo» 

Ltidilicalio.]  M,  Luctificatio. 

Exaggeratio.J  C.  exaggregaiio. 
CAPUT  C. 


li^cdisliiictio,  qiia  dicil  desidcrium  cs^^e,  qiiod 
neccst  natnni»,  nec  grati»,  nec  culp«,  sed  vanil;»- 
tis,  nisi  inleUigalur  dc  culpa  mortali.  Desidcrare 
niitcm  temporalia  ad  necessilatcAi.  «ec  frivoliim, 
iiec  stullum  esi,  nec  vanitalis,  nec  culpae.  Totum 
ergo  mcmbrum  hoc  distinctionis  obclandum  csl 
Uioc  esl  abolendum).  Nec  crcdenium  est  .cantorem 
P.nrisienscm  {qui  hujus  operis  est  auctor)  vilium  hoc 
ei  cxtera,  qu«  inveniiinlur  in  lioc  librb,  posuissc; 
scdsoholaslici  illum  iranscribeiUcs,  cl  noiulas  siias 
ad  libitum  addentes  totum  corrupcrunt.  Recte,  ^ed 
damnum,  quod  \u  V.  nota  iUce  muUoties  in  conteX' 
ium  repositw  suni,  ut  ex  M.  et  C,  collegi, 

CAPUT  XCVIIL 
tuin  in    capite  Christo.]  Non :  Tum  in  corporc 
Ctiristo,  ut  M. 

Super  omiiia  opera  ejiis.]    Hcec  opera    recenset 
C.  ad  latus  hoc  modo  :  Opera  crcalioiiis,  recreatlo-  B 
nis,  conservalionis,  remunorationis,ctiam  puniiionis. 

^iipercxallat  juJicium.]  A/.  et  C,  cum  quibus' 
Ham  Bibliis  impressis  superexaltat  judicio.  Inlerprela- 
iio  Syriaca  hoc  c.  ii  Jacobi^  sic  habel  :  E\aliati 
cslis  per  niiscrirordiam  supcr  judicium. 

Nostra  est  leciio.l  Sive  instructio, 

Piiino,  a  teipso.]  Misercrc  animac  tux  placcns 
Deo,  ait  margo  C,  Ex  Ecclesiasiieo,  c,  xxx. 

505  Praeoperibiis  caelcraruni]  Inquit  idem  mar- 
90  :  Misericoniia  lamcn  vcra  nou  cst  siuc  aliis  vir- 
lutilms,  nec  remuiieratur. 

In  Luca,  c.  111.]  Tria  c.  viii. 

Doda  :  Joaiincs.]  Recie  Dcda,  t/t  c.  iii  Lucce^  et 
hivc  habenturin  Clussa  ordinaria  eodefn  citato  auctore, 

Prurdo  grassclur.|  M.  M.lcs  grasselur.  TextusB. 
Augustiiii,  quem  videtur  ven,  Beda  secutus , hancle' 
gii  senieuiiam;  sed  pro  f»nc«!o  admittit  prajda  gras- 
sciiir.  To.  X.  in  Appendice  sermonum ,  lerwi.  5.  tni- 
iio,  B.  Ambrosius  in  c.  111.  Luc<b  liac  eiiam  uiens  sen-  C 
teiitia  aii  :  Pntdo  gnissclur. 

Ileni  Ambiosius  ]  In  c.  111  Lucw  sub  hoc  tiiulo : 
Umlarguiio  maliiisB  Judaeorum,  sub  finem.  Nonabsi- 
milia  qnoque  habet  B.  Ang.  loco  citato  supra. 

Ilcspondil  gravatus.]  Ex  M.  solum  hac  collegi^  us- 
qiie  :  Qiii  ingrcssi  unde  opinor  hoc  exemplum  a  texiu 
melius  abfuiise.  • 

Benc  habeas.]  lloc  est :  bene  sil  tibi;  annuens  scM* 
cet  peiiiioni  ejus,  I 

Cnm  pelerel  inducias.]  M.  cuin  petercnt. 

Deiicgavit  eas  creditor.]  M.  consequenier :  Deuc- 
gavit  cis  eas  creditor. 

Qnod  cl  lilium  ejiis.]  Nempe  mHilis  veierani. 

Ipsumqiie  a  dcbiio.]  Iia'c  verba,  usque  :  Qiii  re- 
diens,  omittit  M. 

Joaiines  Alcxandriuiis.]  Ilic  ob  maximam  in  pau- 
peres  liberalitaiem  eleemosynarius  dictus  est.  De  quo 
^icirna  synodus  11 ,  actione  4.  Leoniius  episcopus 
ejus  vitam  conscripsit,  Svirius,  1. 1,  23  Januar  t 

Quasi  liiem.l  Sic  Y,  et  C.  At  M.  cum  iilem. 

Dicens  :  Ita  Doinine.]  Ilih\'usque  :  liera  :  Episco- 
piis  Tarenl.  carent  M.  et  C 

Episcopus  Tarentinus.J  V.Archiep.  Tarcniasicii- 
sis.  Tarenluni  civitas  est  Calabria:  rlarissimak 

Scilicet  pro  siuc.]  M.  omitiit  scilicct 

CAPUT  XCIX. 

M:ijor  enim  esi  qui  vincll  iram,  eic.]  Resiticit  ad 
tocum  Prov.  xvi  :  Molior  osl  palicns  viro  forti,  cl 
qui  domiiiatur  animo,  expugiialorc  urbium. 

Si  non  sunl  solvciido.]  V.  si  nou  habeal  iinde 
fiolvat.  M.  Uemctiam,  si  ncccssitas^il  solvciido. 

L  Cor.  c.  VI.]  Tria  c.  xxvii. 

In  Mattb.  c.  xviii.]  Tria  c.  glxxxviii. 

lloiii.  c.  XII.]  V.  et  C.  XLi  M.  Lxi. 

Noli  vinci  a  uialo.]  C.  in  margine  citat  duo  S.  Scri- 
plur»  loca  hoc  modo  :  \t\  Ecclesiastico  xxiii  (hodie 
x«viii)  :  Qui  vindicari  Tult,  cic.  Levitici  XLiit  (/10- 

Patrol.  CCV. 


Ex  V.  summarium  collegi.  C.  volebat :  De  .spirituaK 
clciiientia.  M.  Dc  spcciali  miscricordia. 

Cominunesn  spcciem.]  V.  practcr  hanc  omncnt 
spcm  inisericordi;p.  Errornoinrii. 

Specialis  judicis  cl  pofcniis.]  Placet  h(rc  leciio. 
(Jt  quid  enim  spViltralis  judicis,  vl  volunt  V,  el  C, 
poiius  quam  saxutaris?  Spccialis  hoc  est  quce  pecn- 
liaritcr  ad  judices  et  potenles  perlinei, 

Est  apiid  potentes.]  M,  apud  principes,  Sed  in  ori- 
ginali  esl  poientes. 

Vel  elcctioiiis  bcupficio.]  V.  omitHt  vcl,  reliqun  ul 
itttexlu. 

Alieram  feris.]  Itn  ceiisel  Seiieca,  I.  1.  De  clemcn- 
fa,  c.^ii.enm  nudito  :  Non  iiiiniis  principi  tiirpia 
suntsupplicia ,  quaiu  inedico  multa  runera.  Reini^- 
sius  imperanti,  mclius  parctur.  Naiura  contumax 
est  hunianus  aniinus,  et  in  contrarium  atque  ar- 
duum  niten^,  Sf^quituniue  faciiiiis  qnaiii  iliiciinr.  Et 
ul  gencrosi  atqiic  nobiles  c<iui  inelius  facili  rieiid 
regiinlur,  ila  clcmcntiam  voliiutaria  innocenlia  im- 
pctii  suo  seqiiilur,  ct  dignani  putut  civitas,  quam 
scrvel  sibi  :  pliis  il;i(iue  liac  via  prolicilur.  Crudeli- 
tas  miniinc  huinnniiin  nialuin  est,  indigiiiim  tam  iniii 
aMiinu.  Feiitta  ista  rabies  est,  saiiguine  gauderc  a6 
vi:l.icribus.  ct,  abjccto  homiiie,  iii  Silvesirc  aniui.il 
tr.  nsirc,  <'lc. 

E:i  sanxit.]  3/.  Ea  facit  apcrlc  homincs,  ctc.  At 
lextus  congrnii  cum  originali, 

Glorioaiiis  iii  principe.]  Seiieca^  1. 1,  De  clementin, 
c.  0,  ait :  Niilliiin  clemenlia  ex  oniuioubniagis  qiiain 
regpin  et  principcni  decet. 

Mitiores  animos  advociU.  V  ]  Avocct.  C,  Minores 
animos  adVocet.  J/.  Miiiores  aniinos  evocel,  origi- 
uale  adjiivct. 

Gloriosa  autcm.|C.   Gloriosior.  Orig.   Gloriosa. 

Iniinici  cst.]  Scilicet  sanguis,  aii  V .  inier  lineasi 
M,  aulem  variai  loto  (mlo  :^fy]  \\\\\\\\cv\^  es\^^G\\ 
cjus  qui  amicus  fieri  110:1  potcdi.  Quod  in  textu  posui 
in  Oiig, 

NocentiK  csl.]  C,  liiiiovcntis  esl,  sed  Iioininis  cu- 
^  juscuiique  sii,  quia   non  puinit,  eic.  M.  Not  cnti.s 
cujusqiic  sit,  qiiia    11011   potuit  dare,  cviuicu  puutt 
auft»ric.  Sic  ei  Oriij. 

Crimcu  putat  aulerrc.]  Bonus  princcps,  inquit  V. 
iuter  lineas. 

1  !eo  qiiolics  funditur.]  Scilicct  sanguis,  ait  idem 
ibidem.  M.  pro  ideo  male  legil  item. 

Confiinditur.]  Neinpe  princeps,  ibidem  inter  li- 
neas.  C.  hic  adnotat  hunc  mafgtnem  :  Smilitcr  (srf- 
iicet  confunditur)  dc  ordlne,  digniialc,  vel  quolibet 
abjiidicato. 

Dc  h.ic  etiam  Seneca  ad  Ncrouem.]  Soluin  M.  hcec 
admilti.  in  /exlu,  C.  vero  in  margine,  Ad  Ncroiieiii 
imperatoreiu ,  cui  libros  De  cUmentia  conscripsiti. 
Lvcus  autem^  ubi  potissimum  de  crudelitate  tractati 
exstai  /.  II,  c,  3  el  4. 

Augustiuus  J  Unicum  C.  citat  noinen. 
CAPUT  Cl. 

In '  oiuui  crimine.]  Duo  subnoiani    01    maxiiti^ 

iti 


i9l 


PETRI  CANTORIS 


499 


3 


iiando  f^pes  cst  de  correplione  corripiendi.  Forte 
e  corredioiic  corripiendi. 

Ad  Romaiios  c.  i  in  Hne.]  Tria  c.  iv.  Hinc  notet  teclor 
primnm  cnput  ad  Homanos  in  capila  quatuor  antiqui^ 
iui  (uiite  divisum. 

El  secunda  ad  Cor,,-C.  ii.l  Tria  c.  v. 

£t  in  eadem,  c.  vi.l  C.  et  iv.  c.  xviii. 

llem  ad  Gal.,  c.  vi.J  C.  et  M,  xii 

Ad  Epbes.,  c,  IV. I  C.  c.  xvii. 

Job,  c.  xxix.l  Tria   c.  xxv. 

Coulerebam. ;  M,  Conlnndebam. 

Leonuin.]  P$nt.  lvii.  Legitur  :  Molas  leoiium,  al 
Job  hoc  loco  habet  :  Molas  iiiiqui. 

Parabol.  c.  xxiv.l  Trin  xlvi. 

El  Genesis,  c.  iv.]  Tria  c.  xiv. 

Sicut  dileciionis.]  Habetur  hxc  sententia  apud  B, 
Gregorium  hom.  3U  tii  Evnng,  initio, 

Uem  :  Veri  imiialor.]  C.  et  V,  IJi  imilaior  sim 
Samaritani.   Vide  ad  ha'c  B,  Greg,  Moral,  xx,  c.  8. 

Fame  verbi  Dei.]  Solum  M.  legit ;  Verbi  Dei. 

Debet  eum  corripere.1  M.  corrigere. 

Quario  Regum,  c.  x v.j  V .  c.  xxxiii,  C.  cap.  lxxxvi, 
Jl.  lxxxv. 

Ozia.  1  Tria  Josia. 

508  CAPUT  cn. 

Ex  M.  addidi  in  titulo  pro  iniinir.is. 

ADan  usque  Belbsabee.]  Habenlur  hac  verba 
I  Reg,  III.  Sed  neque  tunc  Samuel  inlercessil  pro 
Saule^  neque  eum  Saul  voluit  occidere^  quia  nondum 
4rat  rex  eleciut,  Inlercetsit  auiem  pro  eo  ejusdem  /.  c. 
45  in  fine,  et  in  principio  cap.  16.  Sed  nec  habeiur  ex^ 
pressein  Scripiura^  quodSaulvoluerit  Samuelem  ocei- 
dere  at  bene  id  colligi  potest  exc.  19,  quando  Davidem 
persecutut  ettf  ^qui  erat  cum  Samuele  in  Ramalha. 
Vnde  Samuel  initio  c.  16  ait :  Audiet  S^ul  et  inter- 
liciet  me. 

Exasperante.J  Non  exaspernante,  ut  C. 

Comparaiur  malri.l  ii. ^Comparalur  Martino. 
Uu;£dain  iiivltata  ad  solcmnes,  elc. 

CAPUT  Clll. 
SumtKarium  hujut  capitit  ex  V.  detumpti ;   nam  M, 
iimpliciter :  De  nianuali  misericordia.    C.veroiDc 
\uibili  el  manuali  misericordia  subveniciite. 

Non  pamii.|^.  Non  pcccal.  Ecquit  tensuti 

Eccli.,  cap.  XXIX.]  Tria  c.  lxxvi. 

liem  Eccii.,  eodem  capite.  C.  et  M.  cap.  lxxv. 
CAPIJT  CIV. 

Ejus  cflecius.]  C.  afleclus  male. 

Et  quoiiiodo.J  HoCy  et  ti  solum  M.  habeat^  nolui 
expungere,  quia  ad  majorem  expdcationem  facit,  nt 
tensus  »it,  ei  quo  modo,  quo  ordine,  hoc  est,  quis 
cui  sit  pra;ponendus, 

Quot  et  qualibus.]  C.  male.  Qiiot  et  qiialiter,  quia 
priut  dixit  qualiter  V.  Qiiot  ci  qualibet,  etiam  vi- 
tioset  ut  patet  ex  seqnentibus,  ubi  ait.  Sequiltir  : 
Qiiibus,  quot  et  qualibus,  ci  quulilcr  duiidum.  tia'e 
docet  Seneea,  l.  ii  De  beneficiis. 

In  Eccl.,  c.  xxix]C.  e.  lxxvii,  V.  et  M.  lxxviii. 

In  Luca,  c.  xi.]  Tria  c.  xxxv. 

Quid  aulem  sil  duiKlum.]  Quispiam  recenti  manu 
addidit  in  M.  ad  latus,  Cui,  pro  quid.  Pion  penitus 
rejicio,  eo  quod  videaiur  iia  legendum^  exeo  quod  u- 
quiiur  :  Omni  petenli  le  iribue. 

Da  ei  correplionem.]  ita  le^endum  ett,  ut  ex 
Glossa  interlineali  coUigitur,  C.  et  M.  Da  iiicrepa- 
lioiieiu.  fere  idem, 

In  Luca,  c.  iii.]  V.  c.  ix. 

Signanter.]  C.  generaliier. 

509  Alioquin  raptor  eris.]  Ita  centet  B.  Hiero- 
nymut  in  fine  epitiolo!  ad  Nepotianum  De  vita  cleri- 
eorum  quas  inctpit  :  Petis  a  ine.  Ait  ille  :  Ecclesiam 
fraudare  sacrilegium  cst :  accepisse  quod  pauperi- 
bus  erogandum  sii,  aut,  quod  apertissiini  sceleris 
cst,  aliquid  inde  snbirahere,  omuium  praidouum 
crudeliiatem  superat. 

Sed  magis  abundanlibus.  ]  J/.  Ea  disiribuaiit 
abuiidaiitius  se  pauperibus  iu  spirit.  Apparet  ex 


A  quadam  lacuna,  aut  intercapedine  najori,  aliquando 
fuisse  abundantibiis  pro  abundaiitins,  qttodre  reor 
a  sciolo  minus  inteiliqente  correcSum. 

Quain  in  ovicnla.]  Hac  iententia^  usque  paaperi 
dedit,  abest  in  V. . 

Pietas  eximia.]  J/.  pictas  continua. 

i£qualitalem  Aposioli.l  De  qua  tupra  dietum  est 
ex  cap,  Yiii,  ad  11  Cor.  C.  et.  M,  iEqualitaieni  Do- 
inini. 

Hilnritas.J  C.  Hilarit(T. 

•  H  Cor.  IX.]  C.  et  M,  W  Cor.  xxii. 

Exodi,  cap.  xxxv.]  C.etM.  c.  cxxxiv.  V.  cxxxvi. 

Hoc  exacioribus.l  Hasc,,  usque  ad  itlud :  Seqiiiiur, 
de  quo  sit  danda  eiecmosyna,  solum  M.  habet  kie. 
V.  infra  in  margine  ad  finem  c.  105.  ^.     . 

NuUa  Ecciesia.J  Hestiiui  ex  Apostolo^  alioquin  M. 
NuUa  eleemosyna. 

Recipere  justum.]  Restitui  hoc  modo.  M,  Enim 
rcpele  juslum. 
-.      Pavit  fructu.]  Ego  ,  quia  priutf  dato,  kie  eome- 
"  quenter  adjeci  fructu.  M.  vero  tegebat  froctum. 
'  CAPUT  CV. 

Duo  prwter  V,  prxfixerunt  titulum, 

Deul.,  c.  xiii.]' Trifl  c.  lxi. 

Ucm,  c.  VII.]  Jria  xxv. 

Cardin.^ilis  pauperis.]  C.  omittit  pauperis 

Canccllarius.]  Forte  Paritientit, 

Sicpbani  abbalis  Cisierc.]  Fusms  hoe  exemplum 
recensetur  supra  e.  xlvi.  C.  e/lf.  AbbatisClarevallen- 
sis.  In  notis  ad  c.  46  dtxi  hune  StephanumtUon  te~ 
cundo  ted  tertio  loco  poni  in  ordine  et  terie  abbatum 
Cisterciensium. 

Panes  et  caseos.]  Anne  calceos,  ut  C.f 

Qui  in  dextera  et  pro.]  M.  Qui  dextera  vel  in  iis. 
qiiae  sunt  dexterae. 

Entes  pejores.J  Auclori  nostro  familiare  e$t  iy 
entcs  pro  existcntes. 

Laicis.]  Id  est  feneraloribus,  frtatii^  margo  C 
CAPUT  CVI. 
^      M.  in  titulo  :  De  modo  dandi  elcemosynaro.  Alia 
,    duo :  De  ordine,  elc 

*ln  crealione.J  Jlf.  cum  creatione. 

510  ^^  recreatione.]  Abett  in  C, 

Adhuc  inimicis  suis.]  Af.  etiam  placet:  Pro  nobis 
amicis   stils ,  eo  quod  immediate  subsequatur  heut 

*  Joan,  XV.  Majorem  cbaritaieni,  elc.  ponat  quis  pro 
amicis  suis.  Sed  dicam.  Qu(e  in  textu  repotui  magit  pla~ 
cent,  quia  et  si  proadbuc  inimicis,  tamen  prouttciebat^ 
futnris  amicis,  hostiam  offerebat  vivam,  Quw  in  di" 
ifiso  sensu  recte  intelligi  possunt,  Si  vero  in  ten»u  com' 
posito  exprimantur :  Nonne  plu$  ett  pati  pro  inimieie^ 
quam  pro  amieis  ? 

Iii  correplione  fralris.]  M,etV.  correctione  fratrlc. 
Verbit  corripimut^  fiageClis  eorrigimut, 

lii  consilii  saiicii.]  C.  lii  consilii  sani  datioiie. 

Mon  aiieni.]  Id  abett  in  V. 

Ad  Epbeslos,  c.  iv.]   V.  et  C.  c.  xix.  h    xtiii. 

Quasi  icstamentarii.  ]  ilf.  Cujus  dispet.^^tores 
D  quidein  testarii  suiuus.  • 

Aporiati  sunt.]  Ideo  pauperet  facti^  qtAapau),erum 
bona  sibi  coUaln  prodigaliler  prolundunt.  Unde  Sc" 
neca :  Veio  liberalitatem  nepoiari,  hoc  etl,  nepotet 
imitari^  dilapidare^  inquit  Lipsius  1. 1,  De  benef.  c.iS, 
Illud  aporiati  Latinum  est  a  verbo  aporior^  ex  iireeco 
de7ro/»ib>  fracfuiti,  quo  ulitur  Apost,  ii  Cor,  iv,  qhod 
inter  alia  tignificai  ad  tumrnam  anguttium  redigi^  et 
indigere.  Vnde  Tertuli,  in  Scorpiaco^  eap.  15»  locum 
Apostoli  Latine  reddil :  Indigemus,  sed  iion  perindi- 
gemus.  V.  habet  ^ic  marginemf  quo  eontineniur  ea^ 
ouas  tunt  in  fine  c,  104  ab  hit  verbit :  AposioUis  ad 
Pbilippeiises  :  Muila  Ecclesia,  etc.  iiMite  ad  «.  105. 
CAPUT  CVII. 

V.  PrcBcedent  caput  continuat^  nec  iiiulo  novo  di- 
vidit, 

Comilis  Tbcobaldi.]  Dequo  Ccssariut  l,  viii,  c,  31. 

Qui  subtolarcs.]  iVoti  dainno  C,  et  V.  Soiulares,  ted 
Sublelarcs  meliut,  ticut  refert  Joannet  de  Januaun 


|95 


VERB13M  ABBREVIATUM.  ^  NOTifi. 


49i 


to  Catholicon  dicto   verbo  Sublclaris.  Subtelarii  est  A  nus  in  PsaLcxxiy  *ub  finem  sie  inqnit  ;|a\  posses- 


calcciis  sice  solea  snb  lalo.^M.  tegit.  Sublulares 
El  humililas.l  M.  Et  hiliirilas. 
Mdrluus  ralpum  invenii.]  Hafi  siml  araiciliaft,  quas 
leinporarias  populus   appellai.  Qui  causa  aillilaiis 
assiimpius  csl,  lantliu  placebit,  quandiu  ulilis  fuc- 
r4l.  Seneca,  epist.  9. 
Picialein  praecipieiis.]  M,  Pielalem  consuiens. 
11  ad  Cor.  cap.  viii.]  Tria  cap.  xxi. 
Secundiim  verilalcni.l  Impressa  Bibha  secnndum 
virliilem.  Non  immutavi  leclionem  trium  exempla- 
rium^  quia  vitietur  clara  etconsona. 

Prinio  voluiilarii.]  Solum  M.  legit  Priwx).  Et  abcU 
a  lexiu  Scriptura:. 

511  CAt>UT  CVIU. 
Seque  hic  dividii  cnput  exempiar  V.  sed  sblummodo 
M.  C.  vero  majuscula  litiera  tanquam  paragrapko^ 
in  scripto  etiamin  margine  tituto,videtur  caputpar- 
tirim 
i  Ti«n.,  c.  iv.]  Tria  sie  legunt. 
Habiliis  iucuiuis.]  Seneca^  ep.    5  recenset  ea  qum 
pliHosoplium  decenl,  nec  muUum  dissimitia  i/i,  quof 
hic  referuntur. 

WUb  (\ux  minc  csi.]  Id  csi  qux  nunc  esl  seciin- 
diiiu  nauiram.  ait  V.  inora  iuperiori  charactere  te» 
umssimo.  C.  Promissioucm  vilae  nalurnR. 

Muliiplicalioncm.]  !ta  exponit  B.  Uieronymus  tit 
Matllia^um. 

\'\ix.  gralisc.]  V.  inter  lineas,  id  esl  iux  nunc  esi 
&€cundum  graliam. 

Scrcnilas  couscientiae.]  M.  Sanclitas.  illtus  vero 
eonsciemia  serena  es/,  qui  est^ 

luleger  vilae  scelerlsque  purus. 
Vilai  gloriie,  id  esl.]  C.  et  M.  omissis  aliit  sic  ha- 
keni :  Vilae  gloria  sicut  ct  pnrsentis»  quia,  elc. 

Qui  mihi  niinislrat.]  M.  prwter  kunc  sacrte  Scri- 
pturas  locum,  alium  quoque  citat  ex  Joun.  xiv.  Qui 
sermones  meos  serval,  ad  cuin  veniain,  cl  inanife-  ^ 
slabo  ei  nieipsum. 

CAPUT  CIX. 
Ccu  virliis  generalis.]  C.  Ceu  virius  generaliter. 
Et  quis  glorialur.]  V.  Sed  quis  esl  qui  dical  sc 
miiudum  haberc  corpus?  Jn  hoc  non  audio  V.  quia 
tuate  corpus  pro  cor  admiltit, 

Eiiam  in  angolis.]  Atium  prwtereaexJob,  cap,  xv 
loeum  suggero :  Ecce  Inier  sanclos  iieino  immiila- 
biiis,  ct  coeli  non  suiit  miindi  in  coiispcciu  ejus; 
qiiaiilo  inagis  abominabilis  ct  inulilis  hoiiio*  qui 
bibil  quasi  aqiiam  iuiquitaiem? 

Ciislodieiidum  est  cor.]  V.  corpiis.  Vitiose. 
Uiido  Pclrus  :  Fidc.]  Reslitui  Peirus,  quia  ejus 
rerba  sunt,  ut  liquet  ex  Act.  cap.  w.  J/.  et  C.  tegebat: 
Uude  Jacobus.  V.  Uinle  in  Aclilius  aposl.  transeat. 
Eam  coiisummanl.]  Quidam  addidit  in  margine 
C.  coiisumuiil,  sed  perperam.  Ait  enim  B.Augusti- 
nus  :  Bcali  niuiidi  corde,  hoc  esl.  qui  luundi  corde 
sunl,  quoniam  Ipsi  Deuni  videbunt.  Hic  est  finis  j^ 
amoiis  noslri;  fiiiis  quo  perficiamur,  non  quo  con- 
sumaiiiur ,  elc  Tom.  X,  serm.  in  (esto  Omnium 
Sunctorum. 

Iii  co  crealum  per  vuliierat.]  Ua*c  redolent  do- 
ctriuam  B.  Aug^,  to.  III.  in  Knchiridio  ad  Laurent.^ 
c.  51. 

512  Q»asi  dcsierat  e.ssc.]  Ua  C.  At  V.  Quasi 
desideral  csse.  M.  vero :  Quod  dcsidcral  esse. 

Uiide  Woyses  :  Miindamiui.]  Ua;c  verbotenus  in 
Isaia  sunt ,  sed  Levit.  ixt,  secundum  sensum  ha- 
bentur. 

Iiifesiant  luuscx.]  Matgo  C.  Etiam,  ul  lunc  hx- 
rcticae  pravitaies  dc  corporc  Chrisii  el  phaiilaslicas 
cogiialioues,  et  lurnes  sajpius  occurrunt.  Ergo  fia- 
beilo  abigenda  sunl  hax^  ne  sacerdos  distrahatur  sacra 
peragens. 

CAPUT  CX. 
Sed  filii  iu  universum.]  M.  Sed  fiHus  univer»is 
bonis  patris  suceedi(  jurc  bxredilario.  B.  Augusii" 


sio  pioruni  est,  posscssio  hxredum.  Et  qui  sunt 
haeredes?  Filii. 

Virlus  esi  et  nierilum.)  C.  ad  latus  ail  :  Lege» 
Mcritorum. 

Undc  ncc  addil.]  Uoc  est  inprimo  eum  ail :  Psl- 
cem  rclinqiio  vo!)is,  non  addidit  meam  rellnquo  ro- 
bis.  Ct  patet  ex  Joan.  xiv ,  v.  27.  J/.  et  C.  male  omit^ 
tunt  noc,  in  hoc:  Undc  ncc  addit. 

PosUiiiam.  ]  Pacom  scilicet  pectoris.  M.  Plus- 
qunin. 

Nisi  supcr  pacem.]  His  verhis  utitur  Glossa  ordi^ 
naria  in  c.  xiv  Joan.^  v.  27,  citatque  ex  Isaia  c.xxvii: 
Faciet  pacie  n  mihi,  pacem  fut  iet  inihi.  B.  vero  Gre- 
aorius  in  explanatione  septimi  Psal.  pcenit.  ad  illh 
terba:  Spiritus  tuiis  boniis  deducet  me,  clc.,  eitam 
ex  Isaia  refert  hax  verba^  sed,  vt  apparet  ex  eap. 
XXVI  /<a/ar:Ser>abis  paceui,  paccm  quid,  elc.  ^iiiifc 
locum  B,  Gregorii  videtur  auctor  noster  perlegisse^ 
^quia  doctrinam  ejusy  hoc  capite  De  pdce^  imitattks 
est. 

Fremit  enim.l  His  verbis  utitur  B.  Berndrdus  9 
Sermone  in  Psat.  Qiii  habilal. 
Pacem  habehitis.]  M.  Tranquillltatcm  pro  paceiili 
In  missai]  M.  Ui  niissam  eam  illi  annunliat, 
Itna  siiromis.]  UUdebertus  Cenomanensis  qnseopus 
in  Canonem  missce^  ait : 
Tempore  qiio  supplex  assisltt  presbyter  ariSi 

llac(alui-que  Patii  Filius  Ipse  niahens: 
^thra  patcnt,  coelestis  adest  chorus,  inia  superuis 
Jiingiiulur,  fiunt  acior  et  aclus  idem. 
Sed  nonne  horum  omnium  p^cecipuus  auctor  est  S. 
Gregorius  ?  Cerlo  crede.  Nam  ejus  vcrba  suht  in  fine 
e.  58,  l.  IV  Dialog.t  to.  I. 

Eramus  iniiuici  Dei.j   Eramus  natura  filii  irac: 
Deus  aulem,  propier  niiniain  charitatem,  qua  dile» 
xit  nos,  cum  es&emus  morlui  pcccaiis,  convivificavil 
uos  Christo.  Ephcs.  ii. 
Ad  Romanos,  cap.  v.]  Tria  c.  xi. 
Et  tractabiles.]  C.  Et  coiilraciabiles. 
Os  oscUlans  cst  verbum.]   Glossa  est  interiinealis 
in  hunc  tocum. 

5l3  Eleclrum  effcctivum.]  Recte  electro  com- 
paraiur  pax.  Sicut  eninif  testeTertulliano^electrum 
ex  auro  et  argento  fasderatum  est,  ita  et  pax  homine 
et  Deo  unitis  chariiatis  vinculo. 

Unde  pro  hac  quasi.]  M.  Unde  prophela  quasl 
non  sullicieiiti  ad  saluiem.  Idein  propheta,  etc; 
Error  amanuensis,  ut  apparit. 

Da  naceiii  sustin.]  Tria  sic  habent  z  Biblia  sacrd 

vero,  Eccli.  xxvi.  Da  merceUein  susiineiitibus,  etc. 

Ad  Philipp,,  c.  IV.]  Tria   c.  vii.  Nota  tamen  C. 

et  M.  in  hoc  peccate,  quod  ad  Culoss.  legant  pro  ad 

Pliilipp. 

Ei  pax  Dei.]  Qua  pacatus  csl,  ait  margo  d 

CAPUT  CXI. 
Niinis  dediti  simus.]  C.  Muliis  dediii,  elc. 
Siiilto,   iiiqiiit,  labore.]    Imptessa  Basileie  Biblim 


anno  1591  pro  Siiilto,  legunt,  inulto,  sed  vitiose,  ut 
palet  ex  regiis  Bibliis  in  versione  S.  Hieronymi. 

Maiiifestiim  est  animuin.]  Idem  probat  B.  Cypria^ 
nusde  X^Abusion.  MuudiamoretDei,  inquit,  pariter 
iii  uiio  corde  habiiaire  ndn  possunt;  queinadiuodum 
oculi  pariter  ccelum  et  terrain  nequaquam  aspi- 
ciunt. 

Domino  vacuari.]  M.  Dco  non  vacare,quo  possic 
plciiior,  qiiaiita  ad  superua  ei  ad  xterua  exteiidi- 
lur;  tenebrce  sunt. 

Sine  nubilo-  allcgorix.]  Brevitatis  cdiisa  omitto^ 
quid  hac  de  re  dicanl  saifcii  Patres :  interea  vide  apud 
B.  Ilieronymum  tom.  IX,  sermone  in  vigllia  Paschee 
De  esu  agni^  et  B.  Aug.t  tr.  IB  in  Joannem;  TertuU.^ 
De  prcBscript.  hceret.,  c.  57, 

CAPUT  CXlI. 

Si  igitur  a  prjtdictis.]  Conira  hac  arguit  V.  hoe 
modo  :  Hoc  est  conirariuui  Aposlolo  qui  ail:  c  Nqitf 
cstvobi«coHuctatioadvcrsus  cariicm  ei  sai:guiiieuii# 


495 


PETRI  CAMORIS 


49e 


siibaudi  Unliim;  c  sed  eliam 
ei  poleslaie»  (Evlie*.  ti),  »  elc. 
hcre  pacein  a  (liabnio,  qiiia  iiiimicilias  posuil  Deiis 
inlcr  hominem  el  illiiin  serpeiuein  {Gen,  iii).  Nec 
acarne;  quia  ualuraliier  ex  prima  sna  inaledrciionc 
spinas  el  tribulos  gerininal  nobis  (ibid,),  eliam  cum 
illam  operamur  per  culluram  discipliiiae.  Sed  nec 
a  mundo  pacem  habere  possuntus,  qiiia  Dominus 
ail  discipulis  snis  :  iln  mundo  pressuram  habebitis 
(Joan.  xvi).  >  Propter  h<¥C  Iria  dicil  Apostolus  : 
c  Omnes  qui  pic  volunt  \iverS  in  Chrislo  pcrsecuiio- 
nem  paiiuntur  (//  Tim,  ni).  i  Male  ergo  dicit  liic 
nos  debere  pacetn  habere  ab  iliis,  cum  hoc  sit  iin- 
possibilc  in  liac  vita,  ubi  seinper  caro  concupiscH 
advcrsus  spirilum,  et  spirilus  adversus  carnem 
{Cai.  v).  N:)m  qui  ab  illi^  parem  habet,  et  cum  ilKs 
pacem  habel,  conlra  consilium  Sapientis  agit,  qni 
ait  :  c  Non  crcdas  inimico  tiio  in  aeternum  (Eccli, 
xii).  I  Et  iterum  :  514   *  Diligcs  amicum  tuum, 


adversiis  principcs  A  non    arcipii,   hoc  est  personas.   Pralerea  ex  dicia 

Non  possumus  lia-      pnraphrati  liquido  consial  hac  verba :  Non  judicaiA, 

515  ^^^^  simulatione,  commale  aut  dupiici  puncii 

disiingui    debere   propter   inlerposilam   conjuHctio^ 

nem  ac. 

Omnia  Cxsar  erat.]  Ilemistlchium  Lucani  /.  m 
Pharsalici  belli,  quo  eliam  ulitur  Alanus  c.  i,  in  fine. 
Liberlalcm  Roinanorum.]  Vateriut  Max,  in  Ca» 
tonis  libere^  nec  minus  laudMliter  dictum ,  hoc  epr- 
phonemate  utilur :  Quid  ergo  libcrlas  sine  CatoneT 
Nec  mngis  quam  Caio  sine  libertate.  Lib.  vi,  c.  2. 

Ezccliias  mollissimura  verbum.]  Sic  ieqendum 
reor,  non  autem  Ezechias  niallissiiniis ,  ut  M.  quan 
fuerit  superlative  malus.  Nam  ille^  ui  legitur  /  Y  Reg. 
XXI,  dissipavit  excelsa  ,  qux  posiinodum  Manasses 
iiliiis  ejus  rexdiflcavii.  Deinde,  cum  illud  vocabulum 
mallissimus,itl  extra  Latinorum  coloniam,  acprttimie 
ad  Augio!  slabulum  relegandum^  potius  quam  tequcit- 
dum^  dicam  amanuensem  vice  mollissimuuii  ut  duo 


ct  odio  liabebis  ininiicuiii  liinm  (Matth.  v).  >  Quando  D  ^^^niplaria  leguni ,  per  abusum  tcriptitse  malUisi* 


nulcm  in  pace  in  idipsum  dormieriinus,  et  requic- 
sccrc  coepcrimus  singularitcr  in  spc  consiituti 
(P«a/.iv),  lunc  priino  ab  iis  Iribiis  pacein  habcbi- 
mns.  Nuiic  aulcm  interim  Christus  non  venit  mit- 
tcrc  paccni  in  lcrra,  sed  gladtuin  (Malth.  x);  et 
passurus  ipse  juhct  habenlein  lunicam  ycndcrc 
eaiii  et  emere  pladidm  (Luc,  xxii).  Teinpus  eniiii 
helli  inodo  cst.  Teinpus  auicin  i>a(M's  a  inorte  inci- 
pit.  c  Militia'  cst  cnim  vila  lioiiiiiiis  £uper  tcrrara 
iJob  vii).  I  Unde  nobis  omnibus  dicitur  :  c  Esiole 
fortct  in  bello,  ct  pngiialc  cuin  anliquo  serpenio, 
ciijus  scinpcr  coadjniorcs  sunt  mundus,  et  caro. 
•  Non  coronabilur  nisi  qui  lcgiiime  ccriaverit  (// 
7im.  i|).  I  In  ceriainine  autcm,  qu;c  pax  csse  po- 
tcst  ?  Ita  V.  in  margine.  Vcnim  ad  ea  breviier 
respondelur  eos  qui  juste  bella^  gerunt^  ut  est  bellum^ 
contra  diabolum,  carnem  el  mundum  ^  intendere 
pacem^  atque  ila  tate  belhm  non  contrariatur  pa  i\ 
ii/«i  mn/tr,  de  qua  Dominus  Matth.  x  :  Non  vcni  pa-  q^ 
ccni  iiiillerc,  scd  gladium.  Uetlum  (inquit  Aug., 
#p.  405  ad  Bonifacinm)  gcriiiir  ut  nax  acquiraiur. 
linis  uutem  pra'stantioresl  mediis.  Qiiapropter  recte 
pacem  prce  omnibus  commendat  auclor  nosler. 

Dominus  diluvium.]  C»  ad  tatus  :  Percussionis 
ct  pressurarum. 

Contra  hoc  diluvinm.J  Expositio  B.  Aug.  in  PsaL 
hunc,  to.  Vlll, 

Jd  estf   in   xlcrnum,    ait 


musi. 


Populo  suo  in  pace.] 
margo  C.  post  Glotsam. 

In  hoc  opcre  pacis.]  M.  allucinatur  dicens  :  In 
lempore  pacis,  eic. 

CAPUT  CXIII. 

Sotum  M.  caput  dividit,  fixo  etiam  titulo  :  De  du  - 
plici  pace. 

Et  pax  alerniiaiis.]  Sic  videtur  legendum  ex 
c.  110,  ubi  hanc  pacis  distinctionem  facit.  V,  Pux 
aeierna. 

ieremias,  c.  xxxviii.l  Tria  c.  cxxxv. 

A  ralsis  rratribus.]  C.  A  flciis  fralribus. 

1d  pace,  ecce  amariludo*]  Verba  sunl  Isaicc.  V. 
pro  ecce,  tegit  Ecclcsiae. 

UttAle  nec  pax  est.]  Jtla  nempe  pro  qun  habenda 
l\^ertas  pent.  Nam  (teste  Cicerone  in  Philippicis 
llih.  II])  Nomen  pacis  dulce  cst,  cl  ipga  res  saluia- 
ris.  Pax  est  tranquilia  iibertas. 

Per  quam  nec  alia  virtus.]  M.  Pcr  quam  ncc  ila 
Tircus.  Gtossa  in  hune  iocum  ordinaria  sic  effert- 
Primum  quidem  pudica  esi.  Nisi  primum  pudieiiia 
sedeat  tn  inente,  nulla  perfec  tio  scquetur  \n  0|>cre. 

Deinde  paciflca.  j  Margo  C.  Uc  nec  iibertas  pereac. 

Noii  judicans,  sine  simul.j  Restitui  locum  hunc. 
Tria  teaebant,  omisso  non  judicans  sine  siniuia- 
lionc.  Idem  etiam  deprehendi  in  texiu  cum  Clo>sa 
Lyrani  charnctere  antiquo,  sive  (ut  vulgo)  S.  Petri, 
impresso ;  sed  error  est,  ut  palet  ex  paraphrasi  Sy- 
naca,  quw  sic  habel :  AJ>snue  dii udicalioue,  ac  facies 


Verbum  pcssrmum.]  Ly  verbum,  pesslrauin  omit^ 
tit  V.^ 

Non  prnecavens  lihcrlali.]  Non  sic  B.  Tliomas 
Cantuariciisjs,  inquiunt  mnrgines  C,  el  M. 

In  diebus"  mcis.]  Post  hwc  verba,  addil  C.  Iteni 
Parabolaruin  xxviii  [forte  xiii]  tecundum  moderno' 
rum  computaiionem. 

CAPUT  CXIV. 

Ad  Romanos,  c.  ii.]  Tria  ca.  vi. 

Isala!,  c.  xLiii.]  V.  ca.  cxxxiv.  6.  cxxv  et  cxxvn. 

Laborcm  de  iiiiquitatibus.]  M.  pro  iniquiiaiibus^ 
Textus  Bibticus  habel  :  In  iniquitalibus. 

Isaias,  c.  l.]  V.  c.  cxlix.  M.  el  C,  cl. 

Et  cap.  Liii.]  C.  et  M.  c.  cxl.  V.  clix.  Videlur 
hicfuisse  error  notarii  in  supputaiione  capitum.  M. 
el  C.  eo  quod  minus  computent  quam  supra^  et  mi- 
merus  necessario  debeat  hic  augeri. 

II  Cor.  c.  XII.]  Tria  c.  xxvii. 

Sic  signum  exprcssius.]  V.  et  C.  Scd  signum  ex- 
prcssius. 

Ncccssaiium  prsDposuit.]  C.  et  V.  proposuit  ted 
mate,  ut  ex  sequentibus  coltigiiur.  Audi  interim  quo! 
hic,  deprehendi  in  ora  inferiori  C.  Non  est  patieiitia, 
iiisi  ubi  ajquaniinitas  aiiiini  scrvaiur.  Ex  pacienti.-r 
cnim  qiiidain  cacbiniiat  et  si  lacet  quidani  incnte. 
subn.lei,  qiiod  pojus  esi;  quia  contintianC  dolos.  De 
his  pleuius  Seneca,  I.  De  providenlia,  et  Cicero  iu 
Officiis. 

Ail,  c.  8  :  Qiiod  aulcm  J  Tria  c.  Lxxviii. 

Dulciiis  esi  quoiics.]  C.  Dulci^s,  vcl  laeiius  esl. 
in  margine  sic  :  Ut  career  cl  flagelluin  juslo.  Audi 
prw  erea  ex  hidoro  Sololig,  I.  n.  Magna  est  virlus, 
tnquit,  si  non  Ixdas  a  (|uo  hesns  os.  Magna  esC  fur- 
tiiudo,  si,ctiain  la^sus,  remiiias.  510  llagiia  esl 
glona,  si  cui  potuisCi  noccre,  parcas. 

Suflcrcntiaiii  Job.]  Ciim  tria  inter  te  multum  »a-  " 
rtarent,  ego  consutto  rcstitui  locum  juxla  novam  et 
^  recepium  edilionem  Bibliorum,  Sixti  V.  papm  V.  et 
M.  Sustinentiain  Job.  C  in  textu  :  Siistenucioncin 
Job,  at  in  margine  corrigit  sic  :  Lrgo  suflicieutiani. 
Sine  patieiilia  coronaius.]  Uwe  et  pracedeutia^ 
snmpla  sunt  ex  ep.  B.  Hier.  ad  Eustochium  De  cu^ 
slodia  virginitatis,  in  fine.  Ubi  tic  :  Sine  certaujine 
coronalus  cst? 

Iiiiquiias  premens.]  Verba  sunt  B.  Aug.  in  P$at. 
Lvi,  ver.  2. 

Ad  Uoinanos,  c.  iii.]  Tria  c.  xi, 

El  capilc  VIII.]  Tria  xxi. 

Advcrsoruin.]  M.  advcraariorum  illud  idcm  ci- 
spectamus. 

Pro  torcularibiis.]  Ila^c  in  psatmis  non  ifiaeiiticii- 
tur,  ergo  alibi  quwrenda  tunt.  ilbi?  In  titulit  a  DtH 
vide  prophela  psahnis  prcefixis,  quorum  unus  in  Psal. 
y*"  ?  /^'!f ./*'  •  '»  "»cm  pro  lorciilaribiis,  psalinu» 
David.  \tde  10.  IV  (loui.  VIII).  D.  liier.in  c.  x. 
Isatce  m  hne. 


497 


VERBUM  ABBREVIATUM.  ^  NOTiE. 


408. 


IJ  esl  Ecclesiis.]  Sana  lectio.  Hujus  tt  ampliorem  A  ros  i£ili   nefas  sil?  IgnoTerunl  muhl  hoslibus,  ogo 

.^n^^s ..-    1.  D    A .; z^  ,i...i  jjQj,  ignoscam  pigris,  negligenlibus,garrulis?  Pue- 

rum  a:ias  eicuset,  feminam  sexus,  exlraneum  li- 
bertas,  domeslicum  familiarilas. 

Consueludo  ciiam  maxime.]  Ex  hoc  pula  genera 
sapienlem  eoruin,  inquU  Seneca  De  conttanfia^  cap. 
9,  qui  exerciialionc  longa  ac  fideli,  robur  perpe- 
liendi  lassandique  omnem  inimicam  vim  conseculi 
sunt.  Multi  $unl  miles  et  valdemiles^  sed  cum  omnia 
ex  animi  sententia  succedunl,  Si  minhnum  non  dico 
convicii  aul  contumelio!,  sed  conlradiciionis  verbutum 
in  sc  profusum  audiunt,  continuo  indignabundi  tn« 
sultant,  el  largiter  decem  verba  pro  uno  rependunt, 
Cur  ita?  dicam,  Tales  foti  sub  alis  matrum^  iacle 
iantum  et  melle  enutriii,  nunquam  felle  potati,  nec 
iujuriis  lacessiti  neque  flagris ,  imo  nec  verbis  , 
offensi  sunt.  Repetam  quod  dudum  in  scholis  exau- 
divi, 

Felix  esse  ncquis  fel  niliil  praebiberis. 

Unde  quod  male  fers.l  ExSenecaDe  constamia. 

Tullius  in  Odiciis.l  Nonne  iv  Metor,  novorum,  atii 
2  Q.  Tuscul,  ? 

Consueludo  faciet  dulciorem.]  Ab  assuetis  non  sit 
passio, 

518  Sullae  nesavil.l  Tria  Sillx.  Male,  ut  ex 
Seneca  liquet  de  rroviaentia  cap,  3.  At  edilio  i^er 
Erasmum  facla  habel  Syilae. 

Mortis  et  carceris.]  C.  in  margine  :  Ut  Socralcm 
et  ideo  patienlem. 

Quod  non  occideril.J  Addit  V.  post  hac  verbn : 
Ipsum  Porsenam  dicens  :  Ardeat  nianus  quoe  erra- 
vit  :  sed  cnm  hcec  absint  a  textu  Senec(P,  et  duo  ex 
nostris  non  habeant^  duxi  convenientius  ea  ad  notas 
revocare, 

In  legenda  B.  Vincenlti.]  Videto  sermonem  B,  Au- 
gustini  de  eodem, 

Ail,  cap.  XX.]  V,  et  M.  c.  lxxv.  c.  lxxxv 

In  corde  nico.]  Restituif  alioquin  tria.  \u  orc  mco. 

Pnrali  revliicere.j  Hoc  est  ulcisci,  ut  coUigiturex 
11  Cor„  c,  X,  vers,  u.  C.  Rejicerc. 

Et  in  Ecclcsiaslico,  c.  ii.]  Hasc,  usque  ad  finem 
capitis  desumpsi  exV ,  M,  vero  loca  Scripturas  notalf 
sed  verba  non  habet, 

CAPUT  CXV. 

Angnsl.  ad  Maccdonium.]  To,  II,  ep,  5i  tfi  medio. 
Pnvterea  fuse  de  quatuor  virtutibus  cardinalibus 
ed  sserit  to,  1  /.  i  Delibero  arbitriOf  c,  13.  Item,  to* 
IV,  /.  Lxxxiii.  Qitastionnm,  c,  31. 

Quod  eligcndum  esl.]  So!um  M.  hxc  addit,  Nam 
duo  alia  :  Id  autcin  cligere  prudcnlia  cst,  quomoWo 
habel  Augustinus. 

Ilis  paucis  ostcnsa  esl.]  Margo  C,  vult  olTensa 
cst,  pro  osicnsa  esl.  Sed  cur  hoc  ? 

Beatus  quidomcurrus.]  Spirilualisscilicclcurrus, 
aitmargoC,  qiiem  ille  figurabat.  Sed  dicam  :  Nonne 
etiam  figuralis  erat  harum  quatuor  viriutum,  currus 
quatuor  animatium  Ezechieiis?  Primnm   rotam  ho- 


intellectum  petis ,  consule  B.  Augustinum  in  titnlum 
PsaL  Tiii.  Nam  ibi  dilucide  rem  exponit,  M.  Id  esl 
illis,  qui  in  praesenti  suiit,  etc. 
.  Occultatum  os  meum.]  ^ua'dam  impressa,  sicut 
etiam  C,  hic,  pro  os  meum  legunt  cor  meum.  (Jnde 
hic  error  irrepseril  nescio^  scio  tamen  B,  Hieron. 
cnm  Lix  interp,  vertisse  os  ireuin,  sive  ossa  mea. 

Arreptilio  triumphavil.]  Solum  M,  addit  hwc  dvo 
verba,  est  autem  arreptittus ,  qui  a  dccmone  raptus 
est, 

A  quo  daemon  exiens.]  M,  a  qiia,  maxilla  nempe, 
d;em.on  exiens,  eic. 
Iiitumescit  el  crepnl  1  M,  intumescit  et  certal. 
Arcuatoque  vuinere.J   M,  quasi  vulnere  pungil, 
QTiisio  arcnato, 

Job,  c.  ii.J  Trirt  c.  v. 
^  In  faciem.  j  M,  In  flne  benedicat  tibi. 

Nunqiiam  et  ipse.]-^(rc,  usque  injuriam  corporis, 
omittit  M,  B 

Daiur  ct  crescil.]  M,  Dalur  et non  succumbit. 
Primus  eslpoenitciitiuin.]  M.  pcenitcnli». 
Compassionem  proximi.]  Neqnaquam  comnassio- 
neiTi  Chrisli,  ut  volunt  M,  et  C,  Num  veritas  eiucet  ex 
B.  Gregorii  hom,  32  tii  Evang, 

Hic^ure,  hic  scca.]  Verba  B.  Aug,  in  Confessio- 
nibus.^ 

Accrvus  leslimonii.]  AUusio  ad  illa  verba  Gen, 
XX xf  de  Jacob  :  Acerviis  testiinonii ,  in  quce  videto 
D,  Hier,  to.W  in  c.  xxii  Jeremias, 

In  testimonium  paiieniiac.]  F.  et  C,  In  paiienliam, 
tantum. 

Pro  verecwndia.]  C.  ex  Amos  ii  tn  margine  hax 
fiofn/ :  Rola  .plaustri  semper  vcrtitur  (melius  M, 
semper  murmiirat,  quia  afjinius  est  verbo  siridet,  tfi 
tii  Amos  ibidem  legilur)  et  fenum  portat.  Hic  locus 
prophetar  exponitur .  a  B,  Gregorio  Moral,  xxxii, 
cap.  6. 

517   Triplicem    pcrsecutionem.]  V.    Triplicem  q 
injuriam. 

Verba  conviiii.]  V,  Verba  contumcliae.  Conlume' 
tiam  ab  injuria  sic  dislinguit  Seneca,  lib,  De  con- 
Btanlia  sapientis,  c,  4.  Dividamus,  si  tibi  videliir, 
Screne,  injuriam  a  contumelia  :  prior  illa,  naiura 
gravior  esl ;  haec  levior  ct  tanlum  dclicalis*  gravi^, 
qua  non  Isedunlur,  sed  offendunlur.  Castera  breviia- 
tis  causa  omitio,  C.  ad  latus  ait  pro  contumeliae  :Le- 
ge  conjiigis,  forte  ut  M,  convicii. 

Ubi  cOniemplus  juval.J  Uemistichium  Claudiam 
in  Eutropium,  /.  i. 

An  garciones  isti.J  Hoe  nomen  pro  adolescenfe, 
quandoqne  etiam  pro  nebulone  usurpatur,  Gallis  no» 
tum  esl,  Uoc  ulihtr  verbo  B,  Dernardus  in  Apologia 
ad  Guillelmum,  Sed  dicam  legendum  in  textu  gnalo- 
nes  potius  quam  garciones.  Yidenttir  enim  hic  esse 
vcrba  Senecte,  qui  vocabulo  garcioiies  nunquam  usus 
est.  Jd  innuit  M,  quia  legit  in  texlu  natones,  quod 
tult  esse  gnalones,  id  e^t  parasiti, 

Cositenineiida  pcr  paiienliam.1  Pueros  et  adoUs» 
centes  excusdt  Seneca  a  contumelia  et  iujuria,  ideo^ 
que  eorum  objecta  et  probra  patienter  esse  sustinen- 
da,  Ait  enim.  iib.  ii.  De  tranquiUitate  vita:  sive  libro 
De  CQnstattlia,  cap,  11.  Pueros  quidem  in  hoc  mer- 
cantiir  procaces,  et  eorum  iiiipudeiitiain  acuunt,  ci 
sub  magistro  liahent,  qui  probra  meditate  effu:i- 
dant;  nec  bas  conliiineiias  vocainiis,  sed  nrgutias. 
Unaiiia  autetn  denieniia  est,  iisdeni  inodo  dclectari, 
tnodo  offcndi  :  ct  rem  ab  amico  diciam,  maledi- 
c  iim  vocare;  a  scrvulo,  jocularc  convicium?  Qucin 
animiiin  nos  adversus  pueios  habemus,  hunc  sa- 
pieus  adversus  oiniies,  quibus  eliam  post  juvcntain 
canosqiie  pucrilius  cst.  Et  infra  :  Non  imincritoiia- 
qiic  liorum  ('iieroriim)  contumelias,  sapicns,  el  jo- 
cos  accipil,  et  aliqtiando  illos,  t^nquain  pucros 
iiialo!»  posiiaquc  admonct  el  allicit. :  uon  qiiia  acce* 
pit  iiijuriain,  scJ  quia  fcceruut  et  ut  desiiiant  face- 
icl.  Idem  111.  De  irnf  aip.  24  ;  Qiiis  sum  ctijus  au- 


|v  ffifiiis  ef^giem  referentem  prudeniiw  iribuam,  Ea  enhn 
a  ralione  pendei  :  ataui  homo  rationalis  est.  Dttbo 
,sccundam  rotam,  vituunam  nempe,  ipsi  tempcrantia*, 
Maclatur  in  sacrificio  vitulus,  An  non  quoque  inordi- 
nati  sensuatitatis  appetitus  temperantia  mactantur, 
dum.compescuntur?  Fortitudo  a  naiura  ipsa  leoni 
concessa  est.  Postremo,  justititim  aqnUa  figurabo. 
Hac  enim  irreverberaiis  oculis  in  solem  tendil :  Jusli" 
tia  non  frangitur  donis,  non  infleclitur  muneribus, 
quibus  a  jure  unicuique  tribuendo  recedai  :  continuo 
jt(s  a^quum  el  siabile  sibi  proponit,  a  quo  nequaquam 
declin.it,  Unde  de  B,  evangelista  Joanne  ait  B,  Gre* 
gorinsin  Ezechielem  hom,  4.  Duin  in  ipsain  diviniia- 
ts  sutistanliam  intendit,  quasi,  inorc  aquilx,  oculos 
in  solemjustitise  fixit. 

De  hac  f^zechicUs  quadriga  evangelistas  figuranle, 
viili  in  bibiiolheca  nostra  m,  s.  versus  eleyaules  Pe^ 
tri  de  Riga  clerici  Remensis,  llujus  opera  in  sacrani 
Scrip.uram  sub  allegorico  sensu  versiftcaia,  nondum 
visa  sunt,  scd  Dco  projntio  brevi  vidcnda,  et  publi' 


190 


PETRI  CANTORIS 


5(IC 


Cumfn.  Exvertibus  subtcriplh,  auctorU  prwstantiam  A  Caiilio  esl  discerncre  a  virliilibas  vilia,  virtiiiiiiii 


dofitrinamve^  tanquam  ex  ungne  leonem  conjice  {'De 
quo  Trithem,  De  tcript,  ecclet.)  : 
(^19  Ex  prologo  in  EvangeliQ. 
>ors  divisa  rotas  (rahil  :  il  rola  prima,  sccmKta 

Festinal,  ciirril  terlin,.qiiaria  vdlal. 
Matihaeuin  signat  vir,  bos  Luc^m,  leo  Marcmii, 
Ales  discipulum,  qut  sinc  labc  fuil. 
Et  infra  : 
PaginaMallbaci  lac.  Lncx  Ijttcra  sanj^uis. 

Marci  scripta  mcnim,  raeila  Juannis  opus. 
(k>nsule  Scripluras  :  hlc  ferreiis,  a:reus  ille, 

tfjc  argciitCHS  est,  aureiis  ille  stylus. 
Figuralem.j  Solum  H,  adi'M  hoc  verbum,  C.  tic 
U§it  hic :  Ignem  quoque  illum  nis;  prius,eto. 

Nisi  prius  hiiiic.J  Hunc  nemj^e  curruin  quatuor  vir- 
fNfMtii  cardinalium. 
Uuncascenderet.l  C.  Hunc  accenderet. 

CAPUT  CXYI. 
fllpes.]  M,  Etspecics. 
liiler  septein  dona.l  C,  et  M,  Undc  scplcm  dono- 

3um.  NuUus  tentus,  Aceurat^  autem  omnium  horum 
itcrimendoretS,  Thomat  in  i'%  el  2r2  sua  Summa: 
theologicoi. 

Levil.  c.  11.]  Tria  c.  i. 

Petrus  I  Epist.,  c.  iv.]  Tria  c.  x. 

tn  concilio  eiiain  sanclorum  Pallidorum.]  De  qui- 
bus  in  libro  Vitas  Patrum.  Paliidi  dicti  a  mortifi' 
catione  corporit  in  facie  pallorem  prce  te  ferentit, 
Pe  hoc  coifcilio^  sfiu^  coUatione^  vide  Castianum  in 
c^Uationibut  Patrum,  CoUat.  2,  c.  2. 
CAPUT  CXVIL 

Per  prudentiam  eligcndiim.]  Sive^  ut  clariut  tUy 
f^r  prudenliam  elegerant  eUgendum.  Jl.  proeligeu* 
^lum  habet  eligcndos. 

Adversitatum  dcfecisse.]  V,  advcrsilatem.  il(//i<pc 
magnus  et  proUxus  ett  margo  in  V  qui  non  parum 
/^of  de  for^iludiiie  caput  iUuttrat  ;  iUum  autem  iiifra, 
po$t  notas  tii  hoc  caput,  detcribeniMs, 

Pierosque  c^au8tfales.|  Lf/claustralcs  omini/ 
F.  Male^  ut  ex  tequentibut  patebU, 

Qiiania  pro  reiiciis.]  M.  Qua:  pro  rclidis. 

Jn  carceribos.]  M,  \n  conlradiciionibus. 

Ouem  genuit  de  Bellisabee  ]  Hecte  h(vc  addunu 
M,  et  C,  Nam  infantulut,  quem  ex  Beihtabee  genue- 
rq(  Davidf  primogenitut  erat,  et  iUe  quoque  mortuus 
ist^  ut  520  %"^<  ^  ^^  ^^9'  *^"V'  ^*  ^"  A"^>  ^' 

Cffp,  XI  u 

1  Peliri,  c.  v.]   V. 
eaput» 

Parab  ,  c.  %.]    V. 
Male. 

fiU-  XII.1  C.  el  M.  c 
ftwceienii  nota  coUigitur. 

Et  c.  s;.]  Tria  c.  xxv,  adverte  M,  etC.  male  com" 
puiattie  in  ^uperiori  nola  37,  quia  hic  capul  xdem 
e^  linUcet  X,  conveniunlque  tria  timul^  ibi  vero 
dtiientiunt» 

Eccleslasiici,  c.  xxx.]  M.  et  C.  lxxx.  V,  lxxxi. 
Marginem  C,  talem  vidi :  De  his  plenius  Seneca  De 
quatuor  viriutilHis  cardinal.  elCicero  in  ofliciis.  Ilage 
redtat  margo  Y.  de  qup  tupra  dixx,  Sic  autem  tnci- 
pit  :  Tullius  in  libro  De  ofliciis  :  Prudentia  est  re- 
rum  bonarum  et  n^alarum  cognilio,  et  utraruniqiie 
.discretio.Uaecnamqueyinus  disceniil  bona  a  inalis, 
ei  bona  ab  inviccm,  et  uiala  ab  invicem.  Ilujusufficia 
wni  ex  praesentibus  futura  perpendere.adversusve- 
nienlem  calamitatem  cor^silio  pra^munire.lIluJ  qui- 
deiningenii  est,ante  considejrare  quid  nccidere  pos^ 
fii  in  ulramqiic  parlem,  el  qiiid  agendnm  sii,  cum 
quld  eveneril;  iiec  couiiniliere  aliquid,  ut  ali- 
quando  diceiiduni  sil  :  Mon  putaram.  Pruden- 
il»  parles  sunl  :  Providenlia  csi  circumspcitio, 
caulio,  docilitas.  Providentia  est  pncsens  nolio, 
(uluroruiu  periraclans  eventum.  Circumspcctio 
^Rt  Ci)nirariiirii!ii  viiioruin  caiitela,  td  cst  sic 
■i>|erc  unuin  vilium,  ul  non  incurras  coiitrarium. 


et  Jf .  c.  XII.  C.  non  notat 
c.  XXV.  C.  ei  M.  XXXVII. 
xxyiii.  Error  ett,  ut  ex 


speciem  prsefcrentia.  Docililas  esi  scientia  erudieii- 
di  imperilos.  Cic.  l.  ii  De  inventiona;  i  Deofi,  ;  Boet, 
t,  1^',  i^rota  6;  Sen.  De  qnaluor  virt,  et  ep.  5;  /?. 
Aug,^  to.  \\\,  I.   De  tpi.  et  antmn;  Cic,  iv  tn  A, 
cad.;  idemt  iv  Tutc;  B.  Aug.,  in.  v.  De  civit.  l.  xiv» 
c  8).    Ad  nrudcnliam   pertinet   quidquid  B.   Ber« 
nardus  (tn  / .  De  coritid,  ad  Eugetiium  papam)  ad  coa- 
sideralionem  pertincre  dicit.   Seneca  de  quatiior 
v^rlutibus  in  capilulo  De  prudcniia,  islas  senientias 
perutiliter  ponit :  Dignitatcm  rebus  non  ex  opinio- 
ne  niultorum,  sed  ex  nalura  earum  constiluas  [af. 
conslilulos].   Iiem  :  Non  magnum   aesiimes  quod 
cadiicum  est.  Ubique  idem  cris  :  et  prout  rerum  va- 
rietas  exigit,  iui  te  accommodes   tempqri,  nec  le 
in  ahquibits  miites,  sed  poiius  aptcs,  sicut  manus. 
quae  endem  est,  el  cum  in  palniam  [a/.  palmum] 
extenditur,  el  cum  in  pugnuin  constringivur  [Sen. 
astringitur;  al,  moveat  ].  Item  :  Scito   te  in  qi<l- 
B  busdam  debere  perseverare,  qiiia  coepisti ;  quucdam 
vero  nec  incipe  in  qiiibus  perseverare  sil  noxium. 
Item  cogilaliones  vagas,  ei  velul  somnio  similes, 
nonrecipias.  llem,  sermo  luus  non  sit  inanis,  sed 
aui  suadeat,  aut  moneai,  aut  consoleiur,  aut  p.rae- 
cipiat.    Lauda   parce,   vitupera  parcius.  Laudatio 
cnim  nimia  repreliensibilis  esi»  ul  immoderaia  vi- 
tuperatio.  lUa  siquidem  adiilalione,  isia  malignitaie 
suspecta  esi,  etc. 

roriiiudo  est  virtus  rctundens  inipetum  ad-. 
versitaiis.  Hujus  hx  siint  parlcs  :  Magiuinimiias, 
flducia,  sccuritas,  nftigniflcentia,  constanlia,  pa- 
lieniia.' 

Magnaniinilas  esl  difiicilium  spontanea  el  ratio- 
nalis  affgressio.  Hacc  enim  virtus,  ul  ail  TulIiuSc 
(lib.  1  Uffic.  pottPlat,),cutti  in  adeunda  asperapro- 
num  faciat,  potius  communem  utilitalem,  quam 
sua  cominoda  atiendii.  Sicut  enim  scientia  remo- 
ta  a  jnsiitia  callidilas  polius  quain  snpienlia  appeU 
C  landa  cst,  sic  aniinus  ad  periculuui  paratus,  si  siia 
cupididtc  non  coniinuiii  [at  omni]  ultlilale  iinpelli- 
lur,  521  teineritaiis  [Cicero  audacia;  itabet]  po- 
tius  nomen  habel  qnnin  forliludinis,  Magu.aniini 
siiut.habcndi,  non  qui  faciunt,  scd  qui  propulsant 
injuriain.  Priina  igilur  sit  in  hac  virtulc  cautcla 
av.nriiiaii  Non  cst  enim  ralioni  consenianeum,  qiii 
nietu  non  frangitur,  eum  frangi  cupidiiate ;  nec  qui 
sc  invictum  a  laborcprxsiitcril,  euui  vinci  vulu- 
piate.  Secunda  esl  cauiela  ambitionis.  Per  difficul- 
taies  enim  quxri|ur  clariludo.  Qiiod  enim  diffici- 
lius  cst,  praeciarius  esse  pulatur.  Tertia  esl  caute- 
la  tcmerilaiis.  Temere  namqiie  in  acie  versari,  et 
mnnu  cum  hoste  cbnfligere,  iinmane  qiiiddam  esl  et 
belluarum  siinile.  Si  lamen  necessitas  postulat  de- 
certanduiu  esi,  et  mors  lurpiludini  anteponenda  : 
praicipue  aulem  fugienduni  esl,  oe  ofiCerainus  nos 
periculis  sinc  causa.  In  quibus  adeundis  imiiari 
debeinus  medicorum  consueliidliiein,  qui  leviler 
[)  a^grotanlesieviler  curant ;  gravioribus  auiem  tnor- 
bis  ancipites  curaliones  adhibere  cogunlur.  Subve- 
nire  autem  tenipestativ  qnavis  ralione,  saplenlis 
est ;  eaque  magis  adipiscitur  re  explicata  boni, 
quain  formidata  (Cicero  i  o/^r.,  addubilala)  mali. 
FitlucJa  esl  certa  spes  aniiiii  perducendi,  ad  flneui 
rem  inchoatam.  Sccurilas  esl  incommoditaies  iin- 
minentes  et  rei  inchoalae  affines  non  formidare* 

MagniAcentia  esl  difliciliuin  ei  pneclarorum  coii- 
summatio.  Hnjusofficia  sunl,  pnriim  pacala,  par- 
liiii  bellica  (i  Offic.),  In  pacatis  duo  praecepta  prx- 
lationis  leneniU  sunl  pr.nelaiis.  Uniim,  ul  ulilitatem 
civiuin  sic  liieanlur,  ul  qnxcunqiie  agunt ,  ad  eam 
rtfernnl,  oblili  coniinodoriiin  suorum.  AllerAim,  ut 
lotiim  corpus  civiiaiis  ciiient,  ne,  dum  partes  ali- 
quas  liieniur,  rcliquas  deserant. 

lii  hellicis  officiis  illud  priinuin  esl,  ea  scilicel  in- 
tenlione  bclla  suscipere,  ut  in  pace  sine  iiijuria  vi- 
valur.  Secunduin  ,  priusquam  aggrcdiare,  adhibere 
diligenlein  pra}par:4iioneni.  App;iratus  autein  bcll^ 


501 


VERBUM  ABnREYIATUM.  —  NOTiE. 


m 


in  gnftluor  constilil :  In  clienlelis ,  municlpiis , 
sumplu  et  armis. 

Tertium  ofHcium  est,  ne,  aut  temere  desperes 
propter  ignaviam»  aut  nimis  confidas  propler  cupi- 
ditatem. 

Quartum  esV,  plus  turpitudinem  quam  roorlem 
liorrere,  pius  ad  lionestatcni  quam  ad  salutem,  vel 
alia  commoda  speclare;  non  tameii  rumores  saliili 
pr:rponere. 

Qiiiutum  est ,  copias  suas  crobris  iaboribus  exer- 
Cere. 

Scxtum  est,  postqunm  ad  belluin  veutum  est, 
hortando  bonam  indolem  erigere;  modo  laudibiis 
nuimos  attoUere,  modo  adinonitionibus  dcsidiam  di- 
firiitCfe. 

ficplimum  est,  in  congrcssu  ad  primos  iinpelus 
orciirrere. 

Ociavum  est,  inclinatis  opem  ferre,  labantes  ful- 
sire« 

Nonum  est  parta  vicloria  conservare  eos,  qui  non 
crtideles,  noti  inimanes  fueruut. 

Decimnm  est ,  foedera  ct  promissa  bostibus  ser- 
vare.  Ciim  autem  plerique  arbitrcntur  rcs  bellicas 
niajores  esse  quam  urbanas,  minueuda  esi  bxo 
opinto.  MuUi  cnim  bella  quaesicrunt  propter  f  lorix, 
aut  522  pecuni»  cupiditatem.  Unde  si  recie  volu- 
mus  jiidicare ,  parva  sunt  arma  foris ,  si  non  cst 
consilium  doini.  Beclius  aulein  videlur  iugeiiil  quain 
viriuni  opibus  gloriain  quairere.  Oiune  enim  illud 
lionestuui ,  quod  excelso  animo  quaerimus,  aniiui 
eflicitur  nou  corporis  viribus.  Exerceudum  tameii 
est  corpus  ,  ut  obedire  consilio  et  ralionl  possii. 

Conslantia  cst  slabilitas  animi  llrma  ct  in  propo- 
silo  perseverans.  Haec  in  malis  diciiur  perlinacia  , 
liaec  obslinatio.  Huic  contraria  cst  inconstaulia , 
€uae  est  molus  aniiiii  circa  rarias  occupationes. 
Couslanliae  oflicliiin  est ,  ut  aii  Tuilius ,  in  utraque 
fortuna  graviiatem  teoere.  Sunt  eniiiit  ut  idem  ai4, 
qui  in  rebus  coulrariis  parum  slbi  constcnt  volu- 

fiiateiu  severissime  coulemnaiil,  in  dolore  sint  mol- 
iores ,  gratiam  negligant,  franganlur  infaiuia.  Pn- 
tientia  est  virtus  eonlumeliaruin,  ei  ouinis  adversi- 
tatis  inipeius  xquanimiier  et  porians.  Seiieca  [/br.e 
Tullius]  in  libro  De  ofliciis  (si  Seneea  forie  libro  De 
moribui^  qui  incipii  :  Omne  peccalum  actio  esl) 
quatiior  virtutibus,  in  capilulo  Dc  magnauimitate, 
quo  nomine  appellat  foriiuidiiiem.  Si  uiagnanimus, 
iiiquil,  fueris,  nunquam  tibi  judicabis  contunieliaui 
fieri.  Itein  :  Sciio  boneslum,  ct  niajus  gcuus  viudi- 
ctae  csse,  ignoscere. 

Item  (S^N. ,  De  quatuor  viri.) :  Non  geres  confli- 
ctuiu  iiihi  intlixeris.  lleiu  :  Pcricula  uec  appctas,  ut 
leincrarius ;  nec  foruiidcs,  ut  liinidus.  Itcui :  Tiini- 
dqin  iion  facit  auimum,  iiisi  reprcliensibilis  vilas 
Ctoiiscientia,  Item  :  Mensura  niagnuniinilatis  csl, 
nec  tiuiidum  esse,  nec  audacem. 
CAPUT  CXVIII. 

Yirlutem  servalura.]  M,  Viriuie  scrvitur|i, 

lllccebris  adversatur.]  o.  ei  V.  lllcccbras  adver^ 
satur. 

Iii  pi-aefato  curru.j  De  quo  c.  115. 

Duui  libi  apud  alios.]  C.  Duiu  apud  alios  sibi,  vcl 
ab  aliis  apud  le. 

Vulnerat  aniiuocum.]  C.  auimaruiu.  M.  Lij  aiii- 
nioruiii ,  revocat  ad  iequentem  periodum ,  $ic  :  liiic- 
gritateni  vuluerat.  Auiuioruin  usiis  a^gre  ,  cic. 

Hcyelti.]  i/.  Revcrli.  Ad  ha!C  dicam  cum  B.  Uie- 
ronumo  :  Dilficuller  cradilur,  quud  rudes  auiiiii 
peibibcruiit. 

Frequ.cntalas  a  cunis.]  Jf.  Frequculatas  aqrius 
delicias. 

Cuin  incipit  homo.]  M.  Coucipit  bomo. 

Quaiu  supcrbiam.]  M.  et  C.  quam  rerrcuat.  Deest 
i^upcrbiain. 

A  qiiodam  sapienie  modus.]  A  Salomone  Prev. 
xxiii.  Pnuleiitiu;  tua'  pouo  luoduiu.  Piwterea  CiccrOf 


A  1  Ofic.  His  enim  rebus  quae  tractantur  in  vita  mo.- 
dum  quemdam  adbibentcs  et  ordinem ,  honestatem 
et  deciis  conservabimus.  Horatius. 

Est  modus  in  rebus,  suut  certi  denique  fines. 
^523  ^  philosopho.]  Sic  enim  Senecce  atcriptug^ 
libellus  De  quatuor  virlutibu$  ,  titulo  De  magnanimi' 
tate.  Magnanlmiias  vero ,  quae  et  forlitudo  dicitur. 
V.  in  hoc  caput  De  temperantia  talem  tegit  margi- 
nem  :  Tullius  in  iibro  De  ofllciis  :  Temperantia  est 
dominium  rationis  in  libidinem  et  alios  motus  im- 
portunos.  Huec  quidem  virlus  toiius  viiae  ornatus 
csi,  omuluinque  perturbalionum  sedaiio.  Hujus  vir« 
tuiis  partes  sunt  qiiaecunque  infidis  inotibus  domi- 
nantur.  Hxc sunt  octo  :  Modeslia,  verecundia,  abs- 
liuentia,  honeslas,  modcrantia,  parcitas,  sobrictas, 
pudicltia.  ' 

Modestia  est,  cultum  noslrum,  et  motum,  ci  om- 
nem  nostram  occupaliouem  ulira  defeclum,  et  cilra 
excessuin  sistere.  In  cuUu  observandum  est  ut  a 

B  viro  removealur  omnis  viro  non  dignus  ornaius. 
Adhibenda  cst,  ut  alt  TuIIius,  mundiiia  non  odiosa, 
neqtie  exquisita  uimis,  lautuinaue  fugiat  agrestem 
et  inifrbanam  ne^li^entiam.  Idem  :  Motus,  aliu& 
corporis,  alius  auiini.  In  corporco  cavendum  est 
ne  in  tardaiionibus  adeo  molli  gressu  utamur,  ut 
poinparum  ferculis  siroiles  esse  videamur,  aut  ne  iu 
fesiiuationibus  suscipiamus  iiimias  celeriiates.  Qii»^ 
cum  fiunt  anbelitus  moveiitur,  vultiis  nititantur, 
ora  torquentur,  ex  quibus  inagna  sigiiiflcaiio  fit  noii 
adesse  constantiain. 

Motus  auicpi  auimorum  duplices  suut  :  Cogilatio 
rationis,  ct  appelitus  voluiiiatis.  Cogitatio  iu  cxqui- 
reudo  vero  exercelur,  appctilus  linpeliit  ad  agoii-' 
duin.  Curandum  est  igitur  ul  ratio  praesil,  ai^petitus 
obteniperet.  Si  eniin  non  paieanl  appetitus  rutioni, 
cui  subjocti  sunt,  leges  iialurae,  noii  modo  anitni 
perturbantur,  sed  eilam  corpora.  Liccl  ora  Ipsa 
cernere  iraiorum  ,  vel  eorum ,  qui  aut  ineiu  com- 

C  rooti  sunl,  aut  iiiinia  gestiunt  voluptate.  Quoriiin 
omuium,  vullus,  voces,  inoius,  slaius  inutautur.  Ex 
quibus  inielligitur  appeiitus  omnes  contrahendos  ac 
sedaudos.  Occupaijones  autem  pro  diversitate  tem- 
porum,  inorum,  iiegotioruniqiie  variae  suut.  Quem- 
adtnodum  vero  in  corporlbus  magnae  sunt  dissimi- 
llludines ,  cum  alios  videas  velocitate  ad  cursuni , 
alios  vicibus  ad  luclandum  valere,  sic  in  aniinis 
majores  sunt  varietates.  Quibusdam  euiin  inest  le- 
pos  fandi,  id  est  urbanitas,  bis  bilaritaa,  illis  seve-r 
ritas.  Alios  vides  callidos  ad  celandum  dissimulann 
duiiique.  Suut  alil  simpliccs  et  aperti ,  qui  nihil  ex 
occulio,  nibil  ex  insidiis  agendum  putant  verilatis 
cullores,  fraudis  iuiuiici.  Ad  quas  igltur  res  erimus 
apti  [itidetur  deesse  si] ,  in  his  occupati  simus.  Si 
vero  necessitas  nos  deiritserit  ad  ea,  quae  nostri  in- 
geuii  non  erunt;  omnis  cura  adhlbenda  est,  urea, 
si  non  decore,  saltein  parum  indecore  faciamus,  nec 
tam  euitendum  est  ut  bona,  quae  nobls  non  sun| 

D  daia,  sequamur,  quaiu  ut  vliia  fugiamtia. 

His  iia  se  habeutibus  adolesceiitis  sit  officium 
niajores  naiu  vereri ,  aique  cx  his  eligere  probatis- 
siiiios,  quoruui  consJlio  iunltaiur.  iiieuntis  eniin 
xlatis  justitla,  senum  regenda  est  prudeniia.  Ineunie 
cuiin  adolesceulia  maxima  cst  524  irobecillitas 
coiisilii ,  tanieu  itlud  sibi  qulsque  genus  viUe  de- 
gendum  conslituit,  qtiod  maxiiue  adainavit.  Itaque, 
aiiie  iniplicatur  aliquo  cerlo  cursu  vivcndi ,  quam 
potuil,  quod  optimum  est  judicare.  Ideo  juvenis  sit 
olliciuin,  ut  ait  Terentius,  lanquam  iu  speculo  vitas 
boiuinuin  Inspicere  atque  ex  aliis  exemplum  sibl 
suinere.  Maxitiie  auteni  hiec  aetas  a  libidinibus  ar- 
ceuda  est.  Sic  tamen  relaxare  aniiuos',  et  dare  vo- 
luptali  volent;  caveant  inteniperantiaro ,  et  memi- 
iierint  verccundiae.  Quid  euim  erit  facilius ,  si  ludo 
suo  majores  natu  velint  iuteresse?  Ludp  enim  et 
joco  uti  licet;  sed  sicut  somiio  et^juietudinibuscae- 
icris  :  lunc  sciticct»  cuiu  rcbus  seriis  balisrcceri- 


503 


PETRI  CANTORIS 


m\ 


mus.  Diiplex  e>t  cntm  nnimo  jocnndi  gcnns  Uniim 
IHiberak^,  pciubns,  flagitiosum,  obsceniim;  nticnim 
^lep^ans,  iirhnuum  ,  rnKcniosum,  facelum.  Senihus 
autem*  l:)bores  corporis  minnendi ,  excrcitntionrs 
snlmi  augendaf.  Dnnda  est  eiiam  opera ,  ut  amtcof 
et  juTcntutem  consilio  juvemiis.  Nibil  nulcin  mngis 
cavendum  cst  sencGtuii,  quam  ne  desidiae  se  crcdat. 
Liixnria  vero.  cnm  in  omni  i«'taie  lurpis  sil.  in  se- 
Eectnie  foedissima  esi.  Si  enim  senecluti  acccssit 
mtemperautia,  diiplex  malum  est.  Ipsa  enim  senc- 
ctns  coneip^t  dcdecus ,  et  inlcmperaniiam  jiivenuni 
reddit  impudentiorem. 

Negoliorumque  quoque  diversa  suntofiicia.  Prae- 
kiti  quidem  officium  est,  apslimare  se  gerere  perso- 
nam,  civitatis,  relinere  decus,  servare  leges,  incmi- 
uisse  eas  esse  commissas  sux  ndci.  Privali  yero 
officium  est,  parf  jiirc  vivere  cum  civibus,  nec  nimis 
nnbmissum,  nec  ninils  cflereniem  se  velle  in  repu- 
lilica  trnnquilla  ct  honesta.  Percgrini  [al,  pcrcgri- 
unni]  officiiim  est ,  nihil  prxter  uegotium  suum 
agere,  nrhil  rie  nlio  inquircrc. 

Sordidum  est  officium  corum,  qui  emunl  a  mcr- 
raiorihus  qtiod  slaliiu  vendnnt.  Nihil  cuim  profi- 
riunt  nisi  ut  admodum  mentinntur.  Necvero  quid- 
qnam  est  turpins  vnniiate.  Idcirco  res  ramiiiaris 
qiiaeri  debet  quxsiihus*  n  quibus  abcsl  lurpitudo, 
conscnrari  avtcm  parclmonia.  NuHiis  ^nim  tantus 
qtixstus  est,  quain  quod  hahcns  arcere.  Medicina, 
arcbitectura  ,  bonesta>  sunl  bis  quoriim  ordin:  con- 
veniunt.  Mcrcalura  si  Onuis  cst,  sonlida  put^uda 
est;  sin  magna*,  copiosn  el  miilta,  uiidique  nppor- 
lans,  miiltis  siiie  vnnilnte  imperiiens,  non  est  ad- 
l^iodum  viiuperniHla.  Agricullura  uil  inelius,  nil 
nberius,  nil  bomine  lincro  dignlus.  (Inclcnus  de 
faodcsiia,  nuiLC  de  vciccundia  dicciuluui  csl,  quae 
l^il  aliud  est  quam  in  gcslu  ct  verl  o  bouestuiein 
lervar^ 

Tulliiis  (i  Offic.)  :  Id  coinposilione  namqnc  nosiri 
corporis  mngnatn  lationein  videlur  bnbuisse  nn- 
tura.  Fignram  cnim  nosiram,  in  qua  esl  boncsia 
spccics,  in  npcrlo  posuil;  paries  nutem  ad  nccessi^ 
tatem  natnrae  datas  idco  nhdiiiil,  quia  dcrormem 
aspectum  bnbitura;  eraiit.  IJanc  diligciiiem  fubricain 
patnrs  imilata  est  verecundia.  Qiiod  enim  natura 
9cciiltavit,  ca  rcmovcnt  ab  oculis  oinucs  snnatn  ha- 
bentes  mentcm  :  danl  etiam  opcram,  ul  quani  occul- 
tissime  pareant  necessiiati.  lu  verhis  etinm  sei- 
vanda  esl  verecundia.  Quarum  euim  parlium  usiis 
suntneccssnrii ,  neque  eas  525  paries,  neque  ca- 
ruiii  U3US  siiis  noininibus  appeilant.  Vitiosum  esl 
efiam  in  re  severa  dcHcaium  inferre  sermoneni. 
Cuni  collega:  in  pra^iura  Pericles  ci  Sophocles  de 
eomniiini  officio  trnclare  convenisscnt ,  dixit  Sor 
plmcles  de  quodam  puero  transcunte  :  0  Pcricle , 
pulchrum  pueruni ! 

Hespondit  Pcricles  [Sopbocles],  pr.ctorcm  dccct 
kabere,  non solum  manus,sedet  oculos  continen- 
ies.  Si  Sophocles  idein  iii  convivio  dixissct,  jusia 
forsitan  caruisset  repreliensione.  Ad  verecuudiaiii 
qiioque  pertinel  loquacitatem  fiigcrc,  ct  arcanuin 
^lterius  iion  scrutari,  et  conteniioncm  viiare.  Nutn 
contra  parem  contendere  aiiceps  cst.cum  supcriorc 
furiosuin,  cum  infcriore  sordiduin.  N.iiuque  abseii- 
tcm  laeilil.  ciim  cbrio  qni  liligal. 

Adabstinciiliaiu  pctiiuol  slatfiium  prandendi  tcr- 
luinuin  noi^  prxvcnire,  ei  hoc  ipsiim  bonestatis  est ; 
luoderaniia!  vcro  nimiuni  cihoruin  appelitnui  ra- 
lionis  imperio  rcvocare.  Purcitus  cst,  iiiensuram 
refeciionis  nou  cxcedere.  Sobrielas  est  cxcossiiin 
impelu  cobibere.  lliijus  ofliciuii  est  arccrc  mahim 
ebrietatis.  Pudicilin  csl  nioderaininc  rationis  pelu-. 
lantiam  domnre.   Ideo,  ut  ail  Tuiiius,    sciuper  iii 

{iromptii  babeat  vir  fortis  quunlitm  uatura  boiniiiis 
lestiis  aiiteccllat.  lllu:  enini  iiihil  senliuul  iiisi  vo- 
luptatcm.  Ad  eaiii  nuinqiie  fcrunlur  omni  inipclu; 
|ioniinis  autein  iiicns,  alilur  disccndo,  meditando, 
9^endo.  Si  qiiis  auietii  csi  ad  voliiptales  puuiu  pio- 


\  pcnsior,  modo  non  sit  in  pccudum  geiiere ;  ex  hoc 
qiiidcm  intelHgitur  voliiptatem  non  csse  dignam  lio- 
minis  prsestantia,  quia  latehras  qu.ncril.Si  qnisenim 
paulo  erectiiiS  qunvis  voluptntc  capiatur,  occiillat 
appeiilum  voluptntis  proplcr  vcrccundiam.  Fufiia- 
luiis  ergo  blnndissimiim  vohiptalum  dominiiim.  Nam 
voliiptates  blandisEimse,  donHna[!,'maximas  parles  a 
virtute  deiorqiicnt.  Nunquam  amore  aliarum  virtu- 
tunrconlra  tcmperantiain  ngenduin  est.  Sunt  enim 
qiisedani  adco  foedn,  ul  nec  cnusa  x^onserTandA!  pa* 
trixracturus  sit  ea  snpicns  qux  eiiam  dictu  obscena 
fidentur. 

Scneca  de  quatuor  virlutibiis  lempcraniiam  ap^ 
pellat  continentiam ,  de  qua  iutcr  eaiiera  dicit : 
Cominentiam  si  diligis,  circumcidc  superflua.  Iiein  : 
Si  contincns  fucris,  eousque  pcrvcnies,  nt  leipso 
contentus  sis.  llem  :  Omnia  qna*  siinl  blandimento^ 
rcjiee.  Item  :  Nec  prxsentibus  inhaercbis  deliciis., 
nec  desiderabis  absenlcs.  Palaium  tuum  fames  ex- 

B  ciiei,  non  sapores.  Desideria  tua  parvo  redime; 
qnia  boc  lanium  cnrarc  debes,  ut  desinant.  Item  : 
A  corpore  ad  spiritum.  quantum  poies  abduccre 
[Sen,  te  feslina  reduccrcj.  Iiem  :  Nec  paupertas 
libi  immundu  sil,  ncc  parcinionia  sordida,  necsiiii- 
plicitas  ncglecln,  nec  levitas  liidenda.  llem  :  Nec 
tua  deflcas,  ncc  nlicna  mireris.  Item  :  Turpia  fugilo 
antequain  nccidaut.  Non  queinquam  vcreberis  pliis- 
quam  te.  Omnia  tolerahilia  prxter  (urpitudincm 
crede;  a  vcibis  quoque  turpibus  abstincto.  Naiii 
licentia  eorum  impudenliam  nuirit.  Serniones  ntiles 
magis  quam  lacelos  ct  ninabiles  ama,  rcclos  polius 
quam  obsecundanics.  Miscebis  interdutn  seriis  jo- 
cos,  sed  tcmperatos.  et  sinc  detrimenlo  dlgnttntis  ct 
verecundioe.  Nam  rcprcbensibilis  risus  esl,  526  ^^ 
puerilitcr  cfliisus,  si  inuliebriler  fraclus.  OUibileui 
quoquc  facit  hoininem  risus,  aut  superhus  ct  clarus» 
nut  ma^Iignus  el  rurtiviis,  aut  alienis  inalis  cvo- 
catus.  Ilem  :  Non  ^iit  libi  scurrilis,  sed  i^ralaur-. 

C  banilas. 

Salcs  tui  sinc  dcnle  sinl ;  joci  sinc  viiitale  ;  risui^ 
sine  cachinno;  vox  sinc  clumore;  incessus  siiie 
tumultu;  qi^es  sinc  desidia.  Sil  tibi  (anh  triste 
lauduri  a  lurpihus,  qttnm  ob  turpia,  si  lauderi&. 
Iiem  (Sen.  De  quatuor  viri.)  :  Non  cris  audax»  ncc 
arrogans;  submilles  te,  nun  projicics  gravilaie  ser- 
vata.  Adtnoncbcris  libcnler,  reprehciidcris  patienter. 
Si  mcrilo  objurguvit  aliqiiis,  scilo  quia  profuit;  si 
iuimcrilo,  sciio  quia  prodcssc  voluit.  Iiem  :  Nec 
extollas  quemquam,  nec  dej  cias.  Esto  viiiorum 
fugax  ipse,  alioriim  vero  non  curiosus  scrutator»- 
nec  acerbus  reprehciisor ;  seil  sine  exprobraiioiie 
corrector,  ila  iit  admoniiioncm  hi!arilate  prxvc* 
nias,  cl  errori  fucile  vcninni  dato.  Rcquirenli  facirc 
responde;  conlendenii  racilc  ccdc.  Mohilis  csto,  non 
Icvis;  cotislniis,  non  periinax.  Cunctis  csio  bcni- 
gnus,  ncinini  blandus^  paucis  familiuris,  oninibus 
a!:|uus;^  faina:  hon.v,  iicque   lu;ie,   scminalor,  iicc 

D  alicno;  invidus;  ruinoribus,  criminihus,  suspicioni- 
btis  miniinc  credulus.  In  adversis  firmus,  in  prospe- 
ris  caulus  ci  huniilis  :  occullulor  virtuium,  sicut 
ul.i  vitioruin,  vunx  glorix  conlcmplor.  Aliciijus  tc 
rc)  sci«ntiain  bahere,  ncc  ignoluin  si4 ,  nec  mo- 
iestuiii.  Nuliius  iinprudeniiam  despicias ;  Fari  ser* 
mo.iis  ipsc,  sed  loquaciuin  pntie^is  scvcrus,  iioii 
sxvtis  [d/.  ac  seriusj,  ^ed  hiluris  non  as|>eriiaiis. 
Sapicnli;e  cupidus  ci  docilis;  qujc  nosli,  sine  arro- 
ganiia  poslnlanli  impcriics.  Qiia;  iicscis,  siiie  occul- 
talionc  ignorantias  lihi  posiula  impartiri.  ^  Oiiincs 
lihi  pares  fucies,  si  inforiores  supcrbiemio  iioii  cou- 
teinnas,  siiperiores  recic  vivcndo  nou  lueiuas.  Ilwc 
margo  V*.  in  hoc  caput  118. 

CAPUTCXIX. 
Jacius  vietoriani;]  Jlf.  Crcdis  victoriam. 
Somnias  valeiudincin.J  Abtil,   Scininas  valet   ul 
liabel  M. 
Siipcrbia!  luinorcfi.]  iVou  timorcs,  ul  C 
iloiuiiics  iiifecii.]  C.  inierfccil. 


m 


VERBUM  ABBREYIATUM.  —NOTif:. 


m 


Prima  hspc  et  iiliim»  1  M,  Pi  imalis  ct  ultima. 

Vitia  siiperavit.]  AU  C.  ad  latus  i 
Cum  hene  pugnans,  ciim  cuncin  pcracla  putaris', 
Qux  plus  infestat,  vincenila  superbia  resiat. 

In  ronfiisionem.]  V.  1n  conrnsione. 

527  ^'^^^^Ai^s  vicloria.]  C.  Jacians  vel  jacens  vi- 
ctoria. 

Bonae  volnnialis,  fulta.]  C.  Bonx  volunlatis,  vcl 
acdincium  rujusque,  fulia,  etc. 

Flagelhim  memineris.]  C.  Fiagcllum,  vel  flabcl- 
lum  memineris,  etc, 

Hic  subscribam  ea  qua*  (n  margine  V,  deprehendi 
tanquam  nota$  in  cap,  119  De  jiistiiia. 

Tullius,  in  libro  i  De  ofliciis.  hsec  de  justitin  <1i- 
visim  ponit,  qua»  nos  inde  collecia  conjunolim  po- 
iiimus.  Fundamcntum,  inquit,  jusiiti.T,  est  fliles,  id 
csl  diclorum,  convenloruuiquo  couslanlin  et  vcri- 
t.is.  Ilem  :  Jiislilix  parlos  sunl,  non  violare  homi- 
iics;  vereciinili.T,  non  oflendere.  iJem  :  Omnis  aciio 
vncare  dehct  ternerilaie  el  negligeulia.  Tn  ouiui 
actione  suscipiciida,  trin  sunt  lencndn.  Prijnuin, 
Mtappetitiis  parcal  ralioni ;  deinile  ut  aniiuadver- 
latur  quanla  res  illa  sii,  quam  efiicere  volumus,  ut 
neve  mnjor.  neve  iniiior  cura  siiscipiatur  qunm 
causa  pos:ulal.  Terliiint ,  ut  caveamus  ut  ea  qu.ne 
pertiiient  ad  liheralcm  speciem  modernnda  sinl. 
Ifonim  triiim  pticsfnntissimum  esl  appctilum  ob- 
lemperare  raiioni.  Iiem  :  Qiix  parvn  vidontur  essc 
delicta,nec  n  muliis  iiilelligi  possuot,  ah  his  est 
diligenlius  declinnniium.  L't  in  Uilihus  nul  in  lihiis 
qnninvis  pnriiui  discropcnt,  lamcn  idcin  a  scicnle 
aiiimadvcrti  sotct ;  sic  vidondiimcsl  in  vila  ne  forie 
quid  discrepcl,  vcl  iinillo  ctinin  mngis,  quo  m.njor 
et  nielior  aclioniim,  qiiam  sonoruin  concenius  csl. 
Itaque,  ul  in  (idibus  iniisicorum  niircs,  vel  niinima 
lentiuni;  sic  nos  ,  si  ncrcs  et  diligentes  essc  volu- 
Jiius  animadversores  viiiorum,  Sippc  magnacx  pnr- 
▼is  intelliginius,  ex  oculorum  oblulu,  cx  superci- 
Morum  aui  reuiissionc  aut  contraclione,  cx  inocsii- 
tia,  ex  hilariiale,  cx  risu,  cx  locuiione,  ex  reticen- 
tia,  ex  conlcnlionc  vocis,  cx  submissione,  et  ca:le* 
ris  «imilihus. 

Ilcm :  Prima  oflicia  dcbcutur  Dl^o,  sccimdn  palri;r, 
tertin  parenlibus;  deinde   gradatini    rcliqua  reii- 

Iuis.  Item  (horum  explicationemvideinComm,  Pjtri 
tarti  in  |i  Offic,) :  Tanln  csl  vis  juslitian,  ut  ne  illi 
quidem,  qni  iiialcfico  scclereqiie  pascunlur,  possint 
sine  ulla  justitix  pnrlicula  vivcrc.  Archipiraia,  nisi 
aeqiialiter  pra^tlam  dispcrtiat,  aiit  inlcrficieiur  a  so- 
ciis,  aut  relinquelur ;  leges  cliain  dicuiUur  lalro- 
Dum,  quihus  pareant,   et  quas  obscrvcnt.   Iiaquc 

firopter  aBqiiabilem  prxdae  partitioncm,  et  Bnrgulus 
llyricus  latro.  de  qiio  est  apud  Tlieopompum,  ma-* 
gnas  opc8  hnhiiii,  et  inulto  niajorcs  Varlathus  Lu- 
sitanus.  Etiam  solilnrio  homini,  atque  in  agro  vi- 
tam  degenti  opiiiio  justitinc  nccessaria  est,  eoque 
rtiam  niagis,  qiiod  cnm,  si  iiou  habehtiul,  injusli 
bahcbunlur,  iiullisquc  pnvsidiis  septi  mullis  aflicien- 
tur  iiijuriis.  Iieiu:  Servandx  [a/.  lervendx]  jiistitiae 
cnusa  videiitur  olim  hene  inoraii  regcs  consiituti, 
eademque  consiitnendarum  legum  fuit  cnusa,  qune 
regum.  Jus  enim  scinpcr  est  qu:esitum  528  •'^Quut 
Lile  ;  id  si  ab  uno  viro  justo  et  bono  coiisequebnn- 
lur,  erant  eo  coutcnli.  Ciiiu  iniiius  cuntingeret,  le- 
ges  sunt  invciiia*,  qu£  oinnibus  scmper  uua  atque 
eadem  Voce  loqucretiir. 

Igitur  jiistitia  cst  virius  conservatrix  humanx  so- 
ciemtis,  et  vitx  communitaiis.  Ilaec  virius  omiiia 
aspera  IranscendiL  ISemQ  enrin  justus  es<ie  polest, 
qui  niortem,  qui  cxsilium,  qui  dolorein,  qui  egesla- 
tciu  tiiiiet,  aiiL  qui  ea,  qua:  his  coniraria  suntxqui- 
tati  anieponit.  Dividitur  autein  jusiitia  in  sevonta- 
tcm  ct  lihernliialem.  Severitas  est  virtus  dehito 
supplicio  cocrcens  injuriam.  Hiijus  prinium  ofliciiini 
csi,  iic  quis,  cui  noceat  nisi  lacessitus  injuria.  So- 
cundumy  ut  coainiunibus  ulatur  pro  couimuuibiis, 


A  privalig  pro  privatis.  Privala  sunt,  qa^e  haheniur 
nulla  natura,  sed  aut  vetere  occupntione  ( ut  qiii 
quondnm  in  vacua  venerunt)  aut  victoria  nul  qui 
hello  poiiii  stint,  aul  lege,  nt  qai  teslamento  patruin 
liaercdes  facii  sunt^  Et  qiiia  ea  quae  naiura  erant 
communia  proprium*  ei  ejusque  flt  id  quisqiie  te- 
ncat.  Qui  aulcm  plus  appetet,  violabil  jus  humanas 
societalis. 

Teniumest,  exterminare  ex  hominum  communi- 
tate  pestirerum  genns  hominum.  Dc  enim  qunedam 
memhra  aniputanlur,  si  snnguine  et  spiritii  carere 
coeperinl,  et  noccre  ca>leris ;  sic  isla  in  figura  honnfi- 
nis  ferilas  et  immanitas  belliKb  a  communi  viia  se- 
greganda  est.  Nam  qnid  interest,  an  ex  homine  se 
convertnt  quis  in  belluam,  an  sub  hominis  figura 
immanitntem  licliuae  gcral? 

Liberalitas  esl  virtus  honeficiorum  cihogatrix  : 
quam  pro  affccln  benignilatc.n  vel  henevolentiam, 
pro  eflectu  beneficenlinm  dicimus.lLcc  in  Iribuendo 

B  et  retribuendo  consistit.  Cum  igitur  liomincs  ho- 
minibus  plurimum  et  obsinl,  et  prosint,  proprium 
boc  esse  virluiis  slnluo,  conciliare  animos  hominum 
slatuo  el  ad  stios  usus  adjnngerc.  Mclius  cst  princi- 
pem  diligi  quam  timeri,  bcnevolenlix  vis  inagna 
esl,  melus  imbecilla.  Nnlla  vis  imperii  tnnta  est, 
quae  premente  mente  metu  possit  esse  diuturna. 
Circa  lihcralilatem  septein  cavenda  snnt.  Priino,  nc 
sisdunis;  sectindo,  ne  dilalor ;  lcrlio,  ne  raptor; 
quario,  nc  prodigns;  quinto,  ne  exprobrnlor;  sexto, 
ne  mnleficiosc  uegcs;  septimo«  iie  qucrelnm  facias 
deingralo  ;  el,  quin  [al,  qiiein]  ,  ul  nit  Ennius,  hc*^ 
neficia  malc  locatn,  mah^racla  arliitror.  In  dando 
beneficio  habendus  est  delectus  dignitalis  in  qiut 
spcclandi  sunt  luorcs  cjiis  cni  dntur,  et  animus  erga 
nos  et  cohnlMtalio,  ct  vitae  societas,  ct  ad  nosiras 
utilitates.  Bcneficia  ante  collata ,  etiamsi  non  vivi* 
tur  cum  pi^rfcctis,  sed  simtilncra  virlutis  halieutW 
biis.  Nciiiinem  pulo  negligendum ,  in  quo  nliqua  si<* 

C  gnincatio  virtutis  apparcat.  Colendiis  cst  quisqiin 
innximc,in  qunntum  lcnioribus  viriiitibus,  inodeslii 
scilicctet  teinpcrnnlin,  529  ornnlior  cril.  Pluri- 
niiim  est  illud  in  oflicio,  a  quo  plurimuni  diligiiniir, 
ei  plurimuni  tribuamus.  Alin  auiem  causa  cst  cjus 
(Seneca),  qui  calamitatepremitur,  nlia  cjiis  qiii  rcs 
mcliores  quscril,  nuHisrebus  suis  adversis.  Propcn- 
sior  enim  l>euignitas  debetur  in  calamitosos,  nisi 
forte  digni  fuerint  calamilatc.  Mclius  apiid  bonos» 
quam  apud  divites  puto  collocari  bcneficiuni.  Nnni 
qiii  locupletes  sunt,  cum  acceperinl  beneficium,  sc 
dedisse  arbitrantur,  autaliquid  a  se  cxspcctari  stis- 
picantur.  Ilera  :  Si  malo  opulcnto  bciiefaeias,  in  iUo  . 
iiiio,  aui  forte  inejiis  familia  manet  gratla.  S:.autem 
inopi  el  boho  bencfacias,  oinnes  inopcs  et  houi  pra^. 
sidium  sibi  paratum  vidcnl. 

Iieni  :  Benenccutia ,  nlia  opis,  alia  pecuni;c. 
Facilior  esl  ea  quae  pecunia: ,  praesertim  locun 
plctia  Prima    splcndidior    el    viro  bono    dignior^ 

D  Ea  enim  quae  est  pecuni»  matciiam  suniu  ex-K 
haurit.  Itaqiie  benignitale  tolliiur  benigniias.  Uac^ 
quo  iii  plurcs  usus  sis,  eo  miiius  iii  plures  uti 
possis ;  altera  vero  consuetudine  bcncfaciciidi  p.v. 
rnliores  et  excrcitatiorcs  facii.  Non  lamcn  illuU 
-  gcnus  beiiiguitatis  omnino  rtSfulandum  cst.  Nain 
sivpe  idoneis  homiiubus  indigentihus  de  re  fauiiliari 
impartienduni  est,  sed  diligcntcr  ct  inodcrate.  Multi 
euiin  patrimoni»  cfl^uderunt  inconsulte  largieudo* 
Nihil  autcm  stultiirs  quam  curarc,  ui  diuiius  faccre 
non  possis,  qiiod  libeiiter  facias. 

Item  :  Diio  siint  gencra  largonim  :  alteri  dissi- 
paiores ,  alteri  liberales  dicuntur.  Dissipalores 
snnt,  qui  epulis  cl  niuiieribus  histrioiium  et  leiio- 
num  pecunias  profiiudunt.lsti  mciuorbm,  nui  bre* 
vcin,  aul  nullnin  otiinino  sunt  relicturi.  Llbeniles 
sunl,  qui  i^uis  faculuUbus,  aiii  captos  a  praedoiu- 
bus  redimunt,  aut  amicos  filioruiu  coUationc  ju- 
vant,  vel  in  alia  re  neccssari»  quxreuda  vel  aur. 


t;o7 


PETRI CANTOIUS 


598 


genda.  Btwflccniia  opcrc  excrcetur  jnvando  con-  A  jusiiiia,  f^ed  nbsliQentin  alieni.  Si  jiislns  rucris,  nibil 


silio,  derendendo  in  cansis  eloquio.  Nnm  cum  ex 
accusalione  et  dcfcnsione  constct  caiisn,  laudabilior 
est  defensio.  Est  tamen  accusalio  perso^pe  probala» 
quam  lamcn  seincl,  non  ssppe,  suscipere  dcbcmus. 
Duri  en^m  hominis,  vcl  polius  vix  liominis  vidctur 
esse  periculum  capiiis  inferre  inuliis.  Sordidum 
est  etiam  ad  ramam  commiltere,  ut  accusator  no<; 
mineris;  diligenler  quoqne  tenendum  ne  innocen- 
lem  judicio  capitis  acccrsias,  quod  absque  scelere 
nequit  fierf.  Nain  qiiid  Inm  inbuinanum,  quain  elo- 
quenliam  ad  saluteni  liominum  datam,  ad  bonorum 
pernicieni  converlere?  initium  justitix  est  a  na^ 
tura  piorectum.  Deindequxdam  in  consuctiidinem 
utilitatis  raiionc  venerunt,  poslea  mores  a  naiura 
prpfecios,  cl  consucludlne  Jam  probato^  lcgum 
nietus;  et  religio  sanxil. 

.  Nalurx  jus  est,  qiH)d  non  oninio  genuit,  sed 
qiKxdam  vis  iimntn  inscrvii  530  reiigionem,  pie- 
laiem,  gratiam,  vindicaiioiicin,  obscrvuiitiam,  vc 


iiilcreril  si  simpUciler  affinnes,  an  lares,  Uucu$que 
margo  V.  dejuttitia 

CAPUT  CXX. 

Diximus  siiprn.]  Nempe  c.  91. 

Via  in  exemplo.]  Glot$a  est  in  hunc  locum. 

Auctoris  mendacii.]  Quia  a  seipso  full  mendax, 
ct  ipsemet  mendacium  genuit.  B,  Aug,  lo,  IX,  tr, 
42  fn  c,  VIII  Joan. 

Ilieronyinus.]  In  PtaL  v,  ».  7.  Ergo  male  C.  ei  M, 
Jeremias* 

Novamrem  audio.]  Textus  B,  Uieronymi  pro  au- 
dio  habet  video.  Uunc  locumpro  veritate  semper pra" 
ferenda^  viditte  juvat. 

Quam  septem  circiimspecl.]  J/.  et  C.  ha!c  omitte^ 
hant^  utque  in  omnibus.  Sunt  tamen  in  iexlu  Scri- 
vturffs, 

Iieni  Eccli.  c.  xxv.l  M.  et  C.  lxviii,  V,  txrx. 
I  V.  c.  cxii.  C,  et  M,  €x. 


rilatem ,  Iiem  :  Jiistitio!  narles  sunt,  quxcunque  ^  die  xv. 


In  eodcin,  c.  xli.] 

ineodein,c.  xiii.]  V,  xl  et  xlii,  M,  xl  et  lii  Uo- 


yirtutes  boni  debilum  reddant.  Reddit  autem  Deo 
jus  suuin  religio,  pictas  parenlibus,  innocentia  mi- 
noribus,  amicilia  .'cqualibus ,   concordia   civibus» 
misericordia  egenis 
Reiigip  est  virtusdivinititis  curnm  cxremoninm- 

?He  afferens;  cujus  oflicium  iriplex  (I.  ii  De  Invent,), 
erpetrati  sceleris  poeniiere,  leinporalium  muiabi- 
litatem  parvipendere,  viiain  siiam,  ex  toio  Dco 
comroittere.  Quartiim  qiioqtic  cjus  oflicium  cst  vc- 
rilatcm  servarc. 

Pictns  cst  per  quam  sanguine  jnnclis,  ct  patri^ 
lienevolis  ofucium  et  dlligens  aitribuitur  culius. 
Nam,  ul  ait  TuHius(iii  Tutcul.)  :  Omniuin  csl  com" 
munis  inimious,  qui  bostis  est  suoruin.  Innocentia 
est  puritas  aiiinii  omncm  injiiri»  iilaiioiicm  ab- 
borrens.  Ut  enim  aii  Seneca  :  Blultis  miitatur,  qui 
unt  facit  injuriam.  Amicitia  est,  ut  ait  Titllius, 
foluntas  bona  crga  aliquem  causa  ilttus  qui  diligi> 
lur.  Hxc  est  aulem,  inquit,  lex  in  anitcilia,  ut  C 
iicque  rogemiis  res  turpes,  nec  rogaii  faciainiis. 
^  Revereiilia  est  virius  personis  gravibus,  vcl  uli- 
qua  prxlatione  sublinnalis,  debitas  bonorifi&ilionis 
cultum  exhibens.  Concordia  est  virtus  cives  et 
compatrioias  in  eodem  jurc  et  cohabitatione  spoit- 
tanee  vinciens.  Aliscricordia  est  virtus  per  quani 
aniinus  super  alfliclorum  calamitate  movetur.  Ilscc 
virtus,  ut  ait  Tercntius,  iiihil  humanuin  a  sc  alic- 
num  putat. 

Duobiis  prxfatis  justitias  generibus  opponuntiir 
duo  injustiiix  gcnera,  truculeniia  et  negligcntia. 
Trttculenlia  cst  pronitas  ad  injuriam  inferendam. 
Hujus  tres  sunt  causa* :  Metus,  avarilia,  ambilio. 
Truculentia  anlem  dividilur  iii  vim  et  fraudem. 
Fraus  quasi  vulpeciilx  vis  leonis  videtur.  Uirnni- 
qiie  ab  hoininc  alicnissimuin,  sed  frnus  odio  digna 
Diajore.  Totius  cniin  justilise  nulfa  pars  capilalior 
quam  eorum,  qui  lum    maxiine  cuin  fallunt,   id 


Vcritas  autem  angulos.]  Memini  me  quamdam  hoc 
legitse  apud  B.  Uieromjmum  in  illa  eleganti  et  saln^ 
tari  epittola  ad  Rutticum  nwnachum^  de  vivendi  for- 
ma^  qua:  iucipit  :  Nihil  Chhstiauo. 

Simplicia  decent  boait.]  Ita  Prov.  xxviii.  Simptices 
possidebuiit  botia  ejus.  Blonius  vi9  doctinimus  ae 
piissimus  in  epist,  dedicat,  ad  Franciscum  Qutpno- 
nium  cardinalem,  ail :  Pielali  adinodum  aniica  cftl 
siinplicitas.  Prosterea.  ut  habet  margo  M,  Moyses 
sxpe  vicil,el  tcnuit  Dcuui  fiirciiteni. 

Qualis  rector  civiialis.]  Triium  est  iliud  : 

Kegis  ad  exouipluin    lutus   compunitur  orbis. 
Seu: 

Hcx  velit  honcsia,  nemo  non  eadcm  veli* 

Talis  et  iniiiisler.]  V,  ttles  ei  habitatorcs  in  ea. 
Qiiod  magis  accedit  ad  verba  sacra:  Scripturw,  Eccti, 
X.  Quulis  cbl  icctor  civilulis,  lalcs  CL  inhabitantcs 
in  ca. 

II  Cor.,  c.  I.]  rri.7  c.  iv. 

Nunquid  lcviiatc.]  C.  ad  latus  :  Impetuaniuii  el 
inconslaiitia. 

Signavii  nos  vcritalc.]  Quia  verax  est.  Aii  etum 
Joduues  cap.  iii  sui  Evangelii :  Signavit,  quia  Deas 
verax  Cht. 

532  Iii  ^^0  vcrax.]  Piura  vide  serm,  67,  ^im 
falso  AuauMuo  ascribiiur^  ad  fratres  in  eremo  ini- 
tiOf  to.  X, 

Circa  rcin  incomplcxam.]  M.  complexam.  C. 
iinplexain. 

Transinuialio.]  V.  et  C,  Coininulatio. 

Ii:i  qtiod  nongralix.]  Sici?.  Aug,  to.  LXXX  in 
Joan,  10.  IX. 

Sdcrilegum  ab  effcctu.]  Uoc^  ab  eflcctu,  omittil 
V.  et  C, 

Eiiain  Socraiico  dccrcto.]  Et  Boetio  liax  desumpta 
sunt.  Is  enim  /.  i  De  consol,,  prosnA  :  Nec  inibi 
Sucralico  decrclo  fas  cssc  arbilror,   vel   occului»se 


aguut,  ut  viri  boni  videanlur.  Nigligcntia  csi  noii  D  YtM-iiaicm,  vcl  conccssissc  inciidaeium.  l/.Etsciatis 
propulsare  injuriam,  cuin  possis  ct  dcbeas.  lliijus      pro  cerlu  no!i  iniiius,  eic. 


hx  sunt  caus^T :  Aut  ininiicilias,  aut  laborcin,  aiit 
auiiipius  suscipere  voluni,  aui  snis  occupaiionibus 
detinentur,  aut  odio  ita  clongnnlur,  quod  eos,  quos 
tueri  debcnl,  dcscrlos  csse  patiuniur.  in  oinni 
aulemiiijustiiia  pcrnjultum  inlerest,  ulrurn  pcrtur- 
balione  animi,  an  consullo  fiat  injuria,  i^er- 
turbatio  euiin  plcrunique  brcvis  cst ,  et  ad 
lempns  :  ideo  lcviora  suni,  qux  repeniino  inotu 
accidunt,  quain  ea  qiia:'prjcmeditaia  inferuntur. 
Seneca  in  libro  De  qiiatuor  virtutibus :  Justiiia 
est  naturu!  Uicita  convcniio  in  adjutorio  mul- 
torum  invcuta.  Ilanc  ouisquis  sectari  dcside- 
ras ,  time  prius  ct  aiua  Deum,  ut  ameris  a  Deo, 
Amabis  aiitem  Deuin  ,  si  illum  iinitaberis,  531 
ul  velis  oiunibus  prodcsse,  nulli  noccre*  Justus 
autem  ut  sis,  iion  soUiin  iton  iioccbis,  sed  ctiam 
iiocentcs  prohibcbis.    Nain   iiihil  iioccrc   non  cst 


Nudaiii  vcrilaieiii  pronnnliare.]  Audiant  iili  B. 
Joanneui  Citrysost.  in  Mattb,  Nun  solum  proditor 
cst  vcrilutis,  qiii  luendacium  pro  veriiaic^  loquiiur, 
sed  qui  non  libcre^roiiuiilinl  veriiatcm,  quaiu  pro- 
niinUare  oporlet;  aut  non  libcre  defeudit  veritaiein, 
qtiaui  dcfendcre  uporlet. 

ill  Epittt.  Joannis.]  V.  et  C,  addant  capilis  nume- 
rum,  V.  cap,  i  et  iii.  C.  cap.  i  cl  ii. 

Prima,  c.  iii.]  C.  ei  V.  ca.  vii. 

Ecclcs.,  xxiv.J  Duo  eadem  c.  LVt. 
CAPUTCXXI. 

Lupus  rapax.]  Ditucide  Isidorus  id  exponil :  Rapax, 
in^iitf,  quia  ex  inulia  fanie  et  avidiliite  ad  verbuin 
Dei  cucurrit,  et  vioieuter  diripuit  regnuiu  Dei,eic. 
Vide  eum  in  commeni.  in  Genesim, 

Diversos  iiiiiiistros.|  Alios  nempe  pastorcs  et  do- 
cmc^,  dequibus  ad  Eplics.   iv.   Ptura   invcnies   in 


509 


TERBUM  ABBREVIATUM.  —  NOTiE. 


m 


commentarm  B,  B,  Aug,  el  Hier,  in  Psal.  lxvii. 

Niifn.,  c.  11111.1  Dno  c.  lvi.  V.lv. 

Macla  in  mandalis.]  V,  solum/m  mandalis.  C. 
Macla  iinmnnda. 

Mandala  irajiciendo.]  V.  et  C,  Ha  tegunt  M ,Mnn» 
dala  (rajiciendo.  Nicolaus  de  Lira  in  hunc  loeum  : 
Mnndaia  tegit,  Vide  prwlerea  Glossam  Mor^l.  ibid, 

Occide  et  viviGca.]  C.  occidil  et  viviHcat. 

Verbera  pairis.]  C.  et  M,  Vcrba  palris. 

Coinniiiiationum.]  V.comminutionum.  Quididett  ? 

Isaias.c.  ix.]  V.  etCc,  ixviii. 

Ilaberet  subjund.l  V.  Debcret  adjungi.. 

.Filia  Babytonis.]  C.  ad  iatus  subnotat  et  morati-- 
$er  exponit  sic:  Id  est  carnalilas  :  ad  illud  misera, 
ait :  propler  illecebras  carnis.  Cassiodori  expositio- 
Kem  redolent, 

Js  enim  in  hunc  psalmum  :  Filia  Babylonis,  ait, 
caro  est,  quae  conriisionem  peccalorum  ingerit,  etc. 

533  Vicissiiudinein  tuam.]  C.  Vicissit.  suam. 
Parvulos  snos  prima.]  C.  pro  Parvulos  suos» 

habet :  per  qtiatuor  suos  primarios  molus.  Apparet 
amanuensem  hoc  loco  non  ejtcepi)ise  arrectis  auribus 
dictantis  vocem,  Tres  primatios  motus  scio  quidem  ^ 
eosque  animales ,  non  vero  quatuor,  B.  Thomum 
eotnute  in  opusc^  c.  5. 

Ad  petrain,  Christum.]  Glossa  intert, 

N<s  vulpes  parvae.]  Hic  V.  Novam  inchoal  perio'^ 
dum,  et  a  prcecedenti  disiinguit  hoc  modo  :  Ne  vuU 
pes  parvnc  demolinnlur  vineum  Dam.  Sab.  conrrin- 
gas  capita ,  eic.  Et  contcras  caput,  eic.  M.  punclo 
pra^misso ,  sic  ait :  £i  confringens  capiia  ,  etc  £t 
coiiiercs ,  etc.  ^ 

Uuae  de  Deo  mente  compre.l  Recte  margo  C,  Ut 
cuin  mente  eicedinius ,  mitiendo  fldein  ad  compre- 
hendendum  coelestia  ,  quasi  alialenus  (forrf  aliqua- 
lenus)  vineimus  in  luctainine,  sed  ulinam  non  ni- 
uiis  luctemur  sic  cum  Deo. 

Gustaio  enim  spiritu.]  M.  Gustando  enim  spi- 
rJtum. 

Quia  parum  a  terra!]  V.  Quiii  parlim  a  lcrra  tan- 
gilur,  partim  suspendilur  et  diulius. 

£st  aulein  iriplex  claudicatio.]  Ex  auctore  nostro 
Cantore  hwc  clat  venerab.  religiosus  Greg,  Tilmtni- 
nus  CartusiiB  Paris.  monachus  in  tib.  Allegor.  Novi 
lestam,  in  Ep,  ad  Hebt,  c,  x ,  iituto  l)e  triplici  ctau^ 
dicatioue. 

Ut  Ebinnilae.]  De  quibus  B,  Hier.  t,  IX  in  apo* 
logia  Pampliili  de  Origeue;  l.  II  in  calat.  de  Joanne 
apostolo;  B,  Augustiuus^  I.  VI,  tibto  De  hwresibus^ 
hwresi  \0, 

A  reliiiuis  se  suspendunt.]  V.  A  reliquiis  se  sus- 
pendunt. 

CAPUT  CXXII. 

Iloneste ,  justx.J  V.  Iionesia  ,  jiislae ,  etc. 

I  ad  Cor.  c.  xv.J  V.  c.  lx  C.  lxv,  M  lxxv. 

Ad  Philip.,  c.  II. J  Tria  c.  iii. 

Dici  videretur  :  Id  seiiiiie.]  M.  Id  senlire  in 
nobis.  -9»;     ., 

Melior  est  obedientia.]  B,  Greg.  Moral,  t,  xxxv, 
c,  10  :  Obedientia  viclimis  jure  praiponitur,  quia 
pcr  victiinas  aliena  caro,  por  obedieiitiam  Vero 
propria  voluptas  mactatur. 

Nec  afiirnio,  iiec  nego.]  Margo,  C,  Quia  putainus 
nos  ligari. 

Cum  obedimus.]  C.  ibidem  :  Ex  officio  vcl  causa 
lionesia. 

Iluf^o  abbas  Cliiniacensis.]  Becte  sic  V.  Non  Cl.i- 
revalieiisis  ut  C.  M,  nentrum  exprimii^  Exstat  vita 
ejus  in  biblioih.  CtuuiMcenkt  edita  a  Marlino  Marcier 
ei  Andrea  Quercelana,  Yide  Surium  ,  I.  II ,  die  19 
Aprili*, 

A  coustructionc.]  V.  a  constituiione.  Jl.  ad  con- 
struciioncm. 

Oinnibus  praeferens.]  C.  Hoininibiis  prorerens. 

534  Aldias  CiarevuUensis.J  Peirus  est  moiiacu- 
liis  sepiitnus  abbas  Cluravalt.  ie  quo  scribit  egregia 
S.  Antvninus  parte  ii  Uistorio' ,  lil.  17,  55,  13l,  i\ 


ket  M.  legunt  Cislerciensis,  sed  perperam.  Nam  de  eo 
agit  Claudius  Boberttis  in  GnlUa  Christiana  in  eata' 
tcgo  abbatum  Claravatlensium ,  in  quo  eum  octaviim 
loco  ponii  his  verbis  :  B.  Pclriis  11^1.  Ex  abbate 
Igniaci ,  qui  iu  Chronico  Anlissiodorensi  dicitur 
obiisse  1180.  Hic  autem  Qculorura  allcro  per  in- 

Sentem  morbum  amisso  gaudere  se  dixit.  qnod  ex, 
uobus  inimicis,  unius  moieslia  libcralus  esset. 
Habet  eum  Arnoldus  Wion  in  Martyrotogio  motia* 
slico  die  li  Martii^  ubi  de  eo  mtiltos  citat  auctores  ^ 
sicut  el  prwdiciu^  Claudius. 

In  manircsie  malis.]  M,  In  manifestis  innlis,  ad" 
dit  quoque  :  et  in  his  quae  vicinaulur,  et  obvianli- 
bus  praBceplis  diviiirs ;  vet  in  his  qti»  vicinantur 
pecoaio,  pernioiosa  consistit;  vel  in  his  qux  non 
sunt  mala  ,  ex  illts  tameii  de  f.icili  scquilur  ruina. 

Licet  non  sint  veriias.]  C.  licet  uon  sint  vera* 
M.  licet  non  sit  vcritas. 

Paulatim  decidet.j  M.  Cito  decidet. 
Q      Non.  Nec  ipse.]  M.  loco   non,  legit  necne.  Polest 
ipse  pr^ecipere  alicui ,  elc.  Viiiose  conjunxii  no:a» 
ritis  ad  modum  interrogalionis ;  necne. 

Domino  papac  pr.'ecipienti.]  Htiic  quwstioni  infra 
re^pondet  B.  Gregorius, 

Qunni  nos  obedientiie  pr.Tlnl.]  Hinc  collige^  le- 
etor,  anclorem  ttosirum  nondum  monachum  Cister' 
cietttem  factum ,  dttm  hoc  opus  conscripsit, 

Deut.  c.  xiii.]  Tria  c.  xxviii  in  (ine. 

Ilcm  Eccle  ,  c.  iv.]  Tria  c.  ix. 

Supcr  Eccli.,  c.  IX.]  Tria  c.  xx.  Eadem  dixil  S. 
Bened,  c.  v  Begulw. 

CAPUT  CXXIII. 

Hieronymus  supcr  Ezcchielem.]  Matlem  super 
Osee  c.  XII,  aut  Nahum.  iii,  t.  V. 

Blagnus  est  Daniel.]  Ita  C.  et  V.  quam  leclionem 

prwferimus ,  quia  videlur  respicere  ad  locum  Danie" 

lis  XIII ,  fi6f  dicitur  :  Daniel  ractiis  est  magnus  in 

P  conspcctu  populi.  M,  vero  legit :  Mngnnnimiis.  Idem, 

^  contra  probatnr  ex  eo  quod  Itic  seqttiiurde  Ezechiele. 

Magnus  quoquc  Ezechiel.]  M,  luvc  omiltit  us" 
qne  :  llanc  eliam  gramnial. 

lu  beaio  Thuma.J  Cantunriensi.  Similller  in  V, 
absunt  hwc  usque  :  tlanc  aulcm  virluiom. 

Pcrimunl  piisillauiiiiitas.]  Consule  B.  Thomam. 
t'%q.m,  a.%. 

Ilac  ercmita  egrediens.]  Nontie  Paphnulius  de 
qno  Bufintis  /.  x,c.  17? 

Aihaiiasium  sanctum.]  C.  hic  ex  supra .  pro  Atha- 
iinsio  legit  Anasta&ium.  Excusetnus  anianuensem 
propier  ulriusque  nominis  affinilalcm. 

Ilac  Urbaiius.l  Pontificdlis  c.  18.  Melnplirasle$ 
secundiim  Onuphrii  citalionem^  inilio  Chronici  ecclei,  ' 

Bis  factus  est  confessor.]  V.  omiltit  bis.  Dicilur  i 
Bis  confcssor,  quia  ad  experimenlum  535  9'<i^<f* 
pro  Clirisli  nomine  dudus  est,  sed  ei  parcitum  est, 
Infra  c.  143. 

Loculiim  parat.J  lia  V.  el  C.  Estque  xera  lectio^ 
^  ut  patet  ex  liisloria.  M,  male  ^  iaqucum   pnral. 

Tuo  npostntx  Julinno.]  Vera  prwdixit.  Nam  non 
longo  post  lem\iore  inleriil,  Erut  aulem  Ltbaniu» 
sophisia ,  intimus  Juliani  amicus,  qui  isia  a  pi0 
Jud.  tnagistro  quwrebal ,  cui ,  ut  hic  dicilur,  respon- 
dit,  ut  hnbet  Theodoretus  l,  iii  Hist.  Eccles.t  c.  18. 
De  eodem  J utiano  nii  B.  Hietonyinus  I.  V  in  e.  iii. 
Habocuc  :  Dum  adhuc  essein  puer,  cl  in  gramma* 
tica:  ludo  exercerer^  oiiiiiesque  urbes  victimarum 
sanguiue  poliuerenlur,  ac  subitu  in  ipso  persecu- 
lioiiis  ardorc  iuliani  nuiilialus  cst  intcriliis. 

Hac  iSicolau:^.)  Vi(q  ejus  exual  apud  Suriump 
t.  VI. 

Trcs  piierrjs.]  V.  Tres  inililes^ :  Etenim  disputa-' 
tur,  quinam  per  illos  tres  qui  in  ipsius  imagine  iis 
cupa  ei  appitigunlur,  Qua  de  re  videaiur  Molanus^de 
Piciuris  t.  III,  c.  53.  Noster  aulem  eliam  infra 
f.  151  lcyii  pucios. 

Anicrosius  Thcodcsium.]  Hwc  colliguntur  ex  Vtia 


511 


PETRI  CANTOUIS 


5t^ 


ejvsdem  per  Paulhium  presbylerum  conscripta,  Snr,  A 
f.  It. 

Th6ssa1oni(  X.]  B,Ambro$io  promi^ernt  imperaior 
ie  veniam  daturum  civibus  civiialis  Thessnl.^  sed 
agenlibus  comiiibvs  occulle  cum  imperatore ,  igno^ 
rante  sacerdole  usque  in  horam  lertiam  gladio  ci- 
vitas  esl  donaia,  atque  plurimi  interempti  innocentes, 
Quo  audito ,  Ambrodus  impe.ralorem  excommunicatm 
M,  et  C,  cniii  impio  Tiicssnlonite.  Lntius  historiam 
habent  Theodoretus  l.  v,  c.  17,  et  Sozomenus  l.  vii , 

c.  23  et  24. 

Ilaiic  cxercilium.]  Sane  ita  est.  Cum  quis  per  fas 
et  nefas  tentatus  £sl  diu  et  afflictus^  atacrior  exsur- 
git  inprcBferendis,  non  modo  contumeliis  et  injuriis 
animi ,  verum  eiiam  flagris  et  verberibus  corporis, 
Cur  hoc?  Ab  assuelis  non  fit  passio  :  per  diversos 
actus  nascitur  hubilus  et  facilitas  incommodorum 
iolerandorum. 

Pliilosopiius.]  Epislolaad  Lucil.  i3  initio, 

Insirueres  le.]  Seneca  impressus  :  Insiruercm  tc.  d 
^  Olirussa  csi.]  Obrussa  est  purgatio  auri  per  ignem^ 
stcut  ex  sequentibus  indicatur  ;  Onssi  inslrumentum 
probatorium.  Quidam  sciolus  voluit  corrigere  in 
margine  C,  OblUHsa  pro  obrussa,  texlus,  V.  Ob- 
btrusa  est. 

Sugillalus  esi.]  Id  est ,  iterato  percussus  ad  vibi- 
ces  usque, 

Vinus  probala.]  Nanij  ut  poeia  Fur.  in  poemaiis : 
Ilinc  crescunt  animi,  virescii  vulnere  virius. 
V.  simpliciter  :  Multiiin  onim  adjicil  sibi  virtus  la- 
cessita.  Ita  Seneca  ,  ep*  tS. 

CAPUT  CXXIV. 

Vagae  vcro  meniis.]  M,  Vagae  ergo  menlis. 

Roligiose  vivenlis.]  M.  Excelleniissima;  mentis. 

S36  Orarc,  et  legere.]  Ait  enim  ilte  t.  IIl  /t6ro 
J)e  opere  monachorum ,  cap.  29;  Dominum  Jesum , 
in  ciijns  nomiiic  basc  dico,  iestem  invoco  super  ani- 
uiam  nieaui,  quoniam  qiiantum  attinet  ad  roeiim 
commodnm  ;  mulio  mallem  per  singulos  dies  ccrlis  q 
liQris,  quantum  in  benc  moderaiis  monaslcriis  con- 
siilutum  est,  aliquid  manibus  operari ,  ei  cxtcras 
horas  habcre  nd  legendiim  et  orandum,  nut  aliquid 
de  divinis  lilleris  agendum  liberas,quam  luinultuo- 
sissimas  perplexitatcs  causarum  alienarum  pati  de 
negotiis  saccularibus.  vel  judicando  dirimendls,  vcl 
inleryeniendo  priecipiendis.  Ad  hccc  accedit   illud 

d,  flicr,  in  episiola  ad  Huslicum  monaclium ,  qna: 
incipil  :  Nihii  Christiano  :  Scribaniur  libri,  inquit, 
nt  et  manus  operetur  cibum ,  ei  aniinus  leciionc 
lalurctur.  Et  paulo  ante:  \im  scientiam  Srriptiira* 
rtim ,  ci  carnis  vilia  iion  nmabis.  Ad  illud  :  Legere, 
9it  C.  ad  latus  :  Sxpe  muiius  pulvis  esi  in  lcciioue, 
ti  in  publica  maxiiue. 

NuiFilura  est.]  C,  ei  M.  Nuiriiiva  esl. 

Arinatus  Mariinus,]  Videatur  vila  ejus  per  Seve- 
fum  Sulpitium  conscripta;  exstat  apud  Sur,  t,  VI. 

Appodiatum.]  A  podio  Crosco  nomine^  quod  iocus 
^st  in  auo  fulcra  suut ,  quibus  ad  spectandum  inni- 
|if(tur.  Gallice ,  appuis.  D 

CAPUT  CXXV. 

in  titula  damnaiur  V,  a  textu  sequenle^  quia  pro 
pc  effeciu  oraiionis,  habet, 

De  alTectu ,  etc. 

Eccle&iasticus ,  c.  xxxv.]  V.  c.  xxxiv  3/.  xciii. 

Idein ,  c.  xviii.]  Tria  c,  l. 

^lon  inipcdiaris.]  C,  in  margine  :  Alio  opere.  Jtem 
ibidem :  Dc  vocali  oratione  eiiam  intelligitur. 

Lucae,  c.  iii.]  Tria  xiv. 

Ililario  dispulanii.]  Consuliio  vitam  qum  apud  Sn- 
rium  esl  t,  I. 

Iiein  Luca-,  c.  ix.]  V.  et  C,  c.  xcviii.  Nec  mirum 
videatur  si  lantum  numerum  capitum  referam.  iV/im 
A^r.rxonius  et  Eusebius  Evangelium  lucm  in  545 
capita  secaruut;  Bcda  in  capiia  95;  OEcumenius  et 
Euihymius  in  83 ;  B.  Ambrosius  in  tixuios  64;  recen' 
liores  vero  Lalini  24  capila  faciunt. 

Ideni,  c.  XI.]  Tria  c.  cxxv. 


Ambro<:ius.]  Lib.  vii  in  c.  xi  Lucas  i  liiuto  :  De 
cxemplo  discipulos  ad  instnntiam  ei  pcrseveranliain 
orationis  inducente. 

Orare  vigilantem.l  Textus  B.  Ambrosii :  Vibrare 
vij^ilauiem.  Mirum  ,  unde  illa  varieias  eruperiU  Non 
solumhic^  sed  et  alibi  in  mss.  legi  orare  pro  vi- 
brare,  pro  ut  recenlior  impressio  operum  B.  Amh^ 
subnotat  ad  latus,  qua  facta  est,  et  excusa  Parisiik 
apud  Guillelmum  Merlin  anno  1569. 

537  Ei  Beda  ait  :  Si  amicus.l  Libro  iv  fit  Ln- 
cnm  c.  27;  sed  post  B.  Aug.  to,  X  De  verbis  Domi- 
m,  serm.  '6; 

Iii  Luca,  c.  xviii.)  V.  et  M.  c.  ccxiv. 

Pcr  hunc  judicem.]  Glossa,  in  hunc  tocum :  F.  B, 
Aug, 

Potest  conjici.]  V.  Poies  cognoscero. 

Precibus  quxruni  ]  V.  Precibus  iunduni.  C.  len- 
dunt. 

Oralione  minonim.l^Lt/  rninorum  nbest  in  M.  Uic 
subnoto  marginem  C.  Talis  est  :  Qiiasi,  ex  Ooidio  : 

Qu2e  non  prosuni  singula  niulta  juvant. 
Additque  :  Et  iia  miiliorum  oratio.  Quibus  indueor 
credere  metius  tegi  in  Jexlu  multoruni  ^tiaffi  miito- 
rum.  SicProv.  xviii  :  Fralerqui  adjuvatiira  ffalrc, 
qunsi  civilas  firma.  Et  Jacobi  v  :  Orate  pro  invi* 
cem,  ut  salvemini.  Et  poetarum  Gritcorum  princeps 
Homerus^  ait : 

Conjuncti  polleiit  eiiam  vehemenier  inertes. 

Ilicronymus  Paulx.]  Hcpc  in  epislolis  ad  Panleim 
nojidum  vidi  nec  legi,  at  bene  ad  Eustochinm.  Dc  cii- 
stoiiia  virginitniis  c.  16,  to.  I.  Dieam  tamen  hoc 
unum.  In  epitaphio  Panlce  mairis  ad  Eustochium 
atiquid  simile  reperi  in  hwc  verba  :  Et  cuni  os  stO" 
machumque  signarei,  et  malris  dolorcm  crucis  ni- 
liTCiur  imprcssione  lenire,  elc.  Eadem,  quas  a4 
Eustochium,  habeniur  to.  IX,  ifi  regula  tit,  De  con* 
teniplaiionc. 

Acl.  Apovt.,  c.  XI.]  Tria  C.  xxiv. 

In  qua  hora.]  Verba  sunt  Glosscc  interl.  in  hunc 
locum. 

Ergo  nec  jirmm  oranlem.]  Solum  V.  hac  legil  iif 
jextu,  C.  sublegit  in  margine. 

Iiem,  c.  XII.  Petrus.]  Tria  c.  xxvii. 

Item,  c.  IX.]  Tria  c.  xx. 

Videle  pcr  speni.]  3/.  iuterlinens  :  Snper  Videla 
addit :  per  fidein  :  super  Vigilate,  per  spem.  Pra^^ 
posiere.  Vigilatc,  stalc  iii  fide ,  ait  Apo^tol,  I.  Co^ 
rinth.  xvi. 

Item,  c.  V.]  C.  ei  M.  c.  xii. 

Peiius  I.  Ep.,  c.  in.]  Tria  viii. 

Itein,  c.  IV.]  C.  c,  x. 

Jcsum  Filiuin  Nave.]  Sive  Nun  filium  Eccli.  r, 
xLvi  :  Fortis  in  bello  Jcsus  Nave,  successor  Moy^i 
in  prophelis. 

Ei  B.  Martino.]  Supple  revelalum  est.  Videatur 
viin  per  Severum  Sulpitium  conscripta.  Sitr.,  to^ 
VI. 

538  CAPUT  CXXVI. 

Unde  Hieronymus.]  To,  VI,  ifi  c.  v  Ep.  od  Ephe- 
sios,  et  in  Beg.  titulo  De  contemplatione,  Ciiatmr 
pra^ierea  De  confec,  disi,  5  :  Non  incdiocriter;  et 
ab  Humberto  ord,  prcedic.  in  i.  erud,  religioso' 
rum. 

Pcr  capuiium.]  Item  B.  Greg.  dicit^  non  pcr  ca- 
puiium,  sed  per  veslimeiiii  fimbriam  tractunu 

Multitudine  horariim.]  M,  orationum.  Ait  idem 
Humbertus  qui  supra  in  nolis  ad  hoc  caput  :  Fre- 
qiienler  in  oratione  prolixa  purilas  cordis  aniitii- 
lur.  Est  enim  ut  frequcntius  simlalica,  quia  ex 
consueludine  sine  cordls  alteniioue  labia  inovenlur. 
Ita  est»  Nam  sa^pius  contingii,  tales^post  longam  la^ 
biorum  motionem^aut  paipiiationem,  vix  poueefferrt 
qucenam  orando  dixerinl, 

Jeremias,  c.  xlviii.]  Tria  clvii. 

Dcsidiose.]  M.  Nojjligcnior.  Sacia  Bibtia  :  Frau- 
dulcntcr 


513 


VERBIIM  ABBREVIATUM.  -  NOTiE. 


511 


Sibi  postiilat.  C.  et  V.  Sibl  oral. 

Phanhasticie  cbgilat]  Vario!  dislractiones ,  qnas 
cotUrahpnt  qui  orationes  prolongant  et  .diu  cond' 
nnant,  Ergo,  ut  ait  B,  Augustinus^  brevis  t^i  crebra 
sit  oralio.  Aliud  eniiii  esl  .serroo  multus»  aliud  Uiu- 
turoiis  affecius.  Dicunlur  fratrcs  iii  iOgypto  crehras 
f|iiidera  habere  orationes,  sed  ens  tamen  brevissi- 
inas,  et  raptim  cjuodammodo  jaculatas,  ne  illa  vigi- 
lanler  erecta  intentio,  quae  oranii  necessaria  esl, 
per  productiores  inoras  evanescat  alque  liebetetur. 
Et  infia  :  Nani  pleruinque  hoc  negolium  pltfs  genii- 
tibus,  qiiam  sermonibus  agitur,  plus  fletu  quain 
affaiii.  To,  11,  ep.  i!2i  ad  Probam  De  oraudo  Deo 
c.  iO.  Idco,  ait  margo  C,  c-onicdite  festinaiilcr 
{Exod,  xii), 

Evagrius  Ercmila.]  Js  comes  fuit  B,  Hieronymi 
t/i  eremo,  ut  liquet  ex  epist.  ad  ftorentium  5  e(  G 
J  Tomi,  el  ad  Huf/iuum  4i,  ejusdem  Tomi, 

Cunv  flagello.J  M.  Cum  flabclio. 

Tuiide  niulctrale.J  Tunderc  pectiis,  inquit  B*  An- 
gustinuSf  cst  arguere,  quod  lalct  iii  pcclore,  etevi- 
dente  puisu  occuliuin  casiigare  peccaliim.  Super 
c.  XI  Maithm,  M.  Multrare.  C  in  mdrgine  :  Miiralc 
Est  mulcirale^  vas  quo  excipitur  iac  quod  ex  anima* 
iium  uberibus  emulgetur. 

Et  claiiso  oslio.J  Spiriiuaii  nempe,  Nam  beat. 
Aiigustin,  tom.  Vitl,  in  Psai,  xxxv,  inquit  :  Cubilc 
cstcor  nostruin,  ibi  lumultum  paiiinnr  inaloc  con- 
scienlix;  et  ibi  requicscinms,  quaodo  bona  coii- 
scientia  esl.  Qui  ainal  cubile  cordis  sui,  ibi  aliquid 
boni  agat.  Ibi  esl  cubile,  ubi  iios  jnbei  Jesus  Cliri- 
stus  orarc.  Iicin  in  Psal.  cxl.  Claiide  ostiuro  ne 
tenlator  iiigredialur.  Is  eniin  pulsare  non  cessat 
iit  irrunipa.i ;  si  clausuin  invenerit,  transit.  lliijiis 
ostii  duos  sunt  valvx,  alia  cupiditalis,  alia  tiino- 
iis,  etc. 

539  N«>n  debeinus  intucri.]  C.  Non  debet,  etc. 

ht  coniutneliis  ]  Soium  M, 

llabuit  gcmia  callosa.j  Utvc  confirmat  Joacliimus 
J^eriomus  libello  de  geslis  apost,  post  Hegesiopum  et 
Kusebium,  JJe  BartUolomwo  apost,  ibid  B,  Oreg, 
Jlom,  5S  in  Evang,  eadem  refert  de  sua  sorore  Tar» 
tylla. 

h  Cerium  niimerum  genuf.]  Vidi  in  quodam  ms. 
florentissimi  monasterii  Camberon,  itae  ex  auctore 
noUro  citula  in  fine  operis  Ste.piiani  Cantuar,  De  vif" 
Uiiibus  ct  vitiis, 

Sa^pc  id  quod  pclilur*]  Aliquaiido  Deus,  cuin  cxo* 
ralur,  non  dal  au  voluntatcin,  ut  oxaudiai  ad  salur 
teui.  B.  Aug,  in  Psal,  lxxxv,  <o.,  VlU.  Consule  Bedam 
in  Joan,  cap,  xvi. 

lieda  supcr  illuin  locum.]  JJ  Cor,  xii,  vers,  8,  9. 
Sed  ea  qme  iiabet  Beda,  videntur  ex  B.  Aug,  desum^ 
ptn  to^  VUl  f/i  J^sai,  lxxxv. 

CAi>UT  CXXVII. 

In  niultijiirio  perjuriiiin.]  Quia  dum  usus  jura» 
menti  luibetur^  de  faciti  perjurium  incurritur.^,  q.  i. 
Non  est  coiitra. 

Et  ila  rreqiientiain  jurandi.]  Juramentum  liomini 
non  prohibetur  tanquam  malum,  sed  ejus  assuefaclio. 
3i,  q.  I.  Non  est  coiiira. 

Eu  quod  liabcat  auctorilas.)  Nam  ^IL,  qu.  i.  Si 
peccaium.  Alia  causa  juranienti  institiiiionis  est  in* 
lirmilas  dubitantis/cuiu  non  vultcrcdere.  Jtem^ib.f 
c.  Ita  erj^o. 

De  uiiiitate  rci  cujusmodi?]  His  versibus  edici- 

{turexparte  : 
Pax  ac  fama,  fides,  revci^ntia,  cauiio  daimii, 
Delectus  verbl  sibi  poscunt  sacra  tueri. 
Alias  causas  inquibus  licitejuratur,  videiA,  quwst.  i. 
Oiniic.  Jtem  ibidem^can,  ^et  sequentibus, 

Exi-mplo  Apostoii.]   /  Cor,  xv.  Uiiotidie  morior 
p(;r  vestram  gloriam,  etc.  Citantur  tec  2i,  ^.>,  c. 
"i.  Noii  esi  conlra. 

Pro  re  temporali.] Sine,  u;  citalopermeiocOf  cupi- 
ditau^  ,int  deieetatione  jurandi. 


A      Qnod  ampliiis  est.]  Ad  liorum  inteiiectum  fadlio^ 
rem  videatur  22,  9.  i  .  Si  pcccatuin  esset  juratio. 

Quia  et  testimonium.J  C.  in  margine':  Cogerisad 
antccedens,  ergo  cogi  potes  ad  consequens,  M,iu 
textu  :  quia  et  uec  cogeris  ad  aniecedens,  etc. 

Ergo  a  raalo  cujuscunqiie.]  M,  omittit  ergo,  ail- 
que  :  Nec  a  malf)  ctijnscunque,  etc. 

lloc  consilium  perrccl  ]  Hesponsio  et  soiutio  coili' 
guntur  ex  22,  qu.  i  :  Et  jurabunl.  Jtem  cap,  In  tiovo. 

540  ^tii'  boc  observantes  slatiin  proclani.  Ca- 
tbaruin.]  Catliari  erant  hceretici  de  quibus  vide  nota» 
nd  cap.  78,  qui  intcr  cccteros  errores ,  docebant  non 
licere  unquam  jurare, 

Tres  hnbcnt  comiics  ]  Jta  22,  q,  1 :  Et  jurabunu 
Et  q,  2  aniinndvoricndtiiii.         *  . 

Ex  condiclo  pro  pccuiiia.  |  C.  male,  ex  conlra- 
dicio. 

Taii(|iiain  a  blasphenio  ]  r///i« ,  juxta   canoner^ 

censetur  blnsphemus,  qui  per  capilium  aut  cauul  bei 

y  jurat  :  Fa  si  clericus  est  ab  oritiue  ecclesiaslico  esl 

depoueiidus,  si  laicus  ouatiiematiiandus,  22«  quast, 

i  :  Si  quis  per  capilluin. 

Ait  c.  xxiii.]  Tria,  lxv. 

Iii  eodcin,  c»  sxvii.]  C.  c.  lxx  in  fiite.  V,  Lxxii 
in  fine. 

Sap.,  c.  XIV.]  Tria  c.  xxxit. 

CAPCT  CXXVIII. 

Dc  i  nil  Dominus.]  De  eadeni  B,  JIieronymu%  ad 
Busticitm,  ilabe  siinplicilatctn  cotunibo»,  ne  c;ii- 
quam  macbineris  dolos;  et  :tstutiani  scrpentis,  no 
alioruni  snpplanieris  iiisidiis;  quia  iion  inultum  di-* 
slat  in  vilio,  ant  decipcrc,  aiil  decipi  posse. 

H.inc  simplicitatem.l  Abiunt  ha:c  in  C  usquei 
Sod  dc  hacquaeritur.  31.  simHiter  omitiit,  sed  recu- 
perat  iufrUt  post  iila  verba  :  Siniplicia  dccent  boui< 
talcin,  usque  :  Estote  pnrviili. 

Pravae  dilcctioni8.[  M,  et  V.Pravas  dclcctatio- 
nis. 
0      lii  omnibus  agcndis  ctc.]  C,  In  omnibus  viis  Do- 
niini. 

Et  fntuitali  vicinior.]  Beat,  Hieronym.  super  Oset 
vii  :  Prndentia'  absque  siinplicilate  iiialitia  est ;  et 
siinplicitas  absque  ratioiie.stullitia  iioininaiiir. 

Siinplex  ct  rcclus.]  Sitnplex  per  innoccntlam 
mansueiudinis,  reetus  per  cautelatn  discretioiiia. 
Beda,  De  templo  Shtom,  i:  i. 

Minurque  in  rebns.]  M,  Biitiorque  in  rcbns. 

Sin:plicitas  pro  prud.]  C.  Simplicitas,  prudentia 
et  omnitnoda  discreiio'in  oinnibus. 

Bono  tamen  notitia.  1  V.  bona, 

Aniica  siiiipli.itali.J  K.  Simpliciiatis.  Nolo  ojTeiw 
daris  in  Scripturis  sanciis  sitnplicitatc,  ctqiiasiuli- 
litaie  vcrboruni.  Qiia;  vel  vitio  inierpietum,  yel  dc 
Midiisiria  sic  prolaia  sunl,  ut  rnsi'u:atn  coiicionein 
f.itiliiis  instruerciit.  etc.  Beat.  Hieron.  ad  PautinuiU 
tom,  III  ,  epist,  i04  in  fine.  Jncipit  :  Fralcr  Ambro-' 

m.      Esioie  parvuli.]  M,  liicprwmittebat  titulum  taitmi 

^  Dc  bona  ^impliciiaie,  541  »<?<'  non  observavimuSf 

tum  quia  duo  omittebant,  lum  etiam^  quia  iniiio  ca^ 

pitis  sanclam  simplicitatem  vociiant^  et  titulum  prw^ 

ferunt,  prwseriim  C,  De  boiia  sitnplicilate. 

Qui  ambulat  sinipliciicr.]  Non  duabus  viis,  inquU 
Cad  lattts.  Ex  Ecc!es:astxi  11. 

Parab..c.  lu]  Tritf,  c,  VII.  „    „.   - 

Niniia  simplicit&s.] Sali<  hoc eoliigitur  exB.  Hier^ 
f li  ca.  VII  Osew,  cujus  terba  supra  eitavi  :  «imi/iW 
eXsBeda  Venerab,  Detemplo  Salom.  Simulicitas.sinQr 
rectitudine  dissoluta  est  ot  smlia.  ^ 

Dcmissos  sniimo.  \ ' Seneca  in  proverbiis  :  Nalus 
ubi  se  bonuin  siimil  it,  tnnc  est  pessimus: 

II.  Cor.  ca.  O.J  C.  ei  V.  c.  xii.  M.  xxii. 
CAPCT  CXMX. 

Hebr.,  c.  xiii.l  Tria  c.  xxi. 

CcncsiSi  t.  xviii.)  Tria  xxxv. 

ilcm.  c.  XIX.]  Tria  xxxvi. 


m 


PCTRI  CANTORIS 


816 


-     A<l  Romanos,  c.  xii.l  Tria  xli. 

Peir.  I  Kp.,  c.  IV.]  Tria  x. 

Longe  nb  episcopis  el  cle.]  Ego  experientia  didici 
ihliquos  episcopos  fuiste  hospitale», 

TenebatiUir  aorasia.]  Genesis  xix.  Ex  LXX  In- 
terpretibus  pro  coecilale,  habelur  uopMM, 

Beda.]  /n  c.  xxxiv  Lue(e. 

In  hoinilia  supcr  bunc.]  Non  super  hunc  iocum, 
■»ed  super  illuin  Lucoi  xix.  Yidens  Jesiis  civilaieni 
flevit  super  illani,  el  est  hom.  B.  Greg.  59  in  Evang. 
in  fine.  De  marlvrio  (Simile  exemplum  tide  apud 
Canttpralanum,  l,  Apum,  c.  2o|  n.  15  el  i5j. 

Josne,  c.  VI.]-  Tria  c.  xi. 

III  lieg  ,  XVII  ]   V,  xLiii.  C.  XLii. 

IV  Ueg.,  IV.]   V,  vii. 

Judicuni,  c.  iv.]  BL  et  C,  8.  fcre  in  medio  capt- 
luii. 

CAPUT  CXXX. 

Pro  tituto  V,  legit  :  De  quarlo  operfe  miseri- 
cordis. 

Proximi  legcndas.]  C.  et  V.  tegenle.  Si  recte  sic : 
ergo  prwponendum  nudilatein?  Mariinus  superero- 
gando  palliuni  cuin  panpere,  ctc,  videretur  respi' 
tere  ad  distichon  pium  et  docium  inscriptum  fronti- 
spicio  coemeterii  ecclesia:  D,  Martini  in  civitate  Au- 
domnritpolitana, 

542  Martinus  clilamydem  cum  paupere  diini- 

[diavit. 
Ui  facirnnusidem  nobisexempla  paravit. 

Unicain  tunicain.]  M,  Imo,  quod  pluu  est,  tuni- 
tam  etiam  totam  pauperi  dedil.  Videatur  Vita  scripla 
per  Severum  Suipitium,  Sur.  to.  \l. 

Aci  apost.,  c.  IX.]  C.  et  M,  c.  xxii.  V.  xii. 
CAPUT  CXXXI. 

V,  Preefert  hunc  titulum  :  De  d  ct  6  opere  miseri- 
cordix. 

Jlxc  dignicri  spccie.J  C.  in  margine  :  Petrus  (sed 
melius  Jacobus,  c,  i) :  iteligio  sancia  et  iniinaculata 
hcTc  est  visitare  infirmos* 

Nicolaus.]  Apud  Surium  in  ejus  Vita,  Uabetur. 
io.  VI. 

CAPUT  CXXXII. 

Summarium  V,  tale  est :  Dc  4  el  5  et  6  et  7  opcre 
luisericordix.  M.  De  sepultura. 

Hic  gratia  Antonius.]  C.  pro  Antoniiis  Uabei  lli.- 
ronymiis,  inde  ^  til  reor^  abusus  subrcpii^  qnod  D. 
.Uieronymus  ha:c  conscripserii  in  Vita  D,  Pauli  ere- 
mitof, 

Appodiatum.]  Uoc  esl  innixum^  ut  tupra  dixi  ud 
c,  \U, 

Mariae  sc.  i£gyptiacse.]  Vitam  vide  per  Sophro* 
nium  episcop,  Jerosolymitanum  conscripium,  iif  testa- 
tur  Nicephorus.lib.  xvii,  cap.  6.  Lxstat  auud  Su* 
riiiiw,  to.  II. 

Versiiicalor  ille.j  Quis  t//«,  quasris?  Uxldebertus 
est  episc.  Cenoman.  Postea  Turon.  archiep.  Ucec  me- 
Ua  uondum  puto  impressa, 

Multi  Deo  placueruut.J  Interquos  nominatissimus 
esi  Tobias. 

Potius  nos  juvamus.]  Quia  meremur  pro  opere 
misericordice. 

.  Nou  sit  suiflpluosa.]  Curaiio  funeris,  inquit.  B. 
Aug,  conditio  sepulturae  poinpae  exseqiiiaruui,  ma- 
gis  sunt  vivorum  solatia^  quaiii  subsidia  inortuo- 
rum.  Ub.  \De  civit.,  cap.i2.  Prodest  interim  aii- 
quod  memoriale  in  sepuituras  ioco  appendere^  quo 
mortales  et  prcecipue  amici  moneantur  orare  pro 
defuncti  anima.  Ideo  monumenta  sunt^  ut  mentem 
moneant.  Graici  enim  vocant  /Avcii^croy,  quod  nos 
memoriam  et  monumentum  :  et  eorum  iingua  memo- 
ria  qua  meminimus  pLvniiti  dicitur. 

Quam  in  reinedia.]  Quid  enim  prodest  homini  in 
exsilium  misso^  si  parietes  domus  ejus  sumptuose 
ornentur?  Ita^  quid  spiritui  profuerit  cadavera  de- 
corasse  ? 

Audiamus  Iloratium  (ii  Carm.,  ode  20)  • 


A         Absiiit  inani  fiinere  nacniae, 

Luciusqiie  lurpes  et  qiierimoniae* 
Compesce  clamorem^  ac  sepuicri 
Mitie  supervaciios  lionores. 

543  ^®^^  tegiiar.]  Si  Lucanus,  li  Vii  Pkarsid. 
ad  Cwsarem  inhibentem  occisoruttk  corpota  creman^ 
aut  humari  : 

Mil  agis  hac  ira,  labesne  cadavera  6ol?at 

An  rogns,  haud^  referi :  placito  natufa  reeefMal 

Ciincta  sinii.  Et  post  :  Capit  omnia  lellas. 

Uune  cenuit :  ccelo  legilur,  qui  non  hab^t  ttmanl. 
Et  apud  Senecam  :  Omnibus  iiatura  sepulluram  de- 
dil. 

Sepelit  natura.]  Versus  Moecenatis  : 

Non  lumulum  curo,  sepelii  natura  relidos* 
CAPUT  CXXXIII. 

In  Matthaeo,  c.  vi.l  Tria  xlv. 

Jejunium  avari.j  renus  in  margine  C. 

iejunat  jtistu.s,  mediciis,  simiilaior,  avarua. 
f^  Spirilui  nempe  justus^cixrm  medicus,  hmi  iimuiator, 
studio  reiinendi  ai^artis. 

Describens  llieronymus.]  In  epist.  ad  Eustoehiuik 
De  custodia  virgin.  Prwterea  citantur  Inee  De  ton'- 
secrat.  dist.  5.  Sint  tibi.  Item  ep*  ad  Furiatn  De 
viduitate,  qum  incipit  :  Obsecras. 

Ait,  c.  II.]  rrja  vi. 

Isaias,  c.  lviii.J  C.  et  M.  c.  clxxii.  V,  glxxxui. 

liivenitur  voluntas.l  M,  votupias.  Maie. 

Ainigero  hoininem.J  C.  Afllig.  Iiostem. 

Ileni  Eceli.,  cap.  xxxiv.J  Y.  xcii.  Abhiitc  Kj^ae : 
Item  ion:e,  tacet  M. 

Sanctorum  pallidorum.JS/i;  voeati  a  pailorevsUlus, 
et  maceratione  corporis,  ut  dixi  ad  c.  116. 

Sancta  i£gypiiaca.]  In  ejusdem  Vita^  Tzda  kotas 
ad  caput  prascedens, 

Pane  cribrario.J  Ad  Jovinianum  iib.  ii,  tom.  II, 

et  ad  Paulinum  :  Bonus  hoiiio.  Item  in  reguia  De 

abstinentia,  epist .  ad  Marceltam,  qua  incipit  :  Aoi- 

Q  hrosius,  habetur  :  Pane  cibario,  eic  Sicut  etiam  i» 

Bedai.  v  Ilist,  gentis  Anglorum^  cap.  13. 

Superat  sobrietalcm  Chrisli.]  Etenim  Suriue  in 
commentario  rerum  in  orbe  gestarum  ab  anno  150# 
usque  ad  1500,  7urcaruifi  m  cibis  parcimeniam  atf- 
mirafic,  sic  in  Christianos  invehit  :  Ubi  Ferdittaiidiis 
rex  buoruui  stragein,  ct  Turcanim  victoriam  certis 
niiiitiis  cogiiovii,  iiova  Kaque  insignia  Solymaiino 
muiiera  initiir,  quibus  aninium  ejus  sibi  coiiciliaret. 
Legaii  ejits  a  Turcis  hoiiorifice  excepti  sunt ,  et 
postera  die  cuni  Bassis  pransi,  orizaniy  ei  carnes 
Tervccinas,  nihilqiie  pra:ierea  sibi  esculentum  ap- 
poiii  cernunt.  £a  Barbaroruin  leinperantia,  nostrae 
gentis  luxuriain  544  procnl  diibio  severe  casiigat, 
eum  illi  noii  tam  guio!  desiderio,  quam  iiatune  uc- 
cessiiali  saiisfaciunt.  Noslrates  vero  tum  se  pr»* 
clare  siia  putent  insruiiisse  coiivivia,  si  nullus  sit 
irrigandui  gul:c,  venirisque  farciendi  uiodus;  ila  ut 
de  nostris  verissime  dici  |»ossii,plures  crapula  quam 
^  gladio  perire.  Atque  sane  delestabilis  ille  apud  |>le- 
^  rosque  inos  est,  convivia  in  mulias  horas  pTolrabeii" 
di»  cuin  nou  anima)  duiitaxat,  sed  etiam  corpori  ad- 
niodum  sit  periiiciusus.  Sed  scilicet  facieudttm  esl, 
quod  dici  solet : 

Ede,  bibe,  lude,  post  moriem  nulla  voluplas. 
Uwc  iiie.  Plura  liae  de  re  Wiringus  camu.  Atrebal. 
In  iibro  De  jejunio  et  abslineniia. 
CAPUT  CXXXIY. 

Ad  Rom.,  c.  XII. ]  Tria  c.  xxxix. 

In  hoviiaie  seiisus.]  C.  et  M.  lu  novitate  Spiritus 
san.ti. 

A  qua  incipienduni.[  Solum  M 

Doinanduin  est  juinenium.]  Non  abehnHia  iegi 
apud  beatum  Gregorium^  hom.  x  in  Evang. 

Dalilain.J  Vxorem  Samsonis  C.  ft  M.  Dalidam. 

Joannes  et  Jereinias.]  De  Joanne  Maith.  ni.  De 
Jeremia  propiietiiv  suo!  c.  i. 

id  est  virilis.]  C.  Id  est  audax.  Apud  Bier.  iegi' 
tur  viiiii^. 


517 


\ERBU5I  ABBUEYIATUM.  —  NOTiE. 


8i8 


Fncil  vim  perditioni.]  C.  Facil  vim,  domando, 
perdilioni,  etc. 

Oiiositaiem.]  M.  Snmptiiositalem. 

SiipcrBtiiionem.]  A/.  Siiperfluitatem. 

Yivunt  ut  comedani.1  Nonue  Epicureorum  eH  ? 
CAPUT  CXXXV. 

Ex  M.  caput  parlUui  $um  :  nam  duo  pracedens 
continuabant» 

Quem  non  vicit  Sodoina.J  Glos$a  intert.  in  c.  xix 
Gene$i$. 

Coiidimenlo  cibi.]  V.  edulii  pro  cil)i. 

Vel  eiiam  uiilitate.J  V.  et  C.  et  etiam  utiiilale. 

Ncc  cupias  mullum.]  Solum  M»admiitit  hunc  ver- 
$um  Juvenali$^  $at.  \\.  Quidam  pro  mulum  legunt 
rliombum.  Juvenali$  muilum,  ut  correxi. 

Nisi  ex  faslidio.]  Ob$oleta  ea  gula  e$t,  qua  jam 
edi$$e  non  libet.  Lip$iu$  in  Senecam. 

Comparaiis  manus.]  C.  Comparata  manus  :  at 
Seneca  comparalis. 

Cum  Veiius  iii  vinis.  Ovid.  i,  De  arte  M.legit : 
Tunc  Venus  in  veiiis,  ignis  in  igiie  venit. 
545  Hl$  addam  illud  Claudiani. 

Cum  viiio  calefacta  Venus,  tunc  saevior  ardet. 

Deul.,  c.  xxxii.J  C.  L,  V.  ei  M.  lv. 

Iiem  iii  codem.j  Tiia  c.  xix. 

Jcremias,  c.  v.]  C.  et  M,  c.  xx. 

Et  mcechali  sunl.J  J/.  et  mentiti  sunt. 

Osex,  c.  XIII.]  M.  ei  C.  xli.  V.  l\i. 

Fremii  muiidus.J  Utitur  hi$  verbi$  B.  Bernardu$ 
ierm.  d  de  9  ver$  P$almi  :  Qtii  liabitat. 

Primo  autem  tcnlat  liominem.]  Videatur  beatus 
Augu$tinn$  tom.  VUI,  tn  finem  P$almi  viii. 

De  facili  labitur.]  V.  et  M.  Cito  despumat  in  li- 
bidinem.  Verba  $uni  B.  Hieronymi. 

Cum  niiabus  iob.J  C.  ciim  filiis. 

Nubuchodonosor  abutens  epulis.]  C.  ad  latu$  : 
In  lautitia.  Id  autem  aicitur  de  Daitha$ar  (iUo  ?Ia' 
buchodonowri$, 

Quoe  sit  distantia.]  V.  Qiix  sint  discrimina.  Sic 
Juvenal.  sat.  6. 

Gasirimargi.  Hcec  omiitit  C* 
CAPUTCXXXVI. 

Inccstus  et  ignomin.]  V.  Inccstus ,  et  vitii  Sodo- 
niorum  ignominiosa  turpitudo. 

Joei  ait.]  Tria  Davidail. 

Appetiius  fornicat.J  Beda  de  templo  Salom,  :  Dre- 
vis  ebi  voluptas  fornicalionis,  scd  perpctun  poena. 
inde  Boetiu$  in  libro  iii,  De  consoLmetro  7. 
Habet  oiniiis  hoc  voluptss 
Siiiuuli  agit  fruentes 
Apiumque  par  volantuoii 
Ubi  grata  mella  fuditi 
Fugit,  ct  niniis  tenaci 
Ferii  icta  corda  niorsu. 
Eadem  habet  pro$a  7,  ibidem.  V.  Abhinc  fere  u$que 
ad  finem  capiti$f  maxime  di$crepat  et  variat  in  U- 
ctiune ;  illa  in  contextum  non  repo$ui  ju$ti$  ex  cau$i$. 
Ucec  autem  $uni  :  Boetius  in  libro  Consolationum 
sic  aii  :  Appeiitus  voluptatis  plcniis  est  anxietaiis, 
saticias  pceniienti».  Et  nisi  fallor  Macfobius  in  libro 
Salurnaliuin,  Flavienus  quoque  de  vestigiis  pliilo- 
sophoruin,  de  voluptale  loquenies^  dicunt :  Flnis 
volujktatis  el  poeniteniia.  Uiide  Demostheiics  cum 
a  Laide  nobilissima  nieretrice,  suppdsiia  iuanu54ifi 
venlri  ejus,  quaereret,  diceiis  :  Ua!C  quanluiu  1  Lt 
illa  dicerct  :  Milledenariis  :  Respondit  :  Egopoeni- 
tere  tanii  non'  emo.  Hieronymus  vero  in  Yita  Pauli 
prinii  eremitx  exemplum  ponit  de  manyre  linguam 
sibi  mordicus  abscidente,  et  jactante  in  os  inereirieis 
super  illum  ligatum  jacentis,  et  viriiia  attrectantis, 
ut  dolor  voluptatem  vinceret,  qliam  invitus  sentie- 
bat.  llanc,  sicut  in  opere,  ita  iii  voluntate  Dominus 
prohibet :  Qui  viderit  mulierem  ad  concupisceiidain 
eam,  etc.  (Matth.  yj.  Et  est  srmiliter  ipsa  voluntas 
et  coiisensus  sine  opere,  peccatliin  mortale.  Et  non 
lantummodo  soia  voiuiitasi  sed  etiaiu  morosa  dc- 


A  Icctatio  peccalum  mortnh*.  Uiidc  David  :  Bealus  qul 
lenebai.  ei  allidct  parviilos  suos  (id  est  primarios 
motus  iibidinis  reprimet.  ne  veniant  ad  consensum, 
vel  ad  niorosam  delcctationcm,  qnia  mora  secam 
irahit  pericnlum)  ad  petram  {P$al.  cxxxvi),  id  esl 
Chrislum*  Unde  Saloiiion  in  Cant.  (can*«  cap.  ii). 
Capite  nobis  vulpes  parvulas,  dum  parvae.sunt^  id 
est  rcprimite  parvuios  motus  dum  primariii  etsine 
consensu,  ct  noorosa  delectatione  sunt,  ne  silve- 
scant  et  grandescant,*ct  ita  demoliantur  vineam 
Domini  Sabaoth,  id  est  occidant  aniniam.  Unde 
Daniel  propheta,  ctc. 

Quia  viscosa  est.]  Audiamu$  hic  B.  Greg.  in  Mo- 
ral.  (lib.  xxi,  cap.2j.  Ex  quo,  inquit,  luxuria  scmel 
mcnlem  alicujus  occupaverit,  vix  eum  bona  cogitare 
pcniiittit.  Sunt  enim  desideria  viscosa,  quia  ex  sug- 
gestione  cogiiaiio,  cx  cogiiaiione  affeciio,  ex  affe- 
ctione  delectatiot  ex  delectatione  consensus,  ex 
consensu  opcratio,  ex  operatione  consuetudo,  ex 
B -consuetudine  desperatio,  ex  desperatione  pcccati 
defensio,  /ex  delensione  gloriatio,  ex  gloriatione 
damnatio.  V.  pro  viscosa,  leqit^  viliosa. 
CAPUT  CXliXVH. 

Quantitatcm  peccatorniii.]  V.  Flagiiiorum^  5.  Be- 
nedictu$  in  regula  (po$t  illud  e  Deut.  c.  xxv)  ait : 
itrxla  inodum  culnse,  cxtendi  dcbet  disciplinae  incif- 
sura.  c.  24.  Et  Apoc,  xviii  :  Quaiitum  in  deliciis 
fuit,  lantuni  dnie  illi  Inrmeiittim  el  lucium. 

Item  Augiistinus.]  Qiiam  beile  hac  de  te  io  \  ^ 
$erm.  247,  el  243,  el  244  De  tempore;  ubi  adulterot 
increpat  imnginem  Dei  in  $e  deturpante$.  Quare  C. 
ad  hccc  in  margine  ait,  Ovidiu$  iniiio  Metam, 

Pronaque  cuin  spccient  animalia  csfetcra  lerram, 
08  lioinini  sublime  dcdit. 

In  quarto  geiiere  affin.]  Cone.  Trident,  $e$$.  2i^ 
eap.  4,  dimicavit  impedimentum  affinitati^  ex  illieita 
copula  natum  ad  primum  et  $ecundum  gradum  tan- 
tum,  $tatuen$  in  ulteriotibu^  gradibu$  matrimonium 
C  po$t  eam  contractum  non  dirimi,  Piu$  V  ad  majo* 
rem  matrimonii  tibertitlem  declaravil  in  extrav.  Ad 
Uomanum  anno  15GG  dicia^  affin.  5ei  i  graduum 
nec  dirimere  nec  impedire.  Nav.c.  22,  ii.  42,  ex  qni- 
bu$  colligere  547  ^'' »  ><'  cen$et  auctor  no$ier,  adul' 
terium  maju$  e$se  crimen,  quam  ince$ium  A  gradu$i 
De  adulterorum  prolibu$  legitur  dist.  5((,  e.  Si  gens 
Anglorum,  quod  nec  sint  i/i  fide  $tabile$t  nec  in  bello 
$afculari  con$tanle$f  nec  honorabilu  /loftiinifrus,  nec 
Deo  amabite$. 

Parab.,  c.  vii  ]  Tria  xix. 

In  legenda  S.  Marcelli.]  Pari$iac(e  urbi$  epi$copu$ 
fuit^  ut  exGregorio  Turon.t  apparet.  De  gtoria  confei^ 
$orum  c.  89.  Viiam  con$cripsit  Fortunatm  episc, 
habet  eam  Sur.  to.  VI,  die  i  l}fovembri$, 

Absluiisset.]  Uic  eubjicienda  cen$eo  ea  qua:  in  fO" 
tio  e  membrana  $uper  addilo  in  V.  adinveni.  Sie 
ergo  ;  Inccstus  cst  coitus  v;ildc  illicitus  et  maximo 
detestabilis  alicujus  cum  consanguiiiea  siia,  atVoii- 
D  sanguinitas  large  acclpiaiur,  scilicet  ut  comprehen* 
dat  matrem,  materieram,  sororem,  cognatam,  d- 
liam,  neptem,  ainitam  et  om.Mcm  usque  ad  quarlum 
graduin,  est  linea  sanguinis,  propinquam  vel  aOi- 
nein,  ut  novercam,  consororem,  nurumi  et  sic  de 
cxieris.  Incesius  etiam  est  coitus  summe  delesta- 
bilis  cum  sponsa  Christi,  scilicet  cum  sanctimoniali, 
vel  cum  sacrato  oleo  inuncta,  scilicet  cum  regina, 
quaiido  ab  alio  cognoscitur  quam  a  viro  propriu,  et 
e  converso.  Ad  eiftlirpaudum  bujusinodi  crimen  prx- 
cepit  Apostolus  iiluin  Corinlhium  fornicatorem  el 
ihcestuosom,  qui  uxoreni  patris  sui,  novercam  suani 
cognoverat,  excommunicari,  el  a  consortio  fideliuiii 
amoveri»  ei  angelis  Saianae  tradi,  ut  spiritus  ejus 
iii  die  Domini  salvus  fieret  (/  Cor.  v).  Nerilo  bujus 
flagilii  Deus  vindictam  in  praesenti,  ad  judicium  po»- 
iix*  aeierna;,  infligit  frequenler.  Unde  legitur  in  II 
Ucg.  (cap.  xiii).qiiod  Amiiion,  qui  sororem  suam  op- 
prusserat,  iulcrlccius  est  a  frairc  suo  Absalom* 


519 


PETRI  CANTORIS 


SiO 


t\(!ToAc%  eliam  T»'lrnnba  Iioc  criinine  poliulus  (vi- 
ildicet  qitia  illogitiine  alitacbaltir  iixore  fratris  sui) 
lueruil  fieri  (ioiihi  ida,  scilicel  ul  decollarel  Joan- 
ticm ;  el  posiea  relt^gnlus  a  Romaiio  iniperalore  in 
exsiliuiu,  ubi  cum  iixore  faiiie  periit.  In  illos  ctiam, 
qui  spoiisas  Clirisii  sanctimoniales  Tccbisas,  ct  aliai 
Deo  (licaias  violant,  s.Tpe  Dciis  in  pi*?esenii  vindi- 
clam  cxercct.  Ouiclam  euiiii  hnjus  criminis  rei  sxpe 
fiiluantur;  ct  inuii  liunt;  qiiitiaiii  cliani  parulysi  per- 
cutiiintur,  alii  vero  morlc  subilaiiea  pratveniunlur, 
quorum  animoi  miserabiliier  iii  infenio  crucianlur. 

CAPUT  cxxxvin. 

Ct  superbia  viiae.]  £i  superfluitas  viui,  Y.  omUtii. 
M.  cutem  in  margine.  post  vjiii,  voluit  aiidi,  vel  rei 
cujuslibfit,  C'.  ad  latvs  sic  inquii  :  Castrimargi  (tit 
ms.  caslrimargi)  simiks  suut  Ksau,  qui  vendiilit 
priiiiogeiiiia  sua  proptcr  leiiiicolaiii  ruiaiii,  el  aiui.sit 
bciiedictionem  paternam  {Gcn,  xxv).  Su^ra  in  fine 
cap.  155  omiterat» 

Dc^tantum  duobus  crgo  pcccalis,  ctc,  clamor 
asceiidisse.]  Rccenseri  solent  548  7''^"foi*  peccata 
clrmantia  incosium:  homicidium  votuntarium^  pecca" 
tum  Sodomiiicumt  de  quibus  hic  loquitur,  ttrtium 
oppressio  paupervm,  quarlum  merces  operariorum 
defraitdala.  Ue  teitio  agilur  Exodi  xxii,  vcrs,  22  et 
25;  de  quario,  Jac.  v,  4.  Sed  de  duobus  posterioribus 
nonlam  dare  diciiur,  claiuotcui  corum  asLcnOi^se 
ad  Domiiium  dc  icna. 

Legitur  Domiiius  coiiqucri.]  Hac  de  re  dilucide 
agit  B.  Aug,^  to.  X,  serm,  247  De  tempore,  El  32,  q. 
7  :  Adulterii  et  Flagiiia. 

lii  agro  Damascei.o.]  Idem  iegi  in  genealogia 
Cliristi  per  leviiicain  et  regaiem  tribuni,  nondum  visa^ 
ut  /filo,  qnam  'fii//Kf?jjUfti{rcviariuui  Uiblivdnppeliati 
uuctore  Fetro  Berihono,  cujus  prologus  incipit :  Coii- 
sidcrans  llisioriu:  sacric  piolixilatem.  Post  prolO' 
gum  sic  orditur  auctor  historiam,  Adain  in  agro 
Damascciio  formatiis,  etc,  quo!  brevitatis  causa 
omitto,  Elegans  opus  esi,  in  quo  V^irum  series  per- 
belie  delineaiur,  digestit  et  circino  iaboriose  expressis 
circuiis  jiominu  singulorum  ex  ordine  et  successione 
continentibus,  Abulemis  in  Cen.  i,  7.  22  refert  quo^ 
que  Adamum  in  agro  Damasceno  forniatum  juisse. 

Eos  fore  Aiidrogynos.]  Sic  iegendum  esi,  ut  coliigo 
esB,Aug.  to,  lii,  i.  111  De  Genesi  ad  iiiteram,  c.  xxii, 
et  inde  excerpinharc  existimo,  Tria  Androgeos.  Ait- 
drogeui  est  lilius  Minois  Creta  regis,  de  quo  Virg., 

l,  VI. 

In  foribus  letiiuin  Aidrogeo  tum  pendere  pocnas 

Cecropidtf!  jiissi,  ctc 
Androgyni  sive  hermaplirodita'  dicuntnr,  qni  utriusque 
scxus   instrumentum  habeni.  Tules  inter  infames  po- 
nnniur  nec  possunt  esse  advocati.  3,  7.  7.  infamis  : 
Varag.  lii  digtstis:  infames,  etc. 

Iloniini  andrngyno.]  Jterum  tria  androgeo. 

Permiitit  uli.]  V.  et  C.  permilliiur  uli. 

Dt  vir  pcrm.ttuiilj]  Dicerem  ego  hic,  sicut  et  in 
sequenti  permitiit,  habito  respcctu  ad  Ecciesiam,  de 
qua  supra.  M,  ut  virum  permitluut.  Sed  quid  si  Ec- 
clesia»  inquil  margo  M.  decepta  fuerit  in  viciuia 
scxiist  et  uun  poiest  coiitinere? 

Quod  a  Deo  detestatur.]  toleranda  est  ha'c  leeiio  : 
Nam  detestor  aiiquando  passive  usurpatur,  nt  Horat, 
l,  1,  Carm,  Bcilaque  malribus  deteslata^  M,  Quud 
adeo  deiestalur. 

Ad  Hora.,  c.  I.]  rrifl  C.  iv  el  Vw 
-     Epist.  Jiidx.]  2  ria  c.  11  et  M.  iegebat  exfornicanle 
pro  cxforuicale,  ut  est  in   texto  Biblica.  Qua  voce 
composita  significare  voiuit  fornicationem  quce  fiat 
extra  ei  prmter  modum  naturasm 

Post  carueiu  aiterain.]  Margo  M»  Extra  et  supra 
omiiem  fornicalioiicm  puccaverutit.  Hoc  vitium  de^ 
testntur  Aug.,  tom.  X,  s^roi.  47  ad  fratres  in  eremo. 

549  ^ciHcet  mortc  Uwc  omittit  V, 

Lcvii.,  c.  XX.]  M.  et  C.  xlii. 

Ouan.]  C.pro  Oiiam  liubet  boiuiiii,  Vitiose. 

Coluss.  iii.J  Tria  viii. 


A      Josue,  c  VI.]  Tria  xii. 

Jericbo.]  M.  ad  iatus :  Concupisc  mutidi  ct  car- 
nis. 

Uiijusmoili  homincs,  spasiici.]  Spastici  dicli  d  tpa- 
smatequodest  nervorum  contraciio.  C.  et  M.  Ilujus- 
inoili  bomines  pauci  et  eiiervaii  suiil»  V,  Oiiiiies 
^patici  biijusmo.li  enervati  sunt.  Hwc  exponit  B. 
Hier  (0.  IV.  in  c.  xix  et  xxvi  Jsaia^,  liem^  10,  V,  tic 
111  .Vaifm. 

S:«rdannpali.]  De  eodem  proverbium  :  Sardana- 
p:iIo  mollior  Tertullian.^  tom.  I,  iib.  Pail,^  cap,  4, 
nnni.l9;Justin.,  iib.it  ait  eum  mniiere  corruplio' 
rem, 

Pcrcussi  aorasia.]  Jnterp.  LXX  ,  tic  iegunt  pro 
csccitaie,  Gen,  xix. 

Isnias,  c  lxvi.]  31.  et  C.  cci.  V.  cxxii. 

Posl  jatiuam.]  V".  et  31.  pcsi  iiuam.  d  posl  unumw 

llciii  Joel,  III.]  V.  et  31.  ix,  iii  iine.  C.  \.  Posue- 
ruiit  puerum  iii  prosl.bulo,  ctc 
g      Cbi  vir  nubit  in  feuiinaui.]  Solum  M,  Ex  Justini' 
niani  decfeto. 

CAPCT  CXXXIX. 

In  Maitb.  c  xviii.]  31,  et  C.  lxxxviii.  V.  Lxxviii. 

Ilier.  Aiig.  cl  Aiiibrosius  ]  Ambros.  lib,  1  De  Jacob 
et  viia  beaia  ca.  5;  S.  Augustin,  lom,  X,  in  appendice 
de  diveisis,  serm,  5,  et  in  Enchiiidio  ad  Lament.^ 
cap.  74,/omi  111;  B,  HieronymuSy  t,  V,  tfi  cap,  viif 
Ma.thai.  V.  pro  llicr.  iegit.  kabanus. 

Secundum  l<'ges.]  Conc,  Toiet.  iv,  c,  (il  ai  70,  el 
12,  q.  2  :  Kpiscopus  qui  mancipiuir. ,  ei  :  Liberlus 
Ecclesia;.  3lanumissus  dicitur,  qiti  Itberlate  donnlue 
est,  Oiim  doiniiii  voienies  sercos  a  poiestate  aut  ier* 
'  vitnte  iiberos  reddere ,  manu  caput  aut  aiiud  mem^ 
brum  servi  tenebanl,  sicque  a  se  mitlebant. 

Calicem  salularis.]  Per  calicem  in  sacra  Scripiura 
mors  uvi  passio  inteHigiiur, 

De  coiidigno.]  Imo,  si  fas  esset^  plusqnam  morlem 
pro  Deo  oppetendam  uico,  quia  iiou  suiit  coudignae 
C  p.iSbioncs  biijiis  leiiiporis,  cic  Bom,  viii. 

Et  alj^cuii.J  C.  et  Ai.  agenii. 

Arcciitiqiie.]  Hoc  ad  Davjd  referenJum.  Aiioquin 
arccuiibus,  ut  C,  iegitt  ad  cominiiitones. 

Eiis  iii  toiisur.').]  Anctori  famiiiare  est  verbum  cns 
pro  cxisleiis.  Tum  toudcbai  Mabai  glegem  suiiiii. 
/  Reg.  xxv; 

550  Liticse,  c.  xvii.l  M,  et  V.  c.  cci. 

Ait  c  xxiii.]  C.  et  M.  c.  IX.  V,  \u 

II.  Rcg.  c  IX.  I  V,  XXI. 

Joiiatbam  patrem  tuuni.]  Post  hasc  terba  addit  C. 
ffi  (cx  u  quod  3J,  in  margine  :  Trausfuiidit  ct  iii  pro- 
iem,  iranscurrit  gralia  patrum. 

Altcr  Cicero  iioii.j  31.  et  C.  Altejr  Cato,  sed  male 
prout  ex   Vai,  Maximo  liquel. 

Popilius   ncuiiiiem  odit.]  .4/.  ct  C.  Pouipillus. 

Muita  benelicia.]  Ouinia  ista  ab  ingrato  aiiimo 
sujit  :  inquil  Seneca  De  benef,  /.  1 ,  c,  iO.  Eodem 
semu  Pwbiius :  Dixeris  maledicia  cuiicta,  cuni  iiigra- 
D  tum  boinincm  dixeris.  Ausonius  :  liigralo  boiiiiiie 
tcrra  pejus,  nil  crcat.  JHauius :  Poi  quideiny  mco 
auiiiio,  ingrato  iiomiiiC  nibil  impensius.    ' 

Leve  a*s  amicum.]  Aliur  Senecu :  Leve  xs  alieoum 
dcbiloicui  facili 

CAPLT  CXL. 

Y.  Pro  summario  sic  iegit :  Quod  liomo  iuduit  f:i- 
ciciu  snper  omuium  bruturum  aiiiiiialiuui.  Epilogus 
faciei  cuipa!. 

Nobis  buperinduciinus.]  Hac  est  ep.  18*  1  lomi 
B,  Jiier,  ad  Marcellain^  qna:  incipit :  Ambrosius 

lu  Isaia,  c.  L.j  M.  et  C.  cxlx.  V,  clxxux. 

Proptcr  dolusilalem.]  Ex  giossa  ordin.  in  hunc  lo' 
cum  Lucas  xiii.  .Jl.  ad  iaius  legil  ex  Cant,  cantic. 
(cap.  i).  Ciipite  luibi  vulpes  parvuias ,  etc.  AiiimGS 
sub  vulpe  laieHles. 

Scrpente,  porco.]  De  Scrpente,  Gen.  iii.  De  por- 
C0|  Mutth.  viii.  De  buniinc,  Matth.  iv. 


'Ji\ 


YERBUM  ABBUEYIATUM 
A 


NOT.f:. 


m 


Ei  iR  sptriln,  spii-iiii.]  C.  et  M.  El  \n  spirllii  lio- 
ininis  H.  ralioiinli,  C,  iMi^oiiabilis  qiiasi,  elc. 

In  op.  18.]  Ad  Miircellam,  Incipit :  tAmbrosius, 
tom.  I.  Ji.  et  C.  Iii  30,  op.  c.  'i. 

Mcerore  depriiuilur.]  Tria  dcprimimus.  ReititKt 
ex  B.  ilier, 

Auiisso  oholo.]  Trin  omittehant  nmisso. 

rcrsoiiarum  siuiil.  [Henitni  ex  B.  Hier.  Pcrsona- 
rtim.  Tria  enim  :  peccuiorum  simiiiludiiies  (|uol 
piiccaU. 

CAPUT  CXLI. 

In  seminarinm.]C.  lu  sancluurium. 
I)e  nuclorilalilius.l  V,  De  auctoritaiibiis  ejusdem. 
M.  De  acioribus.  QN<>m0(/o  aiictoribus  el  actoribus» 
cumsolui  Ueui  iit  auctor? 

Ad  pnedicla,  iiidusliide.]  V.  Ad  prirdictam  indii- 
siriam  lerioris.  M.  Ad  prxdictam  g5]|  industri.i; 
Ifctoris.  Neque  h(vc  piacebnnt.  Nutta  enim  de  indu- 
stria  lecioris  fnii  facia  prius  meniio.  Ergo  nun  pr;c- 
dJctam.  ^ 

Relinquenles.]  Abest  hoc  verbnin  in  V.  $imUiier 
.\c\quod  sequitur, 

Quie  dcsiriiciiva  esl  ]  V.  Quod  dcstniciiva  cst. 
Malth.,  c.  III.]  Tria  vii. 
Apud  MaUb.«  c.  lY.l  Tria  xx. 
Ad  pOBnitenti:c   sufllci.J  M.  hic  pra-ferebnt   //lii- 
/wm  :  liem  depociiiteiiiia.  C.  ad  tatus  :  De  confch- 
bione  triplici. 

I.nhore  piLMiic.J  C.  et  M.  eliam  bene:  Labore  pce- 
ultcntix. 

Sine  iiifusione  graliae.l  V.  atM.  Sin«  visiCatioiie 
gfiUix'. 
Conteraris.J  V.  Converlari^. 
Vesiigium  peccali.]  M.  ad  iatus  :  El  mcmoria. 
Kevertere  quaier  repelito.J  Loca  B.  Bernardi  htrc 
apprimeejponenlis.  Vide  primo  serm.  5  Ue  annuw 
tiaiione  B.  Mariof,  in  fine;  secuudo  serm.  ^;  parvo- 
fnm  serm.  5,  sermonem  ^,it)iJem. 
Qiiod  adverbium.l  Sapienter  nempe.  C 

bicui  ct  verbuin.J  PsaJlrie. 
Quoliesciinque  iieraue.]  M,  iterare. 
Giegorius.J  Tom.  WJwm.  iOin  Evanff.  aiiteme^ 
4ium.  M.  et  C.  yro  «irfgo.  habent  Augusiinus.  Scio 
quidem  ipsum  hanc  sententiam  fu^e  et  diiucide  expo- 
nere,  lom.  Y  De  civitate,  /.  xxi,  c.  27.  tt  tom.  X.  /.  l 
liom.  ftomHia  uli.;  sed  eadem  rerba  nonkabeniur. 
CAPUT  CXLIL 
Oslendit  Aug.J  B.  Gregorius  non  absimiiid  hnbet 
purcipue  Moral.  i.  ix,c.  U.  {Ilofcenim  verba  po- 
sirema  :  Dum    antem  bic  jiidicaniur,  tem^ioralibua 
lusnis,  etc,  ibidem  visunlur)  Similiier B.  liieron.  tum, 
iX,  ep.  i  ad  Demeiriadem  posi  imtium. 

Quasi  dicerel  pa'i)ite..s.  AjargoM.  Quasi  sc.npcr  : 
Unde  nec  ail  rccogito. 
Mattb.,  c.  III.]  C.  et  M.  cap.  xi. 
Paiiurienlis,  td  cPt.]  Expositio  est   B,  B.  Augu- 
stini  alque  Ambrosii  in  hunc  psatmum.  C.  et  M.  ad  _ 
iaius  haie  leguni  :  lloc  eiiamde  prxtlicatore  expo-  "^ 
iiitur,  qui  nonnisi  posi  parium  pusnitenti»  proce- 
dcre  debet   ad  pariuin   pr;edicationis,   sciiicet  de 
partii  in  parl;im.  A  iuquin^  si  impcenitens  aecednt, 
detpicietur,  ejusque  pncdicatio  contemnetur^  ut   aii 
beatns  Cregorius. 

^onait  parientis.]  7/a;c,rei/t/ttt  juxta  doctriuam 
ciiaiorum  Patrum  immediate  f^fig^  supra.  7i ta  ail 
iion  parientls.  C.  ad  iatus  votetfut  correetum  partu- 
neiitis  pro  parieiitis,  sed  maie. 

Iiem  :  qiiaula  debcat.]  liac  ad  novam  iineam  re- 
vocavi,  eo  quod  C.  majuscttla  iittera  coeperit,  M.  au" 
tem  liiutum  prasfixerii  taiem  :  Item  de  conirltioisc, 
sed  a  me  intermissus  est,  quta  in  indicibus  capitum 
omiiebalur. 

Auimadvci  te  iu  quatuor  |  Giossa  ordin.  in  lune 
tocum  Joannis  cap.  xi.  Eudem  recenset,  quam  puio 
esse  beati  Ambrosii  De  pcenUentia  ttbr.  ii,   capit.  7, 

tOM.  I. 


Idem,  c.  vi.J  ritci  c.  ixvii. 

Diabolus.j  5o/iim  V.  Estque Glossas  interL 

Idcin,  c.  VII.]  Tria  xxxii. 

In  directuui.|  C.  nd  iatus  : 

Prospirilualibus.J   M.  pro 


His. 


Mediocritor. 
tcmporaiibus,  «Tler- 


Patrol.  CCV. 


Iilem,  c.  viii.]  Tria  xxviii. 
Filia  populi  mei.]  C.  tw  margine  :  Fill:c  animoi 
meae. 
Job.  c.  VI.]  C.  et  M.6.  V.  ix. 
Eremila  pioIj»psu  ]  Ex  iibro  Vittc  Patrum  dicto. 
Deut.,  c.  IV. ]  Tria  xiv. 

CAPUT   CXLIIL 
Conresvio,   cordis.l  Inter  ly  cordis  el  oris,   hac 
parenihesi  utitur  V.  m  ail  David  :  Dixi  coiiIilelMir, 
et  tu  remisisti. 

Unde  Urbaiius.]  De  hoc  diximus  in  c.  123. 
Ilabct    sequi  anlidoluin.J  Con/Vjstottti  sct/tVtf/  et 
satisfactionis. 

Esl  pnrs  salisraciionis.]  ita  depeenit.  disiinct.  I  : 
Quem  poeiiitet. 

Siculaiicloribus  babel.|  Dictio  auctorilas  acci/Jt- 
tur  pro  piuribus  auctetibusy  uti  c.  79,  ei  aiibi. 

Lepric  coguilionciii.]  C.  ad  iaius  corrigebat,  con- 
tagioiiem. 
Pei-acla  cnim  poiuii.]  V  Peracla  eiiiin  poena 
Item  Judicum  I.]  Perperntfi  M.et  C.  ieijunt :  liem 
Moyscs  :  Qiiis,  etc,  cum  iHa  verba  non  sint  Moysi, 
sed  Fiiiorum  Israel,  dicentium  :  Quig  asccndetaiile 
nos  contra  Cbananaciim,  ct  erit  dux  bclli  ?  dixilque 
Domiiius  :  Judas  asccn  Irl,  ric. 

PnEccdel  iios.]  M.  et  C.  cunsequcnter  iegebant, 
vospro  nos. 

553  CAPUT  CXLIV. 
Qui  curel  vulnera  sauciati.J  Yino,  inquit  B.  Gre» 
goiius,  moisum  dislrictionis  adbibcai,  oleo  molli- 
iiein  pietaiis,  elc,  a  pnrposiiis  el  pra'lalis  iectu  di* 
gnissima.  Tom.  i  Moral^  /.  w^  c  8. 

Fili,  non  mibi.J  Verbn  hwc  confessoris  seu  confes- 
irtrii,  adhuc  forte  iuduratum  ptjeniteniis  cor,  nonniliit 
emolliunt^et  inJucunt  nd  confessionetn  sinceram,  A- 
delem  et  flebHem  persoivendam. 

\h  iile,  qui  nolenli  restituere  ablala.]  Simiie^  sl 
uon  idem  exempium  refert  Cw^arius,  qui  post  aetalem 
auctoris  vixit,  t.  iii,c.  35. 

Copliini  Ecclesi».]  A6  horum  majorem  inteiiectum 
percurre  hom.  B.  Greg.  31,t»i  Evang. 

Nimiam  multiiudinem.]  Quid  gloriantur  nonnuiti 
f/i  multitudine  ?  Pluribus  lulenlus  miiior  est  ad  siii- 
gula  scnsus. 

Ad  poenilentiain  maximc.]  V.  Ad  pccnam  ma« 
xiine. 

.Abbalis  de  Longo  Pontc.]  iioc  exempium  r«/ «i- 
ntile  habet  Cassarius  iibro  tertio, 

De  djeiiioniaco.]  idem  aut  simiie  Casarius  refert 
t.  III,  c.  2.  ' 

Job,  VII.]  Tria  ix. 

Impudcnlissime  jaciant.]  Marglnes  M.  et  C.  Sie 
dispuiavi,  talem  matronam  (C.  vicinam)  tam  nobi- 
lein  clpulcbram  ainavi.  Addit  C  Ex  quibiis  super- 
biuut.  Hasc  videntur  sumpia  ex  B.  Bernardo. 
C.APUT  CXLV. 
lu  conlerendo.]  fton  :  lu  convertendo,  ul  V.  m 
texiu  et  C.  in  margine. 

Diciionis  virtiis.]  PoeHitaniix  scilicet  dictioiiis; 
ait  M.  in  margine. 

lii  se  ulciscendo.]  V.  UlciscenJ.i,  sed  maie  et 
conlra  texlum  uriginalem, 

Ul  corpus  redimas.lfca;  Ovidio  De  remedio  nmor., 
t.  I.  Ejusdem  ex  ep.  VEnones  ad  Paridem  subycio 
versus  : 

Leniter  ex  merito  quidiiuid  paliare  ferejidiim  csi  : 

Qii»  venit  inditfiie  poena,  dolenda  veiiii. 

Solve  runiculum.J  V.  Solve  vinciilum.  Quatnor 

prava  consueiudinis  vincuta  deprcliemio,  qute  cunt 

Hcrmrint  osgreai^sofvun:ur.  ^am  difficutter  eradi^ 

17 


6i3 


rETRI  CANTOniS 


Sil 


Itir,  ail  B,  llieroit,,  quod  ritdes  animi  perhibuerunt, 
Viacula  haec  iunt :  Primum,  titillalio  detectationis ; 
Mcundum,  consentus;  terlium,  faclum;  quartum, 
profundum  malorum,  seu  consueludiiiis  abyssus, 
Iluju»^  viscosi  ma(i  leslimonium  pete  ex  B.  Aug,  tvm, 
X,  serm.  44,  De  verbis  Domini^  c,  6. 

Iliiic  ille  marlyr.]  Cujus  meminii  beatns  Hierony' 
mu$  in  Vita  S,  VauH^  similiier  554  (<^^  paulo 
fusius)  Nicephorus  llisl,  ecctes^  /•  vii,  cap,  15.  31. 
€1  C,  llinc  ille  paler  ramilias,  omiitunit  martyr. 

Se  stiilluin  siinulavit  ]  0  stullum  prudeni&m ! 
Nam^  teste  Catone^ 

Sliiltliiaui  simiilare  loco  prmlenlta  sumina  esr. 
Jd  tegilur  de  S,  Slmeone^  Salo,  id  est  siullo^  in  Mar- 
Itfrot,  Romano  die  JuHi  i, 

Vel  scoepbam.]  Hoc  esl  mundabam,  Ita  Januen^ 
fff. 

Scobes  et  soriles.]  Scobes^  sunt  partes  itlas  mi" 
nntissima  iima  aut  serra,  vel  alio  instrumenlo  tritw 
et  excissa'f  a  nomiuaiivo  scobs. 

Vel  rodiebain.]  B.  Hier.,  in  liunc  psaL  Fodiebam, 
intiuit,  (anqiiam  agruin,  ut  iiiiUerein  senien  doclri- 
iiaruin  Domini. 

Quia  ingenuum.]  C.  ^F.  ingenium.  Jf..  Ingeini- 
nuin. 

Vel  venlilabam.]  \idealur  Giossa  in  hunc  locum. 

ftoinanos,  c.  6.]  Tria  xvi. 

Vias  duras.j  Labores  piDniienliae,  Aiunt  margmes 
CeiM. 

Ciliciuin.]  Non  tanium  S,  Joannis  Baptistoe  sed^ 
ut  aiunl  duo  prasfati  mardnes  :  Simililer  Juditb,  et- 
Ceciliae  et  Nazareornm. 

Panis  cnbrariiis.]  Impressa  S,  Hieronymi :  Panis 
tibariiis,  ep,  ad  Marcettam^  quaincipit :  Aiiibrosius  : 
\ide  netus  ad  c,  133. 

Vepres  Benedicii  ]  P.  Gregorius  l,  ii  Diai,,  c,  3. 

I.acrym.nc  Arsejui.]  tx  ejusdem  Yita  quas  a^iud 
fur.um  exstat. 

Quinque  caricae  Eulalii.]  Qiiibus  sustenlabatur. 
Duo  mar^ines. 

i£gypliac»J  Vitaapud  Sur.eit  tom.  //. 

Siiiieoiiis  Trevirensis.]  Cujus  fastum  agitur  1 
Junii. 

Per  Natban  ]  Habentur  hcec  De  potniteniia^  dis- 
tinct,  3.  Toum  poenam. 

C:\PUT  CXLVI. 

Sutum  V.  non  dividu  caput. 

Idola  Laban.]  De  his  dixi  ad  c,  ^l. 

Inrelix  Acban.]  Tiia  Acbor,  sed  maie.  Achor  eirm 
Homen  vailisest^  ut  tegiturJosue  vii. 

Circuinslautiai  peccaiorum.]  M,  ad  iutus  :  Omnis 
uiemorin. 

Clausis  ostiis  menlis.]  Itlem  ibidem  :  Oiiinis  do- 
iiius  tuac. 

Genesis,  c.  ix.]  7'rta  xxxvi. 

i£quirollere  debel  purgalorio  ]  Conira  eos,  ciunt 
margmes  C,  et  1/.,  qui  dicuiit  i<aciamiis  inun  .aiu 
pceniientiam,  sed  siiie  sordibus  et  cruciatibus. 

555  CAPUT  CXLVIL  I 

llabeam  in  corue.]  Margines  duo :  Ad  agenduin 
pocniteiitiam.  • 

Substantia  mea.]  Vila  prxsens,  et  oinnia  pra*seii- 
lia,  ati  margo  duplex, 

Noniie  Uomiiius.]  Solidllas  xleriin,  aiunt  iidem 
mfirgines. 

Item  philosophus.]  litius  iiber  eiegans  est  de  vitce 
krevitate  et  Christiano  dignissimuSf  quanquam  ab  t/i- 
fideli  conscriptus. 

Houovvs  gt^ram.]  Utinam  rirtules^  aut  simiiia 
proximorum  a:dificationi  convtnientia  ^  de  fjuibus 
poata  profunus  : 

Slat  sua  cuiqtie  dies;  breve  et  irreparabiic  lempus, 
Oinnibus  Cbt  vil;e;  sed  ramain  exiendcre  factis 
lloc  virluiis  oihis. 

(ViRGiL.,  JSneidos  x.) 

Tanquam  ad  exlromuiii.]  Ita  Horatius  : 

Owtieut  mde  diem  tibi  diluxis»be  supremuiu. 


A  liem  Ifleronyinus.]  Vide  ejusdem  i,  iii.  Commenl. 
in  Amo$  pauio  post  initium  et  longe  piura  hac  de  re 
invenies. 

Brevis  et  non  vcra  voluplas.]  Dispulnre,  roin«- 
derc  et  biijiismo<li,  ait  M.  in  margine.  Ex  hoc  lein- 
pnre  lam  anguslo  el  rapido  et  iios  aiirerenfe,  quid 
juvat  majoreui  parlem  iiiitlcre  in  vaiiuin?  Non  tain 
benignum  ac  liberale  lempiis  nalura  nobis  deilit,  ut 
aliqiiid  ox  illo  vac(>t.perdere  :  et  vide  qiiain  muha 
cliain  (iiligenlissiinis  pereant.  Ilmc  ilie  mngnusSe^ 
neca^  epist.  H7. 

Viri  divitiarum.]  Viri  eiinin  litiiim,  ait  marqo  C. 
caiisnrum,  dispulalioiium,  polationum. 

Iii  maiiibus  suis.]  Nisi  sarpam,  aii  idem,  Sarpa 
est  falx  putatoria^  sive  cuiter  aduncus,  quo  viueae^ 
aut  arbores  putamus, 

Cras  miiius  aplus  eril.]  Nempe^  ad  agendum  pu;- 
nileniiam.  Ita  duo  margnes. 
Tola  coena  prxseiiiis.]  Hoc  est  relicrlas,  deieetn- 
B  tio,  et  juciinditas.  Marqines  duo. 

Per  qii3R  amiuittir  ]  yam  qui  ia  ngoi>e  conleiidil» 
ab  omnibiis  se  nbstinet  (/  Cor.  ix),  aii  M,  ad  (a'ti», 
addit  quoque  Hiud  :  Ne  aniinam  pouas  ad  unicuiii 
hazardum  et  jactum  nleae. 

Et  sicut  fumus.]  Qui  cilo  evanescit,  inquit  C,  in 
mnrg, 

lsai.is  c.  XXIX.]  Tria  Lxxvii. 
Digiiiialem  priinogeniiur^.)  Fidem  et  virtutes, 
inqtiiuiit  murgines. 

Beiicdichoiiemqiie  pnlernam]  lidem  in  Evangelio: 
Veiiite,  beiiedicli  Pairismei.  Matth.  \\v. 

Perpetua  est  poena.]  Seneca  ep,  ^Z,  liiiprobariiiii 
Tfduptatuin,  eiiani  post  ipsas  poeiiiioniia  e>t.  £l 
infra  :  Sola  virlus  praestat  gaudium  perpeluuin, 
seruriim. 

556  Mortis  meditntio  ]  Po$t  Piatonem  iu  Pliad. 
B,  Hier.  ad  Principlam  epitaphium  Marceliof,  inci- 
pit  :  Sa*pe^  et  muUiim. 
p  liem  nieronymus.]  Non  absimiiia  vidi  in  eju§dem 
regula  tituio  Ue  paiipertate  :  similiter  in  c.  xxv 
Matthtei. 

Cur  modicum  cxspeclas.]  V.  Coiitra  niodicuin 
exspeclas.  Exaud»amus  eiium  iu/ideiem,  pdeiLer 
tamen  loquentem  :  Tu  niortem,  iil  nunquabi  tiiueas, 
semper  cogita.  Et  idem  supra  :  Vivere  iioluit,  qiii 
uiori  noii  vuft,  Seneca  ep,  50. 

Vadam  ad  portas.]  Margines  C.  et  M.  Iloc  liiueo, 
scmpcr  in  iiieuie  babeo. 
Ablaia  esl.]  Idein  margines  :TransIaia  est. 
Qiiidam  dimidiaiit  Deo.]  V.  Qui  dant   iieo  dimi- 
diaut.  Abusus  notarti, 

Quidam  peinciuiil.]  Atiifi/  marginesC.  et  M.  (It 
Nicolaus,  Joaiiiies. 
iob,  c.  VII.]  Tria  ix. 
Iieiu,  c.  XIV.]  Tria  xiii. 
Ilem,  c.  XX. J  Tria  xvm. 

CAPUT  CXLVIIL 
0     Nc  fiat  fuga  vesira.]  A  vilio  ei  peccalo.  Margine» 
duo. 

PaMiiietnini.]  Hac  iego  in  margine  M,  Item  :  Vide 
quaiem  etquanlam  egerinl  poenilenliamTbeophiliis 
de  quo  iu  legenda  Niilivitatis  B.  &lai  i«T  :  et  corpiis 
(a/,  curuus)  de  quo  iii  legt^iida  S.  Oioiiysii  Ol  lucii* 
lio.  /n  Legenda  aurea  Jqcobi  de  Voragine  die  Nativ. 
B.  Virg.  Iqco  Tiieophiii,  dtatur  Ivo  Carnoteusis. 

Viiales  carpiusauras.j  Vikg.  x  jEneidos. 

Tolo  leuipore  viue.]  Tempus  pasnitenuo!  e$t  u$que 
ad  uiiimum  articulum  litcB  De  paenit,,  Dist.  7.  Tciii- 
pus  \ero. 

Biliiniiiie.]  Ei  pQRiiilcnlialis  salisfactiouis  ct  lon- 
gislabor.bus.  Margines  duo. 

Sicui  eniin  exbibuisiis.]  Hic  tacet  V.  usque  ad 
finem  capitis. 

CAPtT  CXLlX. 

V.  Omitlii  titulum,  nec  caput  d,tidit  intercapf 
diue. 


SiS 


TFRMIMABBREVIATUy.  -  NOTi£. 


m 


D^flli  ile  aveili.]  Sekeca,  Tragoidia  6  : 

Dediscit  animus  sero,  <|u<hI  diilicil  diii. 

AfiMdn  tii.  Kl  hie :  Dilficile-est  rpsislere  consn<v- 

tndiiii»  qiiia   assiinilaliir  natiine.  tdem  i.  Rhetor. 

.  Qnod  cfHisaeiuni  est»  veluil  iiiuaiiini  esi.  ViaGiL. 

Morf .  II : 

...  Adeo  in  teneris  asMiescere  mulium  est. 

«aasi  altera  natiin.]  Ex  Arhtoi-  vii  Ethie. 
t  canis  a  corio.]  Horat,  ii  Serm,  V.  Vii  exier* 
relNinr.etc.  AUijua  ezemptaria^im^resMiie  : 
Ulf|ne  raniscorio  nunqnain  ai».slerreliitur  uiicto. 

557  Nieronyttius.]  Lo*tuitur  hic  de  filii$  Israel^ 
muile  emdidi  in  lexu  :  Populus  Israel. 

lereitiias,  c.  iiii.]  V.  el  M.  c.  l\,  C.  lxi. 

Mein,  r«  vui.]  Trin  xxxiv. 

Ideiu,  e«ix.]  Duo  xxxix.  V.  xxxvin. 

Ars  fii.]  Ari$i,  ii  Ethic.  Ex  aciu  muJtoiies  iterato 
llt  babitiu. 

Longaiu  reslem.]  Sive^  loHgnm  dicam  moiis  ple- 
nam. 

Noli  ergo  muiuare.]  Cur  hoe  ?  Aii  Sapieu$  Pror, 
xxa.  Quia  :  qui  accipii  luu  uuiii ,  servus  e^t  fehe- 
raniis. 

Qua  ne  prpocnipntus.]  C.  ad  latu$  iegit  ea  quas 
kabenlHr  Sap.  iv  :  Juslus  si  tiiorie  pr;eoccupatus 
fiierii,  e  c. 

€<eic!4is  maunap.]  M,  CcBleslis  gratlne. 

Actio  judiciscouirn.|  C.  et  M.  blrga  iios. 

Fuerit  solveudo.]   V.  SulveiiJa. 

UtMle  Ainbrosi  .:>.]  Locum  citati  in  margine  ad 
€•  145,  in  fine.  C«  et  M  legebant  Gregoriii.s. 

Amaras  polioiies.]  M.  poiationes. 

Ei  eritbcsceiitia.]  C.  ad  tatu$ :  Qwx  causa  ludiixit 
coiifcKsioueiu  iii  Cc«  iesia. 

Vel  iu  subdtaulia.]  V.  IJ  oniiitil. 
CAPLT  CL. 

Vd  vil9R.]  Hfrc  diio  verba  abiunt  in  M.  et  C. 

Qui  doniiilis.]  V.  Quijacelis. 


De  iiuiiiifesia  visiuiic.]  C.  et  M.  Alaniresta  visiu-  C  ^^^^  «P^  ^»"''" 

'  |4.Hll<li       111       ll>A     Cll 


A  llieroiu  ad  Ifeiiodorutii.]  Heitiiui  loeum.  Tria 
eitim,  ad  Ritsticum.  Fla^c  eii$t.  ad  Ueliodorum  in* 
eipit  :  Qu^^iilo  amore.  \ide  jiiiem  illiu$, 

Judiraiuro  [kmdiio.]  M.  Tii  gaudobis  jiificnttiro 
Domino.  V.  Tu  gaudebis  judicatiiru.s  ciiiii  Ooiniiic. 

£xliibebiiur  cuni  proJe  sua  vere.]  Uier.  pro  vrro 
habet  Venus.  MeUu$. 

Opera rii  et  qiiseslunrix.}  F.  el  M,  operariaQ  ei 
quKstuaiiae.  B.  Uier.  habei  oper.irii,  hoc  e$t ,  Jo^ 
$ephi. 

CAPLT  CU. 

Ad  Eiisiofbium.]  De  tirginitale  $ervanda^  qum 
iucifit  ;Auiii,  lilia. 

I)e  carcore.]  Kt  papilioue  rorporis,*iiii7iitiiiti  mar* 
ginet  M.  et  C.  ut  in  osiio  slaiis  videas  gloriaiu  Dei 
porlraiKsire. 

tt  rccessil  ftibi.]  Tria  libi  pro  sibi. 

Ki  coiicubiux*.]   C.  ad  taiue  :  Auimae  minoris 
iiier  li. 
n      Eriint  iii  di versis.j  Uirc  quoque  re$titui.  Tria  $ic 
leijebanl  :  Kruul  iu  divcrsis  gregibus  caruis  Lua?,et 
hpiiitus  iiialris  (V.  matres)  luae. 

Neiiio  iKiieiit  dicere.]  7rifl;  Neiuo  poterat  scire. 
Biblia  Untilea*  imrressn  nimo  \^d\  habent  ;  Neiiio 
poter;*!  discere.  Alagnn  mnetat, 

Aliqiiiil  gloriosuui.]  F.  pieiiosum. 

Ad  Deiiietriadem.  De  virginitate.  Habetur  t.  IX 
incipitque  :  Si  suinmo  ingcuio. 

Putabisduruiu.j  F.  Di|;uu  p. 

Tu  ergo,  cui.]  H(Pc  in  eadem  epi$t.  ad  Demetria- 
dem^  $ed  infra,  $ub  finem. 

Coniitata  virginibus  ]  V,  Communicaia. 

Nec  uliius  leiuporis.  J  Iria  :  Nec  iilius  teuiporis , 
clc. 

559  CAPLT  CLII. 

V.  Caput  non  diviuit^  neque  novum  titulum  prm* 
fert.  M,  tero  videtur  veile  divitum,  rubeu  eaque  ma^ 
ju$cula  addtia  littera,  omi^$o  tamen  titulo^  quem  C. 


Iioiie. 

Salicialcm  visioiiis.]  Tria  omittnnt  visionis,  $ed 
e$t  iu  lextu  Bibli^o.  C.  et  M.  in  mnrgine  leguni : 
Volunlatem  Dei  iii  pleiiilaiii.  Videri  hic  pote$t  com- 
menlaritt$  B,  Hiironymi  in  hoc  ultimum  capui 
l$aia\ 

De  coruu  allaiis.]  Vus,  o  clerici»  ait  margo  C. 

Ilabacuc»  c.  ui.l  Tiia  c.  xi. 

Soplion.,  c.  i.l  fria  iii. 

A  collibus.]  M.  et  C. 
Scripturm^  ut  potuimus. 

Quia  eiiim  noii  liabueruiil.]  Videatur  comment,  B. 
Hiei.  in  c.  i  Sophonio!. 

Igiiis  gelieuiiie.]  Ignis  etiam  av.iriltas,  inquii 
margo  C.  bic  acceudilur  et  inchoatur,  iii  fuiuro 
consuinuiaiiir. 

Parab.,  c.  xix.)  7nVi  xxxix, 

H**br.,  c.  x.]C.  et  M.  x\n.  V.  xvi 


a  collisionibus   At   texiue 


Lffiidi  in  uie  spirituin.]  C.  in  margine  :  dilatando 
pra;  gandio  pairi^e. 

Maiiiiiiotrei  ti.J  De  hoc  vocabulo  diximu$  in  noti$ 
ad  c.  78. 

Secretuiu  meuii  de  viia.]  If (rc.  iis^ii^,  £t  quem* 
adiuoduiii,  absunt  in  C. 

CAPUT  CLIII. 

Hoccaput  De  proprielate  ex  C.  et  M.  collegimu». 
Sed  in  M.alio  chnruciere  exarainm  e$i  a  cceteri^^et 
in  fine  capitis  prwcedentis  hosc  habebat  :  £\plicit 
suiiimaiiiag  slri  Peiii  Canloris  Parisiacensis.  Forte 
auctor  omiterat  in  tumma  ugere  De  proprietate,  quod 
in  fine  recuperat. 

D:rere  niea.j.  Prout  vHat  S.  Benediclut  in  Heguia^ 
c.  53. 

Ciiiii  Arliaii.l  Dno  Aclior. 

Muiidiali  alrquo.J  Ut  legilur  16,  q.  ^.  Adjiilinus. 


Ignis  i|.m.ilaiio.]  4«di«m«.  margin»  C,  el   J»-  »  «^'""rif/.^x.'!:"^**'"' '"  ^l''" '•  ^^  ^•^''Sori»* 


Faiues  el  insatiabililasdevorniidi  iiialos.  Tria  suut 
iiisaliabilia,  scilicei,  iureriius  (avidior  et  insatiabi- 
lior)  ui:ire  et  vulva  iiiereiricis  {Prov,  xxx). 

558  Job,  c.  X.]  V.  et  M.  c.  xi,  C.  ix. 

Deda  de  quodaui.J  Uwchieloria  $umpta  e$t  ex  V. 
Beda^  Hi$t.  genti$  Anglorum,  I.  y  ^  c.  xiu.  De  hac 
eiiam  in  speculo  exemplorum  di$i.  3,  exemp.  7.  yti 
titargine  C.  nomen  putritfamiiiat  exprimitur  Drigc- 
liiiiis,  at  loci$  ciiati$  Drittichuus. 

Iii  iuterivra  diiceret.J  V.  In  anleriora  prodiicercu 

De  quibiisdaui  puleis.l  Lbi  puteus  supcriioruin, 
inquiunt  margines  C.  et  M.  puicus  curiosorum,  pii- 
leiis  inwdoruiu,  ct  sic  de  casleris  peccalis. 

Tunc  coepi  cogitare.J  Uecc^  usque^  Dux  lueus  a6- 
tunt  in  M.  et  C. 

Wilfiido.J  Ttiatic  legunt^ud  Ven.Beda  ioco  stc- 
fra  citato  vocat  Airriduiu. 

lutraus  fluuien.]  Mona$ierio^  $eu  eju$  domui  ad- 
iaeeu$t  ui  initio  hi$iorite  dictum  e$i. 


Moiiedula;.]  Avi$  e$i  ex  Graculorum  genere  aurum 
et  nummu$  subripere  toltta,  De  hac  Ovid.  vii  Me- 
taui : 

Nigrapedes,  nigMs  velnta  inonedula  pennis. 

De  uioiiaclio  Gregorii.]  Harc  historia  habeiur  in 
vita  ejusdem.  Vide  Surium  I.  II,  pro^ierea  apud  B. 
Aiigusl.  $erm.  62,  ad  fratre$  in  eremo,  $ive  12,  q.  I : 
Nulo. 

Sacrilegiis  sit  eiiani  laicus.]  17,  q.  A  :  Quisqnis, 
et  12.  q.  t:  Praidia.  | 

Habel  aiireos.J  Qunm  belle  talet  de$cribii  D.  Hier. 
in  epist,  ad  UelioUorum,qntB  incipil :  Grandes  uiaie« 
ria.s.  Sint  ditiores  nioiiaclii,  inqwt,  quam  rucrant 
s:eculares  :  possideaut  opes  suo  Ciirisio  paupere, 
qiias  sub  locuplete  diaboJo  babuerant;  suspirei  cos 
KccJesia  divites ,  quos  aiiie  luundus  babuU  uieu- 
dicos. 

Pictaniias.}  Sfnpitaalias*  l/o£  vocabulo  ftrpeuii* 


5i7 


PETRI  CANTOUIS 


m 


tur  C(esar*tts  ,  pro  portione  vini  aul  [ercnU  Inu-  A 
thre, 

Tobins  exsnl.]  C»  Sl  Tobns  csiiriens,«cl  qiii  pro- 
prin  hnlierc  polerat.  Catera  deenni. 

OiiiJain  religiosi.]  Pra^ier  iltud  B,  Punli  II  Tim. 
II :  Nciiio  niiliuins  Deo,  impiicai  se  ncgoliis  s.neciita- 
ribus,  aliud  iminuabo  ex  decretis  Bonifacii ,  quo 
deeernit  monachos  po$$e  confessiones  audire  :  Nequc 
enim,  inquit^  B.BenedicUis  monachorum  prxcepior 
nlmincus,  hujns  rci  aliqno  roodo  fnil  inicnlielor; 
ftcd  eos  sxcolarinni  ncgotiorum  cdixit  experles  forc 
tantummodo.  Et  i6,  q.  I  :  monatbi,  500  '*^  ^^9^' 
mr :  Nulliis  iiionucbornm  forensis  negotii  snsce- 
l»tor,  vel  exsccnior  exislat,  nisi  qiiod  monaslerii 
cxposcit  uiilitas,  abbate  sibi  nibilominus  iinpe- 
raiitc. 

Deposilarii.j  0.  Depo&iiorii.  Horum  e$t  recipere 
ptcumas,  pro  cautionCf  quod  monachum  maxime  de^ 
ifecct,  B.  Hieronymu$  ad  Paulinum  De  in$tit.  mo- 
naciu  »  iiil  :  Queiii   scnscris  tibi ,  aut  sempcr,  aut 


crcbro  de  numinls^  loquentem  ,  insiitorcm  potius 
babelo  qu:im  nionachum ,  16  ,  ^.  1  :  Si  ciipis. 
Item  videto  B,  llieron.  in  reg.  tiiulo  De  paaper- 
lale. 

Isic  oniin  pluribtis.]  Hac  parenthesi  incbisa , 
omitlit  M. 

Ablalum.]  Po$t  hmc  immediate  legit  C.  Ilcm  I.o- 
vil.  LXXX1,  hocesty  c.  xxiv,  uhi  agitur  de  restitu- 
tione, 

rriorqiii.lam  cuidam.]  C.  Prior  dc  &I.  D.  volcnti 
faccre. 

Iiem  eremitam.}  Ex  libro  Viias  Patrumdicto, 

Uem  Hieroi-.yiniis.]  In  regnla^  de  paupertate.  Et  in 
reg.  monachorumj  De  Simoiiiu  in  recipiendo  »oro- 
rcs,  simHia  invenies. 

Taiila  in  M:irtino.]  Es  vita  per  Senrium  Sttipi' 
cium  con$crlpta. 

Ih  ait  S.  Beiicdicius.]  Cap.  40  Begnla:  sute. 

Item  Uieronymus.]  Epist.  ad  Uetiodorum  mona' 
chum,  ut  supra  dixi  ad  e.^l. 


VERBUM  ABBREVIATUM, 

TEXTUS  ALTER 

A  eapUulo  $exaqe$imo  sexto  H$que  ad  oclogesimum  (17)« 


Cap.  LXVi.  De  aeceptione  personarum. 

lCl  sciendum  quod  nihil  magis  ofTcndit  hoc  tri- 
plex  prsslali  ofllcium,  quam  acceptio  pcrsonarnni, 
«  qiiae  iion  est  apud  Dcum, »  siciit  dicit  Apostoliis 
la  fipislola  adRomanos  (cap.  ii).  Siipcr  qiiem  lociim 
dicitAuguslinuF  [f.  Ambros.] :  Acceptiopersonarnm 
esset  apiul  Dominum,  si  propler  dignilaicm  palruni 
recepisset  Jud.TOS,  et  propter  indignilaiem  pairnni 
Sfkrevistet  genliles  (Vide  notas  ad  cap.  06).  Idein 
dicit  Pctru8inActtbusaposloloruni(cap.  x),  iiu.indo 
pfxcepluin  est  ei  ire  aJ  Cornelium  :  i  Nunc  in 
verilaie  comperi«  quod  noii  est  personarum  acce- 
ptor  Deus,  sed  in  omni  gente,  qui  tiniet  Deum, 
acceptus  est  illi.  >  Sciendtini  aiilem  quod  aliud  est 
acceptio  personarum,  aliud  honorificenlia. 

Iloporiricenlia  est  rcverentia  alicui  exbibila  con- 
siderai.o  gradii  dignitatis  iilius «  cui  revcrenlia  ex- 
hibetur,  et  illius,  qui  exbibel.  Abusuji  aulem  hujus 
revcrenliae,  est  acceptio  pcrsoiiarum.  Ista  noii  est 
apud  Deiini.  Et  nola  quod  qiiando  revcrenlia  non 
exbibetur  cui  debeiur,  lunc  cst  peisonae  abjeclio ; 
quaiido  vero  exbibetur  cui  non  dcbclur,  tunc  pro> 
prie  cst  pcrsona*  acceplio,  iia  ut  aliiid  sit  accepiio 
personae,  aliud  abjectio  personaruni,  et  aliud  hdiio- 
jincentiapersunaruin.  Nolantluni  iiaque,  quod  circa 
hujusmodi  honorificenliam ,  quxdani  catisac  sunt 
ouniino  licitae  et  honestse  :  qux-daiu  subboneslae  : 
quaedam  inedi»  nec  oninino  liciiae,  nec  omiiiiio  il- 
licito^ ;  qua*dain  sunt  omnino  lliiciUe.  Cxterx  om- 
iiino  licitae,  ei  boneslae  sunt,  quando  aliciii  reve- 
reiitia  pro  sanctitate  sujb  religioiiis  exhibetur  :  ct 
Imc  sola  est  apud  Dcuiii.  Stibboncslx,  quuiido  piae- 
lato,  vel  principi,  vel  filio  nobilis,  vel  scripuinc 
periio  revereutia  exhibetur.  Mediae  iion  oiiininu  li- 

(17)  Ciim  exemplar  Marchianense  fetecontinua  va- 

rjeiate lectionis ,  abaliis  duobus  recederet,  scilicct 

s  esp.  (f(f,  asqtw  »il  caip.  80,  iilud  verboteuus,  ut  lo- 


B  cilae  vei  illictt».  quando  nficui  ex  qnadam  socie- 
late,  vel  ex  indiscrela  beiievoleiilia  reverenlia  ex- 
hibetulr,  ut  quando  paupcrcs  iiidigcnfes  rclinqiiun- 
tnr,  et  non  indigenles  iiNiospiJo  recipiuniur.  Oni- 
nino  illicilsc,  quan  lo  aliciii  pro  tiirpiiudine  aliqua, 
vel  pro  sola  pecunia  revcictilia  exhibetur,  ui  pos- 
sit  dici  : 

0  niimmt,  nummi^  vobis  hie  prw$tat  konorem^ 
yQ$  eslis  fralres. 

(JovEH.  sat.  5.-) 
"Hanc  oninino  respiiit  Dominus.  Mt  ilc  hac  dicit 
iacobtis  in  Episl.  canouica  (cap.  it)  :  c  Fralres,  no- 
lite  habere  lidcm  Domini  nostri  Jesu  Christi  gloriac, 
in  ncceptioDe  personaruin.  Si  eniin  venerit  in  con* 
spectu  tuo  vir  aurenm  annnlum  habens  in  manu, 
et  dixeris  ei :  llic  benc,  si  auiein  veiierit  pauper  in 
sordido  habilu,  et  dixcris  ci :  St.i  ibi,  nonne  tcee« 
plor  persoiianini  facius  es?  no.me  iniquaruni  co- 
gilalionutn  judex  es?  i  Ktdicit  ibi  Augttslinus (a/l«ro 

C  ord,  ex  Beda  qui  sua  desumpsit  ex  Ang.)^  si  hoc 
referalur  ad  ecclesiasiicas  digniiaies,  non  esse  leve 
peccalum.  Quis  enitn  ferat>  sprcto  honcstiori  et 
scieniiori  paupere,  diviiem  ad  ecclesins  icam  dignl- 
tatcm  sublimart.  Ilein,  si  de  qiioiidiitnis  confteiisi- 
bus  (coficessibus  uthabent  alia  exemp.)  boe  dicatur. 
qnis  hicnon  peccal?  tamen  noii  peccat,  nisi  apiid 
se  judicet,  quod  si  dtiior  cst,  ergo  nielior.  Contra 
acceptionem  pcrsonaruin  Dominusin  Deuteroiiomio 
per  Moysein  dicil  (cap.  i) :  c  Audiie,  oiniies,el  qiiod 
juslum  fticrlt  judicate.  Non  accipieiis  personam 
hoininis,  Domini  cniin  juJiciuni  est.  i  Ergo  boiiio 
imilaior  Dei  iion  debei  personam  bominis  accipere. 
Et  Job  dic.t  (cap.  xxxii)  :  c  Non  accipi:ini  pcrs«>- 
natn  viri,  tieqiic  Do:i)in.im  boiiiini  adaequabo*   No- 

qiinntur,  descripsimus,  et  dcscriptum  bic  consulto 
rcposuittius. 


fSii9 


VKKBUM  ABBREVIATUM.  —  TEXTUS  ALTER. 


»> 


\  teiiht  lo41eresplriium  iMeiim.  >Qiia»i  dicerei : 
Si  acflperein  personam  viri,  hoc  esset  Doininiim 
homini  ailflRqiiare.  Ei  in  Erclesiaslico  dicilur  (cap. 
xixv)  :  I  Non  accipics  personam  in  paiinerem  (id 
esl  contra  panpercui),  ei  (lcprccniioiiem  li»si  exau- 
«lies.  >  Et  iu  E|)is(oU  canonic.i  iudae  (licilsir 
(%.  16)  :  c  Quidani  suul  g^rnili  et  niurmurnlores, 
personas  proplcr  i|u?e8tus  aduiirautes,  >  id  est  lau- 
dantes.  Posl  aucioritatcs  coiilra  accepiionem  in- 
tnidiictiis  personarum,  exctnpla  iutroducamus.  Lc- 
gilur  eniinqiiod  Pbinees  pugione  suo  tr;iiis(iKil  in 
geniuldiiis  iud.-eum  coeunlem  cuui  MadiaiiitidCy 
quamvis  illuin  sciret  esite  ducein  in  tril>u  Simeonis, 
et  illam  flliam  nobibllissiini  principis  Madianiiarum 
(.Vniii.  «v).  Ki  in  lioc  fa  lo  placuit  Doniino,  «  et 
ces6avit  (|uassatio  (P$a!.  cv).  >  Et  Dominus  dixit 
ad  Moysein  :  c  Siispcude  priucipes  in  patibulo,  ut 
avertalur  furor  meiis   ab  eis  (Nunu  xxv).  >  Ecce, 


ipse  Moyses  audiens  populnni  peccassc   in 
coHflatili,  dixit  :  «  Qui  Domini  est  acciiiJialui 


•cio  cnini  (|'  audiu  fatniistam,  et  quando  Salvator  A  piens.  Uude  Ecclesiaslicus  ait  (cnp.  xxv) :  «  Fatuua 
'        ..         .  .  ^      .    .  j^^  ^.^^  exallal  vocein   suam ,  sapiens  autero  lir 

tacite  ridebit.  >  Et  saiictus  Bernardiis  dicit  de  auo- 
dam  ftbbate  reHgiosissimo  (S.  Maiachiai)^  qui  iii 
qiiatiiordeciin  aiiiiis  non  risit  ila  ut  videreturdens 
ejus,  sed  obstantium  graiia  faciem  serenabat;  sed, 
si  bene  rccolimus,  risum  iniegrum  non  admisit. 
Seciemur  ergo  hilaritaleni  lascivia  carentem,  et, 
ui  uno  verbo  expliccm,  secundum  faciem  sanctoruin 
\\\t\\xiAQ\\\\xtJJudHh  xv^.  Et  DonunusinEvangelio: 
c  V%  vobis  qui  ridetis,  quia  plorabiiis  (Lnc.  vi),  > 
Unde  ei  ipse  legiiur  tcr  flevisso,  scilicei  Im  susci- 
latione  Lazari  (Joan.  xi),  supercivitateui  (Luc.  xix), 
et  in  oraiionc,  sicul  legilur  iii  Epistola  ad  iiebneos 
(cap.  v) ;  sed  niinquani  legiliir  risisse.  Et  boc  qii»- 
siionem  hnbei.  Ipse  euitii  defccius  nostros  assuni-. 
psit :  quos  dccuii  cum  assuinere,  et  revera  rlsuni 
interiorcm  babuit,  scilicet  la^litiam  mentis,  et  ita 
videtur  quod  habueril  exteriorein,  quod  potiiitesse» 

qiiud  iiec  principibus  parreniluni  esl  in  scclcre.  Et  g  quamvis  nou  iegntur.  Et  notandum,  quod  ad  n:o- 

(lestiaiii  pi-aidictain  et  lempcraiitiam  habendaui,  esl 
tnnxiiiie  fugieuda  singiilaritas.  Est  aul^m  duplex 
sinjjiilarilas,  scilicct  inala,  ct  bona.  De  niulapriedi* 
ceinus,  ul  cxpul^o  vilio  niagis  vif.uselueescai. 

Cap.  LXVIil.  Di  mala  $ittgularliQfe. 

Dc  mala  itaque  singularilate  dicil  philosophus  : 
Oinnissingularilasparii  notain.  Qui  haiic  non  fiigil, 
siis|>ectus  esi,  aut  suspiciosus.  Ita  nolat,  aui  aliquid 
significat.  (V.  Not.  in  cap.  68.)|Propter   hoc  forle 
dictum  est :  lioc  modicnm  degustet.  Hanc  singula- 
ritatem  fiigiens  Aposlohis,  dixit : «  Omuia  oninibus 
faclus  snui  (/  Cor.  ix).  >  Uude  ct « toioiidit  se  in  Ceii- 
cUris  (Acl.  xviii).  >  Ijiide  et  Tiinolheum  circuin- 
cidit,  ul  confopmaret  eum  Judaeis  (Aci.  xvi).  Untie 
Augustinus   dicit  (epist.  86,  et   110) :  Secunduin 
morem  patris,  et  coiisuetudiuem  Ecclesiae  ,  in  qiia 
tibi  vivenduin  esl,  debes  viveie.  Turpis  enini  vst 
p  parSv  quae  suo  corpori  non  convcuit.  Uude  forie 
^  dictum  cst :  «  Vx  soli,  quia.  si  cecideril»  iion  habeC 
sublcvantein  {Eccle.  iv).  >  Soli,  id  est  quadain  prse- 
suniptione  novuin  vivendi  inoduui  invenicnti.  Tailis 
eniiu  <  singularls   ferus  esl  qui  dcpascit   vineaiu 
(iW.  Lixix),  >  id  est  destriiit  et  occidit  animaui 
suain.  Et  Seneca   iu  epislola    quinta  ad   l^ucilium 
ait  :  lllud  le  admonco,  ne  eoruni  more  (qui  non  pro* 
ficerc  sed  conspici  cupiuui)  facias  aliqua ,  <;uae  iii 
habitu  tiio  aut  gcnere  notabilia  sinl.  Aspenim  cu^ 
luin,  et  intonsuui  capui,  et  ncgligentioreiu  barbani 
el  iiidictum   argciito  .odiuin,  ei  cubile  humi  posi" 
tum,  et  quidquid  aliud  ainbiliose  perversa  via  se- 
quitur,  evila.  Stilis  ipsuni  nomen  philosophia:  (eisi 
niodeste  tracteiur)   invidiosuin    esti   Intus   oninia 
dissimilia  sint.  Froiis   nosira    populo   conmiiat, 
iion  rcsplcndeat  (oga,  noii  sordeat  lamen.  Nou.  pur 
iciuus  Irugalitalis   indiciuin   auro  argenloque  ca- 
ruisse.  Id  aganius,   ut  ineliorem  vitani  scquamur 
quain  vulgus,  non  tamen  contrariam.  Alioqiiin  quos 
D  eiiicndari  vulunius,  riigamus  a  nobis  ct  avertinius. 
Illiid  (|iioque  cflicimus,  ui  nihil  imitari  velint  nostri 
duni  linienl  iie  iiniUnda  siiit  omnia.  Hoc  piinium 
philosophia   inimiitil,  suiisuni  commnniorein,  hu- 
munitaicm  et  congregationem,  a  qua  profes^iouo- 
dissimilitudo  nos  scpnrabit.  Vulcamus   iic  ista  pec 
qiia;  admurationem  paraVc  volumus,  ridiculosa  cL 
odiosa  hini.  Vroposilum  iiostrum  est  secundum  na- 
turatnvivere.  Iloc  contra  naturamest  torquerccor- 
pussuiim,  et  faciles  odissc  munditiasy  etsqua'orcni 
appetere,  ct  cibis  non  tatitum  vilibus  iili,  scd  crudis 
ci  horridis.  QutMnadinoduni  eniin  desiderarc  «Icli 
calas  res  iuxurix  est,  ita  iiiusitatas  et  non  magno 
parabiles  fugere,  demeiitix  cst.  Friiffalitatoin  ex:git 
pliilosophia,  iion  piBnauK  llic  ciiiiil  niodus  placel. 
Teinperetur  vita  nostra   intcr   boiios  mores  et  pu- 
blicos,  susptciant  oiunes  vitam  iiostrain,  scd   iioii 
agnoscant;eadein  faciarous  quae  cxteri.  iNihii  inier 
iiosei  ilios  in(crerit«  riuriniumdi8siiniicsiiosvulg(^ 


vilulo 

_     ccingalur  gladio 

inecum.  £t  transiens  per  mediuin  castrorum,  > 
nulli  iliius  sccleris  participi,  parcebal,  «  et  dixll 
lloyses;  Hodie  consecrastis  maniis  vestras  Domiiio, 
tton  eiiim  pepercistis  frater  fratri,  vel  pairi,  vel 
inatri  in  crimme  (Exod.  xxxii).  >  Etilicit  ibi  glossa  : 
llieeiigalursaccrdos  et  leviia,  c  r|iii  dicll  pairi  et 
inairi :  Nescio  vos  (D^m/.xxxiii).>  Eide  Doinino  le- 
giturquod  noluit  ad  domuin  reguli  divcrlere(Joaii. 
iv),  n«s  videretur  diviiias  honorare  Iieni  :  In  li- 
hro  R^egum  regiliip  quod  Jonaihas  esuriens,  duiu 
iret,  invcnit  rnel  e t  comedit,  el  cxhilarati  suut  ociili 
yjns,  et  forlius  insecutus  est  hosles(i  Reg.  xiv). 
Qiiod  audiens  paler  ejiis  Saul,  quia  contra  prae- 
ceptum  ejuH  fccerat.  voluit  euni  occidere.  Quod 
fecisset»  nisi  populus  eum  de  nianibus  ejus  cxcus- 
sisset.  Ecce  quod  paternus  amor  noluit  parcere 
iilio  iii  transgressioiie  prj&cepti.  Et  habes  hic  ar- 
gumcnlum,  quod  princops  non  dcbet  aliquid  facero 
siiie  consensu  populi,  iicc  ciiani  pixlaius  sine  con- 
silio  cleri  :  licin  super  illiid  vcrbum  pr£diclum 
«  (tiausivii  Moyses  per  mcdium  castroruin  (Exod. 
xxxii)>  dicit  Grcgorius  (part.  iir  Patioral.  adinonil. 
26) :  l»er  mediuni  casiroium  esi  transire,  iii  Ec- 
clesia  Douiini  xqualilaie  vivcre,  arguerc,  praedicare 
ct  judicare,  ul  in  nulliiis  rcsidcat  favore,  ut  necali- 
cui  propicr  sanguiueiu,  vel  privaiuni  amoreui  a 
gladio  senieniix  parcat.  Ei  si  vir  Dei  est.  qui  di- 
vino  aniorc  cingitur  ad  vindicanduni  peccata;  il- 
luiu  viruin  Dci  non  csse  consiat,  qui  vindicare  alio- 
rum  peccata  rccusat.  Tamen  cuin  moderaminc  con- 
tra  acccplionem  personariim  est  agcnduni.  Qiiidam 
cniui,  duni  accepiionem  pcrsonarum  vitant,  iii  cu~ 
jusdaiu  ingraiiiudinis  viiiutn  et  subriu!  inurbaiii- 
tatis  curruiii  tii  vere  possit  dici : 
Dum  vUanl  $iuUi  vUia  ,  in  contraria  currunt ; 

Sed  medium  lenuere  beati. 

(llOKAT.,  lib.  I  Sal.) 
Siimmum  enim  jus  injuria  summa  est  (Cicebo  i  Ojf.). 
Uude  et  niihi  dicitur  :  «  Est  iusliis  qui  perit  in  ju* 
stitia  sua  {Eccle.  vii).  >  Et  alibi  :  «  Qui  niniis 
einungit.  elicit  sanguinem  (Proo.  xxx).  >  Et  alilii  : 
<  Non  declinetis ,  iicque  ad  dextcram,  neque  ad  si- 
nisiram  (Deul.  xvii).  >  Ad  dexleram,  per  nimiain 
justitinp  renpssionem ;  ad  sinisirani,  per  nimiuui 
ejusdem  rigorem.  Uiide  poela  : 

Est  modH$  in  rebu$,  $unl  cerli  denique  (ine$ 
Citra  quo$,  uUraque^  nequit  con$i$tere  reclum. 
(lloRAT.  1. 1,  sat.  1.) 
Culpa  cnim  esl  totam  perscqui  culpam. 

Cap.  LXVII.  De  mode$tia  circa  ri$um. 
Ad    pra.Hliela  autein,  qua:  contra  inconiposiiio- 
iiciu  dixinius,  addeudum  est  de  niodestia,  et  iiiaxi- 
uie  ciica  risuni,  circa  qncin  facilc  cognoscitur  sa- 


551 


PETRl  CANTORIS 


53* 


etse  scial,  qui  inspexcrit  propiiis.  Qtii  domuai  in- 
trftverit ,  nos  poiiiis  irireuir  quaui  su|»ellectileiii 
iiostram.  Slagniis  esl  iiic  ,  qui  sic  utilur  ficlililiiis 
sicut  arj^cnto.  Nec  minor  esi  ille,  quj  sic  utitur  ar- 
Kenio,  sicut  nctililMis.  lnGruii  enim  houituis  esl, 
uon  posse  puti  diviii.is. 

Cap.  LXIX-LXXII. 
De  bona  tingularitaie, 

Nunc  de  bona  singuhrilaic  ost  diceiKfum^  qii.ne 
roagis  proprie  dicitur  soliluuu.  D(*  iiac  dicil  Ainia 
\Uq.  Sar»],  niia  Raguelis,  sicul  legitur  iu  Tobia 
icap.  iii) :  Nunquam  ludenUbus  me  miscui,  nun- 
quam  illi$,  qui,  in  vanitate  anibulant^  participem  me 
jfeci,  De  huc  dicit  S;ipieus  :  Raius  iu  publico,  lio- 
iicstus  in  domo.  Oe  liac  dicil  Jcremias  (cap.  iii)  : 
Solitarius  sedebam  et  tacebam,  De  liac  ei  Seueca  iii 
<^pistola  ad  Luriliiim  ait:  Qiiid  viiaudum.prnecipue 
qicris?  Turbain.  Nouiliiin  liilc  commilli*ris  illi. 
E}(0  corie  coufitonr  iuibecillilalein  mcam,  uuii- 
qiiam  mores  quos  exMili  rcfero.  Iniiuica  esi  mullo- 
lum  conversitio.  Quid  ine  eiistiiuas  dicere?  Avurior 
redeo,  anibiiiosior,  Iiixiiriosior,  iroo  crudelior,  et 
rnhumanior,  qiioiies  iiiler  homiiies  Tui.  Sub.liiceii«iiis 
est  populo  (ener  aniniiis,  et  paruui  leiiax  rccii,  Tu- 
rile  irausit  ad  plures.  Sncrati,  et  Caloni,  et  L^elio 
exciitere  boneslalem  suain  dissiiiiilis  iniiliitudo 
|Mih)lsset.  Uiiiim  exemplu  n  avariiiie  el  lu\un;e 
niullum  mali  facit.  Cum  viclor  \Forte  convictor, 
ut  habet  Seneca^  et  nlia  exemplaria]  delicalus  paii- 
•nliin  eiiervat  et  emollit,  vicinus  dives  ciipiditateiii 
ifrila%  maiignus  comes,  quainvis  canddo  et  siut- 
plici  aDimo  rubiginein  suam  affricuit.;  quid  tu 
accedere  his  moribus  credis?  Jn  quos  publice 
f^etiis  esl  impetus,  neresse  est  iit  imileris,  aut  ode- 
ris.  Utiiiinque  auiein  deviiandum  esl,  ne  vel  si- 
inilis  malis  fias,  quia  mulli  siint;  iieve  iiiiuiicus 
innllis,  quia  dissimiles  suni.  Recede  in  teipsum 
qnaiiium  potes.  Cuui  his  vcrsare,  qui  le  melioreui 
farere  possint.  Ulos  adinite,  quos  tu  potes  faccrc 
iiieliorei.  Muluo  idta  1111111,  ct  homiuej:»  diim  doccni» 
"iscniii.  Ista  auteui  solilnd  »  maxiiiic  peudet  ex  boiia 
nocielatc.  Unde  Calt>  ait  (llb.  1)  :  Ambula  cum  bonis. 
Elalibidicitur  :Ex  con^inii  moresrormaiilur.  Ei.Apo- 
Kldus  dicit :  Corrumpunl  bonoi  moret  coUoquia  mala 
(lilor,  xv).  Etphilosophiisdirit  (SENF.CA,  ep.l'*) :  l^o- 
li  is  vi  teiidiim  esl  libi  luui  quibus  Cilas,  quam  quid 
edas.  Et  po<'ia  d  cit  (Martuli^,  lib.  viiu  epig.  15) : 

i^r.Hcipis  est  virius  moxima,  nosse  suos. 
Itniic  YiMSum  muUuiii  pr:c  c;uieris  versibus  appro- 
Uat  sandus  Thomas  C.nUuarieiisis.  El  lioc  niaxiu.e 
iiertiiie:  ad  prseialos  Ecclesia),  tales  habei  e  cubicii- 
J.irios  et  commensales,  ne  eorum  videantiir  appro- 
bare  viiain  quorum  babcut  coiiversatioiicui.  ifude 
Abraham,  quauUo  |  r.vcepliim  csl  ei  circuiucidere 
lamilianrsuam,  slalim  circuiiicidit  ouines  vernacu- 
Josfiios,  et  se,  et  totam  rauiiliam  suam  (Gen.  xvii). 
Omiiis  itaqueChristiaiiiis,  ramiliuiii  suuui  debelspi- 
riiualiter  circuiiicidcre«  iii  uullus  sit  in  doiiio  sua 
iiionlinalus.  Uem  Saloiiion  :  Qui  graditur  cum  sa^ 
pientibuSf  sapiens  est;  amicus  stuiiorum  similis  eis 
eficitur  (Prov.  xiii).  Umie  a  qiioilaiu  .sapicuie  dici- 
liir:  Aloruni  similitiido  p.irii  hoci(;iaicm,  cl  cogiiala 
Mudia  facile  coiiiiecluutur.  Iii  Psalinis  etiaui  de  luaia 
Sficieialc  fiigieiida,  el  boiia  acquirentla  sxpe  dicitur. 
Ui|de  iu  primo  psaluio :  Bfutus  rir,  qm  non  abiit  in 
coutiUo  impiortim,  et  in  vin  petcaiorum  non  sletil 
{t^sal.  xvii).  Et  alibi :  Lum  sancio  sancius  eris;  et 
cum  viro  innocente  innocens  eris^  tt  cutn  eleclo  etecuts 
eri$;  ei  cum  perverso  pervereris(ibid.}.  Didiciieeuim 
est  tangere  puem  et  non  i^iquiiMn  ub  ea(Eccli.  xiii). 
Undc  auidani  &apicus  dicii :  Roiios  priiicipcs  habeiites 
pra\ai.iteru,  Siyllo:  cl  llarpiis  consparal  Scripiuru« 
Hcylla  cniin  huiiianam  habel  racieui,  sed  cauiiils 
cap  libus  succincta  describitiir.  llarpiu;  autem  vii- 
iciiieam  habeiil  laciein,  sed  rupacissiinos  ungucs* 
ifwiiiici prineipes  cxienus  sniit  bonl,  sed  muli  caj 


A  rum  miiiislri.  Odoralu  prxdiv!,  Scyilx  ad  rajiinain 
parantur. 

iiem  nolandurn,  qiinii  bonnm  societntem  inaxlme 
impedil  nimiiis  cariialis  afrcrius.  Contra  qiiem, 
maxiiue  habemus  exempla  ab  ipso  Domino  omniuni 
bonorum  magislro:  Cum  eniui  ipse  prxdicaref,  qui- 
dam  de  lurba  dixrl  ei  :  Magisier,  ecce  fratres  lui . 
rt  sorores  exspectant  te  foris  (Matth.  xii).  El  respr- 
ciens  iudiscipulos  siios,  ait :  Hi  sunt  fratres  mei.  Elp 
ul  gencraliier  coiicluderet,  nddidit :  Omnis  qui  facii 
voluntatem  Palris  mei,  qui  in  ccelis  esl,  hic  est  frater 
meus,  et  mater,  et  soror  mea  (Lnc,  n).  0"asi  dire- 
ret :  Spirituales  viri  seiiipcr  pro^ponciidi  suut  caruu' 
libus.  Ilem  de  codciu  legitiir:  Qui  ciim  essct  diio- 
deniiis  remansit  in  Jerusnlem;  quo  non  iavenio  iii- 
ter  cogiialos,  el  amicos,  el  noios,  post  triduum  re- 
dilt  mater  ejus  iii  Jcriisakm,  et  invenit  eum  iri  meiiio 
doctoriim  iulerrogantem  eos  et  respoudeulem.  Et 
dixil  ei  rnatcr :  Fili,  quid  fecisti   ttobis  sic?  Ecce  ego 

B  et  pnter  tnut  dolenles  qucrrebamus  te,  Ipse  uuiem 
dixit :  Qnid  est  quod  me  qtta*rebatis?  nesciebatis  quia 
in  his,  qucr  Patris  mei  snnt,  oportel  me  esse  (ibid,)- 
Ihic,  est,  spiiitiialia  semper  prsprero  cariiaHbus.  Ideni 
diiil  iii  niiiitiis,  nrrliiiricliuii  viiio  delicieute,  ad 
in:iireiii  cjus  iiiviciMtem  eum  ad  miracuhim  :  Qiii// 
mihi  ei  tibi^  mulier?  nondum  venit  hora  mea  (Joan. 
it).  Ct:rie  niuilum  crat  ei  ctt  ii  ipso,  quia  aflTectuosii:- 
siiic  diligebat  eain.  Uiidc  de  cruce  ad  discipuluin 
dixil  :  Ecce  maler  tua  (Joan.  xi\).  Sed  in  hoc  ▼erb# 
(qmd  mihi  et  libi)  rnnjiis  cxeuiplum  nobis  praefercndr 
spiritualia  canialibus  prupbuit :  iit  quiUbet  praelatus» 
et  etiam  minor  sacerdos,  iu  omui  benerrcio  spiri- 
liiali,  dicat  pniri  el  inairi :  Qtiid  mihi  et  tibi,  matcr? 
quid  mihi  et  lib*,  paier  ?  Nos  swimssacerdotes  secun^ 
diim  ordinem  Helchisederh  (Psal.  cixj.  quj  legitur 
niti  habiiisse  patreui  vel  iiiatrem.  Et  in  figura  Cbi i- 
bii  ct  uoslri,  qui  iiou  dobcinus  habere  palrem  Vttl 
iiiatreiii  iu  spirilualibus,  sed  dicere  eis :  Ego  suui 

C  sacerdos  per  oriliuem  Meicliisedech,  iion  novi  vos. 
Unde  dicitur  (Glossa  in  c.  25; :  llle  eligalur  sacer- 
dos  cl  leviin,  qui  dicat  pairi  et  matn :  fion  novi 
voi(0«i(/.xxxiii).  Uudcei  iulege  protijbiiumerat  iie 
sacerdos  iiiteressel  fiiiieribus  mortuoriim  etiam  p  1- 
reiiiuui,  iie  a!iqiiid  riiiuiiindiiiae  coiitruberet  (Lev  t,. 
XXI),  sed  etiaiii  sacerdoli  non  licct  recedeie  a  saii- 
ciis.  Uiide  Doiuinus  illi  voleuii  sepclire  patreni  suiiiii 
ait :  Dimitte  mortuos  sepelire  moriuos  suos  :  tu  autem 
vade  pradicare  regnum  Dei  (Matih.  vni).  Unde  siiper 
hoc  vei  bo  dicit  IJ.eroiiynius.  Proptcr  auiorem  Cbri- 
sii,  debet  diiiiiitere  iiisc|iiiltiim,  et  propier  ejiiS 
auioreiu,  iiulluiu  deliet  rcllnqiicrc  inhuuialiim,  Uvn 
scilicet  el  leiiipore.  Veruuitaiiieu  caniuuiu  est  od.o 
habere  parcnles.  Uiide  iiolandiiui  cst  iilud  dc  Phi- 
l.sthxis.  Illi  nauiqiie  arcaui  Domiui  ceperunt,  pro- 
ptcr  qiiam  puuiii  suut  in  posterioiibii^.  Quod  vi- 
deiiles,  posue.^iiiii  arcaiu  snper  plauslriHii  novuni, 
etadjuuxcruutplauslro  diias  v..ccas  feias  (1  Reg.  vi;, 

D  id  est  a  parlu  libcratas.  Feiuseuiui  vcl  fela  iioincn 
polyscnium  esl  [polysenium,  i;l  est,  variaj  significa- 
lionis],  scilicet  ad  habeuteui  fetum »  el  ad  liberalaiii 
a  Ceiu.  Uudc  et  ipsx  du.-e  vacc»  habebaiil  vilulos 
doiui  recliisos.  £t  adduxcruiil  aroain  Domiui  iu 
Ucihsames,  mitgientes  post  vitulos,  sed  curuu»  a 
recto  traiiiitc  tiou  nccteiitcs,  Belhsames  iuterpr.ta- 
tur  domus  solis,  Qiii  itaque  vuU  urcam  Doiuini  iii 
Uetlisames  duceie,  id  est  ad  vitam  a*|ernaai  pcr 
sumptioiiem  corporis  Christi  veuirc,  oportcl  cuiii 
csse  reiuiu  iiilerius  per  boiiuui  piopositum,  ct  exle- 
I  ius  per  opiis  boiiuiii. 

Dicil  siquideiu  Cregoriiis  (ho:u.  57  in  Erang.)  : 
Vucca:,  iiiqnit,  post  viiulos  iiiui;iebant,  sed  coruua 
a  reila  via  iion  Uectebanl.  Sic  quoqne  sancti  po^l 
paieules  per  conipassioucm  mugiunt;  so^l  uoii  lle- 
ctuni  coriiua  a  icctu  via  per  boni  operis  iiegligeii- 
liam.  ha  ergo  compaliumur  pareulibus,  ui  iiou 
proplcr  iUos  boaa  o|)cia  pra^lciuiiUuiutis.  Ne  stiuu4 


553 


VEKBUM  ADmiEyiATlM.  -  TEXTUS  ALTEU. 


531 


siiiiites  iixori  Loili,  <\%%x^  rcspiciens  ad  Sodomam,  A  Facile  nimpiini  h2€c  v^nciila  amor  Clirisli,  ei  liiiior 

verfui  esl  in  snlis  s(aiu:im  {Gen.  xix).  Ilem  Hieni-      gi»lienn«.  Al  Scriptura  prTcipil  pareniiiius  olise- 

nyiniiA  siiper  Leviiicum  dirii  (cap.  xxi)  .  Summtis 

poniifex  non  ilel»ei  inieresse  runciihus  inoriuoniin 

eiiam  principum,  ne  iacln  vel  visu  morlui  polluere- 

liir.  Se.l  sumnius  poniirex  «loster,  iJ  esi  Clirislus, 

Laxinini siisciiavii (Joan.  xi).  el  inulli  monacliorum 


et  rlericorum  videnl  hodie  corpora,  el  cum  eo  prnn* 
ileRi  ei  convivaiiliir  cmn  corpore,  id  esl  videndo. 
liein  siiper  illuin  lociiin  Matihrvi  (r:ip.  xvii),  nhi 
legilur  de  sialere  in  venlo  inore  piscis,  c|iiein  solvit 
DominHS  pro  se,  el  pro  Pelro  in  Iribiihisn,  dicic 
Glossa  :  Admiranda  esi  paupcrlns  Domiui,  qiisR  nun 
liahuil  unde  iribntuin  solverel.  El  opponii  hic  Augu- 
giinussic  :  Nonne  hahohal  Doi|iinuspocuui  un  qu;ini 
Ju  las  porlahal?  habehal  uiiquc.  Sed  nehis  diixit 
quod  erai  paupcnnn  iii  iisiis  siios  coiiverlere.  Ei 
lioc  esl  conlra  pra*latos,  qni  patriinonium  Cruciflxi 
(qiiod  proprium  cst  pauperiim)  iii  &uos  usus  expcii 


queiidutn  {Hxod,  lxx).  Sed  qiiicunquc  cos  siiper 
(Jirisitim  ainnl,  perdil  aniinam  suain  (HnlfA.  xvi). 
Gi;idium  tenet  hoslis  ul  me  perimai,  ei  ego  de  ma« 
Iris  lacrymis  cogiiaho?  Propter  palrein,  militiam 
Chrisli  de.scr:iin,.ciii  sepnlturain  cansa  Chrisii  non 
debeo,  qiiain  et  omnihus  ejiis  causa  deheo  ?  Domiiio 
passuro  limitie  consulens  Pelrus,  scandahim  ruil. 
Paiihis  reiineniibiis  si!  rratrihiis  ne  llierosolymani 
pcr)(erei,  respoiidit :  Quid  [aciiii  p'orantei  el  contur- 
baitfes  cor  meum  ?  Ego  non  iolum  ligari^  ied  et  %Hori 
in  Hierusatem  paralus  ium  pro  nomine  Domini  Jeiu 
Christi  [Acl.  xxi).  Aries  isia  pietatis,  qiio  fides  qua- 
litur,  Kvan^elii  rcluiidcndus  esl  mucrone.  Malcr 
mea  cl  Fralres  nici  siiiil  (Matth.  xii),  quicnnqiio 
favent  iiiihi  pro  iiouiiiie  ejiis  pugiialiiro.  Si  noii 
credunl,  mortui iepeiiaiil  moriuos  suos  {Blalth,  viii). 
Erras,  rraler,  crras,  si  piilas  iiuiiquam  Giirisiiaiiui» 


ituDi.  liem  :  Conlra  nimiamcarnisaflectioiiem  facii,  B  persccutioncin   pali.  El  lunc  maxiine  oppugnaris,. 

quod  legiiur  in  libro  Jiidicuin  (cap.  ix)  :  Ibi  enim      si  \e  oppii^iiari  iiescis 

Ifgiiur,  quod  Abinielech,  riliiis  Gedeoiiis  exconcu* 

hina,  posi  inorlem  Gedeoiiis  ivii  in  Sichein  ad  co- 

guaiossuos  ex  paite  malris,  qui  coiisliluerunl  eum 

regem  :  ei  auxilio  eorum  occidil  septuagiiili  (ihos 

Gedeonis,  qui  rratrcs  ejiis  eraiii;  Sichiiniias  quoque 

cogiialos  suos,  f|iii  eiim   regcm  recerant,  occidii. 

ETice  qiiod    cariialcs    afTccius   dcbeinus   occidere. 

Exemplo  eiiam  hruioru.ii  animantium  deberemus 

lerrcri,   ne  niniis  diligercmus  ninicos.  Ipsa  cniin 

felus  suos  diiigiiiii  qiiaiidiu  parvi  sunl,  nec  sibi 

iiufficiuni;  ciiin  grandiuiculi  facli  sunt,  slaliin  eos 

abjiciunly  ncc  de  cis  curam  gcruni.  Simililer  quan- 

diu  parenles  iioslri  sibi  non  siifliciunl  d.  beinus  cos 

Busieuiare,  noii  ad  superfluitaie:n,  sed  ad  exigen- 

tirain.  Sed,  si  sflii  siifliciuni.  non  esl  nobiscuranduni 

4te  eis.  Itciu  :  dicliim  esi  Abrahic :  Exi  de  terra  tua 

et  de  cognatione  tua  (Gen,  xii).  El  iiiPsalmodicilur : 


Ei  hxc  conlra  carnis  aflcclum  siifllcianl  (Yide 
notas  in  cap.  7i).  Dc  boiia  singulariiaie  suoerius 
diximus,  cui  adjicicnda  esl  hona  soliludo.  Sed  soli- 
ludo  csl  diiplcx  :  Moiiachoriiin  el  auachorelanim. 
Illa  esi  in  clauslro,  isl:i  iii  crciiio.  Ilia  esl  securior, 
isla  pcrrectior.  UiMie  sauclus  Dciiedictus  in  Kcgiila. 
nioiiaciiorum  (cap.  1),  dicii  monachum  in  clausiro 
heue  probatuin,  liccre  Iransire  ad  ereinuiii.  Viia 
isia  multuin  commendabilis  est ;  in  qua  Hieroiiymus 
pcr  quadrienniuin  domavii  carnein  suaui.  Ad  qiiaiii 
viiaui  inviiaiis  quemdam  sociuin  suuin  conschola- 
rcmdicil  (episi.  ad  lleliod.  De  riia  iotit,)  :  0  descr- 
tuin  Chri>li  floribus  vernan-) !  0  soliuido  ia  qua 
nascuutur  ilii  lapides,  de  qiiibus  iii  Apocalyp^i 
(cap.  xxi)  civiias  inagni  Regis  coiislruiturl  0  crcmus 
f.iiuiliarius  Deogiudens!  Qui  I  agis,  fraler,  in  sx- 
culo,  qui   m:ijor  cs  inuudo  ^  Quandiu  le  leclorum 


Audi^  filia^  el  vide,  et  inclina  aurein:  ei  obtiviicere  Q  umbrce  premuiil?  Quaiidiu  ruinosnrum  urbiuin  iiilor 


poputum  luum  el  domuin  pairis  iui  (Pial.  xliv) 
Quasi  dicerel  :  Non  posses  audire,  n.si  domum  pa- 
Iris  tuiolilivisccreris.  Iiem,  cxemplo Teiiiplarioium, 
deberenl  pnelali  instrui,  ne  haberenl  aiiiicos  suos 
sihi  collatcrales.  Ipsi  cniin  Teinpiarii  nunquaiu 
hnbcnlcoiisanguineiiiu.sibiservieulem,necoMiniunia 
houa  frairiiiu  ei  disiribuereiil.  El  illud  inaxiuie, 
quod  Hieroiiymus  dixii  in  epistola  ad  lleliodoruiu 
(Oe  taude  vita:  iolit.),  fucil  contra  carnis  afi*eeluin. 
Dicii  eniin  :  Audi  edictuin  regis  :  Qui  non  eit  mecum 
conira  me  est,  et  qui  non  cotligU  mecum,  dispergit 
(Lue.  XI).  Recordaie  lirociuii  lui  diem,  quo  Chnsio 
iii  b:tpiisinaie  consepuiius,  in  sacraiueuii  vcrba  jii* 
labti,  pro  noiiiiiie  ejus  non  le  palri  parciluru:n,  nec 
ctiain  inalri.  Ecce  adversaiius  tuui,  iii  peclore  liio 
Chrisinm  coualur  occidere.  Ecce  donalivuni,  quod 
Hiiliiaturus  acceperas,  hostilia  casira  suspiraiil. 
Liccl  paiviilus  ex  collo  pendeni  nepos,  licel  sparso 


[f.  nidorj  inchidil?  Crede  luihi,  ncscio  .quid  pluii 
lucis  in  erenio  aspicio. 

Lihel  snrciiia  caniis  nhjt^cta,  ad  puruni  acthcris 
voia7e  fiilgorem.  Pauperialcm  limcs?  scd  healos 
paupercs  Christus  appciiat  {Matih.  v).  Laborc  ler- 
reris?  ueiiio  athieli  siiie  sudoribus  corouabitur.  De> 
cibo  cogilas?  scd  ndt;s  faincin  iion  tiincl.  Super 
iiiidnm  nieiiiis  hiimtim  mcmbra  fessa  jejuniis  colli-^ 
dere?  Scd  Doiuiiius  lecum  jacel.  Squalidi  capllis. 
dolel  iiiciilia  cxsaries?  sed  capiil  luum  Chr  s.us  esU 
luiiuitalc  crciiii  vaslilasterrcl?  sed  lu  |>aradisum 
nienie  ileambul.i.  Qioiiescuniue  itluc  conscenderis, 
toties  iu  ercmo  iio:i  eris.  Staiira  sine  bahieis  ailra- 
hilur  <uiis?  sed  qui  in  Chrislo  semei  locului  esu 
uon  hahcl  uecessc  itcruiu  lavari.  El  ui  breviicr 
audias  Aposiolum  nd  ciinctn  respQiidenlem  :  Non 
sunt,  inqiiil,  condigna:  passiones  iiujus  munJi  ad 
futuram  gtoriam,   quiv  revelabiiur  Jn   nobis  (Rom 


crine,  01  scissis  vcsiibus  ubera  (quibus  iiuiriverat)  (y  v,,,),  Delicatiis  mileses,  charissinie,  si  vis  gaudere 

'  *    '--■   '     *'    '-'  --.  -  ;....^.»i  .  ««•.      ^jjjjj  s:ccnlo  el  postea  regnarc  cuui  Chrisio.  Indi- 

cahimuslibi.  ut  si  iiescis  discns;  si  aulein  cogno^ 
visli,  pariter  gaiideas.  Bonosiis  tuus  (episl.  De  taude 
Bonoii,  Incipil  Ptui  eorum  timere)^  iiiio  ineus,  el  iii 
vcrius  dicnin,  noslcr,  scalam  pru!sagam  Jacob  soiii^ 
nianiis  jain  scandii  (G4?i{.  xxviii),  portnl  crucem 
(Matih.  xvi),  nec  posl  tergum  resp  cit  (Luc.  ix),  se-, 
iiiiuat  in  laciymis,  iii  gaudio  luelet  (Pial.  cxxv). 
El  sucrainento  Moysi  serpenlem  in  ercnio  suspendil. 
(iVum.  xxi)  Ecce  puer  mcus  ho:iestis  nobiscum  s:e- 
ciili  ariibus  institulus,  cui  opcs  afl^atim,  digiiila«> 
apprime  iiiler  coaequales  eral,  conlempia  inaire,  tK. 
sororibus,  el  charissimo  sibi  gennaiio  insulani  pe-^ 
I.igo  circumsonanle  nnufragam,  cui  asperaj  caiiies„ 
el  nuda  saxa,  el  soliludo  lerrori  esi,  quasi  quidam 
iiovus  Paradisi  colonus  incedil.  Nulhis  ibi  agricola- 
riiin,  nullus  monachorum;,  nec  parvulus  quid«uu 
Oaesiii.us  (quo  vclui  frairc  iii  sxcuio  fruebatuii  Iil 


ninier  oslendal,  licci  in  limine  paler  jaceal ;  per 
calcaiuin  perge  palrcm ,  siccis  oculis  ad  vexillum 
crucis  evola.  Soluni  pietalis  genus  esi,  iu  hac  rc 
essccrudelem.  Veniel  dies  pustea,  quo  viclor  rever- 
laris  in  patriam,  quo  llierosoiyinam  coBleslem  foris 
coronalus  incedas.  Non  esl  nobis  ferreum  peclus, 
Hon  dira  pi\ecordia,  non  cx  siiice  naiuui  llyican» 
iiulrierc  tigrides ;  ei  iios  per  isia  irausivimus.  Nunc 
libi  blandis  vidua  soior  haerei  laccrlis,  nunc  illi 
(cuin  qiiibtis  adolevisll)  vcriiul»  aiunt  :  Cui  nos 
serviiuros  relinquis?  nunc  gerula  qiiondam,  jam 
anus  ei  nulriiius  seeundus,  post  naturali  pietale 
paier  clamilal :  ExspecU  paulisper,  el  morilurum 
sepeli.  Forsilan  et  inaier  laxismeuibroruro  pellibus, 
ar.iia  rugis  froiiie,  aniiquum  refercns  lac  maniina 
dare  (Vidc  iioias  ad  c.  71).  Dicani  ei  grainmalici  si 
\ohint  (ViRG.,  JSneid.  xii,  59.)  : 

In  i€  omnii  liomut  inclinaia  recumbit. 


5."5 


PLTUI  CANTORIS 


556 


iniiln  vasiilalc  «idlixrct  lalcii  come^,  Solus  libi,  imo  A  iv).  Hanc  viiani  6iiiiililer  clegii  B^^rtsin,  qui  iii  sc- 


Chri&to  coiniianie  nnn  sobis.  Videt  |;lorinin  Dei, 
i|nnin  apostoli  nisi  in  deserlo  non  viderent.  Non 
ijnidem  ronspicit  tiirrilas  urbes;  sed  in  novse  civi- 
latis  ceiisnni  dedii  noinen  sniim;  Ilorrenl  menibra 
sacco  deroriHia  ?  sed  sic  mclins  obviam  Christo 
rapietiir  in  acra  (/  Thess.  iv).  Knllo  Eiiriporum 
aiistro  perrruitnr?  sed  de  lalere  Domini  aquam 
>'itael)ibit. 

Fraier  in  eremo  cribrarios  panes,  et  olns  nnstris 
manibns  irrigatiim,  hic  deliciae  rustican.T,  vilcs  qni- 
dem,  sed  iiinocenlcs  cibos  praebcnt  (epist.  ad  Mar^ 
eeUam,  inriph  i4i9i6rosft«).  Ita  vivciiies  non  ab  ora- 
tione  soiiJius»  non  saiuiilas  a  lectione  revocabit.  Si 
:estus  esl,  secretiim  arboris  uinbra  pr.nebebit.  Si 
nutiimnns,  ipsa  aeris  temperies,  etstratn  superjcr- 
mm  folin,  biciim  qnieiisostendunt.  Vere,  ngor  no- 
riliiis  depingitnr  et  inter  garrnlas  afcs  psalini  duN 
cins  cantalMintiir.  Si  frigiis  fiierit  et  brumales  ni- 


creto  permanens  lornsiis  et  nielle  silvcsiri  snsleii» 
tabatnr.  De  qno  quidnin  nit :  Qiicm  non  nn<icnl  ian<- 
gere  cernstes  et  vipera;,  mcretrix  el  saltsitrix  laii» 
giinl  ad  invicein  rcvercndnm  verliccnv  siiie  rove* 
reiitia.  Hnnc  hal>enl  pntroniim  et  ndvocninm  Car« 
tnsicnses,  qni  singnli  ii>  singnlis  crllnlis  ereiniti- 
cam  ducnntviiam.  Medii  lamcii  snnt  inier  anaclio* 
relns,  qni  modionm  vcl  nnllnm  sibi  relinent  |h>s^ 
sess.ionem,  et  copnohitns  qiii.  •»  pcisonn  panpenim, 
miilia  possidcnt  et  viiain  habcnt  coininnirein.  Car- 
tusienses  vero  oinnia  hahent  eommuiiim,  in  num^ 
ro,  et  pondere,  et  mensnrn.  Personas  trctlo- 
cim,  et  conversos  similitcr,  pectides,  agros 
libros.  ct  hiijnsmodi,  iinilari  ciipientcs  Domiuum, 
qui  omnia  fccit  in  tiiiincro,  ponden%  incnsura. 

Onidain  dicnnt  vitam  istam  initiiim  lialnrsse  .1 
prxcnrsore  Domini,  alii  ab  Elin,  alii  -a  Jnnndab 
vcl  Rcchabitis,  qui  viniim  ct  sicernm  non  bihebnnl 


iFes;  ligiia  non  emam,  calidns  vigilabo  et  dormiam.  d  ^jgr,  xxxv).   Hanc  vitnm  mnlluin  cupivit  Marliniis 
■j-K^  .    .11 :  D 1 «..«  .««;..#        j|,in,  eral  duodennis,  sed  imbecillitas  aptatis  et  C01II* 


Hahe.it  sihi  Roma  suos  tumultus,  arena  sxviat, 
circns  insanini ,  thcatra  Inxnrient  ;  no  is  veio 
Adhaerere  Deo  bonnm  est,  et  poncrc  in  Domino  spem 
iiostram  {Psal.  vii),  ut  cnin  pauperlatein  istain  in 
regna  coelonini  iiiutnveritnus,  eruinpanins  in  vo- 
cem ;  qnasi  diceret  :  Quid  enim  mihi  est  in  cceh, 
ei  a  le  quid  volni  super  terram  ?  {ibid.)  Quod  Cbt, 
cnm  Innta  reperimus  iii  patrin,  parva  ct  cnduca 
quaesisse  iios  doleamus  in  tcrrn.  £t  lcgenda  et  saii- 
ctorqm  omniuni  vita  anachorctarum  sic  commenda- 
iitr.  Ab  hiijns  diel  solcmnitate  anachorciaruin  siii- 
gnlare  propositum  iioii  separatum  esse  conlidimus; 
qui  pcr  singula  ercmi  loca,  in  spehiiicis  et  exiguis 
cellarum  tiigorils,  niodico  contcnli  paLulo  luura- 
bantnr.  Alii  bestiis  sociali,  ahi^avibus  submini- 
Rtrali,  cihornm  sperantes  diviiias  vel  dclicins, 
hixus  sacculi  calcantes,  laudein  tenoporalcni  non 
aiiianles,  visiis  hominum  rugientes,  aiigeloruin  as- 
aiieti  loquelis,.  pluribus  effiilsere  virluiibtis;  cl  cae- 
fera,  qitse  ibi  lcgnntnr.  Hanc  vitam  videtur  Doini- 
nns  dcdicasse,  qiiando  cjecto  teniaiorc,  solus  rcmaii- 
hit  «in  deserto.  Et  crat  ciim  bestiis,  et  aitgeli  mfiii- 
strabanl  ei  (Matih.  iv).  Quidam  dicunt  banc  vitain 
iiicepisse  a  Joanne  Bnptista,  qui  tencris  ab  annis 
anlra  descrli  petiit.  Unde  Carthusiensis  ordo  fcj>ti- 
vltateni  ejus,  sicut  patroni,  solemiiiter  celcbrat. 
.  Alii  dicuiit  eani  inccpisse  ab  Elia ;  aUi  dicuiit  a 
Rcchabilis.  Hnnc  vitnin  concnpivit  Mariinus  cuin 
esset  duodennis  (Vide  notns  ad  cap.  7i).  Cui  voto 
satisfccissciy  nlsi  corporis  et  aetaiis  inlirmitas  ob- 
stitissct.  Haiic  vitain  commcndavit  saiictus  Reini- 
gitis  Uemeusis,  qui  de  puero  iiigressiis  est  rec-lusum, 
rt  do  recluso  etectus  est  iii  episcopum.  Ilxc  enini 
viia  solitaria  desiiieraiida  cst  innxime  proplcr  diio, 
scilicet  proptcr  iiividiam  vitandam,  et  propier  pec* 
cati  participationem  fusiendam.  Ubi  enim  niuhi 
siint  in  caenohio,   uiius  Invidct  alii  propter  priora- 


plexionis  proposilum  pr.Tpedivil.  Adeptns  taiiien 
pr.Tsitlntum,  elegii  sibi  locum  creini  in  qna  vacaret 
oralioni,  et  ihi  modo  cst  Majoris  monaslerii  al>* 
baiin.  Plnra  lamcn  miracula  operalns  e&t  anle* 
qiiain  esset  pontifex,  «tuain  po.st.  Illt;  magnificui 
triutn  mortuorum  suscitalor  dnos  mortitos  ant» 
snsciiavii,  unum  vcro  post.  Beatiis  Gennanus  simi- 
litcr  iocum  elegernt  creniiticiitn  exislcns  pontifex» 
in  quo  secretiis  Deo  et  nngelis  ejus  loquebatur. 
Item  bcatus  Remigius  Rcmcnsis,  liliiis  comitis  Laii- 
dnoensis  rcchisuni  intrnvil,  .^ed  inde  raptuse^tin 
archiepiscopum.  Ad  hanc  erenii  solitudinem  inviiat 
nos  Jcremins  prophcla  :  Fugite^  salvate  ammas^  et 
eritis  quasi  myricii'  in  deserto,  et  consurgite^  aseen^- 
dite  a  Cedar.  Fuyiie  de  medio  habitationis  {Jer. 
XLViii)«  id  est  ahiie  vebeincnter,  in  voraginibus 
sedete,  qui  hahitalis  Asor,  quod  interpretaiur  sa- 
;  ^if/ti,  et  pcr  qiiod  inielligilur  mundiis,  qiit  qiiodii- 
het  sagiUal  et  vulnerat  vitiis.  Recedite.de  iiicdio 
Baliylonis,  el  de  tcrra  Chahhcorum  egreUimiiii,  et 
csioie  qiiasi  hiedi  nnte  greges.  Et  alibi :  Sedebam 
et  silebam  (Thren.  111).  Ei  alibi  :  Ptastoiare  eum 
siltniio  salutare  Dei  tui  {ibid,).  Perfectior  est  ha*c 
vita  commuiiione  cQeiiobitariim;  quia  istis  nonsnut 
ostia,  nec  vectcs  quo  habitaiit.  Uli  ergo  continuanl 
agruin  agro,  possessiones  hnbcnt  quamlibet  parca, 
quo  ad  seuinntur,  irritamcnla  tameii  suut  raptonim 
ohloquciilium.  Nec  oinnino  est  ordo  commuriis  et 
laudahilis,  in  qiio  iton  possint  aliqui  salvari,  aut 
iion  de  luciii,  utcoiivcisi. 

Cap.  LXXIU.  De  levi  contactu  peccatL 

Mercatores,  qiiorum  peccatum  spargitur  in  totitm 
gregem,  uthabciur  de  Achan   [a/.  Achor],  ct  Co- 


-  ,    ^    ,._-  ^ rinihio  fornicniorc,  etpeccalumplurium,  yel  totins 

luin,  vel  hiijusmodi.  El  quando  mnlli  assenliunt  Jn  d  ntultitudinis  dcrivatur  in  singulos,  ul  crucifixio  iii- 
capitulo  iii  aliqua  rc  niiitus  licila,  oinncs  aiii  vi-      d.Torum  in  plebem  Jfrosolymitanam.  Undc  :  ICrf^*!^ 


dentur  in  hoc  pcccnssc.  Quia  consi^ntire  esl  non 
coitradiccrccuiiipossis.  Ei  pcccaluin  uiiiversalitatis 
spargiiur  in  singnlos,  et  pcccatiiiii  iiiiius,  reduHdat 
in  ptures.  Unde  A|K)stoli:8  :  Modiium  [ermentum 
lottim  massnm  corinmpit  ( /  Cor.  v  ).  Et  sic  iiinLc 
nssignant  illnd  vutgare  provorbiiiiii  (  Lucanus  )  : 
Qwod  a  inullis  pcccatur,  iuultum  cst.  Inullum  qui- 
fiem  est  apud  inundum,  sed  non  apud  Denm,  qnia 
non  ntinus  peccabunt,qulacum  plurihus  peccahunt; 
iton  minus  ardebunt,  quia  ciiin  pluiibiis  ardebunu 
>'itn  istnanachoretarum  perfectior  cst  quam  vita  coc- 
r.ohitarum.  Sed  iiitcr  has  duas  vitas  6C«  urior.est  vila 
('arthusiensium  [at.  Caluricensium  ] ;  qui  oinnia 
|iossideiit  in  numero,  pondere  et  meiisura  ;  qoia  iii 
iiujtero  pecudum,  agroiuiu  et  peisonarum.  Haiic 
cniin  Doiiiinus  dedicavit,~quando  tentatus  a  diabolo 
inansit  in  dcserto,  et  angcli  miiiistrabantei(i/af//i. 


pauperem  ei  egenum  de  manu  peccatoris  Hberate 
{Piil.  Lxxxi).  Ilcm  :  Miruin  esl  quod  iiou  sentitur 
peccatum  vcl  dclictum  in  pluraliiate  :  quod  est 
valde  sensibile  iii  singulnritaie.  Peccatum  pluriuin 
coiitaminat  singuios,  etiain  peccata  vel  delicia  siii- 
gulorum  contingiiut  universos,  quia  :  lft//<  Hcet 
sumant ,  deperit  iwte  mIiU  (Vide  not.  ad  c.  75) :  lo- 
lum  liabent  omncs.  Uiiusqiiisque,  qui  potesi,  dcbel 
rcsisl«ro  ct  contrndicerc  ,  vcl  iiiipedirc.  Hle  qiioque 
qiii  se  excusat  et  excipii  a  peccato,  vei  dclicio 
inultitiidinis,  similis  cst  Pihito  (qui  iminundani  lia- 
beiis  conscicntiam,  ni.inus  suas  lavit,  diceiis  :  /nito- 
ceus  et  immunis  sum  a  sanguine  justi  hujut  {Maitk. 
xwii).)  Vcl  primo  pnrenti,  qui  in  Dominum  pceca- 
lum  suutu  retoisil,  dicens  :  Domine,  muiier^quam 
dedisti  fwi/ii,  dedit  milti  poinum  et  comediy  El  Eva 
ait  :    Serpens  decepit    mc  \,Gen.   iiij.   Similitcr  : 


53T 


VKRUUM  ABBnEVIATiy.  ^  TEXTCS  ALTER. 


&SS 


Modicvm  ffrmeuium   totam   mauam   cornimpH  (/  A  ofttcnde  8eciin«lain  exempliim  (vel  enxlodem,  ?el 


Cor.  v).  Nec  niiniis  anleknnt,  quia  cum  pliiribin 
arilehriut,  seil  inngts.  El  nl  in  lioc,  :ilif|uo  exemplo 
iii&triiamiir,  quiitam  liahens  scrupulosani  coiiscien- 
liam,  <|uiu  in  mnliis  praeerai,  riuibus  in  nullo  pro- 
«^erai,  iiabeng  mulins  ecclesias,  el  iiiultas  pr.i  l>i*n- 
flas;  mcteni  ubi  non  semiuahat;  maiiilucans  et  bi- 
hrns  ubi  non  lalioralial,  lac  et  lanam  sublrahen^, 
i;on  curabat,  seil  mercenariis  annis  traileb:tt(lfrffl/f. 
Xfv),  dum  viUret  Sryllam  iiicrflit  iu  Charybiliuu 
inlrans  ncilicel  roeuobfnm  canonicoriiin  regularium, 
H  invenit  qiiofl,  pi-oiiiiniero  personnrum,  h:ibebal 
fHBnobiuin  nuinerum  ecclosiarum ,  prxbendariiin. 
Kl  cum  egrefii  non  licerei  inilc,  slnluin,  queni  in 
5iiigiil;iritaie  fugerttl,  ilolet  se  in  comuiunione  iiive- 
nisse.  Qniil  ergo  esl  ei  faciendnm  ,  cui  non  est  li- 
It^r  cxiins,  vcl  foiilniilicendi  liberlas,  iit  in  su?cu- 
laiibiis  cnpitulls?  Solvat  qui  potosl.  QuoJ  auirm 
(iiciii.r  a  Lucaiio  :  Quod  a  muUi»   pfccntur  inuitum 


exenipluni].  Opus  est^  inquam,  aliquo,  ad  qnem 
iiiores  nosiri  seipsi  eri(r:inl,  nisi  ad  regulam  prava 
noii  corrigi*s;  nisi  ad  regulam,  lorta  non  dirigeii* 
Seiupcr  elige  lu,  praelate,  lihi  Panlnm.  Si  vero  llbi 
vi^^elur  niuiis  rigidiis,  elige  remissiorem  Miculauiii« 
vel  Aiiguslinuin. 

Cap.  LXXIV,  Quod  ievi  ocea$ione  peccatum  eon^ 
traliitur. 
Item  redeundum  Sid  boc  quod  supra  diclum  esl« 
quoil  peccalum  unius  redundal  in  muhitudiiieni, 
et  peccaluin  miiitiludinis  redunilal  in  singulos. 
Non  esl  veruui  qiiod  dicilur  vulgariter.  Oinuia  pec- 
caia  super  ahhalem  verlnntur,  ul  ila  sil  (lunsi 
liirirus  emissorius  qui  oiniiia  peccala,  vel  delicta 
lK>iuinum  secum  cxlra  casira  asportei,  vel  nffer^l 
[forte  aiiferal].  Quod  aulein  dc  facili,  aut  le\i  oc- 
cnsiuncula  quis  coulrahal  peccaliiiu  vel  delirtiinu 
osleiidil  Dnvid,    cnpilulo  lxxvi  quan.lo  Snul  jussit 


r«/,  nou  esl  veruin;  quia,  liccl  ab  houiiric  reliiiqua-  ^  in  Nohe  Doeg  lduni.TO  (cuin  einissarii  vel  appnii 
i«.r  iiiullum,  non  lamcn  a  Deo,  quia  aiil  Deiis,  aut  ■*  tores  uolleia  cxccil«*re  iii  saccnloies  Doiniui)   iit 


qni: 
humo  pun.l  pecratuin.  Ad  soliiudiuciu  vero  redeun 
tcs  dii'iiuus,  qiiod  peiTecii  qui.lnui,  scilicet  coulem- 
plativi,  sefpii  «lebcitt  soliiudiueiu  loH,  et  lemporis 
1«/.  pe«loris].  QuoniuHlniu  vrro  pcifecloruni  scili- 
« e(,  activoruin  el  pnTdicnioruiu  esl  iiiiiic  scqui  tur- 
l»:im,  quia  tener  aniinus  non  csl  viiio  cl  roriii.ne 
«'ominiticuilus.  Nec  est  luliiui  vacnrc  soliiufhui 
pn»pier  iHiciias  cogiintioiies  el  pessiinas,  qiix  lunc 
niaxiine  siihrepunl.  Sed  lii  iunnnus  ct  impcirecius 
medio  tutissimu»  ibii  (Ovid.  Met,  ii,  136);  ut  uec 
in  lurba  iiec  in  soliludiiic  sis,  sed  i:tier  pancos 
honos,  scilicel  quos  iii  clegeris,  a  quibus  possis 
iuslnii,  elquos  veisn  vice  iustruns.  DepeiTeclo  au- 
tein  qui  lule  aibi  ipsi  poiesl  coiuuiilli,  dicil  Sencca 
(ep.  10),  luiilo  sciilciniaiii;  fuge  iiiuliitudiiicni,  fugc 
paucitaiem,  fiige  eliain  uiiutn.  Non  haheo  cnui  qiio 
le  comninoicainni  veii*u ,  sed  auileo  le  libi  coui 
niiltere.  Socrntes  [Cralcs]  ciirn  vidiss**!  addieKceu 
luluin  secreio  i  * 
sf>lus  facerel? 
[Iflem  CrHles] 

atiende,  ne  ciiin  homine  iiialo  Io(|unris.  Liigcniciu 
timculemquc  cuslodire  soleinus,  nc  solituJiiie  iiiale 
nlantur.  Memoeuini  esl  cx  iii'prudeiilihu.s  qiii  r«v 
linqui  <sibi  debeat.  Tunc  coiisilia  ninla  agilaiit,  tiiiic 
aut  aliis  aut  sibi  ipsis  fulura  slruunlpericula,  luuc 
cnpidilates  improhas  ordinaiil,  tunc  qiiidquid  inelu 
aiit  piidorc  celabal  [forte  aniino,  ut  habet  Seneca^ 
cuin  luirius  cxp«jnil,  luuc  ainlaciain  acuil,  lihidinein 
irrilal,  irnrundiaui  iiislignt,  fleuiqiie  ^quod  iinuni 
linbeat  audacia  [Seu.  soliiudo]  coinmoduni)  nil  ulli 
coinmillere,  uon  hnbcre  iudiccin  vcl  judiccni , 
sinlio  parcil  [Seneca^  ponii] ,  ipse  se  prodil.  Non 
invenio  cuni  qiio  le  lunlini  esse,  qiiani  lecuin.  Sic 
vive  cuin  hoiiiinibus  tanqunni  Deus  videal;  sic  lo- 
qiiere  cuni  Deo  lanquaiu  homincs  audiaiit. 


irrucret  in  85  veslilos  E|diod,  quos  omne.>  iruci- 
davit,  quia  «ledemnt  pniics  propusilionis  ei  gi.iitiuin 
Coli:c  Dnvid,  quem  |)ers«'qiiehatiir.  Ahialhar  sohi» 
ab  bac  slra;;e  aufiigit  ad  David.  Qui  aiidila  slrage 
c.MUsa  ejiis  facla,  ait :  Kgo  «nm  reais  onniriini  ani* 
miirnm  patri»  tui  (/  Heg.  xxii),  el  aliornm.  Ideo 
Dnvid  «licii  se  libernluni  ah  boiniiidio  Nabal  viri 
siuiii,  qi:i  iioliiit^ei  iii  castris  uiitlere  debilain  regi 
h«*ncdictioncm  pcr  uxorem  ejus  Abigail,  qune  per- 
suasil  ci  ne  viruro  sluliuui  occideret,  ne  si  sau- 
guiucin  iunoxiiim  cffuudercl,  hoc  ipsuin  in  siiigul- 
tum  ct  scrupiiluui  conlis  sui  venirel  sen.per  (/  Rfg. 
xxv).  lude  in  exercilu  sitiens,  inquil :  0  ti  qnii  da» 
ret  nviii  ftotum  aqn(C  de  cisterna^  qua  €^1  in  Beth'- 
ieein!  Irruerunt  ergo  tres  viri  fortes  per  medium 
hottituH  exercituin^  et  liaustam  aquam  in  cistema 
Dnvid  propinaverunt  :  qni  noluit  bibere,  et  tibau» 
eam  Doniino  dixit  :  Vropitiu»  sit  Dominus  mihi^  i 


amhulnnleiii ,  iiilerrognvil  qnid  illic  C  bibam  sanguinem  hominum  iHorum  qui  profec  i  »uni 
?  Menim  ,  iuqiiit ,  loquor.  Socrnlcs  1'  aiiiwi/in«m  «oii  btbam  pericntHmf{ll  lieg,  xxiii.)  Iii 
:  Cnve,  iiiquil,  rogo  ,  et  dilijrenicr  DeulcTO.iomio  capitulo  xix  («/.  c.  xx),  iu;m  :  Prai- 
-     -  -  cepliiiu  esl  a  Doiiiiiio  sex  civitales  refii^ii  in  luedio 

terr.e  proiuissionis  separari,  el  a^qunli  spalo  inler 
se  differri,  el  straiaui  ad  eas  fhrcclain  diligenler 
ficri,  ut  ah  oiniii  parte  terrd!  proinissionis,  possit 
sine  inipcdiincnto,  ab  illo,  qui  iiescienter  sangui- 
ncin  proxiini  rudcrit ,  iutrari  ;  alioquiu  ,  nini 
diligeutiam  in  hoc  habueritis,  eriiis  sanguinis  rei. 
Ilcni  iii  Deuierouomio  capilulo  xxii  (al.  xxi) : 
Cnin  cedificaveris  domum  novam,  facies  murum  tecJ 
per  circuitum  ,  ne  e/fumiatnr  sanguis  in  domo  tua^ 
et  sis  reus  alio  iaOante^  et  in  praTipitem  [forlc  praS' 
ceps]  rnente,  Iteiu  :  Pi*a;cepiu:n  csl  in  lege  :  13 1  fjui 
:i.*dilicat  doiuuin,  vel  lcmpluni  faciat  luticulas  cir- 
cuinquaque  et  apodationes,  vel  (leauihiilatoria,  iie 
possil  faher  ligiiariiis  vcl  c;eineiiiarius  rtiere.  Et 
laiuen  ptnnuin  eni  lectuni  iii  qunhbet  tlouio  pa- 
NotandumquodhcatusTbomasCantuaricnsishacfle  j)  Ix^slina;  regionis.  Ilic  crgo  tnuguiilur  illi  qui  iioii 

caiisa  rauiilijres  siios  inslruehai,  dicens:  Quisjaceret      creduiil  se  eiruiidcre  saiiguincui,  nisi  propria  mauu, 

iu  leciostio.nisi  vcllcldorinire,  vcl  uisiesseiiiupedi-      ut  pneiaii,  qui  pro  iiijusln  causa  niittuut  legatos 

iiis  inUriiiilate  ?  ItemSeueca  ^epist.  11) :  Aliquisvir 

biuiusnobiseligenJiisestacsemperanleocuIoshabcii- 

dus,  ulsicUinquani  illo  specUnie  vivainiisel  ouiuia 

lanquam  illo  videule    fnciamus.  Cuslodem    nobis 

«ieinus  ct  pxdagogiim.  Ilagna  euiin  pars  peccato- 

niin  loliiiur,  si  pcccalori   tesiis  assislat.  Aliqiiein 

liiibcal  aniuius  quein  reverenlur,  cujus  auctoriiatc 

et  secreiuin  suuin  sauciiMs  facinl.  0  feliceni  iiluui 

qucin  non  pra^seiis  taiituin  faciuni,  sed  et  cogitalus 

euiendat.  0  felicem  qiii  sic  aliquem  vereri  polesl, 

iil  ad   nieinoriniu  quoqiie  ejiis  se  componnt,  at<|ue 

ordiiiet !  Qui  sic  ali^uem    vereri  iMitest,  cito  erit 

vcreiidus.  Elige  lihi  Catoucin,  si   hic   tibi  videlur 

niiiiis  rigidus,  elige  tihi  reuiissioris  aniuii  virum, 

Ladiuui  sciiicet  ;  iibi  elige  euin  cujiis  tibi  placnit 

^ila  ei  oralio,  cl  ipsiiis  aniinum  anteferens  vultus 

Iscd  anle  lc  fcccris  cl   vullus],  illuin  libi   scinpcr 


Koiuafii,  vcl  coguiil  ire  adversarios  quos  vexnnt. 
l^erciiliiint  eliaiu,  (|iii  luitluni  ad  navigniidum,  vel 
ad  ncgoiiau(hiin  aliiiuos,  el  inicriui  inoriuntur,  et 
suhiuergunlur.  Tauguiilur  etiain  advocali,  medici, 
priiicipes  iiijusle  bella  uioveiitcs,  et  inuili  ailii  iu 
liuiic  iiiodiiiu.  iteni  Job  (cnp.  ix) :  Verebar  omnia 
ojiera  mea.  Qiiilibet  enini  debet  vert^ri  ne  opus 
Kuuui  sit  de  genere  niiilorum.  Eteiiainsi  sil  lioniim, 
ne  iu  nliqiia  peccet  circumsiaiitia ,  ne  adhscrent 
pulvis,  vol  palea,  vel  lutuin.  Ut  enim  ait  idem  Job : 
Opera  nosira  vet  bona  »unt  in  conspeclu  Damini. 
qnu»i  pannu»  men»trnata!  (I»a.  lxi>),  quo  scilicet 
nihil  aboiuinabillus.  El,  ni  ait  Cregorius  :  Buiia 
iiostra  noii  suiii  pura  b.ina,  innla  vcro  nostra  snnt 
pura  inala.  El  alibl :  Ordinis  periiniintlo.  iHUiat 
iiieriiorum  formani.  Dic  ergo  ciiin  Job,:  Vereb^Ur 
omnia  opera  mea^t{\i\yi  boiiuraiu  lucitilauv  fi^i.  ^  v'>^ 


539 


PETRI  CANTORIS 


51^ 


«tulpnm  ngiiA<(cere,  iibi  ciilpa  noii  esl.  rr.overI)iornm  A 
xviiit  Jnttit»  prior  ext  accutator  $uL  liem  Niiiiieri 
XXXII  |«/.  xLVi]  filii  Uiibeii  H  Ga«l  el  (liiirKli:e  iri- 
bus  Manasse  Moysi  iiiqiiiiml :  Precamur^  da  iiobit 
lerram  hanc  eitra  Jordanem  patcuosam,  ad  alenda 
pecora  tiottra.  ei  ut  ibi  collocemut  uxoret  et  parvu- 
foi.  Quihut  Motres :  Si  nolueritis  tequi  hrael,  iu 
tolitndine^  Dominut  populum  deretinquet ,  et  vot 
eri:ii(  cnusa  tiecis  omnium.  Et  iUi  :  Non  rerertemur 
in  domot  nostrat,  uxque  dum  pottideant  fHii  Itrael 
harrefliialem  tuanu  ted  prcecedemut  eot  ad  proflium. 
Quibut  §loytit :  Si  faciiit  quod  promiltitis,  luiic 
eritit  inculpabile*  et  apud  Domnnm ,  et  apud  tw- 
m/uiii,  et  apud  Itmel.  Sin  auiem  quod  diciiit  non 
f^ceriiig,  nulli  dubium  etl  qun  in  Dominum  peccelit, 
Et  tciiole  quia  peccalum  vettrum  comprehendet  vvt. 
Ilem  in  Exodo,  o;ip'tii!o  xxi  \at.\\\iii\:  Si  bos 
cornupela  fuit  ab  heri  aut  nudiusterlius^  et  contestati 
tunt  dominum  ejus,  nec  re»'lutil  eum,  occ  deritque 
rirnm  vet  mulierem,  bot  tnpidahiiur,  et  dominus  or-  3 
cidetur.  Iiem  lej^iiiir  in  Aciibiis  aposloloriim,  capi- 
liilo  VII  [at,  xv] :  Quod  tettet  deposuerunt  ret^ti- 
menta  tecut  pedet  Pauli  contentieniit  in  nereni 
Sitspliani,  el  eum  in  manibiis  omniuin,  servjiiito 
vcsies,  lapidanlis.  Qniii  ergo  (ticeiidiim  de  episropo, 
qui  ccrvuin  cornibu!;  ramosiim  nuiriebal,  qui  qiiaiii- 
(iam  mulierem  cornibus  petiil,  pressit,  el.peremii? 
Noniie  orcasionem  niorlis  liedit?  QmA  de  atio  pnc- 
laio,  cui  (latiis  est  teo,  et  inraveatns  pedein  iingui- 
Vns  armatnm  rainrrctis  eiuisil,  et  mulierein  l;i:sit  in 
caiiile.ei  saiigu'nein  siigensinterfecii^Curvirleccie- 
Biastici  besiias  indoinilaspascunt  de  p.^fpimonio  crii- 
ri  'xi ,  niaxiire  ciim  in  eis  iiulia  atlcndatur  uli- 
litas?  Potius  impingucnlurdouK^stica,  qux  ad  nu- 
tr  eiidum  et  usibiis  bu.naiiis  aptasunt.  Ainoveanur 
qiia)  spectacul»  raciuiit,  iliudiliiia  qiix*  tibi  non  lirct 
a^picere  vel  Yiuirre  sicut  miinos  ct  bistrioncs.  Si- 
niiles  ergo  sunt  illi  (qui  non  roputaut  sc  rcos  saii- 
guinis,  eliani  lcvi  occasione,  quoad  eos  (liffusi)  Pi  •  q 
l:ito  II  auus  lavanti,  Jiid.n  prodilori/  dicenli  :  Tra- 
dii  snngu  nem  justum  ;  JiidaeisdiceiitiiMis  :  Quid  ad 
notf  Tuviderit  {Mallh,  ixvii);  etPliaris:eis  quibus 
(iicitiir  in  Aciibiisapostolorum  capilulo  111  [al.  vij  : 
Sunclum  el  juttuin  neyuttit.  auclorein  viltB  interfe" 
citlit  quem  Dominut  tutcilavil  a  morluit,  Repcte 
cxcnipluui  illius,  qui  peccala  latiguida  inaiiu,  4!l  per 
satiapai  et  satclliics  suos  fecit,  piMisiito  jurameiito 
eos  ad  publice  confiieiidiini  cogcbat ,  et  sibi  oinnia 
ascribebat,  el  ca  itua!  iii  piopria  persmia  perpetra- 
verat  poslea  confitebaiur.  Coiligi^  (*xempla  magisiii 
RobiTli  de  Camcrjco.  Qui  cuin  Ite.nis  legcret ,  fa- 
miiiuin  cujiisdam  auiici  siii  iniii)C«  nlem  in  catisn 
fovil.  Qiii  coulra  ralsariutn,  qui  illi  iraJidorat  Tal- 
sain  monetam,  monoiiiacb  a^ii  susccpit,  et  sic  cuiu 
dcvicii.  Ilagistcr  vero  Kobei-lus,  qnia  lovcrat  eutii 
innoxium  iu  causa  saiiguinis,  scuipcr  in  siiigulluni 
peccatuni  iiluil  liabuit,  v.i  c:iiis;e  liiijusmodi  deinceps 
iiileiessenoluit.  llem,sanctu9[RobertusJ  (Yide  not.  .. 
ad  cap.  74)  cpiscopiis  Amliiaiicnsis  consiiio  oflit^ia-  ^ 
liuni  siiorum  fossaia  fieri  jusscral  ad  recipiendniu 
pi.Hces;  in  quibus  ciiiii  puer  i|uidain  c:iderel,  con- 
cia:iinluai  cst  in  iirbe  :  Pucr  isie  submersus  est,  00 
ciirriie;  lautiem  cxtnictus  esf.  Qiiem  casuni  au- 
dicns  episcopiis  iiiconsolabiliter  pnniodoluil,  diceiis 
seesse  reuiii  sangiiinis  pucri,  quia  occasionem  der 
derat  subiner^feudi.  Poslea  niirabiliter  gavisus  cst 
de  liber;ilione  Itlius,  (|ui  vivus  evasit.  Uecollige  lei- 
tium  exeiuplum.  (|iioiiiodo  ex  peruiissione  sua  ejua 
uniciatis  su.spcndit  bomineui.  Quae  quldcm suspeiisio 
ejiis  sempcr  aninium  et  vulliim  coiitrislavit ,  et 
niortis  •boraiii  uialuravil.  Qiiod  levi  occasionc  vel 
c;iusa  quis  iu  se  coiitrabai  pcccaium  vel  dclictu;ii, 
quod  nou  propria  maiiu  perpetravit,  vel  se  conlia- 
xisse  repuiare  debet,  diximus,  et  ad  hoc  aucloiita- 
;**-«  induximus. 

Cap.  tXXV.-LXXVIII. 
UooJ  autcm  cx  lcvi  suspicationc  alluui  infamarci 


vcl  in  lenieraritiui  proriimpere  judiciiim  non  debeat* 
con.seqiiens  cst  osiendere.  Boua  eiiim  noslra  niodica, 
vel  nulia  debemiis  repuiare,  aliena  vero  mala  no- 
slra  facere,  et  proprta  repulare.  Quod  Proplietaam* 
pulandum  a  s^  petiil  in  ocionario  quinto :  c  Amputa 
opprobrium  mcuin  (Psat.  cxviii),i  et  cxtera.  Grego- 
rius  :  c  Aufer  a  nie  o|)probriiiin,  1  id  est  p(*ccatum, 
1  quod  sur'^i(*aLtus  sutn  (ihid.).  1  Suiim  dieit  oppro- 
briiim  quod  de  alfls  siispifatur,  quia  faciliiis  in  alio 
pulat  qiiod  in  se  scntit ;  qiiia  ciijus  ocubis  videl  va- 
nilaicin,  lioc  ct  de  aliis  siispicatur  iit  propier  quod 
bouum  agit  crcdat  alicruiii  racere.  Quiaenimocculla 
iioininuin  nou  vi«icnlur,  (laiiis  esl  locus  suspicioiii- 
bus.  Ideo  cuin  Domin*is  de  fiue  operum  praK^episset, 
c  ne  justitiain  siiam  proplcr  lautlem  bominum  face- 
reiit  (A/d/i/i.  vi),  f  vel  pccuniain,  vel  etiain  victuni 
et  veslitum ;  (|uia  poteramus  alios  propler  bacc  bo« 
na  operatos  suspicari,  a:ididit :  c  Noliie  judicare  el 
non  jndirabitiiini  (Luc,  vi).  1  Invidoniin  estiibenter 
stispicari  opprobrium  alierius,  cuin  ncqueuiii  ro- 
dere  quo  I  euiinel.  Maximuni  est  viiium  bumanita- 
tis  stispicio,  (|ti:e  aliler  piiiat  quam  sit  veritas,  uL 
de  inalis  boua,  vcl  de  bonis  mala  dicaintis.  Ilcm  ad 
Romanos  capiiiiio  11  [nl,  111]  :  c  Inexcusabilis  es»  o 
boino,  oiniiis  qtii  judieas.  Inquoenim  judicasaiiuui, 
leipsum  condeninas ,  eadeiii  eiiiin  agis,  qu»  judicas,i 
elc.  Ki  ineadem.cap.  xiv  [al,  xxii]  :  cTu  quis  es 
qni  jiidicas  alienum  servuin?  gratia  Domini  sial.  aul 
cudii  staliilquc.  Poieiih  est  enim  Deus  statuere  -il- 
luin.  I  Cregoriiis  [Vorie,  Aug.  loin.  IVyl.ii  De  Urm. 
Domini  in  monie  c.  48]  :  Ambigua  debemus  iii 
meliorcin  pai  tem  vertcre,  et  pliis  salutem  (|iiam 
mortein  eoruin  opiare,  et  in  futuro  spem  boiii  ba- 
bcre,  el.si  alter  sit  iii  praesenli. 

Qui  b<»dic  est  inaius  cras  cril  optimiis.  Mattliaeiis 
capitiilo  vii  \(d,  \\ :  c  Noliic  jiidii  are,  »  de  occnlii^ 
scilicet  et  snspeclis,  <  ul  noii  judicemlni.  In  quo 
eniiu  jndicio  judicaveriiis  jiidicabiiniiil.  £t  iii  qua 
inensur;^  mensi  fueritis,  remeiietur  vobis,  •  el  cae- 
ter;i«  Itcin  :  Maxiina  prxsiimptio  cst  attribiiere  sibi 
spiriium  propiirticuin,  iii  fc]lis<riis,  qui  pr;evidit  pcr 
spiritum  qiiod  piier  sniis  Giezi  aceeperat  ea  qiiae 
Na:iinan  byriis,  (|uem  a  lepra  curaverat,  argentuai, 
vestcs,  pecuniain,  et  cxiera,  qiiai  Bliseo  oblaia  fue- 
rant  (/ V  l\eq.  v).  Vel  etiam  auferre  Domino  pote- 
staicui  ei  judicium  vcl  ollii  iuiti,  et  usurpare  scien- 
li;ini,  i|iii  i  solus  videi  in  alisconditis  (Maith,  vi;» 
qui  solus  sci-uiutur  corda  et  renes(P<(i/.LXLiii)^qui 
soliis  iiovit  cogiiaiiimes  bomininn,  qiioniam  vaii;u 
sunt  (Ptal,  VII).  I  Qiii  ctiani  ail :  t  Qui  siuepeccala 
e:>i,  piiiiin.s  iii  eain  iapidem  iniitat  (Joan,  viii).  i 
Siiniiiler  qui  siiiepeccato,aliuin  deoccultis  judicet. 
Iieiii  super  locuni  itlum  secund;£  Cpisi(d;e  ad  Co> 
riiiibios  :  c  Gtoriaiio  mea  bu2C  est  testiinonium 
conscicnlia!  inCcC  (//  Cor.  1),  »  Gregorius  (Glossa 
in  biiiic  lucuiii)  ;  Nidliis  pra^suniat  contra  conscieii-^ 
liam,  vei  proferre,  vel  etiatn  cogilare  seulentinin^ 
('.icciis  :  Quis  serv:il  casiilatem  vcl  qiiodliliet  aliud 
inundaluni?  Sieiiiin  puiat  quod  lieiiio  ipsesiliieino. 
Iiem  :  quidain  euriosi  grainmatici  niigi»  geruliy  111« 
trabaiit  loculuin  ereinit;i',  vidcbant  siratum  'suuiu 
intcr  duas  trabcciila!^  plentim  cinere  et  cilicio,  ul 
ciibile  boaii  Germani.  Liberc  et  aperte  luiic  iiiterso 
dicebant :  Ostentator  est  isie,  noii  debel  bujusmodl 
ostenderc.  Quod  audicHS  tiouio  Dei,  iteruiu  cbiHsil 
ostiolum  et  nnlli  poslea  patuit  secretuui  religiouis. 
sti.ne.  Uiidc  plurcs  qiiain  prius  factae  sunt  de  strato 
stispicioiies.  Aieiiaiit  eiiini :  Modo  cariies  coniedit« 
inodo  j;icet  iii  pluniis  Sardanapali ,  et  iia  scandali-^ 
z..banlur.  Utruni  Ciceret  coiisibum  in  talibus  salv» 
tripl:ci- vcritate,  vel  non  relinqiiere  tripliceiu  verita- 
leui,  vit£,  doctrinaeet  jiistitia*.  Poiius  pcreat  qiuB 
iiifl  il,  quam  ilta  amillatur  quaixdilicat  \lCor.  viii). 
Nob  tibi  a.HSuniere  ollieium  sumiui  judicls,  qui,  «l 
ait  Isaias  aipitulo  xi  [al,  xvii],  liabens  ptenitudinem. 
cbarismatum,  c  non  sccundum  visioneiu  oculoruin 
judicabit,  iicc  sccundum  auditum  auriuui  arj$ucl,  sc4. 


S4I 


VERBUM  ARliRETlATl])!.  -*  TEXTIS  ALTER. 


6lf 


jntlica!iit  in  jnBtttia  paiifM^m»  e(  iirgn'^(  in  ?rqtiila(e  A 
pro  inansiielts  (errnp.  »  liein  :  ^nliis  Doiiiinns »  (]ni 
est  sninintiK  anrire x  vfl  ariirex,  novit  qiiis  cs(  liy- 
pficriti,  i(l  es(  siiliauiniiis  vel  (l(>anraiiis,  e(  quis 
anreiis  :  Nain  l.yporri'a  «lirinr  ab  liypo,  qnol  csl 
snls  ei  ( r.sisfx/Buffcr;],  quod  rs(  niiriiiii.  Ipsius  D«'i 
eft  (larc  auruin  s:i|)ieiiii:i>,  vel  nr(;eiiiuin  eiO(|uii. 
Ifem  in  PrtverbiU:  lii  «lnliiis  <*i(o  iie  (liniiiias,  sed 
sns|)eiis:iin  (cneseiih^niiniu  (SEiir.cA,  De  prudeniia). 
Ilptn  llicronyuius  :  Si  viilorisClirisdim  Doiniui,  nn- 
gHnni  scilice(,  snrenlolrm  scilicc(  (lemulcen(ein 
«'.tpul  iniilieris,  noli  mnle  suspicai  i,  qui:i  innln  stuit 
in  lioiiis  iulerprclnuiln  (Vidt^ad  no(.  cap.  75).  Uciii: 
Ailcnde,  si  rcsidcas  judcx,  (|tian(a  ni:i(<iiitute,  insii- 
itiroordinejudiriario.  qii:inla  soleiiiuiiaie  se!i(eti- 
iiar(*s,  qui  inodo  (aiu  levi(cr  sculenlins  in  proxitnnui, 
cnin  non  sis{ndex  (Contr.  RumoroiOi.  (ap.  76).  U( 
etgo  conira  bnnc  pesietn  proruinpendi  in  judiLiuui 
tefnernriuin  lialieas  niilidodiiu,  scillcrC 

Rumores  fuge^  ne  incipiis  novus  auctor  hnteri  D 

(Cato  in  diftich  $  lib.  i.) 
Percunclatorem  fngito ;  nnm  garrulus  Mc  est. 
(lloRAT.  lib.  1,  ep.  18.) 
Hic  enim  esl,  qiii  «  dimissis  pro|iriis  nliena   itrgoiia 
ciiral.  I  De  qiio  in  libroDe  cousideraiioiie  :  Fraler 
lioiie,  noli  b:i1)erc  aures  bibiilas;  liiignani   prurieiH 
leiii,  EtQninlusCnrtius  :  In!et'cat  riimor  oiiosi  ini- 
li(is  e(  viUum.   Iliijusmodi   nulcm  oiiosos,  e(  riM 
inorosos,  curiosos,   iiiqnielos.  prnpcipi(   Apo-ildlns 
excoinmuiiicari    iii    Epis!ola    prinia    nd   Thcssnlo- 
iiicenses,  uUima  elsccniida  ad  cosdcm  (//  Thet*  iu). 
Quia  rela(ores  suiii  nieiida(ioruin,e(nudi(orcs  pec- 
i';>re  facluii(.  Naiii  Virgil.  iv  jEneid, : 

Fnma  malum.  qno  non  aliud  velocins  ullttm. 
Hobilitate  vigei,  viresf/ue  acquiril  eundo. 
Tres(ainen  rumorcs  boiii  sun(,  cTleri  noncnrnndi, 
81'iliret :  «  Trans(nli(  Dotiiinus  a  le  peccatnm  iiium 
{II  Reg,  xii),  »  vel  :  <  Diiiiissa  sun(  (ibi  pecc:i(a  r 
(iia  {Matth.  ix).  >  Secundus  cs(  :  <  Uesurrexii  l)o- 
iiiiniis  {Marc.  xvi;.  >  Terlius  :  <  Venilc,  lienedicli 
Palns  nici,  >  e(  caiicra  (Malth.  xv).  Cimira  uugi- 
};crulos,  ct  ri(o  in  iemcrita(eui  judicii  proriiuipen- 
(es,  qni  quod  nesciuiil,  prrirerniii,  qui  seuleudas 
siias  iion  divUius  cxqniruul,  qui  labunlur  ciiin  lii- 
brica  liiigun,  qit»  iu  udo  [al.  iiu<!o]  esi,  qiioinm 
verba  prius  ad  liugunm,  quam  ad  liuiam  restinan(. 
Loqutintnr  erranics,  quia  nesciuiK  qiiod  S(m(eu(ia 
(>si  ccr(a  e(  indubii:i(a  nii  n(i8  rcsponsio  :  Prinio 
(|n;({cni  in  mcnie  (iHnepla  e(  iiiKrita,  deiude  iii  iu- 
cein  ediia.  Undc  E>  cle.>iasiicus  (c.  xxmii)  :  <  Qui 
in:crrogaii(uiein  iiiai.ires(;ii,  paralii(  veibuin.  c(  sic 
(!epre«MliiS  exnudiclnr,  e(  couservabi(  disciplinum, 
i(  luiic  re.spondeliii.  >  K(  ideui  inrra  (c.  xxxvii)  : 
<  Aiile  oniiiia  opera  veibiim  verax  pr:eccd:i(  (e,  et 
au!e  oiniem  aciuni  cousiliiim  staliili.  Verbuui  eniin 
iiequain  immur.ibil  cor.  >  Idem  (Eccli.  xx\ii):  <Fili, 
siiie  consilio  liiliil  ra(  i.is,  c(  pus(  faciuni  iiou  pue-  |^ 
)>i'eliis;  >  pos(  dic(uui,  si  piaenieditaiusloqiieiis. 
ld<'m  (Hccli,  XXI)  :  <  Lalia  in  prudenrmni  slulta 
iiarrabuni ;  Tcrba  prudeiilium  stalera  ponderabuu- 
tnr.  Iii  oref.auorum  (oreorum,  iii  corde  sapieuii.H^ 
os  illius.>  Idcin  (Eccli.  xix)  :  <(Jni  credii  ci(o,  levts 
cordc  es(  c(  imniorabili  \Tex,  miiiora  iturj  :  £t 
qui  odi(  lo:|uaciiaicm,  cxiiniescilj  [exiingui!]  inali- 
tiaiu.  Andis(i  verbuni  ad  verbinn  adversiis  pn>xi  • 
iiiiiui?coiiiuiovea  ur  [commoratur]  iute,  Qdeiissis, 
quoniam  ikui  ie  desciel  Dons.  >  Aposlobis  (/  TftH. 
\)  :  *  Nibil  sine  pra*judicio  Aicias,  >  id  es(  sine  dc- 
libcra(ioiie  prxmissa.  Ut  quirc  c(;ii(ra  de  Aris(otele, 
(|ui  proposiue  quxs(  oiii  indiicias  dari  ad  solvenduni 
docebat,  de  duobus  discipnlis  siiis,  quoruin  alter 
freiio,  alter  calcaribus  egebat  (Vide  c  v).  De  Ango- 
stoprudciKissiino  imperatore,  qni  in  omnibiis  faciis, 
vc(  sentendis  dandis  morosus  era(.  De  factoTlieo- 
dosii  inipera(oris  exsilii  (einpore  iii  Thessalo.  Undc 
^'u«(  s(a(u(um  c&i  uc  scu:cutia-fcrrctur  iu  aliquem 


infra  (rig(>siinnm  diem.  Unde  qntdam  taplens  :  In- 
(iis  suni,  iton  pcrcutijiiii  inodo  le.  Nam  ira  Airor  hic 
es( : 

Impedii  ira  animuni,  ne  possit  cernere  verum. 
(Cato,  I.  11  pistie.) 

D/i  kfntium  tenuemque  iiiorafii,fiia/o  cuncla  ministrai 
Im,  eius. 

(Statius,  Theb,  lib.  xi.) 

Donr^c  (fercli«iucri(  ira,  non  scnlenlics.  Seiieca 
(epist.  40)  :  Tardiloquum  le  esse  jub(>o.  Ilnde 
cum  (ales  rumorosi  (cap.  lxxvii),  iusiabiles,  Ieve8 
c(  inconsiaiiies  [  Deficit  hic  utiquid  ex  Senecg , 
ep.  2].  Primiim  indicinm  moiiiis  coinposiiae  exisii- 
nio  posse  coiisisierc  el  senicnliam  niorari.  Sciieca 
2,  c( Ecclcsiasticiis  {Eccli  xxmii):  <  Praecordia  fatui 
(|uasi  rota  cnrrus.  e(  quasi  axls  vcrsa(ili8  cogi(atn8 
illiii^.  >  E(  alibi  (Prov.  xv) :  <  Cor  siuUorum  dissi- 
iiiile  es(.  > 

Conveniet  nuUi  qui  sfcum  dissidet  ipse. 
Ad  Corinibios  Epislola  priina,    cl   ultiii*o   capilc  : 
•  Vigilaie,  s(aie    lii  lidc,  >  e(  caMera.   E(  alibi  (// 
Par.  XX):    <  Constanies  i^siote,  videbUis  auxiliuai 
Doinini  super  vos.  >  Qiiasi  dlcere( :  Si  inconslantes, 
iioii  videbiiis.  Super  vos  iion   iiilra,   pro  (erienis; 
scd  siipra,  <  Hosanna  in  excidsis  (Marc.  xi).  > 
Constnns  it  tenis,  vt  res  erpostuial,  esto^ 
Consianles  animos  Inm  bona  cnusn  dabit. 
(Cato,  Dist.) 

Itcm  :  Incoiisi:'ntes  btijiisnio.Ii,  parlicipcs  suut  ina- 
lediclionis  Jiida^ ,  dc  quo  David  Psaliuisla  (Psnl. 
cm\i)a  <  Cum  judicadir  %xea(  cmidcinuatiis,  ctc. 
Nntan(e8  iraiisterantur  filii  ejus ,  e(  mcndicent , 
ejiciaiitur  dc  babitalionibus  sni.s,  etc.  (ibid.).  > 

<  CoiUra  pcrcgriiia  jndicia  (cap.  18).  >  De  illis. 
qiii  ex  levi  siispicioiie  pravc  judican(  diximus  : 
Niiiic  aliqua  diceiinis  coiitra  illos,  qui  diabolicas 
attinveudones,  percgrina  scilicei  procurau^  jndicin^ 
ti(  iii  fcrro  candciili,  vcl  iii  aqiia  fri^^ida,  vcl  bul< 
liend.  Primo  :  Fnci(  coii(ra  eos  ilind  pra^cepdim 
legis  :  I  Nou  tcniabis  Dominnin  Dcum  (iiuiii,  sed 
illi  soli  servies  {Deut.  vi).  >  Item  :  Domiiius  icu(a- 
dis  a  diabolo  dicenie  (Matth.  iv)  :  <  Dic  u(  la|ri  !(vs 
paiics  liaiU,  niille  (e  deorsuin,  >  etc,  nolui(  faicie 
iniracula  a>l  diladiioncin.  Nunc  aiit(*in  dilal:«(a  fide 
vuli  suos  bic  (riixilari;  iicc  sempcr  nnracutd  faci(. 
Unde  Psaliiiista  {Psal.  xliii)  :  <  Nnnr  au(i'ni  rcpii- 
li>(i  e(  confudisii  uos,  e(uon  egredieris,  Detis,  in  \ir- 
(uiibus  nosiris.  >  Itein  coiilra  perversa  judicia 
(i.is(.  H,  13)  :  <  llocianlum  faciio  Domino  :  non 
aildas  quidtpiam  aiK  minnas.  Si  surrexeri(  in  nie:lio 
dii  pro;di>ia,.'in(  somuia(or,  e(  pr;edixeii(  signuni 
ni(|ue  poriciidim,  c(  evencri(  qnod  locu(us  est,  cl 
(Iixeri(  libi :  Eamnsc(  sequamnr  deos  alienos;  noji 
:iuuies,  quia  vos  (enla(Doniiiius  Detis  vcs(cr,  u(  sciat 
si  diliguis  iMim,  aii  iion.  Propbeia  ille  anl  soinnialor 
(i(  tor  inlerricie(ur(Deif(.  xii,  xiii).  rltem  inDeu(erono- 
iiiio  (c.  xviii):  <Cum  ingressus  fiieris  lermm,  quam 
Domiiiiis  Deus  diiis  dabi(  (ibi,  cavc  ne  iini(ari  velis 
aboiiiinationes  illarum  geutium,  iion  iiivcniatur  qui 
lustre(  liliuin,  au(  lHiani  per  ignein,  an(  qui  riolos 
siisciietur,  ei  obscrve(  somiiia,  et  augniia,  nec  sil 
iiialelicus  e(  incanlalor,  iiec  pylboiiCs  consulal  nec 
diviuos,  et  qu»rat  a  uionuis  verilaiein.  Proplie(a 
auteni  qui  arrogaiiiia  depravalus  voliieril  loqui  in 
noiuiiie  ineo,  quae  cgo  iioii  pra^cepf  illi  ut  dicerei, 
niK  ex  noniiue  alieiioruin  deoruni ,  inierfkie(ur. 
Qiiod  si  (acita  cogi(a(ione  respoiideris  :  Qiioniodo 
put^siim  in(eUigere  verba,  qu£  iion  e8(  locu(u$  Do- 
miiius?  boc  liabebis  sigiium  :  Quod  in  noinine 
Doinini  propbe(a  ille  prx^dixcril »  ct  non  eveiie- 
rii,  lioc  Doininus  non  es(  locu(us.  >  Uoui  :  <  In 
ore  duoruQi  vel  (riuin  tesduin  iieribit  qui  in(erfi- 
cielur  (Deut.  xtii).  >  l(ein  ad  llebr.  vi  :  <  Omnis 
con(roversiu3  liuis  eri(  jurainen(uui«  >  l;ein  alibi  . 
Uulc  ((UQtics  cflrudcris  sangniuctn  ,  ((uem  lcx  pr»- 


545 


PETRI  CANTORIS 


544 


ripii  cffuiulere.  Forlius  crgo  (liilcnduin  esl  quoiios 
enuderis  fianguinem»  quem  lcx  non  prairipii  cffun- 
(lere.Ilem  Magister(PetrusCanlor.  ut  patet  ex  teKu 
tap.  78 )  :  Si  uuiversalis  Ccclesia  prxciperel 
mibi  sacerdoli  sub  poBna  analbemalis,  ut  ferrum 
illud  carmiii.nrem,  vel  aquaui  bcnedicerem,  citiiis 
pflcnam  perpeliio  subirem  quam  illi  parerem.  Item 
(Hinc  collige  bunc  textum  Mnrcbian.  non  essc  au- 
tograpbi) :  Si  iu  deeretis  excouiinunicali  siini  :*u- 
giiies,  areoli,  sorlilegi,  quauto  magisqui  Dominum 
per  miracula  teniani,  et  Dominum  ad  facienda  mi- 
raciila  tentajit ,  vel  cogere  per  sacra  verba  videii- 
tur? 

Verum  esl  ouidcm  quod  formse  sacramentalos 
suiini  semper  ba!)ciit  efTecium,  si  a  sacerdote,  si 
scrio,  si  co  modo  qiio  deboiit  proreriintur.  Carmi- 
iiaiiones  vero  rniiiime,  nisi  qurinilo  Doiniups  pcr- 
iniltij,  et  diaboiiis  procurat.  Item  (Vidc  not.  ad 
f;ip  78) :  Si  rccipiendac  csseiit  cxsccraliones,  poiius 
n^ripiciidj;  essool  prubalioncs  quam  exsccratioiies, 
qiijc  in  lcgc  tcnebaiil,  ut  lcgiiur  in  libro  Nunieri  de 
aduhera  protmnd.i  per  aquam  maledicliouis  (cap.  v). 
Iloin  (c.  26,  5.  Si  quU  elericif,  ci  c.  Augurii$,  ei 
rap.  Aliquaulo)  :  Si  convincatnr  quidem  per  bii- 
jiismodi  diabolicas  probaiiones,  iion  esseut  liiterfl- 
ciendi,  sed  sustinendi,  et  pnedicandi.  Et  orandiiin 
ossct  proeis.  ut  Deus  eos  polius  illustrarel,  et  gra- 
liain  inrunderei.  Fides  eniiu  laulum  non  necessila- 
lift  csl,  sed  voluulalis.  Si  cniin  dicorei  :  Doiniims 
noiidum  luibi  fidcui  dedit,  non  vull  me  visiiare, 
fiicilc  ul  b.ibeain,  iion  possum  per  mecrcdere  quid 
luiic  facicndum  ?  Ilem  (Vid.  2,  q.  2.  c.  Sors  el  se- 
qiicutibus)  ;  Repudi;ioda  videnlur  pcregriiia Judicia 
cum  iion  dcsceiidanl  de  mcdio  duoruin  inoutium, 
necbabeaiit  a  veleri  vel  novuongin."ni.  Iletn :  Etiani 
qiiae  approbat?  suul  a  Douiiuo,  vel  permissa,  vel 
indulia,  iiodie  de  inedio  Ecclcsio!  suiit  sublala  pro- 
pter  inali  viciniain,  ul  jactus  soriiuni  iu  inultitudi- 
iicin  vel  paucitatciu,diu  leuuit.  Scd  iit  in  dccretis 
jogltur  propter  boc  quod  sorlcs  sorlilfgiis  vicin;»- 
bantiir  (2ij,  q  5),  probibii^  suul  bodie  ab  Rc- 
clesia  : 

Nam  mala  sunt  vuina  bonis. 
(OviD.) 

Multo  fortiiis  sunl  cxsufDaiida  bujiismodi  judi«:ia 
VI  qiiibus  sequitiirsanguinis  clTiisio.  Ueiu  (Vid.  nol. 
:id  c.  )8)  :  In  cligtuido  (>onlilice  uon  audcres  sortein 
j  cere  in  niuliiiudineiu  (sed  in  duos  forsitan  per- 
luitlcretur,  ut  apud  Uugdunuiii  conligit  de  duobus 
breyiculis)  quia  prop  er  peccata  populi  OMderel  forie 
KU|»er  iiidiguissiuiuui.  El  tauieii  de  clcciiuiie  illa 
peuderei  salus,  vcl  peruicies  tuiius  dioiceseos. 

Qiianlo  inagis  ccssarc  bic  debeul  cariiiinalioues, 
vcl  leutamenla,  quxsanguiiieiu  effundunt,  el  nul- 
luui  inde  proveuil  aniiiiae  coinmodiim?  lloni :  c  Pri- 
vilegia  paucorum  non  faciuiii  legein  communeui.  » 
Si  cniui  legitur  de  tribus  pucris,  qui  educti  lunt 
fie  furuacc  igiiis  incxusli,  et  ctiaiu  sarabeila  eorum 
iioii  suul  iiuuiutala  (Dan.  iii) ;  si  eliuiu  ponas  quod 
Junas  iilaisus  cxivil  dc  vcntrc  ceii  {Jonie  ii) ;  si 
liajiiel  de  lacu  ieoiiuiii  {Dan.  \i);  si  Joauucs  de  olei 
fcrvciiiis  dulio,  et  iniilti  in  buiic  iiioduni  :  lu  la- 
iiieii  iion  puies  faccre  iniracubi  pcr  bcne^lictioiiein 
inaui,  quaui  facissnper  aquaiuxvelfenum,  quia  nou 
csl  bic  Daiiiel,  noii  sunt  pueri  tresinnuxii,  ct  bu- 
jnsiiiodi.  Noli  ergo  lu,  saccrdos  pcccatur,  iiiniii 
bodie  miraculis,  sed  operibus  bonis,  quia  nou  iii- 
vcnilur  dignus  pro  cujus  incriio  operaiur  Douiiuns 
inii-acubi.  Ilein  :  Hudicqiic  falluiit  prumissioiics  Dci 
iii  Evangelio,  peccatis  iiostris  iinpedicntibus,  vel 
Duiuiuus  soliis  caiibani  iiovit,  scilicel  bx  :  c  lii  no- 
luinc  inco  damii  nia  cjicient ,  lingnis  loqucntur  no- 
vis,  6crpeiiteft  lollent,  et  si  mortilerum  quid  bibe- 
rivit,  iiuii  ti'm  mxcbii,  snpcr  a^gfos  manus  im- 
puiKut,  tl    bcue   babebmil,  »  ctc.  (ifarf.   xvi). 


A  Tu  autem,  iniber  sacerdos,  ^xsccrato  es  fuas  vis 
sempcr  exscqui  in  eflcclum.  Item  :  In  bac  promis- 
sioneDomini:  iQuidquidpetierilisPatrem  in  noinine 
meo  dabil  vobis  {Jonn,  xvo,  »  iiitelligcndum  cst  de 
bis  qn.-e  ppiiinenl  ad  saiulem,  id  csl  sine  quibus 
noii  est  salus;  digne,  persevcrantur;  vobis,  non  pio 
illi.^i,  srilicei  pru  quibns  pctitis,  vel  contra  qiioa  pe- 
litis;  nisi  bujiisinodi  determinaliones  appon^is  vcl 
inielligas  noii  crii  etricax  baec  Domini  proniissio. 
Tu  aiileni,  iniser,  carininationcs  tu.-is  vis  nunquam 
esse  faLsas,  vcl  fallaces,  cum  petis  indigne,  i:nn 
perseveranler;  nec  eiiam  pro  le,  seil  pro  aliis 
daninnndis.  vcl  sjlvandis;  non  de  bis  qiia!  sunl  ad 
salutem  aBlcrnain ,  vel  de  bis  sine  quibus  non  po- 
tesl  csse  salus,  cuin  mirarula  flant  quandoqiie  ntc- 
rito  illius  cni  riiini,  vcl  illius  pro  qiio  nunl,  vel  im>- 
rilo  illiiis,  qui  oraintfianl,  vcl  incriiis  saiiciorum 
qui  oranlur.  Qnandoqiie  coinmuniler  ci  cooperan- 
liir  nierila  ihiornm  omninin,  qnandoqiie  voluntas 

l^  Dei  sola,  qnandoque  pliirium  nieriia,  el  nou  om> 
niiiin.  Tu  crgo  qnare  vis  semper  opcrari  initacula? 
Itein  dissona  sunt  et  rcpugnaniia  bujusuiodi.  Nani 
rciis  censcnir  qiicin  natnra  ignis  bcdil,  iniioceiis 
qutMU  nqu:c  nainra  rccipit ,  ct  ut  natura  in  diiobiis 
aj  idom  iiistiiulis  vidciur  neuiriim  deJiere  obser- 
vari.  Si  vcro  nalura  ignis  el  aquoi  reum  abjicerct, 
quod  ignis  iii  co  naturain  suani  cxercerc  dedigna- 
rolnr  iie  iirerct  carneni  icucram,  aqux  nalura  re- 
ciperc  noii  vcllci  ponderosuiu  corpus.  tuiic  cvidcu- 
tins  e  sct  niiracnlnm,  ct  coiivenicnlius  institutuin  ; 
vel  si  rerruni  frigiduin  urerei,  vel  aqua  frigida,  lunc 
apcrtius  esscl.  Itcin  (Vi  ie  iiot.  ad  cap.  78)  :  QuaTi- 
tur  qnis  adiiivenit  biijusiiiodi  verba,  qux  ibi  poiiun« 
tur  ci  ordinavii,  et  undc  babent  auctoritalem.  Sa- 
loinon  iion  insliluit  siciit  cxorrismos.  Item  :  Quan- 
do  datnr  potestas  ista?  Daiurne  qiiando  sit  exor 
cista,  vel  quando  diaconus,  vel  quandofticerdos?  A 
qiio  babet  oflicium  Jstud?  vel  qurd  ei  ddur,  nel 

^  peccat,    si  inutei,  vel  si  dccurtei,  vel  si  piolclctT 

^  licm :  Exorciftini  iiostri  bodic  non  babontefficaciaiii, 
nisi  quaiido  Dominns  vult.  Non  enini  cxorcista 
bodie  potcsl  cjiccrc  dKinonia,  sicul  iii  priniitiva 
Ecclcsia ;  nec  eiiain  s.icerdoies  omnesiliiius  rcgiH» 
ouinibus  cxorcismis  Sdlumonis,  vel  etiain  uostris» 
posscnt  virlute  ilioriiin  liberareniium  daiuioniacuni. 
Tu  autcin,  qniscs,  iniser  sacerdos,  qui  pnesuinis 
facerc  iucanlaiiouibus  tuis  qiiod  igiiis  mauum  usit- 
bilem  iion  urat?Mullus  est  ibi  Brixitis,  qiii  iii  birro 
piunas  ardenles  inuslo  tulit,  viilcnte  pupulo,  ncc- 
duin  suspicio  de  fornicalione  male  cunccpta  ces- 
savit.  1'uicsl  ergo  ille  dicere,  cui  iuiponitur  necea- 
sitas  rercndi  caiidcns  ferruni  m  manu  :  Nou  suiii 
alter  Joauues  inicger  nientc  ol  cariie,  qui  ill«sus 
de  lerveniis  ulci  dulio  inernil  egre.ii.  Non  suui  pucr 
Marcellns,  p:>sl  Parisiciisis  epibcopiis,  ciijus  iu  iiui* 
iiiiin  tencrani  niiscr  fabcr  :irdciileni  ferri  inassaui 
(cnm  qtiscrcrct  |iruiias  ad  iiiccndenduin  ailaris 
incensuin)  imposiiit.    Scd  lencr  piicr  Marccllus  de 

D  caudenli  lenulcgilur  dixissc  :  De  iguiscalureralet, 
sed  novem  pondcra  babel.  Dicat  iniser  iinperitua 
illc :  Non  cio  siatcra  ferri  ;  i  Non  tenlabo  Domiuuin 
(Muith,  IV).»  Iicm  psaliiio  lxviii  :  c  iuteiidc  aniinaB 
inex  el  libera  cain,  propier  iiiimicus  iiieos  eripe 
me.  »  lloc  Cbrislus  ad  Pairein  pro  se,  el  pro  luctu- 
bris,  c  propter  inimicos  meos,  »  Gregorius:  coiivcr- 
tciidos.  Scd  qu^daiu  libcralio  occulta,  quac  lll  prtt- 
pier  saRClps  episcopos,  ul  sepiciu  fraircsMacUa- 
L;ei,  qiii  (ninsunipti  sunl  igiie  ciim  nialrc  nc  conlra 
legein  Dei  boiniiiibus  conseutirent  (UMack.m). 
Lhl  et  alia  liberaiio  manifesta,  propicr  iuiiuicus« 
vcl  pnnieudos,  vcl  liberandos;  uiires  pueri  de  igue 
tiberaii  suiit  eiiam  curpore.  Uiidc  Ipsc  Nabucbotlo- 
losor  conversus,  Duminnm  praedical  (Daii.  vii)^ 
Occulia  esi  Cbristiauis  liberatio,  qiL-e  fit  iu  aiiiiua, 
Apcrta  iiou  esi  nio<lo  ncccssar.a,  quia  omnes  suui 
lideles.  i^iucunini  csl,  CL  raro  Uominus  OfiCffatiir. 
illuui.  c  Non  egrcdiclur  liodic  Doiniiius  in  TiriuubiM 


5i5 


YEllBUM  ABDRCVIATIM.  —  T£XTUS  ALTER. 


5IG 


iioslris  {PiaL  ux),  i  scilicet  por  nos  raciis;  sed  tn 
stiis  quando  vull,  et  videi  ex|>e(lirc,  ci  lio<!  rnro, 
serf  occulic  lilieral,  nt  healuin  Laurentiuin  llberaTil 
occiilla  lil>cralionc.  Qiil  cutn  essel  combiisius,  non 
est  lu  anima  u;stuatus. 

Iiein  :  Foruia  snmmentalis  etinm  bnptismi,  qu:e 
instiinta  csl  a  Doinino,  propter  unnm  criiuiuis  no- 
Inin,  suum  non  habet  iii  islo  cffectnm.  ista  auiein 
ni'<4UTentio  huiiiana,  vcl  magis  diabolica ,  nunquain 
fallcl  r 

Itein  :  Nola  qnod  Eiigouio  pnpn  residenie  in  Rc- 
mcnsi  consilio,  prrpsciilibus  rardinalibus,  archicpi- 
scopis,  episcopis,  ci  viris  lilleratis,  el  aiillieulicis 
(Vide  not.  c.  78).  Eviis  ds  Sleila,  Drittoi  quadain 
raiua  bxresi  corruplus  est.  Et  coiiresbiis  dicebni 
se  illuin  cum,  qui  vivit  ct  fcgnnt  in  sjpciihs  ei  qn.T- 
dam  alia  bnita ,  ut  hrulus,  ('.icebat  cl  asscrebal. 
Non  lameu  cst  ibi  nioni  adjudicatus,  scd  Saiiison 
«Fchiepiscopiis  lcnuit  eiini  iii  Tincnlis,  ct  p:iiie  et 
aqiia  vilain  nuivit ,  ct  sic  uciiiiiicni  postca  corru- 
pii.  Idem  :  Sanison,  archiepiscopus  Reincnsis,  niillt 
permillcbat  sncerdoti  hujiisuiodi  facere  conbC<:ra- 
tioncs,  vel  potius  ctsecraiioiies  supcr  aquam  illam, 
nisi  prius  prsestitissent  priucipcs  ct  piwtoros  cau- 
tioncm  de  iion  offuudendu  sangniue,  si  reus  iu  illo 
peregrino  jiidicio  probaretur.  Judicium  cnn(!eii<- 
lis  ferri  nou  pcriuiilcbat  unqunni  ficri.  Itein  :  lu 
legcndis  sancloriim  ,  lcgitur  dc  gcmilibus  :  0"^ 
licet  esseiit  zclafores  crrorum  siiorum ,  et  lcgis 

Zniliscnnque,  in  conjunclos  et  confessos  legeui 
hristi  ncn  stalim  seutcntiabanf,  sed  inducias  tri* 
ginla  dieniin  eis  ilabant,  ei  incarcernbani,  eisfiue 
nruiabtuliir  p^y-nsm  corporatcni  et  lormenla.  lu'- 
terdmn  ad  errorem  snuni  invitabaiit  proniissis , 
pcrsuarionibuSy  blanditiis;  nec  rcquirebatur  abeis, 
«1  corde  in  deos  suos  credcreiii,  sed  nc  blaspbeina- 
reul,  el  snperllciclenus  thurificarcnl.  Nosiri  auiem 
principes  et  prselati  non  credunl  oris  confossioni, 
sed  pnecipitanles  seutenliam  ,  raiciiti  ore  etiain 
fidem  caljioticam,  judicium  iguiti  ferri  illi  asserunly 
el  rennenicin  tentare  sic  Donilnum,  ct  subire  judi* 
cium  diabolicum.  in  rogutnprojiciiiul.  Quisimililer 
iireret  l>ealuin  Petruui,  et  etiain  oinucs  Clnrcval* 
lenses.  Cujiismodi  sciilenlia  praeceps  dalv  cst  in 
Flandria  quoiidiim,  quando  cpiscopi  ct  saccrdolcs, 
et  ofliiiales  priiicipum  ei  pnclaiorutn  qiioscuuqiie 
viilebant  de  haeresi  vocabaut,  ct  iu  /ibro  moriis 
scribebatit.  Et  sic  mullas  matronas,  qunc  eis,  ui  in 
Dauielo  lcgitur,  nou  cotiseniiebaiitt  uota  ha*rciica 
iiccabant,  et  iiiiillo.s  [id  €tt  cives]  hur(;euscs  re:!i- 
incbant,  ct  luulios  iunocentes  cura  nocentibns  in* 
volvebatiL 

Item :  Qnidain  luiser  et  macilciitus  inter  alios 
adductus  i'st  Tarisius  in  praescntia  regum,  prxlaio- 
rum  ct  piinciputu  Eratici:e;  et  qua^sieruut  si  crcdc^ 
ret.  Qui  re$j>uiidit  ila  :  c  Ciedo  iii  Domiuiim  et 
«rticulos  (idei;  i  noii  siiflccil  cis.  Sed,  cuin  qu.Tsi- 
tnm  essel,  si  rerrum  iguiium  lerrei,  res(K>ndit  illc: 
I  Non,  uisi  piius  iittcrali,  el  primatcs  isli  episco^ 
pi,  el  hiijusuiodi  jiidicent,  ati  peccatuiii  sit  hoc  fa- 
cere,  an  iiou,  ci  Doininuui  leutare.  i  At  ouiiics  ob- 
inulucrutit.  Solus  Biluricus  [for/«  Gcrardnsl  Cis:cr. 
uiopachus  ausus  csl  os  aperire,diceiis  :  <  Noii  debe- 
uius  de  c;ctcro  inleresse;  quia,  facta  examiuaiione, 
vestruui  csi  puiiirc  ad  sanguiuis  efl*usioiieni ,  aut 
parcere.  >  }L\  ipse  judicandiis  notabalur.  qtiia  ausus 
est  miitire.  Ipsc  vero  miser  clamahat :  t Vos  priinijm 
ferrum  ignittim  fcrie;  cerle  ego  nnnc  ferrein.  i  El 
landem  duiu  dubilaict,  aquodaiii  principe  projerius 
«»t  iu  igtiein  cl  coiubustus.  Iteni :  Qiisedaiu  inatrona 
l)ei  gr.ilia  cvasit,  et  qiiaisivit  a  magislro  qiiid  agc- 
relde  caelero  pruipiidore;  qtiia  notain  illani  coii- 
traxerai,  Uuncn  falso  absorberi  vcllc^  a  tcrra,  ina- 
gisier  niiro  modo  cousolatus  cst  eam  diceus,  quol 
sjinciii  esse  de  caMero  lencbaiur,  et  iutcr  rcliqiiias, 
6i  decedcrel,  coilocanda;  qiiia  naturauisnam  ignis 
in  iilam.  nou  cicrcucrat,  ctUoniiuus  i:i  ca,  ct  p^r 


A  cam  miracufum  operalits  iwcruu  Item :  Opiiuia 
prohaliojiidicia  isia  damnabit.  Non  aaderet  liodie 
niiiversalis  Ec  lesia  ponere  ei  exponere,  quasi  niii 
hazardo  caput  suuin,  idest  fldein  caiholicam,  f..cio 
tali  conducloCathoiicos,  gentilea  et  JudaH>s ,  uiruni 
ferrum  igiiilum  naliirani  suam  in  nianu  Calholici 
loliis  Judaismus  et  loia  geutilitas  :id  fidcm  Chri- 
siianam  converterclur ;  si  inanus  combureturjides 
Chrisli  in  periculo  essel,  el  ad  Judaisniuro ,  vel 
naganisinuin,  quilihet  se  verieret.  Si  ergo  pro  lanlo 
lucr»  non  audes  manuin  ad  candens  fcrruin  exer- 
cere  ,  qiia  ralione  lu,  sncerdos,  benedicis  ferrum 
vei  aqiiain,  et  auclorilaieni  pra^slas  liuic  faclo  de* 
leslabili,  iii  quo  non  cst  tion  soliini  lucruin,  sed  ani- 
inaruin  periculuinct  sanguinis  effusio,  velmulilatio 
membroriiin  ? 

liem.  Nota  alind  cxeniplum.  Accidii  enim  Remis 
aridilas,  el  acrf^,  ei  noxia  inlcinperies,  et  reliquirs 
et  capsulis  cxiractis  feceruutper  Iriduum  fldclcscu- 

Q  jiiscuuqiiescxusvelofficii,Brvahniilia  ei  anburbalia, 
nec  apparuit  modiea  nuhccula.  Videns  tantam  afflic- 
rtonein  Jiid-jeus  quidani  arc  hisyiiagogns,  ait :  i  Cou- 
cedo  qnod  oiimes  siinus  Christiani,  si  iiifra  triduuni 
iion  dederopluvias,  si  rotu4iini  ct  ilioral  pcriuiserilis 
circumfcrre.  •  Dixcrunl  plcriqiic fldcles :  f  Bonum  esl, 
boniim  csl.  I  Tandem|ailmagisicrAlbericub  :  c  Abslt 
quod  fldes  Ciirihti  mittatur  in  periculiini ,  si  Juda:ui$ 
aquas  de  cwlo  eiiceret  arte  magica,  Domino  per- 
miltcnie  propier  pecrjita  nosira ,  vel  diabolo  pro- 
curante.  Quia  inali  eiiam  s:epe  legnntur  fccisse 
miracula,  fldes  €hristi  ita  omnliio  posset  exsufllari, 
et  onincs  ad  Jiidaisinum  converii  vclienl.  i  Nec  ausi 
«unt  fldein  noslrain  pro  lucrolotJudseorum  pericuhi 
expoiiere.  Itcui  ad  llehr.  (c:ip.  xi)  :  c  Saiicli  per 
fidem  viceiunt  rcgna,  opcrnli  sunt  jiistitiam,  adepii 
sunt  reproiiiiKsioiies ,  obturaverutil  ora  leonuui , 
exsiiiixerunt  impeluiu  ignis,  i  etc,  iit  trcs  pueri 
(Dan.  V).  Tenipiis    laliuui   i:oii  est  in  Novo  Tesla- 

P  ineiito.  Ante  dedil  lalia,  ui  palct  cnin  nom  iiitelliga- 

^  tar  alius  largiior,  eiiain  terrcnx*  felicilatis,  qiiOR  ad 
velerem  hoininein  perlinel,  ctiain  Chrisio  novo 
liomine  nova  promillit,  id  est  aeierna.  Ijude  irrisus 
moiitur.  Uitde  Jacohus  (cap.  v)  :  c  Siislinentinni 
Job  audistis,  et  flnein  Christi  vidislis ;  patimiui  ut 
Job,  scd  non  spcrelis  flnein  ejus ,  id  est  leniporalia 
bona,  qiis  ei  aucta  redieriiut,  sed  a^ierna,  qiioi  iii 
Christo  prxcesserunl.  i  Quasi  dicerel  :  Noli  hodie 
initili  niiraciilis,  sed  fidei  operanli  per  dilcclionem. 
Qiiibus  si  innitaris,  vidcris  prxsuiuere  sanciitalcni 
iriuin  pucroruni,  et  alioruiti  sanctorum,  qui  sancli- 
lale  sua  iialurain  ignis  muiavcrunl.  Itetu  ,  ul  per 
excmpla  gradiainur,  accidit  Anrcliauis  In  ecclesia 
beaii  Sauisonis,  quod  fur  quidam  rcliquias  eccle- 
six  subripcrel.  Suspeilus  cst  habitus  quidam  xdi- 
luus  cjusdem  ccclcsiae.  Obiulii  se.  ui  innocens,  per 
judiciuiu  puigaturuni.  Et  vinclus  [/brle  Tictus]  cst 
reus  superhcialiter,  ct  in  instanti  suspensus  est. 
Post  nienscui  dcprehensus  esl  in  alio  furto »  qui 

^  rcliquias  furalus  eral.  Et  imiitincnte  illi  suspendto» 
confessus  est  se  priiis  furtum  fccisse.  £i  docuit 
locum  obi  erant  reliqui;e,  ei  rcstituiab  sunt.  El  dixit 
a:diiuuni  nou  reuni  fuisse,  et  iia  usfpic  ad  mortem 
dolueiunt,  qui  judiciuni  illud  procuraveranl.  Ilem, 
apud  Compeudiuni  conligit,  quod  quidam  reclusus 
infamatus  intcsr  niulios  de  reliquiis  furlo  snblalis» 
conflsus  de  innocenlia  sua ,  priinus  se  obtulii  ad 
judiciuni.  Qui  quideni  juxta  ecclesiam  habehal  ha- 
bitaculuin ;  el  combu^sta  est  manus.  Itcin  quxdam 
rcclu^a  habebat  cellutam  suam  exlra  urbein,  ct  iin* 
positiiiii  e»t  ci  qiiod  ad  ipsam  Cathari  quidam  fre- 
qiienter  divertissent.  Bla  vero  sentiens  se  infaina* 
tatn ,  et  ab  hoiuiuibus  vilipensain,  quemdam  con- 
suluit  dccanufii  inagistrum,  et  discretum  ,  dicens  : 
c  Domine,  apud  omncs  civcs  istos  adeo  vilui,  quod 
iion  CMt  qui  panem  porrigai,  propier  hanc  sugpicio- 
itcm ,  quia  uiecrcduut  Chse  Catharani.  Quid  inihi 
agciiduiu  ut  apparcaiu  innoccns,  sicut  rc>cra  suml 


517 


rrTRi  CANTonis 


848 


volomc|'iirgnrep  rjuUriinn.»  Elill.^:  lOpiimopolcs  A  cxsperin-ci  liUcra  ijncm.  Si  nislem  cxire  non  pos- 

exquo  laiiitim  coii««lis cle innoienlia  liia. »  0"«  »*1      "^'     " — '"'' "  ""  "^ — ^-«i»— »   ".  .:  ^-...  «^- 

ronsiliumiiniissiibiiljudicirnii  r«rri  r:iiidenltsei<*(>in- 
IhisUi  esl  nianus  a  ferro,  deiiide  coinlmsl»  toU  :i  rogo. 
Item  :  Duo  Angiici  pere<;re  profecli  sunt,  el  in 
reditu  aiter  (livcrlit  a<l  Sanclum  Jacolmtn,  alter 
re|iatrinvii.  ti  inipoiiebaliir  ei  4|iioil  sorium  neca- 
Vfrat,  et  sua  silii  reliniieial.  Oblulil  se  ad  judtcium 
istiid  (lialM>li«*um  ;  el  cecidii.  ei  sitspeiisus  esi.  Posl 
iiio(licuui  viTo  lemporis,  socius  iile,  et  sanus  rediil, 
et  iiicoluiuis.  iCt  sio  coiifiisi  racti  judiciarii,  ei  illi, 
qui  itoc  proc.uraveraiit  siispendiiim.  Et  socliis  uiaxi- 
nie  pro  ni;o  inors  i  lata  lufrav  socio,  semper  doiiiit 
usque  ad  uiortctn  lieiu  :  Mou  invciiitiir  c:i:uu  in 
legibus  liuuiaiiis  quod  si  in  jiid  cio  laii  convicliis 
.quis  appariicril,  qiiod  slaiim  »d  elTiindiMidum  saii- 
guiiiein  tradalur,  qiiia  nou  est  ibi  conviclus  coram 
t«;ecalari  judice,  inio,  saccrdoies  el  clcrict  adsiiui , 
el  siiie  ilkis  iiib  I  fieri  posset.  Quiqne  slaiim  iradutit 
4id  niorlem  in  judicium  reum,  quod  valde  esi  lioi- 
rctidum.  Ilein  :  B.  Tbom.  Oanliiariensis  b:io  de 
ea4isa  iucurrii  odiuiu  regis,  qiiod  nou  |ierniitlebat 
liadi  curi.ne  ciericuiu  ,  qui  convicliis  erat  coram 
Crclcsia.  Sed  primo  di^grailabat,  deinde  nou  slaiim 
periui  tebat  euiu  lArforibus,  iliceiis  :  Quia  |Mini«e- 
ral  peccaiu:ii  u\t  degia  lavcnitctim.  <  Doirliius  i*nim 
iioupnnitbis,iuidipsuiii(/V(i/iiiiii.  i,ex/ti/cr.  lAX).  i 
Sed,  si,postquani  Fai  liiserat  iiou  clericus  perc.trel, 
liigiiuui  erai  puniii  uianu  laica.  Jiisiiiiatu  rori  s;c- 
cniaris  seutiel»at  nou  ecclesiaslici.  Ileui  :  i  H:e  e- 
licnin  posi  triiiaui  adiiionitioiiem  vil  cotreriioiiem 
dcviia,  •  ait  A|mstoliis  ad  Titinu  uilimo.  Noii  a  I 
inteiflce,  vel  ad  punieudum  trade.  Iiem  :  <  E;o 
Paidiv  cgo  Apollo,  ego  Cepbx  (/  Cor.  i)  »,  ita  d  - 
visiis  e^l  Cbrisliis,  dicit  Aposiolus  ad  CoriiilliioM  in 
nrimo  eapite.  Il:ec  cst  qiiasi  idol(d.ilria.  Nou  lam«>n 
■«giturqnod  F:iulus  ros  piiniertl,  vel  puniri  feccril, 
•ed  eis  beii  giu!  scribit,  vi  ciTuiieos  iti  Epistola  siia 


sei ,  Doinino  lunc  se  comroitteret.  f  Ji  si  non  cor- 
pus  vellet  salvari^  aiiimam  siiscipiTei,  diceus  :  4  In 
Hianiisiuascommendo  spiritum  mcum,  ieie.(PM/. 
\xx).  Sed  isle  qui  consecrat  ferriirii  vel  .iqnam,  vfi 
qni  ferre  vull  judicium ,  non  videlur  iu  tanlo  posl- 
liis  ariiculo,  quod  cogaliir  tenlare  per  miraculum. 
Iiein :  Qii«raiur  an  solumsit  iniraculutH:  quare  <lo- 
lose  agiiut  sacerdotesy  qui  qiiasi  fortes  temperaiiC 
uni,  alii  exaspcraut?  Coiiligil  euim  qiiod  ircs  fne- 
ninl  qui  debeb:iiit  siibTe  jndiciiim  :  l*rimo  qiiem 
n  n  adeo  dHig4'baiity  fcrve.is  rerinin  traiiiderani; 
secnudo,  qucm  inagis  diligebant,  jam  iiifrigidalum 
dederunl;  terlio  laiidein,  qiicoi  inaxiuK;  di!i;;eb:inl« 
Ei  ita  videlur  quod  iioii  (onfldiiut  de  miraciilis, 
sed  potins  de  fraude  sii:i.  SimUiter  in  aqua , 
qneiii  volnnt  inlrrdiim  salvaiit  ,  quem  volnnt 
riMiiii  faciuiit,  quia  decipiiiut,  vel  in  mcrgendo, 
vcl  iu  extrabendo,  ei  ita  liominom  pro  (jiio  Ubri^tus 
niortuus  est  occiduni,  ei  s:inguiiie:u  ejiis  leviler 
cfrundunt.  I  eai,  si  de  utiraciilo  coiifi(!ereul,  qiiare 
Jigarentur  ?  sf^.d  ercciniu  poiiiis  et  iiiKlum  iuiinil- 
tere  debtTent.  Itein  :  Insirunuliir  illi«  ul  iion  conli*- 
neant  spir  luni  .or  s.  ei  nariuin,  vel  ul  noii  euui 
iiiipeiii  dctccndatii;  cl  dictini  pbysiii  qiiod  ctiam 
coinplexio  coopeniiiir.  Item  :  Coisteiidnul  de  ini- 
nieiiho  corpore.  Qnid:uu  enim  dicunl  qtiod  ntui  etti 
Silviis  i.i^fniidnui  cupae  pcrculiat.  Alis  nisi  lolunf 
coipiis  iinmcgat,  eiiam  de  cap  ll^s;  quidam  ciitunC 
quol  HOh  siinl  de  vcriiate  biimanae  iialune,  el  ideo 
ntiii  csi  ciirandum,  si  supercnaicut ;  iiec  ideo  mi- 
iiiis  salvus.  Et  alti  econira  :  et  ita  liidibriosa  sunt 
biijiisniodi  inilicia  ct  ad  caciruiiium  moveulia.  Ilein : 
In  motiontacbia,  (iitaic  ponii  cbampionein  pro  se, 
8-  fiteril  quis  i.on  v.dt  ludinariiis,  vel  sexagenariiis, 
qii:iiido(|iiidem  Doniiitus  csl  ibi  niiracula  ostensii- 
lus?  Iieni :  Qiildam  veicranus  amissiiriis  erat  hae- 
redilaieni  suani,  nisi  liliiim  vel  proxiuium  baLercl, 


cornigit.  Iteui :  Legiliir  quodAbsabm,  fiigalo  David,  q  qni  pto  illo  judiciiiin  aqiia:  frigid:e  Bubiret,  -haliens 

accessum  habuil  ad  toniubiiias  patiissui  iii  Jcrii-      "'*  '"^     '"     -•-"'= .  _:—    ... 

^aleui,  et  eas  commacnlavil  (//  Beg.  xvi;.  El  in 
eodeiu  legitur,  qiiod  regressus  Jerusalem  David, 
c  dcccm  coiicubinas,  qiias  niaculaverai  Ab^alon , 
iion  puuivit ,  hcd  Iradidit  iii  cusi  diaiu ,  altuienla 
eis  praibcns;  et  uon  est  iiigresstis  ad  cas,  sed  erant 
clausas  usque  ad  diem  mortis  stt»  cnm  vi.luitate 
viventes  (//  Reg.  xx).  i  Pcr  qnas  inlelligiiiitiir 
|»seudo,  qui  adbxrenles  Absalon,  id  cst  diabolo, 
el  iu  boc  deprcbeiisi  a  Davidi  traduutnr  curiae  el 
carceri  iie  alios  corriintp..nl.  Non  Irucidaiilur,  vel 
poiiiam  saiiguiuis  siib<  uni.  Tolerandi  eniiu  suiit,  el 
admonendi  quou.sqne  Dcus  eU  liiiein  iufundat,  quit 
S(d>il  qnando(|ne  Douiiuus  crysiallnui  lcet  iudura-^ 
tiiiUv  el  s<dvj|  coinpediios ,  et  glaciein.  quanliiinvts 
iHduraiam ,  in  aqiiain  liqiielacil.  i  Siuanlnr  ergo 
utraque  crescere  usque  :id  niessem ,  ne  si  zizania 
colligalur.eiadiccioihiuMiict  iriiicum(i/(ir/A.  jlhi) 


lilios  niullos  pncleii  avit,  qiiis  fiiioruni  levius  et 
ctiiiis  iii  cupa;  iuiKliim  des*rendereu  Et  invenli  siint 
duo  priuii  niissi  iu  aqua  supernatnntcs,  tertium 
demissuin  lertio,  ei  fiiiiilum  cupa?  pcrcussit  ci  ex- 
clamavit  pr:e  gain.io  :  Denedicla  sil  bora  qua  te  ge.« 
iini,  fili  ini,  quia  c  tu  es  qui  riestitues  hncredilaietn 
ineain  luibi  (/'sa/.  \v).  >  Ecce  iste  iiutic  |/or/f 'iiuu| 
conlidebat  oiulUiin  de  miraciilis,  s«'d 'poiiiis  de  na- 
turali  complexione.  ItiMu  :  Magister  ^Pelr.  Caul.) 
sic  probavii  b;ec  jtidicia  csse  ciimiualia  pcccaiii, 
el  etiam  ptiis  peccaie  corani  cardiitaiibiis  {Ex  hiC 
loco  ei  a.iis  conjiccre ^si  non  >s  e  kunc  lerum  usttttf 
auctoris);  ita  si  exbibncris  lociiiii,  vcl  tempii», 
velcausam,  vd  servienieni  iitutn  a  <  .qiiaereiiiltiin 
fornicationem  volenti  forniiari  peccas  criniiiialiter, 
etianisi  ct.nsi  nsnm  qucmciiini  e  |  rafbuerts,  ciiaiu 
8-  impedire  possi^,  el  iioii  impc  i.is,  graviter  pec- 
cas.  Mullofortus  lu,  saceido-,  i)ui  tolain  causani. 


> 
Jlem,  adCoriulh.  i  (C.  p    xii)  :  c  Alii  dauir  gr.iiia  ^  iion  soluui  occa^>io.iem  prarbes.  loiuin  precuras.ho^ 
aanitaliiniy  in  eoticin  t^piiiiu,  •  ubi  opeialio  v.rlu-  "  iniciiiiuiu,lieiiediceu.io,  ligau.io.ieuenoo,  miliendo. 


tuin,  Glossa,  id  esl  miracidoiuui  coitlra  naluram 
Ergu,  cuiii  oiiini  siicerdoii  1  ceat  bencdicere  ferruiu 
vel  aquaui ,  viUelur  oiiiuis  sacerdos  esse  sanctus, 
vct  iiburp.irc  gratiain  faciendi  niiracula,  vel  dicero 
qiiod  ipse  csi  pefsoua  niidlarum  facieniin,  S.iiii- 
liter  de  iJlo  vidctur,  qiii  audct  sutiire  judicium. 

Qtiod  auiem  mir:iculum,  probatiir  per  l.oc,  quod 
infcrior  iialura  iiihil  ibi  agcre  vidcUir,  sed  supe- 
rior.  Quod  enim  iguis  maiium  nou  urit,  sccuimiiiiu 
superiores  causas  coiilingii,  vol  quod  atpM  ponde- 
losuni  non  recipit.  Fuiorest  igitur  btijiismodi  sibi 
iisurpare,  et  Domiuum  sic  tcniaie.  Coiiira  quos 
Isaias  cskpite  xliv  (a/.  lxxv)  :  cEgo  buDomminusir- 
riia  faciens  sigiia  diviiiornm,  et  ariolos  \u  fururem 
vertciis.»  El  alibi :  Quandiu  habei  humoquod  rat.o- 
nabiliier  f«icere  poftsit»  non  tentai  Do.ninum.  Ct 
quideiu  stultum  esset,  si  quis  iiollcl  cxire  de  domo 
ardeuie  et  accensa  cum  poaseii  sed  per  uiirjculuiu 


et  euiilleudo  iu   aquaui,  vel  rorruiu  tradeudo^  tc, 
illis,  ab.seiile,  nibil  fieri  possci. 

Cap.  LXXIXLXXX. 
Simiruer  gravissime  peccat  Ecciesia  (vide  c.  78), 
qiia'  p  gtiatuirs  iii  mo.iouiacbia  iradit  sanc  a,  li»caii 
s%niiat>ir:i44,  pugillatorias,  ei  mulu  in  buuc  iuo;Uim, 
s.ne  i|iiiiius  iioii  fiereui.  lixc  de  illa  detesiabili  et 
reprobanda  tradiiiouc,  quj!  consislil  in  peregriiiis 
judiciis  el  adinvciitioiiibus  diabolicis.  Siuul  auteui 
ui:i  gciiera  tradiiionum  (cap.  70).  Quxdam  suut  il- 
licita:  et  a  diabolo  poiius  iuveul;i*»  qiiani  ab  lio- 
niiue,  ui  jam  diciuiu  esi,  peniius  iegi  Dei  coutra- 
ri:e.  Qiiaidain  suiit  lictla;  el  utiles,  sed  obiceiu  fa- 
rcrc  videniur  divinis  praicepiis ,  ul  traditiones 
[coiitra  tradiiioiiesl  (iiixdam  clauslralium,  et  istui 
suiil  dubia^.  Qua^dain  suni  revera,  quse  faciuul  legt 
Dei  obicciu  cl  aggravaiit  pro  sua  luultitudiuei  ei 


549 


VERBCM  ADBREVUTUil.  —  TEXTUS  ALTER. 


sno 


ideo  inafis  caveiHUe.  £l  primo  <!e  ilaosiralibiit 

!»neceplura  esl  in  Evjiigelio  :  c  Si  peceaveril,  •  elc. 
Mmlik.  xfiii).  To  ergo  cUusiralis,  tcI  hoc  manila- 
luin  iinplere  non  potes.(€iim  si(  generale  secuniiam 
i|uosdam)  iioii  euim  kabes  licenliam  culloquenJi 
cum  socio.  Non  poies  orilinem  illnm  eYangelicuin 
iu  claustro  obscrvare;  ergo  obiceni  facil  praeiepto 
Domiui  clau»iralis  Iratliiio.  Dicunl  quidain  quod 
niamtalum  Evangelii  ilaliim  est  de  airocioribus  el 
enonnibus  peccatis;  sed  in  minoribus  socius  so- 
cium  accusat  in  cUustro  :  si  vero  viderit  eum  for- 
nirari,  liubium  est  nobis  an  coram  omnibus  tur- 
pitiidinem  ejus  reveiet,  an  abbati  tanhiin.  Seii 
constat  qiiod  nec  iu  ineiliocribiis,  nec  in  inasimis 
vitiis»  nec  in  mininiis  morlalibus  potesl  observare 
ordineni  prrcepti  iliius;  ergo  inobediens  Deo. 
Ilem  :  Videinr  iradiiio  rlauslralis  coutr.iire  buic 
pnecepio  :  c  Siocuhis  tuus  velsi  dexlcra  tiia,  scnn- 
dalizal  le,  projice  eum  vel  eam  abs  le  {Mnith,  v).» 
Per  ocuium  vel  dexleram  inlelligitur  viia  conteui- 

{>lattva,  persinislrainactiva.Sed,si  gravetrlaustra- 
cm  conieiiipiali^va,  iion  perniiiietur  exire  vel  rediie 
ad  aciivain.  Ex  qno  seniel  asceiidit  ad  Mariam, 
non  dcflcendit  ad  Martliam  (Ltfr.  x).  Diciiiius  bic 
opus  esse  distinctione.  Esl  eniiii  duplex  couicm- 
plaliva,  simplex  et  sint^era ;  qiiando  qiiis  auiiuae 
suse  eligeiis  suspendiiim,  raptus  in  npotbeosini  col- 
loquilur  DiMiiiiio ,  interest  cboris  angeloruni  et 
•anctorum  collegiis,  et  sic  : 

Ad  aiharce  $ouiium  yrex  obtiviu.iur  esum, 
Et  boc  est  paiicoruin.  Ab  bac  etiam  abbas  Bcrnar- 
dus  Clarevallensis  quemdain  claustralem  suum 
(qnia  se  lolum  jam  imnierscat  illis  tbeiilogicis 
personiSy  et  qiii  jnin  iiicurrebat  slupores  capiiis) 
ad  activ;iin  aiiquaniulum  revocavit. 

Esl  el  alia  cuntentplalivn  inferior  illa  summj, 
quae  dici  poiesl  coiileuiplalivoruin  acliva,  ei  cou- 
sistit  iu  leciione  bisloriariim,  ac:niiiu  aposloloruin, 
et  in  coclilearibiis  ficieiulis,  et  in  hujusmodi  opii* 
sculis  f.iciendis.  Et  ad  talem  activam  conlempla 
livam  jussit  saiiclus  Beriiardus  veiiire  claubiraleiu. 
El  de  bac  inlelligi  polesl  in  Evangclio^  qtiod  ad 
islain,  ab  illa,  quitibel  claustralis  gravalus  descen- 
d'jl.  Prior  esl  ad  aniplutn  prxuiiiiiu;  secunda  esi 
ad  couipeiisanduin  reuiedium.  Siin:l:(er  duplcx  est 
aciiva.  iNnrlnlorum  digiiior  ad  niciiiuin,  coiijiiga' 
loruui  indiguior,  iiiliruiiialis  rciuediiini.  Iieui  Au- 
giistinus  :  Quandiu  haliei  hoino,  qiiid  raiioiiabi- 
lilcr  agat,  Douiiuiim  iiou  leiitai.  Coiilra  hoc  eliain 
mandalum  :  c  INon  occides(/Lxo(/.  xx),»  in  eiiig  tur, 
nec  le,  nec  alium.  Qiiod  videntur  fuc^^re  traditioties, 
qux  dalie  sunt  cluusirulibus,  ut  siiie  cuculla  nou 
j^ccaiil,  ut  pataliotes  sinl  seui).er;  quia  sanctiis 
Beuedicius  in  Kegula  jiiltel  (Cap.  xxii),  c  ut  vestiti 
et  cincti  JMCcaiit,  ul  siul  inagis  prompti.  »  Sed 
eailem  raiione  tciiru'.ur  jacerc  calceaii  ,  quia 
plus  morx  inipciidilur  in  calceis  inrormatKlis  ei  li- 
gnndis,  qunin  iu  cucullis  iii<liietidis.  Diciitil  qiiiiiam, 
quod  sic  iinitaiitur  crucifixuiu.  Ei  qui  ciiciillam 
exiiil,  moiiachatuui  exuit.  UuUe  quidain,  cuiu  alii 
extreiit  iiudi  de  navi  naufraganie,  noiiiil  cucullam 
exucre,  cuin  lanieu  scirei  natarc,  et  cuculla  inipe- 
ilieiile  subincrsus  est,  aliis  liberalis.  Siiuiiilcr  multi 
coguiiitir  niori  in  a-slnie  vexali  inorbo  aliquo,  ui 
acuta  fcbri,  ei  biijustnodi;  iu  hicm^  vero  multi  fri- 
gore  moriuulur,  quia  non  auitent  caputiuiu  capiii 
iinponere  propier  iradilioues  islas.  Et  iia  fru^lra 
bahent  in  vestibus  capotia.  Maluut  ergo  essc  Deo 
iuobedientes,  quani  tradiliouibus  suis.  Sed  qua^ritur 
quid  ceiisenduiu  de  illo,  qui  se  subiuerait?  Nouoe 
bibi  nianus,  imO  menlein  et  corpns  injecit?  Ergo 
couimuni  sepultura  careVe  debtiit.  Quod  nullum  iv> 
cipii  ad  confessionem  reura  scilicet  fornicat.onis, 
vel  proprietatis,  qu6m  uon  remiliat  ad  Douiiiium, 
el  iiiagistrum  doiuus,  laicum  scilicet.  Quid  ergo 
lariendum  sacerdoti  huic?  Dicit  ille,  qui  saccrdori 
coulitelur,  quod  non  ibll  ad  uiagistrum  illum  Ui- 


A  cnm;  priiis  decederet  sine  eoiir»^ioiie.  Tu  auiem, 
sacerdos,  perieras,  ni  miseris.  Mitiens  amem  qno* 
dammodo  revelas  eoKfes.sion^m  istius,  nec  aadila 
confessione  aodes  nolenti  ire  injnngere  sine lceniia 
majoris  laici  satisfaclionem.  Et  sie  multi  cogtintar 
mori  sine  confessione  sublicenles  enorm*a.  Idem 
eonstiiutum  esl  in  ordine  Grandismontani  r  Vide  ad 
cap.  70).  Presbyier  euini  minoris  loci  au  liia  for- 
nicationet  vel  Hiclo  fralris  laici  vel  clerici,  laico 
n'agislro,  secundum  inidiiioiiem  suam,  dicei  :  Do- 
niitie,  uecessc  habeui  fraires  isli  ut  miiiauiur  ad 
Graiidciu-Mnntein.  Pnrposiius  veio  siaiim  male- 
dicil  cum,  ct  imponilur  jumenio,  de  cella  iu  cellani 
miliiur.  coufusus  uhiqite  verecuudia  gravi,  nsqiic 
diiiii  v«?uit  ad  magiiuni  priorem.  Et  ila  ubicunque 
vniii,  quasi  pui.liiatum  est  ejns  criir.en.  Dii nut 
eiiiui  omues :  Operatus  est  iste  inalc.Ei  sic  pn>pier 
istas  traJitioues  iiupe.linutur  in  via  Di*i»  et  sunl 
incoiifesst.  Atic    iraditioacs   pariuiit  su^^picioneni 

g  vel  scrupuiosilntcm,  nt  accidit  iii  rlauslralibus. 
Qiiaerunt  enim  a  quibusiinm  magistris,  si  singulis 
aiHiis  fiiiut  iii  claustroCislcrciensi  iiov»  Iradiiiones, 
lcnemiir  ipsi,  Inquiunl,  ad  omues?  Peccone  quo- 
.ties  trausgredior  scienler  uuani  illaruiu,  mortalitcr? 
Ut  cum  loqiior  aliqiiod  verbum  hora  ad  hoc  non 
detcrminata,  vci  hujusmodi  ?  Iiem  :  Alia*  pariuiit 
fastidium  ct  acediaiu,  qiila  mulincstint,  ulde  luultis 
p<alinis  cantandis,  de  u  uliiplicilius  Maiuiinis  M- 
c.oriim  monncliorum  {Ord,  S,  Btned.),  Dicit  cnini 
Jereuiias  (cai».  XLVitij  :  c  Malediclus  hoiiio  qui  facit 
opiis  Dei  tiegligcnter. »  El  in  Aposiolo  :  c  Fsallaiu 
spiritu,  psallaiu  cl  menle  (/ Cor.  xiv).i  Et  lliero- 
n^mns  :  Melior  est  nniis  psalmns  decantaius  cum 
jucuniitatc  cordis  quam  psaltcrmm  cnm  accdia  et 
torpore.  Aliae  tradiliotics  (Vide  iiot.  in  c.  79),  quai 
achisina  pariuut  et  divisionem,  ut  si  optimus  caii- 
lor,  vel  psalmisia  in  Ecclesia  Remensi  fueris,  si 
mouachus  faclus  fiieris,  parOin  aut  iiihil  inlcr  eos 

..  scies  {Propier  dhertitaiem  ogkiorMm  el   cantui). 

^  Eliain  ecclesi»  saeculares  diversiflcavcruut  oflicium 
divinum,  contra  decreium  cumdein  moduiu  psal- 
lcudi,  et  cuiii  taiem  debeaut  liabcre  usum  Kcclesioi 
suffrngaueaB,  queiu  habet  Ecclcsia  nietropoiitana. 
Aii.-e  suut  iraditioncs,  qii;e  pcriculosam  faciuiit  se- 
curiiatem;  ut  nobis  clericis,  qiii  Cauticum  cauiid, 
vel  econlra,  coutiniiamus  sccuri,expletis  bons  vo* 
calibus,  licet  noii  atteiiie  vil  devote,  iion  aiteu- 
«lcnies  hoi  as  reales,  quae  sunt  :  c  Nudiis  fui,  liospes 
fui,  iu  carccre,  inflriuus  lui  »  etc.  (Mak/i.  xxv.) 
Sepiima  est  iu  Tobin  de  sepeliendis  mortuis  {Toi. 
11 ).  c  Isla  ergo  oporluit  faccre,  et  illa  nop  omiite.-n 
{Maiih.  xxiii).»  Vcl  si  veiitum  essct  ad  omiiieiiduu*, 
poiiiis  «ocales  o:iiiitcudae  essent.  Ergo  suiM  iatm 
liorj*,  ui  in  die  reales,  iii  iiocte  voc;ilcs.  Uude  : 
c  In  die  mandavit  Dominus  misericordiain  suani,i 
id  est  opera  misericordix,  c  ct  iiocto  canticum  ejus 
(Psd/.  XLi),»  scilicct  rcdire  ad  cor  et  luudare  Do- 

-.  miuiiin  :  et  aiibi  :  c  lu  psallcrio  dccachordo  psallite 

*^  noiiiino  (F$ai.  xxxii),.»  id  cst  iu  eperibus  legis. 
Qiii;lain  sapietis  aieliai,  dcccin  canon:cos  ecclesias 
debcre  iustiiui,  ut  pauperes  visitareni;  alii  decem 
esscni  nddicli  operi  miscricordiae;  alii  decem  ad 
piirganda  viiia  civitatis  et  perscrutanda ;  alii  eseut 
iu  eci iesia  ad  vocales  lioras  cantandas  deputaii , 
el  sic  Et'clesia  esset,  c  ut  castrorum  acies  ordinata 
(Caiil.  VI),  circuiuamicta  vatietatibus  (Psal,  xliv).» 
Hedeundum  esi  aUhiic  ad  illas  traditiones  qiuc  iiu« 
pediunt  ad  legeui  Dei,  ul  sunt  traditioues,  qiia! 
dat;e  suut  de  juramcntis  in  Ecclesia,  qua;  hodie 
muiia  oporiet  neri  ad  cauonicanduiu.Priuiu  exigiior 
in  Ecclesia  quadain  a  canonicaiulo  ut  jurci,  pro 
|»os&e  suo,'secon6uctudiues  Ecclcsia.'  servaturum; 
iiec  iicct  ei  delermiiiare  bonas  vcl  illas,  quas  COU" 
cordaut  Evaugeiio,  vcl  cauouibus  sanciis  saliein 
non  obviant.  Item  :  Insiitutuiii  esl  in  Ec^  lcsia  <)ua- 
dauiy  ut  juret  iDironizairdus  se,  pro  posse  suo,  jura 
Ecclcsix*  manuieiierc,  iiijinias  ilh  illataSi  vcl  iUiSf 


551 


PBTRI  CANT0R1S.KTEXTUS  ALTER. 


551 


uni  ad  illiitn  perlinent,  viiKiicare.  Super  quo  con-  A  «l  discordias  finem  imponcret.  Qtiod  ipse  non  ao- 


snllus  dominnspnpa(Alexan(ler  III),  si  rationahilo 
essel  boc  jnramenluni,  inqnii  :  Sit  ergo  senipf^r 
nnu8  eonim  ocrearius  [forte  ocrealns],  parati  equi 
ei  insellati,  ut  perquiranl  ei3  ablata,  et  nnnquuin 
cessel  equitare.  Niliil  enim  fien  poiesl  pro  posse 
si  juramentum  prastctur.  Mon  enim  posscs  pro 
posse  tuo  Deo  servire,  si  jurasses.  Invenitur  tamen 

8uod  frustra  extendit  quis  or^ndo  roanuS  suas  ad 
oininum,  qul  eas  pro  posse  suo  non  exiendit  ad 
cgenum. 

DiOicile  ergo  est  illad  verbum,  ad  inierpretandum, 
sciliccl,  f  pro  posse,  •  ei  pr.Tpraeceps  est  tale  jiiru- 
mentnin,  nec  est  in  discrcto  racienduin,  quia  cst 
indiscrctum.  llem  :  In  eadcm  Ccdesia  jurutur,  qiiod 
de  ablatis  xquivulentibus  ceiilnm  libras,  iion  con- 
donubiiur  plus  ceiuuni  solidis;  de  ceuium  soliJis 
non  plus  quam  qiiinqne  solidi.  Quod  videtor  esse 
conlra  Evangelium  :  f  Dimittite  et  diinittelur  vobis 


debai  propter  illud  exsecrabile  jurameninm/dieens, 
quod  perplexus,  si  rctulero  ad  prx*laliim,  snsciiabo 
rixas  inlbr  me  et  inter  eos,  qui  a  pnrlatis  niitlcta* 
buntur.  Si  subticuero,  vae  inihi  a  prailalis.  Iieni : 
Videlur  quod  eis  non  sit  parcendum,  quia  cura 
revocal,  quam  ei  detlerat  prxlatus  ad  lioc  :  el  iia 
non  peccat  si  revelatei  sdbdiionim  coniniissa.  Item: 
Sicut  archidiaconi  exignnt  hoc  8:icra*inenlum,  sic 
ei  ab  eis  exigunt  prxlaii,  ut  scilicet  dnas  panes 
sibi  retiiicant  de  connnissis,  tertiam  archidiacono. 
Se.l  l.nmeu  clamanlarcliidiaconi  iii  hoc  sccnni  acium 
iiijustCy  quia  episcopi  non  jurant  els  qtiod  lifrtiani 
partein  de  omnibus  comniissis  sint  reseivaturi  illis, 
si  recipinnt  vacat.  Iiem  :  Aliud  perniciosuni  jiira- 
inentuin  juratur  iii  Ecclesia,  quod  si  per  sepiero  vel 
oclo  meiiscs(D€/Sd<  hic  cap.  80).  Sicnl  qiiaidain  Ira- 
dilionuin  adihventiones  qiiaindam  parinnt  praesoin- 
ptionem,  et  slnltain  contra  prascepla  Dei  secnriia- 


{Luc.  VI).  »  Contra  etiam  consilium  Aposloli,  qui  B  ^cin,  iia  pnesumptione  e.t  lemeraria  securiiale  ar- 


aii :  «Quare  iioii  magis  rraudeiu  palimini,  quare  non 
inagis  injuriam  accipitis?  >  (/  Cor.  vi.)  Cogunlur 
ciium,  (|ui  sic  juravcruni  conlendere,  nec  possuni 
juri  suo  renunfiare,  vcl  litibus;  sed  tainen  niinus 
inaiuin,  si  pro  daninis  suoruni  boniinuin  reslauraii- 
dis  jurassent,  non  propriis.  liem  :  lu  alia  Ecclesia 
juratur,  qiiod  non  rccipientiir  pignora  de  damni.s, 
vel  de  rebus  sibi  debiiis,  nisi  aurea  vel  argenlca. 
Unde  annulum  a  quodani  nobili  et  credibili  viro  pro 
iiia{[na  snmnia  receperanl,  el  delusi  sunt,  et  forsitan 
periiirl.  Item :  In  quibusdam  Ecclesiis  juiaiur,  qnod 
nulius  canonicabitnr,  nisi  fucrii  ingenuus.  Qnod 
qnidem  priino  iutroductum  fuii  propicr  servos  pria- 
cipis,  qui  propief  parenlcs  snos  non  audereni  ila 
libera  fronte  contradicere.  Uodie  vcro  introJuL-un- 
lur  in  Eccletiiis  filii  servorum,  vix  aul  nuuquam  abi; 
iiec  peruiittuntur  rerooti  iiitrare  quautumcunque 
digui. 
Item  :  Instiintoro  est  in  Cccleiia  et  juramentum,  C  >C(:iai>tur  et  consuluiit.  Conira  quos   philosopbns 

auod  noii  permitteiur  iu  terra  sua,  scd  cx  toio  exsul  (S|sneca) :  Summa  malorum  est,  quod  ad  exempla 
ci,  quicnnque  bominuui  Ecclesiae  suspectus  dc  rouloruin  vivimus.  Nec  tanien  neffanduin  esi  (Afoii 
boinicidio  vilbe  vcl  doinus,  noluerit  se  purgare  ju-  t^tnrui  Caitt,  hicse  commendai^sed  alius  icholiastes) 
dicio  ferri  ignili,  vci  aqua!  frigid;e.  Snper  quo  cou-  4"*'*  consue tudo  et  inierpretuiiu  hnniana  iniituiidii 
sulius  dominus  papa,  niiruin  bubuit  quod  decrciislae      ^'^  "^*i  castis  difficiles  cniorgunt,  quando  consulenda 


gueiidi  snnt,  qui  sacrae  Scripturae  rigorein,  arcuin 
scilicet  rcmittunt  tensuni  vi  siiiita  interpreiatione 
emolliunt  qnuidaiii  pnecepln  Evungelii  esse  casremo- 
nialia,  aposiolis  datu,  noii  inodernis,  qoaedain  Gon- 
siliu,  qu^jedain  perfcclis  proposila^pro  loco,  pro  lein- 
pore,  pro  persoiia,  ei  btijnsiiiodi.  Quxdam  ad  ler- 
rorem.  Unde  conlra  co.h  Davidait:  c  Nisi  conversi 
fucritis,  gladiuin  suum,  etc.  {iHaL  vii.j  i  Arcuin  iu- 
que  istuni  fleclere  et  rcinittere  facinnt  pio  volun- 
tate  sua  pravi  interpreies,  volentes  legem  Dei  seqni 

Sravas  voluntates  eoruin,  non  se  dirigere  ei  modi* 
care  secundum  terminum  ei  regulum  sacrae  Seri- 
piur»,  nec  eam  interrogant  secundum  quod  scri- 
pium  esu  Idco  perieiunt  lilii  Israel,  qiiia  i  os  Do- 
mini,  >  id  est  sacruin  Scripturuui  c  non  inlerroga- 
veruni  (Josue  ix).  i  £t  Paufus :  c  Commendo vos  Deo 
et  verbo  ejus  (Act.  xx>,  i  id  esi  sacrae  Scripiu* 
rae,  sed  potius  consueludines  et  exempla  aliorum 


et  liucraii  boc  unquain  coiisiitncruui,  et  uiitiendus 
esset  a  lutere  doinini  pupa:  legulus,  qui  bnjusniodi 
jurainentaet  tradiliones  uoxias  pnrguret.  Sicui  eniin 
c  in  niululoquio  iibii  dceiii  peccatutn  (Prot;.  x),  i 
ila  ui  niuliijurio  noii  decril  perjuriuin.  Ul  Hdeni  fu- 
ciaiiHis,  niju  iradilionibns,  sed  traiiilionuin  incrcpa- 
liouibns,  noiandum  cl  caveuduiu  aliud,  quod  exig^ 
sulet  sucraineiiiuni  (2i,  q.  1,  Non  esl  contra).  Jurat 
cnini  quilibet  sacerdos  praelulis  swis  se  servaluruni 
nianduia  bua,  et  non  celaturum  subdiiorum  coin- 
inibsa.  De  quo  supra  ut  de  lousoribus  et  cxpilalo- 
libus.  Sic  ergo  saccrdos  uou  est  pax,  iion  est  turiis 
abundaiis  puce,  non  est  factns  in  tempore  irucun- 


e5t  raiio,  ubi  leges  ei  canuues,  ut  lex  Dei  nihii  iu 
iliis  niaiiifesiat  expressuni.  Consulo  ergo  Verbuia 
abbreviaiuin  ci  planuin  ad  lidem  ct  inoruni  hcieii- 
tiain  hubendum.  Unde  Augusiinus  super  lllum  ver- 
sum  (Tom.  VIII,  in  Psal.  cxvni) :  i  Pax  uiuita  dili- 
gentibus  legeai  luani,  el  iioii  cst  illis  scaiidaliim,  > 
faeieniis.  vel  patienlis.  G.  scandulum  ipsa  lex  :  Qui 
diligit  lcgem,  si  quid  iu  eu  non  intelligii  adorat,  ei 
quod  absurduiu  videiur  sonare,  judicat  magnuro,  ei 
senescire.  lUco  c  lcx  non  estiili  scandaluin»  i  quia 
lides  ejus  ex  ea  pendet,  noii  ex  rooribus  bomiiium» 
uec  aliquibus  cadenlibus  ipsi  scandalo  pereal. 
Legeni  ergo  securus  diligut,  ct  e»iei  pax,  ei  nul- 


di«  reconciliatio  (ICcc  t.  xmv)  :  cx  quo  uon  polest  D  I""'  scanduluui.  In  quaui  si  inulii  peccani,  ipse  noQ 


discordes  recoOciliare  sibi  inviccni,  ad  qtiem  perti 
iiei  boc  fuccre.  Amittuiit  liberiatetn  prxcepli  evan 
golici :  c  Si  peccaverit  iii  lc,  i  ctc.  usque  c  dic 
Ecclesiae  {Muith.  xviii),  i  inclusive ;  quia  quain  cito 
coiiiiiiiserunt,  oportei  ut  boc  referanl  Ecclesi»,  id 
cst  pratflaio,  noii  ut  moneui  ad  paceni.  Iloc  autcm 
jurameotuin  nou  exigebat  Moyses  a  dccanis  (Exod. 
xviii)^a  pentacoiitarcliis,  et  buju8niodi,  quos  sub  se 
coiiKijiuit,  ui  omues  causas  ad  eum  relcrrent»  &ed 
diliiciliiniab»  ad  quas  soivendum  iion  suUiccrent. 

Itcni :  Avciuitquod  duo  pueri  ludebani  s;igiuulas 
trabeiido  in  cfleinelerio,  et  incuuie  la^situiiUb  aliuni; 
uccusioue  vulncris  Ixsns  obiit.  liiimicaii  sunt  inier 
bc  parnntes  puerorum.  Frusshyter  vcro  non  audebat 
eub  reconciliarcy  quia  plagantis  paier  ditior  erai :  ci 
8i  audirctur  pux  et  loedus  iuier  ws  veiiisse  po^t 
Uiscordium,  reiractaretur  cuusu  anle  pr;claluin,  \ei 
luaguuui  Pilatum.  Li  rogavit  inagistrum  pre^byicr 


pcccat:  f  Lex  Doniini  immaculata  converteiis  aoi- 
nias,  tcsiiiuoniuin  Domini,  i  etc.  usque  c  illuroi' 
uaiis  oculos.  I  elc.  c  Fidelia  oiniiia  luandata  ejos 
conlinnala  iii  saeculum  sxculi,  i  etc.  {Psal.  cxv), 
et  alibi  :  f  Tcsiinionia  tua  credibilia  facta  suiii  ni- 
iiiis  (Psul.  xcii).  I  Super  quem  locum  Aiigustious  : 
Dicunt  quidain  baeretici  Domiuum  ierribitius  locu- 
iuin  fiii^se,  quam  verius,  imo  verius  quaro  ierribi- 
lius.  Et  alibi :  c  Mandasti  roandata  iua  cusiodtri 
iiiinis.  Adbaesi  tesiimouiis  tuis,  Doroine,  noii  ine 
conrundcre,  i  quia,  c  non  confundar  cum  perspe- 
xero  in  oinnibus  niaiidatis  tuis  (Psal.  cxviii).  i  Uis 
adlia:sit  bene  beatus  Murlinus  qui  obvius  oviculue 
loiis;e,  ait :  Diu  est  quod  uon  vidi  qui  Evaugelium 
iuipleret  sicut  ovicula,  quae  tuuicam  suam  dedii, 
lanamscilicet,  pellein  vero  pro  tunica  una  rescr- 
vavit.  Idem  eiiam  clilamydein  suam  dimidiavii  pau- 
peii.  Noli  ergo  uuceiu  oppoiicre  foiiOi  pcr  pravsuk 


8» 


VfiRfiUM  ARnREVIATUM.  —  TEITCS  ALTER. 


m 


expA&iiioncm.  NaIJ  tiuclenm  de  lesta  elicilum,  Glirl- 
slo  nsiio  superjnduere  aliera  tesla.  Adlixre  prius 
timpliciinli  Evangelii.  Noii  succum  opponere  cnn-' 
tra  (e,  ail  Proplieia  in  pcrsona  Domini :  c  Faclum 
est  cor  meum,  »  id  esl,  secreia  cordis  mei,  sacra 
Scripiura  scilicel  «  lanqnamcera  liquesccns  in  me- 
dio  venlris  mei  {P$al.  xxi),  »  id  csl  simplicitalem 
et  solidilalem  Scripinrrp  inex  liquereceriinl  ei  an- 
nibilaverunt  rragiles  isli  pran  niinia  eorum  molli- 
tie.  licm  conlra  talcs  ait  Isaias  (I.,  70) :  i  Ar- 
gentnm  luum  versum  est  in  scoriam,  viniiin  liium 
mistnm  est  aqua,  cauponcs  lui  miscenl  aqiiam  viiio, 
niulatus  est  color  opiimus.  »  £t  iia  pravi  sunt  illi 
argenlarii,  vel  anhllccs.vel  plciores,  qni  menim 
corrnmpunt,  varieraiecxpositioniim,  merncissimum, 
vividum  colorem,  fuco  vel  minio  artiliciali,  id  cst, 
fermenlala  vol  superdna  iiiicrprelalione  dchone* 
stant.  Ilein  Matilixiv:  «  Eslo  conseniiens  advcr- 
sario  luo  cilo  duin  es  in  via,  »  id  cst ,  consenii 
«acra!  Scriplurx,  quoe  libicarnaliier  vivenii  adver- 
ftaiur, «  dum  es  in  via  mandalorum.  Caro  »  iicuipe 
«  coiicupiscit  adversiis  spiritum  el  spiriiiis  adversus 
camcm  (Calat.  v).  »  liein  {llieronym.  Viil,  iioi.  ad 
c.  80):  Quiverum  dicil  noii  laboraV  Yerilas  cnim 
non  liabet  angulos.  Ideo  auiem  inexpcnendosncram 
Scripturam  laborainiis,  quia  opeiuri  nolumus,  et 
idcirco  dicimus  :  lioc  esl  pro  loco,  pro  tcnipore, 
propersoiia  vel  consilium  esl,  et  biijiismoili.  Phi- 
losopbis  ei  ranis  niagis  cnrae  Tuit  iniegriias.verbo- 
rum,  et  elegans  oriiaius  quani  integriias  reruni 
et  sensuum^  sanciis  auteni  cconlrario.  Item  : 
Pudeat  vos ,  quod  mngis  dissonat  et  dissidet  ei- 
positio  vcstrn,  .quam  (acitis  ad  libitum ,  a  liitera 
Evttiigelii  livilicanlc,  quain  illa  allegorica  anliquo- 
rum  a  liltera  occidcnie  (//  Cor,  iiij.  Uoc  esl  qiiod 
Judx^us  littcratus  magisiro  Keniis  opposuit :  Vos 
Chhstiani  diciiis  qtiod  omiiia  iiilelligenda  erant  in 
legeveteriallcgorice,  quia  «  omnia  coulingebant  an< 
tiquis  in  G^uia  (/  Cor  x) ;  scd  vos  simplicitaiem 
Evangelii  allegorica  ct  miilliplici  expositione  one- 
ratis;  ita  legem  vestrain  ore  divino  dalain  in  ho- 
iioratis.  Uuilibet  eniin  suani  facit  exposittoncin,  di-» 
ccns  : 

Sic  voto, lic  jubeo^eic. 

(Juv.  VI,  225.) 
Et  quia  nullus  Testruro  legem  suam  observat,  nolo 
<:s8e  Ghrislianus,  sed  insii»to,  neque  eain  siim  cor- 
rumpens.  llem  :  Similcs  facti  sumus  Mahomelo. 
Qui  videns  legcm  Evangelii,  inquit  quibusdani  dy- 
scolis  :  lixc  cst  Chrisii  lex ,  |.sed  quia  niinis  est 
uiierosa  ei  gravis,  seqiiimini  ine  et  ego  eam  vobis 
leiiipcrabo.  El  sic  inUulgens  eis  plures  conciibinas, 
l.-ixando  freiia  iii  ciLo  ct  polu,  ei  cura  corpohs,  in* 
duxil  eos  in  errorem,  qui  adhuc  dicilur  error  Ma- 
liumetiuorum.  In  quem  videnlur  cecidisse,  solidita- 
icm  Evangeiii  pro  inoribus  sitis  mollienles. 

Nota  qiiid  dixil  juvcnis  bonu:  ini!oIis  et  magnae 
spei  moheiis  Ueinis  :  Monduniomnia  reddidi.  habui 
adminislratorem  qtteindaui,  et  dcdit  ille  inihi  duos 
caupones,  ille  alius  dtios  caseos;  cx  xquo  reddite 
oniiiia.  Uicebanlsocii  et  saccrdotes  :  Non  sunt  talia 
leddenda.  Vos  niuliuni  laborabatis  projuBliiiisiitis. 
Ad  hoc  ipsuni  teiiebar.  Justitiain  ipsisfacere  dcbe- 
batn.  >iuiiquam  volo  super  his  disputare  cum  Do- 
niino.  Ipse  enim  tiinco  valde,  nc  mibi  concludal, 
qiii  oinnia  iiovit.  ltem:Conira  hospravos  caupones 
tbt  Auguslinus  (lib.  vi,  c.  5).  Origenes,  qui  ut  legi^ 
lur  in  ecctesinsiica  llisloria  ad  liaeram  Evangeiium 


A  implebat  conlenlusiunica,  «  pcrciriienti  parattni 
prxberc  alleram  maxillam  {Luc.  vt).  »  De  qiio  di- 
cium  est :  Hic  est.  qui  sicut  loquitur  vivlt,  et  sicut 
iFivit  loqullur.  Idem  cum  Respublica  dccrevisset,  ut 
quidam  discipulus,  sciliret  Bnssilides,  in  quadam 
rntisa  jurasscl,  respondit  se  ntinqiiam  juraturum. 
Et  quin  putabnntcuin  hocdixisseseriojtcrum  ssse- 
ruil.  diccnsiChristinnussum,  nunqunm  jurabo.  Et 
ideo  protinus  susrepit  martyritim.  Iiem :  Nos  Domi- 
niim  rncimus  mendaccm,  qui  nil :  «  Angusla  est  via 
qux  diK-it  nd  vitnm  ei  arcla  (Maiili»  vii).  »  Nos  nu« 
tem  Icvignmusenm  viam  mandalorum  Doniini,  pro 
voluntate  eam  exponcndo,  cum  non  possit  alleviari 
sinc  nmore.  Soius  enim  Dci  anior  esi,  qiii  angusla 
et  difTicilia  Dei  mandnln  lcvia  facil,  ct  propc  nulla. 
llcm :  Vnldc  lcrrcre  polcst  hiijusmodi  pravos  inicr- 
pidrs.  qiiod  Dominits  ait  tn  Evnngclio  Mallhxi  y  : 
«  Nolite  putnre  qiiod  veni  solvcrc  lcgem  aut  pro- 
pliclns.  Non  veni  Icjiem    solvere  sed  adimplere;  > 

B  ()iinsi  perfcctc  vcl  ad  plentim,  scilicet  sccundnm 
signilicationem  figurarum,  secunduin  forninni  pro;- 
diclorum,  sccundum  moraleiu  iniellccium.  lii;m  : 
llliid  quippc  quod  scquiltir  «rrribilius  est :  «  Ainen 
dico  vobis,donec  irnnscatco&iitm  ei  icrra  ioia  umim, » 
id  est  mininium  mandatum,  quia  iola  est  miiiinu 
liltora,  c  nut  unus  apcx  »  (i(l  csl^miiiitnulum  iiian* 
dalum,  vel  pars  minimi  mandali,  quia  apex  tllulus 
esl  vel  pnrs  liiierx  snperior,  ad  decorcm  liitcras 
superemincns,  vel  in  charlis  ct  liitcris  apostolicis) 
(  iion  pr:eteribit  a  lege  doi.cc  omnia  fiant  (ibid,)  > 
Uiide  alibi :  «  Maledictiis  qui  non  kmpleverit  qux- 
cunqiie  scripta  siinl  in  libro  hoc  (GalaL  iii),  »  nia- 
ledictione  pocnx,  scirtccl  et  culpx.  £t  in  finc  Mni- 
i\\x\\  (  Etintes,  doccteomnes  genles,  baptizanies  in 
noinine  Patris,  et  Filii,  et  Spiritus  sancti,  docenteft 
cosservareomnia  quxcunque  mandabo  vobis  (cap. 
xxviit).  »  liem  audi  lerribilius :  (  Uui  crgo  solvcrit 
unum  dc  mandatis  islis  minimis,  et  docucrit  ho« 

Q  mincs ,  »  scilicet ,  solvciidum  essc  aliquod  eiiain 
minimum  mandatum,  «  minimus,  >  id  csl  pessimti», 
«  vocabitur  in  regno  c»Th»ruin  ,  (Mauh,  v),  »  ij 
eat  nb  hisqui  ernr.t  in  regiic  cobloruiii,  id  csi  cnm 
Ecclcbia  militaniiiius  vel  triumphantibus.  «  Qiii 
aittem  feccril  et  docuerit,  »  sciiicet  sic  cssc  fa- 
ciendum, «  hic  magnus  »  vct  eiiam  maximus,  «  vo.* 
cabitur  in  regno  cOilorum, »  inchto  et  praemio. 

£x  his  duobtts  colligo  reliqua  duo  membra  qui 
solyerit  ct  nou  docuerit;  vcl  ccoutrano,  el  qui  le- 
ccrit,  et  non  docueht ;  vcl  ecoulrario,  vel  qualiSf 
Ycl  quantus  dcbeat  vocahlo  regno  coslorum.  Itcm: 
Audi  ()uod  sequiiur :  c  Dico  auicm  vobis :  Ni^i  abuu- 
daverii  justilia  vcstra  plusquam  Schbarum  et  Pha- 
risxoruin  non  intrabitis  in  rcgnuni  coelortim 
(ibid,),  »  Non  dicitdc  illorum  juslitia  simulala,  vei 
eliam  figuraia,  scd  inorali  ct  spiriluaii  cos  jiisiili- 
cante,  ut  eiiam  addita  in  Evangelio  nd  pcilectio- 
nem,  implemis,  «  non  intrabitis  in  rcgnuin  cobIo- 

|.  rum.  »  Verbi    causa  :  Audistis,   quia   «  dicinin   est 

^  anliquis,  »  ct  htijusmodi.  «  Qtii  aulcm  occidciil, 
reus  eht  judicio  »  sccumluni  lcgcm  ;  «  Ego  auleiii 
dico  vobis  »  plus  G.  ponendo  scilicci,  «  non  irasci; 
quia  omnis  qui  irascitur  frniri  stio,  reus  cht  judiciu 
(ibid,),  Si  ergo  irasccris  peccaio  ejus,  vel  ipsl,  per 
pravos  moius,  caveas  ne  judicium  amplius  irasceii- 
do,  qiiam  dccet,  incurras. 

Addit  eiiani  quod  «  qui  dixerit  fratrl  suo  raca  :  » 
G.  Interjectionem  [al  inleriorem],  indignationeni 
meniis  exphmcntcm,  etc.  Nunc  redcat  lector  ad 
geuuinum  lextum  auctoris  (Ad  c.  80).  Tria  eniw 
exemplaria  hic  conveniunt,  ct  deinceps. 


Pathol.  CCV, 


1» 


558  D-  GARNERIUS  LINGONGNSIS  EPISCOPUS. 

EPISTOLA  WILLELMI 

R£MENSIS  ARCHIEPISGOPI 

AD  PETRUM  CANTOREM 

De  ejus  electione  Id  decanum  Remensis  capituli  (1). 

(Annoll96.) 

{Actei  ae  «ff  province  eccliiiattique  de  Reimi^  II,  526.) 

Viiillclmus  Dei  gralia  Remensis  arcbiepiscopus,  A  per  yos  laxa  matris  uhera  rcpleantur,  qoae  tos  ali- 

sanclae  Romanx  Ecclesiae  cardinalis,  apostolicae  se-  quando  parvuli  suxisiis.  Dignum  erat,  et  jaslnra, 

dis  legalus :  dilccto  fllio  M.  P.  Parisieiisi  cantori,  ut  nostra  primitiva  mater  Ecclesia,  quae  ▼o»  ali- 

imo  decano  Remensi»  salutem  et  dilectionem.  Deo  quandiu  indigenliae  commodaverat  tlioraro»  sart 

et  Remensi  nostrae  ecclesiae  in  gratiarum  debitas  in  necessitatibus  revocaret  fllium,  suis  retineret 

assurgimus  actiones,  eo  quod,  iuspirante  Altissimo,  usibus  revocatum.  Unde  qua  possumus  obedientias 

eadem  ecclcsia  vos  elegcrit  iu  decanum,  vobis  quo-  districtione  vobis  injungimus,  sccura  in  Domino 

que  congratulandum  duximus,  quod  onus  a  Dco  conscientia  consulentes,  ne  cuipiam  credatis  vobis 

TObis  oblatum  tam  humiliter  suscepistis,  nec  ad  aliter  suggerenti,  quomious  in  boc  proposito  per- 

ul)eriores  ecdeslae  reditus  oculus  degener,  vel  ava-  severetis  stabiles  et  immoti;  in  Domino  qaippe  con- 

ritiae  spirilus  vos  retorsit.  Eamdcm  vero  electionem  fidimus,  quod  et  in  nobis,  et  nobiscum  in  altts  fra- 

ratam  habemus,  et  gratam,  utpote  qui  jam  alias  ctum  Deo  placitum  facere  debeatis;  utpote  qaeoi 

quando  super  eodem  decanatu  capiiulum  in  nos  non  soli  Rcmensi  ecclesiae,  sed  et  toti  provinciae» 

compromiserat  universum,  eum  vobis  prius  obtu-  regnoque  potius  universo  provisum  esse  credimuf» 

limus,  si  vellctis :  scd  vos  saniore  tunc  usi  consilio,  etiam  iis  temporibus  reservatum ,  vestrae  iitmqao 
tendentes  ad  flnem,  quem  nunc  estis  Deo  graiias  ^  circumspectionis  consilio  in  propriis,  et  comraani* 

assecuti,  creditum  vobis  a  Deo  talcntum  in  fre-     bus  negotiis  specialiter  uti  decrevimus Et  at  In 

quentiorum  studiorum,  et  scholarum  loco  prius  eodem   stctis  proposito  flrmiores,  quandocunqua 

erogare  pluribus  salubriter  volebatis.  Verum  jam  vobis  placuerit  et  ecclesiae  nostrae  titulum,  el  susci- 

bora  est,  ut  de  seminihus  quae  messuistis,  in  alios  pere  dignitatis  officium  per  nos,  vel  per  venerabi- 

exsultationis  manipulos  ad  propria  referaiis ;  niide  lem  fratrem  et  consanguineum  nostrum  revcrcn- 

nostris  esurientibus  parvulis  fraugatur  panis  alimo-  dum  Parisiensem  episcopum,  ad  sacerdotium  pro- 

niae  doctrinalis,  et  pia  vicissitudine  lacte  doctrinae  moveri,  gratum  nobis  erit,  etc. 

(1)  II  est  douteux  que  Pierre  le  Chantre  ait  accept^  cette  dignit^,  car  i^ann^  suivante  il  se  fit  moine 
ii  Tabbaye  de  Long-Pont. 


1 


ANNO    DOMINI    MGXCYIII 


GARNERIUS 

LINGONENSIS  EPISCOPUS 


NOTITIA, 

(CalL  Christ.  nov.  edit.,  tom.  IV,  col.  591. 


Garnerius  et  Garuerus  de  Rochefort,  Simonis  de  C  cho  Longivadi,  primum  Albae-ripae«  tum  Ciaraeval- 
Rupcforti  frater«  alterius  Simonis  nepos,  ex  mona-     lis  nonus  abbas,  Manassi  successit  :  veram  quo 


457  hOliliA.  W» 

aono?  ii95,  jnquiuul   ^nnalei  Cisicrcienses.  Sie  A  sideat,  qua  a  supradicto  Robcrto  eoneesue  sunt. 


euim  in  catalogo  abbatum  Glarae-vallis :  c  Ganie- 
rius  abbas  AllMe^ripx  abbatisavit  bic,  id  est  in  Gla- 
ravalle»  annis  novem.  Postea  factus  est  episcopus 
Liugonensis.  >  Electus  vcro  est  an.  1187,  ut  notat 
idem  catalogus;  atque  adeo^  ut  minimum,  in  sui 
mouasterii  adminislralione  pervenit  ad  nnn.  1195. 
Id  quidem  grave,  sed  catalogo  cbronicoii  opponi- 
mus,  in  quo  et  Manassis  obitus  et  electio  Ganierii 
•d  li93refenintur;  opponimus  et  instrumenia  jara- 
jam  referenda^  ex  quibus  peduni  ante  1195  ges- 
sisse  palam  est.  Aiino  1195,  t  Dilectis  filiis  suis, 
capitulo  Lingonensi  conceJit  ui  deciinse,  quas  ba- 
i)ent  apud  Perigne  villam  suam  numcroniur  eis  ad 
carrum,  vcl  ad  quodcunque  aliud  vcbiculum  tcin- 


c  Anno  ab  Incarnat.  Domiui  1198,  inense  Naio,  re« 
gnaiite  Pbilippo  regc  Francorum.  » 

Infaustuif  fuit  ejus  exitus,  iiluro  exbibent  tres 
Innocentii  tertii  papa:  episloUe.  Prima,  qu«  est  edi- 
tionis  DaluiJi  nuracro  182  libri  priini,  daia  xvii  Ka- 
lendas  Junii,  Incarnationis  Dominicae  anno  1198» 
pontificatus  primo,  significar  tanlam  ipsum  inter  ac 
decaiiuin  et  capilulum  Lingonense  subortam  esse 
discordiam ,  ut  canonicis  ipsum  coram  Lugdunensi 
arcbiepiscopo  dUapidationit  et  iusufficientiiB  accu- 
sonlibus,  aposlolic»  sedis  audieniLim  appcllavcrU  : 
utide  ipsi  indicil  ut  binc  aJ  feslum  beali  Michaclis 
archangeli  proxime  fuluruin  apostolico  se  conspe- 
clui  rcprxscntet,  responsurus  objeclis,  ct  quae  vo- 


pere  messionis.  »  An.  1194,  1195  ct  1196  dona  ^  luerit  adversus  ipsos  objecturus,  ci  interim  gravis- 

sime  inhilcns,  ne  occasionc  hujus  discordiae  boiia 
ecclesi»  sux  dilapiilare  prscsuiuat.  Secunda  episto- 
la,  qnx  est  ejusdeni  libri  504,  subiratus  significat 
primo,  se  ipsi  sine  dolore  ct  pudore  scribere  non 
posse,  cuin  sedes  apostolica,  quod  olim  in  ipso 
dignoscitur  approbasse,  nunc  peccatis  exigentibus 
cogatur  improbare.  Secundo,  ab  ipso  illius  promo- 
tiouis  principio  inter  ipsura  et  canonicos  Lingonen- 
ses  multas  pullulasse  qusesiiones,  nec  unquain, 
postquam  ipsius  commissa  fuit  regimini,  pacem 
habuisse  ecclesiam  Lingonensem  :  c  Sicut,  inquit, 
fama  rcfert  publica,  et  quamplurium  pra*latorum 
et  religiosorum  ipsarum  partium  litteris  nostro  est 
apostolatui  suggestum.  i  Tertio,  non  solum  mobi- 
lia,  sed  eliam  immol.ilia  ipsius  ecclesiae  ab  ipso 
adeo  distracta,  ut  quae  olini  inter  Galiicanas  eccns^ 
sias  nobilis  fuerat  et  fainosa,  nunc  babeatur  ab 
bis,  qui  in  circuitu  ejus  sunt  in  opprobrium  et 
contempium.  Quarto,  aegre  admodum  se  ferre,  quod 
cum  canonici  Lingonenses,  el  illi  praesertim,  quos 
ad  petitionera  ipsius  liiteris  apostolicis  fecisset  evo- 
cari,  sese  Romae  stctissent,  ipse  non  comparuisset, 
sed  post  longam  dilationem  duos  nuntios  misisset, 
ac  per  iiueras  significasset,  se  in  Gisterciensi  ca« 
piiulo  in  multonim  religiosorum  et  aliorum  prae- 
sentia,  crucem,  quae  praedicabatur  accepisse,  vo- 
visseque  pro  amore  Jesu  Ghristi  ad  partes  accedere 
Transmarinas.  Unde  slc  coiicludit,  quantumcunque 


Grossae-silvae  facta  approbal.  Sic  porro  incipiunt 
liUerae  anni  1194  :  c  Ego  Garnerius  divina  miscra- 
tione  Lingonensis  ecclesiae  minisler,  notitico,  »  etc. 
Ipse  et  Rainaudus  Lugdunensis  afcbiepiscopus,  ac 
G.  Eduensis  praesul  subscribunl  quibusdain  privi- 
leglis  ab  Odone  Burgundiae  duce  Divioni  urbi  on- 
«essis.  Anno  sequenii  1195  iidcm  confirmarunt  in* 
«tiiulionem  capellae  Divitum  Divione,  quam  et  Gar- 
iieriiis  i»enedixit  26  Novenib.  et  data  charta  tcsta- 
iur  canonicos  ejusdem  capcllas  coram  se  supcr 
siocta  Evangelia  jurasse,  quod  nullum  omnino  de 
parochitnis  S.  Slephani  rcciperent.  Iloc  codem  anno 
Gcelestinus  papa  dato  diploinate  confirmat  capituli 
statuium,  vetans  ne  quis  canonicorum  pracbendae 
frucium  praesumat  acciperc,  nisi  annuaiim  pcr  se^ 
decim  sepiimanas  iii  ccclesia  morain  fecerit  conti- 
nue  vel  ittterpolalim  ^  ita  ul  uni  principalium  hora- 
rum  matutini,  vcl  majoris  missae,  six^e  vesperarum 
intersiit  oflicio.  Ex  charla  Rainaudi  Lugdunensis 
antistitis  paiei  :  c  Dominum  Garnerium  >  nostrum 
c  Miloni  abltati  et  ecclesi:e.  saticti  Siephani  donasse 
ecclesiam  de  Tilc-castro  libere  et  iniegre,  >  quaiu 
lioc  ipso  anno  confirniat.  Girca  idem  tempus  multa 
largitur  prioratui  Vallis-caulium  ,  ut  fidcm  facit 
charta  illlus  coenobii,  in  qua  vocalur  episcopus  et 
dux.  Ralam  quoque  hal)el  inslilutiouem  canonico- 
rum  saecularium  B.  Mariae  Salionis  (de  Sauz)  a 
Bobili  viro  Guidone  ejusdem  castri  domino  factam 


anno  1197.  llabemus  eiaIiud,quod  significat  trans-  D  nobis  molestum  sit  tein  aliquomoIestari,quia  tamen 


actionem  iiiter  ipsum  et  capiiulum  faciam  c  de 
quibusdain  rebus  ad  sanctorum  Geminornm  eccle- 

siam  pertineiitibus nullum  prae- 

judicium  vel  impedimcntum  in  appellando.  vel  alio 
modo  allaturam  capitulo,  si  non  sieterit  illa  irans- 
actio,  omnia  super  quibus  inita  fuerat  compositio, 
ad  pristinum  statum  rcversura.  Actum  Liiigonis 
xviii  Kal.  Septemb.  an.  Verbi  incarnati  1197,  sc- 
dente  papa  Goelestino.  >  Scripta  cliarta  declarat  se 
donationem  ecclesiarura  S.  Jdannis  et  Sancti  Phili- 
b&ni  Divioncnsis,  quam  bonx  nirmoria:  Robeitiis 
deeessor  fecerat  sanclo  Benigno,  laudare,  appro- 
Imre,  et  sigilli  sui  appensione  confirmare,  jubcre- 
iiuo  ut  San-Bcnignianus  tbbas  ea  libertate  cas  pos- 


nobis  incqmbit  corrigenda  corrigere,;et  reformare  in 
melius  quae  circa  ecclesiarum  statum  noscuntur 
minus  liciteattentata,  habitocum  fratribus  nostris 
super  hoc  negoiio  consilio,  te  pro  contumacia  ma- 
nifesta,  et  dilapidatione  vulgata,  ab  administratione 
totius  Lingonensis  episcopatus,  tam  in  spirituali- 
bus  quam  in  temporalibus,  omnino  silspendinius, 
aiicioritate  tibi  praesentium  injungentes  districtius, 
ut  suspensionem  procures  invlolabiliter  observare, 
Denique  velle  se  declarat  {nisi  forte^  inquit,  ceier$ 
polius  malueriSf  quod  saluli  tuce  magis  eredimuB 
expedire}  causam ,  qiiae  inler  ipsum  et  decanum 
Lingon.  pro  ecclesia  verlitur,  super  dilapidatione 
et  insufllGientia,  et  «lils  multis  iniuriis  et  ([raT»iiii* 


559  D.  OAKiMLHli  UMGOMEf^SlS  EPiSCOP) 

nibas  per  eum  ipsi  eccleslx  irrogaiia;  examinari  A  personalcs  autem  qusestiones»  si  quas  Idem  epttce- 


celerius  et  canonico  fine  decidi,  ne  si  fuerit  diuiius 
prorogaia,  cadat  irrcparabiliter  ecclesia  Lingonen  - 
sfs,  qusD  jam  videtur  ex  parte  niaxima  cccidisse  : 
cemmittereque  Parisicnsi  cpiscopo  ut  ntriusque 
•  partis  allcgata  reciperct,  et  vel  inter  ulrosque  cau- 
sam  componeret,  vel  lalo  judicio  canonice  deflni- 
ret ;  vel  alioquin  gesta  ulriusque  pariis  redacta  in 
scriplis  et  sigilli  sui  munimine  roborala  ad  se  trans- 
mitteret,  partes  Romam  intra  praefixum  terminum 
mitteret  judicium  papale  reccpturas.  Jubet  inlerim 
per  prxdictum  Parisienscm  cpiscopum  de  procura- 
lore  idoneo  Lingonensis  ecclesiae  provideri.  Ex  ter- 
lia  vero  epistola,  quae  esl  555  numero  ejusdcm  li- 
bri,  palet  inter  lot  aJversarios  habuisse,  qui  cau- 
sain  ejus  ageret.  Gum  enim,  inquit  papa,  decanus 
et  socii  cjus  cum  commissionis  Parisicnsi  episcopo 
dalae  litteris  Roma  recessissent,  E.  archidiaconus 
Lingonensis  advenit,  et  instilit,  ut  Pelrum  de  Cor- 
bolio,  tunc  Parisiensem  canouicum,  mox  Scnonen- 
sem  archiepiscopum  futurum,  virum  percclebrem 
collegam  episcopo  Parisiensi  daret,  et  impctravit 
facile.  lilum  ergo  hac  epistola  nominat,  et  utrique 
mandat  ut  si  Garnerium  invenerint  innocentem, 
ipsum  non  solum  ab  interdicti  sententia,  verum 
etiam  ab  impeiitione  decani  et  capiluli  super  obje- 
ctis,  appellatioue  postposila,  penitus  absolvant  : 


-1 


pus,  et  major  afchidiaconus  advcrsus  decanuni,  fd 
aliquos  canonicorum  habuerint,  audiant»  el  iublilo 
appcllationis  obslaculo  curcnt  terminare,  ete.  Swi- 
mi  pontificis  consilium  secutus  Ganierius  eeasisae 
vidctur,  et,  forie  post  confectum  iter  Transmari- 
num,  ClaramvaUcm*pctiisse,  ubi  et  obiit,  ei  jacel, 
cum  hoc  brevi  tiiulo  :  c  Hic  jacet  dominus  Game- 
rius  primo  Albae-ripae,  deinde  bujus  uKMiaslerii 
nonus  abbas,  pnstea  Lingonensis  episcopiis.  >  Is 
porro  esse  videtur  de  quo  Innocentius  aiino  tertio 
pontificaius,  ii  lilus  Maii,  in  episiola  ad  Lingonense 
capitolum  ait :  «  Cum  cpiscopus  vcster  ipsun  epi- 
scopatum  in  matiibus  noslris  resignavit,  nos  ei  pro 
sustentatione  sua  de  quibusdam  ipsius  ecclcsis 
possessioiiibus  fecimus  providcri.  Vcrum  ei  auclo* 
ritate  praBsentium  inhibcmus  f\e  quidquani  de  assi« 
gnatis  infeodarc,  scu  alienare,  vel  quoquo  paeio 
distrahcrc,  ctc,  praesumat,  alias  factum  iriilam 
deccrnimus.  >  Rererl  chronicon  Lingonense  post 
ejus  suspensionem,  rcm  interim  totam,  seu  sacram, 
seu  profanam  ad  episcopos  pertinentem  admini- 
strasse  Hugonem  de  Nuccriis  seu  Noeriis(rfe  Noffen) 
Antissiodorensemanlistilem,cujtts  impulsu  in  locum 
suspensi  nominatus  fuerit  Ililduinus,  qui  postioo- 
dum  fucrit  rejcctus,  iterumque  admissus. 


D.  GARNERII 

CLARiGVALLIS  QUONDAM  ABBATIS 

POSTlfODIJtf 

LINGONENSIS  EPISCOPI 

SERMONES 

IN  FESTA  DOMINI  ET  SANCTORUM- 

(Dom  TissiEB,  Bibliothica  Patrum  Cisterc,  Bonofonte,  1660,  tom.  III,  pag.  75.) 


SERMO  PRIMUS. 

IN     ADVENTU    DOMINI. 

Domtnui  ereavit  me  in  initio  viarum  suarum 
(Prov.  viii).  Garissimi,  filii  Dei  sumus,  sed  non- 
dumapparuit  quid  erimus(//oiin.iii).  Nam  quando 
evaciiabitur  quod  ex  parle  esl,  et  advenerit  quod 
perfecium  est  (/  Cor,  xiii),  eruetur  oculus  scanda- 
lizans;  et  similes  ei  facti  cognoscemus  sicut  et 
cogniti  sumus  (ibid.) ,  quia  uno  eum  amoris  oculo 
intuebimur  dariuie  solis  seoteropliciter  clariore 


G  (/<a.  xxx),  qni  cecutire  non  poterit,  quia  non 
oiTuscabit  eum  vel  peccali  macula,  vel  sordidae  vo- 
luptatis  albugo.  Nunc  intcrim  qtiandiu  nubes  car* 
nis  et  supervenientium  fletus  amaritudinum  non 
solum  exteriores,  sed  intcriores  obnubilant  ocuios 
rationis,  nccesse  cst  per  speculum  in  aenigmate 
contemplari  (I  Cor.  xiii),  facientes  ei  niureuulas 
aureas  vermiculatas  argento  (Cant.  i) ;  id  est  sa- 
pienlise  simillludines  distincUs  eloquio.  Ad  boc 
enim  Deus  Patcr  saDientiam  siiam,  id  est  uuigciii» 


561 


SEHHONES.  —  SERMO  t.  IN  ADVENTU  DOMINL 


56i 


taiu  Filiiun  suum  creavit  iiiiiium  viarum  suarum,  A  iniiio  igitur  viarum  Del,  irl  est  t  taeculo  et  origine 


et  in  npera  sua  a  sacculo ,  ut  crraiuibus  via  esset 
et  dux  euiitiumy  fustinanlium  cursus ,  ignorantium 
iecuritas  et  quxdam  nescilarum  ct  desideratarum 
reruin  magislra.  Ergo  in  viarum  initio  a  saecuio 
creau  dicilur ;  cum  Dei  Filius  creatus  in  saeculo, 
sed  ante  saecula  natus  ex  Deo  per  conspicabilem 
speciem  subditus  rrcaturx  babitum  crcalionis  as* 
suinpsit.  Nam  inijus  dispcnsationis  myslcriuin  et 
crealionis  sacramentum  ab  iiiilio  saeculi  et  viarum 
Dei  baliitu  variae  creationis  appiruil,  ad  cogni- 
tionem  scilicct  Dei  el  nostrae  aeterniiatis  profcctum. 
In  omnibus  siquidcm  vel  ab  aeternitate  prolatis» 
vel  ad  aelernitalein  relatis,  quxcunque  gesla  sunt, 
\el  hujus  crealionis  dispeiisationem   prxtendunt, 


niundi  curramus  per  lenipora  et  quae  tunc  ad  noslrse 
salutis  prorectum  ei  augmentiim  fidei  fuerunt  prse- 
signau,  tandeiii  promissa  in  One  reddita  mysleria 
requiramus. 

Dcscendit  Adam  de  Eden  in  agrum  Damascenum; 
egrcssus  csl  Abel  in  agrum,  ubi  occidit  eum  fraler 
suus ;  ingressus  cst  Noe  in  arcam  ;  descendit  Abra- 
ham  in  iEgyptum,  Isaac  in  agrum  ad  ineditandum ; 
Jacob  in  Mesopotaniiam  ad  filias  Laban ;  Moyses  in- 
grcssus  cst  fisceliam  scirpeam ;  Samson  desccndit 
in  Thaninatba  piopler  Dalilam  ;  David  mutal  fa« 
cicm  sr.ain  coram  Acbis,  Etias  in  SarcpbU  de- 
sccndit  ad  viduain;  Eliscus  iittrat  cocnaculum  Su- 
namiiis;    Tobias    descendit   in    Rages   civitnteiu; 


vel  ipsa  sunt  ipsa  crcatio.  Factum  quippc  crealu-  "  Medorum ;    Ezecbiel   in   agrum   plenum   ossibus 


ram  eum ,  per  quem  facla  est  oinnis  creatura, 
jnstum^  cst  habere  testem  omnem  suae  crcationis 
creaturam.  Initio  igitur  viaruni  Dei ,  id  est  iniiio 
viarum  quibus  ad  Dcum  rcditur,  manifestavit  Deus 
creationis,  vel,  ut  expressius  dicam,  incarnalionis 
mysterium  :  et  hbc  a  saeculo,  id  est  ab  initio  sae* 
culi,  quia  redeundi  ad  Dcum  nuUa  aplior  via  in- 
vcnta  cst,  quam  Creatoris  crealio,  id  est  incarnatio 
Salvatoris.  Unde  de  hac  crealione  dicit  Apostolus  : 
Cum  venit  pleniludo  temporis ,  misit  Deus  Filium 
suum  in  terris,  faclum  exmutiere^  factum  sub 
lege  {Calat.  iv).  El  expressius  alibi :  Induite  novum 
Iwniinem,    id  est  Cliristum,  qui  secundum  Deum 


mortuorum ;  induilur  Joseph  talari  tunica  ;  Salo* 
monem  induit  diademate  maler  sua ;  Jonas  abscon- 
ditur  sub  hedera ;  venil  Amos  sycomoros  vellicarc; 
missus  est  Jercmias  sedificare  ei  phintare ;  armatur 
miles  ad  singulare  ccrtamen ;  aperil  cccieslis  ma* 
gisler  librum  signatuni  sigiiaculis  septem ;  repor- 
tare  venit  pasior  bonus  ovcm  perditam  super  hu- 
meros  ad  gregem ;  abscondcrc  venit  coelestis 
agricola  frumenti  granum  in  tcrra ;  securim  ad 
radicem  arboris  apponil  sapiens  architectus;  fer-- 
rum  obstinationis  humanx  iii  camino  mirae  dile- 
clionis  venit  emollire  fabri  filius ;  angulari  lapide 
quem    reprobavcrunt  aediticantes  ulruinque  con- 


ereatus  est  in  ju&titia  et  sanctiiate  veritatis  {Ephes,  q  junxit   parietem    aedilicator  novus;  vcslem  nuptia- 


iv).  Hoc  igitur  pro  salute  massae  perditae  ab  inilio 
sa^culi  coepit  Deus  mysterium  apcrire,  sicut  in  voce 
deambulanlis  in  paradiso,  in  angclo  qui  loculus 
esl  ad  Agnr,  iii  viro  qui  venil  ad  Abraham  in  igiie 
qui  Moysi  in  rubo  apparuit :  non  quod  vox  illa 
vcl  angelus,  vel  hojno,  vcl  ignis  Dcus  cssct,  scd  ad 
hoc  in  croatiiris  apparobat,  ut  cum  eum  in  as- 
sumpta  crcatura  humana  apparuisse  audires,  non 
alium  eum  essc  crcderes  quam  eiim  qui,  anlc  as- 
sumptum  hominero,  etiam  in  aliis  crcaturis  homi- 
Dibus  apparuisset :  et  quanto  vicinius  accedebat 
plcniludo  temporis,  taiito  perfectior,  et,  ut  iia  di- 
cam ,  rotiindior  emincbat  corona  anni  hujus  be- 
nignitalis.  Et  quoniam  qui  est,  ipse  ideni  idipsum 


lem  nobis  lexuit  tcxtor  mirabilis,  quam  inter  duo 
ligna  complevit;  lunicam  pelliccam  coelestis  et 
novus  Adain  novam  consuit^t  coeleslem ;  calcea- 
mentum,  cujus  corrigiam  solvere  indignus  fuit 
Joannes,  venit  calceata  niajestas  in  Idumacam  ex^ 
tendere;  suscipiunt  ostiarii  clavcin,  quae  apcrit  ct 
neino  claudit ;  claudit,  ct  ncmo  aperit;  venil  do- 
mum  Dei  novus  cxorcista  scopis  mundare,  el  siiper- 
energuineuos  imperarc;  rccipiunt  lectorcs  Eccle- 
siae  librum  vitae;  cercum  novum  acolyti;  vas 
mundum  ct  ad  nostrum  sacrificium  praeparatuni. 
subdiaconi;  tabcrnaculum  ad  porlandum  et  ad 
praedicalionis  officium  verbum  Deidiaconi;  sacer- 
dotes    de  manu   summi   Pontificis    holocauslum. 


est,  nec  deinutatur  pcr  tcmpora,  quia  aeternus  est;  ^  Gaudcanl  igitur  hoinines,  quia  Deus  homo  factus 

est;  gaudeant  virgines,  quia  virgo  Deum  pcpcrit; 
gaudeant  viduae,  quia  Anna  vidua  cognovit ;  gau« 
deant  senes,  quia  Simcon  suscepit ;  gaudeant  pueri» 
quia  puer  natus  ost  nobis,  et  Verbum  infans  fa- 
ctum  habitavit  in  nobis  {Joan.  i) ;  gaudeant  nobiles 
Ecclesia?,  quia  nobilis  in  portis  vir  ejus,  sedcns 
cum  senatoribus  terrae  (Proi;.  xxxi) ;  gaudcant  servi, 
quia  Dei  Filius  cum  in  forma  Dei  essct,  servi  for- 
mani  suscipiens  semetipsum  exinanivil  {Phitipp. 
ii) ;  gaudeant  pectalores ,  quia  ille  qui  peccaium 
non  noverat,  ncc  invenlus  esl  dolus  in  ore  eju» 
(/  Pelr*  ii) ,  pro  peccaloribus  factus  esl  hostia  pro 
pcccalo  (//  Cor.  vi) ,  ut  omnium  peccala  deleret , 
(^audcant  justi,quia  justuR  Dominus,  cl  {ostiUaSi. 


nec  falli  poiest,  quia  sapientia  est;  sed  de  futuris 
cerlus  ut  de  prseterilis,  praeteritum  dixit  pro  fu- 
turo,  quia  futurum  babet  pro  praeterito.  Uiide 
illud  :  Foderunt  manus  meas  et  pedes  meos  (Psal. 
xxi).  £t  alibi :  llic  est  AgnuSy  qui  occisus  est  ab 
origine  mundi  {Apoc.  xiii).  Idcm  crgo  creatus,  qui 
occisus.  Sicut  ergo  occisus ,  id  est  occidendus 
Agnus  prxnuiitialus  est  ab  origine  mundi ;  sic 
creata,  id  est  creanda  praedicata  esl  sapicntia  in 
inilio  viarum  Dci.  Et  sicut  mysterium  occisionis 
A^nii  prxfiguratum  fuit  in  morie  Abei  jusli, 
ita  sacramenlum  creationis  non  solum  in  ipso 
Abel,  sed  et  in  aiiis  patriarchis  et  prophetis,  in 
uuibus  dolare  bene  coroptacuit»  sigoatum  est.  Ab 


m  D.  GARNERII  LINGONENSIS  EPISCOPI  564 

dili{[en8  (PsaL  x),   in  virKulc  moriis  suae  judicium  A  lerra  lugcntiiim,  infcrnorum,  Id  esl  eorum  qui  sudi 


bonum  judicans  jusle  judicando  redemii ;  gaudeanl 
▼Ivi,  quia  vila  coelesli  vivent,  et  non  moricnlur ; 
gaudeant  mortui,  quia  mori  pro  morluis  venit  vita 
immortalis ;  gaudeat  omnis  creatura,  quia  Creator 
omniuro,  iit  omnia  es&et  in  omnihus,  creatnra 
factus  est.  Yidetis,  quomodo  sapientia  Dei  ludit  in 
rcrum  dignitalibus,  in  aelatibus,  in  ofliciis,  in  ex- 
ercitiiSy  in  omni  condiliono  et  professione.  Sic 
totum  muiidum  sibi  obligat  debitorem ;  sic  omnes 
provocat  ad  laudem,  ad  gratiarum  aclionem,  ad 
devotionem.  Et  quamvis  ad  fidei  robiir,  qux  in 
rationabilibus  sacramenla  sunt,  sufBceredebuisscnl, 
tamcn  ul  fidei  forma  et  religio,  in  liLcrlalis  suae 
possessione  [al.  profcssionc]  subsistat,  inter  irratio- 


in  terra  moricniium.  Ergo,  terra^  ierra^  terra^  ju^ 
dica  hos  viros  abdieatoi^  quia  cum  (erra  vivenliuro, 
lugenlium,  morienlium,  id  esl  coelestiuro,  lerro»- 
trium  el  iiifernorum,  gcnu  Qectat,  et  adorei  scabel- 
lum  pedum  ejus,  id  estincarnalionemejus,  ipsi  soU, 
qui  magis  tencbanlur  crederc,  scandalizati  sani. 
ll\iic  eiiam  alludit  sacramento,  quod  Dominus  luio 
linivit  oculos  cxci  nali  (Joan,  ix).  Nam  sicul  spii* 
lum  ct  pulvis  unum  Iiiium ;  sic  Deus  et  Iiomo  uni-s 
Cbristus.  Ex  bac  igilur  conimistione  illuroinalus 
cxcus  natus ;  qMia  saliva  capitis,.id  est  sapientHi 
Patris  noslro  misla  pulvcri,  iJ  esl  noslrx  unita  hu* 
manilali,  genus  humanum  originali  peccato  caeca- 
tiim  fidc  illuminavit,   baptismo  lavit,  confessione 


nabilia  quxnamus  bujus  pielatis  arcana ;  incipientes     mundavit.  Sequitur  dc  sccundo  clemento,  id  est  de 
a  quatuor  elcmf^ntis,  et  investigantes  creationem     aqua. 


sapientiae  Dei ,  iJ  est  incarnationem  Filii  ab  Initio 
viarum  Dei. 

Primo  cnim  fecit  Deus  quatuor  elemcnta,  tcrram, 
aquam,  aera,  ignem ;  ut  cum  in  islis  invenerimus 
sacramentum,  eliam  circa  eorum  oriiatum  baec 
eadem  contemplcmur.  Dicit  ergo  Psalmista :  Er- 
enim  Dominus  dabit  benignitatem^  et  terra  nostra 
dabit  fructum  $uum  {Psal,  lxxxiv).  Haec  cst  corona 
anni  benignilatis  (PsaL  lxiv)  ;  quod  terra  nostra, 
id  est  nostri  generis,  ct  bumanae  terra  naturae,  de- 
dil  et  protulit  granum  frumcnti,  de  quo  legilur  in 
Eyangelio  :  Nisi  granum  frumcnli  cadens  in  terram 


Dicit  ergo  Psalmista  :  Desccndet  sicui  pluvia  m 
vellus  (P$al.  Lxxi).  Qnae  sil  auiem  haec  pluvia,  ape- 
rit  liber  sapientiae,  ubi  ait :  Aqua  sapientits  salutO" 
ris  potabit  eum  (Eccli.  xv).  Ergo  aqua  sapient'.ae 
Patris  est  Filius,  quia  ct  ipse  est  sapienlia  Patris. 
Unde  oral  Isaias  :  BoraUy  cceti,  desuper,  el  nubes 
ptuant  justum  (Isa.  xlv).  Dcscendit  ergo  hxc  plu- 
via  in  vcllus  ovis.  Cujus  ovis?  Malris  agni,  el  illius, 
inquam,  agni,  de  quo  ait  Isaias  :  Emitte  Agnum^ 
Domine^  dominatorem  terrce  (I$a.  xvi).  Et  Joannes : 
Ecce  Agnus  Dei  (Joau.  i).  Ad  hoc  ctiaiirsacrarocn- 
tum  accedit  quod,  cum  sleriles  cssent  aquae  Jericbo, 


mortuum   fuerit,  ipsum  solum  manet  (Joait.  xii).  (;;  sal   apposuit  EUscus  (IV  Reg.   ii).  Sed   quoniam 

scriptum  est,  Aque:  mulKP^  populi  niuUi  (Apoc.  xvii)« 
per  aquas  Jericbo  dcsignanlur  dcfectus  bumani ;  scd 
cuin  humanisdefeclibus  sal  sapicniiai  satutaris  mi- 
scuit  Eliseus,  id  est  Chrislus,  ex  voluntaic  Dei  Pa- 
Iris  Dei  Filius  lanquam  sapienlia  salularis  susiccpit, 
quosdebuit,  humanos  dcfeclus  :.sai.ata  est  aquarUBi 
sterilitas,  id  est  inulilitas  populorum.  Huic  etiam 
sacramento  acccdit  illud,  quod  cum  antiqui  Palres 
lulassenl  ignem  in  puteo,  nepotes  eorum  eruderan- 
tes  pulcum,  el  ignem  quxrentcs,  invencrunt  aquam 
crassam.  Qui  fuerunt  Patres  isti  ?  palriarcli»  el 
prophel»  antiqui.  Isli  absconderunt  ignem,  id  esl 
lumen  fidei,  in  puteo,  id  esl  in  obscura  Sdriplura- 
rum  profundilale.  Quom  ignem,  id  est,  (|«Mh  IKdei 


Super  quo  Auguslinns  (1):  c  Sc  autem  dicebat.  Ipsc 
erat  granum.  i  Hoc  ergo  granum  absconditum  in 
tcrra,  id  est  in  terreno  Yirginis  utero,  terra  dedit, 
id  cst  protulit  ipsa  Virgo.  Hinc  est  quod,  cum  Ju- 
dxi  muliercm  in  adulterio  deprehensam  adduxis- 
8cn(,  legis  ci  duritiam  proponenles,  dicebant  quod 
Hoyses  hujusmodi  lapida:  i  praeccpit.  Jesus  aulem 
digito  scribebat  in  lerra  (Joan.  viii). 

Quid  esl  scribere,  nisi  verbum  inirinsecum  et 
invisibile  visibile  fieri  per  scripluram?  Invisibile 
crat  Yerhum  vitae  ;  scd  visibilc  factum  esl  per  cha- 
racterem  formae  servilis.  Scripsil  aiitem  digito,  id  est 
Spiritii  sancto,  demonstrans  quia,  cooperanle  Spi- 
ritu  lancto,  implctum  est  hujusmodi  sacramentum. 


Spirilus  eniip  sanctus  terram,  id  est  Yirgincm  ob-  ^  lumcn,  ncpotes  eorum,  id  est  apostoli,  qiinrentes, 


umbravit  (Luc.  i),  et  per  assumptionem  servilis 
characteris  verbum  vitae  visibile  fccit.  0  quam  di- 
gna  peccatricls  liberatio !  quam  indigna  inimico- 
ruro  confusio !  Aliterenim  mulier  liberari  non  pos- 
IMt.  Quid  taroen  scripsit  ?  Terra^  terra,  terra,  Judica 
hos  viros  abdicatos  (Jer.  xxii).  In  forma  Dei  aequalis 
erat  Patri ;  sed  formam  ^crvi  accipiens,  factus  est 
ei  obedicns.  Unde :  Exaltavit  eum,  id  est  hominem 
assumpturo  :  ut  in  nomine  ejus  omne  genu  flectatur, 
ecelestium,  terrestrium,  et  infernorum  (Phitipp.  ii). 
Coelestiuro,  inquit,  id  esi  coruro  qui  sunt  in  terra 
▼ivenliuro  ;  lerreslrium,  id  e$t  eorum  qui  sunt  in 


invencrunt  aquam  crassaro,  id  cst,  in  puleo  Scri- 
pturarum  Christum  in  figuris  absconditum  inTene» 
runt.  Qui  aqiia  propter  susceptos  defectus.  et  crassa 
proptcr  chariiaiis  pingucdinem,  qua  sola  defccliis 
illos  sus<:cpil,  vocatur.  Ex  qua  aqua  Umtiis  ignis 
acccnsus  est,  ut  illa  solemnitas  fcstum  luminum 
vocarelur.  Advcntus  Mquidcm  Christi  ita  lotum 
mundum  fide  illuminavit,  quod  ejus  festivitas  fe- 
stum  luminum  jure  debeat  nuncupari.  Unde  ipse 
ait  :  Ego  sum  lux  mundi  (Joan.  vni).  Item :  Populus 
qui  ambulabat  in  tenebris^  vidittucem  magnam  (Isa. 
ix).  Sequitur  de  tcrlio  clemcota,  iJ  est  dc  aerc. 


(I)  Tracl.  51  in  Joan, 


to^  SERNOMES.  -  SERMO  I. 

Legitar  en^,  qiiod  posl  peccatum  Adae  deambii-  A 
UilMit  Dominui  ad  auram  po$i  miridUm  {Cene*.  iii), 
id  est  frigescente  chariiaie  et  luce  declinante  ap- 
propinquantibus  tenebris,  Dei  deambulanlis  vocem 
audierunt  Adaro  et  Eva  :  quod  non  nisi  per  creatu- 
ram  factum  est,  quia  substanlia  invisibilis  et  ubi- 
que  tota,  quae  est  Patris  et  Fiiil  el  Spiritus  sancti, 
Gorporalibus  sensibus  locali  et  temporali  molu  ap- 
paruisse  credenda  non  est.  Sed  in  illa  qu.e  tunc 
audiia  est  creatura,  mysierium  fuiurae  dispensa- 
lionis  ostendebat.  Deainbulabat  cnim  non  soiun 
pravidentia  vel  praescientia,  sed  praedestinatione  ct 
pia  Tolunlate,  cui  nihil  rcsistere  potest,  qiiia  sicut 
ait  Gregorius,  aliquid  velle,  mente  ire  esu  Ad  Au- 
ram  :  Quaeyero  sit  hsec  aiira,  ad  quam  pia  volun- 
late  ambulabat,  oslendit  Elias :  qui  cum  de  oslio  ^ 
labernaculi  sui  vidisset  spiritum  subvertentem  mon- 
les,  et  coniereiitein  petras,  et  post  spiritum  com- 
fliotionem,  et  post  commoiionem  ignem,  nec  iu  his 
Domiuus  apparuisset ;  tandem  sibilus  aurae  tenuis 
apparuit,  et  ibi  Dominum  agnovit  (///  Reg,  xix). 
Et  bene«  quia  nihil  cxpressius  dc  Deo  dici  poluit. 
Sibilus  enim  dicilur,  ut  mitis,  ul  suavis,  et  multae 
misericordiae  comprol>etur.  £t  quoniain  misericor- 
dia  ejus  super  omnia  opera  ejus,  ul  mulcebris  ejus 
•uavilas  annotetur,  prirao  ponilur  sibilus,  quo  mi- 
•Gricorditerinspiratad  beueagendum.  Unde  in  Isaia. 
Sibilabii  Dominus  muscte  (ha.  vii),  qiiia  immundo 
inspiral  peccatori,  ut  veniat  ad  eum.  Undc  et  sibili 
divinae  sunt  admoniliones,  sicut  in  libro  Judicum, 
Ml  audial  sibilos  gregum  {Judic.  v),  id  est  ut  inenle 
suscipiatadmoniiionesjustorum.  Aura  vero  dicitur, 
propter  naturam  ejus  invisibilem,  et  nullo  pondere 
eorruptionis  gravatam ;  teiiuis  vero,  qiiia  subtilis 
et  incomprehensibilis,  et  insensibilis  csl  nalura. 
Primo  siquidem  viderat  Spirilum  subvertenlem 
montesy  et  conterentem  petras ;  sed  hujus  spiritus 
duritiam  et  rigorem  tollit  sibilus.  Secundo  vidit 
commotionem  ;  scd  hanc  commotioncm  gravcm  et 
visibilemremovet  aura.  Tcrtio  vidit  igncm ;  sed  hunc 
^onsumptivum  et  sensib^Iem  igncm  tollit  teuuiias. 
^SMil^  vero  Deus  ad  auram,  id  est  ad  sibi- 
'^^flf^fatk,  tenuis,  ut  misericordi»  suae  voluntatem 


el  in  subjecta  crealura,  quia  qui  jam  dam- 
vocabat,  damnatum,  pcr  humanam  creatu- 

tnnf  assumptam,  et  subjcctam  in  initioviarum  sua- 
im,  revocari  disponebat :  vcl  ad  hoc  deambulabat 
ad  auram,  ut  quia  serpentis  sibilus  cupiditaiis  ar- 
dore  utriusque  parenlis  cor  inflammaverat,  sibilo 
aurae  tenuis  post  meridiem  refrigesceret,  ut  eadem 
hot  a  reslilueretur  bomo,  qua  de  paradiso  ejectus 
est,  id  est  post  meridiem,  videlicet  hora  nona,  qua 
Spiritum  tradidit,  et  ait :  Consummatum  est  {Joan. 
iix),  Et  hoc  est,  deambulabat  adauram,  id  est  dis- 
ponebat,  et  quasi  mente  (ractabat,  evocare,  et  in 
refrigerium  educere  mentes  sibilo  serpentis  accen- 
sas.  Sequilur  nunc  de  qiiarto  elemeuto,  id  esl  de 
igne. 
Legitur :  Deus  Hoslerignisconsumens  est  iDeut,  i\.) 


IN  ADVEiNTU  tSOmSu  866 

Sive  consumens,  sive  consummans  dicalur,  utrum- 
que  verum  est*  Ignis  enim  consumens  est,  et  deco- 
quens  ad  pnrum  scoriam  nostram,  et  exsiccans  fae* 
ces.  Ignis  eliam  est  consummans  et  consoridaiis 
virtutes.  Hic  igitur  ignis  Moysi  in  rubo  apparuit : 
vidit  enim  quod  rubus  et  ar^ebat,  ctnon  combure- 
l>aiur  {Exod.  iii).  Quid  in  hoc,  nisi  hujus  nostraa 
salulis  sacramentum  accipilur?  Ignis  in  rubo,  Deus 
in  cariie  figuralur  ;  et  hoc  fuit  primum  liberationis 
Isracliticae  signum,  quia  initium  viarum  Dei,  ul  di- 
clum  est,  fuit  incarnalionis  mysterium.  Nunc  inter 
ornatus  elenientorum  hujus  dispensationis  arcana 
reqiiiramus.  Ornatur  igilur  terra,  vel  eis  quae  sunt 
et  ^ivunt  etsentiunt ;  sicut  sunt  animalia,  vcrmes, 
serpcntes  ;  vel  illis,  qiiae  sunt  et  vivunt,  et  iiou  sen* 
tiunt,  ut  vites,  arbores,  et  flores  ;  vel  illis,  quae  qui- 
dem  sunt,  sed  nec  vivunt,  nec  scntiunt,  ut  lapides. 
Quid  igiiur  in  agno,  nisi  Christus?  Ecce^  iuquit 
Joannes,  A^ntis  Dei  {Joan.  i).  Quid  in  vitulo  sagi- 
nato,  qui  pro  filio  prodigo  occisus  est,  nisi  Chri- 
stus  ?  Quid  in  leone,  nisi  Christus  nccipitiir  ?  Sed 
alia  causa  agnus,  alia  vilulus,  alia  leo  nominatur. 
Agnus  nativitate,  vitulus  passione,  leo  resurrectio- 
ne  praedicatur.  Unde  in  Apocalypsi :  Vicit  Leo  de 
iribu  Juda  {Apoc.  v).  Sic  etiam  tenerrimus  ligni 
vermiculus  dicilur.  Uude  :  Ego  autem  sum  vermisj 
et  non  homo  {Psal.  xxi).  Nam  sicut  vcrmis  sine- 
seminede  terra  vcl  ligno  nasciiur,  ita  Dci  FiUussine 
seniine  de  terra  virgine  nasci  dignalus  est.  Propter 
hoc  ciiani  scrpenti  comparatur,  quia  roorlali  carno 
indulus  est.  Unde  in  Evangelio  i.Sicut  Moyses  exal' 
tavit  serpentem  indeserto,  ila  exaltarioportet  Filium 
hominis  (Joan.  iii).  Nam  serpens  iu  vecle,  Christus 
in  cruce.  Mordebantur  homines  a  serpentibus  in  de- 
serlo,  iniuebanlur  serpentcmin  vccie,  ila  morsibua 
saiiabanlur.  Nunc  in  rebus  quae  sunt,  vivunt,  ci 
non  sentiunt,  sacramenta  quscramus.  Dicit  ergo 
Psalmista  :  Et  erit-lanquam  lignum^  quod  planta- 
tum  est  secus  decursus  aquarum  {PsaL  i).  Quod  de 
Christo  dictum  essc,  ipse  Chrislus  iu  alio  psalmo 
testatur,  ubi  ait :  In  capile  libri  scriptum  est  de  me 
(PsaL  xxxix).  Lignum  ergo  fuit  plantatum  in  terra,. 
hoc  est  in  utero  Yirginis  absconditum  :  secus  de^ 
cursus  aquarum,  id  est  juxla  morlalitatom  populo- 
ruin.  Qui  etiam  viti  se  comparat,  ubiait :  Ego  sum 
vilis  vera  {Joan.  xv).  Sed  et  flori.  Unde  :  Ego  fo» 
campi^  et  lilium  convallium  {Cant.  iii).  Et  iterum 
Isaias  :  Egredielur  virga  de  radice  Jesse^  et  flos  de 
radice  ejus  ascendet  {Isa.  ii).  Yirga  enim,  id  esl 
Yirgo  nala  dc  Jcsse,  Christum  prolulit  lanquam 
florem.  Unde  el  in  typum  hujus  mysterii  virga  Aa- 
ron  repente  floruit :  nam  de  uiroque  gcnere,  sacer- 
dotali  et  regali,  dignalus  est  nasci.  Propler  hoc  et 
in  utroque  gencrc  myslerium  declaratur.  Ipse  flos 
rst,  cujus  odore  mortui  reviviscuiit.  Unde  Aposlo* 
lus  :  Christi  bonus  odor  sumus  Deo  in  omni  loco^ 
{II  Cor.  II).  Propter  quod  et  Nazaraenus,  id  est  /lo- 
ridus  vocatiis  est.  Hiiic  cst,  quod  ait  sponsa  :  /)iYe- 
etus  meus  candidus  et  rubicundus  {Cam.  v),  quia 


567  <>.  GARNERU  UNGONENSIS  EPlSCOPIi  5CS 

floribus  ejus  nec  rosa  passionis,  nec  liUum  defiiit  A  tiosi  nalavit  paciffcus,  ul  scriptum  esi :  Cum  hh  pd 
\irgiiiilatis.  Sequitur  de  iis  quae  sunt,  sed  uec  yi- 


Yunt,  nec  senliunt. 

Dicit  ergo  Apostutus  :  Peira  autem  erat  Christus 
(/  Gor,  x)  :  Et  l)cne  ipse  est  pctra,  quse  porcussa 
eduxit  aquam.  Nam  p^rcussus  in  lalcre,  lavacrum 
rcgei;erationis,  quod  Ot  pcr  aquae  mystcriuni,  nobis 
cmisit.  Lapis  est  circunicisionis,  quia  nisi  sit  in 
Christo  vitiorum  circumcisio,  prxpulium  facla  est. 
Lapis  cst  ad  percuticndum  ct  conjungcndum  :  aJ 
pcrcuticndum  statuam,  ad  conjungcndum  ulruni- 
que  parietem.  Lapis  esi  praecisus  de  monte  sine  ma- 
nibus,  quia  sine  operibus  hominum  de  aHitudino 
uteri  virginalis,  ct  de  substanlia  caniis  suae  natus 
est.  liic  est  lapis,  de  quo  legitur  in  Zacharia  :  Et  in 


oderunt  pacem^  eram  pacificut  (Pial.  cxix)  :  quippi 
qui  et  squamis  palicntiae  tumentes  fluclus  cob- 
fringebat  in  passione,  ct  quasi  pennulis  spe  re» 
surreclionis  se  sublevabat.  Hinc  est  quod  parttoi 
pisois  as?i  posl  rcsurrectioncm  discipuli  comede- 
runt.  Duae  si(;uiilcm  sunt  iu  Christo  naturse»  diTiDi* 
tas  ct  humanitas :  una  impassibilis,  altera  pMti* 
bilis.  Natura  igitur  passibilis  dicitor  assa,  quia 
passa  :  et  ponitur  pars  pro  nalura,  quia  nullius  rei 
debet  Deus  pars  dici,  nisi  fortc  causativa  dicetur, 
ut  ibi :  Portio  mea^  Domine  (PsaL  cxviii).  Et  Jere- 
roias  :  Pan  mea^  Domine^  dixil  anima  mea  (Thnm, 
iii).  Totus  enim  Deus»  totus  bonio  :  sed  non  lolum» 
quia  non  toluin  Deus,  iiec  fotum  homo;  nec  ia 


lapide  uno  septem  oculi  sunt  (Zachar.  iii),  quia  in  "  partc  Dcus,  vel  in  parte  homo;  quia  alia  ualura 


Sf<loChiislo  pleniludo  fuit  graliarum^  ufscriptum 
est  •  Apprehendent  septem  mulieres  virum  unum  (Isa, 
iv)«  Et  crevit  in  montem  magnum,  de  quo  Isaias : 
Venite^ascendamus  in  montem  Domini  (Isa,  iii).  De 
quo  et  Psalmista  :  Mous  coagulatus,  mons  pinguis ; 
ut  quid  suspicamini  montes  incaseatos  ?  (Psal,  Lxvii) 
Ipse  cnim  est  mons  incaseatus,  id  cst  incarnatus. 
Undc  in  Job  :  Et  sicut  caseum  me  coagulasti  (Job  x). 
Nunc  de  sccundi  eicmcnti  ornatu  quae  consideranda 
sint,  videamus. 

Legitur  crgo  quod,  cum  Tobias  pedes  suos  lavaret 
in  Tigride,  piscis  magnus  egrediebatur,  ut  devotaret 
ficm,  et  limens  clamavit  dicens  :  Domine  invadit  me. 
Et  ait  Angelus :  Apprehende  branchiamejus^  et  exen-  ( 
tera  eum ;  et  cor  ejus  et  fel  et  jecur  repone  tibi.  Ya- 
lent  enim  ad  medicinam,  Et  ait  Tobias  :  Axaria  fra- 
ter^quod  remedium  habent,  qua  de  pisce  jussisti  reser» 
vari?Qui  respondit.  Particuta  cordis  super  prunas 
posita^  fumo  suo  extricat  omue  genus  dwmoniorum 
{Tob.  vi).  Super  hunc  locum  dicit  Boda  quod,  cum 
Cbristus  in  cruce  [f,  carne]  lavarct  pcdcs  suos,  qui 
ambulabant  superterram^advenildiabolusquaerens, 
si  quid  peccaii  cssct  in  eo,  pcr  piscem  diabolum 
signans.  Sed  quomodo  cunclis  parlibus  hxc  signi- 
flcata  convcniant,  non  video.  Nam  si  cor  ejus  exlri- 
cat  omne  gcnus  da^moniorum,  ciijus  etiam  fumus 
ejicit  AsmoJ;i!um,  videtur  infirma  senlentia  Salva- 
toris ;  si  Satanas  Satanam  cjicit,  divisum  cst  rc- 


Deus,  alia  humo.  Hanc  partom,  id  cst  camem  pas- 
sam,  comeslibilem  dedit  discipulis  dieeiis  :  Acei^ 
pite  et  manducate  ex  hoe  omnes;  hoe  est  eorpu9 
meum  (Matth.  xxvi).  Sed  ubi  blHius,  nullum  ad  lixe 
sciens  idoneum,  timet  timorc  ritiall,  id  est  veretor 
dicens  :  Domine,  invadit  me  (Tob.  vi).  Quis  ego 
sum,  ut  invadal  me,  id  est  vadat  in  me,  et  ine 
devorct,  id  est  cum  aviditate  me  sibi  incorporet? 
Tale  quid  habes  in  esu  agni  paschalis  Capvt^  tlt 
Scriptura,  cum  intestinis,  vorabitis  (Exod.  xii),  Id 
est  cum  aviditate  vobis  incorporabitis.  Ostcndil 
auiem  angclus,  quod  partim  mcritun.,  partim  gra- 
tia  facit  idoneum  :  mcrilum,  cum  ait  :  Apprehend§ 
branchinm  ejus  (Tob.  vi).  Apprehende  manibus,  id 
est  operibus,  branchiam  ejus,  id  cst  verba  ejus,  id 
est  operibus  comple  maiidata  :  ecce  mcritum.  Ei  iie 
diflidas,  quasi  gravia  sint  et  iinportabilia ;  scias 
quod  In  solo  charilalis  afleclu  consistunt  Exent(*ra 
piscem,  el  considcra  viscera  miscricordix,  in  qiri^ 
bus  visitavit  nos;  et  rcpone  tibi,  id  est  ad  utilita- 
tem  tuam  rcposiiam  habe  in  mentc  tna,  cor,  id  esl 
affcctum  dilcclionis,  quia  tradidit  seinelipsiilD  pro 
nobis,  ct  fel,  id  est  amaritudinem  passionis,  sdii- 
licet  quomodo  colaphis  cxsus,  icrbls  dctisus,  spii- 
tis  oblitus,  crucifixus,  lanceatus;  ct  jecur,  id  cst 
efi^usioncm  sanguinis  (nam  in  jccore  fons  sangutnSi^ 
est),  id  est  quomodo  vcl  in  circiimcifiiotie,  vcl  inj 
sudorc,  vel  in  flagcllalione,  vcl  in  cruciOiiane,  v«l| 


gnum  ejus.  Ideo  sinc  praejudicio  sentcnliae  melioris,  I>  in  laucealione,  pro  te  sanguinem  fadit,  qtita  at  hsee 


inihi  aliier  exponendum  videlur.  Tobias,  qui  bonus 
Domini  liiLerpretalur,  virum  bonum  in  Domino  re- 
prAsentat.  Qui  lavat  pedes,  id  csl  mundal  afl^cctus, 
quia  viro  bono  non  sulficit  actus  mundare,  nisi 
cliam  interiorcs  roundet  affectus.  Qualiter  aulcm 
roundandi  sint,  ostcndit,  cum  ait :  In  Tigride.  Sicut 
enim  aqua  extcriores  sordes  lavat,  ita  confcssio  in- 
leriores.  Ergo  confessio  aqu»  comparatur  :  neccui- 
libet,  sed  Tigridi,  qui  pro  velocitale  sua  Tigris  to- 
catur  :  velox  enim  dcbet  esse  confessio  post  pecca- 
lum.  Tunc  invadit  eum  piscis  magnus,  ut  devoret. 
Piscis,  qui  intcr  procellas  hujus  maris  magni  et  spa- 

(4-5)  Hexan^.  lib.  v,  c.  2(5. 


omnia  super  prunas  ardcntcs  posueris,  id  csi  supcr. 
afTeclus  cordis  devotione  fcrvcntos  posucns;  fumiii 
id  est  famaet  odor  memoriae,  oiuiie  gcnu»  da>mo- 
nioruin  expcllii.  Sequitur  de  ornatu  lertii  elaiisenli, 
hoc  esl  de  acre. 

Ornatus  est  acr  avibus.  Dicit  autem  Job  :  Semi- 
tam  ignoravit  avis,  nee  intuitus  esi  eam  ^eulus  tn/- 
turis  (Job  xxviii).  In  quo  vcrbo  populum  Judaicum 
rcdarguil,  qui  Dominum  ad  coelos  ascendisse  cre- 
dcre  noluit,  nec  ejus  praecepla  per  obedieniiam 
approbavit.  Ei  bene  Christus  vulturi  comparalur, 
quia  sicut  Ambrosius  ait  (i-5),  sine  maris  cultu  ma- 


5C9  Sfe.iOIO!«ES.  —  SfiaHO  II.  IN  ADVEXTI)  DOMINL  S70 

ler  YuUurig  iniprsegnatur,  et  sioe  seminis  infusione  A  roodus,  ul  Deus  ez  lioroine»  ut  immorulis  ex  nior* 

tuo,  ul  aeternus  sit  ei  sepulto.  Vel  stellat  couipara* 


concipitur  vuliur  et  nascitur.  0  gcns  incredula, 
frons  atlrita!  dare  Deus  potuit  avibus  quod  sihi  non 
potuit?  Naro  qui  naluram  fecit,  et  ipsis  vulturibus 
Ipsaro  dedit,  quid  miruin  ,  si  sibi  cam  reservavit? 
Nasci  polest  vultur  dc  femiiia  sinc  mare,  et  Cbri- 
stus  nasci  non  potuit  de  Virgine  sine  patre?  £t 
quoniam  circa  naturam  avium  multa  ct  evidens  est 
^omparatio  sacramcntorum,  darevolumus  occasio- 
nem  sapientibus  brcviter  trauseundo,  ut  in  libris 
coliigant  avium  naturas,  et  ex  naturis  eliciant  ab- 
scondila  sacranicnla.  Ut  ergo  dictum  est,  Cbristus 
fuit  vuUur  nasccndo,  compaliendo  pcllicanus,  obe- 
dieniia  pophincllus,  alcio,  quandb  mirabilcs  clatio- 
nes  maris  ,V«a/.  icii),et  tnmenles  fluctus  ejus  con- 


fregil  •  scilicct  cum  imperaret  vcnlis  et  mari.  Pas-     lum  per  ignem.  Amen 


tur  Christus,  ut  ait  Balaam  :  OrUtHr  slella  ex  Jacob^ 
ei  consurget homo  ex  Urael(Num.  ixiv) :  ille,  inquam 
homo,  de  quo  alibi :  Nunquid  Sion  dicet  :  Homo,  tl 
komo  natus  est  in  ea,  et  ipse  fundavit  eam  AUiss* 
mus  (Psal.  Lxxxvi).  Ei  alibi  :  Homo  est^  et  quis  co* 
gnovit  eum?  Hinc  Domiuus  per  Joannem  ait :  Qui 
vicerit^  dabo  ei  stellam  matutinam  (Apoc,  ii),  id  esl 
Chrislum.  Conilleantur  ergo  tibi,  Domine,  omnia 
opera  tua  (Psal,  cxuv),  qui  solus  hxc  mirabilia 
fecisti  in  coek>  ct  in  terra,  in  mari  et  in  omniLus 
abyssis  (Psat.  cxxxiv);  ita  ut  iiicxcusabilis  sit  om- 
nis  infidelis,  fidclis  autem  digna  certus  retributione, 
quando  venies  judicarc  vivos  ct  mortuos,  et  sascu- 


riacendo  turlur,  pascendo  columba,  gallina  pre- 
cando,  dilcctione  pelargus,  id  est  ciconia,  ardea  prae- 
dicalione,  passionc  nyclicorax,  passer  solitarius, 
cum  in  passione  rclictus,  torcular  calcavit  solos 
(Isa,  Lxiii),  resurrectionc  phoenix,  aquila  in  asceu- 
sione.  Scquitur  de  ornatu  ignis  : 

Uuia  nalura  ignis  semper  ad  superiora  tendit, 
nccesse  csl  ignea  cssc  luniiiie  vel  calore,  quibus 
ornala  sunt  superiora,  id  est  ea  quae  sunt  in  firma- 
mcnlo,  sciticct  sol,  ct  luna  et  stell».  In  istis  ergo 
Christus  muliiplicitcr  figuralur  :  In  solc,  quia  scri- 
ptum  est :  Vobis  autem  limentibus  Deum  orietur  soi 
justitice  (Malac.  iv).  Dc  quo  cliam  dicilur  ad  Ma- 


SERMO  II. 

IN  ADVENTU   DOMINI. 

CoUigite  quce  superaverunt  fragmenta^  nt  pereant 
(Joan,  vi).  Multae  siquidem  niicse  cadunt  de  mensa 
dominorum  noslrorum;  quas  nos  utinam  tanquan 
catuli  coUigere  mcreamur.  Hoc  autem  dixerim, 
fratres,  qiioniam  si  de  corporali  cibo  collecta  sunt 
fragmcnta,  multo  roelius  de  spirituali  coUigenda 
videntur.  Meminisse  quippe  debet  charitas  vestra 
qualiter  in  praecedenli  sermone  per  qualescunquc 
simililudines  quanlulamcunque  prxdicavcrim  noti- 
tiam  Salvatoris.  Sed  undo  hoc  mihi.'  vcl  quis  ego; 
aut  quid  ego?  Quomodp  nalura  infcrior  causaro 


riam  :  FeUx  namque  es,  sacra  virgo  Bfaria,  et  omni  Q  naturx  superioris  inlclliget,  aut  subjacebil  humanae 


laude  dignissima,  quia  ex  te  ortus  est  Sol  justitim 
Christus  Deus  noster  (Offic,  Eccles.),  Et  benc  sol 
vocatur,  qui  illuminat,  exsiccat,  consolidat.  Fide 
iliuminat,  sordes  cxsiccat-,  viitutes  consolidat.  Vei 
quoiiiam  luxit  in  tenebris,  sicut  scriptum  est :  Po- 
pulus  qui  ambulabat  in  tenebris^  vidit  lucem  ma- 
gnam  (ha,  ix).  Bene  luna,  id  est  luininum  una, 
id  est  prima,  haec  Dei  sapienlia  nominatur.  Uiide 
scrptum  est  :  Quoniam  peccatores  intenderunt  ar- 
cum,  paraverunt  sagUtas  suas  in  pharetra,  ut  sagit- 
tmi  \a  ohtura  luna  rectos  corde  (Psal,  x).  Nam 
ijuod  imstio  iianslatio  habet,  tn  obscuro^  alteia 
dif-U,  in  ub^cuta  luna.  Sagittant  ergo  peccalores 
recto^  tordo,  causam  nocendi  habentes  ex  obscura 


condilioni  ralio  ccelcslis?  Excedit  enim  humanam 
nienlcm  Dei  potcstas;  ad  quam  si  se  infirmitaa 
proteiidet,  magis  infirma  reddetur,  quoniam  inlra 
conscicnliani  infirmilalis  est  quidquid  infirmi  con* 
scienliae  subdi  potest.  Moyses  siquidein,  qiii  merilo 
sanclilalis  loquebalur  Deo,  sicut  solet  lcqui  amicus 
ad  amicum  suum  (Exod,  xxxiii),  videre  facicm  Dei 
non  meiuit,  sed  cuni  muliuni  rogarct,  audivit  a 
Domino  :  Non  poteris  faciem  meam  videre^  et  vivere, 
Non  enim  videbit  homo  faciem  meam,  el  vivet,  Sed 
est  locus  peues  me,  et  siabis  supra  petram,  stalim  ut 
transiet  mea  majestas  :  ei  ponam  te  in  specula  ei 
tegam  manu  mea  super  /e,  douec  transeam;  ei  tunc 
videbis  posteriora  mea ;  nam  facies  mea  non  appart" 


hina,  id  est  ex  sapientia  et  luce  divina  sub  nube  ^  bU  tibi  (ibid.).  Per  faciem,  illa  Dei  forma,  in  qua 


carnis  ^jbscaniJiia.  De  pharctra  quippe  cordis  sui 
hujusiimdi  8.ij;Utas  einittunt,  ut  sagittent  rectos 
coTile.  QuoMToila  potest  fieri  impassibilis  passibilis, 
immortalis  mortalis,  creator  creatura  ?  Uoc  enim 
dicunt  in  obscura  liina,  ignorantes  quou  Dominus 
in  lcmplo  Sancio  suo,  Dominus  in  ccelo  sedes  ejus 
(ibid.)  :  oculi  ejus  hoc  modo  in  paupcrcm  respi- 
ciunt  (ibid.);  scd  ipsi  cilra  humanse  naturae  mensu- 
ram  divinae  potestalis  infinitalcm  coarctantes,  non 
intelligunt,  quod  infinitae  aeternilatis  operatio  infini- 
tani  exigat  mcliendi  opinioneni,  ut  cum  Dcus  homo, 
et  immortalis  mortuus,  et  seternus  sepiiltus  ost, 
non  sit  intelligcnti:p.  calio,  sed  pictatis  cxccptio. 
Itn  rursum  ecoiitiario,  uon  sensus,  sed  virtutU  sit 


non  rapinam  arbitralus  est,  esse  se  aequalcm  Deo 
Patri  iPhUipp,  ii),  quam  ncmo  viderc  potest  ct  vi- 
vere,  figiiratur.  Per  posieriora  vero  humanilas  ejus 
accipitur  :  quae  vel  proptcr  extremilalem  mortaliia- 
lis  postera  dicta  est,  vel  quod  eara  propc  in  finc 
saiculi  assumpsit.  lllam  crgo  faciem,  qua  rapit  ani- 
niam  desidcrio  sui,  lanlo  ardentiorem,  quanto  mun- 
diorem;  el  tanlo  mundiorem,  quanto  ad  spiritua- 
lia  resurgentem  2  tanto  vcro  ad  spiritualia  resur- 
genlem,  qiianto  a  carnalibus  morientem ;  quandiu 
perogrinaniur  a  Domino,  ct  per  fidem  ambiilamus, 
non  por  spccieni,  ncmo  viilerc  potesi.  Sed  poste- 
rioi  a  ejus,  id  est  iMcarnalionem,quoquoniodo  videre, 
id  esl  inlemgerc  oossuni.  oui  in  solido  fidei  fua- 


571  D.  GARNERII  LINGONENSIS  EPISCOPl 

funaamento  sunt  :  quod  petra  significat.  Et  quo-  A  credit,  tanto  dcficit;  et  quanto  deficere,  Unlo 
niam  nosir»  fldei  meritum  in  resurrertionc  corpo- 
ris  ejus  est,  sicut  Apostolus  ait :  Si  credideris^  in- 
quit,  quia  Dcus  illum  suscilavit  a  mortuis,  salvus 
€ns'{Rom.  x).  Nam  mortuam  ejus  carnem  in  cruce, 
\p%l  etiam  inimici  credunt;  sed  eum  rcsurreiisse 
nou'credunl.  Nos  firmissime  credeutcs,  tanquam  de 
petrae  soliditatc  ccrtificcmur.  Unde  non  vult,  nisi 
cum  transicrit,  vidcri  postcriora  ejus,  ut  in  ejus 
resurrectione  credatur.  Undc  Joannes  :  Ante  diem 
festum  Pasehas,  sciens  Jesus  quia  venit  ejus  hora,  ut 
.transeat  ex  hoc  mundo  ad  Patrem,  elc.  (Joan.  xiii.) 
Sed  quid  est,  quod  ait  :  Est  locus  penes  me,  et 
$tabis  super  petram  ?  {Eiod.  xxxui.)  Nam  quis  locus 
est  penes  Deum,  <7icf  attingit  a  fine  usque  ad  finem 
tortiter?  {Sap.  viii.)  Sed  inteiligitur  locus  pencs 
eum  ipsa  Catholica  Ecclcsia ;  ujt)i  salubriter  viilet 
Pascha  Domini,  id  est  transitum  Doroini ;  et  poste- 
riora  ejus,  id  est  corpus  ejus,  qui  credit  in  rcsur- 
reciione  ejus. 

Faciem  ergo  Dei,  Id  est  majestatem  diviniiatis, 
Tidere,  id  es(  inleUigere  in  hac  vita,  uhi  corpus 
mortuum  propter  peccatum  corrumpitur,  et  aggra- 
▼at  animam,  iiemo  potest.  Scd  poslcriora  videri 
inter  torcuiarla  pressurarum  quomodo  possunt? 
Quia  incarnationem  ejus  illi  niaxime,  qui  intra 
Ecclesiam  Dei  stant,  in  solido  fidei  intelligunt.  Iliiic 
etiam  est  quod  vir  ille  sccundum  cor  Dei,  rex  et 
propheu  David,  cum  supernae  bcaliludiiiis  gau- 
dium  cogitationibus  explorare  vellel,  nec  posset, 


W^    I 


flcit.  Elias  qui  raptus  est  {IV  Reg.  xiii),  ne  i 
mutaret  inlellectum  illius  (Sap.  iv),  aut  ne  flcliode- 
cipcret  aniniam  illius,  quando  vel  in  apiritu  yrth§' 
mcnii,  vcl  in  commotione,  Yci  in  igne  Doininaa 
intclligere  posse  crederet,  imperfectum  suam  sia* 
tim  cognovit;  dicens,  quod  nec  in  spiritii»  nec  in 
commotione,  ncc  in  igne  Dominus  apparuit  (111  Re§. 
xix).  Sed  quando  cogitatio  sua  qiiasi  sibilus  aure 
lcnuis  evanuit  et  dcrecit,  tunc  in  ea  Dominum  esse 
recognovit  {ibid.),  Profccit  igitur,  cum  deilceret, 
qui  defectum  suum  iniellexit,  cum  proficere  se 
crederet 

Sic  igilur  tautos  terrse  promissionis  exploratores 
Raab  meretrix  abscondit  sub  stipula  lini,  nec  libe- 
rationis  exiius  palet  e is,  nisi  per  funem  coccineum 
in  fcneslra  (Josue  ii).  Quis  ergo,  cujus  iiaves  eunlei 
iu  Tharsis,  nihil  aliud  rcvehunt,  nisi  simias  et  pa- 
vos?  (///  Reg,  x.)  Cbur  quippe  raro,  rarius  argen* 
tuni,  aurum  rarissime.  Ideo  rarissime  dico,  quo- 
niam  si  ad  considerandum,  utrum  aqux  dilutii  siiit 
imniinutae,  de  arca  cordis  columbam  emitto  (Gen. 
viii),  muUum  est,  si  posteiiora  ejus  sint  in  pai- 
lore  auri  (Psal,  lxvii).  Et  quid  est  Raab  meretrix 
nisi  caro  peccati ;  ei  quid  est  stipula  llni,  nisi  ler- 
renx  inhabilationis  corruplio?  Quid  est  ergo,  quod 
Raab  nicrctrix  abscondit  exploratores  sub  stipula 
lini,  nisi  quod  alibi  scriptum  cst  :  Corpiia  quod 
corrumpitur  aggravat  animam,  et  deprimit  terrenm 
inhabilalio  sensum  multa  cogitantem?  (Sap.   ix.) 


— ^ — j-.w.~.^   .^..^.,  ..«^  i^w.-ow,  p  . — . — — ;, -^.   \  ^-r-   — • 

ad  illud  filiis  Core,  id  est  Ecclesia*,  psalmum  Pro     Plerumque  enim,  cum  ipsi  sancli  viri  coBieste  gan 


torcularibus  posuit,  ut  prcssuras  suas  vel  pcr  pa- 
tientiam  tolerare,  vel  per  fortitudinem  conternnere, 
vel  per  dileclionem  evilare  scircnt,  i(a  diccns  : 
Quam  ditecta  tabernacula  tua^  Domine  virtutum! 
concupiscit  et  deficit  anima  mea  in  atria  Domini 
(Psal.  xxxiii).  Vidctis  quam  cilo  cxplorator  iste 
redit  in  Jericho  :  Jericho  quippc  quae  luna  interpre- 
Utur,  defectum  significat.  Dicit  autem  :  Concupiscit 
et  deficit  anima  mea  in  atria  Domini.  Non  polcst  ad 
thalamum,  non  ad  palatiuni  pcrvenirc,  qui  se  con- 
flteiur  inatriadefecisse.  Et  quid  mirum?  Quis  enim, 
non  dico  divini  secreli  thalamum,  scd  supernae 
bcatitudinis   commune    promissum    apprehendere 


dium  volunt  cogitationibus  explorare ,  propter 
carnalium  molestias  pressurarum,  non  possunt 
perficere  quantum  volunt  :  sufilcit  tandem  in 
signum  liberalionis  et  liberlalis  coccinum  in 
fenestra,  id  est  intclligentia  passionis  in  inemo- 
ria.  Christi  enim  passio  nostrse  libertatis  et  Iit>e- 
rationis  est  occasio.  Scripium  est  enim  :  Si  vos 
filius  liberaveritf  vere  liberi  erilis  (Joan.  viii).  Li- 
berlaicm  ergo  contempiari  per  coccinum  in  fene- 
slra,  idestde  Dei  Filio  cogitare  passitiHa  eS  bu-l 
maua,  deficere  est  in  atria.  Hoc  aulcm  nunmi,  ar- 
gentum,  et  ebur,  qux  sanctorum  unvcs  revchnnt, 
eunlcs  in  Tharsis  ;  naves  enim  sonf  cu|^iiai»oites« 


potest?  Oculus,  ait  Scriptura,  Deus^  non  vidit  abs-  fy  qux  lunc   miltuntur  in  Tharsis,  cum  clria  {>au 


que  le,  quas  praparasti  diligentibus  te  (Isa,  lxiv). 
Et  ilerum  :  Nec  oculus  vidit^  nec  auris  audivity  et 
itt  cor  hominis  non  ascendit  qnce  praparavil  Deus  his 
qui  diligunt  eum  (I  Cor.  ii).  Quidquid  crgo  jucun- 
ditatis,  quidquid  beatiludinis  roentibus  humanis 
potest  sulijacere ,  totum  pertinct  ad  atria  Domini : 
sed  ultra  est,  quod  est  palatii.  Incomparabiliter 
autem  ullra,  quod  dicitur  sccretum  thalami,  de  quo 
scriptum  est  :  Et  ipse  tanquam  sponsus  procedens 
de  thalamo  suo  (Psal.  xvni),  id  est  de  divinitatis 
su2e  secreto.  Non  ergo  pervenit  ad  thalamum,  qui 
defecit  in  atrium  :  tamen  ita  deficiendo  profccit, 
quia  sic  deficere  proficere  est.  Nam  quanto  circa 
cogitationfis    hujusmodi    quisquain    se   proficere 


exploraiionem  intendunt :  Tharsis  quippe  cxplota 
tio  gaudii  inlerpretaiur.  £t  cum  niliil  rcveliLiiit  i 
gitaiiones,  iiisi  coelestem  fulgorem  tanquam  aurun 
vel  quod  capit  sermo  diviiius  tanquam  argeniom» 
vei  quod  habet  fidei  robur  lanquam  ebur»  aurum 
argentum,  ebur,  reTehunt  de  Tharsis  naTMi  aed 
vix  contingere  solet,  ut  absque  simiis  et  pavis  ista 
dcferanlur.  Nam  saepius  siniiae  vel  pavi  sinc  iliis, 
quam  illa  sine  siiniis  ct  pavis  solenl  deferri.  Qu« 
est  Tharsensis  simia  1  Gaudium  fallax  et  faisuro, 
sicut  eorum,  de  quibus  scriptum  est :  Qui  laftantur^ 
cum  male.  fecerint,  et  exsultant  in  rebus  pessimH 
[Prov,  II).  Quia  vero  pavorunv  pulchritudo  vei  utiri- 
tas  tola  est  in  plumis,  navo  de  Tarsis  non  immerilo 


tns  SERMONKS.  — [SeilllO  II.  If^  ADVCMTD  DOIIIAI.  574 

▼anam  gaudium  flguratar,  tieut  eorum  gaudium,  A  ducit  fiethsames,  quam  teciam  candore  notabill 


de  quibus  scriptnm  est  :  Sedii  pojmlut  mandwart 
€i  bibere^  ei  surrexerunt  ludere  {Exod.  xxzii).  Ista 
lamen  ipsi  plemmque  sancU  cogitant,  ut  fortius  ea 
contcmnant,  ut  dcvotius  praeceptis  divinis  inliae- 
reant,  ut  magis  ac  magis  quae  ccelestia  sunt  appe- 
tant,  quia  quanto  vcl  vanitatcsvel  deceptiones  tem- 
poralium  cogitant  gaudioruin,  lanto  et  devotius  ea 
diligunt,  et  fortius  ista  contemnunt.  Nunquam  enim 
aine  auro,  argento,  vel  ekorc,  simias  et  pavos  na- 
ves  Salomonis  legimus  deiulisse.  Scd  vae  mihi,  cu- 
jus  naves  nihil  aliud  quam  pavos  aut  simias  por- 
lare  noverunt  !  Nam  si  columbam,  id  est  spiri* 
lualcm  cogitaiionem  de  arca  cordis  emilto,  in  si- 
gnuni  diminutionis  aquarum,  quae  saepius  intrant 


intcltigit  esse  gabxiam.  Unde  currens  in  directom, 
non  decKnat  ad  dexteram  vel  simslram,  donec  in* 
veniat  et  veniat  ad  locum  dcstinatum.  Contempla- 
tus  vero  jam  loco  proximus,  alTectato  stupetanimo, 
totus  extra  se  factus ;  supra  se  posilus  aures  erigit, 
ut  audiat  symphoniam  et  chomm ;  oculos  aperit,  ut 
miretur  locum  utilcm  et  amoenum.  Slupct  ad  sa- 
pientiam  Regis,  ad  doctrinam  legis,  ad  habitaiionia 
silum  et  habitantium  riiuni.  Clamat  ore,  clamal 
corde  :  Usquequo,  Domine^  obliviscerii  me  in  /inem  .• 
{Psal.  XII.)  Trahe  me  post  te,  in  odorem  unguento- 
rum  tuorum  curremus  {Cant.  1).  Quia  igitur  cogi- 
tatio  crrantium  more  laborat,  et  lippa  quasi  per 
noctes  quxril  quem  desiderai,  activae  vitae  dicitur 


ad  animam  meam,  multum  arbilror,  si  posleriora  B  deservire.  Sed  qnid  dicit  sponsa  ?  Per  noctes  quee- 


dorsi  ejus  siut  in  pallore  auri  (Psal.  lxvii).  Quae 
8unt  posteriora  columbarum  ?  Spiritualium  reliquiae 
eogitationuni. 

Cum  igitur  reliquiae  cogitationum  diem  festum 
agere  volunt  Deo,  constituunt  diem  illi  solemnem 
In  condensis  {Psal.  lxxv)  ;  quia  posteriora  dorai 
columbae  sunt  in  pallore  auri.  Vix  enim  de  Deo  ali- 
qua  anagogice  cogitantur ;  sed  pene  penitus  cum 
cnigmaticis  phantasiarum  condensis.  Fateor,  na- 
fis  mea  nihil  de  Tharsis,  praeter  vanas  et  dece- 
ptorias  phantasias,  quas  cum  mulia  revehi  dcn- 
sitate,  novit  reportarc.  Proptcrca  videns  Rachel 
Liain  fccundam  fuisse,  et  Zclptiam  super  genua 
dominar  suje  poperisse,  multam  indignaiionis  ma- 
leriam  visa  est  concepisse.  Primo  quia  pro  man- 
dragoris  Ruben  destituta  est  ab  aniplexibus  viri  ; 
secundo  quia  detecia  sunt  idola,  quae  absconderat 
sub  stramento  cameli ;  tertio  quod  saltem  Balam 
famulam  suam  nondum  Jacob  receperat  amplcxu 
virili  (Gen.  xxx).  Lia  quippe  quae  lippa  erat,  et  la- 
boriosa  dicitur,  aclivam  vitam  ;  Raclicl  vero,  quae 
venusto  crat  aspcctu,  et  ovis  intcrprctatur,  contcm- 
plativae  vitae  simplicitatem  repraeseniat :  quas  vitas 
in  scientiam  ct  sapienliam  dividit  Aiigustinns.  Unde 
lob  :  Ecct  pietas  sapientia  :  Abstinere  a  malo  scien^ 
iia  esi  (Job  xxviii).  In  hac  differcntia,  ait  Augu- 
stinus,  intclligendum  est,  ad  contemplaiioiiem  sa- 
pienliam«  ad  actionem  scientium   pertincrc.  Esl 


siri,  quem  diligit  anima  mea ;  qucestvi^  et  non  tji- 
ve?it  (Cant.  111).  Et  bene  cogitatione  non  invenilurt 
ad  quem  nec  contemplatione  perveniiur.  Per  no- 
ctes  inveniri  non  potest,  qni  nulla  similitudliie 
coniprehendi  .potest.  Guttae  quippe  sunt  nocliuui 
phanlasiae  similitudinum.  Ilae  sunt  mandragors 
Rubenf(Gfn.  xxx) :  mandragorae  quippe  similitudl- 
nem  quidem  habenl  humani  corporis,  sed  non  ve- 
rilatem.  Quar  bene  dicuntur  essc  Ruben,  id  est  «t- 
dentis  in  medio.  Quia  euim  coelum  superius,  infer- 
nus  inferius,  in  medio  mundus,  sicut  ad  inferiora 
oculos  inclinat  timor  servilis,  ad  superiora  eleval 
lllialis,  sic  erigit  ad  media  timor  initjalis.  Est  enim 
initialis  timor  mista  cum  pavorc  dilectio.  Cum  igt- 
tur  quis  per  quasdam  mundi  similitudines  nititur 
apprehendere  Creatorem,  Lia  quidem  fecunda  red- 
ditur  ;  sed  Rachel  abamplexu  viri  defraudatur.  Hinc 
estquod  cum  philosophi  tNvt<f6i/ta  Dei  a  creatura 
mundi  per  ea  qua  facta  suitl,  inteUecta  conspicerent 
(Rom.  1),  Liam  quidem  fccundam  reddcbant,  sed 
Rachelem  sterilem  relinqucntes,  evanueruni  'in  eo- 
gitalionibus  suis^  et  obscuratum  est  iusipiens  eor  eo- 
rum,  mulando  yloriam  incorrupiibilis  Dei  in  simi'- 
iiludinem  iniagiuis  corruptibilis  hominis^  ei  vo/m- 
crum,  et  quadrupedumy  et  serpenlium  (tdtd.).  Undd 
non  immerito  sermo  divinus  comparat  eos  canvelis» 
qui  quidem  ruminare  sciunt.  sed  ungulam  non  di* 
vidunt ,  quia  ct  ipsi    cogiiationibus  ruminabanl. 


sapientia  duplex  ,  qula  vel  ca  qux  dici-  d  ^^^  Q^id,  aut  propter  quid    dici   debuit»  non  at- 


tnr  ii   sapore  (4)  sapient!a    noniinalur.    Primae 
Vneditatio ,  secnndae  parti  deseruii  conicmplaiio. 
flam  activae  vitae,  id  esl  Liae,  solel  cogilatio  dcscr- 
vire. 

Sunt  igitur  tria,  cogitaiio,  meditalio,  contcmpla- 
lio :  quae  licet  indifferenler  aliquando  ponaiitur, 
multis  tanien  diflTerre  nOMuntur.  Est  quippe  cogi- 
lanlis  animus  similis  viatori,  qiii  ad  locuin  ire  fe- 
stinat  deslinatum,  sed  inter  erroris  devia  quaerit 
quam  ignorat  rectiludincm  scmitarum.  Meditatio- 
nis  auiem  officium  est,  ut  viator  post  multa  devia 
rt  erroris  pcricula,  viam  illam  ingrediatur,  quae 


tendebant.  Propter  hoc  lapsi  sunt  in  haec  fig- 
menta,  quae  stramentis  comparat  Scrlptura.  Ab- 
scondil  quippe  Rachel  idola  sub  stramentum  ca« 
meli  (Gen.  xxii),  quia  coelestis  sapientia  niundi  si- 
roilitudines  divinis  comparalas  exeroplis  nou  at- 
tribuil  veritati,  sed  supponll  philosophoruro  fig- 
mcntis. 

Tergal  igitur  lippiludinem  oculorum,  et  pituitie 
Siuae  molestiam  Lia,  ut  fruatur  Jacob  concupitis  suae 
Rachelis  amplcxibus,  donec  pariat  in  sapore  sa- 
picntia;  Joseph,  vel  Bciijamiii  in  sapicntia  sapienl«. 
Natosiquidcm  Beiijaniin  imposiiit  ei  niatcr  nouieii 


(I)  Addcndum  videtur,  irt  qna  a  sopore. 


375 
Beuonl ; 

{Gen,  xxxv).  Benoni  filiui  dotoris  dicilur,  Bciija- 
iniii  vero  filiu»  dexterce  inlerprel0lur.  Haec  est  ergo 
sapienlise  doclrina,  de  qua  dieit  Apostoins  aJ  Hc- 
braeos  :  Disciplina  quidem  in  prcesenli  non  est  gau- 
dii~,  ud  mairoris :  sed  postea  pacatissimum  exerci- 
tatis  reddet  jusliiio!  fructum  (Ilebr.  xii).  Parit  ergo 
sap'enlia  doclrinam,  qux  in  prxsenti  non  est  gaudii 
sod  nioeroria,  id  cst  Raclicl  Benoni  :  sed  postea 
pacutissimum  exercitatis  juslilias  fructum  reddit, 
feicut  postea  nomen  ejus  mutalum  est  in  Benjamin. 
Peperitetiam  Josepli  (ilium  accrcscentem  et  deco- 
rum  aspectu  (Gen,  xxxv) :  contra  quein  fraler  sui 
jurgaii  sunt,  et  inviderunt  ci  ]ial)entcs  jacula.  Uxc 
est  illa  sanc  doctrina,  de  qua  Dominus  aii  :  Discite 


D.  GARNERH  LINGONENSIS  EPISCOPI. 


576 


sed  pater   routavit  Domen.in  Benjamin  A  radiso  ejcctus  est  accola  paradisi»  quid  nobis  iiiobe* 

dicmibus  erit,  quorum  incolatus  prolongalos'  est 
pro  peccatis,  ncc  nisi  cum  habitantibus  Cedar  lia- 
bilare  mcremur  ?  {Psal,  cxix.)  Pacatissimum  tamen 
excrcilatis  reddet  per  hoc  fructum  {Hebr.  xii},cum 
hoc  cxemplo  timidiores  el  cauliores  redduAtur,  et 
ad  obedientiam  promptiores.  Timeo  domum  pro- 
ximi  jam  accensam 
Nam  tua  res  agitur,  paries  eum  proximu9  ardel. 
(HoRAT.  Ep.  1,  ep.  i8.  vers  84.) 
Quod  si  dc  sccundo  Adam  serino  dicatur,  niliil  sapi- 
dius  est,  quam  audire,  Ecce  Adam  quasi  unus  ex  tio- 
bis.  Hoc  enim  est,  quod  Aposlolus  ait  -  Qui  prosdestina- 
tus  est  filius  Dei  in  virtuie  {Rom.,  I )  :  id  cst,  praedes- 
tinatum  cst,  ut  ens  homo  essct  filius  Dei  in  virtute* 


a  me^  quia  mitis  sum,  et  humilis  corde.  Jitgum  enim  ^  llagnum  pielalis  sacramcntum,  ut  unus  atque  idcm 

meum  suave  esl,  et  onus  meum  teve  {Mattli.  ii).  Qiiid 

lioc  verbo  sapidius,  quid  dilectius  ?  £t  tamen  invi- 

deruntei  frutressui,  et  jiirgali  sunt :  quia  Judaels 

quidem  scandalum,  ct  Gentibus  stultilia  est  :  nobis 

▼ero  virlus  et  sapientia  Dei  est,  hscc  doctrina.  (/ 

Cor,  i)  Ad^  utramque  doctrinam  nos  niiltit  scrmo 

divinus  a  principio  vobis  propositus.  Ecce,  aitScri- 

ptura,  Adam  quasi  unus  ex  nobis  {Cen,  iii).  Polest 

eniin  csse  vox  Dei  Patris  loquentis  in  Moysc ;  vcl 

vox  angeli  loquenlis   ad  Moysen,  vcl  cliam  ipsius 

Moysis.  Quod  si  Dei  Patris  esse  intelligatur,  polcst 

csse  irnnicuni,  vel  anagogicum.   Ironicum,   si  de 

primoAdain  intclligalur,  de  quo  diclum  est  :  Pri- 

Mus  Adam  de  terra  terrenus  (I  Cor.  xv)  ;  anagogi- 


essel  ct  fdius  Dei,  et  filius  hominis.  Unde  Adam 
homo  inlerprelalur.  Unum  dico,  sed  non  unum  : 
idcm  dico,  sed  non  idcri.  Idcm  dico  in  persona,  sed 
non  idem  in  nalura.  Non  enim  est  una  natura  Dei 
et  hominis,  quia  non  convertibilis  ad  invieem  na- 
turain  naluram  ;sed  unapersona  est  Deusetbomo» 
Ecce^  ail,  Adam^  id  est,  homo,  qua^i  unus  ex  nobis, 
In  assumpta  nalura  non  desiit  essc  tinus  ex  no^ 
bis  :  iion  desiit  cssc  quod  crat,  sed  esse  incoeplt 
quod  non  crat,  unus  ex  nobis.  Quod  in  typo  veritatis 
hic  dicilur,  lioc  in  veritale  typi  alicubi  dicit  Domi- 
Rus  :  Ego  et  Paier  unum  stimus  {Joan,  x).  Sicut  ra- 
must  sic  ex  nobis  soliludincm  tollit ,  sicut  tffitcm  sie 
et  unus  divcrsilalem.  Neque  enim  solitario  convenit 


cum,  si  de  secundo,  dc  quo  subdilur :  Secundus  de  ^  ct  sumus  et  ex  nobis  :  ncquc  rursus  a  se  diverso 

ccelo  coelestis  {ibid.}.  Quodsi  deprimo  Adam  accipilur, 

illud  quasi  erit  siniililudinis  ;    si   de  secundo,  ent 

expressio  verilatis,   sicut  ct  ibi  :   Ei  vidimus  gto- 

riam  ejus,  gtoriam  quasi  unigeniii  a  Palre  {Joan,  i). 

Si  de  piirno  inlelligatur   liltcra,   sic  dislinguelur  : 

Ecce  Adam  quasi  unus  ex  nobis  factus,  sciens  bonum 

el  matum  {Gen,  iii). 

Et  noia  quod  qitando  pcccavil  Adam,  in  tres  per- 
sonas  blasphcmavil.  Tria  enim  promisilei  serpens 
dicens  :  Nequaquam  moriemiui  (ibid,),  cui  vcrbo 
consentiens  llasphcmavit  in  Spirilum  snnctum.Nam 
cum  factus  essct  in  animam  vivenlem,  credidit  se 
fieri  posse   in  spiritum  vivilicantcni.   Et  ileruin  : 


unum  ct  unus.  Per  lioc  crgo  quod  dicit  nnus,  toliit 
diversilulcm  a  natura  ;  per  hoc  quod  addit  ex  ito- 
bisy  removet  soliludinem  a  personis.  Simile  est 
quod  alibi  dicitur  :  Faciamus  hominem  ad  ima§h» 
nem  et  simititudinem  nostram  {Cen,  i).  Per  hoc,  quod 
pluralilcr  ait,  faciamus,  tollit  soliludinem  ;  per  hoc 
quod  singularitcr  ait,  ad  imaginem,  tollit  diversi* 
tntcm. 

In  lioc  igilur  tola  theologicae  veritatis  pendet  as^* 
serlio,  ul  in  confessione  unius  solius  Dei  solitudi- 
nem  rcinoveat  a  personis,  ct  cum  tres.  personas 
confitctur,  diversiiutcm  rcmoveat  a  natura.  Nam 
propier  hoc  despcrata  in  se,  el  saeva  in  omnes  Inii- 


Eritis   sicul  dii    {ibid,).  In  hujus  verbi  consensu  i)  pia;  leincritatis   ingcnia   hsereticorum  imposaenint 

blasphcmavit  in  Patrem.  Deus  enim  poienliaj  no-  "  **' 

men  est.  Polentia  vero  aitribui  solet  Palri  nomine, 

cl  non  re.  Item  subjunxit  :  Scientes  bonum  et  wm- 

lum.  In  hoc  blasphemavit  in  Filium  ;  quia  sapien- 

tia  Filio  solet  attribui,  nomine  dico,  non  re.   Ideo 

qui  babitat  in  coelis  irridet  cum,  ct  subsannat  di- 

cens  :  Ecce  Adam  quasi  unus  ex  nobis,  Voluit  esse 

immortalis,  et  mortuus  est  propter  peccaluin.  Vo- 

luit  esse  omnipotens  ;  et  sui  ipsius  potenliam  ami- 

sit.  Voluit  esse  sapiens  ;  sed,  apertis  oculis,  nihil 

quain  se  nudum  virlutibus,  et  gratuilis  spolialum 

cognovit.    0  vcre   sapientia  moeroris,  non  gaudii, 

quia  qua  ratione  filiis  parcet,  qui  patri  omnium 

non  pepcrcit !  Si  sic  propicr  inobedicntiam  de  pa- 


dictis  intcUigentiam,  pofius  quam  exspeclar 
dictis  ;  sensum  attulcrunt  vcrbis,  potius  qualll  re- 
tulcrunl  cx  verbis.  Undc  potentein  Dei  naturam  e&« 
naiurx  suae  infirmitate  coarctantes,  et  intra  fines 
sensus  sui  indcliiiila  concludentcs,  ex  his  duabus 
venenosis  radicibus  diversae  virus  hserescos  effudc- 
runt.  Unde  Sabellius  sic  solitudinem  prsedicare 
volcbat,  ut  nullam  in  personis  pluralitatem  praedi- 
caret.  Unde  sicut  illud  dicebat  esse  Filium,  quod  ct 
Palrem  :  ita  ipsum  eumdem  Filium,  quem  et  Pa- 
trem.  Arius  vero  e  converso  sic  diversitatem  prae- 
dicabat ;  ul  sicut  alium  Patrcm,  etalium  Filium  af- 
firmabat,  sic  aliud.  Manichxus  vero  id  quod  in 
Virgine  fuit,  portionero  divinae  substanti»  prjedica* 


tT7  5ERM0NES.  —  SCRMD  II.  IN  ADTENTU  D0MIN1.  578 

vit,  et  Dei  Filium  esse  Yoluit,  quod  ex  Dei  sub-  A  racicndi  principium.  Non  ergo  faclura  cst,  qui  totius 


ftlanli^  parle  aliqua  deduclum  in  carne  apparuit : 
et  sic  in  Filio  divina'  subslanliae  portionem  quasi 
divisam  et  deseclam  commcnlatus  cst.  Yalenlinus 
quoqijo  ridicula  quxdam  ct  foeda  commcntans,  ut 
naturam  Fiiii  separarct  a  natura  Patris,  cum  pneter 
Deum  principcm  faniiliam  doorum,  ct  numerosas 
Tanilalum  potcslates  introduxisset,  Verbum  Dei, 
id  est  Filium  Dci,  non  aliud  essc  nalum,  quam  prn- 
latum  divinx  loluntatis  mystcrio  asscruit.  Ilierar* 
cbas  etiam  nesciens  unigeniti  nativitalem,  Palrem 
etFilium  quasi  unius  lucernae  duo  luminaria  prx- 
dicavil,  diccns  quod  sicut  lampas  codcm  papyro  u- 
Iroque  capilc  lucet,  ct  oleum  quasi  mcdia  materics 
lumen  ex  sc  ulrumque  protcndit,  ila  Patris  et  Fiiii 
eadem  subsianlia  continct  utriusque  iuminis  nalu- 
ram.  Photinus  autem  Fiiium  Dei  crcaturam  a  Dco 
perfcclam,  sed  non  sicut  cxteras  factum  crcaturas,  * 
scd  ex  niliilo,  ct  ex  non  cxisteiitibus,  ad  boc  anle 
saccula  crealum,  ul  per  eum  Dcus  omnia  faccrel, 
coBimentalus  est.  Qucm  ea  causa  Filium  Dci  af- 
firmabat,  sicut  ct  nos  per  graliam  filii  Dei  voca- 
mur,  ct  ea  causa  dictum,  sicut  dictum  est  :  Ego 
dixi :  Dii  estis  {Psal,  lxxxi).  Sic  Cocyli  glarcis  dul- 
cis  capituni  mullorum  Cerberus  ialrat,  ct  virus  ef- 
fttudit. 

Nos  autem  Filium  ita  a  Patre  natum  confitemur, 
yt  divinitatis  unitatem  non  dividamus;  sed  sic  Fi- 
lius  a  Patre  csl,  ut  alius  sit  in  persooa,  idem  na« 
tura  :  et  sic  unum  natura,  quod  non  idern  cst  io  n 
pcrsona  :  ncc  sicut  menlitus  est  Manichaeus  aliqua 
est  in  Filio  divinae  subslantiae  portio,  sed  totus 
Deus  ex  tolo  Deo,  unus  ex  uno,  vcrus  ex  vcro,  non 
dcseclus,  sed  nalus  est.  Nec  sicut  Valenlinus  ma- 
nere  prolationem  tcmcrarii  actoris  furore  quscsitam 
coniilcmur;  sed  a  Patrc  Filius  natus  per  nativiu* 
tem  suam  non  adimit  csse,  quod  Deus  est ;  neque 
ipse  in  nalivitatc  non  Dcus  est  :  et  quod  Deus  non 
ccepit  esse,  et  sic  a  Palre  prolatum,  ut  ipsa  prolalio 
uativitas  esse  credalur.  Nec  sicut  mcnliius  cst  Hie- 
rarclias  ex  eadem  substaniia  Pater  et  Filius,  quasi 
cxeodcm  oleo  duo  bimina  accensa  sunt;  scd  sicut 
Deus  ex  Deo  natus,  et  lumcn  ex  luminc,  quod  sine 
dclrimenlo  sui  naluram  suaro  prxstet,  ut  quod 
habet,  tribuat,  ct  quod  dcdcrat,  habcat ;  nascalur- 
quc  quod  sil,  cum  iion  aliud  quam  quod  est,  natum 
sil,  sitque  uirumque  uniim ;  dum  cx  co  quod  cst, 
iiascilur;  et  quod  nascitur,  iieque  aliunde,  ncque 
aliud  est.  Est  enim  lumcn  ex  lumine.  Neque  enim, 
sicut  dicit  Photinus,  creatura  seu  factura  esl;  quia 
in  principio  erat  Verbum  {Joan.  i).  Non  enim  dici- 
tur,  in  principio  fccit  Deus  Verbum,  sicut  dictum 
est :  In  principio  fecit  Deui  cxlum  et  terram  {Cen,  i). 
Fit  in  principio  quod  creatur ;  et  non  erat,  ciim 
crearetur.  Non  ergo  erat  in  principio,  quod  fiebat 
m  principio.  Ergo  quod  erat  in  principio,  in  princi- 
pio  non  ficbat.  Poneerga  quodvis  tua  opinione  priu- 
cipium,  non  tenes  ex  principio.  In  principio  erat  Ve- 
bum,  Er^OQUodin  priDcipioeratVerbum,exl}{ilomQe 


facturae  prancedit  omne  principium.  Proplcr  hocad 
ampulandas  illas,quassupra  diximuserrorisradices^ 
id  estdivcrsitatcm  et  soliludiiicm,  quatuor  modis  oc- 
currilsermo  divinus;  nomir.uni  distiiictione,nativiui- 
lis  gcneralione,  virtutis  potestate,  honoris  aequali- 
tate.  Sunt  enim  quaedam  de  Deo  nomina,  quse  di- 
cnntur  ad  inticcm,  id  est  relalivc,  et  haec  solitudl- 
nein  toUuitt,  ut  Patcr^  Filius,  gignens,  genitus; 
mittcns,   niissus;  et  hujusmodi :  Alius  est  Pater, 
alius  Filius ;  alius   gignens,  aliiis  genitus ;  alius 
millcns,  alius  inissus  :  ct  hoc  cx  sermone  divino 
mullis  modis  cognitiim  cst,  dum  dc  Filio  protesta- 
tur.  (licens  :  Hic  cst  Filius   mcus  dilectus,  in  quo 
mihi  complacvi  {Matth.  iii).  Dum  de  Patro  profite- 
"  tiir    Filius  dicens  :   Omnis    plantatio ,    quam  non 
plantavit  Pater  meus  coelestis,  eradicabilur  {Matth. 
'    xv).  Dum  ipsum  Aliissimi  Filium  nasciturum  prae- 
dicat  angclus  diccns  :  Ne  timeas,  Maria^  invenisti 
gratiam  apud  Dominum,  Ecce  concipies  et  paries,  et 
vocabitur  Altissimi  Fiiius  {Luc,  i).  Scd  ct  hoc  idem 
Osee  testatur,  dicenle  Domino  in  Osec  :  Ex  JEg^- 
pto  vocavi  filinm  meum  {Osee,  xi).  Hoc  idcm   eliam 
Apostolus  ita  dicens  :  Propter  rAmiam  charitatem 
suam,  qua  dilexit  nos  Deus  Paler,  Filium  suum  tiii- 
sil  in  simititudincm  carnis  peccati  {Ephes,  ii).  Testa- 
tur  hoc  et  Caiphas  :  Tu  es,  ait,  Filius   Dei  bencdi- 
cti  ?  {Marc,  xiv.)  Non  negat  his  verbis  Filiuin  Dci, 
sed  dc  pcrsona  quaeril,  iitrum  homo  ille  sil  Fil.us 
Dei.  Testatur  eliam  et  gentilis.   Unde  cciilurio  : 
Vere  Filius  Dei  eral  iste  {Matth,  xxvii).  Testatur 
insupcr  ipse  diabolus  :  Quid  mihi  el  tibi,  ail,  Jesu, 
Fili  Dei  ?  Veuisti  ante  tempus  perdere  nos  {Luc,  iv). 
His  igilur  nominibus  tollitur  solitudo;  sed  diver- 
sitas,  nominibus  quae  dicuntur  ad  se.  Nomiiia  au- 
tem  quae  dicunlur  ad  se,  sunt  haec,  Nalura,  essen- 
tia,  et  secundum  latinos  Substanlia,  Nam  secundum 
Graecos  nihil  aliud  est  substantia,  quam  persoiia. 
Weo  autem  ad  se  dicuntur,  quia  relativa  non  sunt, 
Unde  his  nominibus  in  Dco  haec  unitas  praedicalur. 
ut  sicut  dc  singulis  personis  singulariter,  ita  de 
omnibus  simul  pcrsonis  non  pluralilcr,  sed  singu- 
lariter,  dicantur.  Pater  cnim  Deus  est,  natura,  es- 
sentia,  substantia  :  similiter  et  Filius  ;  et  simililcr 
D  Paier  ct  Filius  unus  Deus,  una  natura,  una  esscn- 
tia,  una  substantia.  Nam  de  Filii  divinitate  nos 
ccrtos  reddit  Dous  Paler  per  Isaiam,  ita  dicens  : 
Labor  ^gypti  ct  mercatus  jEthiopum,  et  Saba  viri 
excelsi  ad  te  transibunt,  et  tui  erunt  servi^  et  adora- 
bunt  te,  tcque  deprecabuntur,  quia  in  te  est  Dcus,  et 
prater  le  non  est  Deus  :  vere  tu  es  Deus  absconditus 
(Isa,  xLv).  Quis  enim  est  Deus,  in  quo  est  Deos, 
nisi  ille,  qui  de  seipso  ait  :  Ego  in  Patre,  et  Pater 
in  me  est  ?  {Joan.  xiv.)  Hoc  et  Jeremias  testatur  di- 
ccns  :  Hic  esl  Deus^  extra  quem  non   wstimabitur 
alius  :  qui  adinvenit  omnem  viam  discipUnas,  ti  tra* 
didit  eam  Jacob  puero  suo,  et  Israel  electo  suo  Posi 
h<Bc  in  terris  visus  est,  et  cum  hominibus  convtrsa" 
tu$  tst  {Baruch,  jii).  Quis  cst  Dcus  in  (erris  vlsas. 


579  1>.  GARNERU  LINGONENSlS  EMSCOPI  M 

nisi  iUe,  qui  in  forma  Dei  enit  inTisibills,  factus  in  A  $ii  illHm.  Alius  enim  miUens,  alius  qni  niissvs  cst. 


forma  servi?  Hinc  eliam  Psalroisia  :  Sede$  iua, 
Deu$f  iH  $wculum  ^wcuU^  virga  directioM$  virga  re- 
gni  tui.  Dilexi$li  ju$litiam,  et  odieti  iniquiiatem : 
propterea  unxil  te  Deu$f  Deu$  tuu$  oleo  latitim(P$ai. 
ZLiv).  Et  Moyses  :  Pluit  Dominu$  $uper  Sodomam 
et  Gomorrham  ignem  et  $ulphur  aDomino  (Cen.  xix). 
Oominus,  ait  a  Domino  ignem  pluit.  Et  qais  uisi 
Pater  a  Filio,  id  est  per  Filinm,  pluit?1liiic  etiaiu 
Apostolus  :  Quorum  patre$^  et  ex  quibu$  Cbri$tu$^ 
qm  e$t  wper  omnia  Deu$  (Rom.  iz).  Cum  ergo  dicat 
Moyses  :  Dominu$Deu$  ittiis,  Deu$  unu$  e$t  (Deut. 
Ti) ;  et  Apostolus  :  Unu$  Deu$^  et  unu$  mediator  Dei 
ef  kominum  (I  Tim.  \i)  :  cum  c&  praemissis  auctori- 
tatibus  Pater  Deus,  et  Filius  Deus  sit  necesse  cst,  ut 
Pateret  Filius  sini  unus  Deus.  Nam  aliter  oporie- 
rct,  ut  vel  illx,  qu»  superius  sunt  diclae,  vel  qus 
sunt  inrcrius,  auclorilatcs  subjecl»,  falsae  compro- 
l>arentur.  Removcntur  eliam  simul  diversitas  ei  so- 
litudo,  nalivitatis  gencralioue,  quia  cum  alius  sit 
natus,  aliusexquonatusest,  quia  nuUa  rcs  seipsam 
gignlt;  nou  poiest  lamen  nativiias  nou  eam,  ex  qua 
prukcta  csl/  tenere  naturam.  Noque  cnim  aliud 
quaui  Deus  exisUt,  quod  non  aliunde  quam  cx  Doo 
subsisUl.  Eamdeni  dico  naturam,  iia  ut  non  nalus 
sit  ipse,  qui  genuit.  NativilaUs  ergo  proprietas  et 
nomen  ct  naturam  et  potesutcm  ct  profcssionem 
Bola  complecUtur.  YirtuUs  etiam  potestate  non  al- 
terum,  nou  utrumque  illorum  duorum  sopradiclo- 


quia  alius  est  Pater,  qui  misit  eum ,  alius  FiiinSi 
qui  missus  est  ab  co.  Pcr  hanc  ergd  fldei  iinuita* 
tem  absoluta  est  illa  veriutis  confessio ;  io  caJHs 
typum  videbatur  dici  :  Ecee  Adam  fua$i  Mui  e$ 
nobi$  (Gen.  in).  Sicut  tamcn  supra  dictum  est,  po- 
tcst  csse  vox  ista  angeli  ioquenUs  ad  Moysen»  et  de 
utroqne  Adam  nihilominus  intelligt.  Et  ad  boc  ut 
intelligatur  de  primo,  sciendiim  est  quod  d&as  t 
principio  fccit  Deus  rationales  creatnras  :  unam 
spiritualem,  id  est  angelicam ;  alteram  coipofilemy 
id  est  humanam.  Inter  angclos  tamen  ynilni  aiBgn» 
larem  fecit,  cui  dictum  est  :  Tu  $igiiMCultim  «iMM- 
tudini$  Dei,  etc.  (Ezeth.  xxviii.)  Ipse  ergo  esc,  qai 
dixit  :  A$cendam  in  ccBlum^  id  est  ad  aeqvalilalMa 
0  Patris,  et  $imiU$  ero  Alti$$imo  (I$a.  xiv).  Proptecet 
jure  cecidit;  quia  voluit  exaltari,  et  adaequari  diriwi 
majesiati.  Intcr  corporalca  crcaturas  primum  ho» 
mincm  praecipuum  ct  singularem  esse  Toluit,  do 
quo  dictum  est  :  Faciamu$  hominem  ad  imagineM 
et  simHttudinem  no$tram  (Gen.  i).  Scd  et  iste  uihito- 
Ktinus  majestaU  voluit  adxquari,  quando  serpenU 
consensum  praibuit  dicenti :  Erili$  $icut  dit,  ^cien- 
te$  bonum  et  maium  (ibid,).  Proptcr  lioc  et  ipse  ce- 
cidit.  ficne  ergo  Angelusait.  Faclu$  e$t  Adam  qua$i 
unu$  ex  nobis  (ibid,) ;  quia  sicut  in  culpa,  sic  unus 
cuin  angelo  fuii  iu  poena.  Notanda  tamcn  est  in  bac 
simiiitudinc  dissiniiliiudo,  quia,  quarovis  pcr  supcr- 
biam  uterque  cecidcrit ,  dissimilitcr  umen.  Nam 


rum  removetur,  cum  dicitur,  Qucecunque  FiUu$  fa-  q  aliunde,  et  alibi,  et    aliter  homo  quam  angcius. 

Aliunde,  quia  angelus  de  coelo  cmpyreo;  homo  dc 
horto  Eden  :  alibii  quia  angelus  cadens  cecidit  in 
hunc  caliginosum  aereni,  homo  vcro  inferius,  qoia 
iu  terra  ;  aliter,  quia  honio  cadens  damnificatuseal 
in  pluribus  quani  Angelus.  Damniflcatus  ect 
enim  bomo  corporc  ct  spiritu,  augclus  vero  solo 
spiritu.  Plus  Umen  cadendo  laesus  est  angelus 
quam  homo ;  qoia  homo  surgere  potest  a  lapsu, 
angelus  vero  cecidil,  nec  atljiciel,  ut  resurgat.  PIus 
igitur  damnilicatus  cst  angelus  quam  homo  :  sed 
in  pluribus  hoino.  Quod  si  de  secundo  Adam  ange- 
lus  hoo  dici  votucrit,  vox  cxsulutionis  audiu  est. 
Quid  eiiiin  jucuiidius  quam  quod  Dominus  angelo- 
rum  factus  est  angeliis,  id  cst  nunUus  serTorum  ? 
Est  cniin  niagni  consilii  Angelus  (Isa.  ix  juxt. 
LXX),  de  quo  Malachias  :  El  statim  veniet  ad  teM- 
plum  suum  Dominator^  quem  vo$  qua!riti$  :  et  Ange" 
ius  te$tamenti^quem  vo$ vulti$  (Mai.  iii).  Ipse  Ange- 
lus  est,  qui  ait  ad  Abraham  :  Non  potero  ceiara 
Abraliam  puero  meo,  quce  facturu$  $um  (Gen.  XTiii). 
Nani  quod  ille  Angclus  esset  Filius  Dei«  ostendit 
Abraham,  cum  de  jusUs  uiia  cuin  injusUs  soUicitus, 
ait :  Non  esi  hoe  tuum,  qui  judicae  omnem  terram 
(ibid.),  Uiide  convenienter  probalur,  ipsum  csse 
Filium  Dei,  qui  loquebatur  ad  Abraham. 

Bene  ergo  ait  Angelus  :  Ecce  Adam  quaei  uhu$  es 
no6tt,  roissus  de  sinu  Patris  in  mundum,  ad  eos,  et 
proptereo$f  qui  limreditatem  capiunt  $atuti$  (Bebr.  i)« 
Vei  potesl  esse,  ut  dictum  est,  vox  ipsius  Bloysi,  el 


nt,  hasc  et  Pater  eimiiiter  facit  (Joan.  v).  Omnia 
enim  et  eailem  ejusdem  natur»  vcriutem  ostendunt. 
Similiter  cum  naUvitatis  signincalionem.  Sic  eit 
iilud  :  Sicut  Pater  $uscitat  mortuos  et  vivifieat  :  sic 
el  Filiu$  quo$  vuit  vivificat  (ibid  ).  ExxquaU  virtus 
ostenditur  per  naturas  iiidissiinilis  unitatem  :  alte- 
rum  autcm,  id  cst  solitudo,  tollitur,  ubi  dicitur  : 
Non  pote$t  a  $e  facere  quidquam^  nisi  quod  viderit 
Patrem  facientem  (ibid.)  :  qua  iic  illa  exaequatio 
fidem  nativitatis  auferrel,  ait :  Non  potest  Filius  a 
u  faeere  quidquam.  Ab  ilto  ciiiin  potest,  ex  quo  cst, 
quia  nihil  aliud  est  ab  ipso  esse.  Et  ut  hoc  sc  posso 
per  virtuUs  et  naturae  potestatcm  osteiidcrer,  sub- 
junxit,  nisiquod  viderit  Patrem  facientem.  Noneniin 
cbrporalibus  modis  videt,  sed  visus  cjus  omnis  in  | 
Tirtute  naturae  est.  Quod  crgo  ail  :  Non  potett  Fi' 
iius  a  $e  facere  quidquam^  nisi  quud  videril  Patrem 
facientem^  id  est  nihil  potcst  Filius  facere,  nisi  qiioJ 
habet  ex  natura  nativitaUs,  ut  facial.  c  Nihil  enim, 
nisi  natum,  ail  Ililarius,  babet  Filius.  >  Honoris 
etiam  xqualitale  diversilas  removetur,  tu  ibi :  Pater 
non  judicat  quemquam  :  sed  judicium  omne  dedit 
Fiiio^  ut  omnes  honori/icent  Filium^  $icut  honori/i' 
cant  Patrem  (ibid.). 

Ecce  quid  rclictum  estad  occasionem  impictaUs? 
quomodo  potcst  inlelligi  iiativitatis  differre  natiira, 
aut  aliqua  cogiuri  inaequalius  ?  Scquitur  enim  : 
Qui  Hon  honori/icat  Filium^  uon  honorificat  Patrem 
iipid.) :  et  ut  tollcrelur  solitudo,  subjunxit,  Qui  tni- 


Wl  SERUOXeS.  «-  SERMO  H.  IN  ABTENTD  DOillNL  M 

de  Qlroqsc  Adftm  nirsiis  mieiligt.  Eeee  Adgm  quaii  A  xviii.)  Ei  qul  dlxit :  Jku$f  DiB$  inm,  «I  qM  m 


mnM  €J  noMs.  Ecce  ille,  qui  a  Deo  faclus  erai  bo- 
nus,  jusius,  perfectns,  mortalis  et  iminonalis,  id 
esl  potens  mori  et  non  roori  :  qui  elsi  beaius  non 
erat,  miser  Umeu  non  erai;  faclus  est  quasi  unus 
ex  nobis,  malus,  injuslus,  sibi  nocens  et  suis ;  posi 
peccatum  mortuus,  nec  polcns  non  mori ;  miser  a 
peccalo,  a  necessilate,  et  a  miscria.  Bonus  siqui- 
dero  faclus  fuil  Adam,  qiiia  a  Deo,  qui  vidit  omnia 
qum  fecerat,  et  erant  talde  bona  {Gen.  i).  Sed  per 
peccatum  depressum  fiiit  in  eo  libcruro  arbitriuro« 
•ta  ul  impoiens  ad  bonum,  et  lil)crum  remaneal  ad 
nialuni.  Non  enim  sicut  menliu  est  liaeresis  Pela- 
giana,  solo  arbilrio  sine  gralia  polesl  homo  facere 
bonuin,  vel  resurgere  si  cadal ;  sed  solo  libero  arbi- 


Irio  malum  facerc  potesl,  el  ad  hoc  libcrato.  Justus  ^  necessilale 


dereliquiMiil  (Maith.  xivn);  ipse  etiam  tmie  dixli 
Amen  dtco  vobis,  amodo  videbitis  FHium  homini^ 
udentem  a  dextri$  mrtutis  Dei  {Matth.  xxvi).  E| 
qui  ad  infema  descendit ,  lalroni  ia  cnice  dixii : 
Hodie  mecum  eris  in  Paradito  {Lue.  xxiii).  ManHS 
quoque  quam  davus  in  crnce  aflixit»  solo  lactu  au« 
ricuiam  Malcbi  sanaYit  {Luc.  xxii).  El  cum  Undem 
moriens  in  ligno  penderet,  solem  obscurabat,  ler- 
ram  movebat,  pelras  scindebai,  monQmenu  ape** 
riebat  {M^tth.  xxvii);  et  sic  assumptos  defectva 
secundiHn  dispensationis  debitum  temperavit  ia 
omnibus  ;  ul  qui  euro  cogiiaret  hominero  ex  inilr* 
milate,  Deum  eiiam  inielligerel  ex  poleslale  :  et 
scirei  quia  factus  esi  unus  ex  nobis  voluntaley  noa 


ctiam  faclus  fuil,  id  esl  innocens  ct  sine  culpa ;  sed 
meriieriam  nrstiliam  i:on  habebal.  Pcrfectus  eliam^ 
secundum  quod  lempori  congrueba^,  id  est  secun- 
dum  perfectionem  nalurae  condit*'e,  non  naCarse  glo- 
rificalae.  Sufliciebal  eniro  ei  ad  majora  promerenda, 
quod  acceperat.  MorUlis  erai,  quia  mori  polerai ;  el 
immorulis,  id  est  non  morulis,  quia  poterat  non 
mori  :  non  immorUlis,  quasi  non  possel  roorl. 
Bealus  autem  non  fuit,  quia  quod  casum  suum  ne- 
ecivit ;  vcl  si  scivit,  et  sibi  nou  cavit,  exf ra  bealitu- 
dlnciu  fuit.  Miser  Umen  non  fuit,  quia  nondum 
peccatum  commisoral,  iiec  humanis  nccessiutibus 
subjacebat  ;  nec  adhuc  corporis  vci  rocntis  roolc- 
stias  sustinebal.  Sed  ecce  prompta  est  ad  maluro 


Idcirco  quoiies  divinus  serroo  de  Filio  Dei  nos 
erudit,  aut  de  divinitale  ejus,  qua  aequalis  est  Patrl, 
vei  de  buroaniuie  assuropia,  qua  minor  esl  Patre, 
iios  cerios  reddit.  Curo  autero  de  divinilale  noa 
»ft?truit,  aut  ad  hoc  intendii,  ul  osiendat  quod 
eadcm  rst  nalura  Palris  et  Filii  el  Spiritus  sancli  : 
aul  quod  Filius  alia  est  a  Patre  et  Spirilu  sancto 
per&oiia.  Uiide  nunc  de  Patie  nunc  de  Filio,  nune 
de  Spiriiu  saiicto  ioquilur  sermo  divinus  :  ntme 
vero  dc  duabus  Uutum  personis,  iu  ut  non  liat 
sermo  de  lerlia ;  quod  Ol,  ut  ostendalur  persona- 
rum  dislinctio.  Plcrumque  vero  indiscrele  sine 
pcrsonarum  dislinctione ;  ut  ostendatur  una  eadem* 
que  nalura.  Nam  in  illa  voce,  cum  Jesus  in  roonle 


nalura  hominis  per  peccatum  Adac,  injusla,  corru-  ^  coraro  Petro,' Jacobo  et  Joanne  apparuil;  et  io  ea 


pla,  mortua,  quia  non  polesl  non  roori :  et  huma- 
nis  miseriis  addicta.  Hoc  omne  senlimus  per  Adam, 
qui  fuit  primus,  singularis,  et  ex  nobis  unus.  Quod 
hI  de  secundo  Adam  inlelligitur,  bene  dicil  Moyses : 
Ecce  Adam^  quasi  unus  ex  nobis^  homo  passibilis« 
morulis;  qui  defectus  noslros  quos  voluil,  quos 
debuit,  quanium  voluit  et  debuil,  suscepil.  Hinc 
est  quod  Jesus  fatigatus  ex  itinere  sedebat,  sic  super 
fontem  {Joan.  iv).  Et  cum  jejunasset  quadraginta 
diebuSf  et  quadraginta  noctibus^  postea  esuriit 
{Matth.  iv).  In  morte  csepit  pavere  et  taedere  (Marc. 
xiv).  Nec  dccipiat  hxrcsis  Marcionis,  per  hoc  quod 
apponilur,  ^Nast,   qui  commentatus  est  Christuro 


quando  super  baptizatum  coluniba  descendil,  et 
quando  de  sua  clarilicalione  clamans  ad  Patrem, 
audivit :  Et  clarificavi^  et  iterum  clarificabo  {Joan. 
xii),  uon  nisi  persona  Palrls  potest  inlelligi.  Quod 
aulcm  dicit  Filius  :  Dominus  dixit  ad  me :  Filiu$ 
meus  es  tu  {Psal.  ii) ;  vei  quod  :  Exivi  a  Patre,  et 
veni  in  mundum  {Joan.  xvi) ;  vel  quod  ait :  Pater^ 
ciaripca  Filium  tuum  (Joan.  xvii),  et  bujusmodi : 
non  nisi  Filii  vox  polest  intelligi.  Quod  auiem 
Spiritus  sanctiis  in  specie  columbae  in  baplismo 
{Matth.  iii),  vel  igneis  linguis  discipulis  apparuit  in 
coeiiaculo  (Act.  ii),  non  uisi  Spiritus  sancli  persona 
debet  atlendi.  Quod  autcro  vidit  Daniel  vetustum 


carncin  phanusiicam  assumpsisse,  iu  ul  ncc  vcre  d  dierum ,  cui  scdenli  in  throno  oblatus  est  filius 


natum,  nec  vere  roortuum  faterclur,  quia  sicul 
Isaias  ait  :  Vere  languores  nostros  ipse  lif/i/,  et  do- 
lores  noslros  ipse  portavit  (Isa.  liii).  Quantum  la- 
mcn  voluit,  eosdem  afleclus  suscepit.  Nam  qui 
super  morte  Lazari  flevisse  legitur,  aposlolis  ait. 
Lazarus  mortuus  est  et  gaudeo  propter  vos,  quia  non 
eram  ibi  (Joan.  xi).  Timuisse  dicitur,  qui  armatis 
ad  corripiendum  se  prodiit  obvius  (Joan.  xviii). 
Trislis  fuit  usque  ad  roortem,  qui  in  mortis  articulo 
dixit  :  Nunc  clarificatus  est  Filius  hominis  (Joan. 
xiii).  Et  qui  dixil  :  Abba^  Pater^  omnia  tibi  sunt 
possibilia,  transfer  caticem  hunc  a  me  (Marc.  xiv). 
Ipse  Petro  ait  :  Pone  gladium  in  vaginam.  Calicem 
quem  dedit  mihi  Pater^  non  bibam  Ulum  f  (Joan 


hominis  (Dan.  vii),  tam  Pater  quaro  Filius,  sed  non 
Spirilus  sanclus  in  hac  visione  sunl  inleliigendi. 
Cum  vcro  uunc  Filius,  nonc  Spiritus  sanclus  missus 
legatur,  el  Pater  nunquam ,  quoiies  de  missione  lit 
sermo,  nunquaro  de  Paire,  sed  de  Filio  vel  de 
Spirilu  sanclo  intelligenduro  esl.  Cum  vero  legitur  : 
Verbo  Domini  cfgli  firmati  sunt  (Psat.  xxxii) ;  Spi- 
ritu  oris  ejus  omnis  virtus  eorum  (ibid.);  vel  illod  : 
Ite^  baptixantes  eos  in  nomine  Patris  et  Fitii  et  Spi- 
ritus  sancti  (Matth.  xxviii),  tola  Trinilas  inleUi* 
gitur.  Cuin  vero  dicilur  :  Audi,  Israei^  Deu$  lniis, 
Deus  unus  e$t  (Deut.  vi),  et  in  simiiibus  indiserete. 
fli  iu  sermo  de  Trinitate,  quasi  de  nulla  peraoasL» 
rum.  Quod  ad  boe  fieri  solet,  ut  una  Patris  et  Filii 


585 


D.  GARNERII  LIISGOMENSIS  LFiSCUPl 


ti  Spirilus  sancli  natura  noscatur.  Cum  vero  de  A  dat  $ur$um,  et  $piritu$  pecori$  $i  de$ceniat  i^ 

Imuianitate  fit  serino,  aut  fii  sermo  de  Filio,  secun- 

dum  quod  est  de  forma  Dei.  Unde  est  quod  ait : 

Etfo  principium,  qui  et  toquor  vobi$  {Joan,  viii) ,  el : 

Ego  in  Patrcy  et  Pater  in  me  e$t  (Joan,  x),  et  bujus- 

modi,  aut  secundum  quod  formam  servi  accepit. 

Unde :  Non  dabi$  $anctum  tuum  videre  corruptionem 

(P$at,  xt),  et  :  Caro  mea  requie$cet  in  $pe  (ibid.); 

et  bujusmodi.  Quandoque.kit  ostendalur  unioulrius* 

que  naturae,  quod  Dei  est  aitribuilur  bomini,  et 

quod  bominis  Deo.  Homini  enim  atlribuitur  quod 

Dei  est,  cuni  dicitur  :  puer  ille  creavil  slellas ;  Deo 

yero  quod  est  hominis ,  ut  cum  dicitur  :  Filius  Dei 

mortuus  est.  Quando  vero  ut  unila  demonslretur 

persona,  de  eo  loquitur  indiscrete  scrmo  divinus, 

ut  cum  dicitur  :  Nemo  nscendit  in  calum,  ni$i  qui  ^  quibus  si  menlis  inlcllectum  removcas,  nemo  sdi- 


deor$um  (Eccli,  xn)  ?  Dicitur  et  spiritus  ipsa  i 
rationalis  :  quae  esi  tanquam  quidam  oculusaninue; 
ad  quem  pcrtinet  imago  et  agnitio  Dei.  Unde  dictt 
Aposlolus  :  Renovamini  $piritu  tnenti$  ve$trm  (EpktBm 
iv).  Et  alibi  :  Caro  concupi$cit  adver$u$  tpiritmm 
(Gat,  v).  Quam  mentem  dicit,  hanc  etiam  spiritun 
appellavit.  Dicitur  eiiam  spiritus  Deus,  ut  In  Evan- 
gelio  :  Spiritu$  e$t  Deu$  (Joan,  iv).  Ex  his  omnibuf 
moilis  non  vocamus  spirituale  boc  genus  visionis; 
sed  illo  uno  modo,  de  quo  loquitur  Apostdus  ad 
Corinlbios,  quo  spiritus  a  mente  distinguitur,  ubi 
ait  :  Si  oravero  lingua,  $piritu$  meu$  orut^  «ess 
autem  mea  infructuo$a  e$t  (I  Cor,  xiv).  Per  linguam 
accipiens  obscuras  et  mysticas  significationes  •  a 


de$cendit  de  cmlo,  Filiu$  homim$  qui  e$t  in  ccclo, 
Qui  de$cendit,  ip$e  e$t  et  qui  a$cendit  $uper  omne$ 
coUo$  (Joan,  iii).  Et  curo  unilae  sint  tres  subsianli» 
in  unam  personam ,  id  cst  Deus,  anima  et  caro, 
gratia  unionis,  quod  unius  subslantix  est,  toti 
solet  altribui  persons.  Unde  et  in  illo  mortis  suas 
trlduo  et  ad  infernum  legitur  desccndisse,  sed 
propter  animam,  et  in  sepulcro  jacuisse,  sed  propler 
carnem,  et  in  coslo  regnare,  scd  propter  deitatem. 
Quid  ergo,  propter  quid  dicalur,  aitendat  fides, 
quia  nisi  boc  quisque  fideliter  firmiterque  intellexe* 
rit,  et  intellecta  crediderit,  salvus  esse  iion  poterit. 
Justus  autern  ex  fide  vivit  (Hebr.  x),  quia  baec  est 
viu  aeterna,  ut  cognoscamus  Deuin  Patrem,  et 
quem  misit  ad  nos,  et  pro  nobis,  Dominum  ■o« 
Btrnm  Jesum  Chrisium  Filium  suum  (/oait.  xvii); 
qui  cum  eo,  et  cum  Spiritu  sancio  vivit  et  regnat 
Deus  per  omnia  sxcula  sseculorum. 
SERMO  ill. 

m   ADVEIfTU  DOMINt. 

Yidi,  et  ecce  vir  ve$titu$  tinei$,  ctc.  (Dan.  x). 
Yerba  proposita  verba  sunt  Danielis,  ut  ex  ipso 
Danielis  vocabulo  detur  inielligi,  quam  credibilia 
facta  sint  h«c  teslimouia  nobis  (P$at,  xcii),  qu.-e 
de  tertio  coelo  Prophcta  nos  edocet  evocalus.  Tiia 
siquidem  visionum  gcnera  leste  sacro  eloquia  didi- 
cimus  :  corporale,  spirituale,  intellectuale.  Corpo- 
rale  est  quod  per  corpus  percipitur,  ei  corporis 


ficalur.  Cum  ergo  non  iuielliguntur  in  spiriCu,  didt 
eas  non  mente.  Unde  apertius  alibi  :  Si  benedixe» 
r\ii$  $piritu  ,  qui$  $upplet  tocum  idiotm  (ibid.)  T 
Linguaih  crgo  vcl  spiritum  translato  vocabulo. 
quamlibct  signorum  prolationem  appellat,  prins 
quain  intelligantur  :  quo  cuin  intellectus  accesserit, 
qui  mentis  est,  fit  rcvclalio,  vel  agnitio,  vel  pro 
phelia,  vel  doctrina.  El  tunc  ascendil  ad  tertium 
visionis  genus,  quod  est  inteliectuale.  Proinde  ait 
Apostolus  :  Si  venero  ad  vo$  lingui$  ioquen$^  quid 
vobi$  proderit,  ni$i  loquar  vobi$  in  revelationet  aut  ui 
agnitione,  aut  in  proplutia  ?  (Ibid.)  Id  est,  si  signis 
verborum»  boc  est^  linguae  luquar,  et  non  accesserit 

,  intelleclus,  ut  spiritu  lanlum,  et  uon  mente  agatur 

'  quod  agitur,  qiiid  prodesl  7 

Est  igitur  visio  corporalis,  qua  periinent  corporis 
sensus  ad  visa  corporalia,  et  banc  vocat  Apostoius 
primum  coelum ,  quoniam  in  eicelsum  cerebri 
locum,  tanquam  in  coelum  corporis  a  sede  jecoris 
ignis  emicat,  de  cujus  cerebri  medio  velut  centro 
noii  sulum  ad  oculos,  sed  eiiam  ad  seiisus  cxteroa 
tenucs  fislulae  deducuntur,  ad  aures  videlicet  el  ad 
nares  et  palatum,  propter  audiendum,  olfaciendum* 
et  guslandum  :  ipsumque  tangendi  sensum,  qui  per 
totum  corpus  esl,  ab  eodem  cerebro  dirigi  per 
mcdullam  ccrvicis,  ci  eam  quae  coniinetur  ossibus, 
quibus  dorsi  spina  conserilur,  ut  inde  quidam 
tcnuissiroi  rivuli ,  qui  langendi  sensum  faciunt,  per 


sensibus  exhii)etur;   spirituale  aulem  multis  modis  D  cuncla  membra  difiunduniur;  ita  ut  represso  ea- 


dicitur  :  iiam  ipsum  corpus  quod  in  resurrectione 
habituri  suinus,  spirituale  vucat  Aposlolus  :  Semi-^ 
matur,  ait,  corpu$  animale,  $urget  corpu$  $pirituale 
(/  Cor.  xv)  :  et  dicilur  spiritualc,  eo  quod  miris 
modis  ad  omnem  facililatcm  et  incorruptioiiem 
^piritui  subdatur ;  et  sine  ulla  indigentia  corpora- 
lium  alimentorum  solo  vivificetur  spiritu,  non  quod 
in  incorpoream  subsuntiam  sit  abiturum,  sicut  nec 
hoc  corpus,  quale  nunc  habcmus,  animae  habet 
substanliam ,  quamvis  animale  dicalur.  Dicilur 
ctiam  spiritus  aer  iste.  Unde  dictum  cst :  Iqm$, 
grando,  nix,  gtacie$,  $piriiu$  proceilarum  (P$at. 
cxLviii).  Dicituret  spiritus  anima,sive  liominis,  sive 
t*ecoris,ut  ibi.  Qui$  $citf  $i  $viritH$  homini^  ascen- 


lore  lux  ignis  sola  primum  splendeat  a  cerebro,  in 
radiis  ocuiorum  ad  visibilia  conluenda ;  deinde  ad 
aurcs  tanquam  post  oculos  cerebro  viciniores  de- 
scendit  mistura  quadam  primo  cum  aere  puro, 
secundo  ad  nares  cuni  acre  caliginoso  movens 
humidas  eihalalioncs ,  terlio  curo  corpulentiore 
humore  usque  ad  gustum,  ultimo  usque  ad  terre- 
nam  crassiiudinem  descendit,  ut  facial  tangendi 
seusum,  qiiia  corporalis  visio  non  solum  ad  occlos, 
scd  ad  onines  corporis  sensus  perlinere  dignosci- 
tur  :  quae  idco  corporalis  non  dicitur,  .  quia  a 
corporc  est,  sed  qiiia  per  eam  visa  corporalia 
senliuntur. 
Spiritualis  autem  visio,  per  quam  non  corpora, 


585  SERMONES.  —  SERMO  III 

sed  carporum  similitudincs  praesente  vcl  absente  A 
corpore  conspicinius,  sive  ita  sit  res  quse  occurrit, 
sive  ita  non  sit,  ut  occurrit  in  animo.  Yarise 
siquidem  corporalium  simiiitudinum  formae  varian- 
tur  in  menle,  cum  in  cogitatione  aliquid  facieudum 
vel  emittendum  disponimus ;  sivc  cum  dormientibus 
videntur  somnia,  nihil  vel  aliquid  significantia ;  sive 
cum  valetudine  corporali  turbaiis  intrinsecus  itine- 
ribus  scutiendi  imagines  corporum  veris  corporibus 
ita  miscet,  ut  internosci  vel  vix  possint,  vel  omnino 
nonpossint;  et  aut  significent  aliquid,  aut  non 
signilicent ;  sive  ingravesceute  aliquo  morbo  vel 
dolore  corporis,  et  intercludenlc  inlus  vias,  quibus 
animae,  ut  per  carnem  senliret,  inlcntio  allius  quam 
somno  absentato  spiritu  monslraiUur  imagines  re- 
rum  vel  significantes  aliquid,  vel  uon  significanies ;  ^ 
seu  nulla  ex  corpore  causa  existeule,  sed  assuroente 
atque  rapiente  aliquo  spiritu,  tollitur  anima  in 
bujusmodi  vidcndas  similitudiucs  corporum,  mi- 
scens  etiam  eis  visa  corporatia  ;  sive  ita  spirilu 
assumente  allenatur  ab  omni  corporis  seusu,  ut 
soiis  similitudinibus  corporum  spiriluali  visione 
teneatur.  Et  banc  visionem  proptcr  hujusmodi 
varins  illuniinalioncs  secuudum  coelum  vocat  Apo- 
stolus. 

To.tium  vero  est  quod  mcnte  concipitur,  iu 
secrcta  et  rcniola,  ct  omnino  arrepta  a  scnsibus 
carnisalque  muiidata,  ut  ea  qua;  iu  ilio  ccelosunt, 
el  ipsam  Dci  substanliam ,  Verbumque  Deum  per 
quod  facta  sunt  omnia,  in  charitate  Spiritus  saiicti  ^ 
inefiabiliter  valeat  videre  et  audirc.  Ad  illud  Apo- 
stolum  (//  Cor.  xii),  ad  illud  raplos  prophetas,  non 
incongruenter  arbitrauiur.  Quoniam  signa  quae  per 
aliqua^  rerum  siinilitudines  demonstranlur  iii  spi- 
ritu,  nisi  accedat  mcntis  oflicium,  quo  visa  intelli- 
ganiur,  noii  est  prophetia.  Nam  magis  propheta 
fuit,  qui  iniellexit  quod  aliiis  vidit,  qiiam  ille  qui 
vidit.  .Magis  enim  dici  debuit  propheta  Joseph,  qui 
intcllcxil  quid  significarcnt  seplem  spica:  et  septem 
boves,  quam  Pharao  qui  eas  vidit  {Geit.  xli). 
Quamvis  igitur  intellectualis  visio,  sicut  spiriluaiis, 
muttis  modis  fieri  soleat,  quia  nunc  per  ipsum 
Crealorem  non  'Corporali  visione  vel  vocali  sono, 
sed  sola  inspiralione,  vcl  in  signuro  ante  mentem 
adducta  rei  similitudine,  vel  per  aliquam  creaturam  D 
ralionalem  superiorem,  ut  per  angelos,  sive  iiife* 
riorem,  sicut  per  homincs;  vei  irralionalem  supe- 
riorem,  ut  per  nubem ;  vel  inferiorem,  sicut  factum 
cst  in  rubo ;  slve  dormicndo,  sive  vigilando  turbalis 
iiitrinsecus  itineribus  sentiendi,  vel  aliquo  alio, 
quem  supra  diximus ,  modo,  tamen  inter  spiritiia- 
lem  et  intelleclualem  visionem  hoc  fnterest ,  quia 
quxper  spiritualem  videniur,  non  dijudicantur :  intel- 
liguntur  auiem,  quae  per  intellectualem.  lleni,  quud 
in^isione  corporali  videtur,  fallere  polest  videntem, 
ciim  in  ipsis  corporibus  fieri  pulat,  quod  fit  in 
corporis  scnsibus,  sicut  navigantibus  videnlur  ca 
qure  sunl  iii  terra  inoveri,  et  in  coelo  starc  sidcra 
quse  movcntur ;  ct  in  aqua  baculus  fractus.  Simili- 
Patrol.  CCV. 


.  IN  ADVENTU  DOMINI  m 

ter  visio  spirilualis  fallere  potest  videntem,  cum' 
corporum  similitudines  aliter  quam  sint  occurrant 
iii  animo  cogitantis.  Scd  in   intellectuali  yislone 
mens  non  fallilur,quia  aut  intelligit,  et  verum  est; 
aut  si  verum  non  est,  non  intelligit. 

Est  igitur  spiritualis  dignior  corporali,;  sed  iiitd* 
iectualis  loiige  excellentior  spirituali.  Et  est  quasi 
quoddam  medium  inter  utramque  spirilualis ,  qult 
nonincongrue  medium  dicitur,  quod  corpus  quidero 
non  est,  sed  simile  est  co:  poris  inter  illud  quod  Tcre 
corpus  est,  et  illud  quod  nec  corpus«  nec  simile  cor- 
poris  est.  Quia  igitiir  prophela  ex  visione  proposita, 
quam  intellcciualiter  vidit  (aKioqui  nec  prophetadici 
debuit)  judicium  Dei  intellexil,  quo  foras  ejiciendus 
erat  princeps  hujus  mundi,  ut  scriptum  est :  Nunc 
judicium  eti  mundi;  nunc  princeps  hujut  mundi  ejicie' 
tur  foras  (Joan,  xii) :  nec  dubium  quod  ab  illo  quem 
vidit  vestitum  lineis,mei  ito  nomine  Danielis  censetur« 
ubi*ait :  Ego  Daniel  lugebam  muUum^  elc.  (Dait.  x). 
Daiiiel  quippe  judicium  Dei  interpretatur.  Sed  no  • 
tandum  quod  praemitiit  poeuileiitiae  luclum  et 
dignum  abstinentiae  fruclum ,  quia  sicut  exteriore^ 
oculi  pinguedine  carnis  infecti ,  clare  nequeuiit 
inlueri*  quod  volunt,  sic  iuteriores,  nisi  mens  a 
superfluitate  macrescat,  verum  solem  videre  nou 
possunL  Dicit  ergo  :  Ego  Daniel  lugebam  mulium. 
£x  hoc  paiet  quod  meliut  ett  ire  ad  domum 
luciut^  quam  ad  domum  eonvivii  (Eccle.  vii). 

Nam  el  ipsi  filii  Job  cum  essent  in  convivio,  flante 
vento  a  regioiie  deserti,  qui  concussit  quatuor  angu- 
los  domus,  oppressi  sunt  (Job  i ).  Vix  enim  potcst 
esse  ut  absque  ciTrenata  laetitia  possit  esse  convi- 
vium  comessorum.  Scriptum  quippe  est  :  Sedii  po- 
pulut  manducare  et  bibere^  et  turrexerunt  tudert 
(  Exod.  xxxii ).  Est  tamen  convivium  convivcntium, 
et  est  convivium  convivantium.  Convivium  convi- 
veniium  est  unius  moris  habitare  in  domo,  si  si- 
mul  bene  vivunl,  quia  si  male  vivunt,  nec  vivunt. 
Forie  semivivi  suiit,  sed  non  vivi,  quia  si  corpore 
vivunt,  anima  tamen  mortui  sunt.  Convivium  veru 
convivanlium  est  sedere  in  concllio  comessorum,  ac 
propler  hoc  ludentium.  Unde  Jeremias  ait  :  Non 
tedi  fft  coneilio  ludeniium  ( Jerem.  xv ),  sed  potius 
lugenlium,  quia  pcr  luctum  caput  turbatur,  facics 
attenuatur,  dolor  mitigatur.  Caput  turbatur  pras 
aniaritudine,  facies  attcr.uatur  a  pinguedine,  doh)r 
roiiigalur  spei  consolatione.  ViJete  qnantae  sint  ef- 
ficacias  ad  impetrandam  Dei  misericordiam  lacry- 
mae  lugentium ;  quae  meritorios  et  causae  inferioris 
aniios  Ezechiae  iiiduciare  potuerunt  (Ita.  xxxviii) ; 
el  praedestinatos  et  causae  superioris  ad  finem  opta- 
tum  erdinare  mcruerunt.  Extrema  quippe  Inctus 
gaudium  occupat  sicut  extrema  gaudii  luctiis  solct 
occupare  (Prov.  xiv,).  Infeilx  Zoroastres  el  inven- 
tor  arlis  magicae  perhibetur,  qui  in  suae  nativitatis 
initio  solus  ferlur  risisse.  Quis  enim  incarccrandus 
vel  incarceratus  ridet?  Et  quid,  nisi  carcerem,  car- 
nem  vcl  mundum  dixemm  :  in  quibus  detrusi  sunt 
Eva:  filii?Quid  enim  aliud  quam  carcer  est  mundusf 

19 


587 


D.  GARNERIl  LINGONENSIS  EPISGOPI 


5lt 


Quid  homo,  nisi  incarceratus  ?  Quis  lorior  car-  a  clrinani  propbetarum  perdnctns  est  ad  Onem  oob- 


ceris,  uisi  qui  torqucre  non  cessat  bostis  antl- 
quus? 

H«  sunt  luctus  causae  generales,  pneter  eas  quas 
uuusquisque  nostrum  specialcs  babet,  aut  particu- 
lares.  Movebat  enim  non  tantum  totius  orbis  gene- 
ralis,  sed  plebis  Ju Jaic»  specialis,  et  insuper  pro- 
priae  serritutis  individualis,  propbetam  miseria,  cum 
dicebat :  Ego  Danicl  lugebum  multum^  trium  hehdo» 
madarumdiebut  (Dan.  x).  Gongruum  lugendi  tempus 
ponity  cum  dicit,  trium  hebdomadarum  diebui,  Nam 
et  ipsa  Gbristiana  religio  bujus  auctoritate  senlen- 
tiae  trium  hebdomadarum,  anie  diem  Natalis  ejus 
quem  propheta  vidit  veslitum  liueis,  luctus  et  pci- 
nitenti;e  tempus  Qonsecravit,  ui  trium  hcbdomada- 


summatum  apostolicx  verilatis,  qui,  lide  per  dilo* 
ciionem  operante,  opus  consummavere  perfedunu 
Bene  ergo  vicesima  et  quarta  die  apparuit  vir  vetli- 
tus  lineis,  qui,  consummato  tempore  patriarchamn 
quo  primum  fides  illuminavit  mundum,  codsuuh 
mato  quoque  numero  prophetamm,  quonim  ora- 
culis  couforlatus  cst  niundus,  venil  vir  veitilus  li- 
neis,  cujus  gi-atiae  subsidiis  apostolica  doclriiia  bo- 
ni  operis  frucium  fecit.  Sed  quid  est  qued  ait : 
Ego  udebam  s^per /luvium  magnum  TigrU  f  (  Ibid.) 
Magnus  fluxus  est  nostrae  mortalitatis,  raagiHis  el 
quasi  lorrens  \elociu8  defluens  quain  a  lexeote  lela 
succidilur.  El  quis  liberabit  noi  de  corpore  mortii 
hujus  ?  Cratia  Dei  per  Dominum  nostrum  Jesum  Chri- 


rum  trausacto  luctu,  illum  videre,  id  est  inlclligere  B  stum  {Rom.  vii ),  qui  solus  liberator  est  uoslr» 


cordis  oculis  mereamur,  qui  pro  nobis  vestitus  li- 
neis  veuit.  Hinc  etiam  trcs  septenarios  poenitenlia- 
)es  annuatim  Ecclesia  soleinnizat,  de  quibus  alias 
disseruisse  me  memini ;  unde  nec  arbitror  rcpeten- 
dum.  Quia  eniifl  septem  sunt  prlncipalia  viiia,  quae 
vel  corde,  vel  ore,  vel  opere  committuntur,  bene 
sub  tribus  septenariis  poenitentiap  perfectio  consum- 
malur,  quia  ad  hoc  etiam  septem  psalmi  poenilen- 
liales  ordinati  sunt.  Bene  igitur  per  Iiunc  poeniien- 
lixXructum  propheta  non  solum  principis    regni 
Persarum  brachium  enmavit,  sed  viruin  veslitum 
liiieis  videre  promeruit.  Ecce  vir  desideriorum^  ait 
angelus  loquens  ei,  veni  ad  adjutorium  tibi,  sed  re- 
stitit  mihi  viginti  et  uno  diebus  princeps  regni  Persa- 
rum  (ibid.).  Quia  igitur  peccatis  exigentibus  gens  ^ 
Judaea  subdi  meruerat  regno  Persarum,  merilo  an- 
gelo  Danielis,  qui  unus  erat  de  filiis  iransmigratio- 
Dis,  restitisse  dictus  est  princeps  regui  Persarum, 
quia  alter  alteri  angeius  non  resistit,  nisi  quantum 
meritis  humanis  adjuvalur.  Sed  post  poenitentiae 
luctum  vidit  Salvatorem  et  procuratorcm  populi  Is- 
rael.-Unde  subdit  :  Vicesima  et  quarta  die  apparuit 
vir  vestitus  lineis.  Nota  Iiunc  iiumerum  impariter 
parem  esse  et  superabundantem.  Oinnis  cnimpariter 
par,  uno  se  minus  diminutus  est.    Similiter  pariter 
impar  vel  perfer.tus  est,  vel  diininutus,  iiisi  ad  se- 
cuudum  et  composituin  desceiidit,  etlunc  supcra- 
bundans  est.  Superabundal  autem  numerus  isle 


mortaiitaiis.  Sedeiiti  igitur,  id  est  attente  coiiside- 
raiiti  fluxum  suse  mortalitatis,  apparuit,  qui  solns 
poiuil  liberare,  vir  unus  vestitus  lineis,  qui  pelU- 
ceum   Adae,  transacla  jam  hicme,  deponens,  solia 
lineis  vcsliri  voluit,  taiiquam  sponsus  ad  sponsam 
veniens,  veste  nuptiali  vestitus.  Jam  enim  hietns 
abiit  et  reccssit,  et  totus  rhundus  apparet  floridus : 
ei  vcre  toius,  quia  ibi  apparct  flos  florum«  ubi  so- 
Icnt  esse  stercora  jumentorum.  Yel  vir  unus  Tesll- 
tus  liiieis,  quia  ipsc,  tanquam  sacerdos  secundum 
oriiiiicm  Melchisedcch  ad  nos  veniens,  non  per  sau- 
guinem  hircorum  aut  taurorum,  sed  per  proprium 
sanguinem  inirans  in  sancta  sanclorum  {Hebr,  ix)» 
vestiri  voluit  Ephod  liiieo  in  operibus  bonis,  el  11- 
'  nca  stiicta  in  inorlilicatione  carnis.  Sequilnr  : 
Et  accincti  rcnes  ejusauro  o6nzo.  Evigilate,  Jnstl, 
cccc  hora  est,  hi  qua  Dominus  vester  venit.  Beali 
sunt  servi  illi  quos  invenerit  vigilantes  {Lue*  xii). 
Ainen  dico  vobis,  prxcinxit  se  tanquam  gigas»  aJ 
currendam  viaro  (Psal,  xviii ) ;  tauquam  vir  pugna- 
tor  omniputcns  (  Exod.  iu  ),  ad  faciendam  Tindi- 
ctam.  Unde,  auro,  inquit,  obrizo.  Joanues  el  Ellas 
lumbos  zona  pellicca  accinctos  habebaut  (  Mare.  i, 
/  V  Reg.  I )  :  quia  niniirum  quamvis  justi  el  sancli 
essent,  etsi  pelliceum  Adae  deposuerunt,  ad  minus 
de  pellicco  sibi  zonam  retinuerunt,  id  esl  lilillatio- 
nem  carnis  de  praevaricatione  descendenlem  sen- 
serunt.  Isie  vero  auro  obrizo  accincius  fuil,  qui  de 


duodenario,   per  partes  aliquous   divisus,  ila  ut  d  cariiis  litillalioiie  iiibil  seiisit.Nam  etsi  tenuius  legi- 


summa  crescat  iii  prlmum  cyclicuin  ex  radicc  scna- 
rli  procuratum. 

Gum  igiiur  in  se  duos  contineat  duodenarios,  et 
lerlium  lucretur  in  fructii  partium,  tres  isios  duo- 
denarios  eommendabiles  ex  sacri  teslimonio  eloquii 
videamuft.  Primus  eiiim  commendabilis  fuil  in  pa- 
Iriarchis,  qui  nobis  sub  lege  naturali  fidei  radiccm 
planuverunt.  Secundus  commendabilis  fuit  in  pro- 
pbetis,  per  quos  fides  planlau  floruil,  et  odurcm 
conforlantem  nos  per  legem  scripUm  contulil  in 
spe  ei  exspecutione  Redemptoris.  Tcrtius  coinmeii- 
dabiiis  fuit  in  apostolis,  per  quos  fides  gerininaU  ct 
llorida  per  legem  gratias  fructum  fecit,  quia  sena- 
cius  boni  operis  qui  a  patriarchis  incoepil,  per  do- 


lur  pro  similHudine,  absque  peccato  fuit  illa  leuUlio 
{Uebr.  IV ).  Vel  quia  per  renes  infirmiUs  fragiliu- 
lis,  ei  per  auruin  potentia  designatur;  iMue  tura 
rcues  accinctos  habuit,  qui  in  infirmiUle  noslne 
cariiis,  potentiain  nonamisit.  Hocenimauroaslrin- 
gebatur  Paulus,  cum  ail  :  Quando  in/irmor^  tunc 
fortior  sum  et  potens  {II  Cor.  xii).  Auro  Umen  ob- 
ri70  uon  erat  accinctus  qui  non  a  se,  sed  a  Deo  po- 
tens  iii  infirmiiate  fuii.  Iste  vero  hene  accinclps 
auro  obrizo  perhibetur,  qui  potentiam  a  seipso  ha- 
buit.  Yel  quia  per  auruin  angeiica  designalur  na- 
luca,  ut  ibi  :  Non  dabitur  aurum  obrizum  pro  ea 
(Job  xxviii ).  Ac  si  aperte  dicat  :  Aiigelka  nou 
potest  ei  comparari  natura.  Girca  renes  aurum  oIh 


5M 


SERMONES.  —  SERMO 


tUun  habuit  ^'cui  angeltca  natoni  in  tentatione 
•enriTit  llBde  dicitur  :  Et  accesteruHt  angeii  ei  mi" 
niurabtmt  ei  (Maitlt  iv ).  Per  renes  enim,  quae  ptrs 
corporis  est  fragilior  ec  proiiior  voluptati,  teotatio 
designatur.  Yel  certe,  quit  p«r  aiifum  nitor  sancti- 
tatis  accipitur.  Unde  ait  Jeremias  :  Uiioiiiodo  06- 
Miiraiiim  est  aurum  ?  ( TAreii  iv.)  Bene  non  tantum 
aurum,  sed  aurum  obrixum  circa  renes  babuit,  quia 
in  ipsa  liumanitate  tam  per  signorum  exhibiiionem» 
quam  per  virtuium  coruscationem,  iion  solum  san* 
ctus,  sed  Sanctns  sanctorum  inter  sanctos  appa- 
ruit.  Noia  quod  Ezecbiel  ad  renes  hiijus  virit  nou 
anrum  sed  atramentarium  scripioris  vidit  (Euch. 
IX ),  Joannes  accinctum  ad  mamilias  zont  aurea 
(Apoc.  1),  Daniel  vero  aurum  obrizum  ad  renes 
vidit,  et  non  ad  mamilhs  (Dau.  x).  Sic  enim  Spi- 
ritus  sanctusv  prout  voluit,^singulis  divisit.  Atra- 
mentarium  in  dorso  chirographum  mortis  signifl- 
cat,  quod  ipse  Christus  in  passione  affixit  cruci.  Ad 
mamillas  aurum  vidit,  qui  in  verlH)  praedicationis 
Dei  sapientiam  et  Dei  virtutem  agnovii.  Aurum  vero 
ad  renes  vidit,  qui  eum  per  nostrae  carnis  fragili- 
tatem  in  sepulci  0  jacentem,  et  per  poieuliam  divi- 
nilatis  in  resurreciione  fulgere  cognovit.  Aurum  ad 
mamillas  habuit  in  praedicatione,  &tramentanum 
scriptoris  ad  reiies  in  passioiie,  aurum  obrizum  in 
lumbis  in  resurreclione.  Sequiiur  ; 

Et  corpus  ejus  quasi  ehrysolUitus,  Corpus  Cbristi 
dupliciter  accipitur,  quia  per  corpus  desigoatur 
quandoque  Ecclesia,  quandoque  caro  de  Virginc  as- 
sumpla  :  quae  nimirum  caro  merito  comparatur 
chrysoiitbo.  Est  enim  chrysoKtbus  iapfs  pretiosus, 
qui  nascitur  iu  ifithiopia,  contra  serpentes  valeiis^ 
et  contra  noctumos  timores»  cofore  viridis,  mari  si- 
railis  et  auro  micanti,  scintillans  ut  iguis.  Bene  igi* 
tur  Christi  corpus  comparatur  chrysolitho,  quia  si« 
cut  in  ^thiopia  chrysolithus,  et  iii  tenebris  lux, 
sic  in  mundo  Christus.  Ipse  est  lapis  angularis  ad 
conjungendam  utramque  maceriam,  et  ad  percu- 
tiendum  erectam  statuam  :  qui.  utique  contra  ser- 
pcnies  valuit,  quando  diabolum  et  cogilationes  ejus 
comprehendit.  Hiiic  Aloyses  in  vecte  serpeiitem,  in 
signum  Chrisli  pendentis  in  cruce,  in  deserlo  erexit 
(  Pium,  XXI ),  ut  per  ipsum  populus  Dei  serpentium 
morsus  evitaret.  Bene  ergo  viridi  chrysolitho  com- 
paraius  est  Christus  in  praedicatione,  qui  fuit  quasi 
praecisum  lignum  quod  viruit,  et  cujus  folium  non 
defluxit.  Mari  vero  similis  fuit  in  passione,  quando 
saiiguincm  sudans,  trislis  erat  anima  ejus  usque  ad 
mortem.  Scintillavit  eiiam  ut  ignis,  per  niiracula 
quae  foris  apparuerunt  populis.  Auro  similis  fuit, 
quando  per  potentiam  diviuitatis  in  resurrectione 
refulsit.  Viridis  ergo  fuit  in  praedicatione,  scintil- 
lans  ut  ignis  in  miraculorum  exttibitione,  mari  si- 
milis  in  passione,  auro  micans  in  resurrectione.  St 
vero  per  corpus  bujus  viri  Ecclesiam  accipias,  vi- 
ridi  chrysolitho  comparatur  in  virginibus,  mari  si- 


111.  IN  ADVENTU  DOMINL  590 

A  milis  io  martyribus,  sdntillans  ut  ignis  in  prae»dica- 
toribus»  auro  micans  in  supernis  civibus.  Sequi- 
tur :  > 

Et  faties  ejus  ut  speeiet  fulguris,  In  facie  cognitio 
est,  ut  ibi  :  Et  videbis  faciem  ejus  in  jubUo  ( Job 
xxxiii).  Quod  nimjrum  tunc  erit,  quando  adimple* 
bitur  boc  quod  per  Apostolum  praedicalur  :  Tune 
coguoscam^  sicut  et  cogmtus  sum  (1  Cor,  xiii  j.  Na- 
tura  autem  fuiguris  et  ignis  illuniinat,  exsiccat»  ve- 
getal,  accendit,  consolidat.  flinc  bene  faciet  ejus, 
ut  species  fulguris  dicitur,  quia  cOgnitio  Dei  per 
fidem  illuminat,  et  per  exclusionem  malorum  exsic- 
cat,  per  spem  vegetat,  accendit  per  fervorem,  con- 
solidat  per  charitatein.  Sequitur  :  Et  ocuii  ejus  ut 
iampas  ardens.  Per  oculos  Christi  vel  ipsa  sapieii- 

B  tia,  qua  scruutur  renes  et  corda,  vel  eorum  ordo 
qui  in  Ecciesia  veritalis  luinine  coruscant,  flgura- 
tur.  Unde  ipsa  ait  Sapientia  :  Caligavit  ad  indigna- 
tionem  ocuius  meus  ( Job  xvii ).  Bene  igitur  ocull 
Christi  lampadi  ardenti  comparantur;  quia  sicut 
vitrum  foris  apparens  in  lampade  intus  ignis  arden- 
iis  claritaii  non  potest  resisiere ;  ita  viirum  fra  • 
gilitaiis  nostrae  sapientiae  Dei  omiiia  praescienli  ob« 
vlare  non  potcst. 

Scrulatur  enim  renes  et  corda,  qui  omnia  scit 
antequam  fiant.  Si  vero  per  oculos  Cbristi  praedi- 
catores  sancti  designantur,  bene  lampadi  ardenli 
comparaiitur  ;  qui  licet  per  vitrum  fragilitalis  foris 
apparcant  corruplibiles,  pinguescunt  Umen  inlus 

Q  cbaritatis  oleo,  et  igne  sancti  Spiritus  inardescunt. 
Sequitur  :  Et  braciiia  ejus^  et  quas  deorsum  sunt  us- 
que  ad,  pedes^  quasi  species  mris  candentis.  Nota 
crucis  mysterium  secundum  simplicem  litterae  sen- 
sum.  Brachia  Christi,  et  quae  deorsum  usque  ad  pe« 
des,  speciem  aeris  candentis  habuerunt,  quando  af- 
fixus  cruci  mori  potius  voluit  quam  flecti :  aes 
enim'  candens  potius  frangi  potesl  quam  flecli.  Sic 
qut  cruci  est  aflixus,  cum.  caput  moveat,  brachia  c( 
quae  deorsum  sunt  movere  non  valet,  Vel  certe  qui- 
libet  activi  vel  subjecti  fldeles  in  Ecclesia  per  bra- 
chia  designantur  :  qui  bene  speciem  aeris  candentis 
tenent,  quia  non  tain  ore  quain  corde  fidem  ser- 
vant.  Fides  enim  valet,  quae  per  diiectionem  opera- 
tur.  Ms  vero  in  eo  quod  sonorum  est,  confessio- 

D  nem  significat  oiis,  in  eo  qiiod  caiidens  fervorem 
demonstrat  cordis.  Corde  enim  ereditur  ad  justitiam^ 
ore  autcm  confessio  fit  ad  salutem  (Rom.  x).  Sequi- 
tur : 

Et  vox  ejus  ut  vox  multiludinis.  Vox  Christi  pne« 
dicatiouem  sipificat  (5).  Ipse  enim  est,  qui  virga 
orissui  Inlerficiens  impium,  quinquies  vel  cerit. 
sexies  ad  destruendam  Syriam  terram  percussit. 
Quinquies  percussll,  quando  legem  dedit :  sexies 
atitem,  quando  ]egem  in  sex  dlstinctionibus  divisil. 
In  lege  enim  alia  vox  Del  coutinetur  in  justificatio- 
nibus «  ut  illa  qua  leprosus  vel  menstruau  emun- 
daniur ;  alia  in  judiciis,  qua  ^oculum  pro  ocuks 


(5)Alluditad/Vilesf.  xiii. 


591  D.  GARNERII  LINGONENSIS  EriSGOPI  Ml 

denlem  prodentejubemur  cvclli,  alia  vero  simpli-  A  nis  iradetur  (Maith.  xvi),  el   iiilellexcraint :  Unde 

cilate  liiterae  contenta   lanquam  quaedAm  interca-     et  Pctnis  rcspondit :  AbiU  a  te^  Domine^  non  fuA 

pedo  ponitur,  u(  per  eam  sacramcnlorum  tegumen- 

ta  celentur  ;  alia  in  consiliis,  unde  Doroinus  Jesus 

quxrenti  juveni  de  salute  rcspondit  :  Si  vi$  perfe- 

etus  esstf  vadet  vende  omnia  qute  habes  et  da  paupe- 

ribus   (Matth.  xix)  :  consilium  quidem  fuit,  non 

praeceptum  :  alia  autem  in  probibitionibus,  ut  ibi : 

Nonoccides :  Non  mcechaberis  {Exod,  xx) ;  alia  vero 

iu  praeceptis.  Unde  babes  :  DHiges  Domiuum  Deum 

tuum  (Deut.  vi). 

Yel  certe  sexics  oris  sui  jaculo  terraro  percussit, 
quando  voxejus  intonuit  superaquas;  quando  vox 
ejus  in  virtute,  in  magniGcentla,  in  confractione 
cedrorum,  in  intercisione  flammac  ignis,  in  con- 
cussionedeserti,  in  revelatione  condensi  fuit  (Psal, 
xxviii).  Ipsc  enim  est,  supcr  qnem  requievit  Spi- 
ritus  septiformis.  Per  spiritum  siquidem  timoris 
fluxus  noslr»!  rragilitatis  tanquam  aquas  domuit; 
por'<spirilum  pietatis  vox  ejus  in  virtute  fuit ;  per 
spiritum  scicntiae  vox  cjus  fuit  in  magniflcenlia, 
quia  |»er  doclrinam  intcr  gentes  magniflcus  cnituit; 
pcr  spiritum  fortitudinis  vox  ejus  cedros  fregit, 
dum  per  potcntiam  divinitatis  gloriosos  terrae  hu- 
miliavit ;  pcr  spirilum  consilii  flammam  ignis  in- 
tcrcidit  y  quando  consilio  suae  consolalionis  fervo- 
rem  tenlationis  iiiterrupil;  per  spiriium  intelle- 
ctus  dcsertum  concussit,  duin  gentiles  devotionis 
coiupunctionc  ad  fldcm  convertit;  per  spiritum  sa- 
pientiae  revelavit  condensa,  quaiido  per  sapientiam 
nobis  aperuit  sacramentorum  mysteria.  Igitur  vox 
ejus  ut  vox  mullitudinis  erat,  duin  fluxum  carnis 
domuit,  et  misericordit^e  suae  viscera  nobis  aperuit; 
quando  per  doctriiiam  magnificus  apparuit,  super- 
bos  iiumiliavity  gentiles  vocavit,  tentationes  supcra- 
vit,  Ecciesiae  sacramenta  revelavil.  Hde  sunt  aUi» 
cberubim ;  quas  unam  ad  alteram  collidere  vir  san- 
ctus  audivit  {Ezech.  i). 

SERMO  lY. 

IN   ADVCNTU  DOMINI. 

Elevare,  consurge^  sede^  Jerusalem ;  solvc  vincula 
colli  (tff,  captiva  filia  Sion  (Isai.  lii).  Uora  enim  est 
jam  iios  de  somno  surgere  {Rom,  xiii).  De  illo  in- 
quam  somno,  in  quo  qui  dormit,  nec  aliquid  videt, 
uecsentit;vel  si  videt,  quod  videt  non  iniclligit ;  9  popuU,  amor  mundi,  dilectio  carnalis  desiderii. 


islud  (ibid.).  SeJ  iinmincnte  passione  non 
recordaii  vcrbi  ejus,  sorono  ignaviiB  depmiL 
Unde  cum  in  ipsa.passione  Dominus  Pelio  dixjt- 
set :  Priusquam  gallus  cantet,  ter  me  negabis  (ifcflA. 
xxvi),  et  Petrus  vcrbum  iutelligens  respondisiel ; 
Et  si  oportuerit  me  co.nmori  tibi^  non  te  negaho  (ihU.)^ 
rcquiritur,  negat,  et  gallus  cantat.  Tunc  Domions 
Petrum  respexil;  et  recordatus  est  Petru$  verbi 
quod  dixerat  ei  Jesus  (Luc.  xxii).  Si  non  inteilexis- 
set)  non  rcspondisset ;  et  si  oblitus  non  esset,  re- 
cordatus  non  fuisset.  Primo  ergo  somno  torpei  pa- 
ganus,  secundo  Judaeus,  tertio  falsus  Cbristianus. 
Paganus  enim  nec  legendo  videl,  nec  iutelligity  nec 

D  reminiscitur  verbi  Dei  virtutem;  Judaeus  Tcro  le- 
gendo  videt,  sed  non  intclligit,  nec  reminiscitur; 
falsus  vcro  Cbristianus,  videt,  intelligit ;  sed  obli- 
viscitur  et  ncgligit.  Primo  somno  torpet,  qui  nee 
Dco,  nec  Deum,  nccin  Dcum  credit;  secundo,  qui 
Deum  credit,  sed  nec  Deo,  nec  in  l>eum  credit;  ler- 
tioautcm,  qui  et  Dco  et  Deum  credit,  sed  in  Deun 
non  crcdil.  Primus  igilur  somnus  ignorantiae  esl, 
sccundus  perfidi£,  teriius  torporis  et  ignaviae.  Si 
ergo  in  visione  pacis  babitare  vis,  quoniani  Jerusa- 
lem  viaio  pacis  iiiierpretalur,  et  dics  videre  bonos 
(Psal.  xxxiii),  elvvare  a  somno  ignoranliaey  lii  pa- 
gaiic,  eievare  a  somno  pcrfidiae,  tu  Judace ;  consurge 
a  soinno  torporis  ct  ignaviae,  tu  false  Cbristtane. 

p  Qui  enim  jacet,  et  in  inio  prostratus  est,  non  po- 
test  intueri  ca  qux  de  longc  sunt,  sed  ea  lanluoH 
modo  quae  de  propc  sunt  iiiluetur.  Unde  et  illi  qui 
in  inedio  Jerusalein  facieliant  abomiiiationes,  quando 
statuebant  ad  ostium  labernaculi  idolum  zeli  ad  pro- 
vocandum  aemulaiionemyquando  adorabantpicturas» 
plangebant  Adonidem,  et  dorsum  cuntra  templuin 
babentes  adorabant  ad  ortum  solis,  jacere  dicun- 
tur  unusquisque  in  abscondito  cubiils  sui  {Euck. 
viii).  Uiidc  Dominus  ad  propbelam  :  Cerfe  vidisli^ 
fdi  hominis,  quid  isti  faciunt  in  tenebris^  Mnu$qui$* 
que  in  abscondilo  cubiculi  sui  (ibid,). 

Quia  ergo  jacebaiit,  ad  ea  quae  de  prope  erani 
oculos  aperiebant.  Quid  enim  magis  de  pmenli, 
et,  ul  ita  dicam,  de  prope  potest  esse,  quamfator 


veicerte  si  inteiligit,  obliviscitur  et  negligit.  Cum 
enim  diceret  Dominus  :  Lazarus  amicus  noster  dor- 
mit  (Joan,  xi),  de  dormilione  illa  diclum  cst,  iii  qua 
nibii  videtuv  aut  sentitur.  De  hoc  somno  surgere 
uos  hortatur  Apo&tolus,  cum  ait :  Exsurge,  qui  dor- 
miSf  et  exsurge  a  mortuis,  et  illuminabit  te  Christus 
(Ephes.  v).  Secundum  vero  somni  genus  in  somno 
Nabuchodouosor  figuratur ;  qui  cuin  slatuam  vide- 
rit,  uec  recordatus  est,  nec  intellexit  (Dan.  11).  Ter- 
tium  autemfiguratur  in  somno,  quo  aggravati  erant 
discipuli»  cum  Dominus  appropinquans  passioni 
diceret  eis  :  Non  potuistis  una  hora  vigilare  mecum  ? 
(Matth,  xxvi).  Videbant  quod  praedixerat  eis  Jesus  di- 
ccns :  Ecce  ascendimus  Jerosohjmam,  et  Filius  homi- 


coHlemplus  Dci,  iniliuin  infidelitatis?  Ad  oslium  si- 
quidein  tabernaculi  siatuit  idolum  zeli,  qui  foris  in 
conspectu  boininum  fervoris  similitudinem  dcmon- 
strat,  qu»  utique  similitudo  Deum  ad  iracoudiam 
provocat.  In  ostio  enim  tabernaculi  conspeclus  po- 
puli,  in  idolo  zeli  fervoris  simliitudo  figuratur.  Pi- 
cturas  adorat,  qui  ea  quae  in  mundo  sunl  deside- 
rat :  ca  enim  quae  in  inundo  sunt,  quasi  piclurm 
sunt,  quia  videntur  aliquid  esse,  cum  nihil  sinl. 
Sunt  eniin  quaedam  quae  videutur  esse,  el  uon  sunl, 
ut  praesenlia.  Unde  Paulus  quasi  a  majori  probaos, 
ait :  Si  quis  se  putat  aliquid  esse^  cum  hUiH  sit^  ipse 
se  seducit  (Gal,  vi).  Ubi  enim  hominem  nihil  e;se 
dixit,  de  aliis  rebus  quae  pro  hominc  factae  siinl« 


m  SERMONES.  —  SERMO 

^odniliH  sinl.iiperiedeinonstravit.  Unde  eilsaias: 
Omnia,  ait,  qua$i  non  si/ii,  ticsunl  coram  eo  (]$ai. 
xl).  Quxdann  autem  sunl,  ct  non  videntur  essc, 
utaeterna.  Adonidem  vero  piangunt,  qui  ideo  do« 
leot,  quia  desideria  carnis  perflcere  non  possunt. 
Sant  enim  quidaro,  qui  cum  cruciflii  sint  inundo, 
mundum  tamen  sibi  cruciflgi  nolunt.  Isti  deiecla- 
liones  mundi  quaerunt,  sed  cum  eas  hal)ere  ne- 
queunt,  dolent  et  gemunt;  et  tuiic  quasi  Adonidem 
plangunt.  Per  Adonidem  enim  qui  fuitanjasius  Ve^ 
neris,  et  fomes  delectationis,  et  deleclalio  figuraiur. 
Dorsum  autem  contra  templum  babent,  qui  con- 
tempto  Creatore  bonorem  indebilum  exhibent  crea- 
turae.  Quia  igitur  haec  sunt  quae  illi  raciebant,  qui 
in  abscondito  cubiiis  sui  jacebant,  tu  qui  in  iino 
jaces,  elevare.  Quandiu  enim  aiiimaiia  submittunt 
alas,  oportet  subroilti  et  rotas  :  quia  quandiu  motus 
animi  flectuntur  ad  terrena,  oportet  ut  submiltatur 
cogitatio,  et  in  imo  circumspectio  revoivatur.  Mo- 
lus  quidem  animi  animaiibus,  cogilalioncro  rotis 
non  incongrue  comparamus. 

Sicut  enim  quatuor  animaiia,  quorum  primum 
simiie  erat  homini,  secundum  bovi,  tertium  ieoni, 
quartum  aqiiilae  {Ezech,  i),  ila  et  in  animo  qualuor 
motui  in\enie8,  quae  quatuor  aniroalium  specien 
praefigurant.  Primus  est  rationis  motus,  qui  bomiiii 
jure  altrll)ui(ur;  quia  soli  homiui  ratio  soict  com- 
pelere.  Secundus  molus  est  sensualiiatis,  quem 
bene  bovi  comparamus.  Nani  sicut  inter  iila  qua- 
luor  animalia  bos  pigrior,  sic  inter  moius  aninii 
sensuaiitas  ad  considerandum  tardior  invenitur. 
Per  alios  siquidem  motus,  tam  ea  quae  non  sunt 
ps-apsentia,  quam  qux  prxsentia  sunt,  videnlur. 
Siiiisualitas  auiein  ea  laniumconsiderat,  quae  oculis 
subjacoiit  cariialibus.  Tertius  animi  motus  aviditas 
est,  queiu  bene  leoni  coinparamus,  quia  leo  ani- 
nial  avidum  est ;  qiiarius  vero  animi  inotus  cordis 
est  devolio,  quein  beiie  assignamus  aquilx,  quia 
sicul  aquila  ca;teris  animalibus  velocior  Invenitur, 
et  altius  polesl  incedere,  ita  caeteris  motibus  animi 
devoiio  potesl  altius  volarc :  et  sicut  aquila  caeleris 
aiiiinalibus  limpidiores  babet  oculos,  ita  per  de« 
votionem  ea  quae  volunius  limpidius  inveninius. 

£t  revera  ubicunque  intendiiur  ratio,  infigitur 
sensualitas,  rapit  aviditas  mehtein,  volal  devotio , 
ibi  oportei,  ut  inlendat  circumspectio,  cogitalio  re- 
volvalur.  Quia  eniin  cogitatio  sivc  circumspectio 
nunquam  stabilis  est,  sed  semper  volvitur,  bene 
rotae  volubili  comparatur.  Dnde  et  illae  rotae  volu- 
biles  vocatae  sunt,  diceiite  propbeta  :  Et  vocavil  illas 
volubiles^  audiente  me  (Ezech.  x;.  Si  ergo  ratio  vel 
sensualitas,  sive  aviditas,  sive  etiam  devotio  ele- 
vetur  in  allum,  oportet  ut  in  altum  elevetur  et  co- 
gitatio,  quia  cum  elevantur  animalia  de  terra,  cle- 
vantur  piiriter  et  rotae;  otquaudo  submitiunt  alas, 
submittuntur  et  rotae  sequentes  ea.  Tuuc  enira  sub- 
iuiUuiit,  quando  in  terrenis  intendunt.  Tu  igilur 
qui  jaces,  et  in  imo  positus  es,  elevare.  Elevare 
circumspcctione,  clcvarc  cogitalione ;  clcvarc  per 


IV.  IN  ADVENTU  DOMlNf. 


m 


A  excrcitium  activae  vilae;  elevare  eliam  per  altitu- 
dinein  contemplalivap.  Vere  enim  in  imo  est,  qm 
infra  seipsuni  posilus  est.  Alir  enim  jacent  infra 
seipsos,  alii  juxta  seipsos,  alii  eliam  elevati  sunt 
supia  seipsos.  liifra  seipsos  sunt  qui  in  omnibus 
carni  et  mundo  et  cogitationi  cuiiibet  obediunt; 
juxta  seipsos  sunt  qui  quidem  voluptaieset  qii^qae 
superflua  resciiidunt,  sed  de  his  quae  necessaria 
sunt,  rescindere  nulla  volunt.  Supra  seipsos  sunt 
qui  non  tanlum  voluptates,  sed  et  ipsas  plerumque 
necessitates  pro  Deo  dimittunt.  Elevare  igitur  juxta 
te,  qui  positus  es  infra  te,  dimiltendo  saltem  vo- 
luptates,  elsi  nondum  vis  dimittere  necessitates. 
Elevare^et  supra  te,  ut  ipsis  necessiiatibus  omissis, 
ad  illum  qui  de  longe  veiiit  ad  le,  et  est  supra  te, 

^  respicias  cogilatione  e(  aviditate.  Qui  enim  a  longe 
respexit,  Dei  potentiam  vidit,  sicul  ail :  Aspiciens 
a  tonge,  ecce  video  Dei  potenliam  venientem,  Nomen 
enkn  Domini  venit  de  longinquo,  et  merito.  Sic 
Abraham  de  tcrra  ct  de  cognaiione  sua  egressus 
est,  ut  inter  Chananaeos  dives  efliciatur.  Sic  Elias 
egressus  est,  ut  a  vidua  ulcunque  suslentctur.  Sic 
Jacob  de  domo  patris  sui  egressus  est,  ut  patrimo- 
nio  filiarum  Laban  perfruatur.  Sic  Tobias  filiura 
peregrinari  inisit,  ul  filiae  Raguclis  copuletur.  Sia 
et  ipse  Jesus  egressus  est,  quia  a  summo  coelo 
egressio  ejus  (PsaL  xviii),  ut  capliva  filia  Sion  in 
libertatcm  glori»  filiorum  Dei  revocetur.  Solve  crgo 
vincuiacoUi  tuifCaptiva  filia  Sion.  Si  enim   vincu- 

.  lum  colli  non  solvatur ;  iiec  manus  in  sinum  mi(ti, 
iicc  foris  verba  possunt  extrabi.  Sed  cura  tempus 
rcdemptionis  filiorum  Israel  appropinquasset,  ul 
de  captivilate  iEgypti,  de  servitute  Pharaonis  in  li- 
bcrlalcm  et  ubertatem  terras  flucntis  lacte  et  inelle 
vocarentur,  locutusest  Dominus  ad  Moysen,  dicens : 
Loquere  Pharaoni,  ut  dimittatpopulttmmeum(Exod. 
Ai).  Inhocautcm  signo  loqucris :  Mittemanum  tuam 
in  sinum  tuum  (ibid.).  Signum  est  noslrae  rcdem- 
ptionis.  Nisi  enim  manum  in  sinum  miltamus,  de 
sub  jugo  piincipis  tcnebrarum  collum  excutere  non 
valemus.  Nam  manum  in  sinuin  miltit,  qui  in  ope- 
ribus  suis  ad  conscientiain  recurrit.  Per  nianum 
siquiJem  opera,  per  sinum  vero  figuratur  con- 
scientia.  Liberari  autem  non  potest  de  servitu(e 

D  diaboli,  qui  in  ouiuibus  operibus  suis  conscientiam 
suam  non  scrutatur.  (Jbera  etiam  foris  extrahi  ne^ 
cesseest,  siin  promissis  haec  filia  Sion  fidelis  iiive- 
nialur.  Qiiid  enim  est  fiiia  Sion?  Ecciesia.  Quid 
autem  loquitur  et  promittit  Ecclesia  sponso  suo? 
Egrediamury  alt,  in  agrum,  commoremur  in  viUis ; 
et  ibidabo  tibi  ubera  mea  (Cant.  vii). 

Kcce  sponsus  in  agrum  egressus  est.  Sed  ad 
quid?  Ad  meditandum  et  viviticandum.  Ad  medi- 
tanduni  cum  fsaac;  ad  meditandum,  inquaifl,  cogi- 
tationes  pacis  et  noii  afllictionis  (Jer.  xxix) :  ul 
ibi  de  camelo  suo  coram  eo  descendat  Rebecca  ; 
vcl  de  captivitate  peccatorum  eruatur  captiva  filia 
Sion.  Per  Isaac  enim  Christus)  per  agrum  mundns 
figuratur.  In  hunc  cnim  agrum  egressus  est  Donii- 


595  D.  GARNER1I  LINGONLNSIS  EPI8C0P1  •"»• 

,H.s.  ad  cogilandum  nobis  bona.  cl  ad  vivificandum  A  uberat  JuJa.a  simul  el  f  «*"«!*\*f/S^ J^^ 

Hac  enim  sunl  ubcra,  de  quibus  dieil  fpoMvs : 
Duo  ubera  iua  quasi  duo  hinnuli  capre^  §emMf 


ossa  roorlua.  Ossa,  inquam,  illa  de  qiiibus  Doroi- 
nus  in  desciiptione  Levialhan  dicilbeato  ioh :  Ossa 
eju$  ut  fi$iul(g  (Bris  (Job  xl).  Ossa  ut  fistol»  sunt 
sapienles  hujus  sa^culi ;  qui  com  sensum  bene  di- 
cendi  habeant,  sensum  tamen  bcne  viveudi  non  ha- 
bent.  Vei  certe  ossa  roorlua  suiit  ilta  de  qoibus 
Doininus  ait,  cum  divitem  describit :  Ossa,  inqutt, 
ejus  plenatunt  adipe  (Job  xxi).  Divites  eniin  qoasi 
ossa  adipe  plena  sunt,  quaiido  diviiiis  impinguali 
fortitodiiie  sua  pauperes  oppriinunl.  Ilaec  erant 
ossa  mortua,  quando  non  eral  in  eis  illa  vita,  de 
qua  dictum  est:  Ego  tum  via^  veriias  et  vita  (Joan. 
xiv).  El  ad  baec  ossa  viviflcanda  veiiit  Doniinus  in 


qui  pascuntur  in  liliis  (Cant.  iv).  Jud»i  slqiildencl 
genliles,  quando  sacra  doctrina  lac  el  propiiUMl 
aliis,  et  sibi  sugunt,  ubera  spoiise  dici  possmO. 
Qui  bene  binnuli  sunt  per  bomilitatem,  capr«  per 
de\-olionis  altitudinem,  gemeUi  per  chMritatem. 
Pascuntur  autcm  In  liKis  per  viia  candorem.  Ul 
igiinr  b«c  ubera  foris  possint  extrahi,  id  est  ul  i»- 
dafa  el  gcntilitas  ad  vene  fidei  confessionem  possil 
convcrti,  Solve  vincula  colli  lut,  captiva  fiiia  Sioii. 
Si  enim  per  filiam  Siou  Ecclesiam  figorari  did- 
miis,  recte  per  cuUum  Ecclesia  prartatos  llgora- 
mus.  CoUum  eniro  pars  illa  corporis  est,  pcr  qutm 


niundum,  cum  diviles  et  sapientes  per  exemplum  «  i^..:«I.„r  Sn  iMnn^   Cihus, 

',  .  j..  ..  ■*  cibus  a  capite  derivatur  in  corpus.  tiiiHis 


•perom  et  doctrinam  verbortHn  ad  vitam  vocavit 
aetemam,  infubdendo  eis  in  tenlatione  patientiam, 
iu  moribus  concordiam,  ver.^^m  iii  doctrina  scien- 
liam,  in  religione  restrictiuncni,  in  corde  devotio* 
nem*  Nam  tentatio  in  commotionc»  concordia  in 
luRCturarttm  connexione»  scieiitia  ia  peltis  exten- 
sioiie,  restrictiottis  sentenlia  in  nervorum  con|uft- 
ctione,  devotio  cordis  figuralur  in  canie.  Sic  enim 
in  Ezecbiele  scriptum  est,  quoJ  Domiiius  duxil  eum 
in  campum  plenum  ossibus  mortuorum  ;  el  dietum 
est  e:  :  Puias^  fili  hominis^  retiviscent  ossa  ista? 
{Ezech.  xxxvii).  £t  ecce  commotio.  Postea  autem 
redire  coepit  unumquodque  ad  juncturam  suam. 
Ddinde  vero  nervos  et  carncm  et  pellem  liabere  coe- 
perunt ;  et  tunc  spiritu  a  quatuor  ventis  vocalo  vi-  ^ 
xeruiit  (ibid.),  Bene  enim  per  nervos  sententia  re- 
strictionis  accipitur.  Nam  in  tali  nervo  Job  pedem 
posuerat,  cum  diceret :  Posuisii  in  nervo  pedem 
meum  (Job  iii).  Pedem  Job  Dominus  in  ncrvo  po- 
suit,  cum  eum  districtionis  sux  senleiilia  ligavit. 
Per  carnem  autem  cordis  devotio  figuralur,  ut  ibi : 
Auferam  a  vobis  cor  lapideumt  et  dabo  vobis  cor  car^ 
neum  (Ezech,  xi),  Gor  eiiini  carneuni  pro  lapideo 
dat  Dcus,  quando  pro  obstinatione  infert  cordis  de- 
votionem.  Pcliis  vero  nomine  sacne  lectionis  in- 
tcutio  designalur,  ut  ibi :  Extendens  cceium  sicui 
peUem  (Psat,  ciii). 
Ad  vivificaiidum  ergo  ossa  moriua  egressus  est 


animse  verbum  esi  vita,  capot  Cbristus,  Ecclesia 
corpus.  Quia  vcro  per  pnplatos  verbum  prmdict- 
tionis,  proot  divinitus  sunt  inspirati,  in  corpuft 
Ecclesia  diffunditur,  bcne  per  collum  fili»  SioB 
prjElali  Ecclesias  «guranlur.  Vincula  autem  coUi- 
impediinenta  illa  possumus  appellare,  quibus  im- 
peditl  pralali,  nec  sibi,  nec  aliis  proficiunt,  quan- 
tum  velunt,  sciiicet  amariludo  tentationis,  fraglli- 
tas  carnis»  perseculio  temporalis,  occupailio  saecu- 
laris.  Amariludo  tentaiionis  iu  vinculis  illis  aperie 
figuralur,  quibos  Joseph  fi alres  suos  ligandos  esso 
commiiiatus  est,  cuiii  ait :  Per  salutem  Pkaraam. 
non  egrediemini;  sed  miilHf  unum  e$i  vobit:  vos  «n- 
iem  remanete  in  vinculik,  donec  veniai  Benjamim  f»^ 
ter  vesier  minimus;  et  probemus  si  vera  sint^  ^^ir 
diciiis  (Cen.  xlii).  Joseph  eniiu  fratres  suos  tenurifi' 
volebat,  non  persequi.  Beiie  auiem  Joseph  in  ex,-  i 
spcctatione  Beiijamin  viiiculis  tenUtionis  ligue  dl^ 
cilur  fratres  suos.  Naiii  fideles,  qui  per  filios  Jacol^ 
tigurantur,  doloris  amaritudine  per  augmentum 
virtutum  ligantur  in  exspeciaiioiie  vera  spei»  el 
adventus  gloria  magiii  Dei  (Tit.  n).  Quanto  magis 
enim  fideles  proficiunts^  tanto  magis  dolent,  quod 
cum  Cbristo  nondum  esse  possunt.  Per  Joseph  au- 
tem  virtulum  profecius;  per  Beiijamin  figoralur 
Christus,  quia  ipse  filius  dexiera?.  esl,  eo  qood  fiiius 
sil  suDstaiitivus;  nos  aulem  quasi  sinistrae,  quia 
filii  adoptivi  sumus.  Ipse  est  lilius  dexter»,  qoia 


In  agrum  Doihinus,  cuin  in  mundum  venit,  ul  sa-  D  sedet  ad  dexteram  Patris,  cui  Pater  dixit :  Sade  a 


pientes  hujus  mundi  vel  divites  ad  paupertatem 
spiritus  provocaret.  Coromorari  similiter  iu  viliis 
venit,  cum  in  lalitudinem  hujus  mundi  desccndit. 
Mundos  enim  et  ager  et  villa  erat,  quando  Domi- 
iius  venit :  ager  propter  laborem  ;  villa,  in  eo  quod 
Dullam  in  eo  poterat  homo  contra  hostem  suuin 
defensionis  iuvenire  rounitionem.  Sed  venit  Domi- 
nus,  et  se  murum  posuit  in  donio  Israel,  et  tuiic 
facU  esi  urbs  fortitudinis  nostrae  Sion,  quia  Salva- 
tor  noster  positus  est  in  ea  murus  (isa,  xxvi). 
Solve  ergo  vincula  coili  tui,  captiva  fiiia  Sion,  ut 
juxu  promissum  ubera  tua  des  ei.  Sic  enim  dixc- 
ras  :  Egrediamur  in  agrum,  commoremur  in  villis^ 
et  ibi  dabo  tibi  ubera  mea  (Cant.  vii).  QuoB  sunt 


dextris  meis  (Psal,  cix).  Qui  cum  noster  sit  Paler 
per  bumaiiae  naturae  donuin,  frater  umeu  faaus  est 
per  ejus  naturae  coiisortiuin.  £l  bcne  minimus,  eo 
quod  per  carnis  assumptionem  paulo  minus  ab  An- 
gelis  sit  iiiiiioratus  (Psal,  ii).  Beuc  minlmus,  lu 
typo  cujus  minimum  filioruni  Isaii  id  est  David,  de 
cujus  gencre  ipse  Domiiiqs  nasci  voluit,  Deus  in 
rcgem  sublimavit.  Dene  minimus,  qui  cum  magnus 
es^t,  pro  iiobis  factus  est  parvulus,  ut  dcriptom 
est :  Parvulus  naius  est  nobis  (Isa,  ix).  Etcum  Ver- 
bum  Patris  esset,  factus  cst  infans,  ot  scriptom 
csl :  Invenietis  infantem  (Lue,  ii),  etc.  Et  com  prl- 
mos  esset  omnioni,  factos  est  oinnlom  novissimas. 
Undelsaias:  Et  nos  puiavimuf  eumnovitiimum  vtrt- 


B«7 


SERMONES.  —  SERMO  IV.  IN  ADVENTU  DOMLM. 


m 


mm,  virum  dolMtm  (Jm.  liii).  Ei  PMlmisUi  simi-  A  ergo  praedicatoribus  Ecclesitt :  SoIh  vUtula  coUi 


liter  in  persona  ejos  :  Ego  autem  tum  vermis  et  non 
homo  {P$al,  xxi). 

Fragiliias  vero  carnis  satis  aperte  Gguratur  in 
nervicis  illis  funibus,  quibus  Daiila  Toluit  ligare 
Samsonem  (Jud.  xvi).  Nervus  enim  ex  carne  est, 
et  ideo.impedimenta  camis  signincat,  quibus  quasi 
vinculis  iigatur,  ut  non  proflciat  quantum  possit, 
velii,  vel  debeat.  Pcrsecutio  vero  teniporalis  in  vin- 
culis  illis  figuralur,  quibus  Ezechielem  ligari  jubet 
Dominus,  cum  ait :  Et  tu  fili  hominis^  ecce  ego  pO" 
Mii  vincula  sufHsr  te,  et  ligabunt  te  in  eis  {Ezech.  iii). 
PropbeUrum  siquidem  verba,  similiter  et  opcra, 
plcrumque  proponebantur  in  exemplum  populo 
Israel.  Nam  in  signum  persccutioiiis,  qua  in  Baby- 


tui.  Ac  si  aperte  dicatur :  Ouia  jam  nuda  et  aperta 
sunt,  quae  dicta  sunt  de  Filie  hominis,  tollatur  of- 
fuscatio»  removealur  iiifidelrtas  a  corde,  non  ter- 
rcat  polentium  prohibiiio;  sed  ^tca^i  tuha  exalta 
vocem  tuam  {ha.  lviii),  et  dic  civitatibus  Judae  : 
Ecce  Deus  vesier,  Vel  quia  per  coUum  elationis  al- 
titudo  designatur,  unde  filise  SiOn  reprobatae  sunt 
a  Deo,  pro  eo  quod  ambulaverunt  ettento  collo,  non 
immerito  colli  vincula  possumus  appellare,  ea  qiue 
corJi  elationem  innectunt,  ne  possint  dissolvi. 

Tria  ergo  sunt,  quae  elationem  cordi  astringum, 
ignorantia  scilicct  veritatis,  affectus  peccandi,  et 
obslinatio  mcntis.  lunc  eniin  homo  superbus  effi- 
oilur ,  cum  nec  Deum,  nec  scipsum  cognoscit,  cum 


lone  ngari  debebant  et  captivari,  ligatus  est  pro-  ^  peccare  diligit,  et  cum  vocem  monentis  negligit. 


pheta  coram  eis,  sicul  dictum  est :  Srgnum  est  do- 
mui  JsraeL  Occupatio  autem  in  liiio  illo  desigiiatur, 
qqod  et  illa  Dalila  capillis  Samsoiiis  innexuit,  ut 
iiifigeret  terrae  {Jud,  xvi).  Per  capillos  enim  capitis 
cogitationes  menlis,  per  litium  quod  capillis*in 
nexuit,  occupationes  cogitationum  :  quae  tunc  litio 
terr»  infiguntur,  cum  per  aliquam  occupationera  in 
lerrenis  cogitationes  involvuntur.  Vel  certe  occu- 
patio,  ut  ait  beatus  Gregorius  in  Morulibus  figurari 
potestin  mola  asinaria,  qiije  ailigari  debet  caKo 
ejus,  qui  ununi  de  pusillis  Dei  scandalizat.  DicaUr 
ergo  Ecclesiae  de  praelatis :  Solve  vincula  cotli  tui. 
Nam  ut  sequi  Cbristum  valeat  Ecclesia,  oportet  ut. 
ati  ejus  et  amariiudinem  teniationis,  et  fragili- 


Ignorairtra  siquidem  veritatis  designatur  in  viuculo, 
quo  ligata  erat  asina  in  templo;  de  qua  Dominus 
discipulis  praecepit  dicens  : .  Ite  in  castellum,  quod 
coutra  vos  est^  et  statim  invenietis  asinam  et  pullum 
cum  ea.  Solvite^  et  adducite  mihi  {Matth.  xxi).  Quid 
enim  per  asinam,  uisi  geniilitalem  intelligimus,  de 
qua  per  Isaiam  dicitur :  Cognovit  bos  possessorem 
suum^  et  asinus  prtesepe  Domini  sui  ?  {Isa.  i.)  In 
bove  Judaeos,  in  asino  gentiles  significavit.  Haec 
igitur  ignorantiae  vinculis  astricla  jugo  Dei  supponi 
nolebat,  donee  perpraedicationem  apostolorum  ab 
ignoraniiae  vinculo  solula,*jugo  est  roancipata  di- 
vino.  Aflectu  vero  peccandi  salis  aperte  illis  in  vin- 
culis  figuratur,  quibus  in  monumcnto  ligatus  La- 


carnis,  et  persecutionem  insuper  parvipe«-  ^  zarus  tenebaiur.  De  quo  et  Pominns  ait :  Solvite 


§  ijhnt,  et  occupalionem  teniporalem  interdum  diinit' 
^-Jlplit,  ut  orationi  vacentf  sicul  scriplum  est :  Vacate 
0mdete  {Psal.  xxkih).  Vei  certe  per  collum  sacruin 
designalur  eloqiiium,  ut  H)i :  CoUum  tuum  sicut 
turris  David  {Cant.  iv).  Sacrum  eiiim  eloquiunl 
aieut  turris  David  est,  cuin  in  eo  propiignacula 
munitionum  conlra  ignila  tenialionura  tela  repe- 
riuntur.  Hujus  ergo  coUi  vincub  impedimenla  iila 
possumus  appeliare,  quas  praedicalorem  sacri  eloquii 
in  verbis  impediunt,  quod  plerunique  facil  obscuri- 
tas  verborum,  infidelilas  auditorum,  limor  et  pro- 
hibitio  potentium.  Obscuriias  enim  verborum  in 
vinculis  illis  designatur,  de  quibus  Baltassar  loqui- 


eum,  et  sinite  abire  {Joan.  \i).  Si  enim  per  Laza- 
runi  peccalor  designatur,  i^on  immerito  vincuium 
pcccatoris  affeclum  peccandi.desi^nat,  Per  affeclum 
siquiJem  peccandi  peccatpr  pecca^o  ligatur.  Obsti- 
iiationem  vero  mentis  figurari  dicimus  in  vinculis 
illis,  quibus  ligati  legiintur  quatuor  angeii  in  flu- 
mine  magno  Euphrate,  prout  aiidivit  Joannes 
unam  vocem  de  cornibiis  allaris.  Ait  enim  :  Et  au* 
divi  unam  vocem  de  cornibus  altaris  clamantem : 
Solve  quatuor  Angt^los,  qui  alligati  suut  in  flumine 
magno  Euphrate  {Apoc.  ix).  Quid  enim  per  quatuor 
angelos,  nisi  quatuor  lentationum  genera  inielligi- 
mus?Eibeneper  angelos  tentationes  designari  di- 


tur  Danieli,  dicens :  Scio   quia   potestatem  habes  0  ciipM.s ,  q^uia    sicut   sunt  adniinislralorii  spiritus 


obscura  interprelari,  etligata  dissotvere  {Dan.  v), 
Repetilio  enim  est,  quia  quod  prius  dixerat  06- 
scura  ,  repetit  cum  dixit  ligata  :  et  quod  priua 
diierat  interpretari,  repetiit  cum  6iiii  .dissolpere^. 
Infidelitas  auditorum  designatur  in  vinculo,  <^uo  li- 
gabatur  os  Zacbariae,  qui  cum  verbum  angeii  de 
iiativitate  Joannis  credere  nollet,  audivil :  ^ris  ta* 
cens,  et  non  poteris  loqui  {Luc.  1).  Postea  vero  nato 
Joanne  credidit ;  et  stalim  solulum  est  vinculuni 
oiis  ejus,  et  propheuvit  dicens  :  Benedictuf  DonU- 
nus  Deus  Jsraet  {ibid.)^  etc.  Proliibitio  vero  desi- 
gnatur  in  vinculo,  de  quo  scriptum  est :  Non  aHi- 
gabis  os  bovi  trituranti  {I  Cor.  ix),  id  est  non  pro- 
hibebis  verbum  hominis  bene  operaniis.  Dicatur 


missi.in  orbem,  ad  anhuntiandam  Domini  volunia- 
tem :  ita  a  diabolo  miliitur  tentatio,  ut  per  eam 
diaiboli  volunus  insinuelur.  Quatuor  ergo  sunt  ge« 
iiera  tentationum.  Alia  enim  levis  est  et  occulu,  ut 
timor  noclurnus,  alia  levis  et  aperu,  ut  sagiiu  vo- 
lans  in  die,  aiia  gravis  et  occulta,  ut  negotium  por- 
ambulans  in  tenebris,  alia  gravis  et  aperu,  ut 
daemonium  meridianum  {Psat.  x^).  Sicut  ergo  ilii 
dicuntur  angeJi,  qui  bona  nuntiant ,  iu  ^  tenta* 
tiones  angeli  dici  possunt,  quia  mala  nobis  nun- 
tianl.  Angelus  enim  nuntius  interpreiatur.  Sed  illi 
qui  bona  nuntiant,  calodaemones ;  qui  autem  mala, 
cacodaemones  nuncupantur.  Isll  ergo  angeii  ligati 
sunt  in  fluminc  magno  Euphrale,  quando  iu  fluxa 


899 


D.  GAKNERIl  LLNGONENSIS  EP1SC0P1 


menle  per  obslinationem  el  menlis  duritiam  aslrin-  A  de  lola  lecCione  prxterimus,  ei  intelligimu:»,  sed  a 


gantur.  Dicatur  ergo  :  Solve  vincula  coUi  itct,  ca- 
ptiva  filia  Sion,  quia  bi  contemplationis  culmcn 
velis  attingere  (nam  Sion  speculatio  dicilur),  opor- 
tet,  ut  primo  Dcum  cognoscas,  et  postea  te  ipsum; 
ut  peccandi  voluntatem  dimitlas,  et  ad  coelcsie  dc- 
siderium  cor  luum  emollias.  Sic  cnim  absque  omni 
impedimento  occurrere  poteris  illi  cum  illa  quae 
clamat :  CurreDitci  in  odore  unguenlorum  tuorum 
(Cant,  i)  :  ascendendo  videlicel  de  virttile  in  virlu- 
lem,  donec  videainus  Dcum  deoruin  in  Sion  (Psal. 
Lxxxiii),  id  esi  in  allitudine  conleinplalionis,  ad- 
juti  gratia  Salvatoris  nostri  Jcsu  Ghrisii,  qui  ciim 
Patre  et  Spirilu  sancto  vivil  et  regnal  Dous  per 
omnia  saecula  sxculorum.  Ainen. 
SERMO  V. 

DE   NATIVITATE   DOMINI. 

Verbum  caro  faclum  est  {Joan,  i).  Verbum  ab- 

brevialura  de  Verbo  abbrevialo  audivimus.  Sed 

Dum  brevis  esse  laboro, 
Obscurus  fio, 

(HoRAT.  De  art.  poet.  vers.  25,  26.) 

Qtiippe  quia  verbum  abbreviatum  et  obscurum  de 
Verbo  abbrevialo  et  obscuro  loquimur.  Scd  ver- 
buin  meum,  quia  abbrevialuin,  obscurum ;  Verbum 
▼ero  illud,  quia  obscurum,  abbreviatum.  Obscurum 
enira  erat,  antequam  esset  abbreviatum,  et  abbre- 
Tialum  est,  ut  esset  mstnifeslum.  Antequara  esset 
abbreviatum  videri  non  poterat  oculis  mcntis;  ab- 
breviatum  vero  videri  poluit  oculis  carnis.  Verbum  ^ 
eralnon  breviatum,  nec  dicipolcrat;  verbum  ab- 
breviatum  fuit,  el  dici  poluit.  Dici  forlc  potuit,  non 
quid  erat,  sed  quod  erat :  sed  dici  non  potuit,  quid 
erat,  sed  quid  noh  erat.  Deus  enim  Vcrbum  crat. 
Neino  autem  dicere  potest,  id  quod  esl;  sed  dicere 
potest,  quid  non  est.  Negaliv»  cnim  de  Deo  coni- 
pactae  sunt;  aOirmalivae  incompaclae.  la  hoc  ergo 
quod  Yerbura  erat,  ipsura  horao  fari  iion  poterat, 
scd  Verbum  caro  factum  est,  et  lunc  infans  factus 
cst.  Verbum  ergo  fuit,  et  ipsum  homo  fari  non  po- 
tiiit;  infans  fuit,  et  ipsum  bomo  fari  potuit.  Verbum 
erat,  quod  fari  non  potuit.  Isaias  sunl  verba  :  Genc' 
rathnem  eju$  qui$  enarrabtt  ?  (J$a.  liii.)  Infans  fuit, 
quem  fari  poluit  Matlhaeus,  ciim  ait :  Liber  genera- 
IJom'!  Je$u  Chri$ti  (Matth.  i).  O  Vcrbum  ineflabile, 
et  infaiis  fabilis !  0  Verbum  ineffabile  apud  Patrcm, 
etinfans  fabilis  apud  matrem!  Ut  quid  islud?Quia 
jubilus  coelestis  Verbum  Patris,  ncc  omnino  dici 
polest,  nec  omnino  dcbct  taceri..  Sed  dici  non 
potuit,  quia  Verbum  est;  taccri  non  debel,  qiiia 
infansest.  Videsne?  vcrbis  propriis  improprie,  iin- 
propriis  proprie  designatur.  Et  quia  verba  propria 
uoo  hal)emus,  verbis  impropriis  ad  ejus  notiliam, 
prout  dederit,  ascendamns.  Verbum  Patris  csi ;  ct 
ut  usu  humano  loquamur,  Verbum  Palris  substan- 
tivum  est,  Verbum  cum  Patre  seternum,  Verbuin 
indeclinabile,  Uguras  simplicis,  praesentis  temjioris, 
numeri  singiilaris,  infinitivi  modi.  Legitis  hxc  ot 
inlelligitis?  Forlc  dicitis,  legiinus;  ncc  unum  ioia 


regulis  Prisciani  ita  edocti  non  sumus.  Bene.  Dm 
est  lcctio  vestra  et  inea  :  scd  veslra  doda,  nei 
indocta. 

Et  quamvis  una  eademque  sit  lectio,  sensam  ta- 
men  humanum  cx  verbis  humanis  colligilis,  ego 
vcro  spiriiualem.  Animadvertite  igilur  spirlUiale» 
intellectiim,  iil  unus  et  idem  nobis  iDteilecUis  sit, 
meus  spiritualis,  et  vestcr  humanus.  Dixi  a  prin- 
cipio,  Verbum  Patris  substantivum  esse,  quia  con- 
siibslantiale  est  PatriVerbum  suum.  Si  eniraacd- 
denlalcesset,  etadesse  el  abesse  possct.  Sed  forte  dlci- 
tis:  A  verbo  Pater  abesse  poluit,  quia  Verbum  dixil : 
Deu$  Deu$  metis,  quare  me  dereiiquistil  (Pioi.  xxi.) 
Haec  in  persona  Filii  dicla  negare  non  possurons. 
B  Nam  in  Evangelio  dicit :  £/i,  Eiijamma  sabacianif 
(Matth.  xxvii.)  (Jnde  et  Psalmista  ad  niajorem 
argumenti  ralioncm  adjungit :  Deu$  mm,  clamabo 
per  diem  et  non  exaudie$  (Psal.  xxij.  Clamal  se 
Filius  dercliclum  n  Deo,  et  non  esi  cxauditos: 
ergo  est  dercliclus.  Pensatis  quid,  sed  non  pri^|Hcr 
quid  dictum  sit.  Vcrba  enim  sunt  fdii  iHHnlnlt 
enlis  Filii  Dci,  qui  praedcstinatus  cst  Filiua  M  ta 
virlute,  ut  csset  filius  hominis  ct  Fiiius  Dei.Claimi 
igilur  filius  homiiiis  se  in  passione  dercliclaffl 
quoad  protcctionem  divinitatis,  non  quoad  diTido- 
ncm  unioiiis,  quoniam  tuiic  non  solum  Palcr ,  sed 
ipse  Filius  se  ipsum  dereliqiiit.  Nam  si  tcipsan 
dcfendere  vellet,  prout  posset,  quis  salutCM  i 
tram  operaius  essct?  Possct  forte  mala 
esse  a  diabolo,  vel  Judieo,  sed  poteslas  iion  ] 
esse  ,  nisi  a  Deo  (Rom.  xiii).  Hinc  est  qaod  I 
ait :  Non  haberes  in  me  pote$tatem,  ni$i  tibi  i 
e$$et  desuper  (Joan.  xix).  Et  alilii :  Nemo  lo/Mrwl 
animam  meam  :  $ed  ego  pono  eam^  et  iterum  ncmo 
eam  (Joan.  x).  Uursus  quod  substantiale  Palri  sfl 
Verbura,  potest  probari. 

Ex  omnibus  enim  qua;  facla  sunt,  dixil  Dominus, 
et  facla  sunt  (Joan.  i).  Ergo  per  Verbum  omuia 
fecit.  Vel  cigo  duo  omnipotcnles  fuerunl,  vcl  idera 
esi  Pater  el  Vcrbum.  Scd  duo  omnipotenics  esse 
non  possunl,  qiiia  ad  hoc  iit  alter  omnipolens  csscl, 
alterius  potciiliam  posse  comprimere  neccsse  essct : 
alioquin  aliquid  potenliaje  cjus  dccsset,  ct  sic  omni- 
D  poiens  non  esset.  Quia  igilur  unus  cst  omnipolens, 
el  l^atcr  est  omnipolens,  et  Verbum  est  omnipotcns, 
iinum  atque  idcm  csse  Patrem  et  Vcrbum,  necesse 
est.  Et  quia  prorsus  unuin,  procul  dubio  imuni 
Deiim,  una^n  substantiam.  Esl  igilur  activum  ver- 
bum,  non  solum  cx  iis  quae  facta  sunt,  sed  ex  iis 
qux  facienda  erant,  antcquam  quidquam  flerel. 
Nain  sicut  voluntas  artificis  habens  pne  oculis 
omnrm  materiam  doiuus  faciendae,  fertur  super 
illam,  et  quodammodo  jam  mente  facil,  dum  quid 
de  quo  facturus  sit  proponil ;  ila  in  summo  arlifice 
orania  quae  facta  sunt,  praescntialiter  fu^runly  ul 
sicut  domus  facicnda  primo  fit  in  scientia  arlifids ; 
fit  ct  malerialiter,  cum  Ixvigantur  lapides  el  ligna; 
fit  etiam  essentialiier,  cum  in  structura  disponanlar 


6<H  SERMmiES.  —  SERMO  Y.  DE  NATIV.  DOMINL  eOi 

Ixtigatt,  iu  el  tummus  artifex  per  Yerbum  omiii-  A  in  columba,  operatus  est  Pater  el  Filiua,  quia  pro- 


poteire  fecit  omnia,  ui  in  prxscientia  incul)aret 
fbiciendis,  in  niatena  faclis,  in  cssent'a  crdlnatis. 
Unde  dictum  est,/ial  et  fecit,  et  facta  sunt  lCenes,  i). 
Quid  est  enim  dicere  :  Fiat  /ux,  nisi  quod  Verbuin 
genuit,  in  quo  erat,  ut  ficret  lux;  et  erat,  antequam 
quidqiiam  fierei?  Quod  igltur  dictum  csr,  fiat,  re- 
fertur  ad  opus  in  prxscientia ;  quod  fecit,  ad  opus 
in  materia  :  quod  factum  est,  ad  opus  iii  essentia. 
Quod  ergo  primo  fecit,  quod  facta  ordinavit,  quod 
ordinata  huuian»  utilitali  exposuit,  totum  in  pne* 
Sf:ientia  fuit ;  et  iila  prffiscientia  ab  aeterno  fuit.  Ab 
aBtcmo  ergo  praescivit  ut  facerct,  ordinarct,  expo- 
ncret.  Ergo  facere,  ordinare ,  exponere,  in  Deo 
«temaliter  fuit.  Et  sicut  videmus  quia  pf  imo  facta 


(ecto  inseparabilia  siint  opera  Triiiitatis.  Quia  igitur 
unum  est  cum  Patre  et  Spiritu  sanclo  Verbum, 
bene  indecliiiabile  dicitur,  quia  idipsum  est.  T% 
autem,  ait  Psulmista,  idem  ipse  es  {Psal.  ci).  Unde 
Jacobus :  Apud  quem  non  est  transmutatio,  nec  vicit» 
situdinis  obumhrHtio  {Jac,  i).  Et  alibi : 

Stabilisque  manens  das  cuncta  moHri. 

(BoET.  De  consoL  philos.  lib.  iii  metr.  9). 

Non  enim  declinatur  de  loco  ad  locum,  qui  ul>i- 
quecst;  non  declinatur  per  vicissitudineslemporum, 
qui  scropcr  est;  non  per  varictates  aeialum,  qui  ab 
xterno  est,  non  per  divisioues  partium,  qui  corpus 
uou  est;  non  per  mutatioiies  dignitatum,  quia  Deus 
est;   non  per  diversitatcs  afTectuum,  quia  semper 


sunt  quae  facta  suut,  et  postea  ordinata,  landein  ^  idcm  est.  Nam  si  iratus  fuisse  {Exod.  iv),  vei  pceni- 


«^ 


exposita,  ut  qoasi  principium  ait  hnmanx  utilitalis 
beiiigna  remm  expositio,  expositioiiis  aulem  et 
utilitatis  sapiens  dispositio,  dispositionis  autem,  cx- 
positionis  et  utilitatis  rerum  compositio ,  totiim  et 
jnKieutia  artificis  emanavit,  cum  slc  componere, 
ft^JS^nere,  exponere  proponebat.  Erat  igilur  lieni- 
^^■Mt  exponeiis  ad  omnia  facla  principium,  sa- 
■^lNitia  ordinans  benigne  exposita,  polentia  agetis 
^sapientia  et  benignitatc,  ut  sic  sapientia  totum  ha- 
beret  a  potentia ,  benignitas  vero  simul  a  sapionlia 
et  potentia.  Et  quamvis  diversiUs  videatur  in  acti- 
bus,  nuUa  tamen  divcrsitas  erat  in  agente.  Quia 
k  seipso  aliquis  artifex  differt ,  quaiido  quid 
1»  disponere,  ordinarc,  exponere ,  quamvis  sit 
liMl  disponere,  ordinare,  exponere.  Iia  Dcus  Uiius 
ante  saecula,  qui  potcnter  omnia  disposuit, 
iler  ordinavit,  benigne  exposuit.  Ncc  aliquid 
potentia  componcns,  sapientia  ordinans,  beoi- 
gnitas  exponens,  nisi  unus  Deus,  qui  per  partes 
dividi  non  polest,  quia  simplex  est,  et  corpus  non 
est;  nec  aiiquid  in  eo  impcrfcclutn,  co  quod  omnino 
bonus  est. 

Vides  igiCur  ex  praedictis,  quod  idoni  est  sapicntia, 
potentia,  l)cnignitas,  in  Deo.  Et  tamen  sapicntia 
cst  a  potentia ,  et  benignitas  ab  utraque.  Et  cum 
uihii  aliud  dicamus  potentiam  quam  Palrem,  sa- 
pientiam  qiiam  Filium,benigniUtemquam  Spirrtiim 
sanrtum,  ex  rebus  factis  potest  argumentari  quoil 


tuisse  (Cen,  vi)  legitur,  figurative  dicilur,  quianul* 
lus  in  Deum  cadit  affeaus.  Sic  iratus  dicilur,  quia 
punit ;  poeniluisse,  si  quod  fecit,  delet,  quod  facere 
poenitens  solet.  Quia  autem  ens  a  Palre  unum  est 
cum  Patre,  bene  simplicis  praedicatur  figurae,  CMiti 
sit  splendor  glorite ,  et  figura  substantias  Patris 
{Hebr.  i).  Non  figura  Patris,  quasi  a  Patre  figurata, 
iiec  flgura  qiiasi  ad  Patris  figuram,  sicut  bomo 
iinago  Dei  est;  sed  ad  Dei  imaginem.  Nec  figura 
Patris,  quod  ad  Patris  similitudinem  :  non  enim 
participat  cum  Patre  aliquam  similitudinem,  quia 
non  est  participatio,  ubi  totaiitas  est;  non  est  si- 
militudo,  nbi  esl  ideniitas.  Niilla  in  eo  diversitas» 
qui  de  se.dicit :  Qui  videtme^  videt  et  Patrem  {Joan. 
'  xiv).  Una  igitur  substantia  est  Pater  et  Filius,  una 
prorsus  figurans  omnra,  neutra  ab  altera  figurata. 
Aitende  super  b<x  evidens  argumcntum.  Splendor 
solis  a  sole  est,  non  sol  a  splendore  :  uiium  tamen 
splendorein  emitlunt  sol  et  splendor  solis.  Nunquid 
Fibi  diversus  est  splciidor  emissus?  Noniie  si  quis  a 
te  quacreret,  quid  lucetin  domo,  nonne  bene  rcspon* 
dcres,  sol?  Vel  si  hoc  itenim  quaereret,  nunqufd 
bene  dicere  posses,  splendor  solis?  Nunquid  de 
duobus  splcndoribus  locutus  es,  cum  dixisii,  sol  el 
splendor  solis?Non  utique,  sed  ad  utruroque  respon- 
disti,  quia  unus  splendor  est  soi  el  splendor  soiis  : 
et  taroen,  ut  dictum  est,  splendor  solis  a  sole  est. 
Et  quamvis  ab  ipso  sit,  coaevi  tamen  sunt,  quia 


iiiiuin  atque  idem  cst  Pater  et  Filiiis  et    Spiritus  d  niiuquam  spicndor  sine  sole ,  uec  sol  sine  spleu<- 
Miictus  :  Filius  tamen  a  Patre,  Spiritus  sanctus  ab     dore. 


utroque.  £t  qiiamvis  unum  sint,  quibusdam  tamen 
proprietatibus  distinguuntur,  sicut  proprium  fuit 
potcnliae  ut  agcret,  sapienlia^  ut  ordinaret,  beni- 
gnitatis  ut  exponerct.  Quod  tamen  potenter  fecit, 
sapientiae  et  benignitatis  fuit ;  quod  benigne  expo- 
suit,  potentias  et  sapientiae  fuit.  Hinc  est  etiam, 
quod  cum  idem  sit  Pater  el  Filius  et  Spiritus 
sanctus,  proprium  Patris  fuit  ut  in  voce  audiretur, 
proprium  Filii  ut  baplizaretur,  proprium  Spiritus 
sancti  ut  in  columba  videretur  {Matth,  iii).  Tamen 
ut  Pater  audiretur,  operatus  est  Filius  et  Spiritus 
sanctus  ;  ut  Filius  baptizaretur,  operalus  est  Pater 
et  Spirltus  sanclus ;  ut  Spiritus  sanclus  vidcretur 


Sic  igitiir  quamvis  a  Patre  sit  Fiiius,  coaplerni 
tamen  sunt.  Propter  hoc  praeseiilis  eliara  teroporis 
est,  quia  apud  ipsum  illud  a^lernum  hodie  est,  quod 
liec  praeteriluro  novit,  nec  futurum.  Unde  Pater  ad 
Filium  :  Ego  hodie  genuije  { Psal,  ii ).  Quod  in  aiio 
Psalino  exponitur ,  cum  dicitur :  In  splendoribus 
sanctorum  ex  ttlero,  id  est  ex  divinitatis  secreto, 
aute^  luciferum  genui  te  { Psal,  cix).  Apud  ipsum 
enim  erit  non  esl,  quia  ab  asterno  est.  Apud  ipsam 
fuit  non  est,  quia  finem  babere  non  potesi.  Apud 
ipsum  ergo  est  semper  esL  Quod  fuil  enim  vel  quod 
erit,  apud  ipsum  non  est,  quia  quijquid  fuil  vel 
crit,  in  ipso  est.  Et  quamvis  uu»tas  vel  singularitas 


60S  D.  GARNERll  LlNGOiNENSlS  EI>ISCOPI 

slt  in  sabslanrit»  lamen  in  personis  est  pluralilas,  A  dici  possit  neque  procedens  : 


Ml 

secuudam  allqiiid  ila 


ita  ul  nec  singularitas  confundat  plnraiitatem,  ne- 
que  pluralitas  separaiiilem  reddat  slngulariutem. 
Piures  sunt,  et  non  unus  :  unum  sunt,  et  non  plura. 
Unum  dico  ab  unltate,  non  unum  ab  unione.  Tres 
personae  sunt  unum.  Adoralur  Trini(a8«  et  tameu 
qnia  diversa  non  sunt,  non  est  ibi  tripliciias.  Nulla 
prorsuf  diversitas,  quia  prorsus  unitas  ;  et  tamen 
pluralitas,  qula  dislincu  TriniUs.  Non  esl  ergo 
differentiac  adbibenda  dlTisio,  sed  dislinclionis 
discretio.  Unum  est  enim  Pater  ,et  Filius  et  Spiriius 
sanctus.  Distinguitur  tamen  Pater  a  Fillo,  quia 
Paler  est  genitor,  vel  ingenitus,  Filius  genitus.  Uiia 
eademque  sapientia  Pater  et  Filius/  et  Umen  sa«» 
pientia  geniu  Filius,  sapienlia  ingeniu  Pater.  Nec 


docturo,  quod  nec  iiidoctum  dici  debeat :  qoia  qved 
doctuni  est,  tndocium  non  esl,  nec  ea  proeessloBe 
procedcns,  qua  procedit  in  legente.  A  Cbristo  eniai 
in  Joannem  processit  per  doctrinam  eraditionis;  a 
Joanne  ia  me  per  studium  lectionis.  lu  anam  al» 
que  idem  prorsus  Paler  et  Filius  el  Spiritos  sanclot: 
et  Umen  genitor  est  Pater ,  iu  ut  neque  genitus, 
neque  procedens  possit  esse  :  ita  genitos  Filios, 
quod  neque  genilor,  neque  procedeos  a  Palre,  pro- 
cessione,  qua  Spirilus  saiicius.  Nam  et  secnndum 
quld  procedere  dici  pote&t  a  Patre.  Unde  ait : 
Proce$$i  a  Palre^  et  vem  ia  mundum  {Joam.  ivi). 
Procedil  enim  Fiiius  gcneratione,  Spiritos  sanctas 
missione.  Et  esl  principium  Fiiii  el  Spiritus  sanctl 


sapienlia  geniu  est  sapientia  ingenita  :  una  uroen     Pa^r,  principiom  vero  Spiritus  sancU  Flliiis;  priB< 


sunl  sapientia.  .Similller  Spiriius  sancius,  cum  sll 
eadem  sapientla  curo  Patre  et  Fillo,  tamcn  nec 
sapientia  ingenlu,  nec  geniia,  sed  procedens.  Nec 
dicere  eam  debemus  ingenium,  ne  Pater  videatur ; 
neque  geniUm,  iie  Filius  credator,  sed  securius  pro-. 
cedentem,  ul  ab  utroque  distingualur.  Auendiie, 
fralres,  qoare  dixerit  Isaias  :  Generationem  eju$  quis, 
enarrabit?  (Isa.  lih.)  Qiits  eiiim  generationis  bujus 
modum  poterit  diffinlre  ?  Absqiie  modo  est ,  quia 
lufiullus  est.  InteHlglte  Umen  in  buroanis,  quod 
laiet  in  divinls.  Intelligite  per  allquid  simile,  quod 
latel  in  rei  veriute.  Dixit  Jesus  discipulis  suis  : 
iVtsi  manducateritii  carnem  Filii  hominis,  non  hah» 


cipium  ad  omnes  creaturas  Spiritus  sanctus.  Sicat 
si  ego  vobis  sermonero  praedictoro  priroo  notom  fa- 
cerero,  quero  scripslt  Joannes,  et  audivii  a  Chrislo, 
sermo  meus  vestrae  doctrinae  esset  principlum,  i 
roo  Joannis  ad  meum,  sermo  Christl  ad  Jq 
meuro,  unus  per  omnia  sermo. 

Et  Verbum  caro  factum  e$t.  Non  Pater,  nc 
rltus  sanctus  caro  faclus  est,  quamvis  unurti^ 
Paier  et  Filius  et  Spiritus  sancius,  solus 
Filius  carnein  assumpsii.  Cum  enlra  dlceretChris 
iVtii  manducaveriti$  carnem  fitii  homini$^  clc  In- 
tellexerunt  quidaro  carnaliter,  unde  scandaliaail 
voluerunt  ablre  retrorsuro  (Joan.  vi).  CreddbiBC. 


6itii  vitam  manenUm  in  vobi$  (Joan,  vi).  Magna  et  n  ^^^^t  ^^^  >"  ill^  forroa  in  qua  cruclflxus  esl. 


ntllis  sapientia :  et  quls  cam  Chrisiuin  doculi  ? 
Qui$  enlm  con$iliariu$  eju$  fuit,  et  qui$  eum  docuit 
$cientiamf  (I$ai.  xl.)  Prorsus  indocla  esi.  Iluic 
autem  doctrinx  testimonium  perhlbei  Joaniies  et 
scripsit  haec,  prout  a  (^brisio  edocius  fuii.  Una  ergo 
fuit  sapientla  Christi  el  Joannis :  sed  fuit  in  Christo 
indocu,  111  Joanoe  docu.  Quod  aulcro  Joannes 
scripsit  haec,  videmus  scripium,  legirous  ei  inteU 
ligiraus.  Quls  illam  sapientiain  me  doouil?  Non 
Joaniies,  quia  Joannem  nunquam  vidi,  nec  allus  a 
Joanne.  Ergo  saplentia  mca  docia  non  est.  Taroen 
si  Christus  hanc  sapientlaro  non  docuisset  Joan- 
nem,  uec  ego  hanc  sapientiaro  habuissem.  Ergo  eisi 
inibi  sapieniia  mea  docu  non  est,  non  Umen  in- 


bcrent  euro  maiiducare,  non  in  sacramento  pania  i 
viiii.  Dixlt  ergo  eis  Jcsus :  Hoc  vo$  $candaiiztU  3 
Verba  quee  ego  toquor,  $ffiritu$  et  vita  $unt  (ibid.)  ^ 
ei  aperuii  illis  sensum.  In  Christo  sensus  eral, 
carnalis,  sed  spiritualis :  in  discipulis  illis  iotel- 
lcctus  carnalis  et  spiriiualls.  Naro  quia  camalia, 
sc^indalizaii  sunt,  et  quia  Undero  splriiualis,  ail 
Peirus  :  Domine,  ad  quemibtmu$?  Verba  vitw  mtemm 
habe$  (Joan.  vi).  Yerbnm  in  Cbrislo  caro  iion  erat, 
qula  caro  ei  sanguis  non  revelabat  el.  Verbiim  in  - 
discipulis  quasi  caro  erai.  Idem  erat  discipoli  el 
magistri  :  sed  in  magistro  dlvinum  tantom,  In 
discipulo  vero  humanuro  pariier  et  divioum.  Sed 
quod  humanuro  erai  in  disclpulo  ex  inlrmiute  :  el 


docu  est :  Joaniu  enim  docia  est.  Una  eademque  D  4"^  divinoro  erat  in  ipso,  non  ab  ipso  erat,  sed 


sapientia  Christl,  Joannis,  ei  roea  :  sed  in  Christo 
indocu,  Joanni  docU,  mlhi  quodaromodo  neutrum, 
sed  procedens,  quia  a  Christo  qui  Joannem  docuit, 
et  a  Joanne  qui  scripslt,  saplentiam  haiic  accepi. 
Princlplum  liabuit  saplentia  mea  a  Chrisio  et 
Joanne  :  priiicipium  habuil  saplentla  Joannis  a 
Christo,  sapienila  Christi  a  nullo.  Et  umen  ona 
eademque  esl  isla  sapientla.  Esl  Igiiur  sermo  Joan- 
nls  qoasl  genllus  a  sermone  Christi ;  sermo  Christi 
quasi  genitor  sermonis  Joannis  ;  sermo  meus  quasi 
procedens  a  sermone  Christi  et  Joannis.  Unus  u- 
raen  sermo  Chrisli,  Joannis,  et  meus.  Vides  igilur, 
qood  allquod  verbum  unum  et  idem  esl;  et  Unien 
secandum  aliquid  indociuro,  quod  neque  dociuin 


ex  virluie  dirina.  Quid  miraris  in  Dei  Filio,  qaiid 
miraris  In  Dei  Verbo,  et  non  miraris  in  isto?  Unom 
est  enlm  Pateret  Verbum,  onus  Deus,  unosomni- 
polens;  et  Verbum  caro  factum  est,  et  Paiisr  caro 
faclus  non  est.  Verbuin  carnero  assuropsit,  el  Deos 
esse  non  desiit,  quta  id  quod  fuli  perroanslt,  el  quod 
non  eral  assumpsii.  Sed  quod  cariiem  assumpsit, 
ex  infirmilate  contraxll  Yirginis  :  qood  Deos  per- 
roansii,  ex  eadem  Patrls  dlvlnitate,  qo»  ipse  erat, 
babuit :  et  ipse  sua  erat  divinius,  et  ipse  eral  Pa- 
iris  diviniUs. 

Qiiod  igiiur  erat  Yerbum  sobsUntivom,  camem 
assumendo  facium  est  adjeciivnm,  quia  sic  sibi 
carnem  uuivlt,  ut  nec  oommistionem  paterelar  uoiOi 


ttS  SERMMKS.  —  SERMO  V.  DE  NATIV.  DOMINI^  Mt 

Bcque  divbioneni.  Non  eiilm  diviniuis  versa  est  in  A  eam  (Joan.  x).  Qubd  igiior  indedintbile,  ni  supra 

diximus,  erat  et  inimobile,  jut  scriptuih  est :  Tu  t 


carnem,  nec  caro  in  diviniiatem,  nec  potuerunt  se- 
pftrari  post  unionem.  Sed  filius  homiuis  fuit  in 
sinu  macris,  et  Fiiius  Dei  in  sinu  Patris.  Nam 
quamvis  in  morte  anima  separata  fuerii  a  carne, 
tameu  nec  caro  nec  anima  separari  potiiit  a  di- 
viniute,  quia  totus  fuit  in  inferno  propter  aiii- 
raam,  toius  in  sepulcro  propter  carncm,  totus 
in  cseio  propter  divinitalem.  Nonne  cum  librum 
legih,  et  pellem  et  scripturam  conspicis?  Uua 
sola  peliis,  et  una  sola  scriptura  est,  et  unus 
ex  scriptura  et  pelle  intellectus.  Potest  scriptura 
separari  a  pelle,  sed  intellectus  delori  non  potest. 
Tale  est  Verbum  caro  factum.  Pellis  caro,  scriptu- 
ra  anima,  intellectus  tanquam  verbum  intrinsecum. 


tem  idem  ipse  es,  el  anni  lut  non  deficient  {P$al.  ci), 
ct  iterum  : 
SlabiAique  manens  das  cuncta  moveri. 

(BOET.) 

Nam  qui  moveri  non  poterat,  aui  secundum  tempos» 
aut  secundum  locum ;  omnia  tamen  movebat,  aat 
secundum  tempus  et  locum,  ut  corporalia ;  aut  se- 
cundum  tempus  et  non  locum,  ut  spiritu^lia ;  in  ab- 
breviaiione  sua  factum  est  mobile  secundum  dl- 
stinctionem  teraporum,  aut  modoruin,  aut  perso- 
narum.  Praescns  quippe  tempus  sux  abbreviationis 
fiiit  illa  tciiiporis  pleiiiludo,  in  qua  se  praesentem 
bominibus  indicavit.  Sub  legis  quideni  tempore,  sub 


Verbum  Patris.  Anima  potuit  separari  a  carne,  iii-  Q'M>  «wi  adventus  tempus  praenuntiavit,  non  fuit 
leliectu  Verbi  non  recedente.  Et  hoc  Verbum  caro 
facium  est^  id  est  Deus  homo  factus  esl.  Nam  per 
camem  liguratur  homo,  ut  ibi  :£/  videbit  omnis  caro 
$4l^tare  Dei  (ha.  lii).  In  hoc  autem  quod  caro  fa- 
\**V  «bbreviatum  est.  Verbum  enim  abbrevia- 
^Kcit  Doniiiiiis  super  (erram.  Dispendiosum  si- 
sermonem  et  auditoribus  pleiium  fastidio 
in  verbo  Ifegis  et  prophetis,  et  agiograpliis, 
ifarie  multisque  niodis  olim  Deus  loquens  Patri- 
in  Prophetis  (Hebr.  i).  Diterant  enim  qui  tiiiic 
temporis  erant :  Non  deest  qui  impieat;  scd  deest 
quijubeat.  Propter  hoc  iion  defuit  qui  jussit:  sed 
defuil  qui  implevil.  Nam  ut  talis  eorum  retunde- 


temporis  plenitudo,sed  tempus  imperfectum,  maxi- 
mequia  hihil  ad  perfectum  adduxit  lex.  Sacramenta 
quippe  legis  non  illud  efficiebant,  quod  Qgurabant; 
sed  erant  signa  rei,  non  res  signi ;  non  signihcala, 
scd  signiOcantia.  Sub  gratia  vero  sacramenta  effi- 
ciunt  quod  figurant;  et  completa  est  omnis  prophe- 
tia ;  et  perfecla  sunt,  quae  dicta  sunt  Hariae  a  Do- 
niino.  Unde  et  ista  perfectio  sub  tempore  seitae 
aetatis  completaest,  ut  sexta  aelate  repararet  homi- 
nem,  qui  fecerat  eum  sexto  die  :  et  qui  sub  senarii 
perfectione  totum  primae  conditionis  opus  compie- 
verat,  sub  senarii  perfectione  reparaiionis  huma- 
nae  perfeclurn  advenisse  tempus  ostenderet.  Gom- 


retur  superbia,  impositum  est  eis,  tcste  Petro,  tale  q  pleta  aulem  perfecti  plenitudine  temporis,  quae  lunc 

jugiim,  quod  nec-  ipsi  nec  eorura  Patres  portare 

potuerunt  (Act.  xv).  Propler  hoc  ad  verbum  juben- 

lis  nec  benevoli,  nec  dociles,  nec  attenti  fuerunt : 

quippe  durae  ceryicis  homines,  et  frontis  indoinabi- 

lis,  et  iapideicordis,ut  ait  Prophela  :  Obturaverunt 

aures  suas  tanquam»aspides  surdos  (Psal.  lvii);  sed 

contra  Moysen  ipurinurantes  suspirabaiit  ad  ollas 

carnium,  quas  reliquerant  in  iCgyplo  (Exod.  xvi). 

Ut  igilur  auditbres  suos  dociies  et  benevolos  reddo- 

i^et  et  attentos,  Verbum  abbreviatum  fecit  Doniirtus 

super  terram.  Abbreviatum  quippe  in  mundo,  ab- 

breviatum  in  utero,  abbreviatuni  iii  patibulo  :  et 

quod  mirabiiius  est,  eo  plus  abbreviaturo,  quo  in 

patibulo  magis  extensum.   Extendebatur  et  abbre- 


consummata  est,  quando  dixit  in  cruce  :  Consiim- 
matum  est  (Joan.  xix) :  sicut  in  priraa  coiidiliona 
post  sextura  diera  die  Sabbati  requievit  ab  omtd 
opere  quod  patrarat  (Gen.  ii) :  ita  quando  post  istaro 
perfectionem  suae  abbreviationis  et  nostrae^redem- 
ptionis,  in  die  ascensionis  portas  elevans  aeternales 
(Psal.  xxiii),  plusquam  perfectae,  quia  nec  factaey 
aeternilatis  suis  aditum  reseravit.  Cujus  reseratio- 
nis  gloria  sututis  ad  dexteram  tunc  patebit,  curo 
futurum  Judicis  tempus  advenerit ;  ex  tunc  erlt 
tempus  sine  fine,  lempus  infinitum,  quia  sine  tine 
mansurum. 

In  diebus  igitur  suae  abbreviationis  indicativo 
modo  uti  voluit,  quando  discipulos  suos  erudivit ; 


viabaiur,  et  quo  magis  vidcbaiur,  eo  plus  abscon-  p  et  quod  utile,  quod  salubre,fquod  necessarium  eral, 


debatur. 

Ex  multis  igitur  verbis,  quorum  scientia  prolixa 
et  incomprehensibilis  erat,  excepit  sapientia  Patris 
Verbum  abbreviatum,  cujus  doctrina.  salubris  est 
et  compendiosa.  Nam  cum  verborum  aliud  sit  sub- 
stantivum,  aliud  adjectivum ;  aliud  activum,  aliud 
passivum,  aliud  deponens,  aliud  neutrum ;  omnia  in 
uno  Verbo  instaurata  suiit  deponenti  et  abbreviato. 
Nam  Vcrbum  subs(antivum  Deus  in  Patre,  Verbum 
adjectivum  Deus  in  carne,  Verbum  activum  in  re- 
rum  creatione ;  Verbiim  passivum  in  passione : 
Verbum  deponens  in  depositione  animae,  quando 
separata  est  a  corpore.  Unde  ait  :  Nemo  toUit  ani- 
mam  meam  a  me;  sed  ego  pono  eam^  et  iterum  sumo 


verbis  et  operibus  indicavit ;  imperativo  modo  lu 
praeceptis  et  miraculis ;  optativo  autem  in  devotione 
orationis  el  desiderio  nostrae  salutis.  Conjunctivo 
vero  in  uiiione  animae*et  corporis,  in  confoedera- 
lione  utriusque  parietis,  in  copula  qua  copulal  ima 
summis;  infinitivo  etiam  modo  in  distributiooe 
gloriae,  quae  nuUo  terminatur  fine.  Cum  autem  omnl- 
bus  hanc  praeparat  gloriam,  qui  eum  sequuntur  ad 
vilam,  utitur  impersonali  modo,  quia  cujuscunque 
sit  generis  vel  aetatis,  sive  couditionis,  omnes  vo- 
cat  ad  se,  quia  itofi  est  *personarum  acceptor  Deu$ 
(Act  x).  Gerundivo  autem  modo  usus  est  tanquam 
pius  medrcus,  quando  dolorts  nostros  ipse  tulit^  ei 
langnores  nostrot  ipse  portavit  (Isa.  Liii)  ;  et  cnm 


607  D.  GARNERll  LINGONENSIS  EPISCOPI 

casiis  sccundat  asperos,   et  dat  gerendi  gratiam.  A  homineni  secundam  babitom 


Siipino  niodo  usns  est,  cum  se  supposuil  Mariae  et 
Jdsepb.  Uiide  balies :  Et  $ubditu$  erat  illis  {Luc,  ii). 
De  persona  vero  Verbi  boc  intelligendum  cst,  qnod 
sicut  in  doctrina  pbiiosopbialis  verbi  tres  csse  pcr- 
sonas  doceranr,  et  unum  veibum,  ita  iu  doclrina 
fldei  tres  personas  confitcniur  et  unum  Deum.  Ver- 
bum  vero  incarnaium  et  abbreviatum  non  desiit 
esse  quod  eral,  sed  incoepit  esse  quod  non  erat. 
Non  desiit  esse  Deus,  et  una  substantia  cum  Patrc ; 
ncc  desiit  esse  alia  persoiia  a  Patre,  sed  in  sua  ab- 
brcviatione  idcni  Deus,  eadem  subslantia  illa,  quae 
tunc  erat  pcrsona  non  alterala,  sed  a  Palre  altera. 
Hinc  est  quod  Apostolus  oit :  Qui  prwdestinatus  est 
Filius  Dei  in 


Propter  bnjutmtdi, 
viam  lam  arduam  non  consulii  intrare  nostra  csri- 
tas  absque  duce.  Iloc  autem  dicere  possumas,  qiod 
qiiando  non  enit  ci  species  neque  decor,  sed  Tidefaa- 
tur  quasi  Icprosus  et  iiercussus  a  Deo  et  hamilit- 
tus  (ha.  Liii);  ct  evinanita  videbatur  flgura  Dei,el 
deformis  et  decomposiia  videbatur  flgiira  homi- 
nis,  uipote  cruentata,  et  sputis  oblitar  pallescens 
colapbis,  inorte  dcnigrata.  Sed  quoniam  pro  nobia 
b:ec  omnia  suslinere  dignatus  est,  qui  sic  se  ab- 
breviavit,  qui  sic  se  declinavlt,  et  ut  ita  dicam,  de- 
figuravit,  imo  et  exinanivit  (Philipp.  ii),  nos,  dOd- 
ctissimi  fratres,  ad  ejus  exemplum  abbrefiemas 
superbiae  iiostrae  fastum,  declinemus  a  concilio  lH' 


virtute  (Rom.  i).  !n  virtute  quidem      dcntium,  deliguremus  pallorejejunii  dccoreralasd- 

Dei  pracdestinatus  fuit,  ut  filius  bominis  essct  ens      " —    '^"" — * * — ■"* '"  ** "' 

Filius  Dei.  Gumque  in  sua  majcstate,  utdictuniest, 
esset  simplicis  figurae,  nam  elsi  aliquis  figura  Dei 
dicitur,  quia  ad  Dei  figuram  factus  est,  isle  singii- 
lariter  figura  Patris  est,  ut  Apostoliis  ait :  Qui  cum 
$it  splendor  glcrite,  el  figura$ub$tanti<eejus{Hebr.i); 
Umen  nou  sic  figura,  quod  ad  figurain,  quia  lotam 
implct  Patris  figuram  :  scd  in  nullo  dissimilis  aut 
inaequalis;  nec  similis  participatione  similitudinis 
aut  aequalitatis;  sed  illud  idem  quod  Patcr  est,  ra- 
tione  Jdentitatis,  In  abbreviato  tamen  Verbo  figura' 
bominis  foris  patebat ;  sed  figura  Dei,  nec  alia  a  Deo, 
intus  latebat ;  et  eral  una  persona  boino  patr.ns  et 
Deus  latens. 

Quid  igilur?  Dicemus  boc  Verbum  abbreviatum  C 
esse  figurae  composiUe?  Sed  super  boc  illis  defflni- 
livam  sententiam  reservamus,  qui  Joannis  Cbryso- 
stomi  auctoritate  innitcntes,  dicunt,  hominem  illum, 
non  ex  anima  ralionali  etcarne  tantum,  sed  ex  bu- 
inana  et  diviua  natura,  id  est  ex  tribus  subsiantiis, 
divinitate,  carne,  et  anima  conilare  :  et  bunc  Chri- 
stum  fatentur,  et  unam  personam  tantum  esAe,  ante 
incarnatioKcm  quidem  solum  modo  simplicem,  sed 
incarnalione  factam  compositam  ex  divinitate  ct 
humanitate  :  necestideo  alia  persona,  quam  prius. 
Unde  Joannes :  i  In  Domino  nostro  Jesu  Cbristo 
duas  quidem  naiuras  cogiioscimus,  uiiam  autcm 
bypostasiu  ex  utrisque  compositam.  i  Ideo  autcm 
istis  banc  sententiam  reservamus,  quia  sunt  alii, 
qui  eis  contradicunl,  et  in  incarnatione  Verbi  non  D  siccilate  {Jud.  vi) ;  rubus  igne  canduit  absqiie  con- 


vum,  ex>inaniainus  lasciviam  carnis  et  morum,  at 
in  omnibus  configurati  Vcrbo  abbreviato,  et  formam 
hominis  foris  dcformem,  et  formam  Dei  intus  for- 
mosam  conservemus  :  cjus  tamen  auxilio,  sine  qv 
nibil  facere  possumus,  nec  debemus,  irao  per  i 
omnia  sunt,  nec  cessant  fieri.  Quoniam 
brevialus  fuit  in  mundo,  tamen  sine  mensur 
niensus,  et  sinemaguiludineniagnus  scmperi 
vit  in  coclo,  quia  nec  diminuta  erat  potestas  i 
cum  palcretur,  ncc  magnitudo  cum  abbreviaretar; 
sed  subditus  in  forma  scrvi,  rcgnabat  Deus  in  for- 
ina  Dci,  cum  Palre  et  Spiritu  saucto  :  cujus  ro- 
gnum  et  impcrium  sine  fine  permanetin  saecula  sae- 
culorum.  Amen. 

SERMO  VI. 

DE   NATIVITATE   DOUINI. 

Li^er  yenerationis  Jesu  Christi  filii  David^  filii 
Abraham  {Math.  i).  Quia  mirabilia  vidimus?  iiodie, 
fiatres,  quod  sine  mensura  immcnsus,  parvus  jacel 
in  praesepio  ;  qui  Verbum,  infans  faclus  est,  et  ad- 
inirabilis  consiliarius,  absque  verbo  :  inclrcum- 
scriptibilis,  loco  parvo  concliisiis  in  utero,  non  in- 
congruum  duximus,  loqui  parva  dc  magno,  humana 
de  Dco,  vacare  ct  videre,  quam  mirabilis  sit  Dcus 
in  opere  suo.  Antiquorum  siquidem  mirabilium 
non  immemor  Deus,  aut  niinus  potens  in  ▼erilaCe 
signi  ct  re  significata,  apcruit  quod  in  signo  veiita- 
lis  ct  re  signiUcanle  figuravit.  Virga  floruit  abs<iue 
radice  (Num.  xvii),  vellus  maduit,  et  telhis  aruit 


solum  personam  ex  naturis  compositam  negant ; 
verum  etiam  bominem  aliquem,  vel  aliquam  sub- 
stantiam  ibi  cx  auima  ct  carne  compositain  vcl  fa- 
ctam  diffitentur;  sed  sic  illa  duo,  scilicet  animam  et 
carncm,  Verbi  personae  vel  naturae  una  esse  aiunt, 
ut  non  ex  illis  duobus  vel  exillis  tribus  animd,sub- 
stanlia,  vel  persona  fieret  sive  componcretur ;  sed 
ex  illis  duobus  velul,iiidumento  Verbum  Dci  vesti  • 
retur,  ut  mortalium  oculis  coogrucnter  apparerct, 
non  quod  illa  duovcl  aliqua  rcs  ex  illis  coniposila, 
sint  una  persona  cum  Verbo.  Unde  Apostoliis  : 
Et  habitu  inventus  ut  homo  (PhHip,  ii).  Unde  Au- 
Kustinusistud  verbum  Apostoli  tractans,  manifeste 
ostcndit  Dcum  dici  faclum  essc  bominem,  vcl  cssc 


sumptione  (Exod.  iii) ;  sic  virgo  peperit  absque  sc- 
mine.  Coeli  roraverunt  iii  carnis  vellere,  mortalita- 
tis  rubus  resplenduit  Dei  iminortalitate.  Vacate 
crgo  ct  videte  quam  mirabilis  sit  Deus;  vacatc  a)> 
opcreservili,et  vidcte  libertatem  gloriw  filiomm  Dei 
(Hom.  viii).  Si  enim  non  tollatis  lippiludinem  ab 
oculis,  intueri  verum  soiem  non  potestls;  si  noQ 
claudatis  oculos  carnis,  non  polestis  aperire  oculos 
menlis.  Extcriores  siquidcm  Pauli  oculos  clausit 
Deus,  qiii  erant  apcrti;  ut  interiores  aperlret,  qui 
crant  clausi  (Act.  iv).  Sic  enim  Job,  ut  apertos  ha- 
bcrct  oculos  cordis,  pepigit  foedus  cum  oculis  suis, 
ul  ncc  cogitaret  quidem  de  virgine  (Job  xxxi).  Va- 
catc  crgo  a  transitoriis,  ct  vidctc  acterna ;  varate  ab 


e09  SERMONES.  —  SERMO 

imis»  el  vidcte  superna;  tacate  a  mundo,et  ▼acato  Deo; 
▼acateperotiuin  lectionis,  et  videteocuUsintcnlionis; 
▼acate  legcndo,  et  videte  iiitelligcndo.  Propositus  esl 
eiiim  nobis  ad  intelligendum  aperte  Liber  generatiih' 
nisJesu  Chrisli  filii  David^  filiiAbraham,  Etmerito, 
quia  resarciti  suntmuri  Jerusalem,cessat  inimico- 
ruro  fortitudo,  aediOcatae  suntpbrtse,  serae  portarum 
confortatx  (P$al,  cilvii)  ;  eiin  semineAbraham  bc- 
ccdicti  sunt  Hiii  ojus  in  ca.  Et  utiquebene  suntmuri 
ejus,  resarciti,  quiaSalvator  in  ca  positusest  murus 
{Isa.  xxvi).  Bene  ccssaredcbet  forlitudoinimicorum, 
quia  ingressusest  David  ad  singulare  certamen  con- 
tra  Pbiiisthacum  (/  Heg,  xvii). 

Sicut  ergo  iili,  qui  sub  Nchenila  ct  Esdra,  fecC' 
runl ,  el  nos,  fratres  mci,  qui  fllii  sumus  cocleslis  Je> 
rusalem,  faciamus.  Ocee  enim  omnia  ad  nostram 
doctrinam  scripta  sunt^  et  facta  pro  nobis,  tJi  quos 
fines  swculorum  devenerunt  (I,Cor,  x).  Legimusenim 
quod  postquam  reaedificala  fuit  Jcrusalem,  et  iiii- 
riim  ruina  cessavit,  accepit  Esdras  libruin   ie- 

^tidegil  iii  eu  corain  liiiis  Israel  ad  intelligendum 

\{1I  Esdr,  viii).  Sic  el  Dcus  Patcr  in  reaedifi- 

I  Jerusalem,  quie  surhum  est^  quas  est  mater 

\i9a  (Gal,  iv),  iibrum  iilum  nobis  aperuit,.  qucm 
signatuin  Isaias  vidil  (Isai.  xxix)  :  scd  et  Joaniics 
In  boc  eodem  libro  septcm  signacola  vidil,quae  ncmo 
poterai  solvere,  donec  Agnus  qui  occisus  est,  ape- 
rire  euin  dignus  inventus  est  (Apoc.  v),  Quia  igitur 
Agnus  ille,  qui  coram  toiidenle  sc  obmuluit,  et  noa 
aperuil  os  suum  (Jsai,  liii),  seplem  sigifacula  a 
libro  Tcmoverc  vciiit ;  quando  scilicct  nasci  voluit, 
elcgit  submilti,  passioncs  iioslras  absque  peccato 
pati,  tentari,  jejuuare,  mori,  et  infernum  luordere, 
oon  immerito  lectioni  vacare  debemus,  qui  haec 
omuia  nuda  et  aperta  vidcmus.  Olim  eum  Isaias  vi- 
dit  sed  nondum  polerant  vacare  antiqui.  Nam  et 
scienti  litleias  el  nescienli  porrigei>atur,  et  legere 
nOB  potcrant  (Isai,  xxix) ;  signatus  enim  crat  sigii- 
lis  scptem  (Apoc,  v).  llodie  autem  ita  libriim  aper- 
tum  videnius;  ul  et  illc  qui  scit  lilteras,  ct  qui  iie- 
8cit,  quod  utilc,  quod  honestum,  quodque  necessa- 
riuin  est,  invciiire  possil  et  intelligere.  Beatus  qui 
tegit  et  audit  verbalibri  hujus;  et  servat  ea,  quw  in 
eo  scripta  sunt  (Apoc,  i).  Nibil  enim  in  eo  super- 
fluum  scriptum  est,  quod  possit  recidi ;  nibil*mi- 
nus  dictuin,  quod  debeat  addi ;  nihil  male  dictum, 
quod  debeat  emeiidari :  sed  totum  utlle  est,  ut  be- 
iicvoli  siiit  auditores ;  totuni  breve,  ut  flant  attcn- 
tiores.  Verbuni  siquidem  abbreviatum,  fecit  nobia 
Dominus  super  tcrram  (Isai.  x),  Oliin  librum  scri- 
psit  nobis  Dcus,  in  quo  sub  multis  verbis  uiium 
compi^elieiidii  :  lioJie  librum  nobis  aperuit,  in  quo 
niuita  sub  uno  verbo  coiiclusit.  Quidquid  enim  per 
integumenla  vcrborum  iii  iibris  aiitiquis  de  Filio 
Dei  scriplum  eral,  totum  iii  bujus  iibri  vcrl>o  ex- 
plaiiatuin  est.  Multifarie  enim  muLisque  modis^olim 
Deus  loculus  est  patribus  in  proplutis^  novissime 
diebus  isfis  locutus  eslnobis  in  Filio  {Ilebr,  i),  lioc 
Cbt,  iii  Vcrbo  suo. 


VI.  DE  NATIV.  DOMINI.  (10 

A  iloc  igitur  ▼olumeD,  Tolumen  iilud  est,  quod  fa- 
ctum  est  inore  prophetaesicul  meldulce:aiteniin: 
Et  cibavit  me  volumine  iUo ;  et  factum  est  in  ore  mM 
sicut  mel  duice  (Ezech,  iii).  Sed  quis  est  libcr  iste? 
Est  enim  iiber  magnus  qtiidain  in  superfioie,  sed 
parvus  in  sensu,  quia  nihil  ad  perfectum  adduxii 
lex{Hebr,  vii).  Et  est  liber  nihil  habens  oneris  in 
superlicie,  sed  grandis  in  sensu,  Et  est  liber  maxi- 
mus  in  superficie,  et  incomprchcnsibilis  iiitclloctu. 
Qtffs  enim  cognovit  seusum  Domini;  aut  quis  ciofist- 
liarius  fjus  fuit  ?  (Rom,  xi.)  Ipse  enim  lil^er  est,  qui 
pro  pclle  carncm  habuit,  et  pro  scriptura  Verbum 
Patris.  Liber  ergo  niagiius  in  superflcie,  et  parvus 
in  sciisu,  lex  cst,  sive  inundtis  iste,  qui  foris  seri- 
pluh  esl  p<'r  reruin  furinas,  iiitus  autcm  pcr  reruiu 

l^  naturas.  Quasi  enini  liber  esl  revolutus  per  re¥0- 
lulionem  tcniporum  et  dicrum.  Lil)er  qui  nihil  ha- 
liet  oiieris  in  superficie,  ct  niagnus  est  in  scnsu, 
conscientia  hominis  est,  grandis,  inqiiam,  liber, 
scriptus  stylo  hominis.  Stylus  hominis,  defcclio  eat 
humanitatis.  llic  scriplus  est  foris,  considerando 
visibilia  ;  inlus,  considcrando  a*terna.  Major  priino 
libru  est  liber  iste.  Nani  et  ea  quae  in  mundo  sunt, 
et  ea  quae  sunt  extra  mundum,  )»oiest  comprehen- 
dcre.  Sed  super  omnes  est  liiicr  ille,  qui  et  ea  qu» 
in  mundo  sunt,  et  qux  in  conscientia  esse  possunt, 
comprehendit.  Uiide  est  :  Imperfectum  meum  ride- 
mitt  oculi  /Mf,  et  in  libro  tuo  omnes  scribentur  (PsaL 
cxxxviii).  Verbum  tamen  el  alia  etiam  compreheu- 

Q  dil,  qua:  iii  cor  hominis  non  ascendunt.  Oculus 
enim  nonvidit,  ct  in  cor  hominis  iionascendit,quae 
cognosccnt  ii,  qui  student  in  eo  (/  Cor,  ii). 

Ul  igitur  breviter  exponamus,  liber  inaximus  est 
Filius  incarnatus,  quia  sicut  per  scrifitui  ain  Ver- 
bum  unitur  pelli,  iuper  assuinptionem  hominis 
Verbum  Palris  unitum  cst  carni.  Quia  ergo  ipse 
est,  qui  omnem  a  Patre  accepil  potesiatem  judicii, 
Pater  enim  non  judicat  quemquam^  sed  judicium  om" 
ne  dedit  Filio  (Joan.  v) ;  iioii  immerito  in  ilio  volu  ■ 
miiie  flguratur,  in  qiio  scriptae  suiit  tamentationes^ 
et  carmen^  et  vm  (ETLcch.  u),  Uiide  et  propter  iHa 
duo,  quse  audivit  prophcta  David,  potestatem  sci- 
licet  et  mis^tricordiam  (Psat.  lxi).  in  qua  rcddit 
unicuique  secunduin  opera  sua   (Hom,  ii),   factuni 

D  est  in  ore  htijus  prophcta^,  sicut  mel  dulce  (Apoe, 
x).  ScripUe  sunt  cniiii  in  hoc  volumine  lameptatio- 
nes  propter  eos  qui  in  inuiido  sunt  positi ;  ,  carmina 
iis  qui  iii  coeio  suut  elevati ;  vae  vero  iis  qui  in  in- 
ferno  supl  damnaii.  Vcl  lamcntationes  iis  qui  pro- 
flciunt  in  activa  vita ;  carmen  iis  qui  proflciont  in 
contemplativa ;  vae  iis  qui  proliciunt  in  neutra.  Sic- 
ut  in  manu  ejus  dicitur-  calix  csse  pt^nus  misto 
mero  et  fapce,  quia  f«ex  non  cst  exinanita  (Psal. 
lxxiv)  :  ita  et  in  sinu  cjus  voiumen  esse  dicimus, 
ubi  scriptae  sunt  lamcntationes,  et  carmcrt,  et  vae ; 
hoc  in  lamentatione  flguranies,  quod  in  inisto  ;  in 
cariuine  q\iod  in  mero ;  in  vae,  quod  in  (xcis  de- 
trUncnto..£t  bciie  hunc  libruin  in  sinu  Patris  esso 
diciii.us,  quia  in  utcruin  Virgiiiis  Filium  descendisse 


•II 


D.  GARNERIl  LLNGONENSIS  EPISCOPI 


<if 


eogniyfcimut.  Sludeflmiis  igiiiir  in  larofnlationibos,  A  niente ;  tlironiis  ▼irginalis  utems.  In  throno  sedm 


per  obtenrantiam  mandatomro,  per  patientiam  tcn- 
lationum,  per  exercitiom  laboruin ;  in  carminibus, 
per  gratiam  dcYotionis,  et  gaudium  promisi ionis  ; 
in  vae,  per  timorcm  huniani  defectus  et  dolorem  di- 
▼in«  comminationii.  Si  enim  timemus  de  coromi- 
nalione,  iia  quod  gaudeamus  de  promissione,  non 
deficiemus  In  labore  vel  tenlatione.  Studeamus  igi- 
tur  In  libro,  ubi  scripbe  sunl  lamenlaliones,  elcar* 
mina,  et  vae  :  iinprimis  cousideranlcs,  quae  (it  hu- 
jus  libri  matcria,  quae  intentio,  quae  causa  intentio- 
iiis,  quse  utilitas,  quis  ageiidi  modus  ei  quis  titulus. 
Materia  esl  maleria  materians  omnia,  vcl  maie- 
ria  materiata,  vel  illa  qoae  una  est  ex  materiata  et 
materiante  materia.  Materia  matcriata  est  caro  de 


in  die  desponsationis  suae  venit,  quando  cami  di- 
vinitatem  univit.  Uehoc  throno  legitor,  qaod  l/bio- 
num  fecil  sibi  rex  Salomom  de  ebou  graudem^  ei  us 
gradihu$  aseendebatur  ad  eum  {III  Reg.  x).  In  Ihro- 
no,  ut  dixi,  Virginis  uterus,  in  Salomone  Christoi, 
et  sex  imarnaiionis  causae  figurantur  in  sex  gradi* 
bus.  Et  l»ene  per  Salomoncra  Christum  figurari  dt- 
cimus,  quia  ipse  est,  qui  fecit  pacem  hisqoi  longe» 
et  his  qui  prope  {Ephes.  ii)  :  pacem  Judaeis,  el  na- 
cem  genlibus,  pacem  angelis  et  horoinibas,  qtii 
ipse  est.  qui  ulrumque  conjunxil  parietem,  divisil 
niaceriam  (ibid,),  in  cujus  morte  dissipatum  est 
velum,  ut  unum  esset  sanctuni  et  Saiictum  sancto- 
ram.  Unde  Salomoni  comparatur,  quia  Salomon 


Virgine  assumpta;  materia  materians  divinilas  as-  ^  pacificus  interpretatur.  Sequitur  de  utilitate. 

Mira  et  admirabilis  utilitas,   pef  quam  nobii 
aeterna  reddelur  jucundius,  et  jucunda  aetemitaSf 


sumens;  materia  ex  materiata  et  materiante,  una  ex 
carno  et  Deo  persona.  Unde  et  in  librolegis  velpro- 
phetarum,  Filius  loquitur  quandoque  secundum 
quod  homo,  quandoque  scciindum  quod  Deus  . 
multoties  loquitur  tolus  Cliristuf.  Intcntio  vero  est, 
pauperes  ditare,  relegatos  ad  patriam  reducere; 
servos  ad  libertatem,  pcccatores  ad  veniam,  dam- 
natos  ad  gloriam  scinpitemam.  Quasi  enim  sapiens 
mulier  accendit  lucernam,  ut  tenebiosos  illumiuct, 
ut  drachmam  perditam  recuperet  {Luc.  xv).  Quasi 
angolus  Tobiae  peregrinanti  se  comitem  praeliere 
venit  (Job  v),  et  cuin  tribiis  pucris  in  fornacemui»- 
di  descendit  {Dan,  iii).    Qiiasi  Samarilanus  scmi- 


ubi  gaudium  sine  moBrore,  quies  sine  labore,  obl 
nullus  timor  in  minore,  nulla  exactio  in  nmofep 
nullus  invidi»  rancor  in  pace.  Ubi  omnes  ii 
iii  sapiciitia  Salomonem,  in  mansueiodine 
in  velocilate  Azaelem,  iii  fortitudine  Saiiiiyalfcn"^  I» 
polentia  Caesarem,  Absalonera  in  pulchrilvdine,  io 
justitia  Noe.  Ibi  satiet  sicut  cervut  claudus  {Itai. 
xxxv),  ibi  videbit  ut  panthera  caecus.  Ibi  nihil  extra 
lil)erum  habebit  servus^  nec  aliquid  cum  servo  hae- 
res  parvulus  {GaL  iv),  sed  efunt  ibi  liberet  servaSp 
parvus  et  magnus,  lco  et  agnus  {Isai.  ii),  el  paacct 


vivo  in  pnescpi  coeleste  unguentuni  cfl^dit,  quem  q  eos  pastor  bonus  puer  iste  parvulus,  qui  hodie  na 


Levila  ct  saccrdos  contempserant  {Luc.  x) :  et  quasi 
Eliseus  super  ttlium  Sunamilis  incurvavit  se,  cui 
baculiis  missus  pcr  Giezi  proficero  nequibat  (i  V 
Aeg.  iv).  0  pia  intcntio,  non  crudelis;  voluntaria, 
non  neccssitaiis.  Non  fraudatus  cst  a  spe  sua,  cui 
sic  intcndit,  qtii  exspectaiis  exspectavit.  Exspectans^ 
ait,  exspectaH  Dominum^  ei  intendit  mihi  {Psal. 
xxxix).  Speremus  in  eum,  fratres,  ct  cxspecteinus, 
quia.qui  nobis  intendit,  quando  venit  ad  iios ,  in- 
tendet  et  nobis,  quando  salvabit  nos.  In  his  e nim 
omnibus  non  est  aversus  amor  ejus,  sed  adhuc  ma- 
nus  ejus  extenta  {Isai.  ix).  Iniendlt  nobis,  veiiiondo 
ad  nos  in  gratia  et  humilitale,  intendet  et  noliis, 
veniendo  ad  nos  in  gloria  ct  majestatc.  Intendit 


tusest(iiat.ix).  Muludixietnihildixi  :quaisibalbu- 
tiendo  locutus  sum,  quasi  puer  qui  loqui  nilitur,  et  oon 
potest.  Quae  eiiim  comparatio  ternporalia  glorlae,  el 
perennis  gloriae?Non  participant  eadem  ratione  pro* 
posili.  Haec  enim  caduca  suni,  illa  aetema ;  haec 
terrena,  illa  coelestia ;  haec  adesse  possunt  et  abesse: 
illa  vero  cum  omnibus  omnia  sint,  nunqoam  pol»- 
ruiit  deesse.  Sicut  enim  nulla  potest  esse  conventio 
Chrisli  ad  Belial,  Iticis  ad  lenebras  (Jfl  Cor.  vi),  iu 
nulla  estcomparatiopraesentis  justitiae,  sapientic, 
maiisiietudinis,  velocitatis,  fortitudinis,  poienll«» 
et  puldiritudinis,  respectu  futura;.  In  respectu  enina 
illius  omiies  justitiae  iiostrae  quasi  non  sint,  etquaRsi 
pannus  menstruaiae  (Isai.    lxiv),  sic  sunt  eoram 


■obis  gloriam  promittendo,  intendet  et  nobis  red-  d  ^-  Siniiliier  et  sapientla  illi  sapientiae  oomparabi 

insania  cst;  mansuetudo  Uerodis  cmddiUs»  velo- 
eius  qiiod  aquib  testudini,  et  lunae  celerius  pigrl- 
tiae  Saturiii  comparaU.  Fortitudo  vero  summa  pu- 
sillanimiUs»  potentia  pauperUs;  pulchritadequasi 
simix  lurpitudo.  Mu^  dixi,  et  nihil  dixi.  Et  qao- 
modo  potui  dicere,  quod  nescivi.^  El  qoomodoacira, 
quod  in  cor  hominis  neqait  asceiidere?  Sws  enim 
oiulus  ridil,  aiec  ««rit  eadirif ,  el  tir  cor  koasini$  nos 
msrondit,  quod  pretparmml  Deus  diiigentibus  we  (  I 
Cor.  II).  S(hI  b«c  ideo  dixi,  ut  cogiUodi  oecasioneai 
darem  vobis,  at  |ier  h«c  malto  meliora  cred<rrrtisi. 
MoJua  auicin  agendi  Uniara  et  lale  BiysleriaBi,  U- 
lis  fuit  : 
In  primis  omuiam  mieuiseu  Cmbrseims^mem  Dm 


Causa  vero  Untae  et  talis  inteniionis  fuit  hinc  la- 
psus  miseri,  hiiic  miseria  lapsi;  hinc  amor  singula- 
ris  impenans  misrris  corde,  hinc  miserla  multiplox 
In  anlanle ;  hinc  oinnipotentia  largientls,  hinc  vero 
largiUs  omnlpoientis.  lis  enim  sex  gradibus  ad 
Ihronum  eharaeam  ascendit  Saloroon,  quia  istissex 
de  causis  incamari  volait  de  Virgiue  Chrislas,  cu- 
Jot  alems  pmpler  virginiuiem  factus  esi  ebur- 
neas  thmnas.  Iloc  siquidem  noster  vems  Salomon 
sedere  venit  In  throno,  qnando  roronatti  enm  mo- 
lcr  i«e  m  die  desponsmiionis  suee  (Cant.  iii).  Sicot 
f  aim  eorona  regi  conveoit,  sic  ei  thronus.  Comna 

)m  la  caiiite,  coniK^xIo  aleciauw  orJiuaia  ia 


«IS  SERMONES.  -  SEAMO  VI.  DE  NATIV.  DOMINI.  «U 

m  civiiaum  GalUww,  cui  nomen  Naxareik,  ad  Vir-'  A  bor,  eogiundo ,  loquendo,  vel  openindo  exercelur. 

Si  Igitur  allquid  cogiUis»  loqueris,?el  openiris» 
quod  dlscrepet  a  lege  Domini,  a  niateria  libri  hujus 
excessistl.  Similiter  si  in  opere,  vel  cogitatione, 
vel  locutione  tua ,  aliud  intendas,  quam  pauperei 
recreare,  nudum  vestire,  peregrinantibus  compalip 
pro  fratribus  pati ,  ab  iiitciitione  libri  declinasti.  Si 
vero  in  ipsa  intentione  bona  aliam  intentionis  caa* 
sam  habueris  quain  pietatem ,  et  amorem  Omnl* 
potentis,  a  causa  remotus  es  intentionis.  Pierumque 
enini^contingit  ut  inlentio  boni  sit,  ct  causa  inten- 
tionis  bona  non  sit.  Si  enim  justam  vidu«  causam 
tractare  sollicile  intendat  aliqnis  ,  non  quidem  af- 
feclu  pietatis  vel  conipassionis ,  sed  causa  cujus- 
quam  iucri  temporalis,  hujus  intcntio  bona  est, 
^  ct  causa  intfutionis  bona  iion  est.  Similiter  eam- 
deiu  utililatis  causain ,  quas  in  boc  est,  debes  imi- 
tari.  Gum  eiiini  aliqnid  bciie  intendis  facere  ex  af- 


ffinam  desponsatam  otro,  ciit  nomin  erai  Jo$eph,  d§ 
domo  David;  et  nomen  virginis  Maria{Luc.i,  S). 
Seil  Virgo  saluuta  turbatur,  turbau  concipil,  Im- 
praegnalur,  el  parturit.  Sic  coelcstis  medkus  morbum 
quem  nobis  infliieml  hostis  antiquus,  curavit  par- 
tim  ex  similibus  partim  ex  dissiinilibus.  In  priii- 
cipio  siquidem  nostr«  damnationis,  inissus  estser- 
pens  a  diabololn  locum,  cui  nomen  eral  paraJisus, 
aJ  mulierem  desponsaUm  viro,  cui  nomen  eral 
Adam,  de  domo  Dei,  et  nomen  niulieris  Eva.  Scd 
mulier  decepu  hetatur,  gaiideiis  conscntit,  consen- 
liena  operatur  {Gen.  iii).  Illa  ergo  nostrae  salvatio- 
nis  exortlium  fuii,  cuni  ab  angeio  saluutur,  isla 
damnalionis,  cum  a  serpente  decipiiur;  illa  lurbata 
gaudium  commune  concepit,  isU  gaudens,  nondico 
sux«  sed  potius  nostrae  periurbationi  coiisensil;  illa 
parlurivit  aucloivm  vitap,  isU  foniitem  niortisaelern». 
Voluit  ergo  Deus  lilius  homiiiis  fieri,  ut  honiines 
esseul  filii  Dei ;  voluit  laborare  et  pali,  ut  honiinrs 
lifarent  requiei;  voluit  esse  morulis,  ut  morules 
non  po|sent  mori.  Dedit  ergo  nobis  sua ,  ut  iios  ei 
daremak  nostra.  Ut  essent  cum  Deo  honruics,  ve- 
uit  EiniBinucI.  Quid  eniinestEminanueI?iVo6ucttm 
Deui.  Ciim  hominibus  venit  Deus,  ut  homines  es- 
sent  cum  Deo,  Jeremia  attesUnte,  qui  afr :  tiic  est 
Oeus  nosler^  extra  quem  non  existimabimus  alium  ; 
qui  oslendil  viam  suam  Jacob,  et  Israel  puero  suo. 
Post  hwc  in  terris  visus  est^  et  cum  hominibus  con- 


fcctu  pietatis,  nullam  aliain  utilitatcm  quaeras» 
quain  gloriuin  iiide  perpetuam  adipisci.  Mulloties 
CHim  contiiigcre  soiet  ut  pro  bono  opere  vel  favor 
hoiniuum,  vcl  retributio  quaeratur  temporalium. 
Mo<lum  etiam  agciidi  dcbes  in  opcre  imiUri ,  iit  de 
bono  opere  noii  su|)erbias ,  sed  potius  bumilieris. 
Omnis  eiiim  qui  rccte  fragilitatem  suam  considcj-al, 
mirari  debet  quomodo  vel  ad  moroentum  bene  ope- 
rari  queat.  Turbari  simiKter  debet ,  ne  forle  pro- 
pter  hoc  benc  opeiandi  facultas  delur,  ut  cum  mi- 
nns  cautus  fuerit ,  ab  boste  forlius  impugnetur. 


versatus  est  {Baruch.  iii).   Quia  igitur  ad   honiines  r  Plorumque  enim  a  vexatioiie  suq  diabolus  cessal, 


venit,  nl  Judaeos  ct  gentes«  et  cos  qui  sunl  ex  Ju 
daeis  et  gentibus  salvarct,  ut  inquiiiatos  mundaret, 
oves  ab  haedis  separaret,  ha^os  abjiciens,  fidelcs 
regens,  non  Immerito  Graeca,  Hebraea,  et  Latina 
lingua  titulus  causae  libri  scriptus  est :  Jesus  Naza- 
renus  rex  Judasorum  iJoan.  xix),  Jesus  Salvator 
inlerprcutur,  Nazarcnus  mundans  vcl  separans^  Ju- 
daeos  eonfessio  sive  confitens.  Et  bcne  Salvator  di- 
ctus  est,  quia  cum  multos  legamus  Salvatores,  sic- 
ut  in  libro  de  Judicibus  legitur,  quod  misil  eis 
Dominus  Salvatorem  {Jud.  iii);  el  iEgyptii  ad  Jo- 
seph :  Salus  nostra  in  manu  tuaest  {Cen.  xlvii)  :bic 
aulonomastice  Salvator  dici  potuit,  qui  non  Um 
jumentorum  quam  honiinum,  non   Um  gratiosam 


ut  eum  quem  subvertere  nititur,  incautiorem  red- 
dat.  lu  ergo  tuibari  debes,  ut  bene  operari  nou  do- 
sinas.  Nunquam  enim  tiinor  malus  est,  nisi  quando 
niinius  est.  Virgo  turbata  concepit,  impraegnau 
esl,  el  parturivit.  Exeniplum  dedit  tibl,  ul  tu  Uir- 
beris  tiniore,  concipias  lainen  cogiutioue,  im- 
pnegneris  dilcctione ,  delccutione  parturias  in  sa- 
lutis  operatione.  Sed  ciijus  salutis?  Non  corporis, 
scd  aiiim».  Hanc  enini  salutein  operari  non  debet. 
quia  ^ttt  odit  animam  suam  ,  id  est ,  vitam  suam , 
in  hoc  mundo,  in  vitam  ceternam  custodit  eam  {Joam. 
xii).  Eccc,  fratres,  doctrina  coelestis,  ecce  schola 
Salvaloris ,  studiuin  filiorum  Dei.  Ha^c  scripu  suiil 
in  libro  generationis  Jesu  Christi ;  el  scribenda  no^ 


quani  gloriosam  salutcm  ininistravil.  llli  siquidcm  D  bis  iii  libro  grandi.  Scriptum  quippe  est :  Scriban- 


juinenta  salvare  potuerunt,  non  homiiies  :  et  ob 
IiGc  temporalem,  non  «ternaui  salutem  ministrave- 
runt.  Iste  vcro  non  tani  corporibus  qiiae  quasi  ju- 
uicnu  buiit,  quam  aniinabus,  quas  hominibuscom- 
pai-amus;  non  tam  hujus  temporis  gratiam,  quam 
«lcrna;  salutis  gloriam  iiifbdit.  Non  enim  tantum 
aiiiinas,  sed  ct  corpus  humiliutis  nostne  conforiiia- 
bit  corpori  clariutis  suae. 

Sludcamiis  ergo,  fralres,  hi  libro  lioc  ,  hanc 
eamdem ,  qtia:  in  libro  esl,  habeiites  maleriam, 
uuliam  aliain  intentionem ,  vel  intenlionis  causam ; 
sed  eaiiidem  quxrentes  utiliutem ;  modum  quem 
teiiuit  in  sludio  leneamus ,  ut  de  eo  qui  pro  nobis 
scripius  cst ,  gaudeamus.  Omnis  slquidem  sludii  la- 


tur  hcec  in  generatione  altera  {Psal.  ci).  Quae  altera? 
Qux  est  prima,  cujus  isU  sit  altera?  Generatio 
prima  est  generatio  primi  Adam ,  qui  de  lerra  ter- 
renus  est,  id  est  geiieralio  Cain,  generalio  Esau, 
semen  Clianaam  ,  et  non  Juda,  vtp^rfirttm  ^Mtmtiia 
{Maith.  11 1) ,  generatio  prava  et  exasperans ,  generor 
tio  quw  Hon  direxit  cor  suum ,  et  non  est  creditus 
cum  Deo  spiritus  ejus  {Psal.  lxxvii)  :  quae  sludel  el 
intendit  semper,  non  in  libro  ,  in  qoo  studct  geue* 
ratio  Christi ,  qiii  est  liber  generationis  Jesu.  Uabet 
eniin  et  h»c  generatio  librum  suum ,  qui  malitiam 
habctpro  materia  sua ,  blaspheiniam  pro  verbo, 
malam  pro  intentione  velunutem ,  pro  causa  m- 
tcotionis  mondi  vaoiuicm,  pro  utilitaie  momeiil^v 


615 


D.  GAlLNeRll  LINGONENSIS  EPISCOPI 


61« 


neam  cariiis  voluplalein.  Dc  cujus  voluplatis  modo,  A  suos  fugit;  ille,  inquam,  Ilerodcs  Idumaeas,  qni 


et  utile  nohis  duximus»  et  diguum  vobis,  silentio 
pr»terire.  Ait  cnim  Apostolus,  ui  hujusmodi  nec 
nominetur  in  nobis  (Ephes.  v) :  ct  ad  eioquium  tale 
non  pennittit  os  discipuli  bcatus  Benedictus  ape- 
riri  {Reg.  c.  6).  Scd  altora  gcncratio  cst,  gcneratio 
sccundi  Adam,  qui  de  coclo  coRlcstis  est  (/  Cor.  xv), 
gcneratio  quaereniium  Dominum  ;  qu^e  innocens  ct 
niundo  cordc  (PsaL  xvii),  in  legc  Doinini  mcditatur 
die  ac  nocte  (Psal.  i) ,  studct  ct  inlcndit  in  exer- 
citio  justitiae,  in  salutc  antinaR,  in  coinpositionc 
animiy  in  contcmptu  inundi ,  ct  in  laudc  Dei;  cujut 
laus  ct  lionor  iinpcrii  siiic  rine  pcrmanet  in  sa;cu- 
lum  saeculi.  Amcn. 

SERMO  VII. 

IN   EADEM   SOLEMNITATE. 

Aniio  quo  mortuus  esl  rex  Oiias ,  vidi  Dominum 
sedtntem  super  solium  excelsum  et  elevatum ;  et  plena 
erat  omnis  terra  majeslateejus ,  etc.  Bcati  oculi  qui 
vidcnt ,  qux  vos  vidctis  (Isai.  vi).  Nulti  cnim  pro- 
plicue  gavisi  sunt  ad  umbram  rei',  ciijus  veriiatis 
cxsccutionem  videtis.  Ilinc  est  quod  Doroinus  lo- 
qucns  Judaeis  ait  :  Abraham  patcr  vcster  exsultavit^ 
ut  videret  diem  nuum ;  et  vidit^  et  gavisus  est  (Luc. 
x).  Quando  vidit?  Quaiido  in  figura  Tiinilalis 
trcs  angclos  vidit  ((len.  xviii).  Ergo  non  rcm,scd  rei 
liguram  vidit,  ct  gavisus  cst.  Similitcr  Isaias  incar- 
iiationis  Dominicae  diem  in  ligura  vidit,  ct  gavisu3 
est,ldum  ait  :  Vidi  Dominum  sedenlem  snper  solium 
excelsumetelevalum  (Joan.  viii).  Et  ne  dc  visionedu- 
bilaret,ostensaestei  similitcr  in  flgura  tcmporis  plc- 
nitudo,qua  visio  debuit  adimpleri.  (Jnde  dicit:  ylNfio 
ifuo  mortuus  est  rex  Ozias.  Ozias  quippc  rex  plcbis 
Judaicac  fuit.  Figuram  igitur  illius  icinporis  vidit, 
quo  regnum  Judaicum  fincm  accepit,  quoninin  om- 
Jiia  hxc  in  ligura  monstrabantur  ei.  Nam  cum  rc- 
giium  Judaeae  ultimum  valcfccit ,  sccundum  pro- 
pbetiam  patriarcbae  Jacob,  qiii  mittcndus  erat 
Messias  advcnit :  Son  auferetur  sceptrum  de  Juda 
et  dux  de  femore  ejus,  donec  veniat,  qui  miHendui 
e$t  (Gen.  xl)  ,  quod  et  factum  est.  Nam  a  rcditu  de 
captivitate  Oabylonis  fluxis  ciicitcr  quadringcntis 
scptnaginla  quinque  annis  et  tribns  mcnsibus,  qui- 
kus  uiterruptum  fuerat  regiium  Judxorum,  imposuit 
sibi  diadcma  Aristobulus  Joannis  cognomcnto,  Ilir- 
cani  Alius,  qui  filios  quideiu  non  habuil  sed  fratres  : 
quorum  unum,  id  est  Antigonum  occidit,  alios 
autem  carccri  mancipavit.  Post  quem  promolus  cst 
ab  uxorc  Arislobuli  niajor  frater  ejus  ncquissimus 
Alexander,  quoniam  in  scx  aiir.is  quinquagiiita 
niillia  seniorum  interfccit,  eo  quod  facinora  sua 
detestarentur.  Sed  eo  febrc  corrcpto  et  inortuo, 
successit  ei  in  rem  rugni  scd  non  iii  iioincn  fllius 
ejus  Hyrcanus,  qui  a  Poinpeio  fuit  pontifcx  dcda- 
ratus  :  queni  postea  Puchorus  rex  Parthoruin  A117 
tigono  tiadidit,  qui  euin  auribus  mutilavit,  ctper 
Pachorum  in  rcgnuin  subliinatiis  est.  Cuin  veto 
llyrcanum  cum  Phasclo  fratrc  Ilcrodis  coinprehen- 
dissct  Pachorus  ,  Ilerodcs  ad  Idnnixos  conlribules 


dictus  est  Ascalonila,  qui  Antigono  sueoettitii 
regnum  ,  quia  post  Antigonum,  qui  vivenle  flerofc 
sublimatus  fuit  a  Pachoro  in  reguQ«  nullus  Jodts- 
rum  rcgnavit.  Unde  Josephus  (AntiqHit.^  I.  xvni, 
c.  c)  iiliiis  tcmporis  fideiis  historiographus  tale  dat 
dc  Christo  tcstimonium  :  c  Fuiteisdem  temporilHU 
Jcsus ,  sapieiis  vir,  si  tamen  eum  viruin  nomintrc 
fas  cst  :  crat  enim  inirabilium  effector  operum,  et 
doctor  eorum  qiii  iibenter.quae  vera  sunt  audiunt: 
etmultos  Jiidaeorum,  et  muhos  ex  gentibus  sibi 
adjunxit  :  Ghri<fttus  hic  erat.  Hunc  accusatioue  pri- 
morum  nostrae  gcnlis  cum  Pilatus  in  crucem  agen- 
dum  esse  dccrevisset ,  non  deseruerunl  hi  quiab 
initio  eum  dilcxerunt.  Apparuit  enim  eis  iteruiu 

^  vivus  ,  secundum  quod  prophctae  haec  et  alia  deeo 
fulura  prxdixcrant.  Sed  ct  in  hodiernum  diem 
Chrislianoruiu ,  qui  ab  ipso  dicti  sunt,  et  nomen 
perscverat  et  gcnus.  > 

Quia  crgo  ccssavit  uiictio,  dlcant  nobiscnm 
advcnissc  Mi?ssiam,  ct  ipsum  tunc  adveiiisse, 
qiiando  linilo  re^iio  Anligoni ,  qui  fuil  gentis 
JudaciP,  translatiiin  est  rcgnum  ad  Ilerodem  alieni* 
gcnain.  Qui  iii  dolore  or;us  Dominici  omnes  qui 
erant  in  Octhlehem  Judae  piieros ,  a  bimatu  et  infra 
oceidit  (Matth.  11).  Quamvis  aliler  Intelligi  possit, 
quod  dictuin  est,  Anno  quo  mortnus  est  rex  Oiias. 
Istc  siquidcm  Ozias  iii  principio  regni  sui  fecit 
quidem  qiiod  placilum  crat  coram  Doniino,  quia 
ct  hoslcs  debcllavit  et  Ammonitas  sibi  tributarios 
fccil;  et  rcaediflcavit  muros  Jerusalcm,  quos  de- 
struxcral  Joas  rcx  Isracl.  Scd  ciini  ditatus  esscl 
subslantia  inortali ,  conlra  Deum  immoitalein  sii- 
pcrbivit.  Nain  iii  festo  propitiationis  iiidutus  stola 
ponliflcali  intravil  iii  tcinpluin,  ut  incensuni  pone- 
rct,  A/aria  Poniiflcc  cuin  ocloginta  sacerdottlms 
cum  prohibciilc.  Uiidc  faclus  est  lcrraeniotus,  et 
claritis  solis  alTulgcns  plus  solito  incidit  in  faciem 
regis,  et  pcrcussus  est  lepra  in  facie  (1/  Paral. 
xxvi).  Viventc  ergo  Rege  supeibo  ct  iinpiOt  Isaias 
Israelilica;  liberiaiis  visionein  videre  non  meruit, 
quia  quandoriuc  et  proplcr  inalos  prielatos  bonl  suL- 
diti ,  el  pcr  inalos  subditos  boni  pnelati  a  gratia 
Dei  siihlrahuntur.    Hii:c  enim  Dominus  Eiechieii 

0  dicit  :  Ecce  ego  adhwrescere  faciam  iinguam  tuam 
palalo  tuo^  et  erismulus,  nec  quasi  objurgans^  quia 
domus  exusperuns  est  (Ezech.  111).  Quia  igitur  rei 
impius  lanl;B  visionis  dignus  non  fuit ,  propheia 
per  qucm  niaiiifeslari  dcbuerat ,  ipso  vivente  eani 
^idere  non  debuil.  Ipso  tanicii  inortuo  visionem 
vidit,  ut  pcr  hoc  darciur  intelligi,  quod  Dominus 
Isaia;,  noii  suo,  sed  cxccssu  rcgis,  spiritum  pro- 
phetia;  subtraxit.  Pcnsate,  dilccl>ssinii,  quam  pc- 
riculosum  sil  ab  huinilitalc  recedere,  quando  nos 
scntimus  boiiis  gratuitis  emincrc.  Quia  enim  facies 
cininentior  parscst  coiporis,  mcrito  percussus  est 
Ozias  lepra  in  facic ,  qui  c;clei'is  cminentior  voluil 
apparcrc.  Bcnc  siquidem  lcprae  praemium  prc  me- 
rito  virtuluni  recepil,    qui  lepra  superbi^  dona 


«17 


SEHMONES.  -^  SEnitO  Vtt.  tN  NATIT,  DOltiNi: 


618 


oculis  labenn  supcrbiae  qnis  deterserit,  el  vitiis  mo* 
rialur,  ad  yisioncs  Dei  discernendas  etiam  piae  vo- 
luntati  Dulla  ratio  suffragatur.  Dici t  ergo  :  Anno^ 
ifno  mortuus  est  rex  Ozias  ,  vidi  Dominum,  elc.  Qui 
modo  propheta  dicitur,  olim  videns  dicebatur ;  scd 
non  ifleo  viJens ,  quod  apertos  habeat  oculos  car- 
nis,  quoniam  indifierenter  ad  utrumlibet,  bonum 
Bcilitet  et  malum,  solent  aperiri.  Aperii  sunt  oculi 
Adam  posllapsum  {Gen,  iii),  aperti  ocuii  discipu- 
lorum  euntium  in  Emmaus  in  fractione  panis  (Luci 
xxiv).  Sed  illius  ad  malum ,  istorum  ad  bunum» 
lllius  ad  concupisccnti^m;  istorum  ad  resunrectiouis 
lldem. 
Neqoe  enim  credendum  est  cordis  praedonibuSy 


▼irluturo  gratuita  sordidavit.  Nini  enlm  1  cordis  A  elevatum.  In  his  oronibus  nobls  ille  praedicatur,  ln 
i:- 1^1  i.t        :.  A^.        :.  ^.  -:.:•  ^j^.y^  nalivitatc  eanit  Isaias,  cum  alt  :  Et  vocabi^ 

tur  nomen  ejus  Admirabilis,  Consiliarius,  Deus  for^ 
III,  Pater  futUri  twculi ,  Princeps  pacis  {Isa,  ix). 
Deus  est  enim,  qui  sedet  ad  dexleram  Patris;  con- 
siliarius ,  qtii  sedet  super  Cherubim  :  unde  cheru- 
bim  interpretatur  pleniiudo  scientia;  admirabilJSi 
sedens  in  Ihrono;  ihronus  enim  regis  esl;  et  ipse  in 
regimine  Ormamenti  et  totius  mundanae  roachinae 
apparet  mirabilis,  quam  roirabiliter  regit.  In  hoc 
antem  quod  cas/nm  sibi  se</es  est,  Pater  futuri  s»- 
culi  coD*probatur.  In  hoc  vero  quod  sedet  super 
soiium  excelsum ,  id  est  in  hoc  quod  uaturam  traiia* 
ceitdil  angelicam,  forlis  ei  potens  intelligjtor. 
Unde  angelis,  quibus  dictum  esl :  ToUitt  por^ 

qui  cum  suae  volunuti  cor  subjugaverint ,  faeiunt  B '^^  ^^^-t  respondentibu s,  ^uts  est  iste  rex  gloritp 

^^P^^^^^^  '  i>ominus  fortis  et  poUns,  Dominus  po^ 
tens  in  pralio  (Psal.  xxiii).  In  hoe  autem  quod  se* 
derc  dicitur  in  anima  justi,  vel  super  solium  eleva- 
turo,  quod  idem  esl,  probatur  princeps  pacis;  quo- 
niaro  nunqoaro  pax  potest  esse  in  anima  sine  ipsoi 
nec  nisi  pax  cum  ipso.  Vel  aliter  sedium  diversiu- 
tes  ei  propriis  nominibus  possumus  assignare.  Esl 
enim  aiia  sedes,  quae  dicilur  thionus,  alia  ferculum, 
alia  cathedra  [add.  alia  synhedra],  alia  tribunal, 
alia  exhedra.  Thronus  legum  est,  ferculum  seu 
sella  pauperum,  calhedra  doctorum ;  synhedra  au- 
dilorum,  tribunal  judicum,  exhedra  judicis  asscs- 
sorum. 

Habet  igitur  ab  atenio  Dei  Filiua  thronum  ad 
dexteram  Pati  is,  sed  ferculum  fecit  sibi  in  utero 
matris  :  caihedram  vero  facere  non  cessat  in  cor- 
dibus  fidelium  magistrorum,  synhedras  in  devolis 
auditpribusi  tribunal  in  justis  judicibus,  exhedras 
iii  fidelibus  consiliariis,  judicans  cum  judicibus  •. 
Nam  hujusmodi  homines  vocat  Psalinisla  sedes, 
ubi  ait  :  ItUc  sederunt  sedes  in  judicio,  sedes  super 
domum  David  {Psal.  cxxi).  Illic,  id  est  in  calesti 
Jerusalcm  sedei)unt  illi,  is  quibus  Domiiius  modo 
sedet  vel  per  doctrinam,  vel  per  obedientiam,  vel 
per  jusliliam,  vel  per  fidem.  Et  «uaravis  tot  inodis 
dicatur  sedere,  tamen  excellenter  et  proprie  dicit 
eum  Isaias  sederc  super  solium  excelsum  et  eleva- 
tum.  Duas  enim  fecit  rationales  crealuras,  ange- 


ipsum  speluncam  lalronum  (Matthi  xxi),  roaxime 
quia  falli  possuul*,  ut  non  sit  illud  quod  videtur, 
sicut  videri  videtur.  Firmamentum  videtur  sUre, 
quod  semper  muvetur;  navigauti  videtur  moveri 
soluin ,  quod  solidum  perseverat.  Baculus  videtur 
in  aqua  fractus,  et  cum  sit  integer,  failitur  visus. 
Nec  idco  propheu  dicitur,  quod  spiritualos  cordis 
ociilos  ivperit  ad  videndum.  Noii  enim  est  crcden* 
dum  omiii  spiritui;  sed  probate^  ait  Apostolus» 
spiritus,  si  ex  Deo  sunt  (/  Joan.  iv).  Nam  per  re- 
rum  imagines  failuntur  cordis  ocuii ,  cum  aiiter 
cogitanlur,  quain  sint.  Sed  propter  hoc  propbeta 
videns  dicebalur,  quod  intellectuali  viijebat  oculo, 
quod  alitcr  cvenire  non  posse  per  infusioiiem  san- 
cii  Spiritus  inielligebat  :  sive  a3nigmatica,  sive 
anagogioa  visione  daretur  intelligi ,  quod  videba- 
tur.  Talis  fuit  visio  Isaiae  filii  Amos,  qui  ait :  Yidi 
Duminum  sedenlem  (ha^  vi).  Vidit  Adam  Domiiium 
dcambulaiitein  (Gen.  iii) ,  Slepbanus  stantem  (Act. 
vii),  Isaias  sedcnlem.  Sic  slabilis  maneus  rooveri 
videtur,  cuin  ncc  affeclu  ,  nec  loco ,  nec  teinpore 
movealur.  Sed  deambiilantem  viditeum  Adam,  quia 
in  hoc  quod  pcccavil,  non  tam  Dominuin  abeo, 
quam  ipsuin  a  Domino  recessisse  cognovit;  Ste- 
phanus  vero  stantem  vidit,  quia  cuin  euni  stare 
videret)  cum  ipso  in  tribulatione  viiililor  standi  in 
agoiie  signum  dedit.  Isaias  autem  sedentem  super 
solium  excelsum  et  elevalum  vidit,  qui  vel  quicsccn- 


tem  ,  vel  buiniliatum  inter  morlales  agnovit.  Sedere  5  1"«"  scilicel  et  houiinem.  In  illis  Dominus  requie- 

scit,  quia  si  deliciae  sunt  ei  esse  cum  fiiiis  homi- 
num  (Prov.  viii),  mullo  magis  cum  angeiis,  qui  a 
slatu  bonae  conditionis  non  recesserunt.  Hanc  na- 
turam  angelicam  vocat  Isaias  solium  exceisum, 
quia  a  ceisiludine  iu  qua  primo  conditi  sunt,  non 
ceciderunt.  Humanam  vero  naturam  soiium  di<;it 
elevatum,  quia  a  statn  in  quo  condita  fuit  ceeidil» 
sed  per  effusionem  sanguinis  Jesu  Christi  postroo- 
dum  elevau  fuit.  Unde  idem  Dominus  ait :  Cum 
exaltatus  fuero,  omnia  traham  ad  meipsmm  (Joan. 
xii).  Vel  excelsuro  soiium  vocat  animam,  quia  iu 
hoc  excelsa,  quod  ad  imsginem  et  similitudinera 
Dei  facu.  Solium  vero  elevatum  caro  humana,  qu» 
de  vili  schemate  facta,  videlicet  dellmo  tcnraBi 

20 


cniin  humilitatis  signum  cst,  autquietis.  Sediiiuin 
tanicn  multas  nobis  varielales  sacer  sermo  propo- 
nit ,  in  qiiibus  Dominum  sedere  protestatur.  Dicit 
enim  PsalmisU  :  Dixit  Dominus  Domino  meo  :  Sede 
a  dtxtris  meis  (Psal.  cix).  Unde  et  in  hymno  ange- 
lico  canimus  :  Qtit  sedes  ad  dexleram  Patris ,  mise- 
rere  nobis,  Alibi  tamen  idem  Psalmisu  dicit  i  Qui 
sedes  super  cherubimt  manilestare  coram  Ephraim^ 
Benjamin  et  Manasse  (Psal.  lxxix).  Et  rursus  :  In 
excelso  throno  vidi  sedere  virum.  Alibi  vero  dlcit  ipse 
Dominus  caslum  mihi  sedes  est  (Isa.  lxvi).  Et  rur- 
sus  :  c  Anima  justi  sedes  est  sapientiae  (Greg.  Iiom. 
53).  I  Etibi,  sive  signiflcetur  idem,  sive  aliud  : 
Vidi  Dominnm  sedentem  super  solium  exccUum  et 
Patrol.  CCV, 


m 


D.  GARNERll  L1NG0NENSIS  EPISCOPI 


tiio«1o  $iipcr  clioros  angoloriiiii  csl  clevaia.  Sii|>or  A  minisirant  pabulum,  uK  sic  rcdeant  ad  haauDua 


«olium  igttur  cxcclsum  ct  clcvalum  scdit,  qui  ail 
suscipiciiJam  animam  et  carncm  sc  iiumiliavit.  El 
ne  lantx  visionis  miraculo  prophcta  diilklcrct,'  cvt-> 
dens  siiper  hoc  in  rebus  conditis  supponit  cxcm- 
pluin.  SequHur  enim  : 

Et  plena  trat  omiiis  terra  majestate  ejus.Omnh^ 
inquam,  quia  illa,  de  qua  dicttim  cst :  In  prineipio 
creavit  Deiu  ccelumet  terratti  {Gen.  i);  vel  illa,  de 
qua  diCitnr  :  Etenim  Dqminut  dabit  benignitatem-^ 
e%  terra  nostra  dabit  frwctum  suum  {Psal.  lxxxiv)  ; 
ye\  etiam  illa,  de  qiia  scriptiim  est :  Anima  mea  sie- 
tiC  terra  tine  aqua  tibi  {Psal,  cxlii)^  N»m  cum  dc 
ornalu  terrae  Deus  disponerct)  ait  s  Congregentur 
aquce  in  locum  unufn^  et  appareat  arida.  Factumque 


provcniuin.  Nam  sturni  clcutis,  et  bomines  aUifniis 
utuntur ;  cervi  coluhris,  et  bomines  cervis ;  et  si 
qna  forte  sunt,  quse.  nulli  prosint,  imo  nocaaBt, 
iflincn  ad  hoc  facta  suul,  ut  homo  in  ipsis  aul  pu- 
nialur,  ant  excrccatur,  aut  eruJiatur,  aul  httini- 
Uctiir  :  et  sic  ad  humaiiam  ulililatem  cuncia  reci- 
procat,  cujus  plena  est  lcrra  majestate  ejus.  Sed  A 
in  rerum  condiiione  fuit  iia  potcnsel  eflScas  semo 
divinus,  qua  presumplione  inl^ra  iimilesicfi.BiilA- 
tis  potcnttara  sive  clcmenliam  YeriJ  coardare  to- 
lunt  hscrclici,  ui  pro  salute  animae  non  facial,  qua 
mullo  digiiior  est  curporCy  quod  fecit  pro  odrporia 
nccessiiate  ?  Terra  ncc  humore,  nec  calore»  uec 
laborc  gcnninavit,  cum  adhuc  virgo  eral,  id  esl  in- 


tH  ita,  Et  dixit  Deus  :  Germinet   lerra  herbam  vt-  ^  corrupta,  ncc  infecta,  nec  interfeeta  in  saiiguiuii>ua» 

Quid  ergo  miriim,  si  terra  nostrae  naturae  incorru- 
pia  et  virgo,  sine  humore  seminis,  siire  caiore  iibi* 
dinis,  sine  opcre  hominis  concepit  el  peperil  se* 
men,  quod  nisi  Dominus  reliquisset  mobiif  quasi  S0- 
doma  fwssemus  {Isa.  i),  quia  ipsum  esl  vila  n^ 
stra,  cujus  etiam  odore  mortui  revlviscunt?  Nuii- 
quid  potest  facere  Verbum  Dei,  quod  babet  natura 
vuliuris?  Vullursine  coitu  concipil  et  paril:^elverbo 
Dci  per  quoil  iliud  fit  femina  concipere  non  potuilt 
Sed  dicis  :  Unum  dicitis  Patrem  el  Filiuin  : 
Ergo  si  Filius  carnem  assnmpsil,  et  Pater.  Non  est 
ita,  quia  cum  ignis  sit  calor  e(  splendor,  spleiidor 
in  rubo  fuit,  sed  non  calor ;  et  cum  ignis  sedcs  sil 


rfitfem,  ctc.  {Gen,  1.)  Gonsideremus  quam  vivus  sit 
serrao  Dei  et  eflicax  {llebr.  iv) ;  quam  uiilis  et  ve- 
lox  vox  ista  :  Germinet  terra  herbam  virentemy  ei 
statim  sine  l>enettcio  humoris,  sine  calore  solis, 
siue  excrcitio  humani  iaboris  germinavii.  Solent 
enim  plerique  diccre,  nisl  clemcntia  aeris  herbas 
hunicctaverit,  vel  solis  calor  moderatior  lepefccerit, 
Td  exercitio  humani  lalioris  culue  fuerint,  gcrmi- 
nare  non  possunt.  Nam  proptcrea  quidam  Maisc, 
lanquam  Deac  humoris  in  capilc  Maii,  cui  etiam 
mensem  illum  dedicanles  a  Maia  Matum  dixcrunt ; 
qui  error  quibusdam,  qni  eiiam  Ghristianae  rcli- 
giohis  habent  charactcrem  (quod  dolentes  dicimus), 


usque  hodie  dissuaderl  non  potest,  divinum  im-  q  jn  jecore,  ascendit  ad  ccrebrum,  et  per  ^enas  re- 

presso  calore  ac<rcdit  splciidor  ad  oculos,  el  unitur 
illi  carnali  meinbro^  cui  tamen  non  adhasrel  calor, 
cuin  calor  ignis  sit  iii  cerebro,  et  unus  taroeii  ignia 
qui  afiicit  cerebrum  et  oculum ;  sed  caiidus  in  ce- 
rcbro,  spiendidus  in  oculo.  Ita  unus  Deus  Pater  et 
Filius,  et  Pater  carncm  noii  assumpsit,  sicul  noa 
est  calor  in  oculo  :  ct  Filius  carnem  assumpsitt 
sicui  oculum  splendor  aflicit.  Terram  igitur  oia- 
jestate  Dei  plenam  in  boc  faleanlur  haereUci»  qNod 
humanae  naturse  tota  Filii  majcstas  uniri  voiuit,  el 
unila  fuit.  Et  si  nobis  vel  nostris  credere  nolunl» 
quia  omnes  prophelae  ei  teslimoniuro  perhilienly 
tanien  inimici  nostri  sint  judices,  qnia  ad  lioc  ul 
verutn  dicaut  nobis,  weiUita est  iniquitas  sibi{PsaL 


pendcront  et  impendunt  cullum.  Alii  vero  soli,  eo 
quod  virtute  sua  (errarnm  sinus  peneiret,  ct  sparsa 
foveat  semina,  et  rigentes  gelu  venas  relaxei  arbo- 
rtim ;  alii  vero  pro  diversis  beneflciis,  bominibus 
tanqoam  diis  diversos  deputabant  honores.  Sed 
facessat  vana  opinio,  quia  sinc  humore  non  jam 
humus,  sed  arida  germinavit,  antequam  solis  fotus 
susciperet,  imo  priusquam  sol  ipse  fierci;  nullo 
iabore  hominum,  sed  divino  munere,  sine  satione 
fruges,  frucltis  sine  scmine  tam  neccssarii,  tnni 
grati,  tamque  uliles,  ad  illam  Dci  vocem  pulltila- 
runt,  ut  repletis  non  sohim  usui  sint,  sed  delecta- 
lioni.  Nam  sive  in  radicibus,  sivc  in  corticibus,  scu 
ctiam   iu  medullis  aut  foliis  anl  fructibus  sivc  se- 


minibus,  quidquid  faclum  est,  lotum  fccit  Deus,  ul  D  xxvi).  lUe  namque  Ghrislianae  rcligionis  saevisM- 


ex  eis  sustentaretur  bominis  intirma  natura,  vel  re- 
levaretur  infirmata,  vel  custodiretur  sana,  vel  sa* 
narelur  minus  deblte  custodita.  Non  igilur  impen- 
dant  homines  honorem  creatur,»,  qucm  debent 
Greatori :  nec  glorietur  de  se  crealura,  nec  gloric- 
lur  in  creaiura,  sed  potius  in  Grcatore.  Quia  neque 
qui  plantat  esl  aliquid,  ncque  qui  rigat,  sed  qui 
terrain  germinare  facit,  ct  dat  gcrminibus  incre- 
rocntuin  (/  Cor,  111).  Omnia  qua^  fecit,  aut  csui,  aut 
usui  humano  nata  sunt;  nam  quod  ad  escam  uon 
adjuvat,  valet  ad  medicinam  ;  et  si  qua  tibi  noxia 
videantur,   innoxium   tamen  aut  feris  aut  avibus 

(6)  De  Civi:,  Dei,  lib.  xviii,  c.  23, 


mus  impugnaior  Porpliirius  tale  l^timonium  reddit 
Ghfisto  :  c  Ghristum,  ait,  Dii  pijssimum  pronun- 
tiaverunt,  et  immortalem  facluin,  et  cum  i)ona  pras- 
dicatione  cjus  mcininerunt.  i  Sedetquaedam  Si- 
bylla  tale  fertur  ab  Augustino  (G)  testimoiiium 
dixisse  dcGhristo  :  c  In  manibus  infideliuui  veniel» 
dabuiil  autem  Deo  alapas  manibus  incestis»  el  iui- 
puro  ore  expticnt  vcnenatos  sputos.  Dabil  auiem 
ad  verbera  simpliclter  sanctum  dorsum,  et  cola- 
phos  accipiens  tacebit ;  iie  quis  agnoscat  quod  Ver- 
bum,  vel  unde  venit,  ut  inferis  loqnatur»  el  co- 
roiia   spinea  coronetur.  Ad  cibum  fcl,  ei  ad  sitint 


eft  SERMOMES.  -  SERMO  Vlll.  IN  EPIPHANIA  DOllINt.  6» 

acfttum  dederunC,  inhospifalitatis  bane  ministrave-  A  norum  quaro  malonim  niaxima  piscium  multiludo. 

Quorum  boni  miltendi  sunt  in  vasa,  mali  vero  eji- 
ciendi  foras,  cum  ventum  rucrtt  ad  liilus.  Nunquid 
videtis,  dileclissimi,  Petrum  trahentem  rete  suum 


nint  mensaro.  Ipsa  enim  gens  insipiens,  Deum 
tuam  non  inlettexisti  ludcnlem  morlalium  menti- 
bus;  sed  splnis  coronasti,  et  horridum  (el  uiiscui- 
gii.  Templi  vero  velum  sciiidetur,  et  medio  die  nox 
erit  tenebrosa  nhnis  in  trflhns  horis,  et  morte  mo- 
rietur ;  et  tuiic  iureris  ingressus  ad  lueem  venlet 
prlmus,  resurrectionis  prinripio  revocaiisostenso.i 
Ecce  quid  evpressius  de  Christo  dici  potest?Et 
quid  eo  suLlimius  esse?  In  cujus  ortu  Rom»  tcm- 
pluro  pacis  corruit,  el  fons  oloi  crupit  usque  in  Ti- 
beriin.  Et  bene,  quia  fons  niisericordiie  erumpebat 
de  terra  naluraR  nostrae,  per  qucm  non  soium  om- 
uis  i:iololatnae  cuUus  niicni  acccpil,  sed  omnis  cul- 
tus  religionis  iiico&pit,  quia  verae  pacis  templnm 
misericorditer  congregavit,  ut  scriptum  est :  CoH' 
gregeniur  aqutg  in  locum  unum  (Gen.  i).  Aqute  mul" 
tw  pofmli  multi  {Ajih>c.  xvii).  IsUe  aquae  diffus» 
eraut  seciindum  varias  hominum  volunlates,  et  va- 
rios  iufiJelilatis  errores;  sed  congregatae  sunt  in 
locum  uiium  ;  in  locum  illum,  dc  quo  dicit  Doml- 
nus  ail  Moysen  :  £</,  inquit,  loeuit  apud  me,  et  sla- 
#/«  supra  petram  (Exod,  xxxtii).  Quis  autem  locus 
pcfies  eum  est,  qui  attingit  a  fiue  u$que  ad  fincm 
fortiterf  (Sap,  viii.)  Ecclesia  est,  ubi  ipsi  habitat» 
ubi  pascit,  ubi  cubat  in  meridie  {Cant.  i).  Iste  quippe 
locus  uter  est,  in  quo  congregat  aquas  maris  {P$ai. 
xxxii).  Iste  locus  hydria  est  Rebeccae,  ex  ciijus 
pleuitudiiie  adaqviali  sunt  Eliezer  et  cameli  {Gen, 


plenum  cancris,  id  est  insidiatoribus;  polypodibus, 
id  cst  adulatoribus ;  hericiis,  id  est  peccaloribus; 
qui  cursum  navis  impediunt,  et  ne  proficial,  siaro 
coguut?  Nonne  quasi  cancri  suul  in  Ecclesia,  qui 
slmplicitali  aliorum  invidentes,  ut  per  insidias  de- 
cipiunl,  quos  vcl  aperte,  vel  fortitudinc  non  pos- 
suot,  falleniium  lapides  occasionum  in  innocentem 
jaciunt?  Polypodes  aulem  jusle  dixerim  adulalorcs, 
qui  muiantur  ad  vullus  hominum ;  qul  sicul  bona 
de4>onis,  vel  mala  de  malis,  sic  vel  bona  de  malis, 
vel  mala  de  bonis,  ut  hominibus  placeanl,  non  ye- 
rentur  loqui,  sicut  polypodcs,  qui  ad  quodciiiique 
saxum  venerint,  saxi  colorem  assumunt.  Isli  tales 
in  sagena  Petri  codcIusi  sunt  cum  delphinis  el  pho- 
ds,  qui  in  signum  diiectionis  eximiae,  cum  timent 
iiicursus  hostium,  ore  feius  teneros  in  visceribus 
iterato  susdpiunl.  Exemplum  quippe  praebent  pra- 
lalis,  ut  verbo  compassionis  filios  siios  in  visceri- 
bus  charilalis  suscipianl,  maxime  cum  videriot 
periculnm  menlis  vel  corporis  imminere.  Congre- 
gat;e  supt  aquae,  et  apparuit  arida.  Prima  virtus 
est,  Guolhi  seauton  [rv&Gt  vcsutov],  id  est  Nosca 
teipium.  Ad  hoc  enim  congregalae  sunt  fluxe  men- 
tes  honiinum,  ct  io  ulre  disciplinae  coarclalae,  ut 
unusquisque  quanla  sil  aridiUs  intirmilalis  hu- 
XXIV).  Ip^e  esl  enim  hydria  Simaritaiiae  {Joan.  iv),  C  "'^"*»  cognoscerei.  Quod  et  iire  cogiipvit,  qui  di- 


quam  Dominus  dc  puleo  aquse  salieniis  in  vilam 
aetcrnam  fecundavli  (ibid.),  Per  ipsuro  cliaro  figu- 
ralae  suiil  sex  hydrise,  qu:e  inveiit;e  sunt  in  convi- 
vio  nuptiali,  secuiidum  purifieationem  Judeeorum 
{Joan,  ii),  id  esl  secundum  munditicalionem  conli- 
nenlium.  Per  unum  locum  siquidem  el  una  hydria 
el  scx  hydriae  bene  figuranlur ;  quia  cum  uiia  sit 
uuiversalis  Ecclcsia  ,  mullae  lamen  parliculares 
suiit  Ecclesiae,  quae  propier  senarium,  qui  perfe- 
rlus  esl,  pcr  sex  hydrias  figuranlur.  Capiebanl  au- 
tem,  ail  Evangelista,  melretas  binas  vel  temas  {ibid.) 
Unde  et  arca  Noe,  qua:  eodein  modo  Ecclcsiam 
praefigurabal,  fuisse  legilur  bicamc  rala  et  tricame- 
rata  {Gen.  vi).  Congregala  est  euim  Ecdesia  de 
palriarchis  et  prophetis-,  de  aposlolis,  de  martyri- 
bus,  de  confossoribus  el  virginibiis,  el  propter  hoc 
forle  sex  hydriis  coinparalur.  Sunl  auleni  tria  bo- 
norum  genera;  lemporalia,  naturalia,  graiuila.  In 
patriarchis  igilur  ei  prophelis  ceperunl  hydriae  tros 
melrelas;  ipsi  enim  ct  lemporalibgs  et  naluralibus 
'et  graluilis  hoiiis  abundaverunt  :  in  apostolis  au- 
tem  el  marlyribus,  el  confessoribus  et  virginibus, 
duas  lantum,  quia  temporalia  abdicanles,  naturali- 
bus  et  gratuitis  abundaverunt.  Ideo  autem  congre- 
gaiae  sunl  aquae  in  locum  uuum,  ut  piscaiioiiibus 
sini  aptae  : 

Simile  ett  enim  regnum  ccelorum  sagena  missee  in 
mare,  et  ex  omni  genere  piscium  congreganti  {Matth, 
xiii).  Unde  et  in  sat^ena  Petri  conclusa  est  tam  bo- 


xit  :  Anima  mea  sicut  terra  sine  aqua  Deo  (Psal. 
cxLii),  ut  cogniia  defeclus  sui  siccilaie,  illius  prae- 
stoleiur  imperium,  qui  dixit :  Germinet  terra  her^ 
bam  virentem  {Cen.  i) ;  quod  miracolose  fieri  solet 
primo,  quia  nullo  labore,  nullo  pnKcedenle  devo- 
tionis  humore,  nollo  chariutis  calore,  sola  sancli 
Spirilus  infusione  germiiiat  anima,  nunc  radices 
cogitationum,  nunc  affecluum  semiua,  nunc  fru- 
clus  operum,  et  sic  plcna  est  terra  sancli  Spiritus 
majestaie.  Rcnedicamus  igilur  Palrem,  cujus  ma- 
jestale  plena  est  terra  in  rerum  condilionc ;  benedi- 
camus  et  Filium,  cujus  magcstale  plena  est  tcrra 
in  noslra  rcparalione  :  benedicainus  et  Spirilum 
saiiclum,  cujus  majeslate  lerra  plena  est  in  homi- 
D  nis  sancliticalioiie.  Renedicamus  ergo  Palrem  et 
Filium  cum  sancto  Spirilu,  cui  laus  est  et  gloria 
per  infiniu  saecula.  Amen. 

SERMO  VIII. 

IH   iPPARlTlONE   bOMINI. 

Cum  nalus  esset  Jesus^  etc.  {Matth.  ii).  Taceant 
ad  le  insulx  Deus,  el  geiiles  muteiit  forliludinem. 
Quis  susciUvii  ab  Oi  iente  justuin,  vocavii  euni,  ut 
sequerelur  se  ?  (Isa.  xli.)  Quis,  inquam,  nisi  qui 
de  lapidibus  suscilavil  filios  Abrahae?  {Luc.  m.) 
Cum  enim  genles  lapides  el  ligna  adorarent,  similcs 
eranl  lapidibus,  juxia  illud  :  Similes  illis  fiant^  qui 
faciunt  ca^  et  omnes  qui  confidunt  in  eis  (Psal.  cxiii). 
Quasi  enim  lapides  nec  oculos  ad  intcliigenduiUt 
nec  aures  ab  obediendum,  oec  oares  ad  disccr* 


625 


D.  GARNERII  LINGONENSIS  EPlSCOPI 


621 


nendum,  iicc  os  ad  confiteiwluni,  ncc  niaiius  ad  A  niines,  ractus  est  sub  hominitin^ ;  com  essel  om- 


beiie  operaniluni  liabcbant.  Sccundum  erg»  illuil 
lapides  erant,  el  quasi  siniulacra  lapidibus  compa- 
randa,  quia  cum  oculos  haberent,  non  videbant. 
Excaecaverat  cnim  eos  malllia  corum.  Et  cuin  -au- 
res  liaberent,  (anquam  aspidcs  surdx  oblurabant 
aures  suas  (Psal.  lvii).  Similiter  et  de  aliis  sensi-^ 
bns  intelligcrc  polerilis,  si  stultitiam,  si  perfidiam, 
81  in  obscenis  operibus  abominationem  perpenda- 
tis.  Quia  ergo  nec  videbant,  ncc  audicbant,  nec 
sentiebant,  nec  loquebantur,  nec  opcrabantur 
proul  debebant ;  secundum  aliquid  mortui  erant« 
Quis  suscitavit  eos?  Aperti  sunt  oculi  eorum,  et 
viderunt  stellam,  intellexerunt  signum  magni  Regis 
^ssc,  aggressi  suni  iter,  et  vcniunt  ad  confitendum 
Jerosolyniis  dicenlcs  :  Ubi  est^  qui  natus  est  rex 
Judworum  ?  {Malth,  ii.)  Quis  ergo  suscitavit  eos 
ab  Oriente?  Quis,  nisi  ilie,  qui  parvus  erat  In 
prsesepio,  el  magnus  in  Oiieiite?  qui  factus  est  In 
Occidente  miserabilis,  et  mirabilia  faciebat  in 
Oriente^  qNi  latebat  prope  posilis,  cl  longc  posl- 
tis  apparebat;  qui  prope  posita  rocit  Isaac  igno- 
rare.^et  longe  futura  cognosccrc;  qui  admirabilis 
eonsiliarins  apparcbat  Orientalibus  et  Occideniali- 
bns^  qiii  (7)  Vcrbum  erat  in  sinu  Patris,  ^t  infans 
in  grcmio  matris  :  qui  regebatur  ab  bominibus  iu 
niundo,  ct  elementa  regebat  in  coelo  :  qui  taccbal 
apud  Juda^os,  ct  vocabat  Clialdaeos?  Natus  erat 
jain  in  Clialdaia  Dt^us ;  et  in  Israel  parvum  iiomcn 


nium  Dominus,  factus  est  omnium  servus  : 
sederet  ad  dextcram  Patris  in  regno  suo,  peregre 
profectus  esl,  accipere  sibi  regnum  et  reverli  (jLw. 
xix)«  Sic  et  M;)gi  seculi  suiit.  Relictis  tiqiildem 
opcribus ,  der(?Iic(a  majcstate  regali  et  [Atrla,  illi 
suppoiii  voluerunt,  qui  se  aliis  supposuerat ;  seni 
illi  facti  sunt,  qui  se  sponte  aliis  senrufli  praebere 
Tenerat;  peregrinari  cum  illo  voIoeruDt,  qul  pro- 
pter  oveni  centesimam  in  longinq[«Mii  reglooem 
desceuderat  (Luc.  xv).  Erubesce,  Man^  tdi  mm 
{Isa.  xxiii),  ad  unius  parvi  signl  ostenslonem,  isii 
qui  nec  verbum  vitu^  audierant,  nec  viderant  Glirl- 
sii  rairacula ,  veRerunt.  Nos  vero,  qaibvs  quotiijie 
clamant  apostoli,  clamant  evangelistae ,  claaiait 
prophetse,  clamant  sanctorum  exeropla,  Ciirlsti 
opera,  signa  et  verba,  tanquam  aspides  sard«  a«- 
res  obturamus  {Psal^  lvii).  Tabernaculuni  -Dei  tot 
et  talibus  operimciitis  videmus  opcrtuni ;  et  tdliue 
sub  dio  ftumus,  adliuc  ventis  et  imbrlbus  nos  ex- 
ponimus.  Iiicarnationis  siquidem  veritateni  liine 
sanctorum  cliaritas,  quasi  coccus  bis  tinetus,  hlne 
sacri  eloiiuti  doctrina,  quasi  hyacinthus  ;  hiitc  af- 
fliclio  popiiitcntium  ,  quasi  sagum  cilicinum ;  hinc 
passio  Salvatoris ,  quasi  purpura  ;  hinc  niunditia 
caslitatis  qnasi  byssus  reto.ta;  binc  carnis  abstl- 
nentia,  quasi  pellis  arietum  rubricata,  niunit.  Cur 
Igitur  in  Christo  uon  reqniescimus ,  cur  adbuc 
vcnto  vanitatis  et  imbribus  occupationurc  dati  su- 


ejus.  In  propria  venit ;  et  sui  eum  non  cognovcrunt  q  mus  ?  Qunre  non  audimus  vocem  monentis  et  di 
{Joan.  i).  Ad  alienos  non  venit,  et  slatim  ut  na- 
tus  est  i;i  Bethlehem  Jud(e  in  diebus  Herodis  regis, 
ecce  Magi  ab  Oriente  venerunt  (Matih,,  ii). 

Quia  igitnr  idem  Deus  ct  lioino,  Verbuin  et  in- 
fans,  rcgebaiur  et  regcbat,  loquebatur  et  tacebat, 
non  immerito  per  irrationalis  rci  cognitam  ratio- 
nem  nativilatis  suae  ratio  cognila  est.  Venientibus 
siquidem  Magis  dux  itineris  stella  fuit;  quse  quasi 
taccns  locutu  est.  Tacebat,  qnia  rcs  irrationabilis 
crat ;  loqucbatur,  quia  Regem  natnm  Magis  osten- 
debat.  Nam  etsi  verbum,  quod  foris  patel  corporis 
auribus,  non  dicebat,  verbo  tamen  intrinseco,  qno 
solemus  intus  in  animo  erudiri,  dicebat.  Ct  benc; 
fndidSibat  enim  Verbum,  quod  intus  lalcl>at  in 
carne,  non  quod  foris  patebat  in  ore.  Idco  ergo,  ut 
ita  dicani,  verbo  intrinseco  Magos  erndiebat,  qnia 
Verbuni  intrinsecuiu  et  iii  cariic  latens  indicabat. 
Nec  per  aliud  raiionale  aliquid  Verbuin  incarna- 
tum  oportuit  manifestari,  qnia  sicut  stella  in  no- 
cte,  sic  Deus  in  carne  :  sicut  lux  luceiis  in  tenebris, 
sic  Filius  Dei  iu  caligine  nostrac  mortalitatis.  Sic 
ergo  suscitati  Magi,  sic  vocali,  Christnm  seculi 
sunt.  Quoroodo  secuti  ?  Hic  attendite,  fratrcs  mei, 
vos  quibus  dicluni  est.  Qui  uon  bajulat  crucem 
iuam  et  sequilur  me^  non  potest  meus  esse  discipu- 
lus  {Luc.  xiv).  Scitis  quia  Christus  dives  in  coelo, 
pauper  factus  est  in  mundo ;  cum  esset  super  ho- 

BDeest  vox    despectus,  vel   mutus,   aut  si- 


ccntis  :  Venite  ad  me,  omnes  qui  taboratis^  el  one* 
rati  esfts,  el  ego  vos  reficiam?  (Ma*th,  xu)  lUi  pro- 
pler  Christum  divitias  suas  et  patriam  contempse* 
runt :  nos  qui  niliil  Iiaijemus,  nosiruin  nihil  amlt- 
tere  formidamus?  Si  L^tur  multa  possumus  cunt 
rege  divite,  nostrnm  saltem  rcte  dimittanius  cum 
Peiro  panpcre.  c  Omnia  enim  dimisit ,  ^Kt  propriam 
volumatem,  ut  ait  Ilieronymus  (8),  derelinquih^ 
Regnum  siquidem  Dei  non  sere,  sed  mente  coinp»- 
ratur.  Non  enim  daniis  est,  sed  amantis.  Compe- 
ravit  illud  vidua  duobus  niinntis  {Mgrc,  xu),  Za- 
chseus  dimidia  parte  bonorum  suoruro  (Luc.  xix). 
Regnum  deuiqne  Doi  calice  aqii»  frigidsi  compft- 
rari  potcst;  quod  eoinparare  non  potuit  Simon 
D  magiis ,  vel  Ananias ,  pro  omnlbus  honls  suis. 
Sequamnr  ergo  eum  Magis,  quia  jam  suseitatl  sunt 
et  vocati.  Suscitati  sumus  a  morte  periiiciosa^ 
morte  Salvatoris  gloriosa  :  suscitati  In  baplisiuo, 
sed  adhnc  suscitandi  iii  jndicio. 

Ideo  impii  non  resurgunt  in  judicio  (Psai,  i) ;  qui 
non  siint  a  roorte  perniciosa  suscitati  in  haptismo. 
Surgent  ergo,  non  resurgent ;  surgenl ,  ut  mo- 
riantur  morte  pessima ,  quia  suscitall  non  svnt 
morte  gloriosa.  Nos  vero  resiirgerous  a  morte  pre- 
tinsa,  iit  vivarous  gloriose,  qnia  suscitati  sumus  a 
morte  perniciosa,  ut  moriamur  pretiose.  Sicut 
enim  peccatorum  mors  pessima  Cst  {Psal,  xxxiii); 

(8)  Comment.  in  c.  xix  Matth. 


etS  SERMO.^fES.  -  SERMO  Vlll 

sic  p^ettoiu  e$l  in  eotispectu  Domim  mort  sauctorum  A 
eJHs  (Psai.  cxv).  Nec  iiiori  polest  inorle  preiiosa, 
qui  priino  non  suscitalur  a  piMiiiciosa.  Ideo  ergo 
resur^nius  in  juJicio,  qui  a  iriplici  niorle  suscilaii 
sumus  in  hoc  mundo,  a  pcrniciosa,  a  propiliosa,  a 
pretiosa.  De  peniiciosa  suscitaiuur  ad  propitio- 
sant,  de  propiiiosa  iii  pretiosain  ,  de  preliosa  in 
gloriosaro.  llurscniiii  perniciosa  peccatorum,  inors 
propitiosa  pcenileittiiini ,  niors  pretiosa  sanclorum, 
inors  gloriosa  SalvHioris  omnium.  Ut  ciiim  susci- 
taretur  beatus  Job  a  morte  perniciosa,  inorte  prc- 
tiosa  mori  desiderabat,  cum  opcra,  quibus  iram 
Dei  meruisse  sc  credcbat,  perpcndcns,  dicebat  * 
Qum  non  in  vulva  morluus  sum^  egressus  ab  utero^ 
statim  non  perii  ?  Cur  exceplus  genibus?  cur  lactatut 
nberibus  ?  {Job  iii.)  In  vulva  moreretur,  si  pecca-  ^ 
lum,  qiiod  in  cogilalione  est,  diniiUeret ;  egressus 
ex  utero  perirct,  si  cogiiationcm  in  opere  non  do« 
nionstraret;  genibiis  exceptus  non  fuisset»  si  in 
ipso  opere  culpa  displiceret.  Mulios  enim  excusat 
nccessitas,  quos  iiequit  excusar^  voluntas.  Lacta- 
tus  vero  uberibus  non  cssel,  si  posl  culpx  deiecla- 
tionem,  ad  voccm  moncnlis  causas  excusationis  in 
peccato  non  quaercrct.  Cura  cnim  dicerel :  Quare 
non  in  vulva  mortuus  stim,  etc,  scnsus  est.  Quare 
non  suin  mortuus  morte  propitiosa,  qui  morior 
periiiciosa?  Quare  non  sum  suscilatus  in  pretio- 
sain,  qui  lapsus  stim  in  perniciosam?  Ab  hoc  eniui 
qtiadruplici  mortis  genere  suscitat  homioem,  qui 
suscilavit  uiiicum  malris  su»  61ium  in  porla  {Luc,  q 
\ii),  archisynagogi  (iliam  in  domo  {Marc,  v),  fi- 
lium  Sunamitis  per  Eliscum  in  cubiculo  {JV 
Ueg,  iv),  Lazariim  per  semetipsum  a  monumento 
{Joan.  xi).  Ipse  ergo  est,  qui  alios  suscilat  ab 
o:  iente,  alios  ab  aquilone,  alios  ab  aostro,  ahos  ab 
occidente.  Quia  eniin  omoe  peccatum,  aut  cogila- 
tione»  aul  deliberatione,  aul  delectatione  fleri  so- 
let»  aut  opere  \  cum  peccatum  quosi  pro  foribus 
esl,  cogitationem  percipit,  et  iu  cogitatione  re- 
sipit.  Suscitatiir  peccator  a  morte  perniciosa,  qu«si 
ab  oriente,  veljn  porta,  ct  peccatum  morte  pre- 
tiosa  moritur,  qiiasi  in  vulva.  Cum  vero  post  cogi- 
tationem  iocipit  deliberare  peccatum,  et  in  ipsa 
deliberationc  resipit,  suscitatur  pcccator  a  perni- 
ciosa  morlo,  quasi  ab  aquilone  vel  in  doiito;et  d 
peccatum  morte  morilur  pretiosa,  postqiiam  ex 
utero  egressum  est;  si  vero  post  deliberalionem 
iiicipiat  delectari,  et  tunc  corrigitur,  pcccator  a 
pciniciosa  morte  suscitatur,  quasi  ab  austro,  vel 
in  cubiculo ;  et  peccalum  postquam  gciiibus  cx-^ 
cepinm  cst,  inonlur  morte  prctiosa ;  si  vero  post 
dilceialionem  peccatum  ad  opus  perducilur,  et 
(uiic  cmendatur,  peccator  a  morte  perniciosa  susci- 
talur  quasi  in  monumenlo,  vel  ab  occidcnte,  et 
peccatuin  morilurmorte  pretiosa,  postquam  uberi- 
bus  laclatum  est. 

Igitur  ab  ipsa  inlenlione  maliliie  revocati  et  ad 
lidciii  vocati  vcncriint  Mugi  ab  Oricnie  :  Cum  natus 
f^sci  Jei^us  in  Iklhlchcm  Judas  in  dicbus  Uerodis 


.  IN  EPIPHANIA  OOMINI^  ^ 

regis,  Herodes,  quia  gioria  peiUt  dicitnr,  bene  illum 
nobis  insinuat,  qui  in  carne  nostra  gloriatur.  Ila- 
bct  eniin  Deus  in  hominc  gloriam,  habet  et  ipse 
hoino,  habet  diabolus.  Quandoque  gloriatu*!*  Beus 
in  nobis,  quando  nos  in  subjectione  humilcs,  in 
poenitcnlia  fortes  inveiiit,  in  labore  strcnuos,  iii 
obedientia  promptos,  iii  oralione  devotos.  Homi- 
nis  autem  gloria  est  tcsiinionium  conscientiac  suao 
(//  Cor,  i).  Diaboli  vero,  carncm  deliciis  pervertere, 
corpus  fovere.  Quia  igitur  pcrverlere  salet  lioini- 
nem,  cuin  primo  peccatum  per  suggestionein  inani* 
festat  ei,  deinde  cuin  animum  lacit  in  diversa  mu- 
tari  pcr  cogitationem  ;  postea  quando  facit  animum 
acquiescere  per  desiderium  iii  cogitationc ;  deiiido 
vero  quando  post  desideriuni  accedit  vclocitas  iu 
consensu ;  poslea  ciiin  post  conscnsum  acccdit  iii 
opere  consiinimatio,  deloctaiio  etiain  in  operis  con- 
suniinationc  ;  ad  ultinium  autcm  audacia  dcfcnsio- 
nis  in  delcctationc  noii  iiicoiigrue  dies  Herodis  pos- 
siimns  appellare  motus  illos  aninii,  quibus  diabo- 
lus  nos  pervcriit,  ul  glorieliir  in  carne.  Ut  enim 
diein  primuin  in  iiobis  Herodcs  faciat,  qucin  solia 
diein  gentes  appcDare  consucveranl,  quasi  sol  he« 
niispiixrium  cordis  intiat,  cum  prirao  peccatum 
per  suggestionem  ntanifcslai.  Solis  cniin  nomine 
manifestatio  plerumque  figuratur,  ut  ibi :  In  »dle 
posuit  tabernaculum  suum  (Psal.  xviii),  id  est  ia 
nianifesto.  Ut  vero  secunduni  diem  faciamus  iu 
nobis  quem  diera  lunse  vocant  hemispha^riuni 
cordis  intrat-  luna,  cum  animus  nuitatur  iu 
multa.  Ut  autem  tertium  diem  faciat  in  nobis 
qucm  antiqui  vocabanl  diem  Martis ,  intrat  Mars 
hemisphaerium  cordis ,  cum  per  cogitaticnem 
aniinus  ignescit.  Mars  enim  Pyron  [II>i/>ov|,  id  est 
igneus  vocabatur.  Similiter  ut  in  quartum  dietn 
procedat,  quem  vocare  solebant  Mercurii  dicm, 
quasi  hemisphaerium  cordis  Mercurius  acccndit, 
cum  post  desiderium  in  consensu  velocitas  accedic 
Antiqui  enim  Mercurium  Stilbouta  [STtX^ovrc],  id 
esl  velocem  appellabant.  Diem  vero  quintiim  in  no- 
bis  facit,  queni  vocant  homines  diem  Jovis,  cuni 
in  consurtimatione  operis  ardoris  flamma  comburit 
aniinam,  quia  tunc  Jupiter  intral  mentera,  qiicm 
Phacloiita  [♦aiOovTal  philosophi  vocant,  id  esl  ar- 
dentem,  Cum  vero  posl  consumraalioncm  gaudere 
mens  incipit  in  operis  delecialione,  sextum  diem 
facit  in  nobis  Hcrodes,'  quem  vocare  solemus  diem 
Vencris,  quia  Yenus  tunc  in  animo  lucescit,  quando 
placct  opus  praevaricalionis,  ct  animum  luciduin 
reddit.  Unde  apud  antiquos  Venus  Phosphoron 
[♦««y^jDov],  id  csi  lucida  vocabalur.  Ut  aulcm  dicm 
scptimum  iii  nobis  agat,  qiiein  nos  diein  Sabbati, 
antiqui  Saturni  vocabanl,  heniisphaeriuni  cordis  Sa- 
turnus  intrat,  quando  quod  inale  pcrpetratum 
esl  parvipendil,  el  ad  vocein  monentis  irascilur ;  et 
inflatus  supcrbia  eliam  castigantem  minatur.  Unde 
ct  Saturnum  antiqui  Pheuma  [yiv/xoel,  Id  cst  mi^ 
nantem  nominabant. 
In  his  crgo  diebus  nalus  esi  J:8us;  non  tanlum 


645  D.  GARNEmi  LINGONENSIS  EPISCOPI     ^  621 

neiiduin,  iicc  os  ad  coii(Uemliim,  ncc  manus  ad  A  niines,  ractus  est  sub  hominibn^ ;  com  essel  on- 
bene  operanJuni   liahebunt.  Sccuudum  ergo  illuil 


lapides  erant,  el  quasi  siuiulacra  lapidibus  compa- 
rauda,  quia  cuin  oculos  haberent,  non  vidcbant. 
Excaecaveral  cnim  cos  malllia  corum.  Et  cuin  <ui- 
rcs  liaberent,  (anquam  aspidcs  surdx  obdirabant 
aures  suas  {Psal.  lvii).  Similitcr  ct  de  aliis  sensi* 
biis  intelligerc  polerilis,  si  stultiliam,  si  pcrGdiain, 
81  in  obscciiis  operibus  abomiuationcm  perpenda- 
tis.  Quia  ergo  nec  videbant,  ncc  audicbanr,  nec 
sentiebant ,  nec  loquebantur ,  nec  opcrabautur 
proul  debebant ;  secundum  aliquid  mortui  erant« 
Quis  suscitavit  eos?  Aperti  sunt  ocuH  eorum,  et 
vklerunt  stellam,  intellexerunt  signum  magni  Regis 
^ssc,  aggressi  sunt  iter,  et  vciiiuiit  ad  confiteudum 
Jerosolyniis  diccnlcs  :  Ubi  estf  qui  natus  est  rex 
Judaorum  ?  {Malth,  ii.)  Quis  ergo  suscitavit  eos 
ab  Oriente?  Quis,  nisi  ille,  qui  parvus  eral  in 
pnesepio,  et  magnus  in  Oiieiite?  qui  faclus  est  in 
Occidenle  miserabilis,  el  inirabilia  faciebat  in 
Orienle^  qNi  latebat  prope  posids,  cl  longc  posi- 
tis  apparcbat;  qui  propc  posila  fccil  Isaac  igno- 
rare,  et  longe  fulura  cognosccrc;  qui  admirabilis 
eonsiliarius  apparcbat  Orieulalibus  et  Occideniali- 
buS|  qui  (7)  Vcrbum  crat  iu  sinu  Patris,  ^t  infaus 
in  grcmio  matris  :  qui  rcgcbatur  ab  boininibus  in 
mundo,  ct  elcmenta  rcgebat  in  coelo  :  qui  taccbal 
apud  Judieos,  cl  vocabat  Ciialdaeos?  N;>tus  erat 
jain  in  Chalda^i  IVus ;  et  in  Isracl  parvum  iiomcn 


nium  Dominus,  factus  esl  omnium  scrvus :  cia 
sederet  ad  dextcram  Patris  in  regno  suo,  peregit 
profectus  esl,  accipere  sibi  regnum  et  reTerU(I«(. 
xix).  Sic  et  Mngi  secuti  sunt.  Rclictis  liqaidMi 
opcribus ,  dcrClicla  majcslate  regali  el  pitria,  ilS 
suppoui  voliierunt,  qui  se  aliis  supposoerat ;  lenl 
illi  factl  sunt,  qui  se  sponte  aliis  senruiD  pneiiere 
Tcnerat;  pcregriuari  cum  illo  voloeruntp  tiui  pro- 
pter  oveni  centesimam  in  longinqnMii  regkNwni 
dcscenderat  (Luc.  xv).  Erubesee,  SidoM^  cil  mme 
{Isa.  xxiii),  ad  unius  parvi  signi  ostensioncm,  isli 
qui  ncc  verbom  vilic  audierant,  nec  viderant  Ghri- 
stirairacula,  venerunt.  Nos  vero,  qoibiis  qvotiilie 
clamant  apostoli,  clamanl  evangelistae «  claniMl 
prophetse ,  clamant  sanctorum  exeroplo ,  Cbrisll 
opera,  signa  et  verba,  tanquoro  aspide»  sitrd«  a«- 
res  obturamus  {Psal^  lvii).  Tabernaculani  Dei  tol 
ei  talibus  operimciitis  videmus  opcrtum;  ettdhue 
sub  dio  ftumus,  adhuc  ventis  el  imbribus  nos  ex- 
ponimus.  Iiicaruatioiiis  siquidem  veritaiem  binc 
sanctorum  charitas,  qnasi  coccus  bis  tinctus,  hine 
sacri  elo(iuii  doctriiia,  quasi  hyacinthus  ;  hiiie  af- 
fliclio  popiiitciitiuin ,  quasi  sagum  cilicinum;  hinc 
passio  Salvatoris,  quasi  purpura  ;  hinc  munditia 
caslitalis  quasi  byssus  reto.ta;  hinc  carnis  absli* 
ncutia,  quasi  pcllis  arietum  rubricata,  munit.  Gur 
igitur  in  Christo  i\on  requiescimus ,  cur  adhoc 
vcnto  vanitatis  et  imbribus  occupationum  dati  so- 


ejus.  i;t  propria  venit;  et  sui  eum  non  cognovcrunt  q  mus?  Qunre  non  audiinus  vocem  monentis  et  dl- 


{Joan.  i).  Ad  aliciios  iiou  venil,  et  stalim  ut  na  • 
tus  est  };i  Bethlehem  Jndw  in  diebus  llcrodis  reffis, 
ecce  Magi  ab  Oriente  venerunt  (Matih.,  ii). 

Quia  igitur  idcm  Deus  et  homo,  Verbuin  cl  in- 
fans,  rcgeb;iitur  ct  regcbat,  loquebatur  et  tacebat, 
non  immcrito  pcr  irrationalis  rci  cognilam  ralio- 
nem  nativitatis  suae  ratio  cognila  cst.  Veiiientibus 
siquidem  Magis  dux  itineris  stclla  fuit;  qu%  quasi 
taccns  locuta  cst.  Tacebat,  quia  rcs  inationabilLs 
erat;  loqucbatur,  quia  Regem  natum  Magis  osteii- 
dcbat.  Nam  etsi  verbum,  quod  foris  pntet  corporis 
auribus,  uon  dicebat,  vcrbo  tamcn  intriuseco,  qiio 
solemus  intus  in  animo  erudlri,  dicebat.  Ct  benc; 
riididSibat  eiiim  Vcrbum,  quod    iutus  lalcl>at    in 


ccnlis  :  Venite  ad  me^  omnes  qui  taboratis^  el  one» 
rati  esti$,  et  ego  vos  reftciam  T  {Ma'th,  xu)  Illi  pro» 
pter  Christum  divitias  suns  et  p:itnain  contempse- 
runt :  nos  qui  niliil  haiiemus,  nosiruin  nihil  am:l- 
tcre  forinidatnus?  Si  L^tur  multa  po3sumus  eiiro 
rege  divitc,  nostnim  sallcm  rctc  dimittanius  ciiro 
Petro  paiipcrc.  c  Omnia  enim  dimisil ,  ^Kt  propriam 
roluniatem,  ut  ait  llieronymus  (8),  derelimfMii,9 
Rcgnum  siquidcm  Dei  non  sere,  sed  mente  coinp»- 
ratur.  Non  enim  dantis  est,  sed  am»nti9.  Cempa- 
ravit  illud  vidua  duobus  miuutis  {More.  xii),  Za- 
chaeus  dimidia  parte  bonorum  suonim  (Lmc^  xix). 
Regiium  dcniqiie  Doi  calice  aqii»  frigid»  cbmpo- 
rari  potcst;  quod    coinparare  non  potuit  Simon 


carne,  non  qiiod  foris  patebat  iu  ore.  Idco  ergo,  ul  o  magus,   vel   Auanias ,  pro  omnibus  bonls  snis. 


ita  dicam,  verbo  intrinscco  Magos  erudicbat,  quia 
Vcrbum  intrinsecuiu  ct  iii  cariic  latcus  indicabat. 
Nec  per  aliud  raiionale  aliquid  Verbuin  incarna- 
tum  oportuit  maiiirestari,  quia  sicut  stclla  in  no- 
cie,  sic  Deus  in  carnc  :  sicut  lux  lucciis  in  tcnebris, 
sic  Filius  Dei  in  caligine  nostrac  inortalitatis.  Sic 
ergo  suscitati  Magi,  sic  vocali,  Christum  scculi 
sunt.  Quoroodo  secuti  ?  Hic  att<?ndi(e,  fratrcs  mei, 
vos  quibus  dicluin  est.  Qui  non  bajulat  crucem 
suam  el  sequitur  me,  non  potest  mcus  esse  discipu- 
lus  {Luc.  xiv).  Scitis  quia  Christus  dives  in  coelo, 
pauper  factus  est  in  mundo ;  cuui  esset  supcr  ho- 

:iut  si- 


EDeesl  vox    despectus,  vcl   mutus^   nu 


Sequamur  crgo  eum  Magis,  quia  jam  snscitati  soiil 
et  vocali.  Suscitati  sumus  a  morte  perniciosa, 
morle  Salvatoris  gloriosa  :  suscitali  in  baplisiiio, 
sed  adhiic  suscitandi  iii  judicio. 

Ideo  impii  non  resurgunt  in  judicio  {PsaL  i) ;  qui 
non  sunt  a  roorte  perniciosa  suscitali  in  baptisino. 
Surgeiit  ergo,  non  resurgent ;  surgenl ,  ut  mo- 
riantur  morte  pessima,  quia  suscitall  non  stint 
morte  gloriosa.  Nos  vero  resiirgerous  a  morte  pre- 
tiosa,  ut  vivamus  gloriose,  qnia  suscitati  somos  a 
morte  pcriiiciosa,  ut  moriamur  pretioso.  Sicut 
eiiim  peccatorum  mors  pessima  esl  {PsoL  xxiin); 

(8)  Commcut.  in  c.  xix  Matth. 


Cr9 


SERMONES.  —  SERMO  IX.  IN  DIE  EPiPHANIiE. 


6S0 


dii  luoeiu  bUm  {Isa,  u).  Ascendil  enim  super  (lu- 
bem  letem  et  candidam,  et  ingressa  est  i£gypium 
(/m.  xix) ;  et  illuroinavit  ahscondita  tenebrarum 
(I  C»r.  ly)  :  ut  abjectis  operibus  tenebraruro,  in- 
^oereiitur  bomtnes  armis  lucis  {Rom.  siii).  Ces- 
•tvlequippe  lumine  succedunt  tenebrae,  succedunt 
el  to  lenebris  opera  tenebrarum  :  Qni  enim  dor- 
ly  nocle  dormiunt  ;  et  qui  ebrii  stMt^  nocie  ebrH 
1  (I  Thesi.  v).  Dormiunt  quidem,  \el  per  igno- 
nmliam,  vel  per  ncgligentiam,  vei  per  ignaviam. 
Ebrii  vero  sunt,  qui  sunt  absque  rationis  modera- 
LMifie  absque  justitiae  libra ,  sine  juris  mensura. 
kriiserit,  qui  neque  frenum,  neque  modum  ba* 
l.dare  nesciuiit  locum  irae  {Rom.  xii),  sed  cru- 
cupidi,  contcntiosi,   malum   pro  malo,  vel 


A  perveniat  (/  Cor.  xii),  sic  ut  mentc  piirgaia  ct  de- 
fxcata,  cogilationc  et  aviditate  contempletur  a'nig- 
matice  vcl  anagogice  supercoBlestem  ei  supcresson- 
tialem  Tiicopbaniain,  iJ  est  Dei  manifestationem. 
Yis  vero  discreliva  rationem  promovct  ad  Epipba- 
n:am  ;  et  dicilur  Epipbania  ab  cpi,  quod  est  supra^ 
ct  phancs,  quod  cst  manifestatio.  Ardentersiquidcm 
affcclat  ralio  vi  lucis  discretiva  diligenter  intueri, 
ct  discernerc  judicii  libra,  non  solum  vitiorum  con- 
trarioruin  cautelam ;  ne  si  avaritiara  fugias,  cadas 
in  prodigalilalcin  ;  sed  caute  disccrnere  vilia  a  vir.r 
tulibus  praRferenlia  speciem  virtutum,  ne  sub  praer 
textu  justitiae  crudelitas,  sub  niansuctudine  segni^ 
ties  palliclur.  Cavet  igilur,  nc  diiigat  qux  diligende 
non  sunt;  et  providet  diligere  quae  diligenda  suiit 


tualedtctum  indebiu  Ulione  reddunt  pro  maledicto  "  vel  ne  aeque  diligat,  quod  ininus  vcl  magis  diligen- 


{I  Petr.  iii).  Haec  sunt  opera  tenebrarum,  quae  se- 
cedente  luce  succedunt.  Cessante  luce  fiuut  tene- 
brae»  io  quibus  perlranseunt  beslia*  silvae  {Psal, 
ciii)t  volant  noctuae,  egrediuntur  nycticoraces  de 
domiciliis,  ut  flant  opera  tenebrarum.  Hinc  my- 
stice  satis  legilur  :  Nachor  genuii  Tabee  et  Gaham^ 
ei  Thahas  et  Maacha.  Hi  sunt  (ilii  Nacbor  de  concu- 
bina  sua  Roma  (Gen.  xxii).  Nacbor  interprctatur 
quiescens  tumen^  Roma  vero  excelsa  vel  sublimis.  A 
quiesccnte  lumine,  id  est  cessanteluminisclaritate, 
mens  excclsa,  id  est  sublimis  et  supeiba,  adulteri- 
nos,  non  legitimos  lllios  parit,  id  est  opera  tene- 
bnirum,  scilicet  opus  crudeliUlis,  cupidiutis,  in- 


dum  esl,  vd  minus  aut  magis  diligat  quod  aeque  di- 
ligendum  est.  Yis  autem  restrictiva  mcntem  pro- 
movet  ad  hyperphaniam,  et  dicitur  byperphania  ab 
byper,  quod  est  medium,  et  pbanes.  Restringit  enim 
animum  religionis  et  obedientiae  vinculis,  docens 
obedientiae  gradus,  et  usum  operis;  et  ob  ejus  ob- 
servanliam  sustinet  et  arcet  adversa.  Yis  etiam 
consolidativa  mentem  provehit  ad  bypophaDi^m.  Et 
dicitur  hypophania  ab  bypo,  quod  est  infra,  et  pha*' 
nes.  Consolidat  enim  et  confirmat  auimum  polen- 
tia  virtutis  suae,  et  arcanis  verborum,  quibusunum- 
qucmque  visitat  pro  sua  capacitate.  Vis  auUim  et- 
tractiva  nos  provebit  ad  betbphaniam.  Et  dicitur 


debilae  talionis  et  contentioiiis.  Cenuit^  ait   Scri-  C  bethphania  a  betb,  quod  est  domus,  et  phanes.  Ipsa 


ptura,  Tubee,  qui  intcrprctatur  inierficiens,  in  quo 
crudclitas  figura^tur.  Genuit  et  Caham,  qui  dicilur 
vallis  (gstus,  per  qucm  mundi  cupidiUs  accipitur. 
Genuit  etlam  Thahas,  qui  taHo  intcrpreutur,,  qoa 
malum  pro  malo,  dens  pro  deme,  octilus  pro  oculo, 
maledictum  reddilur  pro  maledicto  {Exod.  xxi). 
Habent  enim  bi  tales  semper  prae  oculis  judicium 
punitlvum,  remissivum  nunquam,  quo  tenetur  Ca- 
tholicus  dimillcre  tunicam  pallium  auferenti  {Matth, 
v),  allerani  pr^ebere  maxillam  maxillam  laedenti 
{ibid,),  Cenuil  et  Maacha^  qui  dicilur  consensus, 
quia  sine  dubio  lumine  veritatis  ccssaute,  succe- 
dniit  conteiilioncs,  irae,  rixas,  discordiae,  quae  sunt 
opiTa  tenebrarum 


est  enim,  quae  longe  positos  traxit  funiculis  chari- 
Intis.  Vis  vero  accensiva  promovet  animum  ad  pha- 
giphaniam;  ct  dicitur  phagiphania  a  pbagin,quod  es4 
comedere,  eipXiAnes.  Accendit  enim  ex  xerophagiae  ef. 
sariphagiae  ferculis  quinque  millia  honinum  ad  mise- 
ricordiam  et  compassionem  {Matth,  xvi).  Ui^e  Po; 
minus  zii  i  Misereorsujferturbam  (lfarc.>ii)..Picitur 
autemxerophagia,  axero,  quodest<tccttm,etpfaagein, 
quod  est  comedere.  Sariphagia  vero  %  sario,  quod 
est  piscis»  Distribuens  enim  quinq^ue  millibus  bo- 
minum  quinque  panes  hordeaceos  et  duos  pisces 
{ibid.),  accendit  in  cordibus  eorum  flamiuam  cba- 
ritatis.  Vis  quoquo  illuminativa  illuminat  mentesL 
ad  sepberpbaniam^  et  dicitur  sepberpbania  a  se-r 


Ne  Igitur sint  haeredes filii  ancilla  cum liiiis  liberae  ^  P^er,  quod  est  litteray etpbanes.  Hac est  physicae, 


LGal.  IV),  id  est  opera  tenebrarum  cum  operibus  lu- 
cis,  ut  potcnfer  abjiciantqr,  induimini  armis  lu- 
<;is  {Rom.  xiii).  Arma  lucis  iutelligimus  ex  vi  et  na- 
tiira  lucis.  Est  ciiim  lox  ab  igne.  Ei  lux  ista  ab  illo 
i^Mie,  de  quoscripium  est  :  Detis  nosterignis  consu- 
mens  (Deiit.  iv).  Propter  hoc  naturaliler  est  ascen- 
siva,  discreu,  restrictiva,  consolidaliva,  accensivai 
iliuminativa.  Non  cnim  recedit  ab  ignis  natura^  de 
quo  nala  cst.  Ex  vi  igitur  ascensiva  dispoqit  ascen- 
siones  bomo  in  corde  suo  (PsaL  lxxxiii)^  incipiens 
a  timore  servili ;  et  per  initialcm  usque  ad  filialem 
proriciens  currit  viam  maiidalorum  Dei  {Psal. 
cwiii),  per  vias  rectas  deductus;  donec  inductus  in 
ouiiicra  vcriiatcm,  ad  cxcellciiliorcm  charitaiis  viam 


logicae,  ethicae,  theoricae  elavis  et  pessulum  apother 
cae.  Per  scripluras  enim  illuminatur  animiis^  mani- 
festatur  Deus,  et  clavis  est  omnium  aliarum  pha- 
naum.  Reserat  enim  omnes  manifestationes ,  et 
ad  naturalem,  rationalem,  moralcm  divinamy  illa- 
niiiiat  rationem  nostram. 

Hae  suut  manifesUtiones  Dei  ^  quarum  tamcn 
quatuor  specialiter  hodie  cum  bonore  memorias 
commendamus,  id  est  Epiphaniam,  Theophaniani^ 
Bethphaniam,  Pbagipbaniam.  S^cundum  quodillu- 
miuat  fidclium  mentes,  omnium  manifeslationum 
clavigera  seplierphania.  Pijmafacia  cst  per  stellani 
a  nativitate  Dumini  tertio  decimo  die.  Unde  dicitur 
Pctbphania,  ca  quod  slclla  Magos  duxit  ad  divcr- 


625  D.  GARNERIl  LINGONENSIS  EPlSCOPI     ^  6il 

nenduin,  iicc  os  ad  cotidtcniJum,  ncc  manus  ad  A  niincs,  ractus  est  sub  hominitMi^ ;  com  esset  om- 
beue  operanJum 


hahebant.  Secundum  ergo  illuil 
lapides  erant,  ct  quasi  siuiulacra  lapidibus  compa- 
rauda,  quia  cum  oculos  iiaberent,  non  videbatit. 
Excxcaveral  cnim  eos  malllia  corum.  Et  cutn  -au* 
res  liaberent,  (aiiquam  aspidcs  surdx  obliirabaut 
aures  suas  (Psal.  lvii).  Similitcr  ct  de  aliis  sensi'' 
hiis  inlelligcrc  poterilis,  si  stultiliam,  si  pcrGdiam, 
si  in  obsceiiis  operibus  abomiiiaiioiiem  perpenda- 
tis.  Quia  ergo  nec  videbant,  nec  audiebant,  nec 
seiitiebant ,  nec  loquebantur ,  iiec  operabautur 
proul  debebant;  secundum  aliquid  mortui  erant« 
Quis  suscitavit  eos?  Aperti  sunt  oculi  eorum,  et 
vklerunt  stellam,  intellexerunt  signum  magni  Regis 
essc,  aggressi  sunt  iter,  et  veniuiil  ad  confitendum 


nium  Dominus,  factiis  est  omnium  »ervus :  cm 
sederet  ad  dextcram  Patris  in  regno  suo,  peregre 
profectus  esl,  accipcre  sibi  regnum  et  reverli  (Im. 
xis).  Sic  et  Mnp;i  seculi  sunt.  Relictis  tiqiiideii 
opcribus ,  dcrClicla  majcstate  regali  et  pitria,  ilH 
supponi  voluerunt,  qui  se  aliis  supposoerat ;  aervi 
illi  faeti  sunt,  qui  se  sponte  aliis  senmiD  prxbero 
Tenerat;  peregrinari  cum  illo  volaerunty  quipro- 
pter  ovcni  centesimam  in  longinqiuun  regionciii 
desceuderat  {Luc.  xv).  Erube$ee,  Sidan^  mi  mm 
{Isa.  xxiii),  ad  unius  parvi  signi  ostensioneni,  Isii 
qui  ncc  verbom  vitu^  audierant»  nec  videnint  Gbrl* 
sti  rairacula ,  venerunt.  Nos  vero,  qnibiis  qnoti>iie 
clamant  apostoli,    clamant  evangelistae ,  clanail 


Jerosolymis  diccntcs  :   Ubi  e$t,  qui  naius  est  rex     prophetse ,  clamant  sanctorum  exerople»  Cbristl 


Judoforum  ?  {Mailh.  ii.)  Quis  ergo  suscitavit  eos 
eb  Oriente?  Quis,  nisi  ille,  qui  parvus  erat  in 
prsesepio,  et  magnus  in  Oiiente?  qui  factus  est  in 
Occidenle  miserabilis,  et  mirabilia  faciebat  in 
Oriente^  qui  latebat  prope  positis,  cl  longc  posi- 
tis  apparebat;  qui  prope  posita  fceit  Isaac  igiio- 
rare,  ct  longe  fuliira  cognoscerc;  qui  admirabilis 
eonsiliarius  apparcbat  Oricntalibus  et  Occidenlali- 
bus^  qui  (7)  Vcrbnm  crat  in  sinu  Patris,  ^t  infans 
iu  gremio  matris  :  qui  regcbatur  ab  bominibus  in 
inundo,  ct  elcmenta  regebat  in  coelo  :  qui  taccbat 
apud  Juda^os,  ct  vocabat  Cbaldaeos?  N.)tus  erat 
jam  in  Cbalda^a  Dx^us ;  ct  in  Israel  parvum  nomen 


opera,  signa  et  verlta,  tanquam  aspides  sord«  au- 
res  obluramus  {PsaL  lyii).  Tabernaculoni  Dei  tol 
et  talibus  operimcntis  videmus  opcrtum;  eltdhue 
sub  dio  ftumus,  adbuc  ventis  et  imbribus  nos  ex- 
ponimus.  Incarnatioiiis  siquidem  verltatem  liine 
sanctorum  cbaritas,  quasi  coccus  bis  linctus,  hine 
sacri  eloquii  doctrina,  quasi  byacinlbus  ;  hiiie  af- 
fliclio  popiiitcnlium ,  quasi  sagum  cilicinum;  hinc 
passio  Salvatoris,  quasi  piirpura  ;  hinc  munditia 
castitatis  quasi  byssus  reto.ta;  binc  carnis  nbsti* 
ncnlia,  quasi  pellis  arietum  rubricata,  miinil.  Gnr 
igitur  in  Christo  uon  requiescimus ,  cur  adbuc 
vcmo  vaniiatis  et  imbribus  occupationum  dalt  su- 


ejus.  In  propria  renit ;  et  sui  enm  non  cognovcrunt  q  mus  ?  Qunre  non  audiinus  vocem  monenlis  et  di* 
{Joan,  i).  Ad  alienos  non  venit,  et  slalim  ut  na  • 
los  esl  :«  Dethlchem  Judce  in  dlebus  Hcrodis  retjis^ 
ecce  Magi  ab  Oriente  venerunt  (3//i(//i.,  ii). 

Quia  igitur  idem  Deus  et  Iiotno,  Verbuin  el  in- 
fans,  regobaitur  ct  regcbat,  loquebalur  et  tacebat, 
non  immcrilo  pcr  irrationalis  rei  cognilam  ratio- 
nem  nalivitatis  suo!  ratio  cognila  est.  Venientibus 
siquidem  Magis  dux  itineris  stclla  fuil;  quae  quasi 
taccns  locuta  cst.  Tacebat,  quia  res  irrationabilis 
erat;  loqucbatur,  quia  Regem  natiiin  Magis  osten- 
debat.  Nam  etsi  verbum,  quod  foris  patet  corporis 
auribus,  non  dicebat,  vcrbo  tamcn  intrinseco,  qiio 
solemus  intus  in  animo  erudiri,  dieebat.  Ct  beue; 
fndid^bat  enim  Vcrbum,  quod  intus  laleliat  in 
carne,  non  qiiod  foris  patebat  in  orc.  Ideo  ergo»  ut 
ita  dicam,  vcrbo  intriuseco  Magos  crudiebat,  quia 
Ycrbum  intrinsecuiu  ct  iii  carnc  latens  indicabat. 
Nec  pcr  aliud  rationale  aliquid  Verbuin  iiicarna- 
tuni  oportuit  mauifestari,  quia  sicut  stella  in  no- 
cie,  sic  Deus  in  carne  :  sicut  lux  lucens  in  tenebris, 
sic  Filius  Dei  in  caligine  iiostrx  mortalitatis.  Sic 
ergo  suscitati  Ma^i,  sic  vocati ,  Christum  seculi 
sunt.  Quoroodo  secuti  ?  Hic  atL^ndile,  fratres  mei, 
vos  quibus  dicluin  est.  Qui  non  bajuiat  crucem 
tuam  et  sequiiur  me^  non  potest  meus  esse  discipu- 
Iu8  {Luc.  xiv).  Scilis  quia  Cbristus  dives  in  coelo, 
pauper  factus  est  in  muudo ;  cum  esset  super  ho- 

Deest  TOX    despectus,  vel    mutus,   aut  si- 


UUS.y 


centis  :  Venite  ad  me,  omnes  qui  taboratis,  ei  one- 
rati  eslis,  ei  ego  vos  reficiam  ?  {Ma'th,  xi.)  llli  pro- 
pter  Cbristum  divitias  suas  et  patriam  contempse- 
runt :  nos  qui  niliil  baiietnus,  nosiruin  nibil  am:l- 
tcre  formiJauius?  Si  i^^tur  multa  possumus  cum 
rcge  divitc,  nostrnm  saltcm  retc  dimiflanins  ciim 
Peiro  paupcre.  c  Omnia  enim  dimisit ,  qui  propriam 
volumatemy  ul  ait  llicronymus  (8),  derelimfMli,f 
Regnum  siquidein  Dei  iion  sere,  sed  menle  coinp»- 
ratur.  Non  enim  dantis  cst,  sed  amantio.  Comp»- 
ravit  illud  vidua  duobus  niinutis  (Mare,  xii),  Za* 
cbaeus  dimidia  parte  bonorum  suonim  (Luc.  xix). 
Regnum  deuiqiie  Doi  calice  aqiiae  frigid»  eompa* 
rari  potesl;  quod  coinparare  non  poluil  Siroon 
D  niagus ,  vel  Ananias ,  pro  omnibus  bonis  suis. 
Sequamur  ergo  cum  Magis,  quia  jam  snscitati  suiil 
et  vocati.  Suscitati  sumiis  a  morte  perniciosa, 
morlc  Salvatoris  gloriosa  :  suscilati  in  baplismo, 
sed  adhiic  suscitandi  iii  judicio. 

Ideo  impii  non  resurffunt  in  judicio  (Psal,  i) ;  qui 
non  sunl  a  morte  perniciosa  suscitati  in  haptismo. 
Surgcnt  ergo,  non  rcsurgeul ;  surgent ,  ul  mo- 
riantur  morte  pessima,  quia  suscitati  non  stint 
morte  gloriosa.  Nos  vero  resiirgemus  a  morte  pre- 
tiosa,  ut  vivamus  gloriose,  quia  suscitati  sumos  a 
niorte  perniciosa,  ut  moriamur  pretiose.  Sicut 
enim  peccatvrum  mors  pessima  Csl  {PsmL  xxxiii); 
(S)  Comment.  in  c.  xix  Malth. 


053  SERMONES.  —  SCRMO 

ftro  characterem  exprimit  muUtio  aqns  in  viniim 

lloan^  ii).  Nam  per  lu>c  occurritur  nalurx  legibus, 

ei  arciuia  mysteria  rcseranlur.  Niliil  eniin  aliud  in 

nuptiis  illis  flguralur,.qnam  unio  Chrisli  et  Eccle- 

I -Sia!.  Nibil  alindaquip  in  vinum  mutalio,  nisi  quod 

ilUus  antiqam  legis  IraJilio  quantum  ad  lilteram  sa- 

tit  insipida,    In  conjunclionc  Cbristi  et  Ecclesia! 

j     spirituali  saporc  cbaritalis  incbriat  convivanles.  Sed 

^  (^itm  in  hoc  bypopbnniae   nobis  cbaracler    expri- 

jpittur,  quod  vinuin  aqua   mistum  in    sanguinem 

Christi  ^ubslanlialitcr  transmulatur,  arcana   resc- 

-     nntur,    quia  cfllciuni    sacramenta  qusc  flgnranl. 

■Mfnde  et  Petro  apostolorum  principi  pisce  assato, 

^■1  pane  satiato,  pascemlas  oves  suas  Dominus  dcre- 

PPft|«ii  (Joan,  XX i) :  quia  postquam  fidci  devotione 

laaquam  panem   verum  qui    de  cobIo    descendit 

{Joan,  vi),  el  in  passioiie  pisccm  assum  sibi  incor- 

|»oravit  P(  trus,  merito  curu  generali&  Ecclesiae  sus- 

cepit.  Yidcs  igitur  qnanUs  dignitatis  csse  debent 

|ipparitio:tes  ists,    quibus    coelestes   apparitiones 

inanifestnntur  ct  itcruni  talium  toslimoniis  conflr- 

manlur,  iit  non  solum  bomo  de  Yirgine  natus,  sed 

etiam  uiiig  niius  Doi  Filius  credatiir,  ct  primogcni* 

fus  mortiioruiii  {Apoc.  i),  cl  Priiiccps  regum  terrae 

siqe  dubio  ab  infidclilus  adorelur. 

SERMO  X. 

IN    PIRIFICATIO.NE  B.    MAlil.F.. 

Eruderaverunt  puteum,  et  invenerunt  stipiteSf  et 
prunast  ^i  aquam  cra$sam;  quibus  super  struem 
iignorum  posiiis  erupit  ignis  {II  Macch.  i).  IUe,  in- 
quam,  saccr  ignis,  quem  precibus  suis  Moyses  im- 
petraverat  de  sublimi;  qui  jugiter  jussus  est  ardere 
in  altari,  qiiia  non  poterat  hostia  sine  eo  adoleri ; 
qui  per  mille  annos  et  eo  amplius  partim  in  taber- 
naculo,  partim  in  templo  usque  ad  transmigratio- 
uem  Jud»  bostias  legales  inflammaverat.  Imminente 
siquidem  Iransmigralione  stipites  hujus  ignis  in 
puteo  vallis  Josaphat  tutavil  Jeremias,  qui  ibi  per 
septuaginta  annos  captivitatis  fuerunt  absconditi, 
donec  Artaxcrxcs,  coguomenlo  Longimanus,  licen- 
|iam  redeundi  et  reaedittcandi  Jerusalem  Esdrae 
primo,  postea  Neheroix  concessit.  (lesarcitis  igitur 
muris  istorum  duorum  opere  et  opcra,  obtulerunt 
Domiiio  hostias  salutares,  sed  conquesti  sunt, 
quod  ignem  de  sublimi  non  haberent.  Adfuerunt 
igitur,  qui  dicerent  factum  Jeremiae.  IJt  ergo  stipi- 
tes  ct  prunas  invenirent,  eruderaverunt  puteum  su- 
pradictum  :  unde  et  nomen  diei  Ncphar,  id  est  pu  • 
rificationera  nuncupavcrunt,  quia  ex  inventis  siipi- 
tibus ertipif  t^iiis,  qui  postea  per  annos  septuaginta 
hosliasleinpli  inflammavit,  donec  landcm  Jasoni  pon- 
tificalum  vendidil  Antiocbus  Epiphanes :  propter 
quod  sacer  ignis  penitus  exstinctus  est,  iiec  babuit 
sanctum  ignem  lemplum  Dci,  donec  Judas  Macha- 
bxiis  purificato  templo  iterum  celebravit  Nephar ; 
in  cujus  solemnitate  de  calculis  templi  veteris  eru- 
pit  ignis,  unde  festum  lumiiium  vocatum  est,  et  so- 


X.  LN  PURtF.  B.  MARIi£.  6"» 

A  lum  pro  sui  digtiitate  in  omni  vcteri  tcstametito  sub 
Ogdoade  celebratum  est.  Et  quoniam  hodie,  fra- 
tres  cbarissimi,  nos  dicm  Noptiar,  ct  festum  lumi- 
num  cclebramiis,  intelligcntiam  dictorum  ex  causis 
assumamus  dicendi,  signa  rcrum  rebus  comparan- 
tcs  signorum.  Ilodie  enini  illud  singnlare  tenipluni, 
in  cujus  Sancto  sanctorum  super  iniscricordix  pro- 
pitiatorium  Filins  Dci  vivi  bumiliando  sc  forinam 
servi  accipiens  sedere  vcnit,  purificatum  est.  IIo- 
die  puteus  ille,  in  cujiis  laude  canitis :  Fons  hor" 
torum,  puteus  aquarum  viventium  {Cant.  iv),  erUf 
deratus  est.  llodie  inventi  sunl  stipites  illi  antiqui 
sacro  igne  inflnmmati,  Joscph  \ide!icot  et  Maria, 
Josus,  .\nna,  ct  Siiiicon,  quorum  exoniplo  omne  ge- 
nus  bominum  inflammatur.  Dat  exemplum  devo- 

B  tionis  Maria  virginibus,  Simcon  fraciis.  Joseph 
coiijugatis,  Anna  viduis,  Jcsus  pueris.  Nwllus  gra- 
dus  pnetcrmissus  est,  cui  devotionis  cxcniplum  isti 
quinqucnon  dcdcrint.  Inveniae  sunt  ctiam  prunae 
cbarilalis  cum  stipitibus,  et  in  stipitibus,  obsequium 
videlicet  Josoph,  humililns  Mari.'e,  bcnignitas  bu- 
manilatis  Jesu,  Annx  rcligio,  devotlo  Siniconis. 
inventa  esl  cuni  bis  omiiilius  aqua,  vidclicot  laciy- 
niarum,  sordcs  lavans  iii  devoiionc  (10).  Quis  enim 
jllain  devotionem  Siineonis  rccolcns,  qua  cum  la- 
crymis  aicbat :  i  Putas  vidcbo,  pulas  durabo,etc.  > 
jgiiem  sibi  non  accendat,  de  quo  dictum  est :  Deu$ 
noster  ignis  consumens  est  {Deut,  iv)  ?  Et  iterum  ipse 
ait :  Ego  sum  lux  mundi  (Joan,  viii).  Propter  quod 

p  Simcoii  ait :  Lumen  ud  revelationem  ^eii/ium,  ctc. 
(Luc.  ii).  In  signum  igitur  purificationis  iiostrse  fa- 
cta  ost  purgaiio  Maria^,  de  qua  scriptiim  est :  Post^ 
quam  completi  sunt  dies  purQntionis  Blarice  (ibid.), 
Quod  ergo  primo  legitur  puteus  cruderatus,  et 
templuro  purificatum,  hoc  in  Maria  ostenditur  fa- 
ctum,  ct  in  nobis  faciendum.  Yideamus,  si  placet, 
ministros  purificationum.  Purificationis  templi  fuit 
Judas  Machabaeus  minister,  eruderationis  putei  Es- 
dras  et  Nehemias,  puriflcationis  autcm  Mariae  Anna 
el  Simeon.  Et  beiie.  Prima  onim  purgatio  nostra 
confessio,  qiiia  omnia  in  confessione  lavantur ; 
Judas  autem  confessio  interpretatur.  Et  quoniam 
illa  sola  confessio  lavat,  quae  spei  consoiatione. 
tanquam  gratia  operante  praevenitur,  et  disciplina 

D  poeiiitentise  tanquam  gratia  operante  praevenitur  ot 
discipliiia  poenitenii;»  tanquam  coOperante  consum- 
matur,  bene  Esdras  et  Nehemias,  Simeou  et  Anna 
purificalionibus  bis  adjunguntur.  Scitis  enim  quia 
nemo  poenitet,  qui  non  sperat,  frustra  autem  sperat, 
qui  uoii  poenitet ;  et  boc,  ut  dictiim  est,  illi  quatuor 
combinati  demonstrant.  Nam  secuiidum  oflicium  et 
iiominum  interprefationem,  Nehcmias  ct  Annn,  Si- 
iiieon  et  Esdras  unum  significant.  Nebemia^  et  Anna 
adfuerunt  puriflcationibus,  tanquam  adjutores,  Si- 
meon  et  Esdras  tanquam  sacerdotes.  Interpretatur 
autem  Nebemias  consolator  Dominus.  Consolator 
autem   Dominus  est  Puracletus.  P^racletus  veroi 


(10)  August.  in  Sermon.  de  Puiiflcat. 


«35  D.  GiRPfEMI  LINGONENSIS  EPlSCOn  656 

esi  Spiritus  sanetus  ;  Spiritus  sanctus  gratia»  gra-  A  qu^  captivum  indudit.  Alii  conscientias  suas  fo- 


tia  Anna  ;  Anna  igitur  Neheniias.  Yidetis  quomodo 
ronjunguntur.  Nec  vos  moyeat  sexus  disparitas, 
quia  Spiritus  sanctus  qui  lingua  Latina  generis  esl 
niasculini,  lingiia  Hebra^a  feminini  est  generis, 
Graeca  neutri.  Siniiliter  de  aliis  duobus  dicendum 
est,  quia  Esdras  disciplina  intcrpretalur,  Simeon 
audient  Irti/tltam.  Dicitautem  Apostolus,  dedisci- 
plina,  quod  non  est  gaudii,  sed  rooeroris  {Hebr. 
xii).  Per  discipHnam  ergo  solemus  audire  tristi- 
tiam,  qui  contrisiamur  ad  poenitentiam ,  ut  ait 
Apostolus :  Si  vo$  contristavi  ad  horam^  non  me 
posnitet,  non  quia  contristati  estis;  sed  quia  contri- 
itali  estis  ad  poenitentiam  {II  Cor,  vii).  Est  autera 
tristitia  conlristans  nos  ad  poeniteutiam.  Necesse 
est  ergo  ut  omnis  confltens  tanquaiii  Judas,  in  om- 
ul  sua  purgatione  adjungat  sibi  Esdram  cum  Si- 
meone,  id  est  discipliuam  laboriosae  poenitenti»,  ut 
per  hoc  se  probet  Machabaeum,  bellatorem  et  for- 
tem  in  agone.  Nam  et  ille  aniiquus  patriarcha  Ju- 
das  inutiliter  scroen  fudit,  quandiu  curo  Sue  fuit, 
sed  tunc  utilem  fructum  fecit,  quando  Thamar  sibl 
copiilavit.  Sue  quippe  cantHena  interprelatur.  Inu- 
tilis  autero  est  copula  confcssio  cum  cantilcna, 
Thamar  autem  amaritudo  intcrprctatur,  et  fructu- 
osa  confessio  efficitur,  quaiido  cuin  amaritiidine 
proferlur.  Ita  tamrn  per  poeiiitcnliam  dcbet  hotno 
contristari,  quod  de  spe  venise  non  dcsinat  conso- 
lari.  Adjungat  igitur  sibi  Annani  et  Nehemiam,   id 


dientes,  tanquam  cisiemas  adulterinis  aquisplenas 
eas  inveniunt,  ubi  et  repertis  duabus  caudis  titio- 
num,  Rasin  Tidelicet  rege  Syriae,  et  Phacee  filio 
Romeliae,  scientia  scilicet  saeculari,  et  ore  loque&le 
sublimia,  ignem  qui  dc  coelo  deseendens  taeUBI 
oves  Job  puerosquc  consumpsit ;  vel  e«m,  qui  nun- 
qu;im  dicit,  sufiicit,  cKciunt.  Alii  vero,  itt  dictum 
est,  fodientes  puteos,  aquas  vivas  posseot  inie- 
nire,  si  viriliter  Allophylis  vellent  repugnare.  AIQ 
vero  puteuro  effodiunt,  et  vivas  aquas  abuodan- 
tiae  vel  latitudinis  cum  Isaac  felices  inveniuiK.  AK* 
ter  igilur  illi,  aliter  illi  puteos  eflcxUunt,  et  de  pii-^^ 
teis  eruderatis  igncm  accendunt.  Nam  illi  pravittfii^ 
exeAipla  vitiosos  homincs  pro  stipitibus  babeoles» 
^  et  pro  prunis  exempla  viliorum,  alienum  igoem 
accendunt  vel  subjiciunl  in  altari,  videlicet  ardo- 
rero  illicitum,  quo  a  Deo  alieni  llunt :  nec  Nephar 
celebrant,  sed  in  nefas  ruuni.  Isti  Ycro  saacliruni^ 
vitam  prae  oculis  habentes,  pro  stipitlbus  et  prunis. 
inter  rotas  cherubim  sumptis  labia  muiidantes, 
arundiueti  sui  sciiitillas  accendunt,  prout  inflani- 
mat  eas  pater  luminum,  lux  de  luce,  lumen  de  lu- 
mineJesusGbristus,  qui  eum  Patre  etcum  Spiritu 
sancto  vivit  per  omnia  saecula  saeculorum.  Amen. 
SERMO  XI. 

Ilf  EADEM   SOLEMNITATE. 

Altendite  ad  petram  ex  qua  excisi  estis ;  et  ad 
cavernam  laci  de  qua  prtecisi  estis  {Isa,  li).  Si  ve- 


est  gratiam  consolaniem  de  venia.  Naro  Judas  Isca-  ^  rum  esl ,  imo  quia  verum  est ,  quia  non  est  opus 


riotes  ideo  luedius  crepuii,  quia  Annam  et  Nehe- 
miam  sibi  non  ascivit.  Consolari  noluit,  quia  de- 
•perans  laqiico  se  suspendit. 

His  igitur  adjuioriis  et  excmplis,  studeamus  noo 
solum  sordes  purgare,  sed  ipsas  virtutes  sludea- 
nius  defaecare,  quia  nullus  adeo  sanctus  est  qui 
non  possit  sanctior  esse.  Purgemus  nonsolum  sor- 
des  operum,  sed  et  cogitationum.  Ncc  malum  so- 
lum  purgeinus,  ut  bonum  sit,  sed  ei  boiiuro  purge- 
mus,  ut  me!ius  sit.  Purgandum  est  enim  priino 
granum  frumenti  a  stramine,  seciindo  a  palea,  ter- 
tio  a  furfure.  Pust  liaec  cxtrahilur  simila ;  sed  et 
ipsa  in  oblationibus  minulatim  est  dividenda.  Ilae 
sunt  tres  illae  puriflcationcs,  mundilia  corporum 


non  est  ratio,  non  est  consilium  contra  Dominum,  a 
d«»tructioiie  consequentis  conse<^uenler  potesl  in- 
ferri,  quia  cnm  Domii^o  non  niai  opus,  non  nisi  r%* 
tio,  non  nisi  coQsiUum  esse  potest.  In  ipso  siqui-r 
dcm  ct  per  ipsum ,  exemplum  ^operis  inveiiiunt  pi- 
gri,  iiitelligenti»  rationem  perfidi ,  consiliiim  sim- 
plicrs  et  seducti.  Per  ipsiim  eleaster  et  oliva ,  ut 
fructum  opcris  facianti,  simul  inscrti  sunt,  simpli- 
ces  et  astuii  sapicntcs  fiiint,  Jiidaei  et  Graeci  salutis 
consiliujn  acceperunt.  Apud  eum  euim  non  est  per- 
sonarum  acccplio;  qula  cujuscunque  condilionis 
sit,  cujuscunque  generis,  cujuscunque  digniiatis 
vcl  aetatis,  omnes  in  Christo  unum  sunt,  qiii  noi| 
vincuntur  in  malo,  sed   vincunt  in  bono  maluin. 


significata  in  purificatioiie  templi  facta  per  Judam,  D  Unde,^  fratres,  compcndiosum  Isaiae  consiliumatten- 


puriflcatio  conscientiap  fixurata  in  erudcratione  pu- 
tei  facta  per  Esdram  etNehemiain  ;  deHccatio  vir- 
tulum  praeligurata  in  Purificatiune  Virgiuis  imma- 
culatae  celebrata  prius  per  Annam  et  Simeonem. 
Quantae  autem  sitdiflicultalis  conscientias  emun- 
dare  Allophylorum  demonslrat  importuna  vexatic, 
qui  puteos  Isaac  replebant  huino;  scdctalii  con- 
scientias  suas  absconduiit,  tanquam  puteum  Hel- 
chiae  iiito  plenum,  quorum  fxx  plcruinque  cbullit 
iisque  ad  guttur  Jercmiae.  Alii  vcro  sordes  anio- 
vciit,  ct  quasi  putcos  fodicntes  scriitantur  con- 
Acicnlias  :  scd  nec  frigidi,  ncc  calidi  sunt,  sed  po- 
i  iis  tepidi,  tanqnani  puteus  iii  solitudine,  ab  omni 
buinurr  spiriluali  siicalus,  ipsum  Joseuli    pleruiii- 


dentes,  ad  illuin  omnes  attendanius,  et  ab  ipso  f;a- 
lulem  exspcctemus,  qui  sahrat  oiniies  speraiites  in 
se.  Attendite,  ait  Isaias,  adpetram  {Isa.  xxxi).  Pelra 
autem  erat  Christus.  Oinnibus  cnim  proplieta  lo- 
quitur,  qiiia  iii  oa  omnes  refugium  inveniunt. 
ipsara  rcriiin  naturain  perpcndite.  Nonnc  ad  pclram 
rcfugit,  ut  sit  seciirus,  sicut  coluuiba,  sic  herina- 
cius?  Nidificat  siquidein  culumba  in  foraininibus 
petrae;  sed  etiam  ipsa  rcfugium  herinacii  facta  est. 
Atlendat  igitur  columba  ad  petram,  in  qua  labo- 
res  congregat,  in  qua  vacat,  in  qua  nidificat,  in 
qua  pullo?  educat ;  sive  frumcntum,  sive  spina  sit, 
quud  laborat,^  totuin  sibi  ct  suis  ulilcscit,  si  \n  pe- 
Ira  sil.  Oinnia  voto  iR  pctra  collocal,  spinam  sci- 


037  S£liMONES.  -  StJMO  XI 

licet,  iit  neeessitatis  non  voluputis  lectum  habeat,  K 
frumentuin»  ut  se  simul  el  suos  refleial.  Si  vero  a 
labDre  vacare  proponit,  ad  petram  refugit,  ut  st- 
cora  sit.  Sed  et  si  vacando  a  foramiue  pelrae,  ut 
forls  respiciat,  caputemiltit;  a  petra  tamen  cor- 
pore  noo  reoedit ;  sed  cum  foras  respicit,  dolet  et 
gcmit.  Si  vero  pullus  antequam  in  altum  volando 
se  elevare  possit,  extra  petram  minus  caute  exsi- 
lit,  increpans  eum  strepitu  vocis  ad  pelram  redu- 
dt.  In  petra  igitur  pullos  pascit,  sed  parcius,  et  a 
tempore  in  tempus,  et  in  mensura :  ne  forte  jecur 
rumpatur,  et  ipsa  tritici  medulla  prae  nimietate  cibi 
et  corruplione  carnis  cum  furfure  quasi  stercus 
;  enittalur.  Omnia  ergo  mensurate  facit,  ut  avidius 
cibus  appetatur,  appetitus  retineatur,  decoquatur, 
incorporetury^vel  emittatur.  Furfur  siquidem  eniilti»  ^ 
meduila  vero  debet  incorporari.  Talis  est  columba, 
de  qua  scriplum  est :  Columba  fMa  ln  foramiuikui 
fetrm,  in  cavernis  maetrim  {Canl.  ii).  Porro  quas 
esl  baec  columba?  Experimento  novit,  qui  fel  ama- 
ritudinis  non  babet,  unde  irascatur,  ncc  rostrum, 
unde  mordeat  dctrahendo,  nec  pedes  veloces  ad 
elTundendum  saitguineui  operando.  Sed  quidevolus 
est  in  cogilalionc,  verax  in  sermone,  simplex  opere, 
columba  est. 

Haec  igitur  columba  in  foramiuibus  petrae  nidi- 
flcat.  Dna  est  petra,  sed  multa  sunt  ejus  foramina. 
Una  est  Ecclesiae  domus,  sed  in  domo  muitae  fene- 
strae  sunt,  et  ostia  multa.  Petra  Chrlstus,  Ecclcsia 
dunius ;  foramina  vero  sive  ostia,  diversus  per  di-  p 
▼crsae  religionis  exercitium  patens  salutis  inlroitus. 
Sieut  enim  per  foramen  in  petra,  vel  per  ostium 
in  domo  intratur,  sic  per  religionis  sanctitatem 
multiplicem,  accessum  ad  Ecclesiam  habemus, 
vel  ad  Christum.  Ostium  siquidem  Ecclesiae,  vel 
foramen  petrae  ordo  conjugalorum  est,  coniinen* 
tium,  seu  etiam  virginum.  Foramina  petrae  sunt 
rellgio  Cisterciensis,  Prxmonstratensis,  Cluniacen* 
sis.  In  foraminibus  istisnidiflcantescolumba^,quan- 
doque  frumentum,  quandoque  spinain  congregant. 
Audiant  exemplum  propositum  praelati,  audiaiit  ct 
subjecti.  Attendant  exemplum  columbse  in  petra 
uidiflcantis;  ut  fiaut  quasi  columbae  in  fcneslris 
suis.  Utrumqiie  enim  laborare  debent,  frumentum 
ct  spinnm.  Spiiiam  ad  necessitatcm  suppleiidam,  D 
fruraeiiium  ad  refocillandam  animam  esurientem. 
In  spina  siquidem  sascularis  cura,  in  frumento  ille 
liguralur,  qui  frumenti  grano  se  comparat 
(Joan,  xii).  Quia  ergo  et  ea  qux  ad  Deum,  ct 
ea  quae  ad  saeculum  pertiiient ,  necessaria  filiis 
Ecclesias  sunt;  prout  possibile  est,  laborare 
dcbemus ;  sed  necessitatis  causa,  iion  voluptatis, 
itla  quae  ad  activam  vitam :  illa  vero  quae  ad  con- 
tcmplativam,  sola  devotionis  causa,  Sed  ct  Jacob 
patriarcha  ulramque,  scilicet  Liain  et  Rachelem» 
sibi  copulavil ;  utrumque  Judas  Phares  et  Zaram 
genuit,  utramque  etiam  Christus  Martham  el  Ma- 
riam  amavit.  Quidquid  igitur  agit^  et  laborat»  in 
pelra  lolum  reponat,  sive  illa  quae  ad  sa^ulum  vel 


IN  PDRIF.  B.  MARIiG.  «38 

ad  Deum  pertinent.  Alii  enim  alterum,  alii  utrum- 
qae  pro  amore  Dei,  alii  vero  pro  amore  sa?culi  ope- 
rantur.  Sed  si  quandoque  contemplationis  causa 
vacat  a  labore,  ut  sit  securus,  ad  pctram  refugiat, 
quia  valde  est  periculosum,  aliquid  prater  Deum 
cogitare,  transitoria  cogitando  coiisiderare.  Vatii- 
ias  slquidem  vanilaium^  et  omnia  vanitaSf  dixit  £c- 
eiesiaste»  {Eccie,  i).  Si  autem  ut  foris  respiciat,  ez- 
tra  petram  emiltit  caput,  corpore  tamen  apetra 
non  recedat.  Si  forte  per  subitam  tenlationem,  in 
inUmis  et  raducis  mentem  ponit,  a  proposito  bonai 
aclionis  non  exorbitet ;  spem  inter  tentationcs  ifi 
Christum  ponens,  qui  facit  in  tcntatione  proven- 
tum.  Cogiiaiido  namque  transitoria,  more  colum- 
te  doleat  et  geniat,  quia  iiihil  cst  in  mundo  peni- 
tus,  iiisi  dolor  ct  gemitus.  Cuncta  enlm  caduca  sunt 
et  transitoria.  In  foramine  petrae  pullos  nutrit,  cum 
In  aliqtia  religionis  dlstriciione  verbl  Dei  frumento 
subjeclos  rcficit.  Sed  quia  suiit  quidam,  qui  in  reli- 
gionis  fervore  novitio  inter  amaritudines  tentatio- 
num  absque  devotionis,  sive  contemplaiionis  aliSy 
plusquam  oportet  sapere,  et  in  magiiis  et  mirabi- 
libtts  super  se  ambulare  volunt ,  alta  cogitatione 
petere,  eum  nihil  praeter  itna  cognoscere  sciant, 
mlseriam  suam  a  conspectu  cordis  eliminant,  et 
fleri  volunt  majcstatis  scrutatores,  et  ea  quae  supra 
ipsos  sunt  cognoscere  volentes,  et  nondum  seipso* 
cognoscunt;  lac  nondom  sugere  sciunt,  et  jam 
panem  rodunt.  Ideo  crgo  oppressi  a  gloria,  in  ipsam 
plerumque  infidelitatem  cadunt,  quia  qui  scnitator 
est  majestatis,  opprimetur  a  gloria  et  merito. 
Quia  qiianlo  in  altum  se  crigit,  tanto  gravius  ab 
alto  cadit.  Ubi  eiiim  blasphemiae  vermis  fidei  radl- 
cem  corrodit,  omnes  virtutum  ramos  necesse  eat 
exsiccari :  ubi  blasphemiae  spiritus  aedificii  nondam 
bene  solidati  laedit  fundamentum,  oportet  ut  et  ip- 
sum  labcfiat  aedificium.  Est  cnim  contra  legeni 
arare  in  primogcnito  bovis,  servare  frugum  priml- 
tiaSf  primogenita  retinere,  cl  arbommpraeputia  noB 
circumciderc  {l>eut.  xv).  A  praelatis  ules  incre- 
paiidi  suut,  quod  nimlrum  comedunt  fructum  ar- 
boris  Incircumcisl,  cum  intendunt  operlbus  mentis 
immundae.  Iii  primogenito  bovis  arat,  cum  inens 
adhuc  cx  iiovitatc  lasciva  profunda  rimatur;  pri- 
mitias  frugum  et  primogenitorum  retinent,  cum 
in  initio  conversionis  approbanl  cogitationes  suas 
vel  opera ;  sed  liaec  potius  Deo  committenda  sunt, 
et  secundum  lcgis  decretum  ofiferenda  Dco.  Tencant 
ergo  cl  aHidaiit  parvuloir  suos  ad  petram,  et  sicut 
pullos  columbae  in  nidulo  suo  reprimant,  ne  forie 
dum  sino  alis  volare  volunl,  a  petra  cadant,  et  un-  - 
guibus  milvi  pateant.  Ibi  quippe  alendi  sunt,  sed  a 
tempore  in  tempus,  et  in  mensura,  ne  forte  jecur 
rumpaitur,  et  ipsa  tritici  medulla  quasl  stercus 
vomitu  cgeraiur.  Hinc  est,  quod  iii  porta  Samariaa 
quarta  pars  cabi  slercoris  colurobini  temporc  fa- 
mis  muito  vendebatur  pretio  {IV  Reg.  vi>.  Sic  ni- 
inirum  quandoquo  sit,  ut  abundaiitia  cibi  ipsae 
plcnimque  dcilciac  in  fastidium  couvcrlanlur.  Scd 


ez^ 


D.  CARNERll  LLNCONENSIS  EPISCOPI 


bo 


Qt  subjecli  cilum   veilii  i^ppilaiil  uudiendo,  reli-  A  subrimiUle  majeslalis  diviiix  compreheuJere  cogi- 


iieanl  iiilelligendo,  decoquaiil  rcliacUndo,  medul 
lam  incorporent  operaiido,  furfiir  cmillant  supcr- 
flua  rccidcndo  el  niale  dicla  con  igendo,  iiccesse 
est  pralatis,  pro  niodo,  pro  lemporc,  pro  pcrsoua, 
meiisuram  triliti  crogare  subjeclis.  Unde  illa  co- 
lumbarum  coluiuba,  qux  roslrum  uun  habuit,  unde 
morderet,  cuiu  dclralieretur  ei ;  nec  ungues  unde 
laederel,  cum  occiderctur ;  nec  fcl,  cuiu  ad  aina- 
ritiidinem  provocarctur;  cuiii  pullus  pascercl,  aii: 
iiuUa  habeo  vobis  dicere,  sed  uon  polestis  poriare 
mundo  {Joan.  xvi) :  iie  forte  ex  iiiconsidei  ata  cib(>- 
ruin  distributionc  jectir  rumperetur. 

Cum  igitur  praelatus  subjcctis  locuiurus,  cousi- 
dcrat,  quid,  quibus,  quantum,  et  quomodo  verbum 
Det  distribuat,  ut  cx  cariialibus  carnalia,  et  spiri- 
tualibus  spiritualia  comparet,  pro  capacitatc  ingc- 
uii,  et  dcvolione,  quasi  colmuba  in  foramino  pc- 
trae  puilos  pascil.  Vos  ipsi,  filii  inei,  qui  satis  iii- 
coudlueraie,  faieor,  deore  mco  frumcntuin  rccipi- 
tis,  testiinonium  perbibet<?,  scrutamini  coosciciitias 
▼estras.  Quotidie  fcre  vobis  loquimur,  quoiidie  vos 
admoneniiis;  sed  cx  ipsa  qiiotidiana  consuetudine 
\erbuin  Dei  iii  fastidium  pterisquc  conversuni  est. 
Ccrte,  si  illi  qui  audiendi  vcrbum  Dei  usura  iion 
bab^nt,  ca  qu%  vos  quasi  stercus  respuitis  au«li- 
rcut;  multa  ilevotione,  niultis  lacryinis  ea  sibi 
compararcnt.  Exenipium  audite.  Nunquid  iu  tem- 
pore  fumis  in  poria  Bamariae  caput  asiui  ct  quarta 


piars  cabi  stercoris  columbini    multo  euipta   pretio  c  qui  passus  es  pro  me. 


tando  vultis,  meiitis  oculos  ab  immundis  de^ide- 
riis  mundalc,  scientes  quia  qui  mundus  est,  in  im- 
niunda  monte  uon  babilat.  Sic  enim  ad  pctram  al- 
tendit  columba.  Sed  bcrinacius  quid?  Petra  siqui- 
deni  refugiuin  bcrinaciis.  Ileriiiacii  vem  peccalores 
sunt.  Ileriuacius  euim  animal  cst  aculeis  pbsnuui, 
quod  ciim  ab  bosle  deprebcudilur  inter  aciileos  ca 
put  abscondit,  et  quasi  securus  inter  acub*os  per- 
seqiienlem  exspoclat.  Sed  nunquid  evadit?  Nun- 
quid  non  coroprebcndilur?  Nisi  ad  pctram  refu- 
giat,  non  evadit.  Ibi  profecto  sccurus  esl.  Aiidiaitt 
boc  exemplum  pcccatorcs  plcni  tonlationum  acu- 
leis,  qui  latam  vlam  qu«  diicit  ad  mortera  Ince-. 
dHiil.  Morcm  quippe  lierinacii  tenel  peccalor, 
qui  caput  inter  aculeos  absrondit,  cum  ipsum  per- 
secutor  apprcbcndit,  quia  cum  ab  anliquo  Iiosie 
tenlatur  peccator,  pecralis  cl  suggostionibus  w»\% 
menle  conscnlit ;  et  inter  aculeos  in  via  secunis 
cxspeclat,  cum  iuter  mala  qu.e  facit  ab  audilione- 
wa'a  non  rorinidat,  qua  diclurusesl  Judex  :  he, 
maledicti,  in  ignem  oiternum  (Mattlt,  xxv).  Sed  nun- 
q«d  evalet?  Non  evadel,  iino  coinprebcndctur, 
nisi  ad  foramcn  pelr;B  refugiat.  Habet  enim  fora^ 
nioii  suuin  berinacius  iii  piUra,  sicut  et  coluinbH. 
Ilerinacii  forainina  Dourmic»  passiouis  suiit  vul- 
nefa.  Cuin  igilur  peccalorein  aniiquus  perseivuilur 
bftstis,  ad  viiliicia  re«;urrat  Dominic»  passionia, 
spem  suam  illi   coinmittens,    dicat :  Misererc  mei. 


perhibenlnr?  (IV  Reg.  vi.)  Qui  sunl  fainclici?  Qui 
esuriuni  et  siliu:.t  justitiam.  Famclici  eranl  par* 
vuli  peti^ntcs  panein,  et  non  erat  qui  frangeret  eis. 
Ui  sunt  in  porla  Samarias  cuiu  sollicili  dc  se,  men- 
tcm  inclpiuut  cuslodire,  Per  porlam  euim  initiuin» 
per  Saiiiariam  iiguratur  custodia,  uam  Saiuariii 
custodia  dicitur.  In  porta  igitur  Samariu!  caput 
asiui  vendit,  qui  in  cusMia  mculis  iutcr  laborts 
onera,  ifiter  bominuro  roaledicla,  inter  aculeos 
tcnutiouiiro,  iiiter  minas  poteutiae»  exemDluDi  pa- 
tientiae  foiis  ostendit;  scicns,  quj;^  in4<^  iliguum 
pceniteutijb  fructum  acquiret.  P^r  c^put  «iquidew 
asini  exemplum  palientise  iiguraiur.  Euiit  autem 
asini  caput,  qiii  poeoitenrue  causa  menteni   incipit 


Attcndant  itaqiic  ad  petram  berinacius  et  co^ 
luciiba ,  justus  et  pcccator ,  quia  qui  passione 
siia  peccatores  redemit ,  purgatos  religionis 
dislrictionc  sanclincabil.  Faranicn  aiquidcm  c»- 
lumba  districtio  est  regularis  disciplinae;  beri- 
nacii  vero,  vulnus  passionis  Dominicae.  Ergo,  cba- 
rissirai,  quicunque  lilii  estis  matris  Ecclesias,  ad 
petram  altendite,  ne  forte  cadat  aediOcium,  qu^ndo 
lal.iiur  ejus  fundamcntum.  Cum  eniro  pcr  aliquam 
diaMic^  suggestioiiis  impulsionem  a  ftdelium 
mente  Chrisliis  receilit,  pars  Ecclesiae  cadit,  quia 
supra  petram  non  erat  fundata.  Sunl  quidam  in 
Ecclesia  solo  corpore,  mcnlc  et  opere  separati. 
Alii  vero,  qui  cum  orc  confiteantur,  et  oorde  cre- 


in  pat.entia  possidcre.  Stercus  ctiain  columbiuum  ^  danl,   praepuliiim  tamen  carnis  in  praevaricatione 


faroelicus  eiuit,  quando  ille  qui  frumcntQ  verlii 
quasi  coluniba  pasci  solet,  tanquam  stercuf  pre 
consuetudine  parvipendit.  Ei  quouiam  verbuiu  Pei 
in  bistorico,  morali,  allegorico,  et  anagogieQ  sensn 
M>let  dividi.  bene  quartam  parteni  cabi  folumbiBi 
stercoriberoit  ille,  qui  per  altcruin  istorum  qiiatuor 
studet  et  laborat  emeudari. 

Attendeiites  igitur  ad  petram  inore  coluiubae, 
quidquiil  cogilatis,  uou  pro  vana  gloria,  non  pro 
liuroana  laude  laborate;  sed  totum  proamoreDei 
facite.  Si  vero  aliquid  praeter  Deum,  ▼el  coiHra 
Deura  cogitatis,  dolete  ct  gemite;  friimentum  vcilii 
Dei  relincte,  et  facitc ;  nibil  utlra  quod  uispirat 
Dcus,  qu^rcnlcs  vel  cogit'.iii(cs.  Sod  cl  si   quid  de 


portant.  Alii  autom  doctrinam  dcsidorant,  sod  pu- 
sillanimes  et  tiniidi  aggredi  doctrin;e  religionein 
formidanl,  eo  quod  invcniant  aliam  Irgem  in  niciii- 
bris  suis  repugnantem  legi  mentis  sua*.  Alii  autein, 
quod  appetunt,  aggrefJiunlur  ;  sed  contra  tenlalio- 
neni  iinpatieules  et  molles,  cuiu  maiium  miltunt  ad 
aratruiu,  rctro  rcspiciunt,  el  revertuntur.  Alii  au- 
tem  cuin  in  virtutibus  cl  in  religionc  proliciunt^ 
siiperbiunt  el  inflantur,  iudc  uialeriaui  sumentcs 
siiporbiendi,  unde  potius  debueranl  liuniiliari.  Alii 
?ero  ut  magis  ac  magis  proliciant,  iniiocenti;c  et 
sanctitatisreligioncm  induunt.  Priiui  siquidein  sunt 
b^retici,  vel  scbismatici,  secmidi  peccalores  ct  iii- 
aicumcisi;  tertii  juslitijiu  sitieutes,    scd  pusiila* 


141 


SERMONES.  —  S£RMO  II.  IN  PdRlF.  B.  UXAxM 


i^ 


niines  el  limidi ;  qnarti  molles,  quliili  timiili,  scxti  A  constimmavlt.  Atlendite  et  laddale,  er  il!i  grttiat 


simplices  et  rcligiusi. 

Attendanl  crgo  schismalici  ad  (H^tram,  qQcie  utram- 
que  eonjanxit  maceriam.  Aitendant  peccatdres  ad 
petram,  qua  a  prasvaricaiiDiiis  pra^putio  circnmci/.i 
debent.  Altendaiit  qui  saliitis  doclrinam  dcsiderant 
ad  petram  qu»  produxit  aqunm.  Allcndant  lumidi 
•d  petram  qiiic  prostravit  Goliam.  Altendant  mnl- 
les  ad  petram  quam  Jacob  capili  suo  supposuit. 
Atlendant  siiperbi  ad  pelrani  quie  slatuam  confrc- 
git.  Attendant  simplices  ad  petram  In  ctijus  fora- 
nine  columba  nidilicat.  AUendite  ad  Peiram.  Petra 
4iitein  eral  Clirislus.  Allen.lite  in  diviiiitate  polen- 
liam,  in  liuniiiilale  subjcctionem,  in  moribus  disci-' 
plinam,  in  doctrina  scienliam,  in  omnilms  cbarita- 
lem.  Polentiam,  qua  vos  sibi  subjrcit,  sobjeclio- 
ncin,  qua  vos  in  alluin  elevavit ;  disciplinani,  qoa 
Yos  mirabiliier  dociiit;  scientiam,  qua  vos  verbu 
enidivii ;  cbaritatein,  qua  dilevit.  Atlendile  in  ad- 
^ersis,  atlcndile  in  prosperis.  In  prosperis  justi- 
Uam,  ne  superbiatis;  in  adversis  mtsericordiam, 
ne  desperctis.  Attendile  ad  petram  ex  qua  exciii 
«alis.  Excisi,  non  exlra  cxsi,  sed  ex  ipso,  ct  per 
ipsuin  caesi,  quia  et  a  peccalo  circumcisi,  el  ab  io- 
fidelibus  divisi.  Ex  qua  excisi  estis.  A  Cbrislo  enim 
derivaii  sunt  Cbristiani,  laiiquam  a  fonic  rivi,  lan- 
quam  a  trunco  ranii,  lanquam  a  palre  filii.  Pater 
enim  mullarum  genlium  constiliitus  est.  Nam  per 
ipsum  acccpimus  spirilum  adopiionis,  in  quo  cia- 


agile^  per  quam  unke  sponsie  fiH«  meruisiis  esse. 
Vel  c  rte  per  cavernara  laci  illam  signiflcare  possi!^ 
mtis,  de  qua,  qiiasi  exponendo  qnnd  prabinisenifi 
siibjunxit  Prophcla  dicens  :  Et  ad  Saram,  qum  pe- 
fierit  vos,  Cum  enim  dixisset,  atlendite  ad  petram^ 
ex  qua  excisi  eslis^  et  ad  cavernam  luci^  de  qua  pree- 
cisi  estis,  subjiinxit  :  Attendite  ad  Abraham  patrem 
veitrum;et  ad  Saram^  qua  peperit  vos.  Subsequens 
qoidcm  prop.isiiio  prapcedenlis  esl  confirmatio. 

Quia  igitur  Sara  princeps  inlerpretatur,  qiiid  per 
Saram  significare  possumgs,  nisi  illatn,  quae  prin- 
cipatum  sui,  principalum  mundi,  priiieipatum  coeli 
obtinuil?  Principatum  quidero  sui,  quia  voluptati- 
bos  non  consensit.  Principatum  mundi ;  quia  eam 
^  ninndi  vaiiitas  non  seduxit.  Principalum  cteli ;  qua 
ad  Filii  dexlram  siipcr  clioros  Angelorum  jani 
asceudit.  Ilaec  est  igiiur  Sara,  quae  nos  peperil, 
Nam  in  illo  nobis  mater  facla  esl,  qui  nos  fratrcs 
vocare  non  confundilur,  nt  ibi  :  Narrabo  nomen 
tuum  fratribus  meis  {Psai.  \xi).  Laci  crgo  caverna, 
qii»  nobif  emisit  Agnum,  sunt  illa  Marise  beata 
viscera,  quae  portaverunt  leterni  Palris  Filium.  Qitae 
ideo  laci  dicitur,  quia  quamvis  esset  extra  mundum 
per  gratiam  et  devoiionem,  de  mundo  lamen  erat 
pcr  naluram.  Qiioniam  ergo  per  altiludinem  virtu- 
lum,  per  palienliara  iribulatioiium,  per  fortitudinem 
mciitis,  pcr  pcrseverantiam  religionis,  virgo  glo- 
riosa  sccuiidum  prophelas  allo  momi,  de  quo  lapis 


maraus,  Ablta  Paler.  Unde  prophela  ^quod  obscure  p  abscisus  est  sine  maiiibus,  vcl  pclrae  dcserli,  de 

cujus  cavcrna  iiobis  emissus  esl  Agnus,  compara- 
lur.  Allendant  alio  n-.onli  petr»  deserli,  caveriise 
laci,  ut  sublimes  fianl  in  cogilalione,  fortes  in  lcn^- 
tatione,  refugii  latebras  inveniant  in  aliqua  mala 
suggeslione,  qui  jaccnl  in  imo  profundi,  qui  cito 
conscntiuiit  inundo  sive  carui«  qui  paienl  diabolic» 
volunlali.  Aliiiudinem  eiiini  in  monle,  forlitudiiiem 
in  peira,  rcfugium  inveiiimus  in  caverna.  Ad  utrum- 
que  crgo  alleniius  atlendamus,  ad  petram  et  caver- 
nam,  ad  Chrislum  et  Mariam,  ut  quod  ulerque  no» 
bis  conlulil  agnoscentes,  ingralitudinis  vitio  non 
arguamur.  Sicut  enim  duo  sunt,^]u%  nobis  ad  dam- 
nationem  obfuerunt,  culpa  prxvaricationis,  et  p<e:i9 
rctribulionis ;  ct  hxc  duo  opcrati  Eont  vir  ct  mu- 
D  lier,  Adam  el  Cva,  iia  duo  nobis  ad  salutera  pro- 


praemiseral,  declaravit,  cum  subjunxit  :  Attendite 
ad  Abraham  potrem  vestrum  (Isa,  li).  Abrabam  pa- 
ter  miillaruin  gentiiim  dicitur.  Sequitur  : 

Et  ad  cavernam  laci,  de  qua  prascisi  estis  (ibid.). 
Qux  cst  ista  cavcrna,  nisi  Eva,  de  cujus  visccribus 
nali,  lanquain  de  caveriia  egrcssi  in  bunc  lacum 
miscrine  desccndiinus?  Quia  ergo  cognito  uno  con- 
trarioruin  cogiioscilur  et  reliquum ,  alleiidite  ad 
banc  cavcrnain  laci,  ut  per  iniseriam  quain  Eva 
nobis  conlulit,  uiiseriQordiam  pcrpendatis,  qua  vos 
Christus  lil)cravit.  Ex  quaiitilate  siquidem  morbi, 
coinprobntiir  utirilas  medici  :  ex  sapientia  discipuli 
doetiifia  Inudatur  magislri.  Inde  igilur  niala  quse 
per  Evam  sustinelis,  inde  bona  qoae  pcr  Chrisluiu 
consecuti  cslis,  in  libra  mentis  s^ualiler  pondora- 
U\  ut  obolisinus  justiii;c  rcdncatur  ad  centrum  ju- 
sitix.  Yel  certe  pei'  caveriiam  laci  Ecclesiain  pere- 
grinaiitcin  .idhuc  in  terris  significare  debemus;  de 
qua  fil.i  Ecclesiae  lanquain  de  matris  visceribus 
longe  latcque  sunt  propagali.  Verbo  siqdidem  veri- 
talis  de  visceribus  ejus  genuit  nossponsus  Ecclesix 
Christus ;  et  per  ipsam,  pr«Tveuiente  gratia,  ab  infi- 
diiibiis  divisi  sunius.  Ideo  dictum  est :  Ex  qua  prm- 
cisi  estis.  Prxcisi,  id  csi  pnecedeute  gralia,  per 
ipsam  caesi,  id  est  divisi.  Atlendite  igilur  ad  Eccle- 
siam,  considerantes,  quibus  ornaroenlis  virtutum 
spoiisus  suus  eam  decoratit,  qua  dignitate  sublima- 
vit,  quo  pcrfeclionis  annulo  subarrhavit,  quo  forti- 
tudtnis  baculo  sustcnlavit,  quibus  armtllis  operum 


fuerunt,  purificatio  menlis,  el  passio  redemptionis; 
et  li;ec  siniiliter  vir  et  mulier  Christos  el  Maiia. 
Attcndamus  igilor  ad  Chrisluro  et  Martam ;  ad  pe- 
tram  deserii,  ct  petram  desertam  :  quoriim  iiobis 
altera  emisit  Agnum,  allera  nobis  nuirit  puUos  co- 
lumbarum.  Haee  enim  secundum  legem  Moysi  ho- 
strae  congruunt  purificaUoni.  Scriptum  quippe  esl : 
MuHer^  qum  suscepto  umine  pepeterit  Iklium,  im^ 
mumdm  erit  septem  diebus  (Levit,  xii).  Mulier  n 
moUitie  dicitur  :  nam  e»  qood  Hielfis  sit  et  fragiliSt 
mulier  appellator.  Qui4  igitur  in  muliere,  nisi  mol- 
l^  accipimus,  illoSr  nimirum,  qui  cito  diabolica^ 
stiggestioni  consentiunt?Quasi  semen  soscipit  mu- 
lierj^  eum  anima  moUis  et  fragilis  suggestioni  per. 


643 


D.  GARN£R1I  LINC0NENSI6  £PISCOH 


«M 


vereae  consentil;  impRTgnatur,  caro  dellbeKtl;  par-  A  tanquam  incertus  sim,  ntrum  confetsio  simplei. 


turit,  cum  operatur.  Et  notandum  qaod  quandoque 
parlurit  masculum»  quandoque  feminam.  Masculum 
quippe  paril,  si  in  perpelratione  peccaii  aliquld  vi- 
rilitatis  admistum  fuerit.  Cum  eiiim  aliquis  peccare 
deliberat,  et  sacer  iocus,  vd  sacrum  tempus  evita- 
tur,  vcl  causa  praemiltitur  necessitatis,  sive  etiam 
modus  naturalis  ;  psrit  quidcm  quia  non  resistit ; 
scd  masculum,  cum  in  ipso  actu  virilitatis  aliquid 
fuerit  admistum.  Cumautcm  nec  tempus,  nec  locus 
perpendltur,  sed  in  causa  voluptas  sola  considera- 
tur,  et  modus  exquiritur,  qui  extra  naluram  est, 
feminam  parit,  quia  in  peccati  perpetratione  niliil 
laudabile  reliquit.  Hinc  est  quod  satis  aperte  praeci- 
pitur  ut  illa  que  feminam  parit,  duplici  pcenitentia 
puniatur.  Mulier^  inquit,  qum  nucepto  umine  pepe- 
rerii  masculum,  immumla  erii  $epiem  diebus.  Im- 
munda  crit,  id  cst  inimuudam  se  judicabit.  Ream 
enim  se  et  immundam  coram  Deo  debet  Judicare, 
quod  gavisa  sit  in  peccati  perpetratione.  Dies  vero 
exsultationem  nientis  signiflcat,  quia  sicut  dies 
mundum  clarescere  facit,  sic  exsultatio '  cordis  et 
j^jcunditas  mentem  lucidam  rcddit.  Sicut  ille  qui 
delinquit  prius  in  suggestione,  in  delectatione,  in 
consensu,  in  deliberatione,  in  opere,  et  operis  volu- 
ptaie,  gaudere  solct :  sic  quando  pcenitet,  immun- 
dum  pro  his  omnibus  se  judicare  debet,  dolere  ta« 
men,  quod  in  iis  gavisus  sit. 

Sed  quia  nihil  valet  cordis  contritio,  nisi  subse- 
quatur  oris  confessio,  subjunxit  protiiius  Moyses  et 
ait :  Octavo  die  circumcidetur  {Levit,  xii).  Quid  est 
peccati  circumcisio,  nisi  confcssio?  Cum  enim  post 
contritionem  et  oris  confessionem  cum  hilaritate 
circumquaque  articulos  amputamus,  ut  a  morte 
animae  resurgamus,  quasi  octava  die  masculum 
nostrum  circumcidimus.  Octavus  etenim  dies  men- 
tis  illuminationem  designat,  per  quam  resurgimus  a 
nocte  peccati,  et  a  morte  infcrni.  Sed  sunt  pleri- 
quc,  qui  post  confessionem  non  humiliantur,  sed 
negligentius  agiint,  eo  quod  sciant  esse  scriptum  : 
€  Omnia  in  confessione  lavantur.  i  Propter  quod 
facilius  in  peccatis  incidunt,  et  recidivum  patiun- 
tur.  Oportet  etiam  ut  iii  bonis  actibus  servos  inu- 
tiles  se  pronuntient,  scientes  quia  coram  illo  ven- 


pura,  et  devola  peccatum  lavet :  sed  hoc  idciree 
dico,  qiiia  quando  confltemur,  nescimus,  si  in  eon- 
spectu  ejus,  qui  scrutatur  renes  et  corda,  sit  tanta 
simpliciiatis,  tantaeqne  puritatis,  et  tantae  dcToUo^ 
nis  confessio;  ut  oportet,  et  necesse  est.  Timor 
enim  in  bujusmodi  semper  est  necessarius.  Ita  ta- 
nien  peccalor  post  confessionem  limeat,  ut  non  d^ 
speret;  et  sic  speret,  ut  timeal;  et  de  composiiipne 
acluum  suorum  sollicitior  flat,  qiioniam  qui  sacri* 
flcium  Cain  sprevit,  poenitentiam  Mariae  soscrpit; 
et  qui  vcrba  Pharisaei  respuit,  orationem  publicanl 
non  despexit;  et  Jeremiam  et  Joannem  in  utero 
sanctiflcavit,  qui  in  uiero  matris  Esau  odio  habail : 
et  qui  Judae  confessionem  non  suscepit,  posl  adol-» 
B  leHum  el  homicidiumi  peccatum  David  per  confes-» 
sionem  lavit.  Timeat  quidem  de  justilla,  gratuletar 
de  niisericordia,  exsultel  ut  timeat,  sic  timcal,  uc 
exsultet,  formidet,  ne  siiperbiat ;  gaudeat,  ne  de- 
sperct.  Hinc  est  iilud,  quod  subinfertur  :  Triginta 
tribus  diebus  maneat  in  sanguine  purificalionis  {ibid.)^ 
Licet  enim  inter  impares  computetur  iste  numerus, 
tamen  secundus  et  compositus  ab  arithmeiicis  per- 
hibetur.  Sunt  etiam  et  alii  impares,  qui  primi  el 
incompositi  sunt. 

Quis  igitur  in  impari  primo  et  incomposito  flgu- 
ratur,  nisi  ille,  qui  per  incompositionem  acluum 
suorum  ab  aequalitatis  et  justitiae  regula  discedens, 
adhteret  illi,  qui  de  terra  est  terrenus,  per  inobe- 
dientiae  pl*aesumptionein  ?  Primus  Adam^  ait  Apo- 
stolus,  de  terra  terrenus,  secundus  de  ccelo  catteslis  (/ 
Cor,  xv).  Inaeqnales  primi  et  incompositi  sunt,  qui 
inaequalitatem  et  cordis  injustitiam,  et  per  incoin- 
ptisitionem  sui  veterem  induunt  hominem  cum 
aciibus  suis.  Pcr  inaequalem  autem  secundum  el 
compositiim  illi  flguranlur,  qui  licet  ab  aequali- 
tatis  regula  per  injustiliae  vitium  discesscrunt, 
ex  ipso  tamen  timore  peccati  de  compositione 
aciuum  suorum  soUiciti  sunt,  ut  ipsum  in- 
duerc  mereantur,  qui  de  coelo  coelestis  est.  Esl 
enim  secutidus  de  coelo  coelestis.  Triginta  ergo  el 
tribus  dlebus  manet  in  sanguine  puriflcalionis^  qui 
per  cordis  illuminationem  et  operis  composiiioncm 
puriflcatur  ab  inaequalit^te    praevaricationis ,    in- 


turi  sunt  ad  judicium,  qui  etiam  capillos  capitis  D  duens  novum  hominem,  qui  sccundum  Deum  crca- 


numerabit.  Timere  etiam  debent^  si  bene'fecisse,  si 
toium  diiisse  se  crederent,  quod  commiserunt. 
Quis  etiim  fragtlitatem  suam  suspectam  non  habeat? 
Quis  humanae  negligentiae  lethargum  formidare  non 
debeat?  Quis  omnes  circumferentias  [vel  circum- 
stantias]  quae  adjacent  peccato,  cunflteri  non  negli- 
gal?  Yel  si  confiteatur,  quomodo  scit,  si  Deo  foit 
acceptabilis?  Quis  enim  novit  sensum  Domini,  aut 
quis  consiliariiis  ejus  fuit?  Oflerebat  Abel,  offerebat 
et  Cain;  sed  illius  sacrifleium  accepit,  istids  aulem 
sprevit.  Uterini  fratres  Jacob  et  Esau  ;  sed  illc  ele- 
clus  est  a  Deo,  iste  vero  reprobatiis  Stc  etiam  duo 
in  dorao,  duo  in  agro,  et  in  mola  uiio,  s?d  unus 
asirumetur ;  alter  relinquctur.  Non  tamtn  h.nec  dico, 


tus  est  in  juslitia  ct  sanctitate  verilalis.  Sed  quia 
mens  per  fldem  illuminatiir,  el  pcr  contrilioncin 
cordis  religio  vera  componitur,  salis  apeiic  subjiin- 
ctum  :  Et  offeretur  pro  eo  agnus,  sive  duo  puili  co» 
lumbarum  {ibid.),  In  agno  hoc  ille  flguratur,  qui 
coram  tondente  se  obinutuit.  et  cum  in  cruce  pale- 
retur,  iion  apcruit  os  suuin  :  primus  inier  luaiius 
Simconis,  ct  secundo  in  crucis  vciticc  pro  niundi 
salute  oblatus.  El  notandum  quod  quotidie  per  ma- 
nus  sacerdotis  in  altarts  sacramonto  longe  differen- 
tius  oflertur.  Sed  quia  ex  ipso  et  per  ipsum  peiidel 
tota  nostrae  sajutis  intentio,  pro  nobis  ct  a  iiobis 
per  sacramentum  altaris  ofleratur,  ipsumque  iiobis 
iucorporemus,  ut  nos  unum  corpus  cum  ipso  siiuus 


615 


^RMOMfiS.  -  SERMO  XII.  IN  fURlF.  &  MAfRIit;. 


m 


et  per  iptum  soo  conrormeiniir  simprcilalit  eiem  -  A     Sed  in  bnc^cffca  diciiory  quod  appelit  non  appe* 


plo.  Extmplum  quippe  nobis  dedit  per  Tiise  innp« 
eentiam,  ut  et  non  ila  faciamus.  Si  eniro  atraplex  et 
innocens  non  fueris»  non  prodest  tibi,  sed  obest« 
quod  pro  te  Christus  est  oblalus.  Cum  agno  siqui- 
dem  oflcrre  del^es  pulios  colurobarum»  in  quibus 
gemina  SkgniGcatur  simpliciUs,  actus  scilieet  et  co- 
gitationum. 

Igitur,  cliarissimi,  si  puriQcari,  si  mundari  volu- 
nius,  attendamus  ad  Chrislum,  et  ad  matrem  Chri- 
sti ;  ad  pelram  et  cavertiam  laci ;  ad  petram  desiir- 
tam ,  et  petram  deserti.  Petra  siquidem  deserti 
^irgo  Maria  fuit,  quae  orta  est  de  tribu  Noemi.  Unde 
dictum  est  :  Emitu  agnum^  Domine,  domituiiorem 
tetr<K^  de  petra  deurti  ad  moutem  filim  Sion  (/«a. 


tenda ;  et  non  app.  lii  appetenda.  Nam  si  vcl  appe- 
teret  appeienda,  vel  non  appeteret  eviunda,  non 
cupidius  diti  deberet,  sed  charitas.  £u  igitur  cru- 
deKus  in  menie  saevtl,  et  domiciliuro  suum  eo  do- 
tcaiabiiius  dissipat  et  incendit,  quanio  quis  ejus 
tyrannidem  affcctuosius  amplexatur,  aut  recipit. 
Propter  boc,  diieclissimi  fratres,  boc  dclesUi4le 
mortis  venenum  Isaias  mcrito  redarguil,  dicens : 
VcB  qui  agrum  agro  copulati^  u$que  ad  terminum 
loci  (ha.  v).  Quid  est  usque  ad  tcrmiiium  loci? 
Usque  ad  agrum  qui  termino  loci  Qnitur.  Osque 
ad  terminum  loci  dicitur,  ut  agrum  illum  excludat. 
qui  termitio  loci  nec  clauditur,  iiec  circumscribi- 
tur,  nec  deflniiur.  H\c  enim  est  ager,  de  quo  Salo- 


xvi).  Petra  vero  deserla  Christus  didtur,  de  quo      mou  in  laude  spousae  mcminit,  dicens  :  Considera* 

vit  agrum^  et  emil  eum  {Prov.  xxxi).  Hic  est  ilie 
plenus  ager,  de  quo  Isaac  iti  laude  fllii  loquitur,  iia 
dicens :  Ecce  odor  filii  mei^  sicut  odor  agri  pleni^ 
cui  benedixit  Dominus  (Cen,  xxvii).  llic  csi  agcr^ 
in  quo  sevit  idem  Isaac,  et  iiivenit  ccnluplum.  Hic 
est  ager  lentis,  in  quo  Setnma  Ararites  viriliter 
stetit,  cum  fugerct  populus  Israel,  et  ipse  sUna  vi- 
riliter  expugnavit  Philisthaeos  (//  Heg.  xxiii).  Hic 
estager,  quemvaenalem  fecit  Anameol,fllius  Sellum, 
patrueli  suo  ieremiae  (Jer.  xxxii).  Qui  qnamvis 
esset  in  periculo  mortis,  utpote  qui  erat  in  luto 
carceris  usque  ad  guttar,  nec  agri  posse  se  fieri 
possessorem  usque  ad  annos  septuagiiiU  cognosce- 


scriptum  est :  Lapidem,  quem  reprobaverunt  mdifi* 
eantes^  hic  (uctns  est^in  caput  anguli  (Psal.  czvii). 
Attendamusjgitur  ad  Mariain,  ipsam  in  mulieribus 
benedictam  confitentes.  Atteiidamus  et  ad  Christutn, 
ipsi  gratias  agciiles,  qui  pro  nobis  oblatus  secun- 
dum  humanitatem,  et  sccundum  diviniutem  obtu- 
lit  nos  Deo  Patri,  qiii  vivit  ct  regnal  per  infiniu  sae- 
cula  s^ccuiorum.  Amen. 

SEHMO  XH. 

IN  EADEM  SOLEMBIITITE 

Simile  est  regnum  cmlorum  thesauro  abscondito 
in  agro^  quem  qui  invenit  homo  abscondit^  et  prm 
gaudio  vadit  et  vendit  omnia  qum  habet^  et  emit 


aqrum  illum  {Matth,  xiii).  Teste ,  dilectissimi,  ve-  Q  rct,  agrum  tamen  adeo  affectavit,  ut  emeret,  sciens 


ritate,  unum  est  neccssarium  (Luc.  x) ;  sed  caeca 
el  crudelis,  et  omnium  vitionim  hydropisis  humana 
cupidilas,  mentem  hoiiiinis  in  multa  dividit,  et 
distrahit  in  diversa,  quoties  ab  unitate  recedit. 
Quap  unitas  ?  Audi,  Iirael^  Deus  tuus^  Deus  unus 
eet  {Deut,  vi).  Ideo  unus,  quia  per  partcs  dividi 
non  potest,  non  enim  corpus  est;  nec  etiatn  per 
affectus,  quia  anitna  non  est ;  nec  unus  ab  unioiie 
dicitur,  quia  collcctio  niultorum  sive  niassa  nou 
est.  Sed  ab  hac  unitate  mulla  dividunt ;  let  hanc 
uniutein  tamen  non  dividunt.  MulU  ab  uniute 
dividuiit,  quia  muUa  cuin  uniute  non  conveniunt. 
Nain  ununi  essc  non  potest  res  quae  in  mulla  divi- 
ditur,  sed  unitatem  non  dividit,  quia  cum  siinplex 


quia  non  poterat  ab  exspecutionc  sua  confundl. 
Igitur  vel  quod  exercitio  laboris  cmitur,  regnum 
coelorum,  vel  in  qua  per  laborcm  passionis  salutem 
generis  liumani  Christus  operatus  esl,  caro  Ugura- 
tur.  Ager  eniin  dicitur  ab  agendo ,  qui  ager  lcntis 
dicitur,  quia  passibilis  fuit.  In  quo  Seroma  Arari* 
tcs  stetit,  quaiido  factus  est  obeiliens  Patri  usqtie 
ad  mortein.  Unde  Semma  interprcUtur  obediens : 
qui  bcne  Ararites,  id  est  tnonunus  dicitur,  quia  ia 
assumpu  carue  clariQcavit  eum  Patcr  ciaritate 
quam  habuit,  priusquam  mundus  Qeret.  Undc  Apo- 
stolus.  Propter  quod  illum  Deus  exaltavit ;  et  dedit 
illi  nomen,  quod  est  super  omne  nomen  {Phiiipp.  ii). 
Cum  igitur  fugerct  popuhis,  eo  quod  non  esset  qui 


et  uiia  sit,  divisionem  non   babet.  Ab  hac  igitur  ^^  faceret  bonum,  istc  solus  lorcular  calcavit,  et  per- 


unitate  meiitero  primo  dividit  divisionum  roater 
cupidilas,  quae  in  tot  meiilem  dilacerat,  in  qUot 
afiectiouum  diversitates  variando  multiplicat.  Nunc 
enim  voluptatis,  nunc  honoris,  nunc  divitiaruu 
aflectibus,  ab  unitatis  stabiliute  meutem  movet. 
Sola  quippe  cupidiUs  duo  divisionis  invenit  vcrba, 
nieum  scilicet  et  tuMm;  quae  charius  in  hoe  quoi 
sua  non  qiiaerit,  omnino  detcstatur.  Haec  quaiido 
roentem  afficit,  hydropisis  niore  eo  plus  sitit,  quo 
bibit.  Incrcmentum  pecuniae  dat  incrementum  nia- 
litiae.  Quanto  pecunia  major  acquiritur,  tanto  tnajor 
habendi  voluntas  habetur.  Unde  poeu  : 
Crescit  amor  nummif  quantum  ip$a  peeunia  crescit. 
{hyui.  Sat.  14,  vers  138.) 


cussit  Philisthaeos ,  quia  solus  spirituales  prostra- 
vit  inimicos.  Uunc  agrum  Anameel,  id  est  gratia 
Dei,  scilicet  miscricerdia  Jesu,  venalem  fecit  Jere- 
miae,  quia  graiia  sive  miscricordia  Dei  prseveniente» 
et  laboris  exercitio  subsequeiite,  tanti  beneficii  par- 
ticeps  efficitur,  quicunque  in  altitudine  vitae  spiri- 
tualis  exercetur.  Fclix  qui  agrum  suum  huic  agro 
copulat,  ut  unuin  sit  in  Christo,  et  Chrislus  sit 
unura  in  ipso,  ut  sic  copulet  agrum  agro,  qui  nullo 
clauditur  ioco.  Nain  de  hoc  agro  Salomon  lu 
dicit:  Prmpara  opus  tuum^  et  diligenUr  exeree 
agrum  tuum  {Prov.  xxiv).  Sed  rm  iili,  ait  Isaias, 
^ut  agrum  agro  copulat  usque  ad  terminum  ioci. 
id  est  usque  ad  agrum,  qui  clauditur  termino  loci : 


647  D.  GARNERII  LINGONCNSIS  kPll^OPt  CiS 

qui   ager    ostendilur  in  parabola    seminatoris  el  A  nalum  est,  ager  bcne  respondcat ;  dOrmire  ncsciant. 


seminis,  quia  ager  est  roundus.  Qiii  enim  m^undum 
sibi»  TCl  se  mundo,  per  amoicm  jungit,  vac  illi, 
quia  qiii  voluerit  essc  amicus  mumii,  ait  auctoritas, 
intmicus  Dei  constituetur  {Jac,  iv). 

Ex  supradictis  igitur  auctoritatibus  tria  lobis 
agrorom  genera  proposuit  sermo  divinus :  mun- 
dum,  hominem ,  Christum.  Et  bene  agris  compa- 
rantur,  quia  ncc  mundum,  nec  Christum,  sed  nc- 
queseipsum,  nisi  labDrando  et  agendo  potest  quis 
possidere.  Sed  qui  mundo  utitur,  abutitur  :  qui 
Chrislo,  fruitur  :  qiii  seipso,  utitur  quidem ;  sed 
nec  fruitur,  nec  abutitur.  Nam  seipsum  diHgere  in 
Deo  et  propter  Deum,  Deum  vero  propter  seipsum, 
mnndum  vero  diligcre  non  deljet,  nisi  fortc  propter 
Deum  in  aliquo  diligatur;  quando  scilicet  yel  in 
immensitatc  potehtia,  vel  in  pulchritudine  sapien' 
tia,  in  utilitale  benignitas  Doi  coromendatur.  Alio- 
qui  uti  del)emus  tanquam  non  utentes,  tanquam 
nibil  habentes,  et  omnia  poftsidentes.  Et  si  aliter 
uti  mundo  volueris,  abuteris.  Qux  enim  major  po- 
tesl  esse  abusio,  quam  ut  servias  ei,  qui  factus  esl 
ad  serviendum  tibi?  Factus  est  enim  roundus,  ul 
aervirel  homini,  homo  vero,  Ut  serViret  Crealori, 
ita  tamen,  ut  quod  mundus  homini,  vel  homo  im- 
pendcret  Creatori,  totum  humanae  deservirei  utili- 
tati.  Deusenim  i)onorum  nostrorum  non  egt^t.  Item 
duo  bona  dedit  Dcus  hoiniiii  ab  initio :  unum  vi- 
sibile,  allcrum  invisibile  ;   ununi  gralis,  alicruin 


qui  agrum  non  suum  de  nocte  demetuiit.  Propter- 
ea  imitantur  Cain  fratri  siio  suggerentem  ire  in 
agrum,  videoquc  cum  in  liliis  suis  ollcrcntcm,  quai 
de  avariiia  congrcgant  et  rapiiia. 

Proplerca  residuum  ernc<B  comedit  locUUa^  resi'* 
duum  locmtce  bruchus,  residuun  bruchi  rubigo 
{Joel  i).  Quam  dclestabilis  labor,  fructus  niodicus, 
utililas  brevis,  ut  in  omnibus  tam  inutiliter,  quaon 
mirabiliter  homo  seipsum  dcstruat  ac  consumat^ 
Si  carnales  oculos  apcris,  haec  videbis,  si  spiritua- 
les,  detestabilius  inspicies.  Nonnc  oilositas  proto- 
catrix  est  sanguinum  ?  Hic  est  ager  pigri  plenas 
urticarum.  Nonne  divitiae  generant  sollicitudinum 
spinas,  duritia  et  obstinatio  petras,  iiisubilitas 
*  vias?  Sunt  etiam  lu  niundo  superbi,  qui  praedica-> 
tionis  imbrem,  tanquam  montes  Geiboe  suscipere 
dedignantur.  Sunt  avari,  qui  tanquam  terra  quae 
non  satiatur  aquis,  non  saturautur  divitiis.  Inv&i* 
niuntur  etiam  qui  intus  inGciuntur  per  inlenlio- 
nein,  quoruin  tamen  operatio  foris  bona.  Sunt  qoi 
secundum  actionem  corrupii  sunt,  et  lamen  iuien- 
lio  bona.  Sunt  etiam  qui  foris  per  aclionem  infecti 
suni.  Multoties  vero  cum  dormit  per  negligentian 
homo,  hoslis  antiquus  post  Gdei ,  vel  alteriUs  buni 
susceptionem  seminis,  viiiorum  supcrseminat  zi- 
zania.  luvidet  et  major  fraier  minori,  hoc  est  caro 
spiritui ;  vel  pro  vitulo  saginato,  vel  quia  laborat 
in  agro.  Quia  enim  caro  mundum  diligit,  salulen 


nieritis.  Gratis  mundum,  mcrilis  cobluni.  Kihil  cnim  Q  aninia;  postponit.  Ideo  autem  carucin  et  spiritum 


boni  aut  mali  egcrat  Adam,  quando  dedit  ei  Do- 
minus  mundum ,  et  oinnia  qu£  fecerat  in  inundo. 
Unde  piscibus,  avibus,  et  bcstiis  factis,  adduxit  ea 
ad  Adam,  ut  viderct  quid  vocaret  ea,  ut  tanquain 
sua  iiouiinibus  ca  discernere*  sciret.  Yoluit  eliam, 
ut  pcr  obedientiae  meritum  l)onum  sibi  invisibile 
compararet.  Sed  inira  res,  imo  iniscrabilis.  Liben- 
ter  emit  hoino,  quod  gratis  datur :  gratis  autein 
vull  habere,  quod  non  nisi  emendo  aequiritur.  SeJ 
qnid  emere  volumus,  fratres  ?  Nunquid  in  co  vi- 
d^tis  agrum  hominis  pigri,  queni  totum  repleve- 
runt  urticae?Nunquid  spinosa  vcl  petrosa,  vel  pedes 
in  viis  coiiculcantium  semiiia?  Nunquid  considera- 
tis  inontes  Gelboe,  super  quos  nec  ros  nec  pluvia 


quasi  fratrcs  dixerim ,  quia  utcriiii  sunt,  non  cx 
uiio  patre,  sive  ex  una  matre  Iraheiites  originem, 
qiiia  cum  caro  infundatur  et  coaguletur  ex  semine, 
spiritus  a  Deo  formalus  ex  nihilo  informala  cariie 
forraando  absque  laora  infunditur,  et  iiifundeitdo 
formatiir.  Formatis  siquidcm  mcmbroruni  linea-^ 
roentis,  posl  quadraginta  et  sex  diorum  spalium  in 
fundendo  formatur,  et  formaia  statini  infundilur 
anima.  Non  eiiim  ex  traduce  est  aninia,  sed  caru. 
Undc  Prdpheta  :  Qui  fingil  sigiliatim  corda  eorum 
(Psal.  xxxii).  Et  alibi :  Pulvis  in  pulverem  reiertetur: 
et  spiritus  redeat  ad  Deum  qui  fecit  illum  (EccL  xii), 
Et  rursum  Moyses  :  Si  quis  percusserit  mulierem 
prcegnantem  f  et  fecerit  abortivum,  si  formatum  non 


venit?  Nonne  videtis  animas,  sicut   terrain  sinc  ^  erai^  %nulctetur  pecunia :  quod  si  formatum,  reddat 


aqua,  Deo?  Nunqiiid  tcrraro  conspicitis,  quas  non 
satiatur  aquis ;  imo  et  illam,  quae  imbrem  siiper  se 
venientem  non  rccipit?  Sed  nunc  innatas  agroium 
possesslones  inspicitc,  et  demum  illaias.  Infecta  cst 
lerra  corruptionibus.  Seminat  homo  bonum  semen/ 
et  vitio  tcrrae  pullulanl  cum  bono  scmine  zizania. 
Hal)et  hocYitinm  quandoque  inlus,quandoque  foris, 
quandoque  inlus  et  foris ;  et  quandoqne  inGcil  sc- 
inen  in  radice,  qitandoque  spin:is  iuGcit  sterili-, 
late  ;  quandoque  Gt  non  ex  vitio  tcrrae,  quod  ger- 
niinel  zizania,  sed  ex  aliunde  innala  passione. 
Inimicus  eniin  homo  facere  solet  iioc ,  ut  superse- 
iuinet  zizania,  cum  dormit  domiiHis  agri  (Matth. 
xnt).  Quod  si  forte  domino  suo,  juxia  quod  semi- 


animam  pro  auima  (Exod,  xii).  Ex  ono  tameti 
utero  ambo  prodeunt  in  lucem ,  ot  quasi  fraterna 
societate  quasi  cx  uno  utero  simul  egrediuntur. 
Sed  in  hoc  carnem  majorem  nalu  dico,  quia  primr 
in  Itquorcm  infunditur,  et  n.embrorum  lineamen- 
lis  formalur :  ct  sic  anima  a  solo  Creatore  Deo 
facta  de  nihiio,  formatae  carni  in  unum  hominera 
unitur.  Invidet  ergo  roajor  Minori,  quia  cum  caro 
mundi  hujus  deliciis  intcndil,  l)onum  animae  parvi- 
poiidit. 

Sunt  praeterea  quatnor  genera  teniationom,  qiiae 
erucae,  locuslie,  brucho^  robigini  comparantur ;  vi- 
delicct  diu  delil)erata  et  occuUa,  subila  ct  aporia, 
diu  deiiberata  ct  aperta,  sulila  ct  occulta  tenlatio. 


649  SEhMONES.  —  SERMO  TkU.  IN  PURIF.  B.  MAfllif:.  S5« 

Si  eniin  subito  mcnlcm  subvcrtcre  non  poicst,  non  A  li^  ut  in  Dcum  transirct,  non  naturx  versibililato. 


ideo  mhius  instat  inimicus ;  sed  paulatim  roentem 
Telut  parietem  inclinat,  et  depcllit  ul  maceriani,  el 
quod  aperte  rapere  non  polest,  furatur  occulte;  at 
sit  nunc  serpens  vectis»  nunc  torluosus,  nunc  dici 
possit  antcmos,  nunc  dicUix,  ct  sc  esse  hestiam  ma- 
nifeslet,  cujus  niimcrus  cst  sexcenli  sexaginia  sex. 
Quia  igiiur,  ut  diclum  est,  tcrra  non  solum  iiifecta 
sed  etiam  iiiteifecia  in  saiiguinibus,  et  contaminaia 
GSlin  operibus  veiustatis,  novis  superTcnientibus 
▼«^tera  projicienlcs  novate  vobis  novale,  et  nolite 
serere  super  spinas.  Novale  dicuni  homines  agrum, 
qui  post  faclam  runcalionem,  stipularum  inceiisio- 
nem,  la>taminis  respersioncm,  arationem,  semina- 
lionem,  occalioncm ,  ab  omni  noxia  votusttte  pur- 


sed  Dei  dignatione,  quia  nec  Deus  est  mutatus  iii 
bumanam  substantiam,  assumendo  hominem.,  nep 
homo  in  divinam,  cum  glorificatus  est  in  Deum. 

Propterea  ergo  mimdata  fuit,  ut  mundam  sibi  d« 
carne  mnnda  carnem  assumeret,  qui  mundi  sordct 
tergere  disponebaL  Propterea  nec  in  conceptione, 
nec  in  nativitate  aliqua  mundalionc  caro  assumpta 
indiguil,  quia  ex  ipso  malris  utero,  in  malre  Vir- 
gine  nuinda  fuit.  Quia  ergo  hoc  soluin  r jiis  ibi  fuit^ 
quod  inde  futurum  ejiis  fuit;  Levi  decimavi  dcbuit, 
et  hoc  Christus  nou  dcbuit  ,  quia  per  propagatio- 
iiem  originis  Levi  natnram  ct  culpain  haiiuit  ii» 
himbis  Abraham;  Christus  vcro  solam  i:aluram« 
qtia  decimalione  non  eguit  (Hebr,  vii).  Olilalio  cnim 


galus,  in  fienore  fructus  mulliplici  sui  rcspondct  ^  ROn  pro  natura,  sed  pro  culpa  ofleriur,  quia  si 


«emini  possessoris.  Tale  nostrum,  de  quo  dixeram, 
ager  lentis,  agcr  Ananehel.  Scd  cum  nihil  aliiid 
sil  runcalio,  quam  tribulorum  sive  spinarum  ex- 
stirpalio ,  vidctur  quod  ibi  tribuli  sive  spinae  fiie^ 
rint,  quae  exslirpal;e  siiit.  Non  enim  exstirpari 
potuit,  quod  ibi  iion  fuit.  Scd  si,  ut  dictom  est, 
per  agrum  Christi  carncm  accipimus,  et  per  spi- 
nam  peccaluin  ;  videtur  quod  illa  caro  aliquando 
obligata  fuerit  peccalo ,  quod  postca  fucrit  cxsiir- 
patum.Quid  est  ergo  quodlegitur,  quia  peccatum  non 
feeit^  necinventus  est  doiu$  in  ort  ejui  (/  Petr,  ii), 
quia  acluali  pcccato  obligata  non  erat,  scd  forie 
originali?  Sed   si  hoc  est,   quomodo    in  lumbis 


culpa  non  esspt,  natiira  obiaiione  opiis  non  liabe- 
rct  Haec  est  agri  ruucatio,  mundaiio  scilicet  Virgi- 
nis,  a  sanclilicatio,  qux  nascendo  liberum  arbi- 
trium,  sicui  omuis  rationalis  creatura,  suscepit.  Et 
quia  liberum  arbitrium  habuil,  et  nandum  Itbeia- 
tum,  ad  nlruniqiie  flecti  potuit.  Quia  vero  morlalis 
erat  per  naturam,  infirmitatem  habebat  ad  malun 
et  qiiia  mundala  per  gratiam,  adjutorium  liahoit  ad 
bonum.  Unde  et  peccare  per  infirmitatem  potuit,  cl 
per  gniiam  non  peccare.  Unde  et  tanlo  graliosior 
fttit,  quando  sau(  tior,  quia  transgredi  potuit,  pro- 
pler  inlipmilatem;  ct  non  ett  transgressa,  propter 
gratiam  adjuvaiittm.  Sicut  igiiiir  Virgo  ab  originali 


Abrahae  decimalus  non  fuit,  sicut  Leri  dccimalus  p  peccato  fuit  muiidala   in  m:TO  matris  per  gratiam 

r..t.   .: :.._  :i.:  _i : .^  f..:.    -:-....  ,*      oferanteni,  ita  quoque  nala  munda  ab  actuali  per 

gratiain  cooperanlem.  Acluali  dlco  ciiuiinali,  vel 
forte  vcniali,  ligiio,  ieno  et  stipiila.  Forie  aliquae 
fuerunt  in  ea  vel  tenucs  cogitationes,  vcl  suggestio- 
nesabsque  consensu,  cum  quibus  charitas  tiabitare 
non  dedignatur.  lnK>  sicui  stipula  vel  aquae  gutu 
addiu  cainino,  ita  est  charitas  adjuncta  bujusmodi 
veniali  peccaio.  At  postquam  Spiritus  sanclus,  qiii 
ardor  est  Patris  et  Filii,  superveniens  ipsam  obum- 
bravit ;  et  Filius  Dei,  qui  est  ignis  consumens,  intus 
eam  fecundavit,  sic  omnes  slipulas  vrnialis  peccali 
penitHS  incendit,  ut  libcro  arbitrio  rcmanentp,  imo 
potius  lif>eralo  et  confirinato,  non  peccare  potuit, 
et  non  poluit  peccare.  Nam  sicut  angeli  vel  samcli 


fuil,  si  caro  ejiis  ibi  obnoxia  peccalo  fuit,  sicut  el 
earo  Levi?  Propterea  quidam  pulaverunt  carncm 
fllam,  qua^  assumpia  est  a  Verbo,  ab  ipso  primo 
parente  usq<ic  ad  susccptionem  sui  a  Vcrho,  liberam 
ab  omni  peccalo  fuisse,  el  mundam  deditctam,  iia 
ut  nunquam  sub  peccato  fuerit,  sed  a  peccato  non 
fiolum  liberatam,  sed  liberam.  Sed  per  quas  rimas 
ita  dcsccndcrit,  iion  invcnio,  cum  non  descenderit, 
iiisi  per  coiiciipiscibililer  natos.  Propter  hoc  catho- 
lic^  vcritalis  asserlio,  Filium  Dei,  qui  pro  peccato- 
ribus  nalus  est,  de  carne  obnoxia  peccato  carnem 
asserit  assumpsisse.  Qua;  quidem  a  peccalo  libera 
fuit;  sed  ideo  libcra,  quia  liberata  :  idco  libera,  non 
quia  sub  illo  nunquam  fuerit,  sed  qiiia  sub  illo  ali- 


quando  csse  d^siit.    Scd  qiiaiido  ?   Post  Virginis  d  jam  coufirmati,  lil>ero  non  carcnt  arbitrio,  el  la- 


Goncepiionem.  Nam  et  ipsa,  qiioniam  ex  conscnsu 
maris  ct  femin.T  concupiscibililcr  concoptn  cst,  in 
peccatis  coiicepit  cain  inater  sua.  Scd  post  con- 
ceptionem  mundata  et  sanctiiicala  cst  in  utcro 
matris,  ut  sancla  nasceretur,  quae  concepla  fuernl 
in  peccalis.  Nam  si  de  Jcremia,  vel  de  Joanne 
Baptista  boc  verum  ideo  credimus,  quia  fulura 
erant  vasa  clectionis,  in  quibus  Deus  abscondi  de* 
bebat  per  inhabitanlem  graliam,  mullo  magis  vas 
illud  singularc  mundari  debuit,  in  quo  Filius  Dei 
lalcre  voluit,  non  solum  per  inhabitantem  gratiam. 
scd  per  carnis  unioiiem  :  in  quo  Deus  hominem 
assumpsit ;  hominem  dico,  id  est  hominis  naturam» 
non  hominis  perf^onam,  sed  hominem  in  personam, 

PlTROL.  CCV. 


men  peccare  non  posstint,  quia  nullas  eos  ad  hoc 
cogit,  sed  nuda  liberalilale  rata  et  confirmata  hoc 
Aiciunt;  ita  et  bcala  Virgo  propler  gratise  privilc- 
gium  singulare  in  hac  carnis  fragilitate  ita  beatifl' 
cala  fiiit,  Ht  spontanco  moio  animi  ducente  nec 
peccare  vellcl,  nec  peccare  posset :  et  haec  est  agri 
stipularum  inccnsio. 

Talem  igitur  et  tam  gloriose  roundatam  salutavit 
angelus  diccns  :  Ave,  gratia  plena.  Et  paulo  post  : 
Ecce  concipies  in  ulero  (Lnc,  i),  etc.  Sed  virgo  de 
verbis  angeli  non  difildens,  sed  facti  modum  quae- 
rens,  respondit :  Quomodo  fiet  istud,  quoniam  virum 
non  cognosco  ?  [Ibid.)  Ac  sl  alils  verbis  dicat :  Quo- 
inodo  ager  fertilis  esse  poterit,  nisi  prius  apcriatur^ 

21 


«Sl 


D.  GARNERII  LLNGONCNSiS  CPISCOPI 


irisi  primo  natur»  debitum  ei  impendatur  ?  Quo-  A  est.  EruclavU^  ait,  cor  meum  verbum  bonum  (PsaL 


ihodo  ergo  fiett  quoniam  virum  non  cognosco?  Sed 
quid  quaeris»  Yirgo?  Quaeris  gratix  roodumia  facto» 
siye  roiraculum,  seu  consuctudinem,  aut  naiuram  ? 
Si  roodum  grati»  qu;eris :  Spiritus  sanctus  super* 
teniel  in  le  (ibid,),  qui  omnes  agri  stipulas  iiicen- 
det,  ei  novabit  novale  suum,  iiovuin  faciens  supcr 
terram,  quia  tu  circumdabis  virum.  Si  vero  mira- 
culcm,  descendet  ros  in  vellere  carnis,  et  area  sicca 
rcmancbit.  Producet  virga  nucem  al)sque  radice ; 
inflammabilur  igne  coelesli  rubus,  et  non  combure- 
tur.  Quod  si  talem  in  rcbus  consuetudinem  quxris. 
7itrum  carnis  sinc  laesione  vitri  sol  justitiae  penetra- 
bii,  quia  nec  vitrum  corrumpetur,  nec  solis  claritas 
minuetur.  Si  vero  similem  qii^eris  in  rebus  natu 


XLiv).  Quid  est  cor  Patris?  Quod  alibi  dicitur  ale* 
rus  Patris.  In  hoc  utero  absconditum  Verbum  Pa- 
tris  eructatum  est  iii  uterum  Virginis,  et  rursum 
ibi  abscondilum  est.  Sed  in  ulero  Patris  ideo  abs* 
condilum,  quia  incoinprehensibitis  cst  sapientia 
Patris.  Sapientia  quippe  Palris  Verbum  Patris.  In 
ulcro  vero  matris  absconditum,  nc  cognosceretor  a 
perfidis  Judseis.  Si  enim  cognovissent,  nuDquani 
Dominum  glori;e  crucifixissenL  Sicut  tamen  nec 
omnino  manifcstari  voluit,  sic  nec  penitus  abscou- 
di,  quia  et  aliquo  modo  manifesiari  voluit,  ne  infi- 
delitas  inveniret  locom,  et  tamen  abscondi,  ut  fldes 
hjiberet  merilum.  Ergo  sapientia  quae  in  sui  naturai 
iminutabilis  erat,  sub  nostra  mulabilitate  voluit  ab- 


ram,  sicut  ex  vino  bibiones,  ex  aqua  papiiiones,  ex     scondi,  ut  per  assumptam  mutabilitatem  ad  im 


arboribtts  aves,  apes  ex  favo,  tcredoiies  ex  ligno» 
sed  etiam  sicut  vultures  absqiic  commistione  ina- 
ris«  aut  seminis  infusione  impraegnantur  et  conci- 
piunt;  iia  el  tu  absqire  maris  commistioiie,  vei  in- 
fusione  seminis,  concipies  et  gravida  eris.  Nihil  igi^ 
tur,  quod  huic  facto  debeat  obviare.  Ridiculosum 
quippe  valde  essct,  ut  quod  aliis  dare  posset,  sibi 
couferre  non  possct.  Solummodo  ad  obedientiam 
cor  aperi,  et  fecunda  eris,  ut  sit  feriilis  ager.  Ser- 
mo  entm  Bei  vivus  et  eflicax,  et  penetrabilior  omni 
gladio  ancipiti  cor  aperiet,  ut  agri  sit  aratio  cordis 
apertio,  et  fecundaberis  illo  semine,  quod  promis- 
fium  est  Abraham  :  In  semine  tuo  hofreditabunt 
omnes  gentes  (Gen,  xxii).  Ct  iterum  Isaias  :  Nisi  q 
Dominus  Sabaoth  reiiquisset  nobis  semen^  quasi  So- 
fdoma  fuissemus  (Isa,  i).  Crgo  agri  satio  fuil  Filii 
niissio,  stve  incarnatio.  Quid  igitur  angclo  Virgo 
respondit?   Ecce,  ait,  ancilla  Domini  (Luc,  i)  : 
Quam  convenienter  et  vere  dixisse  potuisset.  Ecce 
rcgina  mundi,  imo  rcgina  coeli,  quse  dixit  :  Ecce 
nncilla  Domini,  Sed  sic  aspergit  agrum  suuai  humi- 
liiatis  laetamine,  de  quo  lcgitur  in  Evangel  o.  Sine^ 
ut  hoc  anno  fodiam  circa  eam,  id  est  Uculncam,  et 
mittam  stercora  (Luc,  xiii).  Idem  enim  est  stercus, 
Ixtamen,  et  flnius.  Dicilur  enim  stercus,  auia  ster- 
nitur;  fimus,  quia  fit  imus;  la.'lamen,  quia  germina 
reddit  laela.  Sub  hoc  ergo  Isetamine  semen  occatum 
est.  Occaiio  seminis  est  absconsio  Verbi.  Semen 


mutabilitatem    mutaremur ,  vel  ut  roelius  dieam, 
immularemur.  Muiabunlur   enim  perfidi,  sed  non 
immutabuntiir ,   quia    in    illo    non    mutabuntur. 
Unde    Apostolus    :    Omnes    quidem    resurgemus  ^ 
sed   non   omnes  immutabimur   (I  Cor,  x\),  Tunc 
aulem  immutabimur,  non  solum  quando  nostrum 
corruptibile  induet  incorruptelam,  vel  mortale  im- 
morlalilaiem,  sed  quando  absorptaerit  mors  in  vic- 
toria.  Propterea,  ut  dictum  est,  sapientia  Patris  im- 
mutabilis  in  sua  divinitate,  mutabilis  esse  voluit  in 
nostra  humanilate.  Unde  in  suo  immutabilis,  In  no* 
stro  mutabilis.  In  suo  ideo  immutabilis,  quia  nec  aii- 
geri  nec  minui  poteral,  nec  mutari.  Augeri  quidetn 
oon  poterat,  quia  immensa  est;  minui  vero,  quia 
simplex  et  uiia  est.  Mutari  antem  loco  non  poterat, 
quia  ubique  esl;  iiec  tempore,  qui;i  aeterna  est;  nec 
cogitalione,  quia  sapientissima  est;  nec  affectu, 
quia  optima  est.  Nam  si  propter  nominum  Tarieta- 
tcs  mulari  vidcatur  in  rebus  hunianis,  ut  nunc  pro- 
pter  praesentia  scicnlia,  nuiic  propter  futura  pra^- 
scientia,   nunc  propler  facienda  dispositio,  nunc 
propter  salvanda  prscdestinatio,  nunc  autem  provl- 
denlia  propter  subjccta  dicalur,  non  idco  fit,  quod 
ipsa  mutcttir  in  rebus,  scd  quia  res  esse  suum  mu- 
tant  in  ipsa,  vcl  sallcm  sub  ipsa.  Mulabilis  tainen 
facta  est  in  noslra  humanitate,  vel  secundum  mula- 
bilitatem  cohxrentia;,  aut  discohserentise,  vcl  adhje- 
rentiae,  vel   inhasrentia!.   Mulabililas  cohaerenii.^. 


est  Vcrbum  Dei,  occare  autem  operire  est.  Semen  0  quando  res  rei  alu-.rius  generis  itacohaeret»  iit  eam 


occntum  Verbum  est  abscondilum.  lloc  igitursemen 
thesaurus  est,  de  quo  Iscriptum  est :  Simile  est  r^- 
gnum  ccelorum  thesauro  abscondito  in  agro  (Matth, 
\\\\),  Scriptum  est  enim  :  Thesaurus  desiderahHis 
requiescil  in  ore  sapientis  (Prov,  xxi).  Ct  \Lo\  : 
Prope  est  Yerbum  in  ore  tuo  (Rom,  x). 

Nihil  esl  ergo  aliud  verbum  iii  ore  sapientis,  quam 
Uiesaurus  desiderabilis  in  ore  sapieiitis.  Thesaurus 
ergo  verbum  est.  Sed  aliud  est  verbum  inore  carnis, 
aliud  in  ore  cordis.  Illic  verbum  intrinsecum  et 
absconditum ;  ibi  verbum  extrinsecum  et  roanife- 
•lum.  Nam  de  ore  cordis  scriptum  esi  :  Os  jusii 
nteditabiiur  sapientiam  (Psal,  .xxxvi).  I>e  ofe  summi 
Patris,  hoc  est  de  ore  cordls  hoc  verbum  eructatum 


mutet  et  ipsa  mutetur,  ut  curh  cibus  incorporatury 
ribus  mutatur  in  carnem,  et  caro  mulatur  in  for- 
liorem.  Vel  quando  res  rei  ita  cohaerct,  quod  ipsa 
non  mutat,  et  illam  mulal,  sicut  sapientia  cum 
accedit  anima;,  mutat  in  melius  animam,  quod  facit 
eam  sapientiorem,  ipsa  vero  non  mutatur.  Vtl 
certe,  quando  rcs  ita  rei  cohaeret,  quod  ipsa  qui- 
dem  mutatur,  et  illam  non  muiat,  sicut  huinanilas 
divinitati  cohacrcns,  divinitas  humanitatem  muta- 
Tit,  quia  digniorem  et  meliorem  fecit;  ipsa  vero 
nou  est  mutata.  Mutabililas  vero  discobaereiuiae 
esl,  quaiido  res  quae  una  est,  in  aliam  ita  muiaiiir, 
ut  muteiur  paritcr  accidens  et  subjectum ;  quod 
factum  est»  cam  aqua  mutata  cst  in  vinuiD.  Ibi 


153  8ERM0NES.  -  SEKMO  XII.  IN  PUWF.  B.  MABliE. 

eHiin  sic  vinam  translvil  in  aliod  ui  cl  color  el  sa-  A  tuiiI.  Nam,  sicol  dietom  est, 


Anut  gnaia^  Ifarit 
il/utntftcii»,  Simeon  obedient^  iosepli  oii^itieiitiim 
interprelalur.  £l  quoniam  fldcs  alia  cognitione  ma- 
gna,  ct  affeclu  parva ;  alia  aflectn  magna,  cogni- 
tione  parva  ;  alia  vero  cognitione  et  aflectu  magnt» 
iilam  Dcus  lidcin  approbat,  qu»  aflectum  cogniiioid 
marilal.  Nam  prinia  quidcm  sapientiom  est,  scilicet 
a  sa|)cre ;  secuncla  sapientiom  scilicet  a  sapore ; 
tertia  sapienlium,  in  quorum  cordtbos  sapidam 
reddit  qood  sapiunC,  cogiiitio  lidei  et  affectos.  Priina 
fnit  philosopliorom,  qui  cum  Deum  cognovissent. 
non  sicut  Deum  glorincaveriint,  aut  gralias  ege- 
runt,  sed  evanuerunl  in  cogilationibus  suis ;  et  di  - 
cciites  se  esse  sapientes,  stulli  facti  sunt.  Secunda 

....»  ««.,  ^^...  -^.  ^  ^~-      ^"^^  Chanaiix*»  et  cenlurionis ;  de   quorum  altero 

dicam,  caniosilas.  Mulabililas  ^  d"ctum  est.  0  mulier,  magna  csl  fidcs  tua  {Mattk. 


por  aquae  transirct  in  colorein  el  saporem  vini,  el 
ipsa  aquui  subslaiitia  in  subslantiam  vini.  Unde 
quando  res  aliqu3  ila  Iransit  in  aliain,  ut,  renia- 
nentesubjecto,  miitentur,  acci  deiilia,  qued  lit,  quando 
fenum  transit  in  vitrum,  ibi  sola  accideiitia  mutaii- 
tur,  scilicel  fcncilas,  ul  iia  dicain,  in  vilrtilalcm, 
sed  eadem  reniaiiei  feni  subslantia  ;  vel  qnando  res 
aliqua  ita  Iransit  iii  alieram,  ut  ipsuni  subjcclum 
mutctur,  sed  non  accidenlia;  ut  cuin  panis  fit  cor- 
pus,  vci  traiisit  in  corpus  Chrisli,  substantia  panis 
transit  in  substanliam  corporis  Christi ;  sed  acci- 
dentia,  id  est  rotnnditas  panis,  sapcr  vini,  non  mu- 
lantur.  Non  siinl  accidentia  hxc  in  subjccto,  quia 
alia  haec,  alia  accidentia  subjecli.  Ibi  cnim  iion  est 
pianitas,  sed,  ul  ita 
inhxrenlix,  quando  anima  diversis  affeclibus  niuta- 
tor,  ut  nunc  gaodeal,  nuiic  doleat;  uunc  limorc, 
imiic  afliciatur  amorc. 

Secundum  hos  affeclus  in  humanitatc  noslra  inu- 
tabilis  facla  est  sapienlia  Dci.  Scriplum  quippc 
est  :  Exsultavit  ut  gigas  ad  curreiidam  viam  {Phul, 
xviii).  Et  in  Evangelio  :  7rtsfti  cst  anima  mea  usque 
ad  mortem  (Mattli.  xxvi).  Ilem  :  CcepitJesus  pavere 
et  tcedere  (Marc.  xiv).  Et  alibi :  Desiderio  desideravi 
hoc  pasclia  manducare  vohiscum^  antequam  patiar 
{Lmc.  XXI i).  Sic  assumplus  homo  per  inulationes 
inhaerentiae  variatur.  Mutabilitas  adhxrcnlix  est, 
cum  per  diversas  passiones  exterior  homo  varia- 
tur.  Undeel  de  ilio  assumpto  homine  scriptum  cst : 
Jesus  autem,  cum  jejunassel  quadraginta  dicbus,  et 
quadraginta  noctibus,  postea  esuriil  {3lalth.  iv).  Et 
iterum  :  Jesus  uutem  fatigatus  ex  itinere,  seUebat  sic 
supra  fontem  {Joan,  iv).  Et  Isaias  :  Vere  languoret 
nostros  ipse  tutity  et  dolores  nostroi  ipse  portavit 
{Isa.  Liii).  Ecce  quomodo  inutahitis.  fn  quibus  om- 
nibus  abscondilus  erat  Filius  Dei.  Propler  hoc 
Psalinista  dicit  :  Quam  mugua  mnltitudo  duicedinis 
tua^,-  Domine,  quam  abscondisti  timentibus  te  {Psat^ 
xxix).  Et  Isaias  :  Vere  tu  es  Deus  absconditus  {Isa, 
XLv).  Ergo  simite  esl  regnum  c<Btorum  iliesauro  abs- 
eondito  in  agro  {Matth.  xiii),  elc.  Abscondilus,  ut 
diclura  est,  vel  quia  ihcomprehensibilis  divinitalc : 
vcl  quia  mulabilis  humanitate  invenlus  est  fideli- 


xv).  De  allero  rero.  iVon  tiiv^ni  tantam  fidem  in 
Itraei  (Matth.  viii).  Tertia  fuit  Ann»  et  Simeouis» 
qui  utroque  modo  fidein  habuisse  probantur,  quift 
scriplum  esl  :  Simcon  in  maiiibus  infirmilalem  ac- 
cepit ;  sed  majeslalem  intus  agnovit.  Ecce  cognilio- 
nis  magnitudo.  Quem  videiis,  benedixit  Deum  et 
dixit  :  Nunc  dimittis,  Domine^  servum  tuum  in  paee 
(Lttc.  ii).  Ecce  affectus.  Siniilitcr  et  Anna  prophe- 
tissa  superveniens,  loquel>alur  dc  iilo  omnibus  qut 
cxspectabant  redemptionem  Israel. 

Unde  ct  in  inveritione  thesauri  notatur  affectus, 
cum  dicilur.  Et  prce  gaudio  vadit  et  vendit  {Matth. 
xiii),  etc.  Anioris  affectus  nescit  oliosus  esse, 
^  scd  procedil  foris  ad  effectum.  Propterea  vadit, 
vel  viain  niandalorum,  vel  viam  veritalis,  vel  ex- 
ccUentiorem  viam  charitaiis.  Necesse  est  enim  iro 
pei'  viam  verilatis,  qua  inducilur  incipiens  in  om- 
nem  verilaiem  :  secundo  per  viam  mandatorum, 
qua  deducitur  proficiens  per  vias  rectas,  ad  ulti- 
mum  per  viam  charilatis,  qua  pcrfoctus  ad  Deum 
pcrducitur,  qui  est  charilas.  Sic  eniin  incipiens, 
proficiens,  et  perfectus,  per  viam  veritalis,  pcr 
viam  mandatorum,  per  viam  charilatis  eundo  in- 
ducilur,  deducitur,  perducilur.  Propterea  vadit  et 
vendit  sua.  Ideo  veiidit  sna,  ut  cxpeditior  sit 
ad  currendum.  Quis  eniin  currere  pU«.st  onera- 
tus?  Propterea  sua  vendit,  ut  emal  agrum  illum. 

Quid  est  quod  vendit?   Temporalia,   naluralia. 


bus.  Scdquisunl,  quiinvencrunt?QuihodieChristo  D  gratuita.  Temporalia  dico,  seipsum  cum  rebus  siiis. 


obviam  veiierunt.  Solemnitashaechypapanti  Doinini 
idestobvialio  Domini  vocatur,  quia  hodieSimeonis 
et  Annae  soleinnis  memoria  celebratur,  qui  Chrislo 
obviam  venerunt  in  teniplo ;  quando  parentes  ejus  tu- 
leruiileuin,  utsisterent,  idestoflerendoeum  Domino 
pr^sentareut.  Et  salis  digne.  Nam  Simeon  obedienSf 
Aniia  ^raita  interpretatur.  Gratia  quippe  mentein 
niovet  ad  fidem,  obedienlia  motam  promovet  ad  ope- 
rationeni.  Gralia  roenteni  movet,  ut  velit,  obcdien- 
tia  promovel  per  gratiam  cooperantem.  Graiia  dat 
luinen  fidei,  obedientia  virtutis  augmentum.  Sic 
lioneste  procedentcs  in  hac  processione  viri  seor- 
suin,  Siracon  et  Josepb,  ct  mulieres  Anna  et  Maria» 
iu  medio  templi  misericordiam  suscip^re  merue- 


Primo  se,  et  postea  sua.  Neccsse  est  ul  seipsum 
abneget  sibi  :  Qui  amat,  aii  Dominus,  animam 
suam,  perdet  eam.  Et  qui  odit  animam  suam  tn  hoc 
mundo,  in  vilam  optemam  custoait  eam  (Joan.  xii). 
De  rebus  quoque  scriplum  est :  Qui  non  abrenun' 
tiaverit  omnibus  quce  possidet^  non  est  me  dignui. 
(Luc.  xiv).  Naturalia  sunt  memoria,  voluntas,  ra- 
tio,  intelieclus  :  et  haec  impendere  necesse  est,  ut 
ager  possideatur.  Quod  eiiim  memoriae,  quod  vo- 
luntatis,  quod  ralionis ,  quod  tandem  inteileclus 
est,  ad  olilinendum  agrum  impendere  debes.  Gra- 
tuita  sunt,  fides,  spes,  charitas  :  qua:  onida  in  em- 
piione  agri  suni  offorenda.  Quidquid  es,et»quid<* 
quid  iitbes,  totuni  da.  Quaiiti  sunt  hsec  ?  Omnla 


11»  D.  GAHNERIl  LU^GONENSIS  EPISCOPI  656 

ki  c5inparalione  agri»  quasi  stilla  situlaB,  et  quasi  a  (eniiuni  massa.  Velum  vero  inier   sanctuni  et  V 

trium  inlerius  morlaliias ;  inter  alrium  vero  interius 
^t  atrium  exterius,  injustilia.  Nam  animam  imraor- 
talem  et  justam  ct  passibilem   dividebat  passibili- 


nomenium  statene  reputanda  sunt.  Propler  hoc 
saptens  \adit  ei  vendil  omoia  qua:  liabel,  el  emit 
agrum  illum.  Ernil  boino  agrum,  ut  possidcat 
tlic^aurum  ;  quia  nisi  medianle  agro  non  pcrvenit 
liomo  ad  ihesaurum.  Non  enim  bcne  convcniret 
possessori  possessio  tanta  laniillo,  nisi  per  pre- 
tiumagri  .noslrae  congruuip  pauperiati.  Meminisse 
debetis,  superius  me  dixisse  per  ihesaurum  diviiii- 
tatem,  pcr  agrum  humauitatem  ligurari.  Uumani- 
Uiem  d:co,  corpus  et  animam  assumptam  a  Verbo. 
Duo  crgo  sunl  exlrcnia,  c(  conlradiclorie  opposita, 
Deu&  et-homo.  Dcus  eniui  in  sui  natura  iinmorla- 
iis,'4mpa3sibilis  est  ct  juslus;  homo  vcro  in  ualursi 
sua  per  pcccatum  infecla    ct  corrupla,  passibilis, 


tas  ab  immortali,  jusla  et  impassibili.  Corpas 
vero  passibile,  juslum  et  mortale,  dividebat  ab 
anima  justa,  passibili,  et  immortali,  mortalilas, 
Ilominem  vero  peccalorcm  passibilem,  morialeiii 
et  injustum,  dividebat  a  carne  morlali  passlbili  et 
justa,  injustiiia.  Scd  passus  esi  Christus,  et  scissa 
sunt  tabcrnaculi  vela  a  summo  usque  deorsum. 
Tnnc  enim  anima  illa  desiit  esse  passibilis,  caro 
mortalis,  homo  injustus.  Per  passionem  quippe 
Christi,  homo  el  impassibilitntis  ct  immortaliutis 
et  justitiae  meritum  acquisivii;  sicut  perilliuse^ 


xuortaiis,  et  injustus.    Ut  igllur  haec  duo  extrema  B  fusionem   sanguinis  uniri  possit  cum  immortali, 


sibi  valde  et  omnino  conlraria  unirentur,  inter- 
pojsita  sunt  duo  media,  caro  Christi  ct  anima,  ut 
ficut  in  quutuor  elcineniis  duo  cxtiema,  terra  et 
ignis,  quae  sibi  valde  sunt  opposiUi,  (quia  cum  ig- 
nis  sit  snblilis,  aculus,  mobilis,  lcrra  palpabilis, 
9btusa,et  immobilis,)  racdiaotlbus  aliis  duobus  ele" 
mentis,  sciiicet  ae^e,  quod  inultam  habetcum  igne 
convenieutiam  ;  quia  cst  subtilis,  mobilis,  sed  non 
a^utus  :  multara  eliam  cum  tcrra,  quia  obtusus ; 
et  aqua  cum  aere  convcnit,  quia  inobilis,  ct  cum 
terra,  quia  obtusa  ct  impalpiibilis,  quae  cum 
quibusdam  ligaiitur  nuracris ,  ut  scriptum  est 
/JBoET.,  De  con&ol,  pliilos.  I.  iii,  mctr.  9,  vers.  iO) : 
Qui  nutneris  elemenla  ligaly 


impassibili,  et  juslo.  In  conditione  crgo  rerum  pra&- 
cessit  lantae  rei  sacramentum,  in  Ecciesia  res  et  sa- 
cramentum,  iii  homiiie  et  Christo  res  et  non  sa* 
cramentum.  In  condilione  praecessit  flgura,  in  Ec- 
clesia  subsecuta  est  imago,  verilas  completa  est  ia 
homine  et  Christo.  Ut  sic  coojungantur  exlrema, 
netesse  est  operam  dare,  quomodo  junganlur  roe- 
dia.  Quod  tunc  digne  flct,  si  sit  anima  nustra  si-' 
milis  regno  coilorunv  et  illud  regnum  coelorumsi- 
mile  sit  thesauro  abscondito  et  invento. 

Unde  sciendum  quod  cum  anima  per  diversoa 
affectus  variatur,  diversas  in  se  liguras,  imo  in  di- 
versas  se  figiiras  transformat.  Nam  cum  per  mo^ 
tus  bestiales  bestiis  se  conformat,  comparaiur  ju-* 


sicet  iila   dub  exlrema,  Deus  ct  homo,   duobus  C  mentis  insipienlibus,  et  similis  facta  est  illis.  Gum 

mediis  sunt  uuita,  et  cisdem  numeris  ligala ;  et  in 

^isdem  elcmentis  figurala.  Quid  cniin  obesl,  si  per 

Ignem  Deuni   liguramus  ?   Deus  enini  noster  ignis 

eonsumens  esi  (beul,  iv).  Per  terrain  vero  de  terra. 

factum  hominem,  per  aereiii  vero  aniuiam,  quia 

roundi  animara  aercm  philosophi  vocaveruiit.  Per 

aquam  verocaro  Chrisii   non  immerito  flgurati|^'. 

IHam  et  ipsa  per  aquam  crassam,  quae  iu  putco  in- 

Ifenta  est,   designatur.    Deus  ergo,  ut  dictum  est, 

^i  sui  natura  inipassibilis,    immorlalis,  ctjustus, 

animam  assumpsit  immortalem  quidem  et  justam, 

scd   passibilem  ,  quam    mcdiani  csse  voluit  inter 

carneni  assumptam  et  Deum ;  quia  aliquid  habc- 


\ero  in  sordibus  vitiorum  se  deformat,  moraia 
faciens,  et  habitans  ubi  sedes  est  Satanae,  glareis 
cocyti  se  comparat.  Cum  vero  a  servitute  peccati 
seexcusat,  et  se  ipsam  pcr  sapieniiam  regit,etfor- 
titudine  regnat,  et  flt  Sapientiae  sedes,  tunc  similis 
estregno  coelorum.  Dicit  enim  auctoritas:  c  Aniina 
justi  sedes  est  sapicntiae.  >  Et  Sapicntia  ait  :  Cxlum 
mi/it  sedes  esl  (Isa,  Lxvi),  ex  quo  Gregorius  pro- 
bat,  quod  coelum  est  aniina  jusli.  Dicitur  enim  coe< 
lum,  quasi  calum,  id  cst  casa  elios,  id  est  domut 
tolis,  quia  anima  per  inhaliitantem  gratiam  solis 
jusiilia^  domus  cflicitur,  ut  scriptuiu  est.  Si  quit 
diligil  me,   sermonem  meum  servabil  (Joan,  xiv)  : 


bat  Deo  conveniens,  scilicet  immorlalitatcm  et  ju-  |^  unde  non  immerito  coclo  comparalur.  Et  quoiiiam 


Stitiam ;  et  aliquid  cum  carne,  scilicet  passibilila 
tem.  Assumpsit  enim  carnem  passibilem,  morta- 
lem  et  justam ;  et  ipsam  mediam  esse  voiuit  iuter 
liomiuem  et  animam,  quia  aliquid  habebat  con- 
Ycniens  cum  anima,  id  est  passibilitatcm  et  justi- 
tiam,  et  aliquid  conveniens  cum  homine,  passibi- 
Ktatem  et  mortalitatem.  Uomo  enim,  ut  dictuin 
est,  passibilis,  mortalis   et  injustus  cst. 

Hinc  estquod  Ecflesia,  ciijus  caput  dioitur  Chri- 
stus,  homo  corpus,  labernaculo  comparatur.  Chri- 
tftus  quidem  caput  est  Ecclesiae,  ChiiUum  dico  to- 
tum  in  duabus  naluris,  et  tribiis  substanllis,  cujus 
Sanctum  sanctorum  divinitas,  sanctum  aniina,  a- 
irium  interius  caro  assumpta,  exterius  vero  poeiii- 


diversi  gradus  et  varii  sunt  virtuium  profectus, 
non  regno  coeli,  sed  rcgno  coelorum  similis  cffici- 
tur.  Nam  cum  diversis  Iribulalionibus  sive  tenia- 
tionibus  turbalur,  similis  est  corIo  condensitalis, 
qood  a^reuin  dicunt.  Unde  propter  supervenientem 
imbrium  condensilatem ;  tenebris  comparat  eum 
Apostolu.4.  ubi  ait  :  Non  est  uobis  coUuctalio  adver^ 
sus  carnem  et  sanguinemy  sed  adversus  principatus  et 
polestalest  adversus  mundi  rectores  tenebrarum  ha- 
rum  (Ephes,  vi).  Sed  quia  Domino  dicente  scrip- 
tum  est  :  Cum  ipso  sum  in  tribulalione  (Psal.  ic), 
in  illa  tribulalionum  condensitate  similis  flt  the- 
sauro  abscondito,  nccdum  invcnlo.  Cum  xero  post 
leniationes  por  devolionem  iucipit   sercnari,  coelo 


€57  SERMOiNES.  —  SRRMO  XIII. 

serenilatis,  quoJ  ailhereuni  dicunt,  coinparatur. 
Ei  in  lioc  etinin  sinniis  est  thesaaro  hon  abscon- 
dito,  sed  inTento.  Cum  autera  stabilitate  solida- 
tur,  ul  semper  det  operam,  qualiter  aquae  divldan- 
tur  ab  aquFs,  id  est  cura  spiritus  a  cura  carnis, 
lunc  comparatur  coelo  chrystallino,  quod  llrma- 
memuni  appeilant,  et  tunc  eliam  similis  efficitur 
bomini,  qui  sua  vendil,  ut  ihesaurum  emat,  quia 
inferiora  contemnit,  utsupenora  pussideat;  et  tcm- 
poralia  parvipendit,  ut  ccelestia  acqutrat.  Cum  au- 
terti  per  desideriuni  magis  ac  magis  rcirvescit,  i(a 
ut  iii  hac  percgrinatione  solo  corpore  constilutus, 
cogitationc  ei  avidilate  in  illa  a;lerna  patria  con- 
ve;sctur,  simitis  elTicUur  iiranico  cuio,  quoJ  dici- 
lur  empyreum  ;  et  per  hoc  ctiam  fit  ei  siinilis,  qui 
bboribus  et  desideriis  et  suspiriis  Ihesaurum  in- 
irentum  emit.  Tandem  ^ero  cum  post  transitorios 
agones  ad  bravium  supernx  vocatioiiis,  id  esi  us- 
que  ad  ccelum  trium  hierarchaium  sublevatur, 
tunc  empto  Ihesauro  fruitur,  quia  unum  erit  in 
Deo,  et  Deus  unum  in  ipso;  immortaiis,  impassi- 
bilis  et  justus,  cum  imniortali,  impassibili  et  ju- 
Ito,  qui  est  benediclus  in  sxcula.  Amcn. 
SERMO  XIII. 

IN  DOai^riCA    St:PTlAGES1M.C:.    (11) 

Pmitet  me  fecisse  homtnem  {Cen,  vi).  Noii  est 
trbitrandum,  dilectissimi,  quoJ  aHquid  mutabilita- 
tis  aut  iiijuris  cadat  in  illum,  apud  queni  non  est 
transmutatio,  nec  vicissiludinis  obumbratio.  Om- 
ola  quidem  cum  traiiquiliitate  juulcat,  et  tamen 
eum  iratum  plerumque  Sciipiura  prxdicat.  Sed 
boc  ipsuin  per  cansam  dicitur,  ut  nos  ira  sua  di- 
ghos  ostehdat;  Ilinb  cst  quod  dicitur  :  PcsnUet 
vte  feciste  hominem.  In  huc  tamen  verbo,  juxta 
duos  iiitclligentise  modos  jusiitia  et  pax  osculalas 
sunt.  Justitia  quidem,  si  sic  intUligaiur  :  PceniM 
me  fecisse  hominem,  ac  si  dicat  :  Faciam  ,  quod 
homo  poenitens  facere  solet,  quia  delet,  qUod  fe- 
clt.  Pax  vero,  si  sic  accipiatur,  Panitel  me  fecisse 
hominem,  id  est  poena  me  lenet  de  hominc  quem 
feci ;  quasi  dicat»  hominem  tenct  culpa  poense,  nie 
vcro  tencbit  poena  l'u1pae.  Ipse  fecit,  et  ego  feram ; 
Ipse  rapuit,  etego  pcrsolvam.  Idco  feram  quod  fe- 
cit,  quiu  pro  co  Teram,  quetn  feci.  Quiit  enim  quod 
suum  est  parvipendat?  Qua:  nittlier  habens  drach- 
vias  decem,  si  perdiderii  unam  ex  eis^  nonne  aecen^ 
dii  lurernam,  et  evertit  domum^  et  quarit  ditigenter 
donec  itivenial  ?  Aut  quis  homo  hab6ns  centumoves; 
et  si  perdiderit  unam  ex  m,  nonne  dimittit  nona- 
ginta  novem  in  deserto^  et  vadit  ad  itlam  qute  perie- 
rat  f  {Luc,  xv.)  Ecce  ego  ipse  requiram  oves  meas  : 
et  visitabo  illas,  situl  visitat  pastor  gregem  tuum 
(Ezech.  XXXI v).  Non  incumbit  humini,  sive  angelo, 
quia  pravitas  invcnU  est  in  utroqiie.  Propterhoc 
tristis  £St  anima  mea  usque  ad  mortem  (Maith. 
xxvi),  quuniam  si  iratus  est  liomo  supcr  hedera, 
pro  qua  noii   laboravit,  roulto  justius  debct  essc 

(\\)  Potius  in  Dominica  QuiiiquagcslmXy  vcl  Qua- 
dragesiin<e,  ul  <;oiislatox  toto  discursu. 


IN  D0M1N1CA  SEPTUAGESIMiC.  65^ 

A  tristis  nosler  Jonas  super  hedcra  quam  fectt.  YA 
lnerito  Jonde  Dei  Filiuiii  comparamiis,  quia  siciil 
JOnas  in  Tcntrc  celi  fuil  tribus  dicbiis  ct  h-ibHS 
noctibus,  sic  ct  Filiiis  hominis  in  cordc  terrui. 
Hinc  est  quwl,  cum  generalio  prava  et  adultera 
Signuin  qua*rei'ct,  non  est  ei  dnluni,  nisi  sigmuu 
ion£.  llic  igitnr  Jonas  planlavit  hcderam,  cum 
lecit  hominem,  qucin  discietioiiis  furca  et  hacuto 
rationis  suslcnlaiis  in  huc  eiiin  a  lerra  sublevavit; 
quia  os  hoinini  subliiiie  dedit.  Cui  ctiani  inteUi- 
genlicc  virorein  tribuens ,  unibram  dilectionis  iii- 
venit.  Uiide  scriptum  :  Deiicia:  ejns  snnt,  esse  cuni 
filiis  hominum  {Prov,  viii).  Sed  vermis  taiidem  h6- 
dera:  radiceni  corrosit,  voiuoque  urente  et  cilido 
flaute,  arefccit.    Quis,  putatis,  cst  vei*mis  iste  ?  lUe 

Q  est,  de  qiio  loquitur  Isaias  :  Et  vermis  eorum  noA 
morietur  (Isa.  lxvi).  Verinis  horribilis  cst  illsseir- 
pens  antiquus,  qui  niniirum  radicem  hedenc  cor* 
rosU,  dum  primum  homineni  fraude  circumveml. 
Ab  ipso  eiiim  tanquarii  a  radice  bomines  uhiversl 
tanquam  rami  sunt  exorti.  Sed  quomodo  ?  In  a$- 
eenstt,  inquii.  diluculi  {lonas.  iv).  Diei  nomiike 
qua«fJoqu6  prava  delectatio  actioni^  accipitur,  ut 
ibi.  Pereal  dies  in  qua  nattis  sum  (Job  iii).  IIojos 
diei  crepusculom  e^t  ncgllgcniia  meniis,  nox  eOii« 
scatio  cordis,  diluculuni  coiiscnsus  su^^gestionis , 
diet  claritas  dilectio  opcris.  Iii  ascensu  igitur  dHu- 
cuU  ladicem  hedera3  vermis  corrup  t,  quando  per 
consensum  suggeslionis  prutdparenteiii  hustis  dn- 
tiquus  infecit.    Vcl  quoniain  pcr  radiccm  hominit 

^  capilli  designari  solent,  et  per  capillos  cogitationes 
mentis,  hederam  in  ascensu  dUuculi  percussk,' 
quando,  per  consensum  cogitationis  homines  ab 
auctore  suo  alienavil.  Et  tunc  hedeiam  arefecit, 
quia  charila^  huinore  subtracto  homincin  sicut  ter- 
ram  sine  aqua  fecit.  Blerito  ergo  uterque  Jonas« 
spiritualis  scilicet  et  matcrialis,  uno  dolore  tactui  ' 
doluil.  Nam  utiiusque  jactura,  hujus  pcr  sacramen- 
tum  rei,  illius  per  rein  sacramcnti,  uua  fuit.  Ita- 
que  quo  dolore  doleat  uterque,  videamos.  Dic  no* 
bis,  Jona,  dic  nobis,  putas  beiie  iiasceris  tu  ?  /rtf- 
<c#r,  ait,  ttsqtte  ad  mortem  (Jonas  iv).  Ettu,  Doinijie 
Jesii,  bene  irasceris  tu  ?  Tristis  est,  inquit,  anlitfa 
mea  nsque  ad  mortem  (Matth.  xxvi).   Certe  bene 

l^  irasceris,  quia  bona  est  ira»  qiiae  tali  ac  tanta  mi- 
sericordia  sublevalur.  Beiie,  inquam,  irascitur  qtiia, 
cum  iratus  est,  miscricordias  recordatui*.  Irascere 
ergo  usque  ad  mortcm,  bonc  Jesu,  et  te  poeni- 
teat,  qui  si  te  contristavi  ad  horam,  jairi  nun  ihe 
poenitet.  Non  esl  enim  iiobis  salus  iiUa,  sine  raorte 
tua  pretiosa  :  morte  tua  salutari  raortem  occldisti. 
(12)  c  0  felix  culpa,  quae  tanlnm  ac  talem  ineruit 
habere  Redemptorem.  0^^  neccyariurii  Adse  pccea- 
tum  pro  merito  damnationis  misericordiam  coniie- 
cutum.  I  0  beata  ira,  qua  sic  Dei  Filiris  mortein 
pertulit,  ut  gratiam  pro  poena  redderet,  et  per  gra-  ' 
tiam  nobis  gloriam  ampliaret. 
(12)  Verba  Ecclesise  in  benedict.  cerei  Paschalit. 


€9»  D.  GARNERU  LlNGONCiNSIS  EPiSCOPI  CSO 

Hoc  igitur  dolore  c6rdis  tacios  irilrinsecus,  pium  x  contemplalionis  moutem  ascendero,  si  cum  Hofse 


fatris,  et  non  dirum  niTectum  magistri  nobis  Deus 
ostendens,  ait :  Pmiilet  me  fecisse  hominem  {Cen. 
VI).  Ac  si  dicat  :  Yideo  omnem  bominem  viam  svam 
corrupisse,  sub|cclnmf]iie  dfabolicse  volunlati ;  nec 
cripi  posse,  nisi  me  poRniteat,  id  cst  nisi  mRii  poena 
incuniba(.'Ideo  me  poDnilet,  et  mcrito  :  feci  enim 
illum.  Sed  quse  poena  illi  incumbat ,  videamus. 
Poena  nativilalis,  poena  laboris,  poena  morlis.  Hoec 
euim  tria  pcr  culpam  liomo  mcrucrat;  scilicet  cum 
labore  nasci,  laborare,  ct  mori  :  ci  in  bis  tribus 
filius  bominis  diaboluni  vicit,  quia  ut  sua  darct,  iio- 
stra  suscepit.  0  poeniteniia  pia,  non  crudelis  ;  fru- 
IBtuosa,  non  steiilis  ;  voluntaria,  non  ncccssitaiis. 
Crudetis  enim  fuit  in  Juda  Iscariote,   sterilis  in 


Esau  et  Saule,  necessaria  vero  est  in  quolibet  pec-  B  bemus  reperiri. 


secreta  Hei  cognoscere,  tandem  si  cum  ipso  Salva- 
torc  an^elorum  consorlium  suscipcre,  opoi  tet  nos 
decimari  poenitcnlia  quadragesimali.  Nam  id  istis 
sacris  temporibus»  cum  sitpars  aniii  dccima,quasi 
pro  decimis  dare  nos  ipsos  Deo  debcmus.  Jejune- 
mus  igilur  a  viliis,  a  s%cularibus  negotiis  ;  jejune- 
mus  ab  alimenlis,  et  immundis  desideriis  :  in  bis 
cnim  quatuor  tola  consistit  afQiclio  poenitenlialts. 
Esl  enim  jcjunium  coinmunis  omnium  mcmbrorum 
satisfaciiu,  ut  scilicel  saiisfaciant  menibra  secun- 
duin  peccala  qux  cominiserunl  :  cl  dicitur  jcju- 
nium  a  jejiino,  quod  est  quoddam  bominis  intesti- 
i.um,  quod  eo  morluo  vacuum  reperitur.  Similiter 
et  nos  a  viliis  vacui,  tain  corpore  quain  auiiua  de- 


catore.  Solius  autem  voluntalis  fuit  poena  Salvaio- 
ris,  qui  peccalum  non  fecit,  nec  inventus  est  dolus 
in  ore  ejus.  llxc  igttur  est  ira  ionse,  imo  columbae. 
ioBas  eniin  inlcrpretatur  columba  :  qux  cum  fel  in 
corde  non  babeat,  nec  dentes  in  rostro,  vel  ungues 
in  pedibus  unde  kedat,  solo  vocis  strepitu'  patefacit 
iram,  bostem  circumvenit  in  comminatione.  Haec 
cst  ira  Jonae,  qua^.  subvertendam  praedicat  Ninive  ; 
Ycl  ira  columliae,  qiise  ciausis  in  arca  ramuin  prae* 
scntat  olivae.  Vcrba  forte  videntnr  dissona,  scd 
ulriusque  sciitentia  una.  Quid  enim  est  subverti  Ni^ 
nivc  ?  Illud,  quod  fuerat,  desinere  esse.  Quid  cnim 
fuit  ?  Civitas  sanguinum,  plena  viliis,  divina  con- 


Esl  aulem  triplex  jcjunii  auclorilas,  ab  antiqui- 
taie  temporis,  a  quniilale  I6ci»  ab  iiislitulione  ^nf^- 
ceploris.  Ab  institutionc  prxceptoris,  quia  a  l>co  » 
a  qualitale  ioci,  quia  in  paradiso  ;  ab  aniiquilive 
lemporis,  quia  a  mundi  exordio.  Unde  dictuin  cst : 
De  ligno  scientice  boni  el  mali  ne  comedas  {Gen,  ii). 
Eva  quandiu  absliuuit,  virgo  fuit,  ct  in  paradiso 
pcrmansit  ;  violato  vero  jejunio  carnis  piurituro 
sensit,  et  in  paradiso  non  reinansil.  Adam  simili- 
ter  violalo  jejunio  in  muiidi  miseriam  corriiit. 
Iteiu  a  lemporibus  ei  personis  ostenditur  auctoritas 
jejuni!,  quia  ante  legem  a  Moysc,  sub  i&ge  dh  Elia» 
a  Christo  sub  gralia.  Moyses  siquidem  .post  jejii^ 


solatioiie  pcnitus  indigna.  IIoc  desiit  essc,  quia  ^  nium  locutus  est  cum  Deo  (Exodl.  xxv)»  Elias  posi 

.-_•...      I _.i    --_.-     _.i ._     ti  ...... ., ,^ ,..„    ^„,  . /iirn-- 


praesentavit  eis  Jonas,  vcl  certc  coIum!)a,  ramum 
oUv».  Quid  cst  ramuin  olivac  ?  id  est  de  abiindan- 
tia  divinae  miscricordio',  quando  declinavil  a  inalo 
quod  fecerat,  et  bonum  fecit,  a  quo  deciinavcrat. 
Sed  quando  ?  Post  quadraginta  dies.  Sic  e::im  scri- 
ptum  est :  Adhuc  quadraginta  dies^  et  Ninive  stifr- 
rertctur  (Joncs  iii).  Scd  quomodo  post  quadraginta 
«|ies  ?  Post  poenilcntiam.  Post  quadraginta  namque 
dies  ramum  olivx  columba  pra'senlavit,  et  Jonas 
s.ubverlendam  Ninivcnprxdicavit.  A  maloenim  de- 
clinafe  oon  possumus,  vcl  divinaemisericordis  par- 
liciparcy  nisi  prlus  prxterita  pecca*a  pcr  poenitcn- 
tiam  lngeamus.  Et  bene  per  quadragenarium  poe- 
tiitentia  designalur,  quia,  sicul  de  quadragintaquin- 


jejunium  in  coelo  raptus  est  curru  ignoo  (i  V  Reg» 
ii).  Sic  Jerosolyma  lemporc  E/ecbiae  regis  per 
jejuiiium  liberalur,  ccnlum  octoginla  quinque  mil- 
libus  una  noclc  iuterfectis  :  unde  iclorem  mor^ 
tuoruin  rex  Sennacberib  forrc  non  valens  cum  de- 
ccni  tantuin  miliiibus  fugit  in  Niniven»  ubi  quadra- 
gesimo  die  a  propriis  filiis  occisus  est  (/  V  lieg,  x)«. 
Sed  et  Jona  prsedicante  per  jojunium  venia  prae- 
statur  Niiiiviiis.  Sed  et  Josue  filius  Nave  per  jeju- 
iiium  solis  et  iunse  cursum  tempcravit,  et  Gabaoni^ 
tas  siipcravit. 

Notanduni  quod  jejunium  aliud  corporis,  sive 
carnis,  aliud  nienlis.  Carnis,  quando  quis  abstinet 
a  cibis,  iie  nimis  caro  pingucscat,  scd  non  est  vir  • 


quagenarii  fruclus  culligitur  ct  per  poenilcnliam  re-^  d  tutis.  Mcnlis,  quando  quis  jcjunal  a  vitiis,  vcl  iie 


inissio  peccatorum  acquiritur,  per  quinqunginta 
designatiir  remissio  peccatorum,  unde  etiam  jubi* 
laevs»  id  e&t  remissivus  dicitur.  Neque  cnim  filii 
Israel  termm  promissioiiis  acccperunt,  nisi  priiis 
per  desertum  amnis  quadraginta  aflligerentur.  Sic 
Elias  antequam  ad  montem  Deipervenirct.quadra- 
ginta  diebiis  jejunavii. 

Moyses  quoque  ut  secundo  legem  acciperet,  qua- 
ilniginla  diebus  abstinuii ;  Dominus  quoquc  Jesus» 
ul  neminem  a  poenilcntia  quadragcsimali  cxcludi 
debere  ostenderct,  quadraginla  diebus  ct  totidem 
noctibus  jejunavit  (Matth,  iv).  Idco  si  de  malo  vo- 
Inmus  converti  in  bonum,  sicut  Ninivit;e,  si  diviiiae 
participes  esse  misericordiie,  si  cum  Elia  divinae 


caro  piiiguescat  luxuriis.  Iiem  aliud  jcjuuiuin  insti- 
lutionis,  aliud  devotionis  ;  aliud  parcitalis,  aiiud 
dispeiisationis.  Item  ,  jejunium  aliud  ratiouale  » 
aliud  irrationale.  Item,  jejunium  aliud  qualitaiis  , 
aliud  numeri  ;  aliud  summae  exactionis,  aliud  allc- 
ritatis.  Aliud  solius  cbaritatis,  aliud  solius  neces- 
sitatis,  aliud  vanitatis  sive  simuiatiouis.  JejuHium 
institutionis  est,  ut  in  quadragesima,  et  ca:tera  je- 
junia  a  sanctis  Patribus  instituta.  In  vetcri  siiiui- 
dem  lege  sancti  Palres  decimaset  primitias  de  om- 
nibus  rebus  suis  Domino  oiTerebant.^Et  iios  simi- 
liter  debcmus  decimas  Deo  offerrc,  non  solum  de 
rcbus  nostris,  $ed  etiam  dc  nobis  ipsis,  jejiinando. 
Uude  pro  decinia  dierum  quadragesima  fuit  ii»stA* 


Ml  SCRMONES.  —  SERMO 

lyUy  ut  de  irecciiiis  soxaginia  sex  diebiia,  qui  sunt 
in  tnni  circulo,  non  soluni  decimam,  sed  ei  dcci» 
iiiam  dccimae  persolvainus,  et  pro  duobus  die* 
bsis  non  dccimatis,  ut  voluit  Au|rustiuus,  in  vigilia 
Pascbae  uiissa  de  uocte  cckbraietur.  Unde  in  col- 
lecta  dicitur  :  Deus  qui  hanc  sacraiissimam  noctem. 

Suiit  eiiam  institulionis  jejunia,  jejunia  qualuor 
lemporum,  quas  Calixtus  papa  (13)  constituil,  acri-' 
bens  in  hunc  modiim  :  c  Benetficto  fratri  et  coepi- 
scopo  jejunium,  quod  ler  in  anno  apud  nos  fieri  di- 
dicistk,  convcnientius  nuiic  per  quatuor  tempora 
fieri  dccernimus,  ul  sicut  annus  volvitur  per  qua- 
laor  tcmpora,  sic  ct  nos  quaiernum  solemne  aga- 
mus  jejuniuin  per  anni  quatuor  tempora,  juxta 
propheLe  Zacbarix  voccm  dicentis.  i  Jijunium 
^UGrii  (Zachar.  vii),  etc.  Nam  Judaei  quater  in  aniio 
jejunant,  videiicet  antc  Pascba»  ante  Pentecosteu» 
ante  Scenopegiam,  .nnte  Encaenia.  Vel  ideo,  quia 
antiqui  quater  in  anno  jcjunabant  quadraginla 
dies,  ut  nos  in  loco  unius  quadragesimae  saliem 
ires  dies  jcjunemus.  Vel  quater  in  anno  fiunt  haec 
|«junia,  ad  significandum  quatuor,  quae  fiunt  qua* 
tuor  teniporibus,  Coiiceptio  Doniini  in  vere,  Nati- 
vitas  in  biemc  ;  Conceplio  Joannis  in  autumno, 
Nativitas  in  xstate.  Vel  quia  significantur  quatuor 
lessaredccades,  id  est  quatuor  Domini  generatio- 
nes.  Tessare  quippe  quatuor,  deca  decem.  Sic  eiiiiii 
quatiiordcciiii  sunt  generatioiics  ab  Abrabam  usqiie 
ad  Moyscn,  sic  quaiuordecim  sunt  septimaiiae  a 
primo  die  Martii  usqiie  ad  secunduni  Junii :  et  sic 
curre  per  singula. 

Antiqui  eniin  sic  jejunare  solebant.  In  Martio 
Aunt,  ut  in  nobis  marcescaiit  vitia.  In  aesiate,  vide- 
licet  in  septimana  Ptfntecostes,  quando  Spiritus 
sanctus  advenit,  fiunt,  ut  super  nos  Spiritus  san- 
ctus  adveniat.  In  Septembri  etiam,  quando  fructus 
terra  colligunlur,  fiunt,  ut  in  gratiarum  actione 
fructus  bonorum  operum  pcrsolvamus.  In  Decem- 
bri,  quando  beibae  inoriuntur,  fiunt,  ut  nos  mundo 
mortificcmus,  ei  reiiasci  Deo  mcreamur.  Jcjunia 
▼eris  prima  dicunlur,  quia  primo  mense  fiunt :  je- 
junia  asslatis  quarta  dicuntur  quia  quarto  mense 
fluiil,  id  est  Junio  ;  jejunia^Aiigusti  septima,  quia 
inseplimoinensettunt,  id  cst  in  Septembri ;  jeju- 
aia  biemis  deciina,  quia  dccinio  mense  fiunt,  id 
est  Deceinbri.  Vel  certe  bas  jejunioiiim  dislinctio' 
iies,  juxta  vaiicinium  Zachariae,  quandiu  in  luctu» 
el  quasi  exsules  sumus,  celebrare  dehemus.  Nam 
quia  Sarazar  et  Rogummelech  quaesierant  per  lega- 
tos  utrum  mense  quinto  ei  septimo  jejunare  delie- 
rent,  tandcm  ex  persona  Domini  respondit  pro^ 
pheta  :  Jejunium  quarli,  jejunium  quinli^  Jejunium 
septimi,  jejunium  decimi  erit  domui  Judcs  in  gaudium 
et  iietiliam^  el  solemnilates  prasclaras  (ibid,),  Quod 
aulein  prophcta  jcjunium  qiiarli  posuit,  factuin  est 
proptcr  historiain,  qiiia  Iradunt  llebraei  qiioilquarto 
mense,  videlicct  Julio,  Moyses  de  rooute  dcscen* 

(13)  Episl.  1  Decrel,. 


XIV.  IN  QUADRAGESIMA.  60t 

A  dens  tabubs  fregit  (Exod,  xxxii),  et  juxta  Jeremiam 
tunc  rouri  civitatis  primo  rupli  sunt.  In  quiRto,  id 
esl  iii  Augusto,  propter  exploratoresi  terrae  saiiclfi 
in  populo  orta  csl  seditio,  et  jussi  sutti  monteni  non 
ascendere  ;  scd  pcr  quadraginta  annos  erraverunt 
in  deserto,  ita  ut  exceptis  duobus,  videlicet  Caleb  el 
Josue,  morerenlur  in  eo  orones.  In  hoc  etiam  mense 
prius  Nabuchodonosor,  poslea  Tituj,  templum  iri 
Xerosolyiiiis  dcslruxit,'  et  urbcm  Betbel  cepit,  a«t 
quain  multa  iniira  Judaeorum  confogerant  :  et  ipr 
Biiin  teniplum  aratuin  cst.  Iii  seplimo  occisusesl 
Godolias,  et  tribiis  Judae,  ct  rcliquiae  Jerusalem  di^ 
fipersae  (Jer.  \li).  Decimo  Ezccbicl  in  captivitaui 
posilus,  et  populus  caplivoruin  audiunt  templum 
subvcrsum.  Ha;  sunt  causac  luctus  ct  Jejuniorum« 

B  Talibus  ergo  jejuiiiis  Ecclesia  imilaUir  saiictos  Pa-^ 
Ires.  Scd  quod  loco  quinli  ponil  Ecclesia  jejunluni 
primi.  fit  per  significalioiiein.  Prinio  cuiin  neccs- 
sariuin  cst  nobis,  ut  noslrani  cobibeaiiius  sensuali<« 
tatem,  qua;  quinque  sensibus  subsistit  :  deiiidc  car^ 
nis  noslrae  lasciviam,  quae  coiistat  ex  quaiuor  cb<- 
mentis  :  tertio  necesse  est,  ut  cobibeamus  spi* 
rituales  afTectus,  qui  septeni  eflluunt  viiiis  spir^ 
ritualihus.  Cobibere  ctiani  nos  debeamus  a  va^ 
nitatibus  mundi,  qulbus  inoliedientes  fuimus  roan^ 
dalis,  quae  sub  deiiario  dccalogi  contiticutMr 
SERMO  XIV. 

IN  QUADnXCESIUA. 

Ductus  est  Jesus  in  desertum  a  Spiritu  {Maith. 

Q  iv),  ctc.  Qtiandiu  in  agone  conlendimus,  el  iuler 
peiicula  naurragamus,  magna  nobis  soliiciludine 
opus  est,  fratres  inei.  Quis  enim  intcr  lot  pericula 
bominum,  pericula  dxinonura,  pericula  ex  cariie, 
pericula  ex  mundo,  pericula  ex  cogitatione,  foni 
ludinem,  multitudiiiem,  asluliam  iniinicorum,  el 
eoriim  curam  pcrvigilem  non  forroidet  ?  Ipsi  plurcSf 
et  nos  pauci :  iios  iiiermes,  ipsi  arroati.  Ipsi  ex  an- 
liqua  acie  jaro  instrucli ;  nos  ex  religionis  fervoro 
novitio  rouliuro  instriiendi.  Non  ergo  glorietur  mi- 
les  accinclus,  aeqiie,  ul  discinctus  ;  quia  quandia 
vivimus,  sine  periciilo  esse  non  valemus.  ifi/tfta 
enim  est  vituhomiuis  super  terrum  {Job  vii).  Nun* 
quam  cxcludi  poiuit  a  filiis  Israel  Cbauanaeus; 
muUum  fuit,  si  fieri  poluit  tributarius.  Ilostis  si" 

D  quidein  antiquus,  elsi  nobis  inlerdum  cedit,  a  nebia 
laincn  nunqiiain  reccdit ;  sed  sciuper  nobiscum  In- 
cedit.  Si  enim  non  praecedit  nos^  ut  ipse  videatur  : 
a  laiere  tainen  fit  inendax  spiritus,  ut  boininem 
eaiitius  persequatur,  vcl  ccrte  a  tergo  sequitur,  ut 
penitus  non  cognoscatwr.  Pra^cedit  eniro  nos,  cuni 
per  apertaro  et  violentam  malitiam  nos  pervertit. 
Quod  bene  in  Sedecia  praefiguratum  est :  cujus 
ftlios  Babylonii  coram  ociilis  ejus  interfeceniiil 
(IV  Reg.  xxv).  Dabylonii  eiiim  suiit  maligni  8piri« 
IMS,  qui  filii  suiit  confusionis  ;  quia  nos  ita  pleruro* 
que  coufundunt,  ut  nobis  videiilibus  el  scientibus, 
virtuleSf  quae  quasi  niii  dc  ncatre  ralione  debeiit 


€*39  D.  GARNERIl  L1NG0.NENSIS  EPISCOPI  «U 

dcslruAiit,  et  cxsiinguant.  PleruiiM|ue  A      Eccc  quaiiL-e  proYiilentLc,  quantn  circumspvctio* 


^'«ipagari 

ciiini  scis  quia  pcccas*  quia  niale  facis,  quia  Domi- 
iium  oflendis  :  el  i4a  tanieu  prxvaiJcator  cs,  ut 
jam  te  continrre  non  possis.  Sic  pecoavit  Adam  ; 
^tfla,  ut  ait  Apostoluji,  non  esl  scductus,  sed  Cva 
scdiicta  est  (/  7tm.  ii).  Eva  enim  verum  esse  cre- 
didil,  quod  ei  serpens  proiniserat  versipellis.  Eriiit 
ticHt  Dii  {Gen.  iii).  Sed  lioc  Adam  falsum  esse  co- 
gnovit  :  et  tamcn  nc  Eram  olTonderet,  ^le  manu 
illHis  rructum  vetitum  accrpit  ct  comedit.  L<iide 
cum  peceutum  tribus  niodis  fiori  soleat,  ex  infiriut- 
lale,  ut  pcccatnm  Pclri  ;  ex  ignorantia,  ut  Pauli  ; 
ex  ludustria,  utlioc  peccalum,  Adain  tanto  graviori 
poena  puniri  dcbuit,  quanlo  coram  Deo  culpa  gra« 
vior  fuit.  Sennt  enim  qui  tci{  volunlatem  Donmi 
tui  et  non  facit,  plagit  vapulabil  mullit,  Qui  vero 
netcit,  vapulabit  paucit  (Luc.  xii).  A  lalcre  yero 
comitatur,  cum  lioininem  ex  vitio  collaterali  per* 
lequitur.  Omnis  siquidem  virlus  inter  duo  vitit 
coarctatur.  Uiium  quud  opposilum  est  virluti,  ai- 
terum  vero  quod  est  collatcrale  cl.  Misericordia 
enim  inter  truculentiam  et  segukicm  positaest:  ita 
quod  traculentia  opposiia  est,  collateralis  vero  se- 
l^ties  est.  Similiter  fortitudo  inter  pusillanimita- 
tem  et  obstinationcmy  ita  quod  piisillaniniilas  ei  op» 
ponitur,  collateraliter  autcm  obstinatio  comitatur  : 
et  sic  de  virtutibus  universis  cognoscere  difficile 
non  erit.  Cum  igitur  bostis  antiquus  aliquem 
virtate  pracditum  aflligcre  molitur,  niliilque  suam 


nis  et  cautcl;r,  iiecessaria  cst  nobis  docilitas.  Aperte 
siquidem  mala  pcr  providenli^  virtutem  debemns 
praevenire  ;  collateralia  per  c^rcamspectioiiefn  : 
ipsam  vero  virtutum  opoiationem  per  discfelionit 
caiitelam.  Plerumque  cuim  eum  scrutart  consciefi- 
tiam  mcntcmque  discutere  satagimus,  at  ▼irlolef 
a  vitiis  scpareinus,  iiisi  cauli  beiie  fuerinins,  ipse 
discussionis  labor  disculieiitis  corrunipit  conscien- 
liam.  tgressa  est  Dina,  ut  videret  niuUeres  alienir 
genas;  ct  coriupit  eani  Slcbem,  blaiiditiis,  ut  tit 
Srriptura,  virginem  deliniens  (Gen,  xxxiv)  :  Quid 
ciiiin  in  Diua,  nisi  rouscientia  tlguratur  ?  Qu»  bene 
Jacob  niia  dicitur,  cum  ad  vilia  disculienda  lucta* 
tur  :  Jacob  eniin  luclator  intcrpretalur.  lia>c  enim 
^  %idere  miiliei*cs  alienigeiias  egrcditur,  cuin  ad  nialn 
qiise  fecit  agnosccnda,  extra  se  pcr  cogilationcui 
evagatur.  Sed  cum  ex  ipso  discussionis  labore  van;! 
gloria  subripit,eoquod  se  cautam  esscaguoscU.  blan» 
diliis  Sicliem  virgiiiem  corrumpit.  Nam  quid  lu  Si- 
cbem  qni  interpreiatur  humerut,  iiisi  labor?  el 
quid  in  blauditiis^  nisi  vana  gloria  nguralur  t  El 
bene  virginem,  quia  sterilem,  et  per  vanam  glorian» 
a  mcrcedc  la1>oris  vacuatam.  Uiidc  el  bcatiis  Gre- 
gorius  (14)  enponens  parabolam  de  drcem  virgini- 
bus»  ait :  c  Ex  bodierna  sancii  Evaugelii  lectiono 
compellor  dicere^  ut  bona  qu»  agitis,  cuin  roagna 
caulela  faciatis,  ne  per  lioc:,  quod  a  vobts  reiiuni 
gerilur  ,  favor,  aut  bumana  gialia   reciuiratur.  » 


per   oppositum    vitiuin    prxvalcre  ,    videt  indu- q  Quinquccnjm  carum  fucrunt  faluae,  quia  pcrappc* 


striam ,  sed  sc  deprebcnsum  ,  et  expulsum  esse 
cognoscit  ;  non  ideo  refugit,  aul  miiuis  iiistat;  sed 
adcallidiora  collateralisarma  viiii  sc  ipsiini  cenverliL 
Qttod  bcnc  liguratur  in  zclo  Pauli ;  quein  utique 
liabebat,  sc<l  non  secundum  scicntiam,  cuin  acce- 
ptis  littcris  venirel  Damascum,  ut  si  quos  vias  ve- 
ritatis  viros  iiivcnirct,  occidcret  (Act,  ix).  Sum- 
mam  siquidem  religioiiem  .-csiimabat,  persequi  Ec- 
clesiam  Dei :  unde  et  misericordiam  coiisccutus  est, 
qaia  iu  ignoranlia  fecit.  Ecce  quomodo  a  latere 
diabolus  incedebat,  quia  crudelitatcni  sub  justiti» 
fervore  celabat.  Si  vero  ncc  sic  se  posse  prsevalere 
perspexerit;  tunc  quasi  a  tcrgo  insurgit,  cum  in 
ipsa  virlutis  operationc  Iraudulentor,  a  modo,  a 


titum  laudis  factx  suiit  stcriles  a  virginilatis  iitci-» 
cede.  lueo  dico  vobit,  fratres,  vigilate  et  orate^  ne 
intretit  in  tentalionem  (Luc.  xxii).  Vigilale  cuni 
golliciludinc,  orate  cum  devotione.  Quis  eniiu  potcsl 
a  tentatioue  esse  sccurus,  cum  a  diabolo  ad  teiitait- 
dum  ducitur  ipse  Chrislus  ?  Ubi  percutitur  Domi- 
nus  sccurus  erit  scrvus  ?  Natat  elepbas,  quomodo 
pertransibit  agnus  ?  Usque  ad  caput  rcduudanl 
aquae  :  quis  poterit  trausvadare?  llae  forte  suul 
aquae  quas  propbela  pertrausire  cxliorruit,  cuin  eaa 
quse  usque  ad  lalos  ct  renes,  et  genua  pcrtiiigebanty 
xr^mier\i(Ezech.  xlvii).  Nequeeuiin  tiuiendum  est» 
si  eas  quae  usque  ad  talos,  ad  renes,  ad  geiiua  re- 
dundant,  oporteat  pertransire  :  scd  eas  sinc  formi- 


loco,  a  temporc,   a  persoiia   facit  ciim  excedere,  ^  dine  et  periculo  iion  intramus,  quas  capiii  super- 


quem  persequitur.  Nam  ipsa  virtus  pro  vitio  debei 
reputari,  si  modus,  si  locus,  si  tcmpiis,  si  persona, 
ftolUcite  non  considcretur.  Uiide  et  in  icge  praecipi- 
tur,  ut  artus  liostiaB  super  strucm  lignoruro  ordi- 
nentur.  Si  enim  reote  ofltsras,  recte  autem  iion  di- 
vldas,  peccasti.  Si  offert  munut  tuum  ad  attare ,  et 
ftcordatut  fuerM^  quod  frater  luut  habel  aliquid  ad" 
■erittm  te  (Matth,  v),  et  non  reconciliaris  ei ;  sic 
otterens,  uihil  tua  tibi  prodcst  oblatio  :  etsi  bonum 
ait  offierre  Deo.  Debuisti  enim  iniinus  tuuin  dimit- 
tere,  et  reconciliari  fratri  tuo.  Quia  crgo  tcmpus 
non  observasti,  pcccasli. 


eminere  videmus.  Aquae  certe  leiitalioHes  suiit ;  do 
quibus  dicitur  per  Propbetam  :  Satvum  me  fae^ 
Deut,  quoniam  inlraverunt  aquw  utque  ad  animam 
meam  (Ptal,  lxviii).  Quae  usque  ad  ialos  Ecclesi» 
redundant,  cum  maligni  spiritus»  illos  qui  inferio- 
res  et  subdili  in  Ecclesia  sunt,  tentare  festinaut. 
Sancft  enim  ludibria^  et  verbera  experti  intuper  ei 
vincula  et  carceret^  tapidati  tunt^  tecti  tunt,  Untaii 
tunt  (Hebr,  xi).  Ad  genua  vero  perveniunt,  cuin 
illis  moicstias  ingcrunt,  qui  per  disciplinam  sdunl 
exlcndi,  et  per  fraternae  paseioiiis  compassioncn 
incurvari.  Usquc  ad  renes  crescunt,  cum  doctore» 


;U)  Ilom.  liiuEvang. 


M8  SERMONES.  —  SERMO 

Eccleste,  qui  rerbo  pnedicatiouis  filios  ex  ea  gi- 
gnunt,  roolesliis  incessanler  afnigiint. 

Cum  i)?ilur  haec  omnia  fuCura  in  Ecclesia  prxvi- 
dcrel  propheia  :  quod  tentari,  quod  persecutioncm 
pati  deberent  subditi,  doclores  ci  prajlaii,  ci  om- 
nes  qui  pie  vivere  voluiit  in  Deo,  noii  ideo  lamen 
legem  Domini  dereliquit,  vei  in  maniis  iiominum 
incidere  formidavit,  sed  cum  filiis  Isracl  llab)Ionic;c 
captivitalisperseculionem  pertransivii,  Scicbalenim 
filios  Israel  peccasse,  el  per  digniim  poeiiiienlia 
fructum  culpam  perpetralam  diluere  dcbere.  Scd 
cum  iisque  ad  caput  Ecclesiae  aquas  siiccrescere 
viderel,  transvadare  non  potuit :  quia  hiimana  ra- 
lioiie  causam  ante  tempus  invcstigarc  non  valuit, 
quare  Chrislus  lentalus  est,  qui  Deus  crat,  ct  pec- 
catum  non  fecit.  Sciebal  forte  quia  sic  oportebat 
lieri :  et  lioc  est  quod  ad  aquam  pcrvenit :  sed  li«c 
de  Deo  mirabililer  expavcscens,  nulla  sibi,  sed  om- 
nii  volunlati  Dei  commisit.  Ideo  dictuin  est  quod 
aquas  non  transvadavit.  Illa  forte  tria  difficilla  fiie- 
runt  sibi  :  sed  quartum  penitus  mciite  comprehen- 
dere  diiricilJimum  fuit. 

Quia  ergo  sine  tcntationibus  esse  non  possu- 
mus,  cum  leniatus  fuerit  ipse  Christus  {Mallh. 
iii),  circa  tcnlaliones  necessc  est  vigilemus,  quia 
nihil  csl,  qiiod  salvare  nos  possit,  si  solliciludo  non 
aderit.  Quis  semivivura  saHabit;  si  Samarilanut 
pcrlransit?  Quis  resistet  Berothitis  filiis;  si  pur- 
gans  triticum  ostiaria  durmil  ?  Quid  enim  in  oslia- 
ria  designaiur  vel  Samariiano,  uisi  custos  animi 
sollicitudo?  Samarilanus  enim  cusios  interpretatur. 
Nihii  enim  esl  qiiod  hosti  antiquo  rcsistere  possit, 
8i  custodia  mentis  pcr  negligentiam  dorinit.  Haec 
est  enim  ostiaria,  quse  trilicuni  purgat,  cuin  virtu- 
tes  a  vitiis,  lanquam  grana  a  palels,  per  discretio- 
nem  ezaminat.  Ne  igiiur  moriamur  cum  Isboscth 
in  stratu  nostro  (//  Reg.  iv),  vigilet  ostiaria  domus 
in  trilici  purgamenlo.  Si  enim  iii  cxaminalione  vir- 
;utum  et  vilioruin  negligenles  fiierinius,  oportet  ut 
occidat  animum  pcr  cogilalionem  hoKtis  antiquus. 
In  ipsa  tamcn  solliciliiiiine  nobis  cavciidum  est, 
quia  per  inconsideraiam  solliciludincm  immodeia- 
tus  conflictus  sollicilum  pusillanimem  roddit  el  pa- 
Tidum ;  vcl  tenlationis  victpria  per  sollicitudiiiem 
impetrala  prxsiimputosiim.  Quomodo  resistcrc  Pe- 
trus  poiuit,  ubi  euin  calefacicntem  ad  prunas  ostia- 
ria  Caiphae  circumvenit?  In  frigorc  siquidem  pa- 
vor;  iii  ostiaria  Caipha!  inconsiderata  solliciludo 
liguratur.  Cum  igitur  animum  snper  fidei  pctra  fun- 
datum  de  peccalis  suis  inconsidcrala  sollicitudo 
facit  pavidum,  ita  quod  per  cogitaiionem  desperat, 
ostiaria  Caiphae  profecto  Petrum  frigescenlem  cir- 
curovenil  \^Joun.  xviii).  Si  vero  per  sollicitudinem 
in  conflictu  vincis,  et  c\  victoria  prjesumptuosus 
efliceris,  tanquam  Eleazar  Mathathi;e  filius  ab  de- 
pbantc  quem  occidis,  occideris  (1  Mach.  vi).|Occidis 
enim  hostem,  cum  sollicitudine  non  piger  pravam 
superas  cogitationem.  Sed  curo  de  victoria  super- 


XIV.  IN  Ql)ADRA€E6IMA.  m 

A  bis ;  quasi  nub  cadeute  cadis.  Oico  eninii  quia  ple- 
rumque  roclius  est  vitio  succumbere,  ut  inde  liu- 
milicris,  quam  operari  virlutem,  ut  inde  superbus 
efljciaris.  Cuin  enim  per  opus  vitii  diaholo  succum- 
bis,  et  postea  humiliaris,  quasi  Samson  caecus,  et 
moriens  hoslcs  occidis.  Undc  dicium  cst  :  Melior 
esl  iniquiias  riri,  quam  benefacieui  mulier  {Eecli. 
xLii).  0  fclicem  illam,  dico  Samaritanam,  quae  Do- 
minum  Jesuin  super  puieuni  sedenlcm  invenit :  el 
de  putco  aquai  salientis  iii  vilam  ?eternam  sterilein 
hydriam  ferundavit  {Joan,  iv).  Samaritana  siqui- 
dem  custodia  dicilur,  Jcius  Salvator,  Jacob  luctator 
interpretatur. 

Fons  igilur  Jacob,  noslri  confliclus,  nostr%qiic 
tenlatiouis  fontem  insinuat.   Cum  eniin  cupiditas 

B  circa  divitias,  circa  dignilatcs,  circa  voluptalcs 
versetur;  et  ha.'c  tria,  qiiasi  rivi  dc  fonte  cupidita- 
tis  emanent,  cum  de  aiiquo  trium  istorum  tcntaris 
et  piignas ;  non  ad  rivum,  sed  ad  fontcm  Jacob 
pervenisti.  Si  vero  conlra  lolam  simul  cupidilaiero 
coiifligis,  in  hydria  cordis  dc  fonte  Jacob  devolion.s 
aquam  deportare  vcnis.  Cum  igilur  mciitem  custo- 
dis,  quasi  Sainaritana  es.  Quando  pugnas  et  viii  • 
cis ;  Jcsum  supcr  fontem  reperis.  Et  cum  animum 
fecundal  gratia  spiritualis,  hydriam.  replet  aqua 
sapientise  salularis.  Ut  igitur  lali  sollicitudine  cau- 
tiores  silis,  vigilate  ct  orale,  ne  iii  tenlationem 
intrclis.  Sicut  enim  superius  diximus,  usque  ad 
caput  pcrvenerunt  aquae,  et  transvadari  non  pos- 

^  sunt ;  nisi  eas  dividat,  qui  pallio  Eliic  divisit  Jorda- 
nis  fluvium  {IV  Reg,  ii) :  et  virga  Moysi,  mare 
Hubrum  :  his  etenim  duobus  tola  tcntalionis  aqua 
dividitur  etdissipatur  {Exod,  xiv).  Scitis,  quia  ad 
hoc  fieri  solet  pallium,  ut  ventis  et  pluviis  expona- 
tur.  Bene  ilaque  pcr  pallium  palienlia,  per  virgam 
Moysi,  lex  Doroini  immaculata  intelligitur.  Per 
virgam  ergo  et  pallium  aqua;  dividunlur,  quia  cum 
lex  Domini  immaculata  convertit  animas,  et  per 
palienliam  possidemus  conversas,  oinnes  rivuli  len- 
tationis  exsiccantur.  Idco  orale,  ne  intretis,  ne 
inducamini  in  lenlalionem.  Sic  enim  magister  S2-' 
pientix  nos  docuit  orare.  El  ne  uo$  inducas  iu 
tenlationem  {Matth,  vi).  Inducas,  non  ducas.  Peri-' 
culosum  enim   est  indiici,  sed   non  perfculosuni 

D  duci.  Ductus  est  eniin  Jesus  ia  desertum  a  spiritu^ 
ut  tentaretur  a  diaboto  {MaVh.  iv).  Duclus  est,  non 
inductus.  Alii  diicunlui\  alii  inducuntur,  alii  per-' 
ducuntur.  Ducuntur  per  suggeslionem,  inducuntur 
per   consensum,  et  delibcralionem;   pcrducumor' 
per  opcris  pcrpetraiioncm.  Qiii  igitur  sola  sugge-' 
slione  teiiiaius  est,  non  conseiisu,  non  operaKfone« 
bene  duclus  cst,  non   inducfjs,  vel    perdocttis. 
Ductus  cst  ergo  Jcsus  in   descrtum  ;  sed  quaret' 
Quia  mori  pro  nobis  venit,  el  potentiae  ^use  sacra* 
mentum  illi  celavit,  qui  per  manus  Judseorum  de 
morte  siia  tractare  disposuit.   Sic  Tobias  pedem 
tinxit  in  Tigride,  ut  piscis  citius  accederet  (Toh. 
vi).  Sic  mutavit  David  faciem  suam  corahi  Achls, 


§67 


D.  GAHNEIUl  LINGONCNSIS  EPISCOPI 


MS' 


ut  caaiius  hostes  conlereret  (/  Reg.  xxi).    Sic  uni  A  Cum  enim  per  inlellcctum  ralionis  aJ  vitam  rcli- 


de  filiabus  PliiHsthinorum  copulalur  Samson,  ut 
Ipsos  Philislhaeos  tutius  comprehenderet  (Judic. 
xvi).  Pedem  enim  dcnudavit  in  Tigride,  cum  hu- 
iiianitatis*suae  veritatem  Christus  demonstravit  in 
tentalione.  Facicm  coram  Achis  David  immutavit, 
cum  Christus  divinitatis  sua;  potentiam  coram  dia- 
bolo  celavit.  Unam  de  liliabus  PliiUblhinorum  sibi 
Samson  copulavit,  cum  in  sole  jusiitiie  humanita- 
tis  uo^rae  miseria,  per  tenlaiionis  signum  innotuit. 
Sed  quare  ?  Ul  piscis»  ut  hosles,  ut  Philislhaei 
comprehcnderentur.  Ul  enim  v«;rsutia  diaboli,  qui 
anliquus  est  hoslis,  comprehenderetur,  humanila- 
tis  verilatem  in  teiitalione  Chiislus  demonstravit, 
divinilaiem  celavit;  humanitatis  nost  ae  miscriam 
assuinpsit.  Ideo  ductus  est  Je$us  iii  deserlum  a  spi- 
ritu  (Matth.  iv).  llic  quxrenduin  es(,  ut  ait  Grego- 
rius(15),  a  quo  splrituJesusductus  sit  in  desertum. 
£t  bcne,  qiiatuor  enim  gcnera  suiit  spirittium  :  spi- 
rilus  scilicet  mundi,  Spiritus  Dei,  spirilus  hominis, 
et spiiitus  diaboli.  Spiritus Dei benignitas devolionis; 
spiritus  mundi,  ventus  vaiiitatis;  spiritus  hominis, 
intellectusrationis;  spiritus  dialioli,  intentio  make 
▼oluntatis.  Isii  igitur  quatuor  spiritus  et  in  aliquo 
differunt,  et  in  aliquo  conveniunl.  Differunt  enim 
Tcntus  vanitatis  et  intellectus  rationis,  quia  ubi 
tliius  inspirat  alter  expirat  ;  coiiveniunt  autero 
spiritus  muiidi  et  spiritus  diaboli,  quia  ubi  unus 
aspiral,  alter  suspirat.  Simili  modo  intellectus  ra- 
tionis  et  benignilas  devotionis.  C 

Ab  hoc  igitur  quadruplici  genere  spirituum,  duci 
aolcmus  in  qualuor  genera  desertorum.  Primum 
est  coDlestis  palria  :  unde  et  Pastor  bonus  notia- 
ginta  novem  ovibus  in  deserto  relictis,  ad  illam 
quae  erraverat,  dcscendit.  Secundum  est  vita  reli- 
giosa :  de  qua  scriptum  est  :  Quor  est  isla  qua 
ascendit  per  desertum?  (Can,  iii.)  Tertium  vero 
mundus  est,  de  quo  dictum  est :  Qum  est  ista  quas 
ascendit  de  deserto  ?  (Cant,  viii.)  Quarluin  deser- 
tum,  infernus  est.  Unde  et  hircus  cmissarius  in 
desertum  secundum  legem  Moysi  mitti  jubetui. 
Quocunque  ergo  vadis,  ab  aliquo  supradictorum 
spirituum  duceris.  Tendis  ad  coelum ,  inspirat  l)e- 
Dignitas  devotionis,  cxspirat  inteniio  maLae  volun- 


giosam  deducimur,  ad  verain  pervenimus  bealilu- 
dinem  :  etsi  non  certain  ,  vel  plenam.  Quandiu 
enim  in  agone  sumus,  dubium  est,  utrum  ad  bra- 
vium  pervenire  valeamus.  Et  ideo  si  vcra  bealitudo 
in  religione  est,  certa  tainen  non  cst.  Rursus,  cuni 
fn  religione  sumus,  molesliis  ct  tentationibus  in- 
cessanter  fatiqamur.Uiide  plena  beatitudine  caremus, 
quiaplcnabealitudoerit,  ubi  omnis  miseria  cessabit. 
Cum  vcro  per  inieniionem  malae  voluntatis  ad  iii- 
fernum  ducimur,  peromnia  nos  miseros  et  infeiiccs 
credcre  debemiis.  Ibi  ergo  quaedam  beatitudo  est, 
et  non  oiimis.  Ibi  vero  non  quaedam  beatitudo  est. 
Benignitns  vero  devotioiiis  intellectui  comparata  ra- 
tionis,  vel  ccrle  ventus  vanitalis  intentioni  malas 
voluntalis  subalternus  est.  In  benignitate  enim  de- 
votionis,  quae  ducit  in  coelum,  oninis  l)eatitudo  est. 
In  intelleclu  vero  rationis  quae  faqit  religiosumy 
quaedam  beatitudo  est.  Similiter  in  vento  vanitaiis, 
nulla  bcatitudo  est, ;  in  intentioue  malae  voluntatis, 
non  qiiaedam  beatitudo  est.  Benignitas  vero  devo- 
tionis,  qua  ducimur  in  coelum,  inteutioni  malae  vo- 
luiitatis,  quaducimur  in  infernum,  comparata,  con- 
tradictoria  est.  Illic  enim  omnis  beatitudo  cst ;  ibi 
vero  non  quaedam  beatitudo  est.  Ex  propositioDum 
igitur  istarum  differentiis  sive  convenieutiiSy  qux- 
dam  ambiguitas  Gcri  solet  in  cordibus  nostris,  cum 
ab  aliquo  spirituum  ducimur  in  aliquo  desertorum. 
Est  enim  ambiguitas  quasi  quoddam  biviumy  in 
quo  sedet  rex  Babylonis,  quaerens  divinationes,  ei 
ct  miscens  sagitlas  (Ezech,  xxi).  Cum  euim  spiritus 
Dei  in  allum  te  elevat,  ut  ascendas  de  virtute  ia 
virtutem,  Rex  Babylonis  sagittam  tibi  jacil  in  die 
volantcm,  cum  in  profectu  tuoelevaris  per  vanam 
gloriain.  Cum  vero  per  intellectum  rationis  religio* 
sam  vitam  desideras ,  per  vitium  pusillanimitatis 
imminettil)i  periculum  nocturni  timoris.  Si  vero 
per  ventum  vanitatis  hujus  mundi  gloriam  concu- 
piscis,  sagittat  te  diabolus  a  negotio  perambulante 
in  tenebris.  Cum  autem  per  intentionem  mala:  vo- 
luniatis  non  formidas  aggredi  miseriam  poenae  ge- 
hcnnalis,  a  daimonio  procul  dubio  liieridiano  ve- 
laris.  Unde  et  quia  Dominus  Jesus  Deus  ct  homo 
crat,  a  spiritu  duplici  ducebatur  in  deserto  duplici. 


tatis;  tcndisad  infernum,  inspirat  intenliomal^TO-  ^  a  spiritu  scilicei  Dei,  el  a  spiritu  hominis  :  ab  in- 
luDlatis.  Desideras  locum  religiosum,  suspirat  intel- 
lectus  rationis,  inspirat  benignitas  devolionis;  ten- 
dls  ad  mundum,  aspirat  ventus  vanitalis,  inspirat 
intentio  malae  voluntatis.  Quia  igitur  et  parlim 
cOBveniuDt,  et  parlim  differuut,  sciendum  esl  quod 
td  invicem  relati  spiritus  illi ;  alter  aUeri  contra- 
rius  est':  alter  subalternus,  altcr  contradictorie 
oppositus.  Benlgniias  devotioiiis,  comparata  vento 
▼anitatis,  contraria  est.  Quod  cx  sigtiis  universa- 
libus  ad  se  contrariis  dignoscere  possumus.  In  illa 
enini  beatitudo  vera  cst,  in  islo  vero,  nulla  beati- 
ludo  vera  est.  Intellectus  vero  rationis,  intentioni 
nialae  votuntntis  coinparatus,  subcontrarius  est. 
(i^j  ilom.  IGin  Evang. 


tellectu  ratioiiis,  ct  affoctu  benignilatis.  Unde  et 
Eliscus  diccbat  Eliae:  Oro  ut  spiritus  tuus  duplex 
fiat  in  me  (I Y  Reg.  u),  id  est  ut  tali  benignilate 
devotionis,  tantoque  rationis  abuiidem  affjctu,  sic^ 
ut  ct  tii.  IIoc  igitur  spiritu  duplici  ductiis  est  Jesus 
adreligionis  perfectionem,  ctcoeli  aliitudinem.  Un* 
de  cum  jejunasset  quadraginta  diebus  et  quadra- 
ginta  noctibus,  diabolus  a  timore  nocturno  tenuns 
eum,  dixit :  Dic  ul  lapides  isti  panes  (iant  (Mallh. 
IV).  Et  iterum  gloriam  mundi  demoustrans,  ait.  Masc 
omnia  tibi  dabo  ,  st  cadens  adoraveris  me  (ibid.).  Si 
vero  exjbcnignitatis  cogiialione  et  aviditate  coeli  al- 
litudinem  pctcret,  a  sagitta  volante  iu  die  pcrsc- 


M9 


SERM0NE8.  —  SERMO  XV.  LN  RAMIS  PALMARI3M.  179 

Si  FiUtts  Dei  es^  miue  tedeor-  A     Et  nolaiHlum  quoJ  post  decem  piagac,  qaat  fecc- 


qaitur  illum,  ubi  ail 

wm  (ibid,),   Sed  Douiinus  rflinquens  exeuipium 
poslerif,  iu  .omnibus  tcntalioiiem  vicit,  in  omiiilMis 
superavit,  ut  per  ipsum  et  in  ipso  viclores  exislant, 
qui  euni  seaui  volunl  ad  glorianu 
SEUMO  XV. 

m    RASIIS    PALUARUU. 

Pueri  Hebrcponim  loilentes  ramos  olivarum^  obvia* 
terunl  Domino  dicentes  :  Uosanna  plio  David  (Haith. 
xxi),  etc.  Non  omnes  qui  sunl  ex  Israel,  lii  sunt 
Israclita^,  quoiiiam  eorum  qui  sunl  ex  Israel,  ali- 
qui  ob\iam  venerunt  Domino  cum  gladiis  et  fnsti- 
bus,  alli  vero  cum  palmis  et  floribus.  Alii  ad  riden- 
dum,  alii  ad  irridendum  ;  alii  claniantes,  crucifige, 
cruciHge  :  alii  vero,  llosanna  in  excelsis.  De  quibus 


raiit  Moyscs  ei  Aaroo  corani  Pbaraone,  dalum  fuit 
pnMepltt««  ct  salis  digne.  Affligienim  potuildeccni 
plagis,  sed  viclus  non  esl,  doiiec  immoial^s  est 
agnus.  Pliarao  qutppe  diabolum  insinuat,  i£gyptus 
niundum,  lilii  Israel  ad  vilam  prxordiiiatos,  capti- 
vilas  iEgypli  servilusque  (iliorum  Israel  miseriaoi 
bujus  luundi;  inquo  palea  \anitatis,  lutuin  volup- 
tatis,  later  cupidilalis,  oculos  excxcanl  boiuinum. 
Yirga  Moysi  legis  disciplinaiu  ;  Aai'on,ejusdcin  lcgis 
sacerdolium  ;  decem  plagac,  deccm  prxcepla.  Undtt 
e  regione  se  contingunt.  Primum  siquidcm  praece- 
ptum  esl  dc  colendo  uno  Deo  (Exod,  xx),  prima 
plaga  aqua  in  sanguincm  versa.  Aquam  autem  in 
sanguinem  verteie,  est  doctrinam  spirituaiem   in 


dictum  est.  Pueri  Uebrasorum^  etc.  Ilebraei  irans-  B  cafnalem  niulare.  Aquam  in  sanguinem  verlerunt. 


eunies  iiiterpretanlur.  Ergo  Hebnei  sunt,quibic  ci- 
vitatem  manentem  iion  habeiit,  sed  fuluram  Inqui- 
runt.  Ilebrafi  sunt,  qui  vel  immolando  agnuni,  vel 
offerendo  bsedum,  pliasc,  id  est  iransilum  faciunt. 
tiebrsei  sunt,  qui  Pasclia,  id  esl  Iransitum  biijus  vi- 
t£  celebrant  iu  a^ymis  sinceritatis  et  verilatis.  Ue- 
braeus  est,  qui  in  confessione  laudis  transeundo  de 
▼eteri  lingua  Adam  ad  novam  apostolorum  linguamy 
fit  idilbum,  id  est  transiliens.  Uebrieus  est^  qui  in 
iitc  peregrinatione  solo  corpore  conslitutus,  cogi- 
Utione  et  avidiiate  ad  coelcsteni  patriam  transilum 
fiiciens,  flt  Galilxus,  id  est  transmigrans.  Isti  ile- 
braei  fllios  babciit,  non  genere,  non  cogitatione,  sed 
pnedicaliouK,  dc  qiiibus  Apostolus  ait :  Per  Evan- 
gelium  enim  vos  genui  (/  Cor.  iv)  :  vei  imiuiioiie, 
de  quibus  dicluin  esl ;  Patres  nostri  comederunt 
uvam  acerbam,  el  denles  filiorum  obstupuerunt  (Ezech. 
xviii).  Isloi  um  Cht  toilere  ramos  olivarum.  Oiivai 
Grxce,  miscricordia  laline  dicilur.  Rami  igitur  oli- 
¥arum ,  diversae  siiiil  species  misericordiarum  : 
quos  tunc  tolliinus,  cum  multiplicium  exempla  mi- 
sericordiaruni  inenie  colligimus.  Magna  est  miseri- 
cordia  Dei,  qiiod  fccit  nos ;  niajor,  quod  regit  nos ; 
inaxiuia,  quod  rcdemil  nos  ;  alfluens,  quod  revocat 
iodignos  ;  superelfluens,  quod  salvat  injustos.  Tanto 
vcro  securius  oiniiis  bomo  clamal :  Uosanna  filio 
David^  id  esiChristo  clainat:  Salva^  obsecro^  quaiito 
devoiius  miscricordioi  Dei  memorerit.  Ad  bos  igi- 
tur  olivarum  ramos  coUigendos  bodiernae  feslivila- 
tis  privilegia  nos  invilant.  Primo,quiaeo  die  introie- 
runt  (ilii  Israel  lerram  promissionis,  et  transicrunt 
Jordanem  sicco  vestigio.  Nam  ita  contigit  quod  eo 
aiino  lot  fuerunt  dics  usque  ad  Pascha,  quot  sunt 
ab  iiac  Doiuinica,  el  eral  luua  decima,  sicut  eo  die 
qiio  Dominus  passiirus  venil  Jerusalem.  De  bac 
eiiiin  die  praeceperat  Doniinus  in  lege  :  Decitha  die 
metisis  primi  tollut  unusqnisque  agnum  per  famHiat 
et  domos  stias,  et  servabitis  eum  usque  ad  quartum 
decimum  diem  ejusdem  mensis;  immoiabitque  eum 
universa  multitudo  fHiorum  Israel  ad  vesperam 
(Exod,  xii>. 


qui  coiiimutarunl  gloriani  incohuptibiiis  Dci  in  si- 
niililudiiicm  corruplibilis  bomiiiis  (llom,  i).  Seriiu- 
dum  praeceptum  cst.  iVoit  accipies  nvmen  Dei  tui  in 
vanum  (Exod.  xx).  Sccunda  plaga  estebulliliu  raiia- 
rum,  in  quibus  vanitalis  garrtiUtas  Gguratur.  Acci* 
pit  autem  nomen  Dei  in  vanum  qui  vcrilalem,  qr.ao 
Dcus  cst,  in  garrulitatis  vanitalem  mutat.  Tertium 
praeceptum  est  sancliflcatio  Sabbali,  in  quo  mcntis 
quies,  quam  bona  conscientta  facit,  flguralur.  Ter- 
Ua  plagas  scinipbcs  facti  sunt(Ejro(/.viii).  Sunt  au- 
tem  scinipbes  musot  minulissimae  inordinaie  vo- 
lantes,  et  inquielissimae.  Sic  sunt  phantasmata  leo- 
tationum,  quae  inentem  removeiit  a  quiete.  Quar- 
luin  prxccptum  est ;  Uonora  patreni  tuum  et  matrem 
tuam  (Exod.  xx) ;  quarla  plaga  est  coenoniyiarum 
emissio.  Est  autem  ccenoinyia  uiusca  caniiia  :  ca- 
num  vero  est  parentes  non  agnoscere.  Unde  caici 
nascuntur.  Quintum  praeceptum  est :  iVon  macha- 
beris  (Exod.  xx) ;  quinta  plaga  est  mors  iii  pecori- 
bus.  Dicil  vero  Gregorius  (16).  ComptUruerunt  ju- 
menta  in  ttercore  suo  (Joel,  i).  Jumenta  iii  slcrcore 
compulrescere,  est  in  fetore  luxuriae  vitani  fiuire. 
Est  igitur  roors  in  pecoribus  luxuriae  fctor  iii  illis 
hominibus,  qui  comparati  sunt  jumentis  insipienti- 
bus,  et  similes  facti  sunt  iiiis.  Sexlum  prseceptum 
est :  iVofi  occides  (Exod.  xx)  :  sexla  plaga,  vesicaa 
turgentes  assumptae  de  camino,  in  quibus  inflata 
superbia  figuratur,  octa  de  incendiis  invidiae.  Scri- 
n  ptum  vero  est :  Parvulum  occidil  iracundia,  et  stul^ 
tum  superbia  (Job  v).  Vesica  igitur  turgens  mors 
aniinae  est.  Septimum  praeceplum  est  :  iVoit  furabe- 
ris  (Exod.  xx) :  septima  plaga,  grando  iii  fructibus. 
Ncino  verohabet  inventum  lucrum,  sine  justo  dam- 
n\  Dum  furaris,  acquiris  vestem,  amiilis  fldeiu ; 
lucnim  visibile,  daninum  invisibile.  Qui  ergo  malo 
desiderio  extriusecus  furantur,  justo  desiifcrio  in- 
trinsecus  grandinantiir.  Et  cum  ex  rmlo  pecunia 
multiplicatur,  diviliae  spirituales  minuuntur.  Octa- 
vum  praeceptum  est :  Nondices  falsum  lestimonium 
(ibid.)  octava  plaga  emissio  lociislarum.  Est  autciu 
locusta  animal  dciite  noxiuni ;  Tui^us  vero  tcstis  no- 


(16)  Mvral.  I.  xxiv,c.  8 


671  D.  GARNERII  LINGONENSIS  mSCOrr 

cel  mordentlo,  ei  consumii  ir.enlicndo.  Novum  prae-  A  8Cop«.s  fuit  lemporc  Ludovici  Pii ;  qa\  cum  apiil 


ceptuw  est  ;  Non  coHcupUces  uxorem  proximi  tvi ; 
noua  plaga,  densae  tonebrae.  Et  verc  ilciisre  suut 
lciiebne,  maxiuie  injuriam  pniicnli,  ruroreni  alie- 
rius  appelerc.  Verequi  hocpatitur,  caecatur  furore, 
(|uia  niliil  Um  dolet  palieus,  uiliil  tam  nollttpalf, 
faciens.  Decimum  prxccptum  esl ;  Non  concupisce$ 
rem  proximi  tui  (ibid.) ;  dccima  plaga  cst  mors  prU 
mitiTorum.  Qui  rcs  alienas  appeluiit ;  essc  morieh- 
tibus  bxredes  volunl.  Et  qui  Vult  in  aliquo  licri  liae- 
res,  non  vuU,  ul  iile,  cnjus  rcm  concupiscit,  liabeat 
liacredes,  in  quibus  nihii  charitis  primogenitis  est. 

Jurc  crgo  in  priinogcnitis  punitur,  qui  cupiendo 
rcs  alicnas,  quasi  juiis  umbram  perquirit :  et  quas 
nicliora  suut  corJis  primogenila,  fiJem  Ti.lelicet 


imperatofem  -Ludovicum  falso  accusatds  fnisset 
muUis  criminibus,  Andegavis  est  cKsilio  rclrgatns. 
Et  dum  in  cugtodia  lenereiur,  coniigit  at  ibidem 
die  Palmarum  vcnirel  jam  dictus  imperator.  Et  dum 
sccus  domum,  qua  cuslodiebatur  idcin  TkeoduU 
phus,  processio  pertraiisircl ;  facto  silentio  pcx- 
sente  imperaiorei  versus  ilios  pcr  fcnestram  decas- 
tavit :  quibus  verbis  imperator  emollitus,  eum  a 
viucuU8prxcepitabsolvi,et  priori  graiise  redonavil. 
Et  propter  hoc  traxit  in  consuetudinem  MGclesia 
Galtieakia,  ut  iu  illa  processiOne  clausis  januis  in  si- 
gnum  carceris  Theodulplii)  qui  eos  composuii,  siit- 
gulis  jinnis  decaittarcutur.  Nec  vacal  a  mystcrio : 
nam  quod  sacerdos  extra  villam  procedit,  Ghristtim 


perdiL  Sicut  ergo  dictum  est,  deccm  plagse  deccm  ^  Calvaride  Incum  figurat  asceudentem  ;  quod  auteiil 


prxceplis  comparanlur,  Sed  sicut  Pharao  decem 
plagis  non  est  adeo  victus,  ut  dimitteret  populum, 
ita  \cx  ilia  nou  aJeo  diabolum  viticcrc  potuit,  ul 
homo  rcdh*et  in  paradisuiii :  sed  postquam  agnus 
immolatus  est,  Pharao  dimisit  pof.uluui,  cl  oinne 
primogenitum  iEgypti  mortuum  est,  iino  et  iflgypili 
in  mari  Hubro  perierunt,  ct  filii  Israel  Iransicruiit 
{Exod.  XII).  Post  elTusioiicm  quippe  sanguiuis  Chri- 
ftti,  dcleluin  est  originalc  peccalum,  tanquam  pii- 
mogenitum  ;  et  cfiieociain  accepit  baptisma,  ut  per 
ipsum  prxordinati  ad  vilam,  i<l  est  filii  Israel  cvn« 
derent  Pharaonem,  id  est  diabolum,  et  iCgyptii,  id 
cst  actualia  peccata  finem  accipercnt  In  baptismo. 


CHUi  popiiluH  comttatur,  illos  significat,  qui  inipro- 
perium  Christi  portant  extra  casira.  Qiiod  duo  cle< 
rici  hymnum  canlant,  Ecclesiani  triumphtMiCem^ 
qu%  de  angelis  completur  ct  hominibus  intfinail^ 
qiioc  Deuui  laudat  ct  in  passione  Filium  clarifiGSit ;  • 
Quod  autem  rcspondet  foris  populus,  Eccl^aiam 
niilitaiitein  figurat,  quae  in  ejusdeui  filii  laude,  ra* 
tioiie  ejusdem  passiunis,  consentit.  Quod  vero  ja- 
niiae  clauduniur,  tempus  illud  praefigurat  quod  erat 
anle  Christi  sangiiiuis  effusioneni :  solus  enim  san- 
guis  Christi  cceli  nobis  apertiit  portas.  Bene  erga 
tunc  clauduntur,  quia  Chrislt  sanguis  sexUt  feria 
post  illam  Dominicani  fuit  cfi^usus. 


Hoc  ctiam  cst  qtiod  decima  luna  veiiit  Jcrusalem,  ^      Processione  autem  de  qtiu  locuti  suinus,  illa  scili- 


luna  enini  dcfeclutu  figurat.  Bcnc  ergo  dccima  luna 
vciiit,  qui  in  defeclu  Decalogi  Veiilt  operari  salutem 
nostram  in  incdio  terrae.  Pueri  autem  Hcbraeorum 
ct  plebcciila  Jerosolymorum,  el  turba  multa,  qUtf 
venerat  ad  diem  fcstutn,  tollcnles  ramos  olivarum, 
processcrunt  ci  obviam  ;  El  qui  preeihaut^  el  qki  M-^ 
quebaniur^  clamabanl  :  Itosanna  filio  David;  et  etl 
osanna,  verljum  Hebr^um^  ex  corrupto  ct  Iniegro. 
0$y  eniatsalva somi,  anna  e<4t  iuterjectioobsecraiilis 
sicttt  pape  admirantis.  Qiia^  quia  In  Laiino  non  ha-' 
betur,  posuit  pro  ea  Hicronymus,  obsecro,  et  esl 
sensus,  clamabant ;  Mosanna  filio  Datid^  id  estcla^ 
itiabaHt,  dicentes  lilio  David  :  l/o5tf/raii,idesl  salvai 
obsecro.  Significat  atitem    illa  processio  quod  noa 


c6t  qua  pueri  llebraeoruiu  processcrunl  Christo  olw 
viam,  conlpleta,  intravit  Jesus  in  lemplum  :  et  os* 
t^itdit  ruinam  urbis,  pro  qua  fleverai,  inaxime  e\ 
sacerdotum  culpa  processuram.  Sacerdolcs  enini 
avariti»  suse  consulentes  in  porlicibus  lcmpli  ho- 
siia^  vendebaiit,  ut  paratas  eas  invenirent,  qui  do 
louginquo  venientes  oflerrc  volcbant;  sed  ct  nui»- 
mulafios  ibidem  staluebant,  a  quibus,  si  deesset^ 
inutuo  sub  capite  vcl  pecuuiam  accipereuL  El  im 
foiie  advenicntes  de  paupertatese  possent  excusarc« 
vcl  eliam,  quia  lcx  praecipicbat  iie  a  fralribiis  suia 
usuras  acciperent,  cogilaverunt  ut  facerent  colly- 
bislas.  Coliybia  enim  apud  eos  dicuutur  vilia  niu- 
nuscula,  ut  dceris,  et  u\ss  passae  et  pomorum  di« 


qui  filil  sumus  Hebrasoriim,  Id  cst   transeiiniluni,  f)  ^^^^  generis. 


scilicet  eorum  qui  hic  civilatem  maneutem  hon  ha« 
bent,  sed  inquirunl  fuluram,  de  quibus  erat  Apos- 
lolus,  qui  ait  :  Per  Evangelinm  omnes  vos  genui 
(/  Cor.  iv).  Et  alibi :  Ipsiu»  sumuf  faclura,  creati  in 
Chrislo  Jesu  in  operibus  boiiis  {Ephes,  ii).  Quorum 
alii  Veteris  legis  patres,  tanquara  praeeunlcs ;  alii 
npvi  testamenti,  tan<|uam  scquentes  cum  operibua 
miseratiuuum,  tanquam  cum  ramis  olivarunrporte- 
inus  in  corporibus  nostris  stigmala  Jesu,  pcr  pro- 
ximornm  compassioncm  et  proprii  corporis  passiO" 
nem.  Qua  autem  ratioue  verstis  illi,  quorom  esl 
cxordium,  Gloria,  laus^  etc,  in  illa  proccssione 
cautentur,  scicndum  cst.  Quidatu,  Theodulphus  no- 
niinc,  Floriac^nsium  abl  as,  ct  Aurclianeiisium  epi- 


Sed  et  hoc  Ezechiel  prohibet  diceiis  :  Usuram  ei 
omnem  superabundantiam  non  accipies  (Ezech.  xviii)« 
Propter  hoc  Jesus  flagello  facto  de  fuiiiculis,  ejecit 
vendenles  ct  ementes,  el  mensas  numinularioruni 
et  cathedras  vendentiuni  columbas  evcrlit  (Joan.  ii; 
Malthk  xxi).  Hoc  siguum  ct  alia  vicc  fecerat  simi- 
liler  ante  Pascha,  scilicet  illo  anno  quo  baptizatus 
est,  et  Joannes  incareeratus.  QiiaereLant  er$;o  ab 
00  poiitifiees,  et  admirantes  dicebant :  Quod  signuni 
osiendis  nobis^  quod  heec  facis  ?  (Joan.  ii.)  Quasi  : 
Significasne  aliquid  in  opere  inusitato  ?  Vcre  si' 
gnum  csl  quod  facit.  0  si  sciient  ponlificcs  liujuft 
tcmporis  signum  quod  facil  Jesus,  quantum  for- 
midarcnt,  quod  factuni  Cbt  :  qui  cuim  ^unt  empto- 


B75  SERH0N£5.  -  SERMO 

res  et  Tendilorcs  columbaFum ,  disi  Giezitae  et 
Simoiiiaci,  qui  spiriiualia  volum  pretio  comparare? 
\eiiditores  enim  Giezitae  suat  »qm  cum  ^iritualia 
tanquam  coluinlas  vemlunt,  Irpram  mcntis  aoii 
immerito  sicul  Giezi  incurruut.  Emplores  auteiQ 
Sirooniaci  sunt,  quorum  pecunia  sicui  et  Simonis, 
cum  ipsis  est  in  pcrditionem.  Qui  amem  ^endunt, 
et  qui  emunt,  uuum  sunt.  Omnes  numroularii, 
omnes.ejeclione  digni.  InlelligaHt  ergo  signura  pon- 
titices,  qui  dicunt :  Quod^ignum  otUnUis?  Eliniiuat 
eos  ab  Eccle&ia.  Quid  est  ab  C^clesia  eliivinare  ? 
idem  quod  eicommuuicaFe.  lloc  isla  die,  hoc  et 
akera  feclL  (tepeiilio  conttrmalio  est,  sicut  cum 
excommunicimiis ;  in  ultimo  diciraus  :  Fiat,  liat, 
Non  ergo  per  vicarium,  sed  per  seipsum  repellit 
eos  a  temj^lq,  id  est  a^  consortio  lidelium,  ]i\)ntifex. 
iije  magnus  et  Sacerdos  secundum  ordincm  Mel- 
chisedech.  £t  quod  hoc  digne  faciat,  ostendit 
flagellum  factum  de  funiculis.  Nam  pro  fuuiQuiis 
ppccatorum,  quibus  circumpleii  sunt,  multa  suut 
eoraio  flagella.  Nec  prselereundum  est  iUud  admi- 
rationc  dignum,  quod  Domiuica,  qu»  prima  dies 
est  in  qua  Pater  coQpil  operari  creationem  mundi, 
Filius  aggreditur  laborem  passionis,  et  per  totam 
Imnc  hebdomaJam  ,  salutem  nostram  operalus  est,^ 
et  die  seplima  cessavit ,  et  in  sepulcro  qujevit. 
V^de  et  lota  septimana  ideo  poenosa  vocatur,  quis^ 
p^r  totam  illam  laboiavit  Dominus  recreando,  sicut.. 
p^r  primam  muudi  liebdomadam  creando*  Nam 
iskr  prima  die  cum  lania  claritate  ^reditur  opus 
sailutifers^  passioiiis,  diguitati  iliius  respondet,  in 
quA  dixit :  Fial  lux,  et  f(^cia.  esi  lux  {Gen.  i).  Unde 
tr^dunl  quidam  quod  cura  ejiceret  vendeotes  et 
emeiites,  qutdam  fuigor  radiosus  egrediebatur  ex 
oculis  ipsius  :  quo  territi  sacerdotes  et  levitae  noa 
ppterant  ei  resistere.  Erat  enim  iux  lucens  in  tene-r 
bfis,  et  lenebra  eam  non  compreiienderuiit,  sed 
potius  a  luce  compreheus;£  evanuerunt,  qui  susti- 
nere  nequiveruiit  iucis  spleiidorem,  id  est  deitatis 
terrorem,  qiiae  est  in  Christo  Jesu  Domino  uostro, 
qui  cum  Patrc  et  Spiritu  sancio  vivit  et  rognat 
Oleus,  per  omnia  saeciila  saeculorum.  Amcn.^ 
SERMO  XYi. 

IM  CCENA  DOMiMI. 

Uomo  quidam  fecU  ccenam  magnamy  etc.  {Luc. 
xiv).  llie,  inquam,  liomo,  de  qno  scriplum  esi : 
Homo  eU^  et  qui$  cognoscet  iUum  ?  llle  igitur  bomo, 
Deus  el  homo,  discipulis  suis,  hodie  prandiura 
simul  ot  CQenain  fecit.  Sed  quoniam  dignior.  ccena 
prandio  fuit,  tota  sulemuilas,  coBiia  Domini  meruit 
appellari.  Prandium  vero  dico,  in  qiio  typicum 
Pascha  cqmedil  dicens  :  Desiderio  desideravi  hoc 
Pascha  manducare  vobiscum,  anlequam  patiar  :  dico 
enim  vobis^  quia  jam  npn  manducabo  iUud^  donec 
impleatur  in  regno  Dei.  Et  accepto  calice  gratiat 
egit^  et  dixit :  Accipite  et  dividite  inter  vos.  Dico 
enim  vobis ,  non  bibam.  de  generatione  vilis ,  donee 
regnum  Dei  veniat  {Luc.  xvi).  Et  sic  tenninato 
typico  Pascha  surre&it,  et  lavit  pedes  dis€i»uIorura« 


XVI.  iN  COSNA  DOMINI.  674 

4  Et  hoc  facto  ileruovrecubuit,  et  dedit  eis  oorporis 
ei  sanguinis  sui  sacrameutum  :  quod  typioo  Pascha 
dignius  indicavit,  cum  dixit  :  Hoc  faciH  %n  mfitm 
conunemorationem  (I  Cor.  ii).  illud  euim  prandlum 
fuit,  istud  coena.  Iliec  sunt  hodierme  solemBitatis 
priviiegia ;  nec  isla  solum,  sed  alia  mulla  :  de 
quibus  aliqiia,  quae  nccessaria  sunt  ad  salulera» 
veslrae  charitati  credimas  iulimaiida.  Ilodic  siqui- 
dem  rcdpit  Ecclesia  poenitentes,  quos  prima  dia 
jejuniorum  ejecerai.  ilodie  coosummaio  veteri 
testamento,  uovum  incepit.  Hodie  consecratiir 
oleum,  uon  solum  ad  sanandum  infirmos,  vel  iiia* 
niinandura  catechumenos  et  neophytos;  sod  ad 
confirmanduin  et  roborandum  l^aptizatos.  Hac 
igitur  die  dixerunt  discipuli  ad  Jesum  :  Vbi  m 

B  paremug  tibi  cowedere  Pascha  ?  Et  respondit :  Jie 
in  civitatem^  et  occurret  vobis  homo  amphoram  aqu0 
portan$:sequimini  eum,  et  quocunque  introierif;  qum» 
rite  a  domino  domus  locum  ad  praiparandum ;  ei  oi- 
tendet  vobis  ccenaculum  grande^  et  ibi  parate  {Matlh. 
xxvi;  Marc.  x\y;  Luc,  xxti).  Iii  siiperiori  partc  doraus 
PabBstini  faciebaiit  coenacula,  inferius  aulem  cubi- 
cula.  Quod  Marcus  dicit  lagenam,  Lucas  aropbo- 
ram  :  unus  expressit  geiius  vasis,  alius  modiim. 
ilujus  ergo  diei  vesperc  discubuit  cum  discipulis. 
suis ;  ct  propler  iioc  diem  istum  ccRuam  Domiui 
appeliauius.  Ctciia  facla,  lavit  pedes  discipuiorura  : 
in  cujus  ablutionis  memoriam  lavare  solemus  pe- 
des  pauperum.  Et  hoc  facto  iterum  recubuil,  et 
docuit  quod  exempluui  per  buc  factum  eis  dederit, 

^  scilicet  ut  muluo.sibi  scrviant,  et  inuUio  sibi  di- 
roitlant  injurias,  et  mutuo  peccanUbus  subveniaDU 
Et  nota  quod  ex  eo  qiiod  dixit  :  Qui  totus  esinon 
indiget^  nisi  ut  pedes  lavel :  vos  antem  mundi  esti$ 
sed  non  omnes  {Joan.  xiii),  colligitur  apostolpsjam 
Uaptizaios  fuisse.  Tunc  turbatus  spiritu,  ait  :  Vnus 
vestrum  me  Iradet  {ibid,),  Turbalus  est,  id  est  mi- 
seritorditer  Jud£  compassus.  Cumque  iuquirerent 
discipuli  quisnam  esset,  ait :  Qui  intingit  manum 
mecum  in  catino^  hic  me  tradet  {Marc,  xiv). 

Aller  evangelista  dixit  in  paropside  {Mutth,  xxvi): 
sed  in  hoc  quod  catinus  dicilur,  estenditur  vas 
fuissc  fictile;  in  hoc  quod  paropsis,  ostenditur 
quod  vas  illud  paria  latera  hal)ebaU  Apsis  enim  est 

l^exlremitas  :  undc  parapsis  vas  pares  habens  exlre- 
loltales ;  vel  ut  quidam  dicunt,  quadraluram  late- 
rum  uolat  boc  noroen  parapsis.  Eiat  auteni  hoc  vas 
appositum,  ad  hoc,  ut  succus  agrestium  lactuca^ 
rum,  qui  necessarius  erat  ad  csum  agni,  ibi  pone- 
retur.  £t  ideo  dixit,  iniingit.  Sed  cum  omnea 
duodecim,  in  vasc  illo  intingcrent,  nec  per  hoe 
quod  dixerat  Jesus,  certiliCaius  est  Pelrus,  quis 
esset,  innuit  Joanni  qui  supra  pectus  cjus  recn- 
biiisse  dicilur  (sed  aliter  non  dicitur  rccubuisse 
super  pectus  ejus,  iiisi  quod  inclinatus  recumbebat 
ante  pectiis  Jesu);  ut  secreto  quaereret  ab  eo 
qiiis  esset.  Cui  Dominus  vocc  submissa  ait :  Cui 
iHtineium  panem  perrexero :  etdcdit  Judae  buccellam 
intiiicta»  (Joan,  xv).  Inde  est  uuod  Euchartttit  n(m 


07S  0.  6ARNER1I  UNGONENSIS  EPISGOPt  m 

ilator  Intincta,  etellaro  pro  illoniin  hseresi  toUen-  A  tradidil?  Si  ergo  vetofttas  repetilur,  ear  non 

da,  qui  dogmalisant  Gbrisium   tolum  e&se  simul 

snib  otraque  et  non  sub  una  tanlum  specie,  et  tunc 

iiilroivit  Satanas  in  cor  JuJae.  Noii  tunc  primo,  sed 

ut  proprium  possiderct.  Et  exivit  continuo,  ut 

quod  pepigerat  principibus  sacerdotum,  adimpleret. 

£t  lunc  iilo  egresHO,  dedit  discipulis  sacramentum 

corporis  et  sanguinis  sui.  Unde  et  in  canone  illo 

dio  ita  dicitur  :  Qui  pridie  quam  pro  nostra  om' 

niumque  lalute  hoc  est^  hodie  pateretur,  etc.   Sed 

quod  ante  Eucbaristiae  percepiionem  Judam  ex- 

iisse  diximus,  videmur   contradicerc  Lucse,  qui 

post  calicem,  traditorein  commemorat.  Sed  forte 

Lucas  de  iradilione  recapitulal.  Hilarius  namque 

siiper  Maltbxum  probat    non  inicrfuisse  Judam. 

Nam  Jesus  cos,  qui  sccum  bibebant  calicem,  dixit 

etiam  secum  bibituros  in  regno  Patris  {Matth,  xxvi), 

td  quod  Judas  indignus  erat.  Etiam  de  bibenlibus 

nuUum  cxcepil.  Ubi  ait,  Pro  vobis  effundetur,  Nam 

aliorum  fecit  exccptionem ,  ubi   ait,   pro  multis» 

Quod  si  dicatur,  quod  Jiidas  acccperit,  verba  Hilarii 

oportet  determinarc ,  quia  simul  fleri  potuerunt, 

quas  simul  dici  non  possunt.  Nam  ocdo  Evangelii 

non  repuguat  Dominum  distribuisse  sacramentum 

corporis  et  sanguinis  sui  antequam  per  bucceliam 

tinclam  smim  exprimeret  prodilorem.  Et  nota  quod 

post  ablutjonem  pedum,  qu»  facta  est  inter  typicum 

Pascha  et  novum,  volunt  qoidam  coenandum  esse  : 

undc  et  ipsam  coenam  Dumini  appellant.  Ad  cujus 


fecte,  ut  et  agnus  azymis  atqoe  vino  societor  ?  Sed 
et  esom  carniom  in  jejuniis  svmi  borres  ?  Ergo 
jejunaiurus  bis  edere  quare  non  horres^  DupliciCer 
ilaque  te  prxvaricatorem  constituis,  dum  noo  prae- 
ceptum  jejunii  tempus  observas. 

Gum  ergo  dixit  Dominus :  Hoc  facite  in  meam 
eommemoralionem^  insliluit  hoc  sacramentum.  Hine 
est  quod  cum  in  hac  die  omnes  horae  sint  flebiles, 
sola  missa  solemnis  est,  in  concentu  et  in  ornatu. 
£t  sicut  die  quinta  in  bcbdomada  mundan»  craa« 
tionis,  genus  ex  aquis  ortum  partim  gurgiti  remis- 
sum,  parlim  in  acra  levatum  est,  ut  stirpe  una 
perdita,  diversa  caperenl  loca  :  ila  feria  quinta 
hujus  hebdomadae,  qua  sumus  recreaii,  sacramcnta 
unius  ejusdemque  salutis  partim  nos  deprimunt  in 
trisiitiam,  partim  lcvanl  in  gaudium.  Uiide  et  cunt 
tanta  gaudii  spiritu^alis  missa  baec  celcbranda  est 
solemnilato,  ul  quisque  ponlifex  quidquid  sui  est 
officii,  dibeal  hac  die  ex  inlegro  perflcerc  :  hoc  cst 
poenitentes  Ecdesix  rcstilucrc,  oleuni  benedicere« 
chrisma  conficere,  Gloria  in  excelsis  cantare.  Oici- 
tur  autcm  chrisma  graece ,  unctio  latine  :  unde 
Ghiistus  «ficfus,  et  chrisma  ti}f<jftteii(tim  dicitur.  Fit 
autem  de  fruciu  et  pingucdine  oleae  cum  misio 
balsamo  :  cujus  arbor  odorifera  et  prxcipua  inter 
aromaticas  arbores.  Est  aulem  chrisma  signum 
Spiritus  sancti,  cujus  et  virtutem  continet.  Spiritus 
enim  sanctus  divinae  substantix  pinguedo  est,  ila 
rei  evidentiam,  sciendum  qood  coena  Donrini  parlim  q  ut  quicunque  ex  eo  refectus  fuerit,  dicat :  /mpfn- 


velus  erat,  parlim  nova  :  uam  postquam  discipuli 
ejus  paraverunt  Paschat  et  Dominus  cum  cis  dis- 
cubuit,  ait  :  Desiderio  deUderavi  hoc  Pascha  man^ 
dueare  vobiscum  antequam  patiar  {Luc,  xxii).  Dcdi- 
derat,  juxta  auctoritalem,  typicum  Pascha  mandu- 
care  primo,  ct  sic  passionis  su»  niundo  mysteria 
declarare ,  ut  jam  advenienle  veritate ,  umbram 
cessare  doceat.  Unde  subjungitur  :  Dico  enim  robis^ 
quia  ex  hoc  non  manducabo  ilind^  donec  impleatur 
in  regno  Dei  (ibid.).  Quasi  dicat  :  Non  ultra  Mosai- 
cum  Pascha  celebrabo,  doncc  Eccbsia,  quse  est 
regnum  Dei,  impleatur.  Seqiiitur  :  Et  accepto  cali" 
ee,  gratias  egit,  el  dixit  :  Accipite  et  dividite  inter 
vos.  lllc  calix  ad  vctus  ctiain  Pascha  perlinet  :  de 


guasti  in  oleo  caput  meum  (Psal,  xxii).  Et  odor 
balsami  in  oleo  suaviiatem  ejusdem  significat  Spi- 
ritus  sancti,  quam  quicunque  accepit,  d|screlionis 
bono  odore  ailicitur ,  dicere  potesl  cuni  Apostolo  : 
CHristi  ifonus  odorsumus  Deo  in  omni  loco  {II  Cor,  ii). 
Ilujus  igitur  olei  chrismalis  unctio  :  principalis 
unctio  idco  dicitur,  quia  ad  ejus  unclionein  priii- 
cip.alis  spirilus  Iribuitur,  id  est  sepliformis  Para- 
clelus.  Ilac  vero  die,  id  est  decima  quaita  luna  non 
iinmerito  consecratur,  quia  hac  die  jussus  est  agnus 
imniolari  ad  vesperam,  ct  sanguine  ejus  ulcrque 
puslis  liniri,  et  superliminare  domorum  in  quibus 
edendus  erat  agnus,  ut  eo  signo  cxterminator 
i£gypti  doinus  intactas  praelerirel  (Exod,  xii) :  ila 


quo  et  subjnngitur.  Dico  enim  vobis,  non  bibam  de  d  ex  ipso  chrismate  ideo  exprimitur  signuni  crucis 


generatione  vitis  donec  reguum  Dci  veniat  (ibid,)^ 
Stcut  ergo  lypicum  esuni  agui,  panisque  azymi  : 
sic  et  typicum  potum  Pasclioi  so  non  bibiturum 
dixit,  donec  oslensa  resuiTCCiionis  gloria,  regnum 
Dei,  id  est  fidcs  mundi  advenial.  Goenam  ergo 
Domini,  neque  in  vino,  neque  in  azymis,  sicut  nec 
in  esu  agni,  quem  Dominus  hic  terminavit,  nemo 
reducat  :  alioquin  judaizat.  Extrema  pars  coenae, 
quae  ita  novo  debetur  hoiniui,  queniadmodum  prima 
vetcri,  qua  Dominus  sui  sacramenta  corporis  et 
sanguinis  dislribuit,  ipsa  saepius  est  iteranda,  seu 
rtpcienda,  auctore  Domino,  qui  ait :  Hoc  facite  in 
meam  commemorationem  (I  Cor.  xi).  £t qulsaiiter 
repra^sentare  audelit,  nibi  quoniodo  Domiuus  ipso 


Ghrisli  ;  ut  exterminalor  diabolus,  in  doin.bus 
animariim  corporumquenuilum  nocendi  jus  habeat, 
ei  hoc  illius  typici  agiii  sanguine,  quo  postcs  signa- 
l)antur,  fuisse  praefiguralum.  Scd  cuin  unclio  isla, 
usque  in  Sabbalum  sanctum  in  baplizalis  exspecte- 
tur,  qiMeritur  quare  ipsa  noclc  iii  qua  coinedendus 
erat  agnusista  sacrae  chrisniatis  unciio  baptizatorum 
frontibus  nou  imponiiur,  cum  itia  nocte,  id  est 
quarla  decima  die  primi  mensis,  id  est  hodic, 
et  agnos  immolari,  et  postes  donioruni  cuin  super- 
liminari  ex  praecepto  Domini  dcbeanl  deliniri.  Illa 
enim  unctio,  ut  dictum  est,  fuit  sigiium  hujus 
chrismatis  uuclionis.Respondemus,  quod^recte  qui- 
dem  fleret,  si  pascliale  convivium  isio  die  ecclesia 


•n 


SERMONES.  ^  SERMO  XVI.  IN  CflENA  DOMINf. 


I?ft 


celebraret»  ted  ^uia  ptftclialM  gaadium  soleoiniutift  ^  honio  polerat  peccare,  et  non  pclerat  non  pcccare : 

qui  stalus  ruil  p«)si  peccalunietame  reparalionem: 
propter  quod  thrisius  morluus  cst  pro  peccatia, 
praspararetur  olcum  itilirmoruni,  contrilio  scilicet 
pcenitentialis,  tanquam  myrrha  et  aloe :  quibus  cor- 
pus  Chrisli  mortuum  iiiunctum  est.  Nam  sicul 
myrrlia  et  aloe  amaritudinihus  suis  vermes  expel- 
lunt,  ila  contritio  et  poeniteiiiia,  quamvis  amarae 
sint,  Tugant  tamcn  vcrmes  viiiorum,  et  liberant  ab 
operibus  morluis.  Ilem,  quia  post  reparatlonem  et 
aiitcconOrmationero,  corpus  hominisquasi  mortale» 
nec  jara  moriuuui,  sed  in  parte  rcsusciiatum,  nec 
tamen  pcnilus,  quia  in  hoc  morti  addictum,  qiiod 
peccare  poiest:  in  hoc  vcro  resuscilatum,  quod 
ab  intus  homoper  graliam  poicst  non  peccare;  ne- 
B  cesseest,  ul  unctioiiardi  pislici,  quo  corpus  Christi 
*  adhuc  mortale  inunetum  cst,  captit  Christiani,  id 
est  menlem  ejiis  perungcret,  videlicel  amor  initia- 
lis  per  narduin  pislicuni  hguratus.  Amor  enira  iui* 
tialisesc  misla  cum  pavore  dilcclio,  pislis  euim 
mistum  dicilur.  Est  igitur  nardus  pisticus  unctio 
mista,  id  est  dileclio  mista  pavore.  Et  est  amor 
initialis,  in  quo  quidem  initium  virtutis  esl,  scd 
non  perfeclio.  Qui  bene  catechumenis  convcnit,  qui 
catcchumeni  et  per  fidem  illuminali  sunt,  sed  non- 
dum  per  baptismum  renali.  Initium  autcm  virtu- 
tum  fides,  baplismus  vero  submcrsio  vitionim,  et 
monditia  virlutum.  Item,  baptizatis  quasi  ad  robur 
et  confirmationem  necessaria  est  unctio  chrismatis. 


«sqiie  in  diera  tertium ,  quo  Dominiis  resiirretit 
diffcrre  decrevit.  ut  interim  luctui  inteiidit  illo  die, 
quo  passus  est :  ita  et  diffcrendam  censuit  Laplis- 
lualis  chrismatis  unctionem  usque  in  Sabbatum» 
quu!  nobis  est  vospera  paschalis  convivii.  Et  tunc 
signaiis  fionlibiis  baplizati  tendant  ad  Dcum,  Pha- 
raonem,  idcstdialolum  fugientes  per  mare  Rubrum 
baptismi,  iil  sic  baptismalis  linitio,  el  paschalis 
agni  convivium,  sicut  in  anliqua  lege  praefiguratum 
est,  secundum  quod  sanguiiie  agiii  posles  lin^biSh* 
tor,  simul  celebrenlur. 

Quod  si  qu»ras  cur  non  ipsa  coiisecratio  dilata 
sit,  dicimos  quod  ideo,  scilicet  quod  ab  hac  quinla 
feria,  usque  ad  vesperam  Sabbati,  qua  hora  uten- 
dum  est  chrismate,  vacamus  a  missarum  solem- 
niis.  Ipsuni  vero  chrisma  nou  nisi  inter  missarum 
soleiunia,  et  loco  quo  pacem  accipimus,  fas  est 
consecrari.  Nolaiidum  vero  quod  oleum  tribus  de 
causis  consccratur,  quia  vel  ad  salulcm  inOrmo- 
rvm,  salutem  dico  tam  corpornm  quam  animarum» 
ad  illuminandum  catechumcnos  et  neophytos,  vel 
ad  conlirmandum,  vcl  ad  corroborandum  baptiza* 
los.  Unde  dicilur  olcum  iiifirmorum,  oleum  cate^ 
chumenorum  etoleum  chrismatis.  Et  pulchresatis 
mysterio ;  quia  haec  olei  tria  genera  figurata  sunt 
lu  aromatibns  i  lis,  quae  tres  ilte  mulieres,  scilicet 
Maria  Magdalena,  et  Maria  Jacobi  et  Salome  eme- 
runi,  ut  veiiientes  iingcrent  iesum  (Mare.  xvi),  vci 


in  signum  illius  Irinae  unctionis,  quo  corpus  Christi  ^  amor  videlicet  filialis,  quo  Oiii  Dei  corpus  inuu 


adhuc  mortalcprimo  fuitinunclum,  a  Maria  Magda 
lena,  sexta  die  ante  Pascha  in  domo  Simonis  le- 
probi,  aperlo  alubastrounguenli  nardi  pistici  (Joan, 
iii) ;  secundo  quaiido  corpus  ejus  jam  mortuum 
Joscph  decurio  ab  Arimathaea,  iJ  cst  a  lianiata,  quae 
fuit  civitas  Elcanae  patris  Samuelis  (/  Reg.  i),  qui 
erat  in  occulto  discipulu^  Jesu,  et  Nicodemus,  qui 
vcneral  ad  eum  nocte,  fercns  secuin  inyrrha;  et  aloes 
quasi  libras  cenlum,  inunxerunt  {Joan.  xix).  Ter- 
lio  iu  signum  illius  singularis  unctionis  ct  invisi- 
bilis,  qua  palcr  unxit  eum  olco  laetiiiae  prae  consor- 
tibus  suis.  Unde  ait :  Spirilus  Domini  $uper  itie,  eo 
quod  unxerit  me  {lia.  Lxi).  Nam  cum  ipse  sit,  de 
quo  dictum  ad  David  :  De  fructu  venlris  tui  ponam 


ctum  est :  qui  etiam  quasi  filiis  consolator  dalus  ei 
cuslos  collatam  a  patrc  conservet  haereditatem,  quia 
parum  aut  nihil  prodest,  siquisquamparentum  nia- 
gnam  parvulo  conferat  haereditatcm,  nisi  provideat 
et  tuiorem.  Nam  ipse  consecraiionis  modus  et  ordo» 
iu  iila  trina  consccratioiie  hujus  trini  profcctus  in* 
siuual  diguitatcm* 

Cum  enim  oleum  infirmorum  benedicitur,  nec  in 
capite  verba  salutationis,  hoc  est,  Dominut  vobi$^ 
cum^  nec  Oremti^,  nec  in  fine  concluditur  sicut  ct 
caeterae  oralioncs  in  quarum  One  dicitur,  perDomi' 
ntim,  elc.  Sed  infra  orationem  iilam  in  qua  dicitur, 
per  quem  hae  omtiia,  Domine^  semper  bona  creas^ 
coiu^iuditur.  Nam  in  uitimo  antequam  hoc  dicatur. 


super  sedem  tuam  {Psat.  cxx%i) ;    beiie  haec  tcrtla  d  «Jecenlcr  ab  acolyto  oblatum  submissa  voce  ponti 


cjus  unctio  in  triua  unctione  David  praeOgurata 
cst.  Priina  quippe  unclio  David  facta  est  in  domo 
patris  sui  Isui,  a  Samuele;  secundo  unxerunl  eum 
\iri  Juda  supcr  Iribuni  Juda;  tantum  in  regem; 
terlio  inuuctus  cst  super  universum  Israel.  Priniam 
unctionem  in  sgnum  rcgiii  non  in  rcm  signi :  se- 
cundam  in  rem  signi,  sed  in  partem  sollicitudinis ; 
terliam  accepil  in  pleniiudineni  potestalis.  Prima 
ergo  unetio  incipientis,  sccunda  proOcientis,  tertia 
plene  regiiantis,  cl  in  regno  conflrmali  sunt.  Se- 
cundum  h«c  tria,  coeleslis  medicus  juxta  ciijusque 
statum  praeparat.  hominibus  medicinam  :  necesse 
enim  crat  ut  secundum  statum  quo  corpus  mor- 
tuum  eral  proptcr  peccalum :  secandum  quem  etiara 


fex  audicntibus  tantummodo  circumstantibus,  de- 
bet  primo  oleum  exorcizare,  et  postea  benedicere» 
et  benedictionem  suam  tcrminare  :  /n  nomine  Do^ 
mini  nostri  Jesu  ChristL  £t  lunc  incipiat,  Per.  quem 
hme  omniaf  DominOf  semper  bona  creas^  etc.  OLi 
autem  catechumenorum  el  chrismatis  consecratio 
habent  officlum  per  sc.  Primo  enim  cxorcizaiur, 
deinde  ad  Dominus  vobiseum  et  Sursum  rerda^  le- 
nedictio  chrismatis  inchoatur.  Duo  siquidem  aco- 
lyii,  duas  accipientes  ampullas  quae  oleum »  quo 
chrisma  el  oleum  catechumcnorum  contineanl  in- 
YOlulas,  cum  sindonihus  dc  albo  serico,  ita  ui  vi- 
deri  possinl  a  medio,  deferre  debent  decenler  an!e 
episcopum,  projectis  sindonibus  super  scapvlam  si- 


«^ 


D.  CARNERll  LLN€OXENSIS  EFISCOPT 


m 


nistram»  ita  ot  redeant  ad  scapularo  dexteram ;  et  A  terse  Excelsi,  qu»  praeflgnrata  eat  per  patri«rcham 


a  dextris  possint  dependencia  delineri :  et  sic  liat 
processio  hoc  ordine.  Primo  ambuient  duo  acolytl 
cum  candelabris  et  ardentibus  cereis ;  portentor  duae 
cruces,  et  inter  iNas  cbrismale  oleum  ;  dehinc  por- 
tentor  duo  tburibula,  ei  inter  illos  medium  oleum 
catecbumenorum ;  debinc  feratur  ETangeiium,  ut 
impleatur  omne  bonum.  Tunc  subsequantur  duo- 
decim  presbyteri,  qui  proccdant  bini  eC  bini ;  tan- 
dem  subsequantur  duo  pueri  concinentes  bymnum  : 
0  Redemptor.  Signum  est  boc  totum  magni  myste- 
rii.  Ampulla  quippe  cum  cbrismate  quodam  modo 
flgurac  corpus  sumplum  de  Yirgine  continens  in  se 
corporalitcr  Spiritus  sancti  plenitudrnem  :  quod  an- 
lequaro  transiret  ad   allare  crucis,  aliquo  lempore 


nostrum  lacob,  qui  filii  sui  nomen  Beneni  mntavit 
in  Benjamin  {Gen,  xxxv).  Benoni  qaippe  filiu$  ifo- 
loris,  Bcnjamin  yero  filius  desttrte  inlerprelatur. 
Hoc  ergo  Cbristi  contulit  humanitas,  ut  filios  do- 
loris,  id  est  filius  irae,  iocta  suae  passionis,  ifiide 
Jacoh  luclator  interpretatur,  «isset  tilius  dexterae» 
id  est  lilius  graliae,  ut  qui  ex  merito  nostne  prnvi- 
tatis  digni  fuimus  illa  lerribili  voce,  quae  statuen- 
dis  a  sinistris  dicetur,  scilicet.  Ite,  maledicti^  tfi  iguem 
a!ternum  {Matth.  xxv),  cum  filiis  statuendis  ad 
dexloram,  audiCuri  simus.  Venite^  benedieti^  ete. 
{ibid.) 

Unde  bene  hoc  eedem  die  quo  Jesus  tradilus  est» 
poncifcx  apertis  januis  occurric  pro  foribus  eccleslaB 


erat  coopertum,  et  aliquo  nudum.  Quando  enim  ^  poenitcntibus,  qui   racii  ruerant  per  peccatum  iilii 

irae,  dicens :  Venite,  venite,  venite,  filii^  audile  me^ 
timor-em  Domini  docebo  vo$  {P$al.  vxxiii).  Et  ot  in 
pcrsona  Domini  vox  illa  pontificis  proferatur,  ostea- 
dit  psaiuii  titulus,  qui  sic  inscribitur :  P$almu$  Da^ 
vid^  cum  mutavit  vui^m  $uum  coram  Abimelech^  ei 
ferebatur  manibu$  $ui$el  dimi$it  eum  et  abiit  {ibid.). 
David  qoippe,  (fui  \el  manu  forti$^  vei  vultu  deei" 
derabHi$  interprelatujr,  Dominum  Jesura  significat, 
qui  corani  Abimelech,  qui  interpretalur  Patri$  mei 
tegaum^  sciiieet  coram  Judaeis,  hodie  iramotavil 
nokiun  suoro,  id  est  sacrificandi  rituro,  quando 
immolato  jam  Pascbae  veteris  agno  sumens  panem 
etvinum,  (erel)atur  in  roanibus  suis  dieens. :  Hoc 


qoasi  rex  non  esset  porlabdlur  in  iOgyptum, 
qoando  portatus  est  in  lemplum,  quando  subditus 
erac  M^riae  eC  Joseph,  quasi  cooperium  lalebaC:  in 
miraculis  vero,  in  praedicatione,  cC  ostensiene  suas 
majescatis,  quodaifimodo  nudum  erac. 

Haec  igicur  bene  intcrduas  cruces  porcalur,  qnla 
Christus  et  per  proprii  corporis  passionem,  eC  per 
proximi  compassioncm  raediator  Dei  eC  horainuro 
sustinctur ;  scd  cC  iiiCer  duo  thuribula  altera  por- 
tatur  ampulla,  qui  per  dcvotionem  et  contritionem 
spirilos  ratio  qoasi  media  saginalur.  At  postquam 
bencdicta  fuerit,  et  ab  altari  reddila,  a  pontifice  et 
a  mtnistris  altaris  visibilis  et  nnda  salutatur.  Hoc 


significat  quod  postquam  ai)  allari  crucis  transivit,  q  ^tcorpu$meum,ethice$t$angui$  meu$  {Matth.xxyi) 


praesentiaro  s*iam  curporaleni  discipulis  suis,  quo 
rum  typum  gerunt  duodecim  presbyteri,  qui  assi- 
slnnt,  cxhiburt;  et  eos  soaercsurrcctionis  testes  esse 
Yoluit.  Quod  autem  aliis  invisibilis  et  cooperta  ad 
mlutandum  defertur,  significac,  quod  hi  coclum 
GhrisCus  rediens  invisibilis  facCus  esC  hominibus. 
Quod  auCcm  sindoncm  iliain,  qua  cegitur  ampulla, 
album  eC  sericum  essediximiis;  ad  boc  dictum  est, 
quod  scrica  habeamus  a  vermibus :  figurnlur  qua- 
que  caro  Christi,  sub  qua  divinitas  latuit,  quae  in 
hoc  naturam  vermis  habuic :  qiiod  sicuC  sine  pec- 
cati  contagio,  ita  ec  sine  corruptione  libidinis  natus 
de  Virgine  fuil.  Unde  in  psalmo  ait :  Ego  $nm  ver- 
mi$  ei  nonhonw  {P$al.  xxi).  Qui  eliam  vermis  bene 
in  iHo  figuratur,  qiiero  Riiamis  vocant  J^daei,  di- 
cences  :'quod  ejus  saiiguine  facite  lapides  secaban- 
tur,  cum  ponl  deberent  in  tcinplo  Salomoiiis;  el 
ideo  maUeo  non  indigebaiit  latomi.  Quod  si  ica  vc« 
ruin  est,  nostrae  fidei  satis  arridet  mystcrium: 
luijus  siquidero  vermis  sanguinc  a  corruptibili  massa 
praecisi  suut  iapides  vivi  in  lempluro  saiictum,  quod 
eslEcclesia:  nee  postea  necessajMuiii  fuit,  ut  audi- 
retur  legis  austeriias^  tanquam  lualleus,  qoia  sui 
sanguinis  effusione  suscicavic  de  lapidibus  filios 
Abrahae  super  fundamenCum  apostolorum  et  pro- 
phctanun,  ipso  suoimo  angulari  lapide  Cbrislo  Jesu 
{Ephe$,  11).  Quod  autem  sinden  de  laeva  iraiisferCur 
ed  dexterare^  hoc  insinuat,  qiiodper  nubem  in- 
CQnlaminatai  carais  suae,  facta  est  mutatio  dex- 


Vox  igicor  pontificis,  vox  est  invitancis  amici,  vox, 
inquam,  Cbrisli,  qui  adcoiivivium  corporis  eCsan- 
guinis  siii  nos  inviCat  dicens,  venite,  filii,  et  ut  ma- 
gnus  et  capax  suscipienlis  sinus  aperiacor,  omnes 
januae  paCenC  ecciesiae  :  quasi  dicac  pontifex  aqui- 
loni :  Da;  eC  austro  :  ^oii  prohibere  (I$a.  xliii). 
Quod  autem  surgens  a  coena  Jesus  lavic  pedes  dl- 
acipulorum,  a  mysccrio  non  vacac,  quamvis  sufli- 
cere  videaiur  humilicaCis  exeniplum,  quod  in  iilo 
faclo  demoBstraCur.  Surrcxic  a  coena,  id  esC  a  con- 
vivio  patemaegloriae;  ec  posuic  veslimenu  sua,  quia 
semctipsum  exinanivic,  formam  servi  accipiens,  ct 
lerrena  carne  nostra  quasi  linCeo,  ciijus  maieria  na- 
scilur  e  terra,  praecinccus,  sanguinein  suum  sicut 
D  aquam  eilusam  in  pclvim  effudil  {Joan.  xiii) ;  el 
indelavic  pedes  nosCros,  id  esc  acCus  nosCros ;  sicul 
de  quibusdain  scripCura  esc :  Laverunt  stolas  $ua$ 
iu$anguine  Agni  {Apoc.  vii),  exempluin  nobis  Iri- 
buens,  uc  ec  iios  iCa  facianuis;  quia  sicuC  ipse  pre 
nobis  animaro  suain  posiiic,  sic  ec  dcbemuspro  fra- 
tribiis  animas  ponere.  Qiiia  vero  in  vcspera  tradi- 
tus  est  Doniinus,  nec  fuic  ei  in  illa  capcione  specics 
iieque  decor,  sed  aesciroatus  esC  vir  despectus,  eC 
virorum  novissimus,  ideo  in  vespera  dcnudanlur 
aluria,  et  ab  apparatu  suo  et  decorc  spoliantur  :  la- 
vanlur  vino  et  aqua,  in  signuro  quod  ih  passione 
sua  sanguine  redemptionis,  et  aqua  baptismi  nos 
lavil:  flagellis  tundunCur,  insignum,  quod  ipse  pro 
nobis  Oagellis  fuic  caesus.  Campanae  noo  polstmur, 


CSt  SERMONfiS.  ~  SERMO  XV11. 

i|uia  fidei  pra^oncs,  id  cst  apostoli,  non  solitm  con-  A 
tte«eninl,  sed  reiicto  eo,  orones  fugenint.  Unde 
princeps  apostoloriim  Peirus,  a  cujus  ore  primo 
verilatis  exivil  prasconium,  dicens  :  Tu  e$  Chmtus 
Ff/tiu  Dei  titi  (Matth,  xvi),  vocem  illain  repressit, 
coniicuit,  Christum  reliquil,  tertio  negavit. 
SERMO  WII. 

IN   DIE    8ANCT0    PASCRiC. 

Cmtate  Domino  amtieum  norum^  quia  mirabilia 
fteii  {Ptal.  xcvii).  Psalmns  David.  Psalmus  iste 
aliribuitnr  David,  quia  miral)ilia  fecit :  vultu  siqui- 
4em  desidcrabilis  et  m.iiiu  fortis  :  sic  enim  inter- 
prclatiir  David,  qui  Goliam  intcrfecit,  leonem  de- 
▼Icit,  ursum  prostravit,  quaiido  coram  Abiroelech 
faeiem  snam  immuuvit ,  quando  coram  servis  ejus 
impegit  in  ostia  port»,  manibus  siiis  se  porlavit,  et 
salfva  delluxit  pcr  bai  bam ;  vel  quando  nudalus  ve- 
alibus  suis,  sahavit  coram  arca  Dei :  in  iis  omnibus 
Tere  mirabilia  fecit.  Ipse  est  eniin  David,  qui  spe- 
ciosus  forma  pr»  filiis  hominum:  vnltu  dt^sidera- 
liilis*  tn  quem  ipsi  angeli  prospicere  desiderant. 
Bene  faciem  suamimniujavil;  quando  repntatus  est 
leprosnr,  et  percussus  a  Deo  et  humiliatus,  oppro- 
hr  am  hoininom  et  abjectio  plebis,  eo  quod  non 
erat  ei  species  neque  decor.  Xympanizavit  autero» 
4|«ando  pellis  carnis  sue  in  ligno  enicis  extensa 
fuit,  velut  in  lympano :  ita  at  dinumerari  possent 
omnia  ossa  ejus,  sicut  ait.  Dinumeraverunt  omnia 
MM  mea  (PsaL  xxi) :  id  est  dinumerabilia  fccerunt. 
iinpegit  autem  in  ostra  portae,  quando  portas  con-  q 
Irivit  «reas,  et  confregit  vectes  ferreos ;  et  tanquam 
altcrSamsonportasGazae  in  montis  supercilio  trans» 
p^rtavit  (Judic.  xvi).  Se  etiam  portavit  in  niani- 
bus  sais ,  quando  corpus  suum  teiiens  in  nianibus, 
discipulis  ^ii:  Accipite  et  comedite  ex  hoe  omnes 
-{Malth.  xxvi).  Dofluxit  etiam  saliva  per  barham, 
qiiando  loffui  quasi  quaedam  infanlula  videbatur  sa- 
pient  a  capilis  jam  deflnxa,  quando  dicebat :  iVfsi 
manducaveritis  carnem  fiUi  hominiSy  it  biberitis  ejus 
tait^ifiem,  noii  habebitis  vitam  in  vobis  (Joan,  vi). 
Nudatus  quoque  vesiibus  suia  coram  arca  sahavit, 
qiiando  consoriio  discipuloriim  spoliatus,  soius  tor- 
iular  calcavil ;  et  ut  vilior  videretur  plusquam  ft« 
clus  fuerai,  coram  Di'0  se  humiliavit. 

Licet  ergo  Michol  derideat  (II  Iteg.  yi),  videlicot  D 
Synagoga ;  licet  conleinnal  Achis  (/  Reg.  xxi),  id 
ost  popiilus  gent.lis,  Juda:is  quippe  scandalum  fuit 
Cfaristus,  genlibus  autein  stuiiitia,  vos  dtlectissimit 
qui  crediiis  haec  omnia  facU  fuisse  virtute  Dei  et 
sapientia,  Cantale  Domino  canticum  novum,  guim 
mirabilia  feeil.  Quid  eiiim  mirabilius,  quam  qiiod 
R'3\  regum,  et  Dominus  doininantiuiu  in  crimen 
iacsae  majesutis  susiinere  voluit  pro  veste  purpu- 
ram,  pro  corona  spinam,  pro  sceptro  arundinem» 
pro  uiicliune  myrrliam,  pro  throno  crucem?  SeJ 
luec  omnia  in  :trguuientum  ct  testimonium  Judaics 
damnationis  facia  sunt ;  ct  ad  gloriam  nostrae  sa- 
lutis.  Qiiasi  eiiim  quaedaui  testinionia  nosirae  sa*u- 
tis  rucruiit  haec  omiiia,  qnia  in  hoc  quo.l  purpura 
Patrol.  CCV.  t 


IN  DIE  Sr.NXTO  PASCIIifc.  Im 

vestitus  est,  palam  fecit,  quia  ipse  est,  qui  venit  de 
Edom,  tinctis  vestibus  de  Bosra.  Etfom  plinspofuli 
mei  interprelatur,  Rosra  tribulaiio  :  unde  Rosrat, 
quaeest  in  Kdom,  tribulaiiones  filii  popiili  sui  si- 
gniflcat,  id  esl  tribulationem,  quam  intuleront  ei 
filii  populi  sui,  id  est  Judaei.  Indinint  eum  purpnr», 
etdicunt  :  Quare  rubrum  est  indHmentum  tuumt 
(Isa.  Lxiii.)  Et  cum  manifestasset  eis  caiisam,  dl- 
cens  :  Torcular  calcavi  solus  (ibid.),  intelligere  to- 
Iiierunt :  sed  in  contemptnm  calcationis  suae  eum 
purpura  vestierunt.  Gens  misera,  gens  attrita  fonte, 
nonne  sic  oportuit  ut  tunica  Josf pfi  tincta  sanguina 
patri  praesentaretur?  Quomodo  liberari  possetis  ab 
iEgypliis,  nisi  uterque  poslis  sanguiire  liniretur? 
Dedistis  pro  corona  spinam.  Rene  dedit  terra  ve- 
stra,  quod  habuit,  nondum  a  maledictioiie  purgata. 
Spinas  et  tribulos  habuit,  spinas  dedit.  Miserf, 
nonne  sic  oportuit  Deum  in  mbo  apparere?NQniie 
sic  debuit  aries  inter  veprcs  corhihus  haereret 
Arundinem  dedistis  pro  sceptro,  apertissime  do*- 
monstrantes  quod  opus  illud,  quod  erat  in  nianibui 
Jesu,  regni  vestri  sccpiruin  fecil  arundineum  eC 
fragile  :  et  ad  sciibendam  damnationem  vestram, 
ne  possit  dderi,  scriptori,  qui  atrameniariam  bt* 
bebat  in  lumbis  (Exech,  ix),  arundinem  prarparatiis. 
Pro  unctione  dedistis  myrrham,  non  intelligentes» 
quod  Mardochaeus  sic  iniroilucere  debuit  Edissam 
in  domum  Assueri.  Mardoohaeus  enim  mgrrha 
munda^  Edissa  misericordia^  Assuerua  beatitudo  in-» 
lerpretatur. 

Myrrha  igitur  isla,  qua  eum  unxistis,  misericor* 
diam  in  domum  beatitudinis  introduxit,  ut  non  jaoi 
justilia,  scilicct  Vasthi  vastans  omnia,  sed  miii«- 
ricordia  dignitatc  regia  fungeretur.  Unde  alibi  ait ; 
Jiaiitts  mem  distillaverunt  myrrham  (Cant.  v).  De- 
distis  pro  throno  crncem,  quia  sic  oportuit,  ut  H^ 
giiiim  in  panem  mitteretur.  Hoc  est  cnim  lignum» 
quod  ainaritudinem  Mara  dulcoravit  (Exod.  xv)^ 
per  quod  duritiae  vestrae  ferrum  natavit  (IV  Reg, 
vi),  propter  quod  sublevandum  angelus  in  pisci- 
nam  descendebat :  et  Hgno  per  angelum  aquam 
niovehte,  sanus  erat  qui  prior  descendebat,  a  qua* 
ciinque  detinebatur  infirmitate  (Joan.  v).  Praevidc-' 
rat  enim  regiiia  Saba  quod  rc^um  Judaeorum  de- 
iteiet  destrui  per  boc  lignum  :  et  lioc  Salomoni 
niandavit :  unde  Salomon  sub  piscina  Siloe  ligniim 
lioc  ahscond.t ;  et  cum  tempus  passionis  appropiii* 
quasset,  angelus  Domini  catpit  paulatim  liguum 
movere;  ex  cujus  motione  piscina  nioveliatur,  eC 
per  ligni  virtutem,  ct  ejus  motionem,  sanabator 
qui  descendebat  in  piscinam.  Movit  ergo  angelua 
lignum  isiud,  ita  quod  ipso  die  passionis  superna- 
tavit  :  unde  populus,  cuni  Jesus  duceretur  ad  nior-^ 
tem,  lignum  quasi  inutile,  et  baurientibus  nocivum« 
amovita  piscina,  et  ad  crucia  palibulum  praepara- 
vit.  Implelum  enim  fuit,  quod  dixerat  Nicbaula, 
quod  iignum  illud  reguum  Judaeorum  destruerel, 
Ergo,  diiectissimj,  Cantate  Domifio  canticum  iioviim, 
^ifta  hu^c  iiiira6f7ta  fectl.   Quid  cnim  mirabiliua  : 


t85  D.  CAnNEflll  LINGONENSIS  EPISCOPI  eti 

qiiam  quoj  impassibUis  pati ,  iinmorUlis   roori,  A  p«num»  quia  morte  sua  morlis  destruxit  imperium. 

roaro,  equumet 


|ustus  pro  iojustis,  amicus  pro  inimicis,  prp  scrvts 

Dominus,  pro  tanliliis  (anlus  clignatus  estcrucifigi? 

Pefectus  iiostrae  morlalitalis  sustinuit  :  ita  tamen 

qiiod  qiii  videret  eum   bominem   ex   inflrmitale, 

Deum  crederet  ex  potestato,  ut  inlelligeremus  ip9iim 

hujusmodi  deFectus   assumpsisse  voluntaric,  non 

.necessitate.  Qui  enim  legitur  timuisse,  armalis  se 

sponle  obtulit  dicens  :  Ego  $um  :  si  me  quasritii^ 

iinite  Im  abire  (Joan.  xviiiK  £t  qui  dixil  :  Tristis 

est  anima  mea  usque  ad  mortem  (Maith.  xxvi),  ipse 

'etiani  dixil  :  Nune  clarificatus  est  Filius  hominis 

[XJoan.  XIII).  Et  qui  dixit  :  Abbay  Pater,si  fieripoust^ 

rirauseat  a  me  calix  iste  {Marc,  xiv)  :  ipse  Petro 

dixit :  Mitte  gladium  in  vaginam.  Calicem  quem  dtdit 


Cum  enlm  ipse  projeclns  est  In 
ascensorem  projecit  iu  niare.  Christiis  siquideBi 
tanquam  alter  Jonas  fugere  voiens  in  Tbarsis,  pa* 
vem  inlrans  ob.lormivit ;  sed  mare  turbatiir,  s«sci« 
tatur  lcmpestas,  navis  (itubat,  naulae  murmurant, 
et  excifalo  Jona,  dicunt  ei  :  Quid  fecisti  ?  Quibus 
Jonas  ait :  5t  propter  me  orta  est  hcec  tempestas  mit- 
tite  me  in  mare  (Jon.  i).  Projeclus  est  in  roare  et 
facta  est  tranquillitas  magna ;  qui  projcctus  in  mare, 
equum  et  asccnsorem  dejecit  in  mare.  Jonas  qnippe 
qui  dolens  vel  columbd  interpretatur  Chrislum  si- 
gnilitat,  qui  cum  dolores  nostros  porlaret,  nec 
rostrum  habuit  unde  malediceret  cum  maledicere- 
tur,  nec  ungues  unde  laederet  cum  kcderetur,  i 


'nUhi  Pater,  non  bibam  illum?  (Joan.  xviii.)  Et  qul  D  vocem  amaritiidinis  cum  ad  iracundiam  provocare- 


;«d  Inferna  descendit ,  ipse  Latroni  dixit  :  Hodie 
imicumeris  in  paradiso  (Luc.  xxiii).  £t  qui  dixit  : 
Deu%  meuSf  Deus  meus,  ut  quid  dereliquisti  me? 
,{Ifatth.  xftvii.)  Ipse  etiam  dixit  :  Amodo  videbitis 
filium  hominis  sedentem  a  dextris  virtulis  Dei 
iMatth.  xxvi). 

Manus  quoque  quae  clavo  fuit  affixa,  solo  lactu 
sanavit  auriculam  Malchi.  Et  cuin  igiiomiiiiose  pen- 
del>at  in  cruce,  terram  concutiebat,  solem  obscura- 
^at,  frangebat  iapides,  apenebat  inonumenta,  mor- 
tiios  susrital)at.  Et  satis  digne,  quia  ipse.  est,  qui 
>espicit  terrain,  et  facit  eam  iremere.  Maxime  tunc 
moveri  debuit,  quando  inclinato  capite  eam  re- 
'  spexit.  Ideo  terram  movit  et  coiiturbavit,  quia  ter- 
rcna  corda  et  facto  mirabili  lerrore  concutiebat. 
Solem  obscurabat,  quia  is  claritalem  dabat,  et  ad- 
^^veiiiente  lunae  synodo  patiebatur  eciipsim  :  iuna 
^iiguidem  Ecclcsia  est,  quam  foedere  sangulnis  et 
laqaas  llueiitium  de  iatere  suo  sibi  uuivit  :  cujus 
eausam  homincs  terreiii  considerare  nescientes,  mi- 
rati  sunt,  quod  obscuratus  esset  sol  meridie,  ue- 
•4M:ieiite8,  quod  sol  jiistitiae  recto  diametro  erat  in 
f^ruodo  luiiae,  videiicet  Ecciesiae  suae.  Fraiigebat 
lapides,  .4|uia  etiaro  dura  infldoliiim  corda  ad  poeni- 
tentiam  roovebat.  Uiide  Centurio  :  Vere  Filius  Dei 
erat  iste  (Mauh.  xxvii).  Apertiit  inonumenia  :  quia 
Pharisaeorum  spurcitiae  manifestatse  sunt,de  quibus 
dictum  est :  Vm  vobis^  Scribw  ei  Pkarimgi^  giii  «i- 


tur.  Hic  igitur  cum  mullas  mundi  tribuiatioiies  t%* 
plorasset  et  jam  tempus  advenisset  quo  debebat 
transire  de  hoc  mundo  ad  Patrem,  tanquam  fu- 
giens  ad  coeiestis  gaudii  explorationem  properabat. 
Hoc  est  quod  fngere  voluit  Jonas  in  Tharsis  se^ 
iitlravit  iiavem,  quia  ut  praedicaret  venit  ad  Syaa- 
gogam ;  sed  cum  defectus  humanos  ibi  assuinpsia- 
sct,  quasi  in  navi  dormivit  :  unde  Judaei  humanita- 
tis  ejus  deftctus,  non  divinitatis  gloriam  attendeft- 
tes,  inare  tuibant,  mundum  suscitant.  Unde  di- 
cunt :  Quid  facimus,  quia  hic  holno  muUa  si§ma  fm^ 
cit,  ct  totus  mundus  vadii  post  ipsum?  (Joan.  vi.) 
Teuipestas  suscitatur,  tum  ut  capiant  eum  in  ler- 
^  moue,  tum  ejus  operibus  detraciantes,  dlcente»  ln 
'  fieelzebub  priiieipe  da^moniorum,  ejicit  daemonia. 
Navis  titubat,  Synagoga  vaciilat;  alii  dicebanl, 
quia  bonus  est^  a/tt,  non^  sed  seducit  turboi  (Joau. 
vii).  Nautae  murmurant,  Scribae  scilicet  et  Pharkaei 
dicentes  ^  Non  est  hie  homo  a  Deo  qui  Sahbttium 
non  custodit  (Joan.  ix).  Dicuntenim,  quid  fectsiif 
Esne  Verbum  caro  factum?  Quousque  anima$  n&^ 
stras  toUis  ?  si  tu  es  Christus,  dic  uobis  paiam  (Jomn. 
x).  Dicit  eis  Jonas^^Si  propler  me  oru  est  li»c 
tempestas,  id  est  si  non  poiest  transire  calix  iste, 
nisi  bibam  illum,  mittite  me  iii  mare,  id  est  mittil* 
me  in  amaritudtnem  mortis.  Piojectus  est  in  mare, 
quia  cum  qiiadam  abjectioiie  oppnobriuin  homiNiim 
factus  et  abjectio  plebis.  Projcctus  Ci-i  in   mare. 


miles  estis  sepulcris  deaibalis,  qum  defofis  sunt  pui-  D  qui  mortis  amaritudines  pro  nobis  sustinuit,  mortis 


(Chray  intus  vero  omni  spurcHia  plena  (Matth.  xxm). 
Mortiios  suscitavit,  quia  non  tam  corporis  quam 
aiiiiiiae,  mortesua  inortem  occidit :  corporis  quidem, 
jiuantuin  ad  oinnes  spe,  quantum  ad  plures  re; 
auimsB  •vero  qiiantum  ad  sufficientiam,  elsi  non  ad 
effiGientiam.  Sufficiens  autem  hoslia  fuit,  quae  po- 
Ittit  omiies  liberare ,  Gtsi  non  omnes  iude  sint  effe- 
<ptuni  consecuti.  Aceipiat  igitur  Maria  tympanum  et 
tympanizanti  nostro  David  eum  gaudio  occurrat  di- 
cens  :  Cant^wus  Dotntito,  gloriose  enim  honorifica- 
f}its  esty  quia  mirabilia  fecit  :  ^^utitn  enim  et  ascen* 
$orem  projecit  in  mare  (Exod.  xv).  Justuni  est  enim, 
ut  Maria^illuminata,  sic  enim  interpretatur  Maria, 
•cum^Christo  moriente  moriificationii  4issumat  lym- 


tamen  transitoriae,  per  quam  diabelum  et  satellltes 
ejus  projecit  in  amaritudinem  mttrtis,  sed  perpc- 
tiie.  Haec  sunt  mirabilia  quae  fccit  in  depositione 
animae;  <|ui  potesiatem  habuit  dcpoiieiidi  animan 
•uani,  ei  iterum  sumendi  eam.  Sed  quia  mirabHia 
cognovimus,  quae  fecit  in  depositione  auime  fmst^ 
jam  «a  Videamus,  quaR  fecit  in  assumptione  : 

Potestalem,  inquit,  habeo  ponendi  animam  meam . 
et  iterum  wmendi  eam  (ibid.).  Res  roirabiiis  alv|ue 
inaudita  :  a  saeculo  enim  non  est  auditum,  qnod 
quis  se  s«scita\erit.  Suscitavit  Elias  filium  Sare- 
ptanap  (//  ///  Reg.  xvii) ;  ftliuin  Siiiiamitis  Eli* 
seus  (/  V  Reg.  tv) ;  alii  alios ;  sed  nulli  seipsot.  8tti 
quld  utilitatis  ia  isu  suscitatione  Chrisll  si(,  d^- 


m  SEAMONfiS.  —  SERMO  XVUt.  IN  DIK  SANCTO  PASCHiK.  •«$ 

isMbI  apiMritlonum  tiisna,  qullras  se  discipiiiis  A  el  pedes  vorabant,  sed  intestina  dimitiebani.  N«s 

vero  qtri  eum  verum  Deum  et  verum.  bominem,  et 
anima  rationali  el  humana  carne  subsisientem  coo- 
fitemur,  caput  cum  iiUeetinis  ct  pedibus  voremus. 
Id  est  cum  aviditaie  non  an  ventrcm,  sed  In  mei* 
tem  Pascha  nostnim  trajiccre  salagamiis,  vel  quk 
Pascha  iransitus  interpreutur,  ianquam  inviiati  ad 
coBlestes  miptias  transeamus,  de  tenebris  ad  iuceai» 
de  liifidditate  ad  fidem,  de  vitiis  ad  virtutem,  do 
mone  ad  vium,  vel  de  muado  ad  Patr^m.,  ut  sic  in 
voce exsultationis et «onressionis  in  primo  celcbn- 
mus  Pascha  historicum,  in  sccumlo  aUegoricum,  iti 
lerlio  tropologicum,  in  quai  to  anagogtcumXIanlemua 
ergo  canttcum,et  novum,propter  promissum,propter 
signum,  propter  praeceptum.  Propler  promiss«Hn,qai« 


fircbuk  manifestum.  Surgens  enim  mane  prima 
fiabbaCiapparuii  prim€»Mari;e  Haigd9AeuBb,{Mare.  xvf ), 
tanquam  magn«  innrmae,  tanquam  magis  aigrotae ; 
«I  nerediretad  vomitun,  et  ad  antiqiium  Dei  con- 
temptum ,  ne  retro  rcspicerei,  quae  manum  j|im 
iiiiserat  ad  aratrum,  visitavit  eain  in  spiritu  tiino- 
1-is,  quando  appariHt  ei  angelus,  cujus  species  erat 
«ictti  fttlgur  et  ^eslfimenta  ejus  sicui  nix.  £t  quo- 
fiiam  timor  nunquam  malus  est,  nisi  quando  ni- 
fuius  esi,  temperavit  eum  spiriiu  pietalis  :  qiiando 
'tterum  ei  iii  borto  apparuii,  ci  ocitlo  pictatis  eam 
respicieiis  ait  :  Maria  {Jcan.  xx).  Spiritu  vero 
ccientie  visiiavltiZleopham  et  socium  ejus,  quando 
focipieiis  a  Moyse  et  prepbetis,  cepii  eis  praedicare 


4|tMMl  sic  oportuit  Ghrisiiim  paii,   et  inlroire  in  ^  vetera  transierunt,  ei  ecce  itova  facU  sunt  omnia 


gloriam  suam  {Luc.  xxiv).  Undecim  vero  discipulos 
eongregatos  in  domo,  in  spiritu  fortitudiriis  visita- 
■  vit,  qiiandojanuis  clausis  inlravit  ad  ipsos,  et  ait 
^^s:  Pax  vobis  {Joan.  xx).  ConAdite,  quia  ego  viei 
«lundum.  Ad  mare  Tiberiadis  Petrum  et  Joannem 
•piritu  consilii  visiuvit,  quando  ipsis  in  vanum  la- 
iiocanlibus  toU  'nocle,  dt«ii  :  Miuite  in  dexteram 
matigH  recteel  invenie(i$  {Soan,  xxi).  Thomam  vero 
^ui  dixerat,  Nfsi  videro  fixuram  r/avomm,  ete.,  vi- 
«iuvk  in  spiritu  inteilecttts,  quando  post  dies  octo 
•lenifla  jamiis  clausis  venit  ad  discipulos,  et  Tliomie 
di»il :  infer  di§iium  tuum  m  latu$  meum  :  mitte 
miauHm  luam  in  hcm  ebuorum,  el  noii  e$u  iiuredu- 


Uiide  non  jam  nobis  vetera  vel  temporalia,  aed 
nova  et  spiritualia  stitit  pr<oniissa.  Gxtiiie  igilu/ 
veierem  hoininem,  fratres  charissiml :  ot  indiiflu 
novuni  hominem,  qui  secundum  Deum  ■ereatns  «esl* 
Novate  vobis  uovaie,  et  nolite  serere  stiper  spinas» 
Canute  et  canticum  novum  propter  novum  ^i* 
gnum.  Novum  enim  fecit  Domimia  supertennmi; 
non.  sokim  quod  mulier  cireumdedii  virum,  «mI 
quod  vir  ille  susciuvit  se  ipsum.  CanUie  «tinni 
canticum  novum,  propter  novum  praceptnm-:  Mmh^ 
datum,  inquit,  novum  do  vobitf  ut  dUi§aUi  mvU^ 
eem,  ticut  dHesi  vo$  {Joan.  xiii).  Quantum  dileill 
nos  ?  Usquc  ail  morlem,  morteni  autem  crucjiL  M 


iu$  ud  fNieU$  {Hud.),  In  spirilu  vero  sapientiae  ap-  q  hanc  enim  dilectionem  inviut  nos  ipsum  aigouiii 


fiarnit  recurobentiiMis  diseipolis«  quibus  exprobra- 
vit  inoreduUutem  ipsoruro,  ei  duritiam  «ordla»  el 
«ii :  /(e,  ddcete  omne$  $enle$,  baptixanU$  eot  in  nomme 
Patrie  et  FiUi.  et  BpiritMS  $ancti  {Marc.  xvi). 

JHaec  «uul  futrabiiia,  que  lecit  in  assumptione 
'«nUiue  auae.  Cmitate  ergo  canlicum  novum,  quia 
mrabilia  fecit.  Sed  quid  est  canticum  ?  Canticum 
est  exsulutio  mentis  in  vocem  prorumpentis.  Quia 
^rgo  iu  voce  exsultationis  et  confessionis  sonus  est 
epulantis,  caniemus  caniioum,  q«iibus  datum  est 
fiedie  epulari.  Paschaenim  imroolalus  estCliristus, 
sicut  dicit  Apostolus  :  Paecha  no$trum  immoiatu$ 
g$t  Chri$tu$.  Itaque  epuiemur  {1  Cor.  v).  Pasclia 
iiostrum  Christus  est,  Agnus  scUicet  qui  loIUi  pce- 
<mta  mundi,  quem  nobis  incorporare  debeiTius,  vel  D 
taborare  potius,  et  orare,  quoinodo  nos  incorporet 
sibi.  Caput^  ait  ^riptura,  eum  inU$tini$  et  pedibu$ 
torubitit  {Exod.  xif).  Caput  diviniutem  sigiiificat, 
pedes  bumaniutem,  iiitestifia  vero  ea  quae  perti- 
neni  ad  anifaam.  Fuerunt  enim  baeretici  quiChri- 
iium  Dei  Filiuro  confessi  sunl;  sed  ipsum  hominem 
factum  non  crediderunt :  isti  caput  agni  sine  pedi- 
bus  et  intestiuis  comederunt.  Alii  vero  ipsum  pu- 
Tum  hominero  fuisse  dixerunt,  quia  mortuum  eum 
viderunt  :  sed  eum  nec  resurrexisse,  nec  Oeum 
fuisse  crediderunt  :  isti  pedes  et  intestina  vora- 
bant  :  sed  caput  omiitebant.  Alil  vero  Deum  et 
.homlnem  fuissecrediderunt;  sed  tamen  diviniutem 
pro  ^mima  ipsum  habuisse  mentjti  sunl :  isti  caput 


crucis.  Crux  enim  habet  duo  bracJiiA  exteata^  iSs* 
tendamus  igitur  ad  dilectionem  jamicorum  let  auiiai* 
corum  utrumque  brachium,  dextrum  scilicet  et  ai- 
nistrum  :  longitudluem  habentes  in  perseverinile 
usque  ad  mortem;  et  solo  Dei  IntuUu  nos  ilillgeii- 
tes  habeamus  «ubllmiutem,  ei  cum  ijs  «mnibua 
humiliutis  habentes  profundum.  Sic  iCir.uoem  De- 
minl  bajulemus  ei  commoriamur  iCi,  ul  a  morte 
tam  animae  -quam  4;orporis  resurgere  mereamur, 
ipso  adjuvante,  ipso  patrocinanle,  ipso  auxillum 
minislranie,  qui  vlvit  el  regnat  fw  jomiua  saecuk 
ssecuiorunu  Amea« 

6ERM0  XVin. 

m  DIE   SANCTO  PASOUJS. 

i^-oii  €oque$  hcedum  in  iaete  matri$  $um  (Ex^d. 
xxxiv).  Apostolo  ieste,  nihil  ad  perfectum  adduxil 
iex  (Hebr.  vii);  sed  propter  trangressionca  dala 
est ;  donec  pleniludo  legis,  iion  per  verbum  legis» 
sed  per  legem  Verbj^  daretur  iii  plenitudiuem  tem- 
poris.  Ecce  quod  In  exilu  Israel  de  ^gyplo,  im- 
molari  praecipitur  agnus  paschalis,  el  hoc  riiu : 
Non  comedeti$^  ait,  ex  eo  crudum  quid,  nee  coctum 
aqua,  $ed  o$$um  tantum  iqni.  Caput  cum  inteetinie 
el  pedibu$  vorabiti$,  et  $anguine  eju$  $uperiiminare 
domu$  et  ulrumque  po$tem  iinieti^.  Et  ucundum 
hunc  ritum  a^cipi^ti»  et  hmdum  (Exod.  xii).  Unui 
autem  ritus  es|  agni  pariter  et  hcEidi,  unus  ritas» 
una  legis  san^^tio,  una  fides  ejus  qui  venil  in  ^inil- 
litudinem  carnis  peccati ;  etqui  pecqtlum  Jlimf^ 


t85 


D.  CAnNEail  LI?^GONENSIS  EPISCOPI 


m 


quam  quod  impassibUis  pati ,  immortalis   roori,  A  panum,  quia  morle  sua  morlis  destruiit 


|uslus  pro  injustis,  amicus  pro  inimicis,  prp  servts 

Dominus,  pro  tanliliis  lanlus  clignatus  estcrucifigi? 

Pefectus  nostr»  morlalitalis  sustinuit  :  ila  tamen 

quod  qui  videret  eum   liominem   ex   infirmitale, 

Deum  crederet  ex  poteslato,  ut  intelligererous  ip»um 

hujusmodi  deFectus   assumpsisse  voluHtaric,  non 

.necessitaie.  Qui  enim  legitur  timuisse,  arroatis  se 

sponte  obtulit  dicens  :  Ego  $um  :  si  me  qumritis^ 

sinite  hot  abire  (Joan,  xviiiU  £t  qui  dixit :  Tristis 

est  anima  mea  usque  ad  mortem  {Maith.  xxvi),  ipse 

'etiani  dixit :  Nune  clarificatus  est  Filius  hominis 

\lJoan.  xiii).Ct  qui  dixit :  Abbay  Pater,si  fieripoUst^ 

rtranseat  a  me  calix  iste  (Marc.  xiv)  :  ipse  Petro 

dixil :  Mitte  gladium  in  vaginanu  Calicem  quem  dedit 


Cum  enim  ipse  projectus  est  in  mare,  eQora  ei 
ascensorem  projecit  in  roare.  Chrisius  Mquidai  % 
lanquani  alter  Jonas  fugere  voleiis  in  Thftrsis,  ra* 
vem  inlrans  ob.lormivit ;  sed  mare  tttrbalur,  Msd* 
tatur  icmpeslas,  navis  litubat,  nauUe  murinaranl, 
et  excifalo  Jona,  dicunt  ei  :  Quid  fecistif  QuilNis 
Jonas  ait :  Si  propter  me  orta  est  hac  tempesta$  lulf- 
tite  me  in  mare  (Jon.  i).  Projectus  esl  in  mare  el 
f^cta  est  tranquillitas  magna ;  qui  projeclus  in  mftre, 
equum  et  ascrnsorem  dejecit  in  mare.  Jouas  quippe 
qui  dolens  vel  columbd  interpretatur  Ckristuni  si- 
gnilicat,  qui  cum  dolores  nostros  porlsrel,  acc 
rostrum  habuit  unde  maledicerel  cum  maledioere* 
tur,  nec  ungues  unde  Ixderet  cum  kBderetur*  mc 


nuhi  Puter,  non  bibam  illum?  (Joan.  xviii.)  Et  qui  B  vocem  amaiitudinis  cuni  ad  iracundiam  provocsre- 


ud  'inferna  desccndil ,  ipse  Latroni  dixit  :  Hodie 
mcumeris  in  paradiso  {Luc.  xxiii).  Ct  qui  dixit  : 
Deu%  meuSf  Deus  meus^  ut  quid  dereliquisti  me? 
.(Ifatth.  xftvii.)  Ipse  etiam  dixit  :  Amodo  videbitis 
filium  hominis  sedeatem  a  dextris  virtutis  Dei 
jiMatth.  xxvi). 

Manus  qaoqiie  quae  clavo  fuit  affixa,  solo  taclu 
sanavit  auriculam  Malchi.  Et  cuin  igiioroiniose  pen- 
del>at  in  cruce,  tcrram  concutiebat,  solem  obscura- 
jjat,  rrangebat  lapides,  aper^ebat  inonumenta,  roor- 
tuos  susritaliat.  Et  satis  digne,  quia  ^)se  est,  qui 
respicit  terrain»  et  facit  eam  iremere,  Maxime  tunc 
jiioveri  debuit,  quando  inclinato  capiie  eam  re- 


tur.  Hic  igitur  cum  mullas  mundl  tribulsliones  es-> 
plorasset  et  jam  teropus  advenissel  quo  debelMH 
transire  de  hoc  roundo  ad  Palrem,  Isnqoam  fu- 
gieiis  ad  coelestis  gaudii  exploraiionem  propersbsi. 
lloc  est  quod  fiigere  voluit  Jonas  in  Tharsis  8e4 
iitiravit  iiavem,  quia  ut  piaedicarel  venit  sd  Syiia- 
gogam ;  sed  curo  defectus  huroanos  ibi  sssnmpsis- 
sct,  quasi  in  navi  dormivit  :  unde  Jadaei  homsniUH 
tis  ejus  defcctus,  non  divinitatis  gloriam  sliendeft- 
les,  inare  turbant,  mundum  suscitanl.  Unde  4i- 
cunt :  Quid  facimus,  quia  hic  koino  muUa  sifoa  feh' 
cit,  ct  totus  mundus  vadit  post  ipsum?  {Joua.  vi.) 
Teuipestas  suscitatur,  tum  ul  capisnl  eum  in  i 


spexit.  Ideo  terram  roovit  et  f:oiiturbavit,  quia  ter-  ^  nioue,  luni  ejus  operibos  detracianles,  dicenlesln 


rcna  corda  et  facto  roirabili  lerrore  conciHiebat 
Solem  obscurabat,  quia  is  claritatero  dabat,  et  ad- 
«eiiiente  lunae  synodo  patiebatur  eclipsiiu  :  iuna 
^ii|uidem  Ecclcsia  est,  quam  foedere  sangulnis  el 
iSqoas  Hueiaium  de  latere  suo  sibi  uuivit  :  cujus 
esusam  homincs  terreui  considerare  nescientes,  mi- 
rati  sunt,  quod  obscuratus  esset  sol  meridie,  ue- 
•4»cieiiles,  quod  sol  jiistitiae  recto  diamelro  erat  in 
^yiiodo  luii»,  videlicet  Ecclesiae  suae.  Fraiigebat 
iapides,  ,quia  eti.'un  dura  iiifldoliiim  corda  ad  poeni- 
lentiam  movebat.  Unde  Centurio  :  Vere  Filius  Dei 
erat  isie  {Matih.  xxvii).  Apertiit  monumenla  :  quia 
Pliarisaeorum  spurcitiae  msuifestatse  suni.de  quibus 
diclum  est :  Vm  vobis^  Scribw  el  Phariwi^  qui  st- 


fieelzebub  priueipe  daemoniorum,  cjicll  daemonis. 
Navis  litubat,  Synagoga  vacillst;  alii  dicebsnt« 
quia  bonus  est,  a/tt,  non,  ud  seducit  turbas  {Joam. 
vii).  Nautae  murmurant,  Scribae  scilicd  el  Phsrisaei 
dicenles  ^  Non  est  hic  homo  a  Deo  quv  Sahbatum 
non  custodit  (Joan.  ix).  Dicuntenim,  quid  fedsHt 
Esne  Verbuni  caro  fadum?  Quousque  animaM  us* 
stras  toUis  ?  si  tu  es  Christus,  dic  uobis  paiam  (Jaan. 
X).  Dicit  eis  Jonas  i  4Si  propter  me  oru  esl  bsBC 
lempestas,  id  esl  si  non  poiest  transire  cslix  Isie, 
tiisi  bibam  illuni,  mittUe  me  in  mare,  id  est  miliiie 
me  in  aroariludtnero  mortis.  Projectus  est  in  msre, 
quia  cum  qiiadam  abjectioiie  oppnobriuin  horoinum 
factus  et  abjectio  plebis.  Projccluse«i  in   msre. 


miles  estis  sepulcris  dealbalis,  qu<B  defofis  sunt  pul-  D  qui  mortis  smaritudines  pro  nobis  sustinuit,  mortis 


fchra^  intus  vero  omni  spurcitia  plena  (Matth.  xxiu). 
Morliios  suscitavit,  qiiia  non  tam  corporis  qusm 
aiiiiiiae,  mortesua  inortem  occidit :  corporis  quidem, 
ijsantuin  ad  omnes  spe,  quantum  ad  plures  re; 
animae  ^vero  qiiantum  ad  sufficientiam,  elsi  nonad 
effiGieniiam.  Sufficiens  autem  hostla  fuit,  quae  po- 
loit  omiies  liberare ,  elsi  non  omnes  iiide  sint  effe- 
ctuni  consecuti.  Aceipiat  igiiur  Maria  tyropanuro  et 
tympanizanli  nostro  David  cum  gaudio  occorral  di- 
ceiis  :  Caut£wus  Dotntito,  gloriose  enim  honorifica- 
tus  est,  quia  mirabilia  fecit  :  ^^siitii  eiittit  et  ascen* 
sorem  projecit  in  mare  (Exod.  xv).  Jusiuni  est  enim, 
ut  Maris^illuminats,  sic  enim  interpretatur  Maria, 
•cumChristo  moriente  moriificationii  4issumat  lym- 


lamen  transitoriae,  per  qnam  diabelum  et  satellites 
ejiis  projecit  in  amaritudinero  rotirtis,  sed  perpc- 
tiiae.  Haec  sunt  mirabilia  quae  fccit  in  depositione 
animae;  <|ui  poteslatem  habuit  dcpoiieiidi  animsm 
iuani,  ei  iterum  sumendi  eam.  Sed  quia  mirsbilia 
cognovimus,  qnae  fecit  in  depositione  auime  fmst^ 
jam  ea  Videamus,  quae  fecit  in  assumptione  : 

Potestalem,  inquit,  habeo  ponendi  animam  meam  . 
et  iterum  svmendi  eam  (ibid.),  Res  mirabilis  alque 
inaudita  :  a  s;eculo  enim  non  est  suditum,  qnod 
quis  se  s«scita\erjt.  Suscitavit  Elias  filium  Sare- 
ptanjF  (//  ///  Reg.  xvii) ;  Hlium  Suiiamitis  ETi- 
aeus  (/ V  Reg.  iv);  alii  alios;  sed  nulli  seipsos.  Stti 
quid  ulilitatis  is  isU  suscitatione  Chrisll  sU,  de- 


S£aMON£S.  —  SERMO  XVUI.  IN  DIK  SANCTO  PASCHiK.  «$ 

fMMtranl  apparitlonuiB  tiisna,  quibos  se  discipulis  A  el  pedes  vorabant,  sed  intestina  dimiilebani.  N«s 


fnebuK  manifesium.    Surgens  enim  mane  prima 

fiuUMiliapparuii  primcOf  ari«Magdalenae.(Mar<;.  xvi), 

taaquam  magn«  kiflrm»,  tanquam  magis  aigrotae ; 

4!l  ne  rediretad  vomitun,  et  ad  antiqiium  Dei  con- 

temptum ,  ne  reiro  rcspiceret,  quae  manum  jam 

miserat  ad  aratrum,  visitavit  eam  in  spirilu  limo- 

1-is,  quando  appsriHlei  angelus,  cujus  species  erat 

MCttl  fulgur  et  ifeslfimenta  ejus  sicul  nix.  £t  quo- 

oiam  timor  nunquam  malus  esl,  nisi  quando  ni- 

iiiius  est«  temperavit  eum  spiri4u  pietalis  :  qiiando 

•  lleniro  ei  in  borto  apparuii,  ct  ochIo  pictaiis  eam 

irespiciens  ait  :  Maria  (Joan.  xx).  Spiriiu  vero 

•cientie  visitavitlZleopham  et  soeium  ejus,  quando 

Mcipieiis  a  If oyse  et  prepbelis,  cepit  eis  praedicare 

ifued  sic  oportuit  Gliristiim  paii,   et  iniroire  in 

•gloriam  suam  {Luc.  xxiv).  Undecim  vero  discipulos 

■  eongregatos  in  domo,  in  spiritu  fortitudiriis  visita- 

'  vit,  qiiandojanuis  clausis  intravit  ad  ipsos,  et  ait 

'Mi  Pax  vMs  {Joan.  xx).  Confidite,  quia  ego  viei 

«lundttm.  Ad  mare  Tiberiadis  Peirum  et  Joannem 

•piritu  consilii  visitavit,  quando  ipsis  in  vanum  la- 

•iiocanlibus  tota  'nocle,  di«il  :  i/t<ft7e   in  dexteram 

matigH  recte  et  invei^eiit  (ioan,  xxi).  Thomam  vero 

^ui  dixerat,  Nfst  videro  fixuram  r/avonim,  elc.,  vi- 

«itavit  in  spiritu  intellecluSy  quando  post  dies  octo 

'  ItenMii  jaiuiis  clausis  venit  ad  discipulos,  et  Tliomie 

disit :  infer  diplum  tuum  m  iatut  meum  :  mitte 

manum  tuam  in  hcm  datomm,  et  noii  e$u  incredu- 


vero  qiit  eum  verum  Deum  et  verum  hominem,  et 
anima  rationali  el  humana  carne  subsisicntem  coo* 
fitemur,  caput  cum  inleetiiiis  ct  pedibus  voremus, 
id  cst  cum  aviditale  non  in  ventrcm,  sed  in  meu* 
tem  Pascha  nostnim  trajiccre  satagamiia,  vel  quia 
Pascha  iransitu$  inlerpreutur,  laiiquam  inviiati  ad 
coelestes  miptias  transeamus,  de  tenebris  ad  luceas» 
de  iiifidciitate  ad  fidcm,  de  vitiis  ad  virtutem,  da 
nM>ne  ad  vitam,  vel  de  muiido  ad  Patrem,  ut  sic  in 
voce  exsultationis  et  «onressionis  in  primo  celcbn- 
mus  Pascha  historiciun,  in  sccundo  aUegoricum,  iu 
lertio  tropologicum,  in  quai  to  anagogicumXanlemua 
ergocanticum,et  novum,propter  promissum,propter 
signum,  propterpraeceptum.  Propter  promissiNn^qaia 
vetera  transierunt,  et  ecce  itova  facta  sunt  amnia 
Unde  noii  jam  nobis  veiera  vei  temperalia,  aed 
nova  et  spiriuialia  sutit  pr<oiiiissa.  Gxiiite  igilu/ 
velerem  hoininem,  fratres  charissimi :  ot  iiidiiiio 
novuni  hominem,  qui  secundum  Deum  ^reatiis  «est* 
Novate  vobis  uovaie,  et  nolite  serere  siiper  spiiias» 
Cantale  et  caniicum  novum  proptcr  navum  ai* 
gnum.  Novum  enim  lecit  Domiiius  super  cemms; 
non.  sokim  quod  mulier  cireumdedii  virum,  4/ed 
quod  vir  ille  suscitavit  se  ipsum.  Cantale  etteni 
canticum  iiovum,  propter  novum  praceptum-:  Mmu^ 
datum,  inquit,  nooicm  4o  voln$i  ut  diU§ati$  mvU 
eem,  $icut  dikxi  vo$  {Joan.  xiii).  Quanlum  dileiit 
nos?  Usquc  ad  moriem,  morteiu  autem  cruejiL  M 


im  ud  fideU$  (ifrtif.).  In  spirilu  vero  sapientie  ap-  q  hanc  ciiim  dilectionem  invitat  nos  ipsum  ai^duiii 


fiaruit  recurobentibus  diseipoiis«  quibus  exprobra- 
vit  inoreduUtatem  ipsorum,  el  duritiam  4x>rdia»  el 
«it :  l(e,  d6c€te  omne$  $ente$^  baptitanU$  eo$  in  nonUne 
Patrie  et  FiUi.  et  Spiritn*  $ancti  (Marc.  xvi). 
.'  Haec  eum  intrabiiia,  que  lecit  in  assumptione 
-«liflue  suse.  Canlate  ergo  canticum  novum^  quia 
mrabilia  fecit.  Sed  quid  est  canticum?  Canticum 
esl  exsuitatio  mentis  m  vocem  prorumpentis.  Quia 
ergo  iu  voce  exsuUationis  et  conressionis  sonus  esi 
i^lanlis,  cantemus  canticum,  q«iibus  datum  est 
jMdie  epulari.  Pascha  enim  immolalus  estCliristus, 
sicut  dicit  Apostolus  :  Pa$cha  no$truM  immolatu$ 
/nl  Ciiri$tu$.  Ita^ue  epulemur  (1  Cor.  v).  Pasclia 
iiostrum  Christus  est,  Agnus  sciiicet  qui  lolUl  pce- 
<mta  muiidi,  quem  nobis  incorporare  debeiTHis,  vel  D 
talmrare  polius,  et  orare,  quoinodo  nos  incorporet 
sibi.  Caputf  ait  Scriptura,  cum  inte$tim$  et  pedibu$ 
torabiti$  (Exoa.  xif).  Caput  diviniUtem  significat, 
pcdes  bumaiiilatem,  iiitestifia  vero  ea  quae  perti- 
iienl  ad  animam.  Fuerunt  enim  haeretici  qui  Chri- 
ftum  Dei  Filium  confessi  sunl;  sed  ipsum  hominem 
factuin  non  crediderunt :  isti  caput  agni  slne  pedi- 
bus  et  intesiiuis  comederunt.  Alii  vero  ipsum  pu- 
Tum  bominem  fuisse  dlxerunt,  quia  mortuum  eum 
viderunt  :  sed  eum  nec  resurrexisse,  nec  Oeum 
fuisse  crediderunt  :  isti  pedes  et  intestina  vora- 
bant  :  sed  caput  omiuebant.  Aiii  vero  Peum  et 
hominem  fuisse  crediderunt;  sed  tamen  divinitatem 
pro  ^mima  ipsum  habuisse  mentjti  sun^ :  isii  caput 


crucis.  Crux  enim  habet  duo  bracjiia  exteata^  iSs« 
tendamus  igitur  ad  dilectionem  amicorumiel  «lirai* 
eorum  utrumque  brachium,  dextrum  scilicet  et  al- 
nistrum  :  longitudinem  habentes  in  perae«erantia 
usque  ad  mortem;  et  solo  Dei  intuUu  nos  fliligen- 
tes  habeamus  «ubUmiutem,  el  cum  Us  «miiibus 
humiliutis  habentes  profuiidum.  Sic  icrucem  Da- 
mini  bajulemus  et  commoriamur  iCi,  ul  a  morie 
lam  animae  -quam  eorporis  resurgere  mereamur, 
ipso  adjuvante,  ipso  pairocinante,  ipso  auxiiium 
ministranle,  qui  vivil  el  regnat  fer  omnia  ssMula 
ssecuiorunu  Ameo^ 

SERMO  xvin. 

m  DIE   SANCTO  PASOUJS. 

N^on  £oque$  lioBdum  in  lacte  matri$  $u$b  (Exod. 
xxxiv).  Apostoto  teste,  nihii  ad  perfectum  adduxit 
iex  (Bebr.  vii);  sed  propter  trangressiones  dala 
est ;  donec  pleniludo  iegis,  iion  per  verbum  lcgjs» 
sed  per  legem  Verbi^  daretur  in  plenitudinem  tem« 
poris.  Ecce  quod  in  exilu  Israei  de  ^gypto,  im- 
molari  praecipitur  agnus  paschaUs,  el  hoc  rilu : 
Nm  comedeti$f  ait,  ex  eo  crudum  quid,  nee  coctum 
aqua,  ud  Q$$um  tantum  ipii.  Caput  cum  inte$tini$ 
€t  pedibu$  vorabiti$,  et  $anguine  eju$  $uperiiminare 
domu$  et  ulruntque  po$tem  /tiitelts.  Et  ucundum 
liunc  ritum  accipi0ti$  et  ttcsdum  (Exod.  xii).  Unoa 
autem  rltus  es|  agni  pariter  et  boEidi,  unus  ritas» 
una  legis  san^^io,  una  fides  ejus  qui  venil  in  $irol« 
Utudinem  carnis  peccati ;  etqui  pecqHum  POH  iil» 


.<M7  D.  GAUNERn  LINGONENSIS  EPfSCOPI 

«cll,  nec  InYentus  ett  dolos  in  ore  ejtis.  Una  fldes  A  est  :   verba  ejus  spiritus  el.vilai  suni  (J« 


n). 


.ejus,  qui  cum  peccaiorihus  vcnit  conversari,  et 
conBta.nler  tamen  dixit :  Qun  accu$abit  me  de  pec" 
^uio?(Joan.  VIII.)  Uiiiis  rilus  ejus,  qui,  tesle  Apo- 
•tolo,  pro  nobis  factus  est  peccahim  (//  Cor.  v),  ut 
de  peccato  damnaret  peccatum,  et  ejus,  qui  fuit 
Agnus  sine  macula ,  Agnus  Dei  qui  tollit  pcccata 
■undi.  Nihil  crgo  cruduin  de  agno  paschali  vel 
liQedo  edcre  debemus,  cum  corpus  ejus  suscipimas. 
8ed  in  sacramentis  rerum  rcs  sacramentorum  co- 
gnoscamuft  :  suiit  enim  ibi  duo  sacrameiita,  et  duae 
.rea.  Sacramentum  quippe  est  visibilis  forma  panis 
;et  viiii :  sacne  rei  iilius  invisibilis,  videlicet  corpo" 
ri»  agiii  immaculati,  qui  voluit  lieri  hostia  pro  pec- 
:^tis  uostris,  cum  in  cruce  pependit :  et  iilem  cor 
pus  de  Virgiiie  natuin,  \crum  in  veritate  signi, 
q^od  eti4m  est  signuin  veriiatis,  sacraineutum  esl 
lliius  corpopis  Christi,  quod  est  Ecciesia.  Esl  igitiK- 
tto^amentum,  et  noii  res,  visibilis  forma  panis  et 
viui :  sacrauientum  ct  res,  corpus  de  Virgine  iia- 
tuin  :  res»  et  non  sacrameiitum,  corpus  ejus  quod 
•esx  Ecclesia.  Uiii  igitur  sacramentum  sine  re  ibi 
eredit  esse,  crudum  comedit,  qiiia  nihil  ibi  spiri- 
luale  credit;  spiritus  enim  ignis  est.'  Qui  rem  et 
litcramentam  esse  credit,  iu  quod  remaneute  pa- 
«is  et  vini  substantia,  credat  esse  verum  corpus 
Cbristi  sicut  quidam  baeretici  mentiti  sunt :  corpus 
quidem  accipit,  sed  seipicrudum.  Qui  vero  per  mi- 
aceptionem  rei  et  sacramenli  roembrum  Ecclem 


Si  haec  spiritualiter  et  cum  charitate  intettiftt, 
▼erba  ejiis  spiritus  et  vita  snut  et  4ibi  suBt; 
si  hapc  non  charitative,  sed  carna|iter  intelUgiiy 
▼erba  ejus  nihilominus  spiritus  et  vita  sont,  scd 
tibi  non  sunt ;  sed  fomentum  damnationis  et  nMriis 
tibi  sunt.  Para  igitur  mentem,  nou  dentem ;  crede. 
et  mandueasti.  Totus  igitur  sumitur  Christos  et 
tolum.  Totus  in  persona,  totum  iu  natura.  C&put^ 
inquit  Scriptura,  cum  pedibut  ei  inientinii  vorokiiis, 
Non  dixit,  pedes  cum  capite  vei  inlestinls  :  non 
dixit,  inteslina  cum  pedibna»  vei  capite  vorabitla. 
Qut  enim  dixit  qnod  est,  removit  qood  Mm  eat. 
Qiiia  igitiir  capiit  Christi  Deus»  per  caput  •ubiimi- 
tas  diviiiitatis  accipitur ;  per  pedes  vero  bunulitalis 
humanitas  designatur..  Unde  Joannes  dignum  se 
non  arbitrabatur  solvere  corrigiam  calceamentorom 
ejus  (Joan.  i) ;  id  est  non  arbitrabatur  se  digoum 
aperire  sacramenta  liumanitatis  ejiis.  Inlestina  v€ro 
sunt  aiiima,  et  animae  virtutcs  et  potentias;  qiias 
Christus  babuit,  prout  decuit  et  oportuit.  Fuenint 
ergo  baeretici,  qui  ipsum  puruni  hominem  assere- 
bant,  sed  Deum  esse  negabant.  Ui  pedes  et  intestina 
voral)auty  scd  caput  omittebaiit.  Fuerunt  alii  • 
qui  ipsum  Deum  esse  crediderunt,  sed  eum  veram 
carnem,  sed  quasi  phantasticam  ut  sic  videretur 
ab  hominibus»  accepisse  negabant :  isU  capul  el 
intcstina  vorabant,  sed  non  pedes.  Fuerunt  alii, 
qui  ipsum  Deum  esse  et  veram  carnem  accepissa 


se  «fficit,  Cbristi  corpus  accipit  et  sanai  Spirilus  ^  confessl  sunt;  sed  ipsum  animam  habuisse  nega- 


igni  coetum.  Sequitur 

Pfon  eocium  aquo.  Assata  per  ignem  fortii» 
astringuntur,  elixa  vero  per  aquam  facilius  dissol- 
«runlur.  Aqua  igitur  coctum  comedit,  qui  sumendo 
eorpus  Chrisli  dissol^i  et  per  partes  posse  dividi 
suspicatur,  vel  illani  unioDem.  Dei  et  bominis  in 
^A^ade-suiuiam  arbitratur.  Et  quia  nibil  phanta- 
«ticum  iu  illi»  sacramenio  credere  debemus,  scieii- 
diim  est  quia  vere  frangitur  ibi,  quod  videtur,  et 
non  est;  non  quod  est,  et  non  videlur.  Frangitur 
forma  vistbiiis,  non  fes  invisibilis.  Non  frangilur 
subsuntia,  sed  accidens,  quod  nec  iii  subjecto  est, 
nec  subjicit.  Mira  res,  sed  tanien  vera,  ncc  multiMM 
mirabiiis,  si  cujus  sit,  attendamus.  Cum  lixc  at- 


verunt,  sed  ipsam  pro  aniroa  divinitatem  :  i&ti  ca- 
put  et  pedes,  sed  non  intestina  vorabant.  lios  au- 
tem  qui  ipsum  Deum  et  hominem  verum»  ex  aniu:a 
rationali  et  hiiroaiia  cariie  subsistentem  conllle- 
mury  caput  cum  pedibus  et  intestifiis  vorare  tene- 
mur :  vorarc,  id  est  cum  omni  avidiute  sumere. 
Quidquid  enim  Dei  est,  cum  aviditate  faciendum 
est.  Propter  hoc  ait  Psalmista  :  Voluniarie  tacrifi" 
cabo  iibi  (Pfa/.  liii). 

Nota  ordinem  verborum  :  Capui  cum  pedibue. 
Non  ait  pedes  cum  intestinis,  vel  intcstina  cum  pe- 
dibus :  nam  separaiionem  camis  et  anima;,  cuui 
morluus  esset  in  sepulcro,  conlitemur.  Sed  talis 
fuit  unio  Dei  et  hominis,  quod  nec  a  carne  in  se- 


lendis  et  roiraris,  attende  cujus  sit  corpus,  et  non  D  pulcro,  nec  ab  anima  separari  potuerit  in  iuferno. 


iniraberis.  Ipsum  est  enim  corpus  iilud,  quod  de 
Virginis  utcro  per  clausam  januam  exivit.  Ipsum 
rst,  quo4l  ad  discipultis  clauis  januis  iniiavit. 
Ipsum  super  mare  siccis  vestigiis  ambulavit,  ipsum 
contra  naturani  nubes  suscepit  et  levavit.  Haiic  igi- 
tur  speciem  panis  et  vini  in  corpus  Cbristi  irans- 
ubfttantiatam  iniraris ?  Nunquid  ipsc  est,  qui  coram 
Petro  et  Jacobo  et  Joanne  transfiguratus  est?  Nun- 
quid  ipse  est,  qiii  cum  duobus  discipulis  euntibus 
in  fimmaus,  peregrini  formaro  suscepitTlllas  trans- 
flgurationes  uoii  miraris  :  et  propter  hanc  obslu- 
pescis?  Verburo  per  quod  oronia  facu  sunt,  et4mi- 
nia  polest,  istud  non  potcst?  Yerbo,  qiio  dixit,  et 
CkU  sunt,  boc  diiit,  et  factum  non  erii?  Verius 


Et  totus  erat  in  sepulcro,  sed  propler  carnem;  to- 
tus  in  iiiferno,  sed  propter  animam;  totus  ubique» 
sed  propter  diviiiilatem.  Totus  dico,  sed  non  totum. 
Sed  nunquid  verum  dixit,  qui  dixit :  £/f,  £/t,  /nm- 
ma  $abacihani;  hoc  esi^  DeusmeuSj  Deu$  meu$,  ui 
quid  dereliquieii  me?  (Maiih.  xxvii.)  Ait  eniro  supcr 
huc  Arobrosius  :  f  Clamabat  homo  separatione  di- 
viuiutis  moriturus.  >  Uinc  est,  quod  Besychius 
siiper  Leviticum  (lib.  v),  de  duobus  bircis  ioqiieiis  '^ 
quorum  alter  immolabatur,  alter  vero  a  populis 
abire  pemiittebalur  iu  solitudinem,  dixit :  f  Immo- 
lala  est  humaiiitas  quasi  hirciis  :  sed  divinitas 
quasi  alter  hircus«  abiit  in  solitudioem,  id  est  in 
ccelum,  ni  poriarct  peccau  Rostra,  non  ut  baberel» 


m  SERMONES.  —  SERMO  XVIII.  JN  DIE  SANCTO  PASCIIi£. 

ted  ul  coBSiMiicret.  i   Scd  hoc  iiilenigeiiiiuiii  est,  A  Cavete  a  fermento  Pharisceorum,  quod  est  hypotri$i$ 


ilttantttin  ad  defensionom,  quanlum  ad  proiectio- 
neni,  uon  quantum  ad  unitionis  soiiitiunom.  hi 
boc  «miui  eum  divinitas  dercliquit,  quia  proteciio- 
neni  coliibuit,  ut  potestatom  liaberet  iiiimicus,  qua 
cousammaret  passionem.  Nam  si  dereiidere  euin 
divinitas  voluissct,  inimicus  eum  occidemli  |K)te- 
stalem  non  babuisset.  Et  si  mortuus  non  fuisset, 
Mlutem  nostram  operntus  non  esset.  Ut  igitur 
homo  lalvarelur,  oportuit  ut  Cbristus  moreretur. 
Sed  mori  noii  poterat,  nisi  potesutem  occidendl 
e«Bi  inlnricus  haberet.*  Potestatem  habere  non  pos- 
sel,  si  eum  diviuitas  defendere  voluissel.  Ergo  in 
boe  eum  divinitas  desernit :  quod  ipsum  non  pro- 
lexit,  sed  anionem  non  solvit.  Veiiia  quidem  no« 
landa  sunt.  Non  enim  ail,  derelinquei^  sed  dereii^ 
fnisfi.  Tivus  hoc  dicebat,  ergo  jam  vivum  divini- 
las  dereliquerat.  Ergo  nec  tunc  Deus  erat :  quod 
iiefas  est  credere  et  dicere.  Sed  in  hoc  euin  dercli- 
querat,  qood  Pilatus,  quod  Judaeus  occideiidi  ho- 
ininem  illum  potestatem  a  Deo  acceperat.  Nam 
ruh)  mala  voluntas  ab  homine,  vci  a  diabolo  sil ; 
omnis  tamen  potestas,  sive  bona  sit,  siTe  mala, 
fsse  non  potest,  nisi  a  Deo.  Hioc  esl  quod  Dominas ' 
aii :  Non  habere$  in  me  pote$tatem ,  ni$i  tibi  datum 
e$$et  de$uper  {Joan,  xix).  Sequitur  : 

Et  linie$  $aBguine  agni  $upertiminare  et  utmmqMa 
po$tem,  lliiic  esl  quod  Dominus  angelo,  qiii  atra- 
iiientariuin  scriptoris  habebat  in  lombis,  dixil : 


{Uatth,  xvi).  Propter  hoc  azynia  sinceritalis  ponil 
A|M)Stolus,  contra  maliliam ;  vei  itatis,  coiUra  reli- 
gioiiem  siniulatam.  Lactucas  etiam  agrestes  coinc« 
dcre  tenemur,  et  iion  domesticas.  Nain  sicut  alia 
lactuca  domestica  est,  alia  agrestis,  ita  qusRdam 
est  amaritudo  agrestis,  qu;edain  domestlca :  per 
lactucam  enim,  quia  amara  cst,  amaritudo  ligura.-* 
tor.  Sed  sicut  melle  silvestri  Joannes  utebatur  iti 
deserto  {Marc,  i),  ita  et  nos  lege  praecipimur  vesci 
lacluca  agresti.  Nec  inel  domesticum  Joannes,  noe' 
ipgislator  lactuca  domestica  prsecipil  vesci,  quia 
ulrumqiie  aboniinabile  est  apiid  Dealn.  Nam  dul- 
cedo  domeslica  esl  inter  prospera  gratulari;  br 
ctuca  domestica  est  inter  adversa  amarlcari ;  sed 
^  mei  silvestrie  esl  gratulari  si  punganl  adversa;' 
lactuca  agrestis  esl  si  decipere  volunl  'prospert« 
Propter  lioc  ait  Jeremias  :  Pone  tibi  amaritudine^ 
{Jer.  \xxi;.  Hanc  lactucam  comedebal  propheta, 
quando  dicehat :  Ecce  in  pace  amaritudo  mea  e$i 
amari$$ima  (I$a.  xxxviir).  El  iterum  alius  pro- 
phela  :  Ingrediatur  putredo  in  o$$ibu$  mei$et  $ubtitr 
me  uateatf  ut  requie$caia  in  dte  tribulationi$  (Ha- ' 
bac,  III).  Sequitur : 

Bene$  ve$tro$  accingeti$.  Necesse  esl  ul  prarllam 
carnis  humannp,  vel  pr«ecingat  virginilas,  ul  exi« 
naniat;  vcl  accingal  coniiiiHntia,  sic  ul  eohlbeil;^ 
vel  ordo  conjiigalis  ordinate  succingal;  nec  enlm 
peccatum  est,  si  non  causa  coitus,  sed  caosa  prolis 


Signa  thau^  'in  fronttbu$  virorum  gementium  $uper  r  sponsus  sponsam  ordinate  cogiioscat ;  ot  sic  ex  illa 


cuncti$  abomittalionibu$ ,  quee  fiunt  in  Jeru$aiem 
(Ezechs  ix).  Qood  Dominos  in  fronte  per  prophe- 
lam,  hoc  idem  Dominns  in  soperliminari  dixil  per 
legislatotem ;  sed  hoc  idem  signom  ipse  Boetios  (17) 
in  inferiori  margine  vestis  philosophis  depictom 
cognovit.  Quia  idom  est,  et  sangoinem  positom  in 
siipcrliminari,  el  Iheta  [6]  depictom  in  inferiori. 
Sed  et  ipse  Gedeon,  trecentos  milites,  qui  ad  beila 
procederent,  a  dexlris  statuit,  el  elegit  {Judic.  vii), 
signiflcans  sanguincm  agni  ponendum,  et  ihau  in 
dcxlro  poste  depingendum.  Nam  uumerus  ille»  qui 
per  flgurain  Iheta  figuratur,  firmissimum'  est  cort- 
scientias  munimen,  tam  ad  omnia,  si  terrcant,  ad- 
versa ,  quain  si  aduleiitur  prospera.  Si  scenics  vi- 


cognitione  ttlius  quaeratiir  qui  per  undam  bapti8ma-> 
tis  Deo  postea  regeneretur.  Baculosque  lenere  ju« 
bemur  in  manibus,  id  est  disciplinam  exhibere' 
operibus,  t\u2d  non  sil  nobis  virga,  sed  baculas,  iit 
in  austerilate  disciplinae  grossitudo  baculi  flgar»- 
tur.  Calceamenta  etiam  babere  debemus  in  pedibvs, 
ne  terrenum  lutum  afteclus  nostroi  pollual;  sed 
sio  exempla  doctorum  muniaiit,  ut  eliam  eonim 
suffragia  a  luto  defendant.  Ecce,  dileclissimi,  ii ' 
omiiia  quie  de  agoo  vel  hoedo  dicta  sunt,  suflBciunl 
ad  medelam  :  quid  necessarium  fuit  tants  perfe- 
clioui  addere  qood  audistis  :  Non  eoque$  hmdum  in 
lacte  matri$  sfc^f  Notandum  esl  ergo  quod  Paler 
Filium  tradidit,  Judaeus  flliom  Iradidit.  Idem  ope- 


liorum  meretricui»  te  revocenl  ad  temporalia,  si  le  D  ratus  est  Judaeus,  quod  Deus.  Sed  Deus  bona  vo* 


hi  peccatis  securum  reddat  inordiuaiae  spei  praesum- 
piio  falsa,  signa  thau,  pone  sanguinem  passionis  iu 
conscientiam,  quoniam  et  Samson  vicitin  asini  man- 
dibula.  Nihil  cst  enim  quod  non  vincal  frequens  ru- 
minatio  passioiiis,  el  patientias  Christi.  Sequitur : 
]  Et  comedeti$  pane$  azymo$  cum  lactuci$  agre^ti* 
bu$.  Non  om.ne  fermcntum  abjiciendum  est;  nain 
niulier  sapiens  fermeiilum  posuil  in  farinae  satis 
Iribus;  sed  a  ctbo  animse  spirituali  abjiciendae 
Bunt,  vei  aperta  malitia,  vei  religio  simoUiU.  Nam 
de  primo  dicil  Aposlolos  :  Expurgate  vetu$  fermen' 
tum  {1  Cor.  \) ;  de  secoiido  Duoiinos  in  Evangeiio  : 


luiitate  operatus  est,  quod  Judaeus  mala  volunfate* 
Ergo  mala  voluntas  fuil  Judsei,  idein  operantis 
quod  Deus  :  ergo  eadem  voluntas  Judaei  et  Doi,  sed 
inala  in  Judffio,  bona  iii  Deo,  quia  necessarium  fall 
velle  Deuin  :  quod  noluit  velle  Judeum.  Sicul  ecoii- 
Irario  potestesse  bona  voluuus  homiuis;  el  aliud 
tameu  volenlis  quod  Deus  :  scd  si  esl  alia  Yolttnta* 
a  Deo,  iioii  esl  tamen  alieiiata  a  Deo,  quia  vult  bo- 
niiuem  velle,  qood  ipse  non  vult;  alia  enim  debel 
esse  voluntas  judicis,  alia  judicio  subjaeenlis.  Ju- 
dex  vult  exercere  justitiam,  judicandus  praestolatttr 
misericordiam.  Judex  eum  damnaiidum  disyoniL. 


(17)  De  cvntolat.  philot.,  L  i,  pr.  I. 


pi  D.  GARNERIl  LINGOiNfiNSlS  EPfSCOPf  Mf 

8ed  quis  unqttam  carnem  suam  odio  habuit!  Sunt  A  dix^rit  (Mart,  i>.  Nttnquid  (anlifm  miraciilum  a^ 

lentio  prseteriri  volebat?  Non  utique,  sed  eiemplapi 


igitur  contrariae  voluntates  et  judicis  et  judicandi, 
imo  forte  gravius  damnari  deberet,  si  sibi  dam- 
num  optaret,  quia  qui  sibi  nequam,  cui  bonus? 

Ergo  bona  est  Toluntas  et  judicis,  qifi  ncm  v«U 
quod  judicandos ;  et  judicandi ,  aliud  volentis 
quam  judex.  Non  est  enim  contra  iUam,  etsi  sit 
praeter  illam.  Sed  quid  mirum,  si  inter  duos  ho- 
niiies  sinr  diversae  voluntates,  quae  non  sint  ad- 
▼ersfle,  cum  etiam  in  unoquoque  homtimm  sint 
diversae  voliintates ;  per  quarum  unam  aiiqiiid  non 
velit,  quod  per  alteram  velit?  Nam  secundum  infe- 
riorera  vim  animae,  quae  sensualitas  appeliatur, 
Hliquid  vult;  quod  secundum  superiorem  vim  ani- 
mae,  quae  ratio  dicitur,  nec  velie  vult.  Ista  tamen 


hpimilitatis  ostendebat.  Eci^  bona  volmiUs  Del 
fuit  quod  voiuit  Piiii  passionem ;  et  bonum  est 
quod  volnit,  qoia  nec  telle  potesl,  uisi  bonom. 
Velle  enim  mahim  non  polest,  etsi  omnipolen».  Ml 
mala  voluntate  illud  idem  voluit  Judaeus,  et  facCum 
est  inalum  ei,  quod  est  bonum  :  factom  esl  eiTe- 
nenum,  quod  est  mihi  anlidotum.  Quoniam  etei 
eiterror  homo  noster  plerumque  indicet  interiorero» 
el  opera  denuntient  bonitatem,  vel  toIouuuM» 
tamen  voluntas  ex  operibos  non  est  judicanda; 
aed  ex  volonute  judicanda  sunl  opera.  Scripcun 
quippe  est  :  c  Affectus  tuus  operi  tno  nomeo  im- 
ponil;  >  et  omne  peccatum,  ot  ait  Augusiinus  (IS), 


duo  sunt  in  anima,  et  anima  est  una.  Nunquid  di-     ita  volunurium  est,  quod  non  est  peccatum  si  noo 


irisa  esi  animat  Nunquid  sibi  contraria  res  est  una? 
Propter  hoc  ait  Apostolus  :.  Inveiiio  legem  in  mem" 
kri»  mei$  repugnantem  legi  mentit  mem^  et  captivum 
«e  dueentem  in  legem  peccati.  Velle  adjacet  mihif 
perficere  non  invenio  {Rom.  vii). 

Sed  quoniam  in  hac  diversiute  quaedam  videtur 
adversitas,  quia  non  l)ene  convcnire  videntur  lex 
Membrorum,  et  lex  mentis,  levemus  oculos,  et  con- 
•ideremus  in  capite,  quod  in  membris  uon  vide- 
mns  perspicue.  Consideremus  in  Christo  utram- 
que  Yolunlatem;  aliam  et  aliam;  diversam  non 
dlversam  :  alteram  non  alteram ;  et  utramque  bo- 
liam.  Paler^  »i  fieri  potett^  inquit,  tran$eat  a  me 


voluntarium;  nec  aliqoid  criminale,  si  dlaplieel; 
nec  aliquid  veniale,  si  plaeei.  Igitor  qood  mala 
volunute  operatus  est  Judaeus,  com  laoien  simpli 
dter  esset  bonum,  factum  est  tamen  in  seandaloni 
et  in  malum,  etad  injostitiam  reputatum*  Condem 
nat  Domious  per  propbeum  et  opiis  make  volouta- 
tis,  et  malam  volunuiem  operantis,  el  aurtorem 
simul  operis  el  voluntatis.  Ail  enim  :  Non  eoqmeB 
hctdum  in  lacte  matri»  suee.  Coctio  bcedi  passlo 
Christi.  Sed  quid  esl  quod  addttur,  in  laete  mairU 
»um  f  Mater  ejus  Maria  fuit  :  lac  malris  leoer- 
rlma  carnis  portiuncula  fuit,  quae  per  Spirrlum 
sancluni  concreta,  et  coagulau  in  assumptionen 


ealix  ts/e,  locutos  est  fllius  homiuis  (Matih.  xxvi).  C  carnis  humanae  in  corpus  Christi  trahsivil.  Non 


8ed  quld  respondil  Filius  Dei?  Yerumtamen  non 
mea  volunta»^  ud  tua  fiat  (ibid.).  Aliter  locutus  esl 
ergo  filius  hominis,  aliter  Filius  Dei  :  aliter  honio, 
aliter  Deus ;  totum  Umen  ipse  Christus.  Quod  locu- 
lus  esl  filius  hominis  homo,  loculus  est  Filius  Dei 
Deus  :  sed  idein  Deus,  imo  prorsus,  idem  Pater  el 
Filius.  Ergo  eadem  voluntas  Patris  et  Filii,  quia 
idem  est  eis  velle  et  esse,  voluntas  quippe  essentia 
est.  Quod  ergo  filius  ait  :  Non  quod  ego  volo^  ud 
quod  la,  idem  est  ac  si  diceret,  non  qood  volo  ego, 
aed  quod  ego.  Yalde  diversa  sunt,  non  vqlo,  et 
Tolo  :  utraque  umen  voluntas  in  Christo,  et  utraqiio 
bona.Quis  eniin,nisi  mentis  insanae.nialaro  inChristo 
fuisse  voluntatem  audeat  confiteri?  Volebat  igiiur 


enim  de  coelis  illa  caro  fuit,  sicot  qoidam  credide- 
runt,  sed  de  substantia  maternae  carnis.  Dicit  eniin 
Job  in  persona  Christi :  Sicut  lac  muUi»ti  me,  el 
»icut  caseum  me  coagula»ti  ?  {Job.  x.)  Unde  miil- 
sisti  me?  De  substantia  matris  me;e.  Ipse  enim 
lapis  est  sine  manibus  de  monte  abscisus;  qui 
crevit  in  montem  magnuin,  in  montem  coagulatum 
ei  incaseaium,  de  quo  cecinil  Psalmisu  dicens  : 
Mon»  Dei  mon»  pinguit;  ut  quid  »u»picamini  monte^ 
inca»eato»  ?  Montem  in  quo  beneplacilum  esl  Deo 
habiUre  in  eo  {P»aL  lxvii). 

Hujus  igitur  lactis  coagulatio,  hujus  montis  io- 
caseati  glutinum  concretionis  Spiritus  sanctus  fuil, 
quo  praeter  aliorum  naturam  concreta  sunt  mem- 


in  quantum  homo,  quod  noluit  in  quantum  Deus  :  D  bra  in  utero  malris  :  aliorom  siquideih  membra  ei 


volunutem  umen  humanam  divinae  supposuil  vo- 
lunUti.  Sed  adhuc  dico,  iion  solum  vult  in  quantum 
homo,  quod  non  vult  in  quantum  Deus :  sed  elDeus, 
praecipil  aliquando  quod  non  vult  fieri  et  prohibet 
plerumque  quod  vult  fleri  :  plus  esl  enim  praecipere 
quam  velle.  Praecepit  Abraham,  ut  immolaret  fllium 
auum  Jsaac  {Gene».  xxii) :  sedjnunquid  istud  volebat 
BeriT  Si  volebat,  cur  arietem  h^rentem  cornibus 
Inler  Tepres  miltebai?  Praecipiebal  igitur,  et  Umen 
fieri  nolebal.  Sed  propter  hoc  praecrpit  ut  fidem  el 
obedienliam  Abraham  comprobaret.  Rursus,  cum 
quemdam  asgrotum  sanassel,  dixit  :  Vide,  nemini 


seminario  utriusque  pareniis ,  per  intcrvalla  tem- 
porum  el  dierum,  formam  suscipiunt  naturalem. 
luque  post  quadragesimum  sextum  diem  animam 
suscipiunt;  sed  aliter  in  Christo  factuin  est.  Nain 
ipsa  die  conceptionis,  in  ipso  lacte  matris  formaU 
sunl  membra  simul  omnia,  infiisa  est  anima  :  el 
ipsa  die  UnUc  sapientiae  facu,  cui  nihii  Deus  ad« 
dere  potuil,  quia  eo  die  secundum  animam  omnia 
scivit,  quae  Deos  scivit,  etsi  non  ita  clare  vel  per- 
spicoe.  AMoquin  aliqua  dies  fuit,  quod*  Filius  Dei 
camem  haboit  el  bomo  non  fuit.  Potuenini  igitor 
membra  fomiata  per  aeuteni  proficere,^ei  najorem 


(18)  De  ver.  relig.  c.  ii. 


6ERII0NES.  —  SERMO  liX.  IN  DIE  SANCTO  PASCHiC  604 

tnfcipene   quantiimeni ,    led    sapieoiia    nuijorein  A  Patris  el  Filii,  umo  loDgiai  a  calort,  quaino  loiir 
qaaiititaiem  \'cl  gratia  infiisa  8U8cipere.|u>n  poluil. 


quia  Ipse  erat  sapieiilia  geniu  et  non  creau  :  eft 
aapiens  sapientia  ingeniia,  et  non  creala,  quae  una 
esi  curo  sapieiiiia  geniia,  cujus  benelicio  sapienlia 
cretta  non  K^niia,  el  adjuncu  non  potuil  augmen- 
Uri.  Uiiivit  enim  sapicntia  ingenita  non  creau 
sapieiitiam  crcauni  non  genitam  sapieniiae  genilc 
»on  crcal£ :  et  facla  est  inscpai'al>ilis  unio,  nl  quod 
r>ei  eral,  essm  liomitiis  :  ct  lilios  imminis,  ideiii 
essel  ipse  FiJius  DeL  Proposili  igitur  sensus  verbi 
Ulis  esi  :  iVoii  €i)qu€$  hctdum  in  lacte  malrii  •««, 
Id  esl  non  aflDiges  Cliristum  passione  in  die  con- 
cepiionis  sux.  Scxtii  ditf  Adani  Tactus  est,  seilo  die 
bpsus  esl,  eodem  die,  ut  quidam'tradunt,  Ciirisliis 


gius  a  cliariiate,  et  a  saneti  JSpiritus  ardore.'Qttia 
igitur  senes  naturaiiler  frigidi  sunt,  in  senioni 
peccati  laliitur,  in  qiio  niliii  spirilualis  dnicedinia 
reperitur.  Quod  iu  Uieu  matrii  additnr,  maledicli 
sigiium  prxponitur;  quia  inaicdiclus  pner  centam 
annorum.  Peccator  siquidem  ol^stinatus  in  dulce^ 
dine  su«  cogiiationis,  puer  esl  centum  annorum  ; 
ei  hoediis  coctus  in  iactc  inatris.  Propter  iioc  Job 
dicel>al :  Quare  non  in  vulta  mortuut  $um  ?  egre$$u(^ 
ex  utero  non  $talim  perii?  Quare  exceptu»  genibu^ 
cur  lactatu$  uberibu$  f  (Job  iii).  Transferl  enim  iq 
se  vir  sanclus,  non  quod  factus  est,  scd  quod  fecil. 
Beatus  autem  est  iile  qui  in  domo  meruit  susd- 
lari ;  sed  Unto  beatior  ille»  qui  susciUri  meruil 


de  Spirilu  sanclo  coiiceptns  est,  eodem  die  passus  ^  eitra  porUm,  quanto  fuoeri  viciaior  sepuicroque. 


esl.  Et  beue,  ul  natur%  eorruptionem,  quae  per 
Adan  facU  est,  per  su»  conceptionis  incorruptio- 
nem  redderet  incorrupuro  :  el  qui  casu  cecideral, 
per  occasum  orieniis  asoenderel  oocidens  super 
oecasum.  Tanien  si  per  hoedum  designatur  Chri* 
slus,  quia  venit  in  similiuidinem  camls  peccali  : 
ergo  per  boclHm  designatur  caro  peccali.  Sed 
qHare?  Propier  peceaium  camis.  Ergo  per  bfledwn 
non  solnm  caro  peccati,  sed  inagis  proprie  pecca« 
lym  caruis  accipitur.  Quid  esl  igilur  :  iVon  eoquet 
kmdum  in  iacte  matri$  iif<r,  nisi  quod  aperie  dici- 
tur,  non  fovebis  pecralum  in  diilcedine  cogiialio- 
iiis?  De  corde^  ail  Doiuinus,  exeunt  eo§itatione$ 


Beatissimus  aulem,  qui  jam  sepuitus  quatriduanns 
fetebat  in  tumulo,  quo  peccatum  obslinationis  desi* 
gnalur,  Unto  ad  sanandum  diflicilius,  quanto  fut» 
nibus  viliorum  aJIigalur  districlius.  Vel  boedaip 
decoquii,  qui  igiiem  el  ligna  supponiL  Uoedus 
culpa,  lignum  causa,  igiiis  posiia.  Est  igitur  peccar 
lum  culpa,  ei  esl  peccatum  iion  culpa.  Esl  causn 
peccali,  el  dod  peccatum ,  et  est  poena  peccati  a 
non  peccatum.  Esl  eiiam  peccatum  culpa,  sed  ne# 
causa  nec  poena*  Et  est  peccaium  culpa  el  poena^ 
sed  non  causa,  et  est  peccAtum  et  culpa,  el  causa, 
et  poena.  Peccatum  el  culpa,  actus  peocati,  el  rea» 
tus,  peccatum  et  non  culpa ;  bosiia  pro  peccato. 


mMee.  et  hm  $unt  qum  coiu^Hinanl  hominem  {Mattk.  q  (Jiide  Apostoius  de  Christo  :  Factu$  e$t  pro  nabH 

\s).  In  fomentuui  ergo  facinoris  iisurpat  cogilalio 

locum  matris.  In  vulva  siquidein  niatris  hujus  esl, 

quando  suggeritur  :  sed  de  utero  ejus  egrcditur, 

cum  deliberalur.  Cum  vero  falsae  spei  sibi  fl.luciam 

proponit,  genibus  eum  mater  excipit.  El  cum  per 

exempla  majorum  ad  faciendum  inducit,  ubcruin 

aioruin  lac  elicit  falsae  consolationis.  Cuinque  pec- 

caliim  perpelralur,  sed  adbuc  per  ignorantiam,  cl 

pr4>pler  falsas  consolationes  mens  excaecatur,  fiiius 

ad  lofanliain  educatur.  Cum  vero  ex  nimia  consue- 

(Uidlne  |>occandi,  sciens  ct  prndens  maiium  iii  flam- 

main  niiltit,  ncc  polesl  coiuiiiere,  ut  jam  non  ex 

igiiorantia,  seii  potiiis  peccct  ex  iiifirmiute,  de 

infanlia  iii  adolescoiitiam  crescit.  Naturaliter  enim 


peccatum^  ut  de  peecato  damnaret  peccatum  (II  Cof^ 
v).  Caiisa  peccati  et  non  peccaiiim,  praedicalio  v^- 
ritalis,  unde  nascitur  vana  gloria.  Poena  peccati  (4^ 
non  peccatum,  conlrilio  cordis,  etiam  pos^  acUui. 
poeniteiitiam,  quia  scriptum  est :  Ik  propitiato  pecr, 
cuto  nolt  e$$e  ucuru$  {Eccli.  v).  Peccatum  cuJps^ 
iiec  caiisa,  nec  poena ;  quod  sutim  perpelratum  per 
poenitcHiiam  diluitur,  nec  iteratur.  Peccalum  culpa 
et  causa,  sed  iion  poena ;  reatus  qui  suo  pondere  ad 
aliuin  trahit  :  et  tuiic  per  poenitcntiani  diiuiUir, 
sicut  ex  prodigalilate  furtum,  ex  furlo  solet  perju-^ 
riuin  provenire.  Pcccatum  culpa  et  poeiia,  sed  nou 
causa,  quod  sutim  per  cpntumaciam  ad  mortem 
Irahit.  Pcccatuio  et  culpa,  ei  causa,  el  poena,  rea- 


infaiitia  iKUorat,  et  adoleseentla  infirma  est.  Sed  D  liis  qui  ad  alium  Irabit,  et  per  contumaciam  persc- 


cum  poiitca  ex  oadeni  infirmiUU  peccatum  iu  fo* 
vetur,  ut  non  soium  qui  peccat,  facere,  sed  el  fa- 
ctuiii  defendere  velit :  quasi  de  infantia  in  adole- 
scentiam  crevil.  Juveiies  enim  sunt,  qui  a  viginli 
annis  et  supra  possunt  ad  beila  procedere  :  de  qui- 
bus  diclum  est : 

lmberbi$  juveni$  tandem  cu$tode  remoto^ 
Gaudet  equi$  eanibu$que  et  apriei  gramine  campt^ 
Cereu$  in  vitium  fiecti^  monitoribu$  a$per, 

(HosAT.,!^  art.  poet,^  vers.  iflO.) 

Cumque  ex  consueiudine  defensionis,  qui  peccat 

conlemnere  inciplit  el  obstinatus  esse  :  de  juven- 

tute  labilur  in  senium,  et  prope  interitiim  esi,  qiiia 

peccalum  est  in  Spiriluni  banctum  qui  ardor  est 


verat.  Toi  modis  peccatum  inflammatur,  lol  modis 
boedus  decoquilur. 

SEimO  XIX. 

m  DIB  SANCTO  PASCnjl. 

Di€  usto  prineep$  fiiiorum  Gad,  Elia$apn  fUim 
Duel  obtulii  acetabulmm  plenum  $imiia  in  ioerifi-^ 
dum  {Num,  vii).  In  dandis  accipiendisque  muiie- 
ribus  nostri  sermonis  series  et  virtus  consistil, 
Accepti  siquidem  el  dati  gratia  foederanlur  amort 
muluo  etiam  mMter  ei  Aila.  Manus  auum  vacua 
pauperuni  preces  evacuai.  Et  quamvis-dical  Isaias 
quod  in  excelsis  habiubit  qni  exculil  manus  suas 
ab  onini  mumre,  eo  quod  munera  eliam  sapientes 
excaecanl,  latiicn  non  sic  est  generalis  auciorHas^ 


m 


D.  GARKERll  LINGONENSIS  EPISGOPI 


0M 


i|uod  careat  cxcepiione.  Sunt  eniin  munerum  quae-  \  rabilis  esse  debeat,  et  jucunda,  istas  tamcn  aeiHem 

Dominicas  ideo  nigro  lapide  merito  censatt  eaae 
nomerandas,  quia  in  ipsis  miserias  aniverss  de- 
scriuit  aelatis.  Tanlo  siquidem  affectoosias  mite- 
ricordia  dcsideraiur  parccntis,  quanto  laeidios  ad 
memoriam  rcvocatur  miseria  paticntis.  Secondaai 
magnam  «griludinem,  magna  roedicina ;  secandani 
niagnam  miseriam,  ncccssaria  nobis  esl  magna 
misericotdia.  Ut  igitur  devotius  praestolemar  Dei 
misericordians  necesse  ( st  sxpius  ad  memoriaoi 
revoeare  nostram  miseriam.  Prima  igitur  seits  in- 
cipit  ab  Adam  ;  undeetJn  prima  Dorainica  revoca- 
tur  aJ  memoriaiii  benclicium  collatum  Adae,  ct 
successorilius  cjus.  Sed  qubniam  nec  verbis  ifee 
operibus  faclori  suo  et  beiicfactori  res|Mmdil,  imo 


dam  beneflcia,  quorum  alia  censum  minuunt,  et 
non  sensam;  alia  minuunt  scnsum,  et  non  cen- 
sum  :  quxdam  utrumque.  Sunt  etiam,  qux  non 
roinuunt,  sed  muniunt,  alia  quidem  censam,  sed 
non  scnsum,  alia  utrumque.  Multa  Deus  beato  Job 
lienelicia  contulit  ct  abstulit.  Imminutus  est  censns, 
el  non  sensus.  AU  enim  :  D<minu$  dedii^  Doininut 
ahttnlit;  ticut  Domino  placuit^  ita  factum  e$t.  Sit 
nomen  Dommi  benedictum  (Job  i).  Muita  dari  so- 
lent  foencratori  beneficia,  cepsus  augetar,  sensus 
roinuitur  :  nam  exinde  majori  cupiditale  caecatur, 
ut  scriptura  cst : 

Crescit  amor  nummi,  guantum  %p$a  pecunia  crescit, 
(JuvEN.,  sat.  14,  vers.  158.) 


Sunt  ct  alii,  qui  propter  amissioneni  temporaruim  B  muhipiicatis  boiniiiibus  multiplicata  sunt  niala  11« 


nimio  dolore  torqucnttir,  et  plerumque  laqueo  se 
suspendunt.  Isli  seiisu  minorantur  et  censu.  Alios 
vero  donis  gratiamm  Dominus  locupletal;  qui 
quanto  spirilualibus  abundant,  tanto  temporalia 
parvipciidunt.  Unde  magis  eligunt  abjecti  esse  in 
doino  Dei,  quam  babilare  in  tabernacolis  peccato- 
Tom.  Isti  censum  minuunt,  sensum  muniunt.  Qui 
vero  munus  eleemosynae  pauperibns  largiunlur; 
cum  bencflcium  illud  in  coelestes  thesauros  depor- 
lator  per  manus  accipientiom,  thesaurizat  benettcii 
largitor,  ubi  nec  «xrugo,  nec  tinea,  ubi  fures  non 
effo4rtunt,  nec  furantur.  Istorum  census  reddrndus 
in  die  judicii  cum  usura  servatnr.  Donat  siquidem 
lemporale,  sed  xternum  recipiet.  Donai  quod  ser- 
vare  non  potest;  recipiet  praemium,  quo  carere  non 
poterit.  Bene  igitur  talium  sensus  et  census  muiii- 
tur.  Propler  hujusmodi  Moyses  legislator,  .iiiio 
Dominus  pnccipit  per  legislatorem  :  Non  apparebis, 
ait,  1m  conspectu  Dei  tui  vacuus  (Exod.  xxiii).  Nam 
quis  in  judieio  vacuus  appareret?  Dedit  enim  dona 
borninibus,  sicut  ait :  Ecce  tenio  cito,  et  merces  mea 
meeum  est  (Apoc.  xxii).  Hinc  est  quod  de  dono, 
quod  nobis  contulit,  ct  pro  nobis,  satis  ligurative 
loqoitor  scrmo  divinus,  ubi  ait :  Sexto  die^  etc. 

Gum  igitor  ait,  Sexto  die^  tempus  misericordiae 
congruum,et  nostrae  liberationis  proponit  profi* 
coum.  Neqae  enim  dubium  est  quod  scxto  die 
crueifixus  non  fuerit,  ut  eodem  die  reformaret  licA 


lioruiu  Adam,  ila  ut  dolore  cordis  taclus  iiitrinse- 
Ciis,  coiupelleretur  Dominus  ad  dicendum  :  P«m* 
tet  mefccisse  hominem  (Cen.  vi),  id  cst  faciani  qood 
bomo  poeiiitens  facere  solet;  delet  enini  quod  fe« 
cit ;  quod  ct  factum  est.  Nam  omnis  illa  generalio» 
praetcr  Noe  et  domuin  ejus,pi>riit  per  ^quas  dilovii* 
Ideo  Ecclesia  gemit  dicens  :  Circumdederunt  me  ge^ 
mitus  mortit(PsaL  xvii).  Hinc  est  etiain,  qood  io 
vigilia  Paschae  Icctioiiem  priinam  istam  nolluiii 
seqnitur  responsorium,Quia  divinis  beneficiis  Adani 
Domino  non  respondit. 

Saeconda  aelas  incipit  a  Noe.  Ab  isto  disseniiiia- 
tum  est  omne  geuus  humanum.  Uude  per  simili* 
tudinem  Dominica  legilur  subscqueiiti  iu  Evange- 
lio :  Exiit,  qui  seminat  (Luc,  viii).  Qui  seminat,  id 
est  a  quo  disseminatiim  est  omne  genos  hoina- 
num,  exiit  de  arca,  ut  adimplerelur  qood  dictoiii 
est  ei  a  Domino :  Crescite  (Cen.  viii),  etc.  Exiil 
itaque  seminare  semeii  suum.  Sed  cum  repleia  eo-^- 
set  terra  suo  semine,  id  est  hominum  muliitadine» 
conveneront  in  terram  Sennaar,  ot  aedifiearenl 
lurrem,  cujus  cacumen  tangeret  cc^  (Gen.  xi},: 
alii  quidem  ad  hoc  inducti,  quia  cor  doromel  lapl- 
deum  habentes,  nullum  in  Deom  devotionte  ba- 
bueront  humorem  :  hoc  est  semeny  quod  cecldil 
supra  petram.  Alii  sola  vanitate  ducti,  operl  nera- 
rio  consenserunt,  ut  de  eis  in  posterum  did  potetl, 
quod  opus  fecerunt,  quod  ante  ipsum  simile  iioii 


ininem,  qiio  formavit,  ut  per  ipsum  eodem   die  |>  habuit,  nec  posset  habere  post  ipsos  :  hoc  est  se- 


resorgeret  bomo,  quo  cecidit.  Vel  sexto  die,  ait,  id 
est  sexta  aetate.  Nam  sicut  mundus  septeni  diebos 
volvitor,  ita  scptem  aslatibus  distinguilur.  Prima 
ab  Adain  usque  ad  Noe,  secunda  a  Noe  usque  ad 
Abraliani,  tertia  ab  Abraham  usque  ad  Moysen, 
quarta  a  Moyse  usque  ad  David ,  quinta  a  David 
usquead  transmigrationcm  Babylonis,  sexta  a  trans- 
inigratioiie  Rabylonis  usque  ad  Ghristum,  septima 
aGhristo  os(|ue  ad  illud  tcmpus,  quo  beatis  mor^ 
tuis,  qui  in  Domino  morientur,  dicet  spiritus  ul 
rcquiescant  a  laboribus.  llinc  est,  quod  Ecclesia 
islas  scptem  aetates  per  septem  dies  Dominicules 
disiinguit«  £t  quamvis  omnis  Dominica  ob  liono- 
rem  et  revercntiam  Dominicx  resurixctioiiis  venc- 


men,  quod  cecidit  secus  viain.  Alii  veio  cupidltale 
seducti,  huic  malae  const^nserunt  voluntati ;  qiiod 
enim  turris  illa  cacuniine  co^Iestes  posset  the^auros 
altingere,  crediderunt :  hoc  est  seiiicn,  quoil  ceei- 
dit  int(T  spinas.  Unde  Dominus  linguas  eorum  coii- 
fudit.  Lingua  tamcn  Hebrsea  quoe  lunc  omnibus 
communiscrat,  remansit  in  Phaleg;  quia  ipse  fuit 
scnien,  quud  cecidit  in  icrram  bonani,  et  ortum  fe- 
cit  friictum  centuplum.  Ab  isto  siquidem  Ptialeg 
disseminatum  est  genus  Abrahae  patris  nostri.  Sed 
cum  nos  esse  filios  Abrahx  fateainiir,  quare  lingoa, 
qu«  remansit  in  fillis  Abrabx,  Deum  non  iaudai- 
mus ;  scd  potius  ea,  qua  propter  offensan  lociiU 
sunt  niii  difiidecua:?  Uiidc  iiotandum  cst  quod  iu- 


607  SCRMONES.  -  SERMO  XIX. 

Xcr  omues  linguas  facUB  sunt  tres  praecipu»,  Graeea,  A 
Latina,  IlebrsDa.  Unde  Pilalus  tribus  isti$  linguis, 
quasi  praecipuis,  scripsit  titulum  super  crucem 
(ioan.  xix).  Graeca  vero  lingua  sonat  in  labiis,  He- 
braea  in  gulture,  Latina  in  medio,  scilicet  In  palato. 
Quoniam  Igitur  Mediator  Dei  et  hominum  in  uni- 
tatem  Odei  circumcisionem  venit  conjungere  et 
praeputium,  Graecos  videlicet  et  Judaeos,  debuit  La- 
tiua  lingua  fieri,  quae  slcut  dictum  est,  inter  Grae- 
cam  et  Hcbraeam  media  est. 

Tertia  aetas  ab  Abraham  incepit,  et  terminata  est 
iu  Noysen.  Fiiit  autem  ab  Abrabam  prima  credendi 
via,  et  ipse  prinius  fide  niundum  illdmlnavit;  quia 
unuin  Dcum  piimo  praedicavit.  Ante  Abraham 
qtiippe  unusquisque  Dcum  sibi  vindicabat,  et  in  hac 
roulabilitate  et  instabililate  eum  quxrebat,  qul  sta*  " 
biiis  nianens  dat  cuncta  moveri.  Iste  Igitur  mun- 
dum  ab  hoc  errore  primo  llberavit,  qul  unum  Deum 
factorem  omnium  immobiliter  in  se  manentemy 
sed  cuncta  moventem,  praedicavit :  quem  postea 
Moyscs  scriptis,  veibis,  miraculis,  confirmavlt.  Ilinc 
estqiiod  caecus  juxta  viam  mendicans  (Ltir.  xviii), 
in  ofiicio  tertiae  Dominicae  proponitur  in  exemplum. 
Quis  enim  caecus  ille,  nlsi  genus  bumanum  necduro 
lide  illuniiuatum,  esl?  Erat  autem  secus  vlam  men- 
dicaiis,  quia  iii  hac  mutabilitate  Deum  sibi  vindica« 
Lat.  Alius  quippe  lapidem^  alius  lignum,  allus  tal- 
pas,  et  hiijr.smodi  Deum  sibi  faciebat.  Sed  sub  ista 
generatioue  per  Abraham  atque  Moysen  primo.coe- 
pit  illumiuari,  sed  taiidem  per  eum  qui  flnis  legis  q 
est  ad  jusiiiiaiu  omui  credenii,  videlicet  Jesuui 
Christum,  luuiidus  adhiic  fide  caecutiens,  scd  nou 
oecus,  plene  illuminatus  est. 

Quarta  aelas  a  Moyse  incepit,  et  termiunta  cstiii  Da- 
Tid.  Considera  fortcs  iu  bello  hujus  geueralionh  vi- 
ros ;  et  quod  eo  in  tenipore  terra  non  cessavit  a  praeliis, 
Videquanta  animi  fortitudine  populum  Israel  eduxit 
Moyscs  deiEgypto,  et  quanta  passus  est  in  deserto. 
Cui  Josue  Buccesslt,qui  hostes  suos  viriliter  expugna- 
vit.  Post  quos  fuerunt  judiccs  Oihouiel,  Aod,  San- 
gar,  Jephte,  Manue,  Sanison.  Omues  istl  siiic  bellis 
nunquam  fucruut.  Tandem  fuit  sacerdos  Uell,  cii- 
jus  teropore  arca  Dei  capta  est.  Post  Ipsum  vero 
reges,  Saul  videlicet  et  David.  Nec  isto  in  tempore 
terra  quievit  a  bellis.  Istorum  igltur  ouinium-  for-  d 
titudinem  ideo  nobis  proponit  sernio  divinus,  ut 
eorum  exemplo  uosti  is  hostibus  vii-iliter  resista- 
mus,  qiii  nunquam  csse  siiie  bello  possumus  in 
hoc  iniindo.  Omiies  ciiim  qui  in  Christo  pie  vivere 
volunt,  pcrsecutionem  patiuntur.  Uiide  ipse  ait  : 
Nottvenipacem  miller«,  sed  gladium  {Matth,  x), 
Pugnat  siquidem  iucessanler  coulra  nos  muiidiis,  , 
pugiiat  caro,  pugiiat  diabolus.  Uude  Petrus:  Adver- 
$ariu$  vesler  diabolus,  etc.  (/  Petr.  v.)  Non  cuim 
coronabitur,  nisl  qui  legitime  cerlaverit.  Hinc  est, 
quod  quarta  Domiuica  de  bellis  istts  verbo  nos  in- 
struit,  et  exemplo  :  verbo,  ubi  ait  :  Per  arma  ju- 
stiti(e,  etc.  (//  Cor,  vi),  exemplo  quando  docet 
quomoJo  Christus  tentationibus  suls  malignum  su- 


IN  blE  SANCTO  PASCIIiC:.  698 

peravit.  Et  quis  a  teutationibus  est  sccunis,  quaudo 
tentatus  est  Ipse  Christus?  Ubi  naiat  elophas,  quo- 
modo  pertransibit  agniis!  Sed  quls  finis^  Eece 
angeli  accesurunt^  et  mini$trabant  ilti  (Uatth,  iv). 
Iia  si  dialK>lo  viriliier  reslstamus,  miiiisteriom  an- 
gelorum  adipisci  merebimur. 

Qulnta  «taslnceplta  Davld,  ettermlnataest  In  ca* 
ptivitatem  Dabylonls,  id  est  usque  ad  teinpus,  qoo  fllii 
Israelcaptividucti  sunt  in  Babylonem ;  dequa,  sicut 
legltur  in  Psalmo,  dixeront  caplivi :  Super  fumina 
Bahyloni$  iitic  $edimu$  etflevimu$,dum  recordaremur 
Sion,ln$aticibu$  inmedio  eju$  $u$peudimu$  organa  no* 
$tra  {P$at.  cxxxvi).  Hlnc  est  quod  quinta  Domlnica 
vacat  ab  organo,  non  a  prosa.  Quidquid  enim  pro- 
saice  legituf,  sicut  epistola  et  evangelliim,  habet 
officium  missae,  sed  organa  non  habet ;  vldelicet, 
intmitum,  graduale,  olTerendam,  et  ])ostcommo- 
nionem  :  baec  enim  omnia  a  praecedente  quarla 
feria  mutuo  accipiontur  ;  in  qiiibus  captivitatis  li- 
beralionem  implorat :  Bemini$cere  miserationum 
tuarumf  Domine  {Psat.  xxiv). 

Sexta  setas  incipiens  a  captivltate  Babylonica, 
terminata  cst  In  adventu  Christi.  Ipse  est  enim 
Yerbum  Patris,  qoi  rumpere  desperationis  silen- 
tium  venit,  de  quo  scriptom  est :  Dtim  medium  ti- 
lentium  tenerent  omnia^  elc,  omnipoten$  sermo  i$nu 
a  rtgatibu$  $edibu$  venit  (Sap.  xvin).  Primom  sl** 
quldem  silentium  ignorantiae  fuit.  Nam  propter 
lioc  homines  a  clamore  cessabant ;  quia  ad  quero 
clamareiit,  ignorabant;  secundum  desperationis,' 
qoia  voce  prophetarum  finita  ducebanttfr  bomiiies 
in  desperationem,  eo  quod  eorum  prumissio  dlfler- 
retor;  tertium  iu  requie  erlt,  ubi  non  erit  gemitus» 
nec^ue  clamor,  sed  iiec  ullus  dolor.  Coro  igitor 
mediom  silentium  tcnerent  oronia,  venit  in  mun» 
dum  Verbum  Patris  nperire  ora  mutorum>  rompere 
desperationis  sileiitiom,  et  disertas  facere  Jingoas 
infantium.  Unde  et  in  sext)i  Dominica  legitur  iii' 
Evangelio  :  Erat  Je$u$  ejicien$  damonium ;  et  ittud 
erat  mutum.  Kt  cum  ejeci$$et  dcemonium^  tocutu$ 
e$t  mutu$  {Luc.  xi).  Et  quia  ipse  Domlnus  venlt 
alligare  fortem,  et  distriboere  vasa  ejus,  ideo  8Ci]ui>- 
turiu  Evangdio:  Cum/orltrarmolifs,etc.  {ibid.)  Un- 
dc  pro  hujusmodi  beueflciis  iii  fine  Evangclii  cxlolit 
vocem  suain  quaedam  mulier  de  turba;  dicens  :  Bea^ 
tu$  venlerqui  te  portavit,  et  ubera  qu(B$uxi$ti  {ibid.). 

Septima  artas  quae  incipit  ab  adventu  Christi,. 
terminabitur  in  gaudio  requiei,  id  est  in  Sab« 
batismo  ,  qut  relictus  est  populo  Dei ,  quaudo 
cives  suos  reciplet  coeiestis  illa  Jerusalem.  Unde  et 
in  scptlma  Dominica  fiiii  Sion  tale  cum  omni  fido* 
cia  gaudium  exspecuutes  exsultant,  et  dicuiit : 
Lwtare^  Jeru$atem.  Behe  igituf  sexU  die,  id  est 
sexta  xtate,  in  qua  Christos  veiiit,  obtulit  prinotfpf 
filiorum  Cad.  etc.  Sed  quid  nobis  et  principi,  coni 
Scriptura  diCat :  Notite  confidere  in  principibu$  f 
{P$at.  cxLv.)  Uiidc  Dominus  in  Psaimo  :  Principn 
penecuti  $unt  me  grati$  {P$aL  cxviii).  £t  iteroro  ' 
Astiterunt  rege$  ierrm,  et  prindpes  convenenmi  «i 


M 


D.  GARNERU  LINGONENSIS  EPISCOPI  700 

tidverwt   Dominum^  el    adver$u$  ChrUtum  A  tur  aceiuro.  Acclabuluro  inler  vasa  templi  fuisse 


gfui  (Ps«/.  ii).  Sed  nolandum  quod  hoc  nomen 
prineepi^  quatuor  modis  accipitur.  Polest  enim 
dici  prince|l^  a  principip,  eo  quod  principiuro  te- 
neat  dignitate  et  loco.  Dicitur  etiam  a  praecipio, 
quod  tam  malis  quam  bouis  conyenit;  nam  mali 
principes  plerumque  bonis  discipulis  solent  praeci- 
pere.  Dicitur  etiam  princeps,  quasi  praecipuus  de- 
beat  inter  discipulos  esse.  Potest  etiam  dici  prin- 
ceps  a  praicipitio;  unde  diabolus  diclus  est  princeps 
bujns  mundi,  quia  pr«Y.cipitat  in  abyssum.  Apostoli 
▼ero  principes  dicti  sunt,  quia  intcr  alios  prapcipui 
fuerunt.  Unde  Propheta  :  ConsiUues  eo$  prittcipe$ 
9uper  omnem  terram  {P$aL  xliv).  Principes  vero, 
qui  dicti  sunt  a  praecipio,  illi  sunt,  qui  sedebant 
pro  Iribunali,  ut  de  morte  martyrum  praiciperent. 
Christus  vero,  qui  dicitur  prineeps  a  principio, 
Princeps  regum  terrae  est,  qui  de  seipso  dicit :  Ego 
principium^  qui  et  loifuor  vobi$  (Joan.  viii).  Prin- 
ceps  igitur  est,  et  maiime  liliorum  Gad.  Cum  au- 
lem  fllius  vel  generatione  dicatur,  vel  imiutione ; 
bie  pM  imitatione  accipitur.  Ipse  igitur  princeps 
est  tfliorum  Gad.  Gad  accinctu$  interpretatur.  Ac- 
eliicli  ergo  sunt,  qui  yei  praecinctos  lumbos  ha- 
benty  vel  succinclos.  Pracinctos  lumbos  habenl 
Tirgines,  succinetos  post  voluptatem  continentes. 
Cbristus  ia  coena  linteo  praecinxit  se*  virgo  enim 
full.  Pctrus  tnnica  succinxil  se,  quia  posl  matri- 
moniuni  continens  fuit.  Sive  ergo  praecincti»  sive 
auccinctiy  omnes  accincti.  Omnis  enim  qui  in 
agOiie  contendit,  accinctus  est.  Non  glorietur,  ait 
Scriptura,  orcliifltts  mque  ut  di$cinctu$  (lll  heg. 
XX).  Talium  princeps  est  Elipbas.  Eliphas  Dei  mei 
Mpecuia  interpretatur.  Est  autcm  specula  contem- 
plationis,  de  qua  dicit  Isaias  ad  Baltbassar  :  Pbne 
iibi  men$am^  et  coniempiare  in  $pecula  (I$ai.  xxi); 
est  et  praslationis,  dequa  Ezechieii  dicitur  :  Spe- 
euiatorem  dedi  te  domui  l$rael  (Ezech.  iii);  est  el 
«ircumspectionis  ;  undc  dicit  Dominiis  Jcremiae  : 
Staiue  tibi  $peculam^  pone  tibi  amaritudine$  (Jer. 
xxxi).  Poiiilur  eUum  pro  custodia  :  Unde  Isaias  : 
Pone  $pecuiatorem^  et  qumcungue  viderttp  annuntia 
(isof.  xxii). 
Est  igitur  Chrislus  spcculalor;  qui  nisi    custo- 


legi ;   sed  ad  quid  ibi  fuerit  me  legisse  noa  me- 
mini. 

Sed  quoiiiam  in  passione  Doniiiio  Jesu  Chrislo 
propinaluro  fiiit  acetuin,  de  qiio  scriptoro  est  :  E4 
cum  accepis$et  acetum,  dixit  :  Con$uminatum  etf 
(Joan,  xix) ;  beiie  corpus  ejus  acetabuluro,  kl  est 
vas  aceii  receplaculum  fuit.  Obtuiit  ergo  non  Ta- 
ciium,  scd  pienum  $imiia.  Acelabulum  ergo  plenom 
siroila  obtulit,  quia  ejus  conscientia  sine  furfure 
malitiae  et  nequitiae  fuit.  De  tali  quippe  simila  flHnl 
azyma  sinceritatis  et  veritatis.  Pa$cha  igitur  no- 
$trum  immoialu$  ett  Chri$tu$  (I  Cor.  v).  In  islis 
azyniis,  hoc  esl  sine  furfure  malitiae  et  iiequitise,  sed 
in  azymis  de  simila  sinceritatis  et  veritatis,  obtulil 

^  sacriflcium.  Sacrificium  dicitur»  quasi  sacrum  fa- 
ciens.  \ere  iiec  fides  vera,  nec  vita  sancla,  net 
charitatis  opus  sanctos  nos  facere  poiuissent,  nisl 
plenum  simila  hoc  aceubulum  Dirniinus  obtulisset. 
Sed  quia  ipse  patiendo  de  viia  transivit  ad  mortero, 
resurgens  vero  de  morte  ad  vitam,  ideo  nos  et  si 
compatimur,  et  conregnabimus.  Si  mortis  per  pa* 
tientiam  imitatores  fuerimus,  simul  et  rcsiirreclio^ 
nis  erimus.  Sicut  enim  in  Christo  omiies  morluntor, 
lUtei  in  Christo  omnes  vivificabunlur.  Moriamur 
igitur,  et  viu  nostra  abscondiu  sit  in  Christo,  iif 
cum  apparuerit  vita  noslra,  tunc  et  nos  apparea- 
mus  cum  ipso  in  gloria  ;  ipso  duce  ct  praevio,  qui 
cum  Patre  et  Spiritu  sancto  vivit  et  gloriatur  per 

P  omnia  sapcula  saeculorum.  Amen. 

^  SERMO  XX. 

IN  ASCENSIONE  DOMIN. 

Qui$  e$t  i$te  $alien$  in  montibu$t  e't  tran$iiien9 
coiie$  ?  Nonne  iste  est  filius  saltus,  quem  pridie  con 
temnebat  Achis,  quando  salubat,  quando  tympani- 
zabat,  quando  impingebat  in  ostia  portae?Nonne 
ipse  filius  saitus,  quem  deridebat  Michol  filia  Sanl» 
quando  ludebat  et  denudabat  sc  coram  arca  DeiT 
ipse  est  enim  Adeodatus  tenerrimos  ligiii  vermico- 
lus  Bciblehemites  (//  Reg.  xii),  polymitarius,  maoa 
fortis,  vultu  desiderabilis,  speciosus  forma  prae  fl- 
liis  hoininum,  et  formosus  in  stola  sua,  gradiens 
in  multitudine  fortitudinis  sivx.  Dicitur  it.ique  fl- 
lius  saltus,  quia  de  sinu  Patris  in  uleruni  Virginis, 


dierit  civiUleni,  fruslra  vigilal,  qui  custodit  eam.  D  de  quo  in  niundum,  dfi  quo  in  patibulum,  de  qno 


Unde  Samarilanus  dicilur,  id  est  custos.  Propter 
boc  etiam  in  Daniele  vigil  vocatnr.  Caro  igitur  a 
Verbo  assuinpu,  quasi  specula  fuil;  quia  Dp.us  per 
•i'nesiras  hiijus  speculae  niisericorditer  miindum  re- 
i^xit.  Quia  vero  per  ipsum  plcnam  de  Patre  noti- 
liam  habuimus,  bene  filius  Duoi  dicitur;  bwX  enim 
interpreutur  notitia  Dei.  Quia  igitur  quaecunque 
audivit  a  Patre  nota  fecit  nobis,  recle  dicitur  fiiias 
Duel.  Princep$  ergo  fUiorum  Gad  EUp/iae  filiu$  Duei 
obtuiit  acetabuium  (Num.  vu).  Nulla  fuil  in  eo  ne- 
eessitas,  sed  sola  volunUs.  Sola  voluntaie,  non  ne- 
cessiute,  nobis  boc  beneficium.contuiii.  lade  dici- 
iur,  obtuiit,  ne  coactus  obtulisfie  videatur.  Obtuiil 
mceiabuium,  AceUbulinn  dtcitur  Tas^  in  quo  poni' 


iii  sepulcruni,  de  quo  etiam  iii  inrenium  sakus  dc- 
dit,  et  concurril,  ul  ad  bravium  pcrveiiiret.  Scri- 
plum  quippe  est :  Omne$  quidem  currunt,  ud  u'4U$ 
accipil  bravium  (/  Cor.  ix).  Quisuniis?  De  quo  scri- 
pluin  cst :  Non  e$t^  qui  faciut  bonum;  non  e$t  u$que 
ad  unum  (P$ai.  xiii)«  Cum  enim  alii  cucurrissenl 
viam  mandatorum  Dei,  sicut  Abraham  obcdiens 
Deo,  et  repuutum  est  ei  ad  juslitiani  :  alii  per 
viam  justificationum,  sicut  Noe  Juslus;  alii  per 
viam  veriUtiSy  sicut  Moyscit  indoctus  in  omiiem  ve- 
riutem;  nec  Umen  ad  bravium  pervenissent':  iste 
compendiosiorem  et  excellenliorem  viam  charitatis 
iocedens,  attigit  a  fioe  usque  ad  finem  fortitery  ei 
cucorril  velociter.   Scriptum  quippc  est  :  Nemg 


TOf 


SERMONES.  ^  SEHMO  XX.  Ilf  ASCEffSlONE  DCmiNI. 


70* 


I  aBCendU  in  icflum^  nUi  qui  deicendit  de  eeelo  (Joan.  A  meiim,  ^ai  Spiritum  ad  robur  mlssQrus  ett,  per  - 


iii).  Ergo  solas  descendit,  sed  totus  asoendit.  Unde 
com  Judei  statuerent  eum  in  supercilio  montis« 
abi  ciTitas  eoram  eratposita,  utprsecipitarenteam, 
dedit  ei  rupes  latibulum,  qui  usque  bodie  dicitur 
saitus  Domini.  Sed  sicut  dictum  est,  in  saltibus  su- 
pradictis  deridebat  eum  Acbis,  et  Micbol,  qiiia  scri- 
ptum  est :  Pmdieamu%  Jetum  Chriitum  crucifixum^ 
Jndteit  quidem  icandalum^  gentibui  autenh  itultitiam 
(ICor.  i).  In  Acbis  quippe  gentiiiias,  in  Michol 
circumcisio  figaralur.  Quis  enim  gentiiis  Deum  in 
atero  Virginis  crederet  coarctari?  Quis  esurientero, 
sitientem,  labore  fessum,  qnasi  lympanizantem  non 
erubesceret?  Quis  tandem  impingentem  in  ostia 
portae  crederet,  cum  ad  Patrem  dainaret :  £/t,  £/|, 


quem  crucem  tuam  bajiiiare  poteHs,  et  Ungere  mo^ 
id  est  imitari,  ascendi.  VeretenerrimuSyquiaTulgo 
dulcissimus  tenerrimus  vocatur.  Vis  audire  signan* 
ter  quis  ▼ermiculus  ?  Ipse  est  Thamir,  cujus  san- 
guine  struthio  vitrum  fregit,  ut  fractb  vitro  Hitum 
gaiidens  reciperet.  Ipse  est  Thamir,  cujus  san^uiiio 
duriliam  lapidum  Salomon  secari  docuit  et  |ioliri. 
Quanta  enim  duritia  est  bominis,  cum  sanguinis 
bujus  memoria  non  emollitur?tQuis  passionis  me- 
moriam  ruminans,  bostes  spirituales  non  vincit? 
In  mandibnla  qaippe  *asini  Samson  noster  bostes 
superavit.  Asinus  fuit,  qui  crucem  in  hamens  por- 
tavit,  qui  onera..peccatorum  nostroruin  sustimiil. 
Cujus  mandibula,  passionis  memoria  ;  quse  non  so- 


lamma  eabacthani  f  Et  item  :  Pater^  ii  fieri  poteit^  ^  Inm  hostes  devincit,  ^ed  etiam  omnes  volumales 
trameat  a  me  calix  ittef  {Matth.  x)lvii«)  In  his 
omnibus  fides  nostfa  stoltitia  gentilitati  videtar. 
Sed  et  ipsa  Micbol  ludentem  deridet,  qaia  nisi  Judo 
vaniiatis  ludere  nesciebai»  de  qua  scriptum  est : 
Sedir  pojmlui  manducare  et  bibere,  et  iurrexeruni 
indere  (Exod,  xxxii).  Nesciebat,  nisi  ludum  iniqui- 
iatis,  quo  pueri  Abner  cum  pueris  Joab  iudebsnt, 
quo  filius  ancillse  cum  fllio  liberae.  Neque  enim  co- 
gitabat  quod  sapientia  Dei  Patris,  qa»  erat  ludens 
cam  eo  in  principio  primae  creatlonls  per  bumilita- 
tem  etiam  venit  ludere  in  fine'  nostne  recreationis. 
Unde  scriptnm  est :  Ludam  et  vilior  fiam  (U Reg.  vi). 
Similiter  denudatus  est  t>ro  uobis  coram  Joanne 


nostras  in  omnem  veritaiem  .  iiiducit.  Hinc  enim 
Sauli  Samuel  ait :  Cum  abierii  a  me  kodie,  inmnim 
duoi  tiroijuxta  iepulcrum  Rachel,  ialientei  magnnn 
foveaif  dieenteuiue  :  Inuentm  iunt  aiinm  (I  lieg.  x). 
Qui  siinl  isti  duo  virt?Primus  Adam  cum  corpore» 
secundus  Adam  cam  cospore  sao.  Primus  qul  d« 
terra  est,  terrenus  est ;  secandusde  cobIo,  ea;lestis. 
Prima  aatem  fovea  est  profundum  Gulpae ;  secundft 
abyssos  pcenae.  De  prima  legilur :  Non  sna  demar* 
gnt  Umpeitoi  «^m,  ne^  akiorbeat  me  prafnndnm^ 
neque  urgeal  iuperwu  pntem  oi  iuum  (Pm/.  lxviu). 
De  secunda  :  Lacum  apemit^  et  effodit  eum  :  et  )n* 
cidil  fit  foveam  quam  fecit  (Ptal.  vii)..Primus  Adaoi 


in  Jurdane,  ut  vim  regeneratioiiis  aquis  tribueret,  q  saltum  fecil  in  foveam  culpae;  secuudus  iu  foveam 


per  quem  exuti  veteri  bomine,  novum  bominem  in- 
duerent,  qiii  secuiidum  Deum  creatus  esl.  Secundo 
denudatus  est  ab  homine,  qui  pellii  gloria  inte^re- 
latar,  ut  sicgloriam  carnis  deponcns,  lunicam  Ad;ie 
pelliceam,  et  perizomata  ficus  deposita  demonstra- 
ret.  Tertlo  dcnudalus  est  a  militibiis,  quando  par- 
titi  sant  vestimenla  ejus,  al  hlmiam  dilcctionem 
qaa  dilexit  nos,  nobis  plentus  insinuaret.  Qnarto 
resurgens  denudatus  est,  quando  sudaria  siia  depo- 
sait,  ut  sic  ad  coelesles  saltus  se  praepararet,  Beth« 
lehemites  factus  et  polymitarius,  qui  in  primis  saf- 
libus  factus  erat  Adeodatus,  ei  tenerrinius  ligni  ver- 
roiculus  in  omnibns  et  per  omnia  filius  salius.  De- 
scendens  quippe  a  superioribus,  Adeodatus  nobis  a 
Deo  perhibetur.  Puer,  inqult,  natui  eit  nobit,  et  /1-  D 
liuidatuieit  nobii  (Ita.  ix).  Qui  tenerrimus  lignl 
Termicuhis  dicitur,  quia  de  se  ipse  ait :  Ego  ium 
termit,  et  non  homo  (Ptii/.  xxi).  Qui  tanquam  ver- 
micAlus  abscoiidifus  in  Hgno  fortitiidinem  suam  in 
ligno  crucis  operuit.  Scriptum  est  eniin  ;  Coriiica  tn 
mqnibui  ejut;  ibi  abtcondila  ett  fortilndo  ejui  (Ha- 
bac.  iii).  Qni  propter  hoc  tenerrimus  appellatur, 
qui  SyrophaeniKsae  tactum  sentiens,  ait :  Quii  me  /e- 
tigit  f  Tetigit  me  aliquit  (Marc.  v).  Vere  tenerri  • 
mus,  qui  Mafiae  Magdalenae  conipatiens,  eo  quod 
nondum  Spiritum  sanctum  ad  robur  acceperat,  ait: 
Noli  me  tangere.  Nondum  enim  oicendi  ad  Patrem 
meum  (Jgan,  xx).  A^  si  diceret,  noli  me  tangere, 
Id  ^st  noli  me  imitari,  quia  nandum  ad  Patrdm 


pcenae.  Saiiunt  ergo  duo  viri  magnas  foveas  juxta 
sepulcnim  Racbei,  videlicel  cum  cbariiate  vefrige- 
scente,  ei  abundante  iniquitate,  ejus  speciem  falla^ 
cia  mentiretur,  et  innocentia  sepeiirelur.  Isli  dao 
viri  asinasCis  iovenerunt,  quia  cordis  bumani  d«* 
riiiam  iii  ebaritaiis  dulcedinem  mutaveruui,  Cis 
etenim  durut  inlerpreiatur,  cujus  asina  quasi  quab- 
dam  cordis  pigritia  esi,  quia  siniilitudinem  asime 
baliei  cor  bumanum,  quod  nunquam,  nisi  coacium, 
beneCacii;  et  solulum  a  vinculo  subjectionia  ludens 
insanit,  vix  bcne  cogitat,  nisi  pungatur  timoris 
aculeo.  Quod  si  timorem  perdiderii,  quasi  iasci- 
viens  per  cogitationes  insanii.Propter  boc  scripium 
esi 

.    •    •    Animum  rege,quinitiparet^ 
Imperat ;  hunc  frenii^  kunc  tu  compeice  caienit.^ 
lloRAT.,  epist  I,  vers.  61,  65. 

Sunt  enim  aliqui,  qui  voiunutem  suam  voluntai: 
Dei  supponuni,  ei  quasi  asinai  Cbristiun  voluniaii 
suae  snperponentes,  Jeriisalem  visere  inteiiduni. 
Iinitantur  igiiur  illum,  qui  dixii :  Paler^  ii  fieri  po^ 
IMI,  tranuat  a  me  calix  itte.  Verumtanun  non  quod 
ego  volOf  ud  quod  lu.  (Matlk.  xxvt).  Haec  asina  ca- 
mo  regitur,  non  caicaribus  urgeiur.  Suni  alii»  qui 
asinae  suae  Balaam  superponuni,  quia  rapaces  ci 
cupidi  voiunlates  siias,  non  solum  ad  /iialediceii- 
dum  populain  Dei,  sed  eiiam  ad  malefadeoduro  ei, 
volunutes  suas  supponunu  Haec  asina  caicaribus 
iirgetur^  non  freno  seu  camo  regltur.  Sunl  aUi»  qpi 


m 


0.  GARNERn  LINr>ONENSIS  EPISGOPI 


701 


benefariendi  voluntatem  habent,  >ed  pusillaniines  A  invenitur,  quia  Deus  in  hac  f  ita,  sicut  diclliM  «tl. 


bonum  qnod  appetunt,  aggredi  metuunt.  Unde  di- 
cere  pnssunt :  Concttpivit  anima  mea  detiderare  ju» 
$tilicatione$  tnas  in  omni  tempore  {Ptal,  civiii).  Hi 
asinam  guam  Axae  fiiix  Galeb  supponunl  :  quae  su- 
spirans  ob  terram  sterilem»  irriguum  superius,  et 
irriguum  inrerius.  a  patre  requirebat  (Judic,  i). 
Qu«rel)at  eas  in  Salisa ,  si  forte  Axae  ibi  asinam  in« 
veniret;  quaesi?it  et  in  Salim,  ubi  forteasina  Balaam 
potuil  inveniri ;  quxsivit  et  in  Supb,  qui  locus  est 
aptissinius  ad  asinam  Gliristi  inveniendam.  Suph 
qaippe  speculntio  interpretatur.  Et  quid  speculatio^ 
nisi  contemplaliu?  Per  contemplationem  enim  vo- 
luntas  hominis  supponitur  Ghristo.  Qua*ritur  orgo 
asina  in  Suph,    seil  iion  invenifur.  Aliter  enim  in- 


cogitatione  non  comprehenditur«  Venieudom  eal 
igitur  ad  salienlea  foveas.  Sic  enim  Samuel  ail :  /»- 
venies  juxta  sepuUrum  Rachel  duos  viros  talimUag 
magnas  foveas  (i  Beg»  i). 

Desunt  reliqua. 
SERMO   XXI. 

IN  DIB  SiNCTO  PUiTECOSTES. 

Et  vidi  m  medio  septem  candelabrorum^  ^umH  /1- 
iium  hominis  (Apoc,  i).  Qui  vult  io  Ghristo  maneret 
debet  sicut  ipse  ambulavit,  et  ipse  ambulare.  AU 
eniin  :  Qui  mihi  ministrat  me  sequatur  (Joan.  ui). 
Qui  ergo  eum  non  sequitur,  non  ei  ministrai.  Se4 
quomodo  eum  qui  lucein  habitat  inaccessibilem  i^ 
qui  potest   qui  in  lenebris  est,  et  nescit  quo  vadalT 


tuemur  per  speciilum,  et  jn  aenigmate;  aliter  facie  ^  Gpndensae  quippe  suut  tenebrae,  quae  suntsuper  li- 


ad  faciem.  Sine  idolis  non  recedit  Uachel  a  Laban. 
Rachel  contempliitivam  vitam  designat,  Laban  niuii- 
dum,  idolum  imaginalionem.  Yix  enim  aninius  ad 
conteroplationem  ascendit,  sine  mundi  imaginatio- 
nibus;  sed  cum  scrutatur  animum,  quid  ait?  Secun- 
dum  consuetudinem  mulierum  mihi  accidit  (Gen.  xxii). 
Ac  si  diceret :  Nihil  verum,  sed  totum  fragile  et 
imiginarium  est,  quidquidde  Deo  animus  coinpre- 
hendit.  Hinc  est,  quod  Ellas  In  ostio  papiiionis  sui 
piiroo  ciun  spiritum  subvertcntem  nioutes  et  cooie- 
renlero  p«3tras  conspiceret,  secundo  coiurootionemy 
tertio  ignem,  in  nullo  horum  Dominum  esse  cogno- 
▼it,  qoia  non  veriutem  Iroaginis,  sed  veritatis  ima- 


ciem  abyssi,  id  est  mundi :  de  quo  Sapieotia  ait ; 
Akyssus  dicit,  non  est  in  me  (Job  xxviii).  HaBc  esC 
abyssus  niiseriae,  quam  invocat  abyssus  misericer- 
di«.  liivocat,  id  est  ad  se  vocat,  ut  unum  sit  in  ipaa, 
lntusvocat,quiaper  infusionem  gratixvocat  io  voce 
cataractarum  suarnm,  id  est  per  vocem  et  prauU* 
caiionem  apostolorum  suorum,  qui  tanquam  cata  • 
ractse  coeli  dc^trinat  pluvias  effuderunt.  Necdum 
tainen  recessit  nubes  caligiiiis,  limbra  mprtis,  caa» 
citas  originalis  culpas  vel  actualis.  Nam  lavacrum 
regenerationis^ elsi  oiiginalis  pituitae  lavit  sordes 
reatus  ,  nou  tanaen  tersit  albuj^iuem  actus.  Remota 
quippe  est  pcr  baptismum  rcatus  mplestia,  sed  iioii 


ginem  esse  cognovit,  sed  tandem  in  sibilo  aurae  te-  q  conciipiscentia. 


tniis  csse  perpendit,  quia  nulla  imagiuatio  sibilum 
iilum  fuit  subsecuta  (III  Reg.  xix).  Quanto  eniin 
roeiis  delicit  in  conlemplatione,  flde  proSicit :  quia 
de  Deo  omnes  negationes  vere  sunt  affirmatioiics 
incompacUe.  Nec  enim  de  Deo  scire  possum  quid 
est,  sed  scire  possum  quid  non  est.  Quaerilur  enim 
in  Suph  asina,  et  non  invenitur,  id  est  quaeritur  in 
conlemplalione  mens  Deo  subjecta,  et  ininime  re- 
perilur.  Asina  vero  Balaam  quaerenda  est  in  Salim*, 
qaae  vulpes  interpretalur.  Est  enim  vulpes  animat 
dolosum  et  malitiosum.  Quicunque  enim  volunta- 
lem  suam  avaritias  subjicit,  dolo  et  malitia  augere 
pecuniam  quaerit,  sed  eam  non  invenit,  quia 
Crescii  amor  nummi,  quantum  ipsa  peeunia  crescit^ 

(JirvEN.  sat.  14,  vers.lSti.) 
Asfna  enim  Axae  flliae  Galeb  qnaerenda  est  in  Saiisa. 
Salisa  quippe  lertia  vel  triennalis  interprelalur.  Qui 
enim  voluntatem  Deo  subjicere  satagit,  cum  pusil  - 
laniiuitas  vel  torpor  a  proposito  menlem  elidit,  ne* 
cesse  est,  ut  ad  illuin  semper  mciitis  oculos  erigat, 
de  quo  scriplum  est  :  Vivificabii  nos  posl  duos  dies; 
in  die  tertia  suscitabit  nos  (Ou.  iii).  Giim  enim  ani- 
mus  ad  devotioneni  suscitatur<«  sutcitatur  Deus  in 
anlmo ;  sicut  scriptum  est :  Acadet  homo  ad  cor 
altum,  ei  exaltabitur  Deus  (Psal.  lxiii).  Vel  quia 
triennalis  interpretatur,  quaeritur  in  Salisa,  quando 
per  verbum,  qaod  a  prsdicatoribus  seminatur  in 
corde,  vel  per  cogitationem  nascitur  sponte,  Deiit 
in  aniroo-pcr  cogiialiouem  quaeritur,  sed  tamen  non 


H;er  igitur  caecilas  in  caligine  caeci  naii  merito 
flguratur,  quia  sermo  divinus  illos,  qui  non  sunl 
renaii  pcr  baptismum ,  ideo  canes  vocat,  quia  natu- 
raliter  caeci  iiascuutur,  nec  parentes  agnoscunu 
Actualis  vero  culpa  pericverat  quandoqne  reatu  et 
nou  aciu,  quandoque  rcatu  pariter  et  actu;  reatu 
ct  non  actu,  quia,  quamvis  plcrumque  cesset  actus* 
noii  tanien  reatus.  Plerumque  vero  caligat  mentis 
oculus,  actu  pariter  ct  reatu.  Et  haec  passio  so.'et 
accidere  diversis  de  c^usis ,  qiiandoque  per  igno  - 
rantiain,  quandoque  per  incuriam  mentis  male 
custodit;e,  quandoque  per  obstinatam  malitiae  volun- 
tateni,  aliquando  cupiditate  temporalium ;  nonnun- 
qiiam  vero  votuptate  carnis ,  multoties  ex  con- 
D  teinptu  salutis.  Persecutus  est  Paulus  Ecclesiain 
Dei;  sed  per  praedicationem  Ananue  cecideront  ab. 
oculis  cjus  tanquaw  squamae  (Act.  ix);etvisu 
recepto  niisericordiam  Dei  consecutus  est,  quia  in 
ignorantia  fecit.  Gaptivus  et  vinctus  duclus  esl  So- 
dechias  a  rege  Babylonis,  qui  cum  coram  ipso  fllios 
occidisset,  excaecavii  eum,  ct  hausto  potu  laxativo 
vitam  finivlt  (/  V  Reg.  xxv).  Sic  per  incuriam  mcntis 
diabolus  rex  confusionis  multoiies  peccatorunt  fu- 
nibus  iu  mentem  trahil,  ut  ea  sciente  et  intelli- 
gente,  per  violentam  tenutionem  virtutes  occidat. 
Post  ha^:  ita  ratioois  oculos  excjccat,  ut  capti\us 
sponte  captivautem  sequatur;  nec  libcr  dimitti 
veliet  •  iliamsi  diaboiut  ipse  nianum  retraheret. 
Tandem  bixaiivum  potum  recipit,  quia  in  mentem 


m  SERMONES.  —  SEAlfO  XXi. 

irtjieit  omnis  disslmolationis  fluxuro ;  ul  quidquid  A 
in  nentem ,  tanquam  in  ventrero ,   venerit,  foras 
cjlciat,  et  ad  oronem  peccati  fetorem  laxetur. 

Sed  et  Moyses  cum  coram  Pbaraone  mulia  slgna 
feeisset,  nec  recipere  vellet  Pharao  disciplinam,  ut 
Juxta  Dei  mandatum ,  popolum  suum  dimiiteret, 
faet»  sunt  tenebrae  soper  terram  iEgypli,  iam  dens:i*, 
otpalpari  possent  {Exod.  x).  Signum  ruit  hoc  ohsti- 
nationis  eorom.  Vere  siquidem  exca^ari  menierunt, 
et  caecati  stint ,  qui  contra  tot  et  lanta  signa  perti- 
naces  fuerunt.  Tobias  qaoque  calido  stercore  hirun- 
dlnis  legltor  excaecatus  {Tab,  ii).  Hirundines  sunt 
Yirl  sancti,  qul  contemplationis  volatu  vitam  acqui- 
rnnt :  quorum  stercora  temporalia  siint,  qux,  at 
Christom  liicri  faciant,  arbitrantur  ut  siercora.  Hoe 
himndinis  stercos  calidom  Tobiae  ocolos  excxcavit,  ^ 
com  ferveuti  lemporaliom  copiditate  tactus,  fllium 
soum  apud  Rages  civitatem  Medorum  peregriiiari 
misit.  Unde  mater  dicebat :  Utinam  nunqwam  fuitiet 
fMCUftin,  elc.  (Tob.  v).  Samson  vero,  qoi  prius  ner^ 
vicis  fonibus  teneri  non  potoit,  postea  voloptale 
caniis  adeo  fuit  enervatus,  ol  a  moliercola  tentus, 
excaecaretor.  Sanguis  etiam  ille,  qui  peecatorum 
atolas  lavat,  genas  ornat,  qui  coccino  nivis,  ver- 
miculo  lan»  reddit  candorem,  cum  in  eflusione  sua 
pctras  scinderet ,  terram  moveret ,  monumenta 
aperiret,  caelestia  concuteret  elemenu ;  factus  est 
Diger,  quasi  saccus  cilicinus,  quia  Solis  justitie 
rompebator  saccos.  Qccolubat  sol  visibilis  illomi- 
natuin  splendorem,  quia  sol  justiiiae  abscondebat  ^ 
illuminalorem.  Filii  siquidem  hominum  diligcntes 
vanitatem,  et  quaerentes  mendacium,  a  veritale 
alieni,  mentiti  sunt  liiio  Dei,  dum  lacum  mortis 
aperieiites  ct  eObJientes,  ceciderunt  in  foveam  quam 
fecerunt.  Volentes  siquidem  vitam  perdere,  vitam 
perdiderunt;  volentes  lucem  cxsiinguere,  caeci  facti 
sunt.  Propter  hoc  ergo  tenebrae  factse  sunt,  quia 
veriiatis  lucem,  et  in  luce  veritatis  esse,  contempse- 
mnt,  ut  scriptum  est  :  Filioi  enutrivi  et  exaltavi : 
ifm  autem  epreverunt  me  (liai.  i).  Ecce  tot  causis 
hsec  abyssos  miseriae  caligatur.  Propter  hoc  praecepit 
legislator,  irao  Dominus  per  legislatorem,  vt  accen- 
derentur  In  tabernacolo  Dei  sepiem  lucernae,  quae 
super  septem  calamos  uniuscandelabri  ponerentur. 
Faciet^  inqoit  Dominos,  candelabrum  ductile  de  auro  D 
fmriisimo  :  hastite  ejui^  et  calamoi^  icypho»  et  tphne^ 
TUla$.  Sex  ca(ami  egredientur  de  lateribus;  tres  hine^ 
et  tres  inde  {Exod.  xxv).  Qoid  enim  in  candelabro, 
nisi  oniversalis  Eccle&ia  llguraior;  cujus  univcr- 
sitas  per  septenarium  calamorum  exprimitur  ?  Nam 
quod  lex  per  septem  calamos,  Joaniies  pcr  septem 
candelabra  praefigurat.  Ait  enim  :  Et  conversus  vidi 
uptem  candelabra  aurea  {Apoe.  i).  Et  paulo  posi : 
Septem  cande(abra,  septem  Ecclesi4E  sunt  {ibid.). 
Quas  tamen  nominatim  sub  sepiem  Ecclesiis  quae 
stmt  in  A3ia,prose(|uiiur,scilicet  Ephcso,  Pergamo, 
Thyalirae,Sroyrna!,  Pbiladelphiae,  LaoJiciac,  Sanlis. 
Una  siqufdero  est  universalis  Ecclesia,  scd  mull;e 
particulares,  cujus  caput  csi  aurum  optimiim.  Caput 


.  IN  DIE  SANCTO  PENTEC.  lOfl 

siquidem  EcclesiaeCbrtstns;  qui  auram  purlssimum 
dieitur,  co  quod  ipse  est  sapientia  Palris,  qui  na- 
tnrain  n.Mstram  sine  culpa  suscepit.Quod  ductile 
fuit,  quia  tam  in  c:g[>ite,  quam  in  membris  suis,  id 
est  in  martyribus  per  passionum  contUmelias,  in 
confessoribus  per  tcnlalionum  angusiias,  ad  im- 
mortalitatem  profccit.  Habebat  auiem  candelabrum 
spha^rulas,  scyphos,  et  lilia.  Scyphos  in  praedicato« 
ribus,  quoniam  ipsorum  e3t,  vino  vel  gcrminante 
virgines,  v'el  laelificaniC  cor  hominis,  corda  fiilelium 
dobriare,  sphaerulas  in  contemplaiivis,  lilia  in 
muiidis  ei  incoinquinatis.  Quia  vero  scyphi  in  mo- 
dum  nucis  fuisse  dicuntor,  aliqoid  ad  nocis  simili- 
lodinem  habere  ienentur  qui  verbo  et  exemplo  aiiit 
praecsse  videiitur.  Habent  enim  in  exteriori  testa, 
quod  frangi  debel  per  abslineniiam ;  liabent  exii-a 
corticis  amaritudiiiem,  quae  iolerari  debet  per  pa-* 
tieniiam;  hal)enlet  nuclii  dulcedinem,  spem  salutis» 
quae  dulcorai  animum  per  devotionem.  Qtiod  auiem 
tres  scyphi,  vel  tres  sphaerulae,  vel  tria  lilia  per 
Singulos  calamos  fuisse  perhibentur,  hoc  figurat, 
qood  praedicalores ,  qui  verbo  et  exemplo  alios 
inebriant,  hojos  esse  dcbeni  discretionis,  ot  sciant 
discernere  quae  qoibos  deb<*aiit  praedicare. 

Sunt  enim  aliqui,  qui  solo  texiu  hisloriae  soiit 
contenti ;  alii  in  lide  per  allegoriam  iroboendi ;  alii 
vero  moribos  per  tropologiam  aedlficandi.  Ergo  spi- 
ritualibos  spiritoalia,  carnaiibus  can.alia  sunt  com- 
paranda.  Sphaerulae  quoque  ad  hoc  4ribus  locis  po- 
nuntur  in  calamis,  ut  eciaiii  contemplativi,  quar 
secundom  rationem ;  qoaR  praeier  raiionein,  et  uon 
conira  rationem ;  qu;e  praeter  ralinnem  ci  contra 
rationem,  consideranda  sunt.  Secundum  enini  ra- 
tioiiem  dicuiitur,  quae  simplicitcr  possibiiia  suiit; 
prxier  rationcm  et  non  coiiira  raiionem,  quae  di- 
cunior  possibilia  Deo;  pra^ier  raiionem,  et  contr^ 
rationem  impossibilia.  Nam  sicut  possibilium,  sic 
impossibiliom  tria  soni  genera.  Est  enim  possibile 
secondum  inferiores  caosas,  et  corsom  natorae ;  ut 
com  nascitor  homo  de  horoine,  bos  de  bove.  Ei  esl 
possibile  secundom  consoeiodinem,  et  causas  so- 
periores,  ot  animas  infundi  corporibus.  Et  esl 
possibile  secunduro  ciusas  soperiores,  et  per  gra  • 
tiaro,  non  seeondoro  naioraro  vel  consoeiudii;em, 
ut  primam  gratiam  infundi',  et  hominem  sine  mc- 
ritis  a  peccato  porgari :  qood  non  dicitor  simpliciler 
possibile,  sed  possibile  Deo.  Similiterimpossibiliom 
est  aliqood  praeter  rationem,  sed  non  ^  contra  ra « 
iionem,  ot  quaedaro  ,  qoibos  lit  regressos  a  priva- 
tione  ad  habiloro,  ot  sanitas  aegro,  illominatio 
reddiu  caeco.  Aliod  praeter  natoram  et  contra 
naioram,coicirca  impotentiam  natoraedivina  gralla 
non  supplet,  ut  truncum  fieri  viiulum.  Aliud  contra 
naturam,  circa  quod  impossibile  naturae ,  divina 
supplevitauciorilas,  ot  virginem  peperisse,  Lazarum 
suscilari,  et  hujusmodi.  Similiter  et  Jilia  iiibus 
locis^erant  in  calamis,  qoia  munditiae  candor  n^  n 
solum  atiendilur  circa  virginalem  intcgriialem.  vel 
coiriincntl^m  vidoaleni,  sed  etiam  circa  DodiciliMll 


"TVI        '  D.  GARNeRll  LrNGONENSlS  EPISCOn  m 

1|uod  Ifi  IHo  calamo*  qul   inediuin  A  enini  Ephesut  voimta$  sive  eonMum  inlerpreuuir« 


cogjngtlen. 

loettm  tenebat  quatuor  locis,  hec  omnia  contine- 
bantur,  designatur,  quod  ille  qui  capnt  est  Eccle- 
81«,  Medialor  Dei  et  hominum,  haec  omnia  supra 
mcnsuram  aliorum  habuit :  cui  dala  est  gratl» 
pleuiludo,  uitra  omtiium  morialium  mensuram. 
Hoc  enim  quaternarii  quadraiura  significat. 

Super  isios  sepcem  calamos»  ut  illuminaretur 
Ecclesia  Dci,  praecepii  Moyses  seplem  lucernas  ac- 
cendi :  quarum  prima  est  verbum  Dei ;  lucema, 
qnam  tenebras  comprehendere  non  potuerunt;  de 
qua  diclum  est :  Lucerna  pedibue  meis  verbum  tuum 
{Piul,  cxviii).  Lucerna  quippe  dicitur,  iux  in  testa  : 
luzaulem  in  tesia,  Deusin  carne.  Ipsum  ergo  Ver- 
bom  Dei  est  lumen  verum ;  lumen  ad  reveiationem 
fentium,  et  gloriam  plebis  Israei.  Est  et  sermo 
propheiicus  iucema,  quse  Ecclesiam  illuminat ;  de 
qua  dicit  Petrus  :  Habetis  prophetieum  sermonem  : 
eui  90$  iutendentet^  tanquam  lucernm  lucenti  in  caU- 
§inoso  locOf  benefacitis(Il  Petr.  i).  Et  dicitur  lucer- 
na  spiriialis  inteliectus  sob  tesu  lilterae.  Sunletiam 
ezempla  sanctonim,  quae  diversis  modls  Ecclesiam 
ilhimlnanl.  Uiide  Dominus  discipulis  ait :  Yoe  estit 
imx  mmndi  (Matth.  v).  Et  alibi  :  Siciueeat  lux  vestra 
«ora«  homimhui^  ut  glorificent  Patrem  vestrum^  qui 
irn  ceslis  esi  (iM.).  Hinc  est  quod  Joannest  quo 
fncer  natos  molierum  nemo  major  surrexit,  dictus 
tsC  luceraa  ardens  et  lucens  (Joan.  v).  PrsMlicatio 
ifitoque  verilatis  Ecclesiam  Dei  iiluminat ;  qula  Ipsa 
Ineerna  est,  quam  mulier  sapiens  accendit,  ut  dra- 
chrotBi  perdium  inveniret.  Drachma  perdita  sub- 
tractio  gratiae  spiritualis  esi;  Imxiroa  accensa, 
liTKdicatio  veritatis.  Per  praedicationem  quipite 
Ttrilaiis  dalur  non  habita,  et  invenitur  perdita  gra- 
Ua  spirituaiis  :  iilumiiiatur  etiam  oculus  ralionis, 
4t  quo  dictum  est :  Lucerna  corporis  tui  est  oculus 
iuus.  Unde  et  aelhereo  codIo,  in  quo  sunt  luminaria, 
ratio  comparatur.  Sunt  quoque  sanctorum  mira- 
cula,  quae  mentes  fidelium  illuminant :  tunc  maxi- 
nie.  cum  earnis  mortificatio»  et  fidei  sancU  con- 
fessio»  miracula  comitantur.  Ilse  siquidem  sunt 
tampadesGedeonis,  quae  apparueruntin  confraciione 
lagenamm  et  clangore  tubarum.  Glangor  tubae 
manifesta    verilaiis  confessio;  confraciio  lagenae 


in  angelo  Ephesi  divinae  voluntatis,  sive  eoiiaiUi 
divini  nuiitius  flguratur,  id  est  ordo  leclorum  :  qiii 
ad  hoc  ordinantur  in  Ecclesia  ut  leaendo  et  legem 
manifestando,  nobis  aperiant  consilium  et  voliWr 
tatem  divinam.  Unde  dicitur  eis,  cum  ordinanlur: 
Accipite^  et  estote  verbi  Dei  relatores,  hakilurifii 
fideliier  et  utUiter  impleveritis  officium  vestrun^  ; 
tem  cum  iis  qui  verbum  Dei  minisiraverunt,  In  i 
Pergami  ordo  figuratur  exorcistarum.  Pirganiis 
enim  dissipans  comua  interpretatiir.  Recipiunl  enias, 
cum  ordinantur,  polestatem  dissipandi  coraua  pec* 
calorum  ;  de  qu^bus  diclum  est :  £f  omnia  eonmm 
peecatorum  confringam  {  Psal.  lxxiv).  Unde  tmm 
ordinantur,  traditur  eis  exordsinuSp  el  dicilnr: 

"  Accipite  et  eommendate  memorice,  e%  habetote  poleslc- 
iemimponendi  manus  super  energumenos,  sive  kapii» 
zatos^  sive  catechumenos.  Per  angelum  vero  Thjra- 
lirae,  acolyihorum  ordo  figuratur  :  qui  primo  ill«- 
mioati»aiios  iliuminare  lenentur.  Uiideelccroferarii 
dieuntar  :  Thyatira  vero  f7/Mmtiiala  inierprelalar. 
Nam  cum  isii  ordinanlur,  diciiur  eis  :  Aceipste  c#- 
roferarium  cum  cereo^  ut  sciatis  vos  ad  aeeandeisdm 
luminaria  ecciesiee  mancipari.  Subdiaconi,  qui  M 
Natbinaei  dicti  sunt,  ab  illo  Natkanaele»  ilc  fM 
scriptum  esl :  Ecct  vere  hraeiita  in  quo  doimmm 
esi  (ioan.i),  in  angeio  Laodiciae  liguranlur :  eo  qood 
Laodicia  irt^tif  ama6t7ts  Domini  interprelalor.  Ec 
vere  amabilis  Domini  Nalhinieus,  ei  siiie  dolo ;  §1 

G  ftdeliter  impleverit  quod  ei  ab  episcopo  iiijun|iUir« 
cum  dicitur :  Yidete  cujusmoiU  miniitorium  vokU 
iradiiur  :  et  ideo  $i  usque  nune  tardifuisiis  ad  eecU- 
stam,  a  modo  debeiit  esie  assidui,  etc.,  el  tanden  Jn 
fine  :  Ideo  vos  admoneOf  ul  vos  ita  exhibeaiU^  $U 
Deo  piacere  po$siii$.  Ae  si  dicat  episeopus :  IJao 
vos  admoneo,  ul  ita  vos  exhibeatls,  ut  angeli  Lao- 
diciae  sitis.  Quia  vero  diaconorum  officium  esl, 
prenuntiare  in  ecdesia  Evangeiium  Dei :  bene  per 
angelum  Smyrnae  eorum  ordo  figuralur,  quin 
Sniyrna  caititatm  interprelatur.  Nam  cum  multa 
cantica  legainus ,  illud  tamen  singulariter  caniicum 
debet  dici,  per  quod  sponsam  suam ,  coeleatls 
sponsus  osculatus  est  osculo  oris  sui.  Sacerdotca 
vero,  qui  ad  hoc  ordinantur,  ut  sint  animaram 


«  — ,  -^ —  —  —   -  ,       - 

camis  mortificatio;  manifestatio  lampadarum  co-  ^  medici  spirituales»quoniam  iilosqui  Domino  voluiit 


rascatio  miraculorum.  El  quis  ^us  exemplo  non 
IUuminetur,qiii  carnem  mortificat,  spiritumroborat, 
nlraculis  corascatY  Super  omnia  tamen,  et  aiite 
omnia  peccatorum  oculos  debet  aperire,  toliusque 
Degligentiae  tollere  eaecitaiem  ,  jndicis  sapientia , 
ftiturique  judicii  severflas;  qiie  nec  falletur,  nec 
lalli  volet,  aut  poierit,  cuiii  scrulabitur  ierusalem 
I  in  lucernis.  Uas  aiitem  liicernas  accendere  debent 
ct  supponare  candclaliris  niigeli  septem  Ecclesia- 
rnm :  quae  vel  in  candelabris,  vei  in  calainis,  ut 
dlctum  est,  figuranlur. 

Septem  autem  angelos,  seplem  Ecclesiaram  prae- 
htos  intelligo,  qui  secundom  seplem  ordiuuin 
gradus,  EeclcsiaB  gubcmandae  slatuli  aunt.  Quia 


adhxrere,  curare  tenentur  spirituaiibus  antidoiia; 
alios  per  dulcem  exbortationis  potum ,  alioa  jHir 
amaram  poeuitentiae  potionem,  luerito  sacerdotii 
gradus  per  angelum  Pbiladelphiae  figiiratur :  quae 
Philadelphia  $alvan$hwreniemDomino  inlerprelalur. 
In  istis  igitur  sex  gradibus,  officii  non  dignita(is 
ordo  attendilur  :  in  septimo  officium  parilcr  et  di- 
gnitas  commendatur.  Hic  est  ordo  pontificum,  qui 
loco  apostoloram  conslituti  sunt  principes  aupcr 
oninem  terram,  id  est  super.uiiiversalemivcclesiain. 
Unde  ci  eorum  ordo,  bene  per  angelum  Sardia 
dcsignatur ,  qui  Sardis  prineep$  interprct^tur.  lall 
sunt  angeli,  qui  tubis,  quas  hftbeb^nl  in  m|iui|N|9^ 
ceciiiisfc  fcrunlqri 


709  SERMONES,  —  SERMO  XXII.  tN  FESTO  SS.  TRINITATIS.  7|0 

Tubas  autem  habere  in  manibus,  est  prsedicatio-  A  ad  tocem  comminationom,  quas  confriDfit  cedros. 


nis  verbum  magis  operis  exemplo,  qoam  doctrin» 
verbo  demonstrare,  ne  de  illis  sifit  qni  dicunt  et 
iinii  faciunt :  sed  sicut  scriptunf  est  :  Verbumt  quod 
fnctum  esl  in  manu  Aggm  prajfhettB  {Agg,  i).  Ver- 
bum  quippe  Dei  iii  manu  Aggaei  fuit  qui  manda- 
tum  Dei  opcre  coiiYplevii.  Cauit  autem  tubis  qui  ea 
qiiX'  complet  opere  pnrdicat  ore,  sicut  scriptum 
csl :  Fili,  bibe  aquam]de  cittema  lua;  el  foniet  jmlei 
tui  derivenlur  foras  (Prov.  v).  Et  bene  per  tubam 
prxdicatio  Qguratur,  quia  sicut  inbellis  tuba^sonos 
bosles  cogit  ad  fugam,  amicos  faortalur  ad  pugnaro, 
bostes  quidem  timidos,  sed  fideles  reddit  animosos, 
ita  praedicatio  verbi  Dei  et  lcrrere  peccatores  coni- 
minalionibus  debet,  et  benevolos  promissionibus 
cxliorlari.  Et  sicuttuba  in  ore  solet  esse  larga,  lar- 
gior  in  nianu,  ultra  manum  vero  largissima,  ita  et 
pnedicalio  clara  debet  esse  verlM),  clarior  opere, 
affectu  vcro  debet  esse  clarissima  aote  Deum.  Quia 
vero  praedicatio  Tulciri  debet,  vel  per  roanireslasra- 
tioiies,  vel  per  testimonia  Scripturamm,  aliterenim 
e.i  racililale  deberet  respui,  quaproferri,  debcntam- 
geli  diversis  lubis  canere,  secundum  diversas  ra- 
tioiics,  vcl  diversas  auctoritates  Scripturarum.  Est 
emintuba  corticea  vox  aenigroatica  prophetariMn, 
tiiba  decorticala  patens  veritas  evangelistaroro  :  tuba 
coniea  pr<edicatio  doctororo,  tuba  carnea  praMlica- 
tio  Tacta  per  Filium  incarnatum,  ut  sd^iptom  est : 
Hnhifarie  muUisque  modis^  olim  toquens  l>eu$  pu' 
tribiis  inprophetis,  novissime  loeutut  est  nobis  im 


nec  simpliciter  cedros,  sed  cedros  Libani.  Praedi- 
cat  enim  audacter  illius  comminationes,  qui  de« 
struet  spirito  oris  sui,  vel  illos,  qui  cum  Yenerlnt 
in  profundum  malorum  contemnunt;  veleos,  qoi 
de  meritis  suis  superbiuiit  et  gloriantur.  lUi  saat 
simpliciter  cedri,  isti  vero  cedri  Libani.  Aliquotiet 
verosibi  attrabit  spiritum  consitii,  ut  aperiat  ot 
suum  ad  spirituale  consilium  :  per  quod  intereidi* 
tur  flamma  ignis,  id  est  consensus,  actus,  et  eoa- 
suctudo  pcccati  :  quam  quidem  Dominus  DonexatiB- 

'  guit,  sed  interrumpit,  id  est  intercidit,  ne  igni»,  Id 
est  Tomes  peccati  veniat  osqoe  ad  consensom.  Qnan* 
doqiie  sibi  attraliit  spiritum  intellectus,  et  os  suam 
apcrit  ad  vocem  justificationum,  ut  concutiat  deser* 

B  tum,  et  desertum  Cades.  Praedicat  enim  secundum 
datum  spiritum  inlellectus,  quomodo  per  contritio* 
nem  cordis,  per  conressionem  oris,  per  pcenitentim 
laborem,  justificantur  aniroae,  quas  desertai  a  Deo 
peccata  recerant  :  quae  vel  nunquara  bonae  fueranl, 
vel  post  observantiam  mandatorom  a  sancto  legit^. 
recesserant.  Primi  quidem  simpliciter  deserta  di« 
cuntur;  secuiidi  vero  deserta  Cades.  Cades  qoippe 
sanctum  legis  intcrpretatur.  Nonnunquam'  vero  at- 
traliit  sibi  spiritum  sapientiae,  et  aperit  oi  iimm  ad 
vocem  promissionum ;  ut  praeparet  cervos  ad  rete- 
lationem  condeiisomm.  Cervi  quippe  sunt  vlri  itn^» 
cti/qui  venenosas  roalignornm  spirltuum  repfillunl 
et  snperant  immissiones.  Condensa  vero  suntcoKle- 
stis  multitudo  dulcedinis,  de  qua  dictum  est:  Qmrai 


FHh  {fftbt,  i).  Tuba  aurea,  voi  ipsius  Patris,  qui  ^  mff^iia  muUitudo  dulcedinis  tum,  Domine^qumm  mb% 

eondisti  timentibus  te!  {Psal,  xxx.)  Et  iterum  :  Om- 
ius  Hon  rtdir,  Deus,  abtque  te  qum  prteparmtti  dUi^ 
gentibut  te  (Itai,  lxiv).  Ad  banc  moltltndinem 
dulcedinis  praeparat  cervos  Dei  per  vocem  promit- 
sionum,  quaiido  proponit  eis  requiem  iine  labore^ 
gaudium  sine  moerore,  sineconfllctnvictoriam»! 
defectu  gloriam  sempiternam.  Amen. 


ait  :  U\c  esi  Fitius  meus,  etc.  {Matth.  iii.)  Et  ite- 
rum  :  Et  ctarificavi  et  iterum  ctarifkabo  (ioan.xii). 
Tuba  vero  argcntea  vox  aiigelorum ;  fliba  vero  aerea, 
i|uain  vocat  Aposlolus  novissimam  designat :  quae 
ideo«rea  dioalur,  quia  inllexibilis  erit,  et  irrevoca- 
iMlis  dilBnKiva  senlentia,  qua  dicetur,  velbonis  :  Ve- 
nitefbenedicti;  velmalis:  Iie^matedicli {Matth.ixr). 
Propterea  multae  praedicatorum  voces  Spiritum 
eanctum  altrahunt  per  devotionem,  et  os  aperiunt 
in  prsedkatione.  Unde  Psalmista  :  Ot  meum  apemi 
tt  attraxi  t/piritum^  quia  mandata  tua  desideraba  n 
{Psat.  cxvrii).  Attrahit  quippefpnedicator  oratione, 
devotiohe,  bonis  nieritis,  quandoque  spirilum  ti- 


SERMO  XXH. 


DE  SANCTISSIMA  TRINITAT^ 


Cum  verba  philosophorum  ampullosa,-  et  ineptat 
eoruni,  qui  magna  loqiiuntur  de  roinimis,  verbomm 


rauris  :  et  os  suum  aperit   ad  vocem  judiciorom  D  phaleras,  qooiumdain  fidclium  corda  pulsare  ride- 


Dei,  quae  fiet  super  aquas,  id  est  super  illos,  qui 
inore  flucntis  aquae  defluunt  ad  praecipilla  vb4u- 
ptatis.  {^uandoque  atlraliit  stU  spiritom  pielatis^ 
etos  suumaperit  ad  vocein  exercitatronum  :ethoc 
in  virtule,  id  est  per  viriutem  nitraculoruin,  ne 
desperent,  quos  per  iiinorenr  judiciorom  Increpa- 
verat,  cum  non  sit  illius  manus  abbreviata,  qui 
Laiarum  suscUavit,  et  Peirum  lacryniantem  respe- 
xit.  Pleruihqueveroattrahh  sibi  spiritom  scientiae; 
et  os  suum  aperit  ad  vocem  mandatorum  :  et  hoc  in 
niagnificcntia,  quia  docet  quofflodo  magnifice  scia- 
jiius  secundum  Dei  roandata*  conservari'  recte,  in 
medio  nationis  [hujus  pravae  et  pervers«.  Hultoiies 
jiitralut  sibi  apiritum  fortitudinii;  etos  suom  aperk 


rem,  nieam  curo  caeleris  motu  capitis  et  ntrium 
contractione  volens  imperitiam  consolari,  viTebtm, 
fatcor,  Pharisaeum,  dicens  iiitra  roe  :  si  istl  fldcl 
prumissum  non  irritassent,  scirent  uUque  cujus, 
et  qualis  est  scientia  quae  tangit  eos,  quia  peccato- 
ris  est.  Sed  quid  in  hoc  mihi  displicuit,  nisl  Chri- 
stus  loqnens  Samaritanae  mulieri?  Aquam  quippe 
mulieris  non  sitiebat,  ut  ei  deficeret,  sed  ut  biyu- 
lam  suam  meliore  fulite  refioerei,  quae  prius  portan- 
tis  bumeros  onerabat.  Viventcm  igitur  in  se»  velut 
in  speculo  mirabilium  Dei  debet  imaginem  justus 
proponere,  ut  gravidas  aquis  bydrias  viuum  faciai 
ccenantibus  parturfre.  Ad  boc  enim  cibom  Sare- 
punae  molieria  i^ias  soscepit,  ut  cnjoa  manui  vU 


7i4       '  •  D.  GARNEIUI  LINGONENSIS  EPISCOPI  .  71« 

lariive  pogiBwn  invencrat,  oleum  in  lecytho,  ct  fa-  A  quorwni  miramur  ingcnium«  dolcmus  exHiuni.  IVr 
rlnam  in  hydria  indesinenter  postmodum  possideret 


{111  Reg.  xvii).  Sic  solis  ciyitas  lingua  Chanaan 
loquitur  (hai,  \ix);  et  Abraham  inler  Chananaeos 
dives  eflicilur  (Gen.  xiii).  Sic  ul  videat,  proul  vide- 
rat  juxlafiuvium  Chobar,  Ezechielin  campumegre- 
dKti1r;et  oleaater  inserlus  in  olivis  pullulat,  fru- 
ctificat,  et  recuiidatur(E2ec/i.  iii).  Sic  aurea  vasa 
fiiramur  ^gyptiis,  sic  Hebraeo  servit  proselytusi 
ahscissis  uiiguibus  et  rasis  capillis.  Sic  sibi  copulat 
Uoyses  i£thiopissam,  Osce  merctricem.  Unde  in 
Deuleronomio  scriptum  est :  Si  egres$ut  fuerit  ad 
pugnam  contra  iuimicos  tuos  et  tradiderit  eot  Do- 
minus  Deus  luus  in  manus  tuas^  captivosque  duxeris^ 
et  videris  in  numero  captivorum  mulierem  puUhram, 
€t  adamaveris  eam^  voluerisque  eam  habere  uxorem.  " 
introduces  in  domum  tuam.  Quee  radet  castariem^  el 
circumcidet  ungues^  et  deponet  vestem^  in  qua  capta 
etl ;  sedensque  in  domo  tua  flebit  pulrem  et  matrem 
tuam  uno  mense^  et  postea  intrabis  adeam^  dormies' 
que  cum  ea,  et  erit  uxor  tua  (Deut.  xxi).  Egressi 
•uiit  namquc  ad  pugnam  doctores  ecclesiastici  coii- 
tn  inimicos  suos,  cum  armati  gJadio  spiritus,  qiiod 
fst  verbum  Dei,  ad  snbverlenda  mundanae  sapien- 
llae  dogmata  processerunt :  Arma^  inquit  Apostolus, 
mHitiw  nostrce^  non  carnalia^  ud  potentia  Deo^  ad 
dettruclionem  munitionum^  cousHia  destruenteM^  et 
§mnem  altitudinem  extolleniem  te  adversus  scientiam 
Deif  et  in  captivitatem  redigentes  omnem  intellectum 
ifi  obsequium  Christi  (1  Cor,  x).  q 

Quia  ergo  iradidit  Dominus  hos  inimicos  nostroi 
:n  nianus  servoruin  suorum,  viamque  fccit  in  mari 
'equis  suis»  in  luto  aquarnm  multarum,  in  numcro 
caplivorum  pulchra  mulier  adamaliif  cuin  in  scri- 
ptis  percgriuis  aliqua  ulilis  dootriiia,  quae  placeat, 
reperiiur.  Quani  si  quis  ex  nobis  ducere  velil  uxo- 
rem,  domesticamquc  sibi  facere,  noii  prohibetur  ; 
si  lamen  puella  rasa  cxsaric,  ct  circuincisis  iingui- 
bus  dcponat  vcsieiu  in  qua  capla  est,  sedensque 
apiid  nos  fleat  patrem  et  iiiatrcin  suam  uiio  mciise. 
Raditur  quippe  caisaric,  ctunguibuscircumciditur, 
cuni  si  qiiid  npud  eam  supernuum  est,  resecalur. 
Vcslcm  dcponit,  in  qua  capta  est,  cum  tiimoris 
nu.latur  supcrficie,  qua  apud  progenitores  tota  ve- 
sticbaiur  :  qui  iitiquc  dicentes  se  sapientes,  in  ilo-  d  potest.  C;eleras  siquidem  artes  in  hoc  thcologia  p: 


mensem  vero,  in  quo  lunaB  cursus  complotur  cre- 
scendo  et  decrescendo,  humanae  vits  matabilitas 
designatur.  Mense«utem  intcgrodcflentur,qnicHm 
nihil  unquam  egerint ,  per  quod  iraro  eYaderenl 
sempiiernam,  tota  vita  sua  steriles  fuisse  plangiin- 
tur.  Non  praeteribo,  qualiter  bcatus  AugHslinai  in 
iibro  De  doctrina  Christiana  huic  nostrosensuicon- 
veniat,  docens,  mulierem  ex  hostibus  captam,  el  In 
matrimonium  posse  recipi,  et  laincn  de  progcnilo- 
rum  sahatione  non  posse  praesumi.  c  Quisquli,  ail, 
bonus  verusque  Christianus  est,  Domini  sui  esae 
iiitelligat,  ubicunque  invenerit.verjlatem,  quam 
conferens  et  agnoscens  etiam  iu  litteris  sacris  su- 
perstitiosa  figmenta  rcpudiet,  doleatqae  horoiues, 
qui  cognosceutes  Deum,  non  ut  Deum  glorificave- 
runt,  aul  gratias  egerunl;  scd  evanueruntin  cogita- 
tionibus  suis,  et  obseuratum  est  insipiens  cor  eth- 
rum.  Dicentes  enim  se  esse  sapientes,  stulti  facti 
sniit.  >  Pulo,  in  his  verbis  satis  apparet,  apad  mii- 
lierem  captivam,  videlicet  apud  philosophorum  (!o- 
clrinam,  cum  in  nostrum  conjugium  traimit,  qua: 
sit  unguium  circuuicisio ,  rasio  capilloruin,  duni 
superstitiosa  rcpudiantur  figincnta  :  quis  sit  etiam 
parentum  luctus«  dum  dolemus  homines,  qui  cum 
divino  munere  ad  ipsius  di\iuilati8  notitiam  siiil 
assumpti,  propter  superbiam  tainen  ad  insipieutiam 
sunt  redacti. 

Quid  igitur  aliud  agit  senius  Dci,cum  sensusmy- 
sticos  de  libris  philosophorum  conservis  elicil ; 
quam  si  aquam  de  petra,  et  oleum  de  saxo  daris- 
simo  nobis  propinetf  Si  s:c  igitur  arlibus  nli  vo!ue- 
rit,  ut  non  Jruatur  eis,  a  labore  suo  confundi  iion 
potcrit,  quia  tsinta  crat  gloria  cherub,  ut  sonitus 
alarum  ejus  audiretur  etiain  in  airio  exteriori.  Nc^ 
que  enim  propter  se  debent  diligi ;  quia  congruum 
non  est  ipsisfrui;  scd  quod  bonum  sit  uti,  prubal 
auctoritas,  docet  ratio,  moiiet  opiis,  cogit  iiccossi- 
tas.  iEmulari  siquidem,  prout  possumtis,  opcra 
Christi,  nec  duiitaxat  boais,  scd  etiam  malis  rebus 
debcmos  bene  iitt.  Omnia  enim  noslra,  nos  Chri- 
sti,  Christusvcro  Dei.  Et  utde  necessitate  aliquid 
disseramus;  scire  debenius,  quia  sine  rcrum  ci 
vocum  significatlonc  uemo  perfccte  Iheologus  esse 


ctrinis  suis  magni  sibi  videbantur,  nec  huniiliier 
loqui  noveraiit,  etiam  quae  veraciler  sentiebant. 
Sub  alio  ergo  habitu  introducitur  ad  nos  mulier 
ista,  cum  eorum  dicU  utilia  sine  supercilio  legimus» 
et  cum  sobria  gravitate  proferimus.  Sedcns  Umen 
ftpad  nos  flei  patrem  et  matrem  suam,  eos  videli- 
cet,  a  quibus  edtU  est,  curo  legentes,  ut  tantorum 
virorum  perditlonem  doleant,  ad  misericordiam 
flcctit.  Sic  enim  dici  solet  laela  epislola,  qua:  laetos 
facit«  et  fovca  ca^ca,  qux  intus  deprchensis  visum 
subtrahit.  Et  Spiritus  sanctus  posiulare  pro  sanctis 
dicitar«  quiaquos  rcplevcrit,  postulantcs  facil.  Sic 
qaoque  et  hxc  mujier  plangit  apud  nos  parcntes 
suoS|  cum  plangere  nos  compellit ;  et  eu  stimulantCi 


cellit ;  quod  voces  sine  rebus,  vcl  res  siiie  voeihus 
sigmlii^ant.  In  isia  vero  non  Untum  voces,  sed  eiiam 
res  significativae  sunt.  ProprieUs  autem  Yocum  In 
duobus  consistit ,  in  prolatione  el  significatione» 
Prolalio  ad  grainmalicam,  significatio  ad  dialecti- 
cam,  utraque  vero  spectat  ad  rheloricam.  Similiter 
ct  rerum.signiflcalio  in  duobusconsiKtit,  in  forma 
scilicet  et  natura  :  forma,  qitantuni  in  exteriori  dis* 
positione;  natura,  qiiantum  in  interiori  qualitnte. 
Fornia  ergo  in  quatuor  agnosciuir,  in  nuinero,  in 
niciisura,  in  proportione  et  niotu.  Ntimerus  ad  ari* 
thiiicticam,  mensura  ad  geometriain,  proportio  ad 
uiusicam,  motus  ad  aslr;;noniia:ii,  nam  nalura  S|M2- 
cUI  ad  pbysicam.  Cum  igilur  Deus,  quod  csset  ei 


715  SEUMOmS.  —  SERMQ  X\I1. 

quid  C66CI,  vel  uon  essct,  iixuihIo  palam  Tacer^  di-  A 
gnaretur,  ifi  artibus  sux  cogniiiunis  priroordia  prae- 
libavit^  ui  in  ipsis  cognoscercfit  eum  per  rationcm, 
qiii  nondvfn  merucraut  per  ins{>trationem,  Nam 
rationein  dcdit  Deus  cunciis.  Sed  qualiter  in  istis 
per  ratioiicm  cognitus  Sftt,  videamus  : 

Duobus  modis  Deum  cognoveruiit  pliilosophi  per 
rationem,  vcl  in  iis  quae  erant  in  se,  vel  in  iis  qu» 
eraiii  cxtia  se.  Unde  Aposiolus  de  illa  cognilione, 
qua  cognovcrunt  Deum  iu  se,  dicU:  Quodcognkum 
M^  manifeiium  e$i  in  Wit^  Deus  enim  iitit  revelavil 
{Rom.  i).  Quod  cognkumest,  inquit,  Dei.  Noncnim 
plcne  cognitus  est  De«s,  sicui  nec  tolus  ignotus. 
Non  eniin  plene  •cogoosci  voluit,  iit  ides  bal)eret 
incrilum ;  nec  totus  abscondi,  ne  infidelitas  inveni-  . 
ret  locum  :  et  sic  manifestum  est  in  illls.  Non  ait,  B 
Hii$^  «M  de  cognitione,  qua  cognoverunt  Deum  exlra 
ftc,  dicit  :  Invisibiiia  mundi  a  crealura  mundi,  per 
ea  ifHwfacta  sunt  intellecta  conspiciuntur  (ibid.).  Sed 
quia  cuin  Deum  cognovisseul,  non  sictit  Deumglo- 
rificaverunt,  autgratias  egeiunt;  ideo  evanuerunt 
iii  cogiutionibus  suis  :  ci  dicentcs  se  esse  sapien* 
tcs,  slulti  iacti  eunt.  la  iis  itaque  quae  erani  extrt 
se,  cognoverunt  Deum  quibusdam  probabilibus  et 
nccessariis  arguraentis;  in  quibus  sumrn»  Trinita* 
lis  apparct  vestigittn,  non  probabiliter  tanturo,  sed 
neccssario  probatttm,  sicut  in  iila  geometrica  pro- 
posiiione  demonstratnr  aperte.;  quae  sic  proponitllr 
iliis,  qui  sibi  viiidicant  banc  arlero. 

£x  daxa  rccXa  linea  triaugulum  aequilaterum  con- 
sliluerc.  lu  quo  nobis  primo  considerundura  est  quid 
et*qiiomodo  probare  nititur,  et  ex  quibiis  infort 
quod  probalur.  Ex  proposiu  siquidcm  linea,  quaro 
uullius  argumenUtionis  ratio  probaverat,  sed  fortc 
hlnt  roedio  de  medio  facU  quasi  per  se  subsisteiis, 
Ules  et  Uli  niodo  libi  petit  lineas  orJinari  ut  ab 
aequaliute  primae  non  discrepcnt;  et  matrem  om- 
iiium  figuraruin  ( triangulum  loquor),  coustitua  t. 
Oinnibus  siquidcm  figuris  dignior  triangulus  invc- 
iiilur,  qui  quadrati  vel  circuli,  vel  figurae  ciijuslibct 
rationcm  probat.  Nam  in  propositior.e  proposiU 
tion  tiiangulus,  sed  trianguli  linearum  aeqiialius  in 
circulis  comprobatur,  ut  cujuslibct  trianguli  recturo 
vel  acutum,  vcl  obtusum  augulum  proponentis  dif^ 
fereiitia  dignoscatur.  Nam  aequilaterus  Iriangulus  d 
sicut  lincas,  sic  angulos  praeteudit  aequalcs.  Sed 
iiuiic  sacrainentum  trianguli  videamus.  in  triangulo 
tres  lineac  sic  aemulantur  unitatem,  ct  ad  inviccm 
uniuntur  etaccedunt  ad  se,  ut  fiat  illis  siniile  esse. 
Unde  ulis  esi  in  eo  singulariUs,  ut  nee  augeri,  vcl 
niiimi,  nec  subtrabi  quidquam  possit  ab  eo,  alioqui 
vel  ciiCulos,  q<iibus  probatur,  cxcedit,  si  quid  au- 
gcalur;  vel  ad  circulorum  circuinferentias  non 
pcrveiiiet,  bi  quid  minuatur  ;  vei  totus  deslruetur, 
si  quid  ftuUiahalur. 

Talis  Umcn  in  lineis  pluralius  coroprobatur,  ut 

Uxt  non  sit  illa,  vcl  tcriia,  vei  econverso,  alioqui 

Hon   esset   aequilatcrus,  cum  nibil  sit  iJlud,  cui 

cst  sequale,  sed  cst  unus  aperte  t/iangulus  ille  siiic 

Patrol.  CCV. 


IN  FESTO  SS.  TE1N;TATIS.  1H 

divisione  triiilutis,  trinus  vero  sine  confusione  uni- 
utis.  Non  est  enim  in  eo  singularitas  iroperfecu, 
nec  pluraiiUs  supcrflua,  quia  nec  Imperfcctionem 
estendit  in  'lineis,  cum  nihil  roiuus  habeant  sln- 
guia ;  nec  supcrfluam  gcminatlonem  In  toto»  cum 
nuUa  sint  ibi  imperfecta.  Unde  patct  quod  nulla  cst 
ibi  partium  dissimilttudo ;  iion  est  etiam  ibi  colic- 
ctio  dLversoruin,  quia  non  est  turba.  Non  enim  hoc 
vocabulum,  Trimgulus^  nomen  est  collectiviim  : 
alioqui  grammatice  diceretur  :  triangulu$  ueiit.  Ncc 
est  ibi  merobrorum  corporca  coroposiUo»  qu:a  non 
est  corpus.  Si  cnim  corpus  esset,  constaret  cx  su- 
perficiebtts.  Probatur  autem  sic  lineai  um  aequaliUft. 
Propositae  lineae  quae  vocetur  a,  talis  circumduca- 
tur  circttlus,  cujus  fioem  circumferciuia  langat^  et 
ccntrum  in  capite  ponat.  Addatur  etiam  et  ftccun- 
dus  in  quo  raiio  conversa  discernaiur,  et  vocetur  6, 
ot  a  capite  datae  lineae  protrabatur  secunda  linea  ' 
ad  locum  ad  quem  circuli  conveniunt,  qua>  vocetur 
<:,  et  probatur  secunda|a  prima  hoc  modo :  a  et  6  a  ccii- 
tro  ad  circumfcreutiam  proccdunt.  Ergo  b  cst  uM|ua- 
lis  a.  Tertia  vcro,  id  est  c,  a  prima  ct  sccunda  proba- 
tur  quadam  argurocutatione,  quam  logici  vocinL^i 
primo,  ad  uUiniuro,  boc  modo  :  a  est  aequalis  6,  quia 
hoc  jaro^probatuni  erat.  Sed  a  est  aequaiis  c,  quia  a 
cei.trovcniuntadcircunif.renliam.Ergo^esta^qualift 
c.  Hoc  autcm  totumdixi,  ut  scias,  quod  prima  linea  a 
nulia  probatur;  secunda  a  prima;  tcrtia  vero  proba- 
tur  ab  ulraque.  Sed  quando  ali'|ua  fi^uraab  aliapro- 
batur ;  quid  aliud  quaro  esse  suum  contiahit  ab  illa, 
pcr  qiiani  siccsse,  siiut  cst,  c:)mprobatur?  Sed 
jam  supcresty  ut  vcriiatem  sigiii  signo  veriutift 
comparcmus.  Sicut  in  triangulo  pluralltatero  in  11« 
ncis,  singularitatcm  in  figura,  sicin  summa  Trinl- 
tatc  ct  uiiiutem  in  subsiantia,  ct  trinitatem  in  per- 
sonis  confitcmur.  Sicut  iicc  addere,  nec  augerc,  nec 
ininuere  triaiigulo  debcre  aliquid  diximus,  lu  ncc 
sumwae  Trinitati.  Augemus  enim  si  Putrcm  roajo- 
rem  dicirous,  quam  Filium,  velSpiritum  sanctum.  Mi« 
nuimus,  si  Filium  minorem»  quam  Palrcm  vel  Spiri- 
tum  sancturo,  dicamus :  subtrahimus  autem,si  unam 
Untum  personam  et  non  trespersonas  credamus.  Plu 
raiiutem  vero  sicut  in  iineis,  sic  in  personis  assigna- 
mus.  Sicut  cnim  a  non  cst  6,  vel  c  :  nec  b^  a  vel  c  : 
nccT,  a  vel  b  :  ita  Pater  non  est  Filius,Tel  Spiritus 
sanctus;  nec  Filius  l^ater  vel  Spiritus  sanctus;  nee 
Spiritus  sanctus  Pater  vcl  Filius. 

Et  sicut  lineae  xquales  suwt  ad  invicem,  iu  et 
pcrsoiiae.  Qualis  enim  Pater,  talis  Filius,  et  Spirl- 
tus  ftaiictus,  et  e  converso.  Sicut  auiem  nec  compo- 
sttioiiem  membroruro  corpoream,  nec  dibsimilitu- 
dinem  partium,  nec  colloctionem  diversorum,  iliic 
essc  demonstravimus ;  sic  profcclo  nec  ibi,  qaia 
sancU  TriniUft  nec  est  lurba ,  nec  corpus»  nec 
imperfeclioiiem  in  personis,  nec  superfluam  ge» 
minalionem  babet  in  toto ;  sed  est  Deus  unus  sine 
divisione  TriniUlis,  trinus  sine  confuftione  unitaiis, 
Sicut  vero  prima  linearum  a  nulia,  secunda  a  pri « 
ma,  tertia  ab  utraque ;  slc  prima  perftonarttm,  id 

23 


715  b.  GARNEIlll  LINGONENSIS  EPtSCOrl  1H. 

ei»i  Puter,  a  duUo  ;   sccuuda  vero,  id  cst  Filius,  a  A  Priircipium  etiam  C5t   ad  creaturai.  Hoe  de  Filio, 


Pati-o ;  tertia  autem,  id  est  Spiritus  sanctus,  ab 
uiroque.  Sicut  autem  xqualitas  trianguli  ex  duo- 
bus  circulis  sic  ad  invicom  ordiualis,  ut  alier  in 
allci  ius  medio  coltoceiur ;  sic  et  sancuc  Trini:atis 
\tTitasex  duobus  Testauientis  (quorum  alleruni  in 
aUcro  intelligiiur),  novo  scilicct  ct  veteri,  conipro- 
Lalur  :  quoruni  dispositioncm  Ezechiel  contcinpia-' 
tus,  ait :  Et  crat  r</ta  in  niedio  rotcs  {Ezech,  i).  Uo- 
lain  anlem  in  uicdio  rolae  esse,  est  unum  teslan;en- 
tuni  iiitclligi  in  allero.  Ad  Trinilalem  igitur  com- 
probandam  dc  prinio  Testanicnto,  quasi  de  primo 
circulo,  piitesl  hoc  argumenlum  adduci,  Psalmista 
«lccenle  :  Verbe  Domini  cosH  firmati  $unt,  et  Spirttu 
ori$  ejtt$  omni$  virtu$  eorum  (P$al.  xxxii).  Pcr  Vcr 


boc  dc  Spiritu  sancto  dici  min  potest.  Fillus  enim 
non  cst  principium  Patris,  sed  Spirilus  sancti,  d 
ad  creaturas.  Spiritus  vero  sanctus  nec  Palris  nec 
Filii  est  principium,  scd  principium  dicitur  ad  crea- 
turas.  Licct  ergo  Pater,  et  Filius,  et  Spirltas  sin* 
ctus  sint  unnm  principium,  tamen  antonom«srice 
Patri  conveiiit,  quod  de  Ipso  omnimodis  praedica- 
tur,  non  de  Filio,  nec  de  Spiritu  sancto.  Sccnnda 
distinctio,  il  cst  f«,  vita  ip$a  interpretatur  ;-el  haec 
Filio  idco  proprie  convenit,  quia  ipse  hoc  vocabu- 
luin  vitu,  sibi  s.ngulariter  appmpriaty  ubi  ait : 
Effo  $um  via,  verita$,  et  vita  (Joan.  iiv).  Unde  Apo- 
stolus  :  Cum  enim  Chri$tu$  apparueril  vk»  t€§tni, 
tunc  et  vo$  apparebiti$  cum  ip$o  in  ghria  (CoIm. 


bum  Filiiim,  pcr  Dominum   Palrem,  per  Spiiilum  "  ii»)-  ^a»"  ^'^cei  una  sit  viu  Pater  et  Filius  et  Spiri 


oris  ojus  Spirilum  sanclum  signiQcarc  dcbomus. 
Si^d  quoniani  per  Filinin  ct  Spiritum  sanctum,  sic- 
II»  per  Palrem,  coeli,  cl  omnis  virtus  eorum,  flr- 
niatl  sunl,  patct  in  personis  xqualitas.  Singulari- 
l^tem  vi^iro^substanlia;  ojus  testamenti  lalor  probat 
Dominus.  Audi^  hrael,  Deu$  tuu$^  Deu$  unu$  e$t 
(Deul,  vi).  De  secundo  voro  Tostamento,  quasi  de 
seoundo  circulo,  ipsa  vcrilas  canidem  pluralitalem 
p.  obat,  prxcipiens  discipulis,  ct  dicens  :  /le,  ba^ 
vtizunie$  in  nomine  Patri$,  et  Filii  et  Spiritu$  ^an* 
cti  (Matih,  xxviii)  In  noinine,  ait,  non  in  nomini- 
bus,  ut  oslcndat  unum  nomcn  esse  Pairis,  ct  Filii, 
cl  Spiritus  sancti.  Sed  ct  aportius  personarum  plu* 


tus  sanctus,  Filius  tamen  unione  deitatis  animas  et 
carnis,  aliter  et  quodam  ntiliori  moio  factus  c&l 
oiuniuin  \ita.  lii  hoc  enim  quod  Deus  erat,  tenipo* 
lalcm  contulit  homini  vitam,  qnoniam  ipse  cst ; 
sed  per  illam  quaiu  diiimus  unionem  vitam  contii- 
lil  ei  sempiiernain,  quoniam  sine  flne  beatus  esl. 
Omuiniodo  igitur  de  Filio  praMlicatur  boc  vocabu- 
lum  vita.  Tertia  distinctio,  id  est  ve,  interpretatur 
ip$a  vivacita$,  et  liaec  Spiritui  sancto  proprie  convo- 
nit,  quo  omnia  vegelantur  et  foventur,  ut  suo  ca- 
lore  vi\ant.  Ipse  cnim  est  ardor  Patris  et  Filii. 
Iltnc  scriptum  «st :  Spiritu$  Domini  ferebatur  $uper 
aqua$  (Gen.  i);  vcl  sicul  habet  alia  translatio,  iVicn- 


ralilas  oslensa  cst,  ubi  baptiiato  Doinino  Spiriius  C  *"*^'  ^^'"*»  ^'^"*  mstiev  ovisincubat,  utea  vivificet. 


banctus  in  siniilitudinoin  oolumbx  snperouHi  de- 
sccndit ;  et  vox  Patris  audita  ost  :  Uic  ebt  Filiu$ 
in€U$  diUctu$  (Matth,  iii).  Substanlia:  voio  singu- 
iarilatein  ipsa  otiain  verilas  ooniprobat  dicciis  :  Ego 
il  Pater  unum  $umu$  (Joan,  x\),  lliiic  nostra:  as- 
bortioni  illud  incflabiic  nomeii  quod  tetr:.gramma- 
lon  vocanl,  eo  quoJ  cx  quatuor  constct  figuris,  vi- 
dclicet,  jod,  hCf  vau,  he^  apertissiinc  suilragari  vi- 
detur.  Nain  ruterx  ista:  siniul  conjunctx*  nonieii 
iinuin  cUioiunt,  quod  esseiitiam  di\inam  prxflgurat, 
vidolioct  je  ve.  Distinctx  vero  \)ev  tres  distinCtiones 
iria  eflrciunl  noinii.a,  qiia:  ties  designant  hyposla- 
kcs,  ut  sit  prima  distinctio  je,  secunda  eu,  ttitla  re. 
Quod  autem  conjunctai  littera:  essoiitiaui  divi- 
r.ani  signiflcont,  vcl  distincto;,  hypostascs,  ex  lillC' 
laruin  intorprctaiion.bus  potest  porpendi.  Jcd, 
cniin  principium,  ho,  vita,  vuu  fp<a,  holh,  vivucita$ 
iiilorprctatur.  DiCatur  eri;o  jc;  ve,  id  csl  principium 
\ita:  ipsa  vivacitas,  ul  sil  sensus,  ipsa  oinnium 
rerum  vivacitas  cst  principium  vilx  tcinpo:aIis  ct 
xlernx.  Oninia  enim  per  ipsum  vivunt,  qui  est 
ipsa  rcrum  vivacilas ;  ct  haec  est  sula  diviiia  es- 
scntia.  Prima  vcio  litlcrarum  distinctio,  scilicct  j>, 
interpretatur  principium  vitce,  Islud  Palri  proprie 
ideo  convenit,  qnia  hoc  vocabolum  principium  nio- 
dis  omnibus  Palri  congruit  :  Paier  enim  cst  totius 
.  Tiinitalis  prinripium.  Principium  Filii,  quia  Filius 
a  Palro  csi  gdncralionc  ;  pi  incipium  Spiritus  san- 
(^i,  quia  ab  ipso  est  proccssione  vel  spiratione. 


llinc  eliam  Ezechiel  ait  :  Hoc  dicit  Dominu$  Deu$ 
o$sibu$  hi$  :  Ecce  ego  mittam  in  vo$  $piritum^  et  vi- 
veti$  (Ezech,  ixxvii;.  El  paulo  post :  A  quatuor  ven- 
ti$  venif  $piritu$,  et  in$uf[la  $uper  interfectoi  i$to$^  ei 
revivi$cent  (ibid,),  Ut  quomodo  in  prima  conditio:te 
liominis  insufllavit  Deus  iu  faciom  ejus,  el  facius 
est  homo  in  aniniam  vivcntem,  sic  et  conditlj  se- 
cuuda,  rcsunectio  morluorum,  insufllante  spiritu 
viviflcctur.  fiene  ergo  Spirilus  sanctus  dicitur  ipsa 
vivacitas;  nam  sicut  in  prima,  sic  in  secunda  con* 
ditione  inspirante  cuncta  sancto  Spiritu  \iviflcata 
suut,  quia  cunctorum  est  ipsa  vivacitas. 

Cum  igitur  deccm  slnt  iiomina,  quorum  alia  di- 
\1nam  signiflcanl  essentiam,  alia  pcrsonarom  plu- 
^  ralitatem,  ul  lestatur  llebra»  vcritas,  istud  inl^r 
alia  idco  dignius  iiiYcnitur,  et  adco,  ut  in  lamina 
aurea  in  fronte  sacerdoiis  portarctur ;  quod  ipsuni, 
sicut  dictum  est,  utrumque,  scilicet  unilatcm  es- 
scntia:,  et  trinitatem  signiflcat  personaruni.  IIx*c 
cniin  sunt  nuiuina,  qua;  essentiain  ropra^seiitant  : 
Saddai,  quem  robustuni,  et  ad  omnia  sufiicienteni 
accipero  possumus  ;  socunduHi  El^  quod  Deu$  sivc 
forti$  iiitcrpretatur.  Deinde  Eloi  ct  Eloe,  quod  et 
ipsum  Deu$  dioitur  :  quintum  Sabaoth,  quod  rtr- 
/tdum,  vcl  exercituum  Scptuaginta  transtulerunl, 
sextiim  Je,  j>,  quud  in  Exodo  dicitur  :  Qui  e$t^ 
mi^it  me  ad  vo$  (Exod.  iii)  :  scptiniitm  lah,  quod 
\\\  llallduiah,  extreinam  syllabam  sonat,  elin\isi- 
bilis  dicliur.  Undc   Ualleluiah^  laudate  invi$tbi(em. 


717  SERMONES;—  SERMO  XIII. 

inlerpreialur.  Oetaviim  vero,  quod  esl,  Eiohtm,  A 
idetn  cst,  ac  si  diccrem,  Dii  noilrif  et  cujus  siiigu* 
larc  est  Eloah.  Simililer  cum  dico  Adonai,  idem 
est,  ac  si  dicatu  Dominum^  ciijus  siugulare  esl 
Adon.  Unde  ubi  nos  iii  Psalino  dicimus  :  Ego  dixi^ 
Diie4lit  (P$al.  lxxsi),  liebraeus  habet,  EUhim  ma" 
len^  id  est  Dii  eslis.  Hinc  etiam  Laban  ad  Jacob 
ait :  Cur  furalut  et  elohim  (Gen.  xxxi),  id  est  deos 
rocos.  Et  Moyses  :  Non  habebit  elohim  elim  {Exod, 
xx),  id  esl  dcos  alicnos.  Lot  quoque  illos  duos^ 
qui  cum  eo  loqucbaniur,  angelos,  Adonai  app^lla- 
vit,  id  cst  Domini  mei.  Quod  t^men  ista  noinina 
cum  vcrbo  singulari  plernraqne  junguntur,  a^  hoc 
fieri  credimus,  ul  sic  unus  Dcus  in  tribus  personii 
dcmonstreiur,  tura  ut  personarum  pluralitas  per 
hxc  noroina  monstretur.  Aperte  etiam  cum  veibo 
plurali  ponuntur  iii  llebraico  plerumque.  Undecum 
dixisset  Dominus  ad  Jacob  :  Surge  el  atcende  in 
Bethel,  el  habila  ibi ;  et  fac  allare  Deo^  qui  apparuit 
libi  (Gen.  xxxv),  hic  singulariter  ponitur,  Eloe  itt- 
gluf  id  est  Deus  apparuit.  Sed  ciim  poslea  Scriptuia 
dicit,  quod  Jacob  aedificavit  ibi  altare,  et  appellavit 
nomen  loci  Betbel,  quia  ibi  apparuit  ei  Dominus, 
cum  fugeret  fralrem  suum,  hoc  in  Ilebraico  plura- 
liter  ponilur.  Habelur  quippc,  Elohim  niglam,  quoJ 
pluraliter  dicitur,  apparuerunl.  Nain  si  singulariler 
dlcere  vellct,  nigia  id  est  appaniit,  posuisset.  S!- 
iiiililer  quaiido  David  Deum  laudans  diceret :  Qwb 
€tt,  ut  populut '  fMiK,  gent  in  terra,  propter  quam 
ivit  Deutf  ut  redimeret  eam  tibi  in  populum  (11  C 
Beg.  vii),  bic  ct  Deut  et  i>t(  in  Hebraico  pluraliter 
ponitur,  scilicct  Elohim  alchu^  quod  iverunt  si- 
gnificat,  cujus  siiigulare  est  halac^  id  est  ivit.  &fa- 
nifcstc  crgo  oslcnsum  est  quod  quaedam  Hcbraica 
nomina  iiiiilalem  essenliae,  quaedam  signiftcant  plu- 
ralilaiem  persoiiaruin.  Istud  vero  nomen  tetragram- 
niaton,  eo  quod  utrumque,  sicut  dictuni  est,  praefi- 
gurat,  caeieris  dignius  invenitur :  quod  de  trian- 
gnlo  diximus,  in  hujus  significatione  nomiiiis  ple- 
nissime  reperitur.  Sed  et  modo  talis  inter  eosdem 
circulos  triangulus  proponalur,cujus  linea  tantum 
sccunda  6,  minio  supcrinducatur  :  quaero  a  geome- 
Ira,  utrum  in  triangulo  eadero  singiilaritas  in  fi- 
gura,  vel  pluralilas  in  lincis  remanserit :  utrum 
quantitas  vel  ratio  trianguli  inutata  sit,  utrum  aug-  ^ 
menium  vcl  diminulionein  recrperil.  Si  cnim  iion 
sit  eadcm  singulariias,  quae  prius,  plures  sunt  ^X' 
gurae  :  si  major  sit  pluralUas,  non  est  triangulus. 
Si  quanlitatcm  exccssii,  excedit  circiilos ;  si  dimi- 
iiutionem,  non  pervciiit  ad  cos 

Undc  patet  quod  eadcm  singularilas,  pluralitas, 
ct  quanlitas,  mulata  non  fuit.  Non  minima  nostrae 
fi  Jci  nobis  bic  triangnliis  sacramenta  ostendil,  quia 
quamvis  Pater,  ct  Filius,  et  Spirilui  sanctus  unum 
siiit  in  essentia,  solus  (amen  filius  rubore  carnis 
sic  superinduci  potuil;  ut  in  nullo  diminutloncm 
pateretur  Trinitas,  nee  essentiae  divideretur  uni- 
tas,  nec  augmenii  superfiuitatem  reciperet,  nee 
imuerfcctionis  detrimentum.  . 


IN  FESTO  SS.  TRINITATIS!  7IS 

Sient  autem  hiijus  sanctae  Triuitatis  vestigiaai,  et 
verae  fidei  sacramentum,  ct  rationem  quae  eratextr» 
se  necesiario  confirmavit,  ita  per  rationem  quas  ert  - 
intra  se«  eonfirmarc  potuit,  triplicero  in  anima  ciMk- 
siderans  virtutem ,  et  eas  non  a  seipso,  sed  a  Deo, 
se  recepisse  non  ambigens,  rationem  scilicci,  et  sa- 
pientiam  et  amorem.  Gonsideravit  enioi ,  qiiod  ex 
ratione  nascebatur  sapieiitia.  Ideo  enim  bruta  ani  • 
malia  non  sunt  suscepiibilia  disciplinae,  quia  ratio- 
nabilia  non  sunt ;  ei  placuit  ci  sapientia  sua,  quaea 
brutis  animalibiis  euin  dividebat;  ct  dilexit  eaui« 
et  consideravit ,  iiiide  amor  ille ,  quo  ilie  diligebat 
sapientiam  suam,  procederet,  et  vidit  quia  ex  ipsa 
ratione  et  sapientia.  Raiionabile  enim  esi,  et  Yiri  sa^ 
pientis,  ut  diligai  sapienliam  suam. 

Consideravit  ergo  tria  in  se:  rationcm ,  quse  eral 
quaedam  vis  aiiimae,  quasi  a  nullo  subsistees;  s»- 
pientiam,  quae  nascebatur  a  ratione ;  amoremv  qui 
proeedebat  ex  utraque  :  et  haec  eadem  in  Dco  coa- 
templatus  est.  Non  enim  erat  congruum ,  ut  impo- 
tens  diccretur  Dcus,  qui  sibi  rationis  potciitiam  de- 
derat;  nec  slultus,  qui  sic  ordinate  et  sapienter  sa-* 
pientiam  ex  raiionc  infndcrat;  uee  habens  odio  sa- 
pientiam  suain,  cuni  boc  ex  humana  stultitia  proce- 
debat :  sed  aprrle  cognitio  in  Deo  potentiain,  et  sa- 
pientiam,  et  benignilatcm  declarat.  El  ^uoniam  ni- 
hil  in  Deo  diversum  ausus  est  confiteri,  nec  verum 
erat :  scd  uiiuai  est  totutn  quod  est  cssentiae,  uni- 
tafem  iii  Trinitate  illa  coinpulsus  est  ex  raiione  ado- 
rare.  Et  ilcruin,  cuin  tiihil  csset  imperfectum  in 
Deo ,  ncc  s^erfiuain  geminationem  in  se  habebat , 
nullam  in  co  partium  dissimilitudinem  aususestado- 
rare  :  sed  sicut  illam  personam,  quae  a  nuilo  erat; 
sicetFilium.quieslaPatre;  vel  Spiritum  sanctum» 
qui  est  ab  utroque,  Deum  credidit  sine  dubio  esfe. 
Quia  tamen  unum  in  se  erant  illae  tres  personae,  non 
ipsas  tres  Dcos,  sed  unum  oportuit  cum  credere. 
His  igitur  cognitis,  non  minus  devotus  qnam  fiJc- 
lis,  quaesivit  nomina,  quibus  ad  inemoriam  tresillas 
personas  et  facilius  revocaret,  etdevotus  adoraret. 
Et  sicut  inter  homincs  videbat,  quia  pater  diceba- 
tur  illc,  a  quo  filius  crat;  filihs  vcro,  qiii  erat  a 
palre,  Patrem  et  Filiuna  nominavit :  iiec  malrem 
vel  filiam  nominare  voluit  illum ,  in  quo  nihil  femi  • 
neum  cognoscebat.  JSpiritum  vero  sancium,  qui  crat 
ab  utroque ,  et  ulriusque  nomcn  assignavit » ut  cx 
hoc  ipso  procedere  dignosyceretur  ex  ulroque.  Pa- 
ter  enim  spirilus,  et  Filius;  Paier  sanctus,  et  Filius; 
unde  Spiritum  sanclum  sic  voluit  appellare.  NoLin- 
da  lamen  diflereiitia  inter  h»c  quae  in  sc  cognovit , 
et  illas  tres  pcrsonas ,  quas  extra  se  coutemplstus 
est.  Nam  illa  quae  sunt  in  humine ,  adcsse  possunt 
et  alicsse,  prseter  subjecti  corruptionem  :  aliqua  eo- 
rum  dico,  ctsl  non  omnia,  et  animam  etiam  secun- 
dum  majus  aut  minus  afficiunt.  In  Deo  vero  quid- 
quid  est,  ct  vere  est,  et  essentialiter  est  :  ct  uuum 
est  lotum  quod  est.  Unde  patet  quod  in  trianguU 
ratione  familiarius  Trinitails  invenies  sacramentum. 
Sic  igitur  per  triangulum  In  flde  conflrmamur :  sed 


m 


D.  CARNERH  LINGONENSIS  EPISCOPI 


710 


non  Hiinus ,  li  in»piclas  dili|$enlcr ,  iu  moribus  in-  A  cst :  HHarem  enim  datorem  diligU  lUui  [II  Cor. 


formainar.  Quia  cnim  nos  non  tantum  in  anima 
gloriari ,  sed  eliam  corpus  humililatis  nostrae  con- 
figurari  corpori  claritatis  Clirrsti  cretlimus  et  con- 
fitemnr :  utrumque  nostrum  liominem  ,  ezteriorem 
per  opera ,  per  afieciiones  interiorem ,  Deo  com- 
mciidare  debemus.  Quod  luiic  digne  fiet ,  si  difcr- 
sas  acliones  diversis  ila  compaginamos  virlutibus, 
ul  quibasdam  perfeclionis  circulis  nobis  impressis 
coronam  aemulari  perpetuam  cognoscamus.  Qua- 
tuor  euim  affeciiones  animi  manifeslum  estcsse,- 
quibus  si  QuatUor  principaies  virtutes  coiijunzeris, 
quemdam  viue  peifeaionis  circulum  eip>riment, 
quein  Dominus  in  corouam  interiori  tuo  bomini 
commutabit.  Debcnl  enim  alimricem  quatuor  Wht 
virtutes  cepulari,  quki  bumanarum  rcrum  vera  per- 
fectie  iUa  est,  quae  novit  prudeniiai  lumeii,  tempe* 
rantix  decus,  fortitudinis  robur,  justitiae  sanctita- 
lem.  Sicut  enim  ait  Jacobus  in  Epistola  sua  :  Qui 
in  uno  o/fenderilf  factus  e$l  omnium  reu$  {Jacob.  ii). 
Prudeiitia  siquidem  sine  fortiludine,  est  quasi  gla- 
dius  in  manu  contracti ;  fortitudo  vero  sine  pruden- 
tia,  quasi  gladius  in  manu  furiosi.  Rursus  sine  for- 
litudine  dHi  stare  non  potest  homo,  cum  juslificari 
homincm,  sit  mortificari  carnem.  Nec  etiam  slare 
potest  justiOa  sinc  temperantia,  cum  scriptum  sit : 
FHi^  ne  $i$  nimium  ju$tu$  (Eccli.  vii).  Insiiper  et 
prudeniia  sinetemperantia  non  permanet,  quia  scrl- 
ptum  cst .  Kon  plu$  $apere ,  quam  oportet  $apere ; 
$ed  $apere  ad  $obrietatem  (Hom.  xii). 

SeJ  qiiando  sctt  homo  quid  debeal  facere ,  ct  fa- 
eil  quod  scil,  vercjustusest,  si  lainen  pjr  lempe- 
rantiam  jusiitia  moderetur.  Dcbet  eniiu  prudenlia 
tsse  el  justa,  et  fortis,  etiemperata.  Similitcr  j.isli- 
tia  fortis,  et  prudcns,  et  teraperata ;  fortit  do  auteni 
prudcns,el  justa  et  lenipcraia :  lemperantia  vero  pru  • 
dens,  el  fortis  et  justa.  Ut  igitur  virlutes  iske  per- 
feclionis  circuluni  perficiant,  debcnt  iii  te  quatuor 
affectionilius,  quasi  quodam  bitumine  coUigari,  id 
est  tristilia,  et  desiderio,  bHitia  et  timore.  Pruden- 
tiam  siquidem  teinperantiae  ligal  iristitia.  Qui  euim 
sapiens  est,  magis  dtligil  domum  luctos  quam  gau- 
dii ,  sciens  ,  quod  vanitas  vanitatum ,  et  omnia  va- 
uitas,  sicut  scriptuin  est :  Qui  apponit  $cientiam^ 
apponit  et  dolorem  {Eccle.  i).  Et  quia  ipsa  tristitia  ]) 
ad  tcinperanttani  pertineal,  ipsa  carnis  maceratio 
docet.  Si  enim  gastrimargla  liixuriam  movet  et  gau- 
drum ,  juxta  illud  :  Sedit  populu$  manducare  et  tfi- 
bere^  kt  $urre$urunt  ludere  (Exod,  xxiii);non  incon- 
grue  temperantiae,  quae  gastrimargiae  opponitur, 
trlsiitia  copulatur.  Prudentiam  vero  fortitudini  con* 
Jungii  desiilerium.  Libenter  eiiim  audit  et  operatur 
hbmo,  quae  diligit :  nibil  amanti  difllcile  est.  Quid- 
quid  aglt  homo,  grave  videtur,  si  dtspliceat,  sicut 
cconirario  leve ,  si  placeat.  Ad  pcrcipiendam  veto 
disciplinaiii  frustra  aures  carnis  accommodat,  qui 
cordis  aurem  obturat.  Fortitudini  Justitiam  ligat  lae- 
titia.  Nam  ex  inentis  fortitudine  procedit.illa  operis 
hilaritas ,  quae  jut tUiam  operatur ,  sicut  scriptam 


ix).  Justitiae  vero  tcm|>erantiam  copulat  titnor,  il- 
lum  dico,  qUem  filialein  dicimus,  non  servileni. 
Nam  servilem  virtns  consummala  repcllit,  sicnt 
scripturo  est :  Perfecta  charita$  fora$  mittit  timo" 
rem  (I  Joan.  iv).  Filialein  vero  seinper  accendit  el 
auget,  sicttt  de  eodeih  timore  scriptum  est :  Beaiui 
homOf  qui  aemper  e$t  pavidu$  (Prov.  xiviii).  Debet 
tamen  etiam  timor  istepcr  justitia:  rcgulam  tta  mo- 
derari,  ne  pusillanimitatem  incurrainus,  vel  despe- 
raliunero,  quia  scriplum  est :  Nunquam  timor  ma- 
lu$  e$tf  ni$i  quando  mmiu$e$t:Si  sic  igituptempere- 
tur  justitia  temperantiae,  justitiam  procildubiu  liiuor 
copulabit. 
Ut  igitur  hapc  sub  compendio  repelamns,  diiiniuf 
B  quia  priroum  perfectionis  circulum  perficit  tempe^ 
ranlia  prudentia^  per  tristitiam ,  prudentia  fortitu- 
(Xni  per  desiderium,  fortitudo  justiliae  per  hetitiam , 
justilia  temperantiae  solidata  per  tiinorem.  Simili- 
t^^r  et  secundum  exteriorem  nostrum  homiiiem  per- 
fectum  reddentem  circulum  inYe.slig^re  poterimus» 
si  qualuor  bonorum  operum  gencra  virtutibus  eis- 
dem  copulemus.  Quisquis  euim  in  aclibus  suis 
perfectus  esse  desiderat,  tolus  esse  debet  in  consi- 
liis,  in  reraediis»  obsequiis,  subsidiis.  In  consi- 
lils,  si  nosse  suuro  in  utilitalem  proximorum  effun- 
dat;  in  obsequiis,  si  beneficiis  eos  praevenial;  irt 
subsidiis,  si  in  negotiis  eorum  tractandis  terroreni 
divitum  non  pertimescat;  in  remediis,  si  in  neccs- 
sitatibus  eoruro  etiain  manus  proprias  imponai. 
Non  euim  unlum  vcrba,  vel  noslra,  scd  eliam  nos 
ipsos  proximis  eflundere  funditus  esl  necesse.  Con- 
silia  igitur  subsidiis  ligat  prndentia;  sapientis  enim 
est,  et  scire  consilia  et  dare,  ei  causas  aliorum  Ira- 
ctare.  Subsidia  obsequiis  ligat  fortiludo;  magiia- 
nimi  enim  est  vultus  potentium  non  formidare, 
et  sua  caeteris  communicare.  Obsequia  remediis  li- 
gat  justitia,  quia  soiius  viri  justi  est,  se  et  sua  proxi- 
mis  impendere.  Remedia  consiliis  ligat  temperan- 
tia ;  consilia  enim  et  reinedia,  quibus  praevenit  alios, 
sic  debet  bomo  per  temperantiam  moderari,  ut  ncc 
proximos  proptcr  se,  ncc  se  propter  proximos  par- 
vipendat.  Ecce ,  ni  failor ,  duos  habes  circulos  :  al- 
ter  qaorum  nec  totus  intra,  nec  toius  extra  aheruni 
invenitur.  In  parte  enim  conveniunt,  et  in  partc 
differunl.  In  illa  igitur  parte,  qua  conveniunt ,  id 
esl  in  quatuor  virtutibus ,  alter  iii  aUero  compre- 
henditur;  in  illa  vero  parte  qiia  differunt,  quasi  ex- 
ira  alterum  alter  invenitur.  Tales  enim  oportuit  in- 
veiiiri.  £t  ex  his  duobus  circulis  triplicem  humanae 
vitae  perpendere  potes  utilitatem ,  per  qtiam  utilis 
debet  esse  homo  Deo,  sibi,  et  proximo.  Deo  per 
simplicitatem  vel  innocentiam;  quae  utrumque  ho- 
mincm  Deo  commendans ,  quasi  utriusque  drculi 
circuinferenliastangit;  ideo  maxime,  quod  ex  qua- 
tuor  virtutibus,  quas  in  ulroque  circulo  assignamus, 
baliealur.  Sibi  per  sobrieiatcm,  quje  exteriorem  ho- 
minem  debilitlit,  et  interiorem  confortat;  et  ex  ti- 
morc  et  desiderio  proveniens,  quasi  pro^^lmi  circali 


721 


8ERM0NES.  —  SERMO  XXHI.  IN  NATIV.  S.  JOANNIS  BAPTISTiB. 


732 


circumreretiliam  Ungil ;  proxiroo  pcr  pieUileni ,  ex  A  quippe  pioplielaiuui,  pro  suorum  profuiidiUlc  uy- 


qua  coRsilia ,  obsequia ,  sobsidia »  remedia ,  prove- 
niunt.  Unde  quasi  secnndi  circuli  circumferentiam 
tao|pl,  el  est  quasi  data  linea  simplicilas,  propCer 
quaro  habendam  duos  circulos  impressisti»  Sed  qao- 
tiiam  sola  simplicitas  pcrfeciioncm  non  facit;  qnia 
scriptum  esl  :  Ephraim  cuiumba  leducia,  non  kabtM 
cor  (Ose.  vii),  per  columbaro  profecto  designans 
simplicitatem,  debuit  perfectionis  triangulus  perflci 
pcr  pielatem  et  sobrietatem. 

Si  igilur  ha!C  omnia ,  quae  simplici  sermone  vix 
leneri  poterant,  per  exemplum  suppositum,  non  se- 
mel,  sed  saepe,  non  ore,  sed  corde  niniinando  re- 
tractentur,quidaliudquam  trianguli  hiijus  perfectio 
lii  tcnuissimo  pulvere  coinpingctur?  SoleC  enim  per 


steriorum,  ptilei!»  comparanlur.  Scd  ciiin  vas  meuiii 
ad  aquas  visionis  porto^  vidcor  anliquum  illud  ro  • 
noiarc  pro"erbium  :  Kcce  Saul  ititer  propheias.  Quis 
enim  niihi  det,  vel  salieiu  traiisire  juxta  putcuin 
\isionis?  Supervenientes  allopliylos  formido,  qiii 
soleiit  terra  puteos  adini|>lcre  (/  Heg.  xi).  Ocficit  iu- 
super  aqua  de  utrc,  quia  vas  ficlilc  ci  coufiacluni, 
sine  ligatura  et  operculo  porto,  ncc  in  quo  haui  iaui  i 
habeo,  et  putcus  allus  cst.  Pioptcr  hoc  facta  est 
anima  measicul  terra  siiie  aqua  Dco;  et  sicul  Agar 
fugiens  et  siliens  in  deserlo,  lanto  longc  facta  est, 
•tpercgrina  ab  Abraharo,  r,uuuto  in  longinquam 
regionem  desct^ndit  pascere  porcos.  Ueu  mihi ,  quia 
incolalus  meu$  prolongalut  esl,  habitavi  cum  habiiaU" 


pulvcrem,  operum  nostrorum  rctractalio  designari;  ^  <<*^««  Cedar;  muUum  incola  fuii  ( PsaL  cxix),  vel 

sicut  in  Exodo  legitur,  Doinino  dicente  ad  Moysen  : 

Sume  iibi,  ait,  aromata,  siacten  et  onycha,  galbaitum 

boni  odoris ,  ei  thus  (ucidissinium ,  cegttaiis  ponderii 

erunt  omnia  :  faciestiue  lligmiama  conipositum  opere 

ungutntarii,  mixtum  diligenter,  et  purum,  el  sancti- 

ficatione  dignissimum,  Cumque  in  iennissimum  pul- 

verem  universa  contuderis^  pones  ex  eo  coram  iaber^ 

raculo  iestimonii  (Exod,  xxx).  «  Thymiama,  ait 

Gregorins  (19),  ex  aromalibus  compositum  facimus, 

cum  in  aliari  cordis  virtutum  multiplicitate  redo- 

leinus.  In  tenuissimum  vero  pulverem  aromata  uni- 

versa  conterimus,  cum  bona  nostra  in  pilo  cordis 

occulla  discussione  retractamus.  Aromata  enim  in 

pulverem  redigere,  est  virtutes  recogitando  terere.  >  (j 


1n  pulverem  virtutes  deplngit,  qui  se  pulverem  esse 
non  aiiiblgit.  In  pulvcre  pietalem  depingcbat,  qui 
Sodomitis  et  Goiuorrhaeis  compassus,  humiliter. 
Domino  dicebat :  Loquar  ad  Dominnm  meum,  cum 
sim  pulvis  et  cinis  {Gen.  xviii).  Et  propheta :  Memen- 
io,  Domine,  quoniam  pulvis  sumus  (PsaL  cii).  Fru- 
stra  enira  se  exercet  in  virtutibus,  qui  adhuc  iu- 
flaius  per  supcrbiam,  se  pulverem  csse  non  recor- 
dalur.  Det  Deus  Pater,  ul:  ita  virtulcs  universas  in 
pulvoreni  posshnus  redigere,  ui  perfeclionis  circu- 
lis  nobis  impressis  coronani  perpetuam  mercaniur 
Iiabere»  prfleslantc  Domino  nostro  Jesu  Christo,  qui 
vivii  et  regnat  curo  Deo  Patre  In  unitate  Spiritus 
sancli  Deus,  pcr  omnia  sxcula  saeculorum.  Amen. 
SERMO  XXIIf. 

IN  NATIVITATE   S.  lOANNIS  BAPTISTiC. 

Benedixit  Dominus  Isaac ,  ei  habiiavii  ad  puteum 
viiionis  (Gen.  xxv).  Fideli^  serino ,  et  omui  acce- 
ptione  dignus  :  Isaac  quidem  ad  praemiam ,  nobis 
ad  merltuin,  omnibiis  ad  cxemphim.  Si  enim  nobis 
a  Deo  daretur  intelligi,  quae  sit  visio  Isaise  fllii 
Amos(/<af.i),quisliber  visionum  Nahnm  (iVaAicm  i); 
qiia:  sint  illae,  quas  vidit  Ezechiel  {Euch.  i),  mira- 
bites  visiones  Dei;  quae  tandero  omniuro  oracuta 
prophetariHn ,  qui  oUm  Videntes  dicebantur ;  ali- 
quando  et  hoc  daretur  intelligi ,  qua  benedictione 
di^nus  sit,  qui  habitat  ad  puteum  visionls.  VMiones 


quod  iJeni  csl,  facta  cst  anima  mea.  Sed  hoc  paruro 
mihi.  Nain  in  Cedar  habitavi  cum  habitanlibus  Ce« 
dar :  quippe  qui  moraro  feci  in  lenebris  peccalorum, 
quem  tolics  eicaecaverunt  per  ignoranliain  squanue 
Pauli,  calidum  stcrcus  hiruiidinum  per  cupiditaterD» 
Dalila  per  voluptalein,  cura  populo  qiti  habital  in 
tcnebris,  et  habitante  iu  regioue  uiubrae  mortis,  non 
potuit  mihi  lux  oriri,  iiecsol  justitiae,  nec  habilaru 
potui  ad  puteum  visionis;  tamen  fidnciaro  habens 
in  illum,  qui  aperuit  oculos  sitientis  Agar,  ut  vi- 
dcret  piiteum  visionis  aqiiae  vivae,  aperiel  oculos 
meos ,  ai  nobis  pariter  et  vobis,  imo  et  camelis  no- 
Stiis  aquam  hauriam,  et  potutn  tribuam  de  puteo 
vistonis.  Nam  ad   lioc  ul  oculi  nostri  aperiantur. 


posuit  lurernam  Dominus  super  candelabruin^  ut 
caecos  iUuniiiiaret,  domos  cverleret,  drachmam  per« 
ditain  inveniret.  Ilinc  scnptunLest  :  Erat  Joannes 
lucerna  ardens  ei  lucens  (Joan.  v).  Ardens  sibi,  sed 
lucens  proximo.  Et  tanto  clarior,  quanto  per 
ipsum  nobis  omncm  viam  justitiae  Dominus  decla« 
ravit.  Nam  cum  alia  via  justitiae  propalata  sit  pa- 
triarchis,  alia  prophetis,  alia  apostolis,  alia  marty- 
ribus ,  alia  confessoiibua,  alia  virginibus,  alia  ere- 
mitis,  breve  fecit  Doiniiius  omnium  in  Joanne  ju 
stiti»  compcndium  gemitarum, 

Hae  igilur  lucerna  praeeunte  et  praevia  oculos 
aperiam ,  ut  videam  puteum  visionis,  et  hauriam 
vebis  aquam  :  si  tameu  vas  meum  digaetur  implere, 
D  qui  dixit  i  Aperi  os  tuum ,  el  implebo  iiiud  (Pstd, 
bxxx).  Mulla  quidem  puleorum  colliginius  mysteria 
de  sacris  Scripturis ,  quorum  alia  benedictione , 
alia  vero  digna  siint  admiratione.  Legimus  enim 
quod  Jeremias  funibns  subinissus  in  puteuni ,  aliis 
tandem  funibus  de  paiini»  factls  veleribus  emissus 
cst.  Res  inira  ,  et  omni  admiratione  digna!  Si  sic 
natat  elephas,  quomodo  pertransUiit  agnus?  Si 
juslos  vix  salvabitur,  impius  et  peccator  uii  pare- 
bunt?  Si  enim  usqoe  ad  cxcelsum  Domini ,  (sic 
enim  Jeremias  inlcrprelatur>,  perveniunt  aquae, 
quis  niinor  eo  poterit  tuius  esse?  Nobis  eniro  hoa 
ponltuf  ad  exeroplum>,  qwa  mnltoties  circumpte- 


(19)  MoruL  1.  i,c. 


m 


n.  GARNERIl  LINGONENSIS  £PISCOh 


724 


ctttntur  no8  funes  peccalorum,  e(  in  tantaro  abys-  A  beant  in  altom  clevarc.  Et  accepU,  ait  Scriptura, 


anin  pecoitorum  submittunt,  ut  clamare  merito 
eom  Paalmista  del)oamus  :  Noh  tne  demergat  <etii- 
peiia$  aqute ,  nee  abtorbeat  me  profundum ,  neque 
urgeat  $uper  me  puteu$  o$  $uum  (P$aL  lxviii).  Sed 
paiinis  Teteribus  cniittuntur,  qni  antiqnoruin  exem- 
plo  Immilitatem  paupertatis  imitantur.  Hinc  est 
quod  Moyses  considerans  pariter  et  cogiioscens, 
qiiod  qui  ambulat  in  teiiebris,  nescit  quo  tadat, 
et  per  hoc  cadit  in  puleum ,  dum  fugeret  ab 
^gypto,  et  veniret  in  desertum,  levavit  oculos 
iQos,  et  vidit  puteum,  juxla  quem  septem  filise 
Raguelis  saeerdotis  Madian  erant,  ut  oves  adaqua- 
rent.  Sed  cum  pastores  terr»  illius  potum  dvibns 
prohiUerent,  Moyses  paslores  espolit,  oves  adaqua- 


Moy$e$  Sephoram  filiam  $acerdotU  Haitan  {Exod. 
II).  Sepliora  avi$  interprelalur,  ftlia  sacerdotis  : 
Madian  iniquita$  est,  sacerdos  Madiaii  magi$ler 
iniquilati$,  Na«  quarovis  magister  iniquitalis  sit 
illc,  ejus  doctrina,  si  mores  iiiformat,  resi^uenda 
non  cst.  Uiide  et  obstetrices  iEgypti,  quarum  uiia 
Sephora  ,  altera  Phua  vocabatur,  quamvi}»  in  con- 
trarium  Pbarao  praecepisset ,  nasculos  servarunt ; 
limuerunt  enim  Dominum.  Nam  quidquid  in  lo  vi- 
rile  debet  csse»  pcr  doctriiiani  duplicero  poicris 
servare,  unam  quae  mores  informat,  et  alierani 
quaB  Gdem  aedificat ,  quamvis  ^gyptix,  quainvis  a 
magislris  tenebraruin ,  id  esl  iiiikleUtatis  inveni:« 
slnt.  Pliua  quippe ,  (|n:e  ruben$ ,  vcl  rerecundii  di* 


Yit ,  et  unam  de  filiabus  sacerdotis  Madian,  nomiiie  ^  citur,  illam  quae  mores  corporuin  per  activam  vh 


Scphoram,  des|K)nsavit.  Hoc  est  quod  scripturo  est : 
Erat  Mog$e$  eruditu$  omni  tekntiajEgtfptiorum  (Ah. 
Tfli).  Nam  puteus  doctrinam  significat.  Septein  rero 
illias,  septcin  arbilror  artes  liberales,  in  quibus 
icieniia  .flgyptiorum  dcsignatur,  quaruro  oves  phi- 
losophi,  pasiores  pbysici  et  doctores;  saeerdos 
Ma:lian  adinventor  earum,  gentilis,  et  per  hoc  fi- 
lius  iniquitalis ,  quia  Madian  iniquita$  interpreta- 
tur.  Scd  cum  pastores  illi  oves  impodirent,  sieut 
bodie  philosophiae  doctores  subjectos  linpcdiunt,, 
qui  acl  nullam  perfectionem  eos  adducunl ,  Bloyses 
primo  filiasadaquavit,  poslea  oves,  quando  primo 
Iji  artibus  mysteria  divinitatis  agnovit,  et  exeni- 


tam  informat,  doctriiiam  insinuat.  Sephora  vero» 
quae  nl  dictifm  est,  arii  interprclalur,  illam  qu9> 
mcntem  per  conteniptalionefti  elevat,  doclriiiam 
deinonstrat.  Hinc  est»  quod  consilio  Chusi  infa^ 
liiatum  legitur  consilinm  Achitophel.  Consiliuni 
quippe  dederal  Absalonicoiilra  D«ivid^  Eljait  Chusi : 
NoH  hac  vice  bonum  coH$ilium  dedit  Aehitopiiel  {II 
Reg.  xvii).  Tunc  usus  Chusl  consilio  Nathan  cl 
Sadoch  ,  misit  Achimaan  ct  Jonalban  ad  David 
dicens  :  Noli  in  campestribus  csse,  scd  ascende  iu 
montem.  Qui  cum  abtreoi »  vidit  eos  puer,  et  nun- 
liavit  Absaloni.  Qui  misit  nunlios,  ut  apprehen-> 
deret  eos.  Erat  autem  quitlam  vir  habens  puteiNn 


ptum  scienti»  ipsis  ^gyptiis  minisiravii.  Ad  hoc  q  in  vestibula  domus ,  iu  quo  illi  timentes  abscon^ 


enim  liberalea  artes  iiiventae  siiut,  ut  theologiae 
«lescrviant.  Naro  cum  in  quibusdam  earum  vcl  res 
sine  vocibtts ,  vel  voces  sine  rebus  significativac 
siiii,  tanto  corum  indigel  theologia  niinisterio, 
quanto  res  et  voccs  in  ca  significant.  Vbi  cnim  ma- 
gis  indigemtts  verbo,  quam  cum  loquimur  dc 
Verbo?  Ubi  roagis  indigemus  ornatu  irerbi,  quam 
cum  de  Yerbo  loquimur  speeloso  forma  prae  tiliis 
hominum  ;  (^uod  splendor  est  Patris,  et  figura  sub- 
itantiae  ejus?  Unde  et  plerttmque  amborum  A- 
giira  (iO).  Ubi  magis  indigemus  rationali  verbo, 
quam  cum  loquimur  sapientiam?  Ergo  tanqttain 
pedissequa  graromaiica  deserviat  verbo,  ornatui 
verborum  ilietorica ,  logica  raiioiii.  Rerum  autem 


derunt  se.  Et  ecce  qttaedam  mulier  velamen  posuit 
super  QS  ptttei.  Unde  illusi  nuntii  Absaionis  re- 
versi  sunt.  Uli  vera  duo  nunUantes  David  consi- 
lium  Chusi,  liberavernnl  cum  de  manu  Absnlonis. 
Ahsalon  qui  pax  patri$  interpretatur,  typuiii  lcnel 
baeretici ,  qui  coelestis  pacem  patris  nuntiare  se 
dicit»  et  aliis  banc  promitlit.  Sed  quamvis  hoc  di- 
cat ,  tamen  perseqttilur  palrem  suuui  David.  Con- 
siliaritts  autem  ejus  Achitophel ,  qui  fratri$  ruina 
dicitur,  ha^resiarcham  insinuat,  quia  per  ipsum 
ryil  frater  ille  ciijus  paler  Chrtstus,  a  quo  et 
Christianus.  Omnes  enim  in  Cbristo  fratres  sumus. 
Non  accepi$ti$  ^  ait  Apostolus,  $piritum  $ervituli$ 
iterum  in  timore  :  $ed  accepi$ti$  $piritum  adoptionis 


ttignlfieatio  vci  circa  formain ,  vel  circa  naturam  D  fiHorum^  iu  quo  clamamu$^  Abba,  pater  {Roin.  viii). 


consslit»  Nain  pro  sui  rapacitaie  quam  habct  a  na- 
Uira ,  lupug  diabolum  ,  pro  sui  siinplicilate,  agnus 
Christuui  insinuat.  £t  in  hoc  quasi  pedissequa  do- 
mina»  physicaldeservit  theologiae.  Forma  vero  cou- 
•istil  in  uumero,  in  mensura,  et  proportiona  et 
nMHti. 

Igitur  in  numeris  deservit  theologiae  aritbmetica, 
|ji  inensuris  geometria ,  in  proportione  musica ,  in 
wotu  vero  astronomia.  Nam  ex  ortu  et  motu  novae 
•tell»  Dovi  Regis  ortum  Magi  cognoverant.  Illa  U- 
wcn  de  tallbtts  scripturis  nobis  servare  debemus , 
qttne  nos  per  contemplationem  rationis  pennis  de- 

/9E0)  Deest  aliquid. 


Scd  hujus  consilium  infatuat  Chusi.  Chusi  iEthiops 
intcrpretatur. 

Ergo  consilio  Cbiisi  infatuatar  consilium  AchiU>- 
phei,  quia  consilium  heresiarchae  gentilium  pleriim- 
que  condemnat  auctoritas;  ita  umeu  si  auctorifas 
eorum  legi  consentiat  et  prophetis.  Nam  et  ^psc 
Cbusi  ttsus  est  consilio  Nathan  el  Sadoch.  Per  Na- 
thau  prophetia ,  per  Sadoeh  sacerdotem  lex  figttra- 
tur.  Eorum  enim  Cliusi  usus  consilio  misit  ad  Da- 
vid  Achimaan  et  Jonatham.  Quod  primuni  dixi 
Phuam,  hoc  idcm  dioo  Achimaan.  Achimaau  quippe 
fratri$  mei  decor  intcrpretatur.  Dno  autcm  fialres 


trtS  SEnMONES.  -  SERMO  XXtll.  IN 

ex  uno  patrcel  una  iiiatre  nascuiktur,  exterior  vi-  i^ 
(lellcet  et  interior  lionio.  Interior  homo  semper 
cxistens  est  decor.  Ad  lioc  eiiiin  s<>mper  inierior 
nilitur,  quomodo  per  mundiliam  decorus  exierior 
cfticiatur.  Ergo  per  Acliimaan  illa  qu«  mores  in- 
forinat,  activa  vita  liguratur.  Per  Jonatlian  auteint 
qiii  co!nmb«  donum  dicitur,  illud  idcm  quod  per 
Seplioram  liguratur,  llla  videlicet  doctrina ,  quae 
i^afioiiis  alis  per  contemplatlonem  nos  erigit  :  lioe 
tamcii  excepto ,  quod  illic  generaliter  avis,  ibi  spe^ 
cialiter  columba ,  avis  scilicet  gemebunda  nonilna- 
l4jr.  Etbene,  quia  illa  nobis  doctrlna  neceftsaria 
csl,  quxdolores  docet  et  gemitns,  ut  scriptiim  est : 
Qui  appeuit  icieniiam^  apponil  el  ddorem  {Eccie,  i). 
Kt  iieriiin  :'  Reeogitabo  tibi  omnes  atinoi  meos  in 
cmaritmdiue 'Ommm  mea  (Itai,  xxxviii),  Puerauleni  B 
€|ui  eos  vidit  et  nuntiavit  Absaloni ,  fidells  cst,  qm 
ficr  putitatem  mcntjs  intelligit  et  discernit  Scrl- 
pturas :  Absaloni  iianltat,  qtita  convincit  baereticuin. 
Sed  mitiil  po&t  eus  jacula  Scriptvrarum,  quas  per- 
vertit,  et  videiitur  ejus  bxresi  suffragari.  Sed  ecce 
vir  oriens  nomen  ejus,  cujus  domus  cst  Ecclesia , 
iiabcbat  ia  veslibulo  puteum  ^  id  est  prtf«nda  my-* 
steria  Scripturarum ,  iibi  ea  qnx  vcl  aciivac  vel 
concemplativse  couveiiiiutlv  sub  vdamine  liUerai.oc- 
culta  suat.  Expandit  enim  velamen  mulier  illa» 
quac  acccndit  luccrnam,  sapientia  scilicet,  sunrol 
Patris.  Undc  et  per  velaincn  litterae  decepti  suht , 
<iui  persequebantur  David.  Illi  vero  duo  consuluiit 
David,  ut  latam  vitiorum  viam  deserat,  et  ascendat 
montem  virtutum  ,  Acbimaan  manu  rorlem  ,  Joiia*  ^ 
ilian  vulta  desiderabilem ,  et  uterque  David.  Yi§ 
audire  consilium  Achimaas ,  et  hoc  ipsiim  consilio 
riathaii  et  Sadoch  ? 

Infanlem  nudum  eum  te  rfaltira  crearit^ 
PaHperlatis  onus  patienier  ferre  memento, 

Viide  diclum  est  :  Deati  pauperes  spiritu ,  quonl^m 
tesirum  est  regnum  coelorum  {Luc,  vi).  Et  itcruin  : 
Auimum  rege^  qui  nisi  paret^ 
Imperut ,  hunc  frenis ,  hunc  tu  compesce  catenit, 
JIIoBAT.,  Epist.  i  ,  ep.  2 ,  vcrs.  60,  6i.) 

Uiide  et  in  sacra  Scriptura  :  Omni  cuslodia  serva 
cor  tuum ,  quoniam  ab  ipso  vita  procedil  {Prov.  iv). 
Vis  audire  consilium  Jonathan? 
Jam  nova  progenies  coelo  demittitur  alto,  *  D 

(ViRu.  Eciog.  i,  vers.  7.) 
Unde  ct  Isaias  :  Ecce  virge  coneipiei,  etc.  {Uai.  vii). 
Sic  vasn  aurea  furamur  iEgypliis,  sic  gignimns  ex 
coiicubiiiis.  Sic  Ilebraeo  servit  proselytus,  abscis- 
sis  ungiiibus  cl  rasls  capillis »  quia.  tania  esi  gloria 
chcruby  ut  vox  ejus  audialur  in  alrio  extcriori. 
Quamvis  ergo.  vel  circa  ea  quae  moresapdificant,  vel 
fidei  testimonium  habent,  nos  Scripturx  philoso- 
phorum  erudiant ,  quia  tamen  non  sunt  putcl  vi* 
sionum ,  nec  ad  quos  Isaac  habitat ,  non  est  nobis 
tutum  loiigiorem  ibi  moram  facere,  vel  diutius  ha- 
bitare,  sed  paululum  guslaia  aqua  pertransire. 
Propterea  et  roulier  dicebat  qua*rentibus  Achimaan 
et  Jonathan  :  Pauiulum  gustata  aqua  transierunt 


NATIV.  S.  JOANins  BAPTISTyfi  nt 

(11  Heg.  xvii).  Oreviter  quippe  velul  iiitrodacDionis 
inodo  debemus  lales  aquas  guslare ,  ut  postmoiluni 
aquam  saplenttae  salutaris  diulius  haiiriamos  de 
puteis  Salvatoris.  lllam  quippe  philosophiae  ductrl* 
nam ,  quasi  meretriccm  ,  quasi  percgrinam ,  quasi 
roncubinam  cognoscere;  theologiani  vero  qtiasi 
iinicam,  quasi  dumesticam,  quasi  regii«am  diligei^. 
Ilinc  est  quod  Abraham  toculus  est  ad  pueruni 
suuin  :  Jura^  iaquit,  ut  non  accipias  uxorem  fiiio 
meo  de  filiahHS  ChaHanaorum ,  inter  quos  habitq,: 
sed  ad  terram  et  ad  cognationem  meam  proficiscarip^ 
et  ivde  accipies  uxorem  fiiio  meo  {Gen.  xxfv).  Ipsas 
ngo  filias  Cliaiianxorum,  vel  sibi  vel  filio  suo  ha- 
buit  quasi  pedissequas  el  peregrinas,  non  autem  ut 
dominas,  aut  domesticas.  Abiit-  ergo  puer,  et  du- 
ctis  sccum  decem  caroelis ,  venit  ad  fontem  aquas ; 
ei  ait  iiitra  se  :  Puella  cui  dixero,  Da  niihi  aqiipm, 
ct  iliu  dixerit,  Tibi  et  camelis  tuis  potuin  triboam, 
Ipsa  est|  quam  pr^cparasti ,  Domine  ,  filio  doroiai 
mei.  Vix  serinoncm  compleverat,  et  ecce  Ucbecca. 
Qiiae  revcrsa  ad  piiteum ,  et  puerum  et  caineios 
adaquaiFit.  Quani  secum  diiceiis ,  invenerunl  Isatc 
ad  puteum  aquae  vivse. 

Ecce  itenim»  dilectissiroi  fratres,  oculos  apcrio^ 
et  duos  puteos  aqaae  vivge  respicio.  In  uno  quoram 
puer  Isaac  Rebeccain ,  in  altero  Rebecca  Isaac  n* 
perii,  cum  egreditor  ad  meditandam.  In  his  duobii» 
duplex  illa  doctilna  designatur,  quarumuna  moresi 
altera  fidem  aedificat.  Tanto  tamen  excellentius  ct 
evidentiu»,  quanto  caeteras  artes  ars  aitium  et  re- 
gimen  aniinarum,  theologia  pra;cellit.  Abrahain 
qaippe,  qui  pater  muitarum  gentium  interpretatur, 
liuinani  sensus  teiict  imaginem ,  quia  sicut  Abra- 
liim  gciiuit  Ismacl  de  Agar,  sciiicet  de  coiicubina 
(llium  aduUerum  ei  odibilem,  de  Sara  Isaac,  de 
aponsa  scilicet  filium  promissionis  ct  legitimum ; 
de  Crthura  vero  uxore  secunda  filiuin  Iniquitatis , 
prout  iiileiprelaUtr  Madian  :  sic  seiisus  humanns 
dc  conscientia ,  cum  peregrinatur  a  Deo  suo ,  vo- 
lunlalem  pessimam  parit,  et  odibilem  Deo.  Quando- 
que  vcro  de  conscientia ,  cuin  tenet  principaiuni 
virtutum,  curo  deesse  ei  ijicipiunt  muliebrla;  cum 
iiiliil  femineum,  sed  totuin  virile  in  sc  senlit,  parii 
riiLCtum  spiritus,  qiiod  cst  gaudium  ,  pax ,  palien- 
tia,  etc.  Plerumque  tie  Cethnra^.quae  incensum  vel 
thymiama  dicitur,  cbrpore  fere  emorltto,  Madian, 
id  est  filium  iniquilatis  gignit.  Et  quamvls  tentatio 
cariiaJis  in  ipsa.  sit  cmorluii ,  ei  bonum  odorem  iii 
omiii  loco  conscienlia  reduleat,  tamen  ex  hoc  ipso 
filium  iniquitatis  gignit ,  cum  inde  vei  vanam  glo^ 
riam ,  vel  superbiam ,  vel  contcmptum  conscienlia 
concipit.  Ilabet  (amen  servum  fidelem,  et  senioreni 
domus  suae»  lationem  scilicet,  qui  sihi  decem  ca- 
melos  stcrnit,  cum  omnem  sensualitatem  sibi  sub" 
jicU.  Ilic  igitur  primo  accedit  ad  fontem  aquefr^^ 
cum  accedit  ad  initium  sapicntisc.  Initium  enim  sa^ 
pientiae  timor  Domiiii.  Ciim  enim  menti  timorem 
ralio  iacutit,  servus  ad  fontem  aqu»  venit<  Talero 
ergo  lervus  puellam  qiiacrit ,  quae  sibi  et  eamcli« 


^7 


D.  GARNFUII  LINGONENSIS  EPISCOPI 


718 


|»tum  frikiat;  viJolirri    qux  rationem  el  ipsam  A  bolus.  Si  yero  compositioni  moruro  Inlendat,  ca- 


sensoaruatem  aqua  sapientix  salutaris  reficiat»  qux 
fluit  de  timore  filjali.  Et  ccce  Rebecca ,  qu»  p«rteii- 
tia  interpretatur.  Patientia  quippe  oectirrit  raiioni, 
et  timore  ri*ncit  filiali ,  cum  hydriam  conscicntia 
replet  aqua  snpientiac  salutaris.  Ducit  igitur  servus 
Reb:  ccam  in  camelo.  Senrus  Rebecc.im  dueU,  eum 
paticnlia  rati  nabililer  viam  Teritalis  incetlit.  Sed 
adbuc  in  camelo,  quia  ncc  in  Deo,  ncc  propter 
Dcum ,  8cd  alieujus  cansa  sensHaIitali&  de  adver- 
sario  vindictam  non  quaeril,  ee  quod  vcl  4amna 
majora  metuit,  vel  vindicandt  tempus  ant  locus 
non  accedit. 

Sed  cum  haac^occurrt  a  I  puteum,  ubi  egressus 
est  ad  medrtandum,  Rcbecca  de  camelo  desccndit 
(Gen,  xxiv),  cum  nihil  habet  scnsualilatis.  Quod 
tunc  digne  (il,.  si  de  ptiteo  in  medilationibus  suis 
hft  irit  aquatn  devotioius.  Et  Isaac  conjuiigilur,  cum 
fl;nu  lio  copulatur,  cum  voluniaria  efilcilur.  Unde 
Isaac  ga  dfuni  interpretatur.  Ut  autem  hanc  volun- 
tarian  |:aliei !' am  sensus  huoMinus  per  ratioiicm 
acqui.at,  ptino  omnium  necesse  est,  ut  iUum  ante 
oculos  nieiiiis  ponat,  qui  propter  nimiam  charita<- 
tetn  suam  qua  dilexit  nos»  ignem  suae  dlvinitalis 
Bub  cinere  noslrx  luorlayiatis  tutavlt,  et  proptcr 
injustos  ab  injuslis  injuste  teneri  voluil,  et  per  pa- 
tientiam  voluulariam  pnii,  ul  pro  nobis  offciTet  sa* 
orincium  Deo  Patri.  £l  sol  justitiae,  qui  primo  in 
nubilo  videbatur,  propler  iram,  postmodum  non 


lumniaiitur  hoc  operibus  sius  paslores,  qtii  c«m 
aquam  limpidissimam  hanc  biberinl  per  doctrinam, 
operibus  suis  quasi  pedibus  eam  ovibus  turbant. 
Propter  hoc  puteus  ille  Calumnia  vocabalur,  pasto- 
ribus  ilUs  dicentibus  :  Nohtra  enl  aqua  (ibid,).  Cum 
enim  pastores  solent  redargui,  et  respondent  ar- 
guenti,  Nen  esl  tuum  arguerc  qula  nostrum  cst 
Leges  cudere,  videnlur  dicere,  Noura  e$t  aqua,  Ter- 
tius  piHeus,.quera  vocavil  abundantiam  (t^td.),  na- 
turalis  esl  scientia  :  qui  tanto  rLtundius  abuiidaf» 
quanto  non  solum  hominibus,  sed  el  ipsis  brulis 
animalibus  potum  propinat.  Neque  eni.ii  csL  aniinal 
brutum,  quod  naturain  noa  custodial.  Quarius  pu- 
teus  qui  dicitur  Juramenli  vei  Salietaiis  (ibid,),  spi- 
'  ritualis  est  scientiA.  Qui  per  hoc  salietas  dicitur, 
quia  per  ipsum  verbo  Dei  sitiens  anima  satiatur. 
Juramenli  vero  dicilur,  quod  seciuitlum  historiajn, 
el  secundum  sensum  spirilualem  AblineLeclu  Ocho- 
zar,  et  Phicol  ibi  fcBJeranlur  (Gen.  xxvi).  Testc  si- 
quidem  Origene,  per  Phicol,  qui  inlerpretalur  c$ 
omnttim,  moralis  scientia  ,  pcr  Oi-hozar,  qtii  lenem 
dtcitur,  naturalis  ;  per  Abimelech,  qui  paler  meus 
ju$tu$  dicitur,  rationalis  scientla  figuratur. 

Isti  ergo  cum  Isaac  ad  puicum  roe  !us  tneunt, 
cum  tres  iilae  scieiiliae  cum  spirituali  scicMlia  coii- 
veniunt.  Quidquid  enim  nalurse,  q,uid(iiiid  ratioiiis, 
quidquid  inoruin  est,  docet  snpientia  spiritualis. 
Propter  hoc  putcus  iste  vocatur  puteas  visionis,. 


lain   ardtns  quam   lucens  apparerct  per  dilectio-  Q  Huju^  aul^m  putei  puer  Isaac  aquam  veliemeutius 


n^ni. 

Recurrendum  csl  igilur  aJ  puleum,  in  quo  pa- 
trcs  noslri,  id  est  prophctaQ  sub  mysteriorum  vda- 
mine  ignem  i!ivinilatis  absconderunt,  sed  nepo^es 
eorum,  id  est  aposloli  sub  illis  myateriis  aquam 
crassaniy  id  est  Chrisluni  humanatum  cognoverunt 
(//  Machab.  i).  Aquain  propicr  humanitalem,  cras- 
ism  propter  cbaritalis  pinguedinem.  Qiii  sacerdos 
et  hostia  factus  oblulii  holocaustum  pro  nobis ;  et 
per  hoc^  rcconciliavil  ima  summis.  Tunc  a  Moyse 
veiamen  ainovit,,  libros  sigoatos  aperuii,,  lapidcin 
ab  ore  pulei  suslulii,  ut  quasi  Jacob  oves  Racheiis 
adaquarel,  id  est  filios  Synagoga:  spirituali  verbo 
satiari  l,  cl  ipsam  RacheLem  sibi  desponsaret,  id  cst 
Ecclesiam  de  Judxis  congrcgatam  sibi  unirei.  Sed 
liiic  modicunj  su»  pielati  :  quia  el  Ecclcsiam  de 
gentibus  verbo  vitae  satiavit»  cum  Samaritanae  hy- 
driam,  quam  invenii  adputeum  Jacob,  Tonte  bapli- 
jimatis  adimplevit  (Joiin..iv).  Ut  igitur  in  his  omni- 
bus  doclus,  et  per  hoc  omni  benediciione  dignus, 
non  soluin  habitabat,  sed  et  fodiebat  puteos  vi&io- 

;  iiis  liaac.  Omnis  enim,  de  qua  supra  dictum  cbt. 
doclriiia,  sub  quadruplici  doctrina,  logica,  eihica, 
physica,  Iheologia  canduditur.  Logica  rationaiis 
scivniia  est»  ethica  inoralis,  physica  naturalis,  thco- 
logia  spirilualis.  Priinum  puleuiu  fodit  isaac,  et 
xucavit  euni  inimicitias  (Gen.  xxvi),  quia  cum  homo 
iiixta  raiionem  vivere  incipit,  vcl  desiderat,  iuimi- 

^/ur  ei  muadus,  ia}uiic9\ur  caro,  adversalur  dia- 


crumpentem  invenit,  et  inven^am  Domino  nuntia- 
vil.  Aquam  quippe  hujus  putei  priino  bibit,  et  fou- 
tom  ejus  putei  foras  derivavit.  Sed  qfifi«  puta$  puer 
i$teerit  ?  Etenim  manu$  Domini  cvat  cumUlo  (Lftc*  i). 
Ipse  est  de  quo  pater  suus  Zacharias  aii :  Tu,  puer^ 
propheta  i\lti$$imi  vocaberi$  (ibid.),  Hic  igiluraquain 
iUain  de  putco  bibit,  de  qua  scriptum  est :  Ftumina 
de  ventre  e)u$  fluent  aquce  vivce  (Joan.  vii).  Vultis 
animadvertcre,  quomodo  aquis  istis  sc  primo  refi- 
cit,  et  quoinodo  nos  ?  Ponamus  historix  fundamen- 
tum  :  Fuit  in  diebu$  Herod\$  regi$  Sacerdo$,  no  • 
mifie  Zacharia$,  ^e  vice  Abia,  et  tfxor  eju$  de  familia 
Aaron,  nomine  Eli$abeth  (Liic.  i).  E^Iisabcth  autcm 
Dei  mei  juramcntum,  vel  Det  mev$atieta$  interpre- 
^  tatur.  Jatn  siib  nomiuc  Elisabelh  (Htteuin  juratnenti 
vcl  Salietatis  tcncmus.  Sed  qiiod  Dei  inci  juramen- 
tuin?/ttravt,  ait  Doiniuus,  ut  non  adjiciam  aqua$ 
diluvii  $up^r  terram  (Gen.'  n).  Et  itcrum  :  Juravii 
Dominu$,  et  non  pcenitebit  eum :  lu  e$  $acerdo$  in 
mternum,  $ecundum  ordinem  Melchi$edech  (P$al. 
Cix).  Lt  rursuinad  KhrMmii  :Per  memetipsum  juravi 
quta  non  peperei$ti  filio  luo  Isaac^  faciam  te  in  (fen- 
tem  magn^m  (Gen-  xxii).  Et  iterum  Zacharias  :  Jau* 
jurandum,  quod  juravit  fid  Abrahcm  patrem  not- 
Iricm,  daturum  $e  nobi$.  llxc  oiuiiia  Deus  juravc- 
rat,  sed  nihil  horuiu  conipleverat,  quia  nondum 
aqtia  inventa  eral  in  piiteo  juraraenli,  scd  slerilis 
erat  Elisabcth,  id  cst  sine  fiui^tu  opeiis  erat  Dci 
luci  jaramcntum,  quia  ipsc  in  Evangclio  ait  .  CVu« 


niB 


SERMONHS  —  SERMO  Xllll.  IN  NATIV.  S.  JOANNIS  RAPTISTif:. 


750 


meui  $U^  ut  faciam  voluntaUm  Palri$  mei,  ifui  mi-  A  aniina  mea  in  atria   Domini  {PgaL  Lxxxiii).  Ergo 


iit  me^  ut  omuit  qui  videt  Filium,  et  eredit  in  eum^ 
kabeat  vitam  mtemam  (Joan.  iv).  Gum  iiec  istud 
compleTi»set,  non  erait  aqua  in  puieo  satietalis  in- 
venta»  sed  sterilis  eral  Elisabetb,  quia  n^um  per- 
venerat  Dei  mei  satietas  ad  eflectum.  Scd  puer 
inlra.vit  puteum  Juramenlr ,  ventrera  scilicet  Eli- 
sabeth ,  ct  flumina  de  ventrc  fluxeruut  aquac  vivae. 
Vultis  audire  quomodo  de  ventre  fluxerunt  aqus 
vivsc?  Vnde  hoc  mihi,  ait  Elisabelh»  mi  veniat  ma' 
ter  Domini  mei  ad  me  ?  {Luc.  i.)  Ecce  eniro  puer 
ill?,  4,ui  fodit  putcum  ventris,  exsuluvit  in  gaudio, 
quia  aquam  sapientiag  salutaris  invenit.  Sed  et  do- 
bis  hujus  aqiiae  pleniludinem  effudit,  qui  nobis 
perreelionis  et  graliae  exemplum  nascendo,  vivendo, 
moriendo,  ministravit.  Fuit  in  diebus  Herodis  refH 
tacerdoi  quidam,  nomine  Zachariat  [ibid,),  Zaclia- 
rias  quippc  memoria  Domini  itilerpretatur.  Scd  quid 
dicit  Saloinon  ?  In  die  malorum^  ne  immemor'  tit 
bonorum  {Eccli.  xi).  Dies  autem  malorum  est,  de 
quo  ait  Jeremias  :  Diem  hominit  non  detideravi^ 
Domine  tu  tcit  {Jer,  xvii).  Dics  igitur  malonim,  et 
dies  hominis,  dics  sunt  Herodis.  Herodes  quippe 
gloria  pellit  iiilcrpretatur.  Ergo  dies  eorum,  dies 
llerodis  sunt,  qut  non  in  anima,  sed  in  pelle  glo- 
riantur.  Omnis  gloria  filiorum  Regis  ab  inlus ;  sed 
deforis  est  peccatorum  gloria.  Maledictus  enim  fail 
iile  Juda;  filius,  qui  iler,  id  est*  peilit  vocabalur. 
Nec  nisi  detracla  pclie  hostiae  Dco  sacrificium  gni« 


cuin  mens  iheorice  ad  alla  rapitur,  in  quibasdain 
non  solum  muta ,  scd  el  caeca,  in  quibusdam 
vero  videns  et  cl^acns  cflicilur.  Nam  cum  secun- 
duni  tbeoriam  vcrum  iii  omni  quod  cst,  et  quod  non 
est,  scriftari  eligit,  qoibusdam  graJibus  contempla- 
tionum  ad  summuin  ascendit.  Nam  vel  mathematice 
speculalur  visibiles  reruin  visibiliiiin  rormas,  vel 
physice  invisibiles  rerum  visibiiium  causas,  vei 
symbolicc  colligit  ct  coaptat  formas  visibiles  ad  in  • 
visibilium  dcmonstrationcm,  vcl  thcologice  cohtem- 
platur  invisibiles  subslantiasct  iiivisibilium  substaJi- 
tianim  invisibiles  naluras. 

liis  tamen  oninibus  niodis  principalis  ct  super- 
principalis  aliquatenus  manifestari  polest,  in  (Tga* 
ratis  symbolis  divini  patris  bcatissima  hierarchisi, 
ut  postnioJum  mens  humana  certx  contemplationit 
gradibus  ad  summa  consceiidcns,  sacra  divini  elo- 
quii  iKSpectlone  coDlesiia  secreta  etiam  anagogice 
contemplelur;  et  sic  ex  duobus  geiierlbus  visionum 
ad  omnem  perfectionem  ascendit,  qtiae  pcr  gratiain 
divmse  revelatroiiis  thcologoruiu  ct  prophctaruin 
ineiiiibus  fuit  infusa  :  Uiium,  quo  form.s  et  figurts 
el  siniilltudinibus  reruni  occultarum  veritas  obum- 
bratur  :  qiiod  geniis  visionis  cl  graH:e  thcophanias» 
id  est  divinas  apparitiones  appeilant;  alterum,  quo 
ascensu  mentis  et  exccssu  nude  et  pure,  et  abfque 
iiitegumento;  sicut  esl,  illum  coelestem  sacratissi- 
mara  principatiim  nititur  conteinplari,  quod  ana- 


tum  accipitur.  In  dicbus  igitur  Herodis  Zacharias  r  gogicum  nuncupatur.  Se^i  iii  hoc  uitimo  gcncre  vl 


templum  ingreditur,  cum  inter  prosperitates  et  car- 
nis  gloriam,  Donffni  sui  justilia  memoratur  :  et  ea 
quae  carnis  sunt  parvipendens,  illi  soli  vult  adhae- 
rcre  per  devotionem,  cui  offert  incensum  boniodo- 
ris  per  oralionem.  IIlc  enini,  qui  mundi  prosperita- 
tem  aut  gaudium,  cum  arridcl,  parvipcndit  pro 
Doroino,  ipse  est  qui  cum  Abrahain  ad  iminolan- 
dum  L»aac  iu  meutem  devolionis  asccndit.  Vistta- 
tur  ab  aiig«%lo,  et  mutus  eflicitur,  cuin  supcrnani 
illam  et  supcrcoebstem  et  incomprehensibilem  divi- 
iiilatis  hicrarchiam  aninio  meJitatur.  Mens  enim 
teiic>M'is  suis  assueta,  t^uando  interiiam  divinilatis 
claritatem  contemplari  nititur,  quasi  tremcntibui 
et  palpantibus  luminibus  vim  insolili  fulgoris  non 


sioiiis  ila  tremit  et  palpitat  mens  humana,  ut  tcnc- 
bris  ignorantia:  su«  obvoluia,  ad  illam  claiilatcm 
ct  veritalis  lumen,  nisl  dirigatur,  exire  non  potest; 
scd  quasi  cxca  et  manuductione  utens,  quo  non 
videt,  iiicedit;  et  incipit  liquefieri  per  visionem  et 
visitatioRcm  dilecti ;  ut  nec  illud  de  Deo  conciplat 
quod  debet  aiit  velit,  ncc  loqui  possil  quod  concipit, 
cum  ccclestts  regni  circumvelatum  ultra,  ct  divini 
luininis  incircumscriptum  adliuc  investigare  nititur, 
et  deficil  investigans.  llxrel  iii  conteinplatione  mens 
attoiiita,  obstupescit  trcpida,  loqiicns  peniius  ob- 
inutcscit,  cl  inoiieni  reildit  copta,  quain  feccrat 
inopia  copiosuin  :  iniroque  roodo  proUciendo  defl- 
cit ;  et  lunc  magis  proficit,  cum  venerit  ad  defe- 


sustinens,  ipsis  primi  aspcclus  radiis  reverlieratur.  D  clum.  Cuin  cnim  illius  cocieslis,  tenuissimi,  et  ac»- 


lltide  scriptum  est  :  Qui  tcrutator  ett  majettatit^ 
opprimetur  a  gloria  {Prov.  xxv).  Hinc  el  Salomon 
ait  :  Dixi  :  Sapient  efficiar,  et  ipta  longiut  recettit 
a  me  {Eccti.  vii).  Propier  hoc  et  ipse  Moyscs,  qui 
omni  sapientia  iEgyptiorum  eruditus  cral,  cum 
iiientis  oculos  iii  luccin  iiiaccessibiiem  posuisset, 
giacilem  voce,  et  inelo<iueiilem  se  esse  confessus 
cst.  Ipse  etiain  Eiias  in  ost.o  speluncae  su»,  nec  in 
spiritu  grandi  et  forti,  nec  in  commotione,  nec  in 
igne  Deum  vidii,  qitem  taineii  in*sibiloaurse  tenuis 
agiiovit  {lU  Reg,  xix)  *  quia  profeclti  ibi  bene  co- 
gnoseitiir  Domiiius,  ul»i  v!eficil  scnsus  humanus. 
Proplcr  hoc  ct  Psalmista  ait :  Quam  diiecta  taber- 
uacula  (if<i.  Domir.e  virtutum  :  concupitcit  et  deficit 


tissimi  radii  lumiue  mentis  sux  radium  fugit,  opor^ 
tet  ipsuin  tenuissimnm  esse,  acutissimam  et  clarla- 
simura.  Quia  nec  spissa  tenuissimis,  nec  obtOM 
acutis,  nec  tenebrosa  conveniunt  claris.  Et  propter 
hoc  tanto  magis  ad  iilud  iumeo  illuminandum,  In- 
tuendum,  et  acuendom  nccesse  esl,  ut  cum  tenuls- 
simo  lutnine  quasi  sibilus  aura^  tenuis  attenuetur. 
Quidquid  Umen  de  Deo  p^itest  cogitare,  et  ad 
meinoriam  reducere,  non  ex  subtililate  ingenii  sni, 
vel  ex  perspicaciute  memoriae  subtilis  esse  cogno» 
scat;  sed  graliae  Dei  tribuat  totum-,  qui  tiec  totiM 
viilt  agnosci,  ut  ttdes  habeat  meriHim ;  nec  totaa 
abscoiidi,  ne  infideliUs  iuveniat  locnm.  Qtiod  enim 
de  cognitioDC  Dei  a  memoria  pcr  fiJcm  gignitar» 


231 


0.  GAfiNERH  LINGONENSIS  EPiSCOPl 


Ki 


mn  Zacharae,  %eid  Joaniils«  id  estgrati;je  Dei  noineit  A  siquideni  microcosmus,  id  est  niinor  mnndus,  pro 


imponltur.  In  liis  igitur  omnibus  Joannis  nativitas» 
id  est  ortus  grati^  Hguralur,  sinc  qua  ncnio  venit 
ad  Paircm ;  nec  illam  potcst  (^loriam  contcnrplari, 
quam  promisil  diliij;cntibus  se  Jesus  Cliristus  Do* 
minus  nosier,  qui  cum  Patrc  et  Spirilu  ^aiicto  • 
vivit  et  regnat  D^^us,  per  omiiia  sseouta  sa:cul  irunu 
Amen. 

SERMO  XXIV 

»E    SANCTO  JOANJfE   RAPTISTA. 

Ecce  e§^  Joames  vidi  angeium  ascendenteni  ab 
ortu  saiis,  Ikabentem  signum  Dei  vivi.  VideoHs  ali* 
cloritas,  visionis  utiiilas,  ulriusque  veritas  revelata 
demonstrat,  quam  crcJibilia  facla  sint  hiec  testimo- 
nia  nobis.  licc  est  cnim  aqua  sapieati^e  salutaris, 
distiilans  de  foniibus  Salvatoris.  Hic  esl  sermo  ti-  ^ 
delis,  erueialus  de  peclorc  ireritaiis^  Hic  est  soiis 
radius,  tanlo  lucidius  revcrberams  oculos  aquibe  spi- 
rUuaiis,  quanlo  sublinMus  avolavit.  Sccundum  igi- 
lar  nomen  ejiis,  sic  et  laus  e]us  in  gralia  Verbi, 
quod  fuH  ab  initio  ;  quod  vidii,  quod  audivit,  quod 
roanus  cjns  irnctaverunt  de  Verbo  vlts,  et  annuii- 
iiavit,  dicens  .  Ecce  ego  Joannes^  etc.  Non  est  arbi- 
Irandum,  fratres,  quod.visio  isla  fuerit  corporalis, 
qaod  imaginaria,  quod  animalis,  sed  potius  spiri- 
lualis.  Non  fuit  seasualis,  iioii  pliantastica,  sed 
poiius  intelleclualis.  Dicat  ergo  :  Eece  ego  JoatiUes 
vidi  angelum,  Noia  quia  jam  viderai  angelum  de- 
scendeniem,  qiii  haiiebai  irim  in  capite,  signum 


similitiidine  quam  liabet  cum  megacosmo,  id  esl 
ronjori  mundo,  noniinatur,  Unde  in  Evangeiio  ho- 
mo  muiulus  dicitur,  ibi  :  Mundus  eum  non  eognovii 
(Joan.  r)«  IJinc  csi  quod  prinius  homo  vocatus  esi 
Adam,  ui  ex  ipso  nomine  se  inicrocosmum  esse 
agnoscerct.  Quatuor  quippe  suni  cliinata  tnegacosmi 
videlicei  oriens,  occidens,  sepleairio»  meridies.  Et 
hsee  qualuor  eji>s  nonien  insinnant.  Nam  ex  qua- 
iuor  litteris  nomen  iliud  consliluitur,  videlicet  ana- 
lole,  quod  interpretatur  oriens ;  dysisveldeltai  quod 
oceidens ;  amos«  qood  sepl«iilrM;^mesirobtion>quod 
meridies.  Hinc  esi,  quod  U)U  successionis  ejus  pro* 
pago  ita  nominis  hujus  videtur  posse  irahere  ratio- 
nem,  ui  jam  non  fllii  Adam,  seJ  omiies  Adam  me- 
riio  delieani  appellari.  Omnes  enlm  a  die  conce- 
plionis  suse  per  dies  quadraginta  scx  in  utcris  niar 
triim  membroram  lineamentis  sunt  fomiati,  ita  ut 
quailrageslraa  sextadie  formatione  plene  coiisum- 
raaia  innindatur  spiritus  in  animam  vivcntem.  Hu- 
jus  formaiionis  numerum  nominis  iliius  elemenia; 
reprxseiitant  Fii  eiiiin  ex  «,  9,  o,  ft.  A  i,  9iv,  item 
a  I,  |x  XL  dcmonsirat.  Qu£  si  simul  conjunxeris,  ci 
Memen  Adam,  cl  huma«ue  formationis  plenitudinem 
adimplebis.  Unde  et  Salvator  quadragiiitaeisex  an- 
nls  ieinplum  a  Judasis  «dificatum  prxdixit  solven- 
dam  (yoaii.  ii),  u(  per  hoe  homo  perfectus  ostenda- 
lur.  Quia  si  primus  perfectos  numerus  scnariiis^^ 
predicium  numerum  muUiplicet,  numerum  dierum 


videlidU  Dei  vivi.  Ei  bene,  quia  qui  deseemlii,  ipse  q  complebii,  qui  a  dic  conceptionis  ejus  usque  ad* 

tfct    aI    #1111    <ke/»At«<lkt       Af    ni«.llit«    AOMAn^if        m!^.      ^»:     .1^  JS^-^       -i.^  .:..t«  ^  iSo      :»»!•■<»         MrvatAm      oaiIiaaI    «nAMAa*    A#. 


esi  el  qui  ascendil,  ei  nullus  ascendit,  nisi  qui  de- 
scendit.  Solus  er^  Christus  deseendii,  ei  solus 
asccndii.  Solusrdescendii,  sed  loiiis  ascendit ;  solus 
desccndiif  quia  caput  ad  corpus ;  loius  ascendil, 
quia  capui  ei  curpus.  Uude  aii  :  Uostiiun  et  obla- 
tionem  noluisti ;  corpus  autem  aptasti  mei  {Fsak 
XXX ;  Hebr,  x). 

Yidi^  inquit,  angelum  ascendentem  ab  ortu  solis. 
Quid  est,  quod  addiium  est,  ab  or$u  sotis  ?  Nunquid 
s^^mper  ab  ,ortu  soiis  est  ascendere?Non.  Semioa 
quippe  orto  sole  araerunt.  EororliM  est  enim  sot 
cum  ardore^  et  fenum  arefeeit  (Jac.  i).  Scd  ei  Je- 
chonias  filius  Saphan  cum  viginli  quinqae  viris  ad 
oravit  ad  orlum  solis,  ei  dixii  Dominus  propheUe : 


diem  nativiutis  ipsius,  novem  ^ilicet  menses  et 
dies  sex  :  sexies  enim  quadragintlrei  sex,  ducenla 
septuaginia  et  sex  constituunt. 

Tot  auiem  dies  invenies,  si  ab  octavo  KalendnR 
AprUis,  quo  concepius  de  Spiritu  saneto  creditur, 
usque  ad  oclavum  Kalendas  Januarii  numerentiir. 
Ei  sicul  major  niundus  sphaeram,  sic  ei  sphaeriilain^ 
habere  dicitur  minor  mundus.  Unde  Moyses  in  caiv- 
delabro  iabcrnaculi  cum  scyphis  et  liliis  spliaeriihiin 
esse  praecepit  (E^.  xv) ;  ut  quicunque  in  Eccle- 
sia  Dei  fidci  lutnen  habct,  necesse  sit,  cuni  lilio 
muiiditiae  el  doclrina  sapientiae,  ui  cursum  vitae 
suae  cogitando  revulvat.  Ajt  cniin  Salomon  :  Oriiur 
sol.  et  occidif,  ei  ad  locum  summ  revertitur^  et  gyrat 


Cerle  tidisti^  fili  homims^  abominationet^  quas  isti  l^  per  meridieni^  ei  fiectitur  ad  aqpiiionem  {Eceii.  i). 


faciunt  {Execlt.  viii).  Nunquid  ab  orlu  soiis  ascen- 
debanl,  qui  sic  adorabant  ?  Igttur  ab  orhi  soKs  non 
esi  semper  ascendere,  ei  iamen  sine  oriu  solis  noii 
esl  ascendere. 

Ante  quippe  solis  orium  erai  nox,  in  qua  per- 
iranHibanl  bestise  silvae,  ealiili  leonum.  Sed  ertus 
esl  sid»  ei  congregati  sunt,  ei  potuii  exire  homo  ad 
opus  suum,  ei  operaiido  profieere,  ei  proficiendo 
de  viriuiein  virtutem  ascendere.  A  solis  aulem  ortu 
dlsciie  parabolam.  Nani  stcut  sol  pcrcurrit  zodia- 
cnm,  eirciiil  firmamenlum,  sphasram  iliuminal  me- 
gacosmi :  sic  ei  in  microcosmo  S«I  justitiae  ascen- 
dii  meiius  affectum,  aeoendil  cor  ad  virtuiis  firma-  . 
metiiumy  iliiiminai  sphvram   cogitationam.  Ilomo 


Sol  igiiur  orilur,.  cum  Sol  jusiiiiae  mentem  per  a^' 
dem  illuminai,  sed  occidit,  cum  post  fidem,  laliitur 
in  peccaium.  Oriiur  sol,  cum  visitai  hoininem  di- 
luculo;  sed  occidit  cum  subito  probat.  Item,  gyrat 
per  meridiem,  cnm  per  cognitionem  reddii  ad  de- 
votionem  ;  refiectilur  ad  aquilonem,  cum  per  con- 
sensum  meuiis  incurvatur  ad  tentaiionem ;  gyral 
per  mcridLeni,  cuin  in  ineditatione  exardescit  ignis; 
fleclitur  ad  aquilonem,  cum  per  iniquam  suggesiior 
nem  cliarilas  refrigescit.  Jam  duo,  ni  fallor,.  cum 
suis  differentiis  coluri  sphaerulae  spiritoalis  app^k- 
renl.  Colunis  dicitur  a  colcn,  quQ^I  esl  membrum» 
ct  urus,  qnod  est  bos  silvestris.  Uiius  quidem  a&- 
ceitsionis  ar.aldbazonjd  est  tt(r«tiin»caffi^<ii«;  altcr 


TSS  SERMONMS.  -  SERXO  &X1T.  DE  S.  JOANNE  BAPTISTA. 

descensioiiis,  calabibazon,  id  esl  laUns.  Priaia  dif-  A  causa  iioii  Immerito  nuncupalur, 


^» 


ferenlla  primi  est,  quod  sol  orilur  :  priiiMi  Beciindi 
quod  sol  ocdJit,  secunda  primi,  qnod  gyrat  per 
iDerii!ieni ;  secuiida  secundi,  quod  fleclitur  ad  aqui* 
jonem.  Sed  quid  ista  menti  con/erunt  ?  Ad  boc  ori- 
tur,  ut  speres  ;  occidil,  ut  doleas;  gyrat  per  meri- 
diem,  ut  diligas ;  flcclitur  ad  aquilonem,  ut  timeas. 
iam  duobus  coluris  quinque  inuexos  consideras  pa- 
rallelos.  Si  igiiur  de  orla  persecutione  sic  timeas» 
ui  nec  devotioiiem  adesse  sentias,  nec  affore  cre- 
das,  in  mundanum  timorem  incides.  Si  vcro  pro- 
pter  occasum  culpae  vei  pcme,  doiore  cordis  tactui 
intrinsecus  recogitas  annos  tuos  in  amaritudine 
aniinae  tue,  ita  tamea  quod  nec  spei  consolalione 
ncc  gaudio  devolionis  dolor  rclevetur ;  dolebis  ser- 
viliter,  et  servilein  liinorem  dolor  pariet;  et  si  bene 
feceris  e&  boc,  serviliter  facies.  Si  autem  gaudeas 
in  fenrore,  ita  quod  de  pneteritis  non  doteai,  nec 
fuiuras  timeas  tentaliones,  efliciaris  necessc  esl  ek- 
luj,  quia  tale  gaudiiim  pariet  tibi  praesumptionem. 
SeJ  si  per  fidei  lumen  oriatur  tibi  &ol  justitix,  ita 
quod  de  peccatis  prapteritis  doieas,  et  teniaiioiiis 
linieas  recidivuiu  ;  accedet  staiiiu  initium  sapientise 
limor  Domini  initialis.  Quod  si  de  cbariutis  fervore 
gaudeas,  ita  taroen,  ut  te  semper  doleas  peccatorem 
ut  non  de  propitiato  peccato  sis  securus,  sed  seni- 
per  timeas ;  accedet  statim  castus,  qui  permanet  ia 
saeculum  sxculi,  timor  filiaiis. 
£x  hoc  igitur   mansiones   spiritualis  sph«rul«. 


Ciila  vcro  per 
initlalem  limorcm  cbaritas  paulatim  accenditur  et 
ascendit,  roerito  Ihcrinos  troplcos  appcllalur.  Nam 
pbilosoplii  circulum  ilhim  therinos  illos  tropicos 
appcllant,  quo  sul  ab  infcriori  signo,  vtdelicct  ca- 
pricorno,  niagis  ac  roagis  fervet  el  ascendit.  Unde 
quia  quo  inferius  descendat  non  habei,  tropicos  ap- 
pelbitur,  id  est  convertibilis.  Et  qoia  tali  asccnsu 
magis  ac  magis  fervet  xstas,tbcros,quod  esi  astasp 
appeilatur.  Et  quia  in  superlore  gradu  virtulum  ti- 
niorestfllialis,  nihil  ehim  diffcrt  a  cbarilnlc,  nic- 
rito  cbimerinos  tropicos  appellatur.  Nam  chimeri- 
nos  iropicos  ille  circulus  appcllatur,  qiio  sol  ab 
erainentiori  signo,  scilicet  Caiicro,  per  zonam  hte- 
tnalem  reflectitur  ad  Capricornum.  Unde  quia  al- 
tius  ascendere  non  valet,  tropicos  dicitur.  Et  quia 
ad  biemalem  revertitur,  cbiiflerinos,  id  est  hiemarn 
roerlto  nominalur.  Nihil  ergo  timore  filiali  subli- 
mius,  qui  tunc  perfcctus  probalur,  si  semper  magii 
ac  magis  se  homo  humilict ;  ct  vclut  opcrarium 
malum  et  indignuni  se  judicet,  juYla  illud  :  Cum 
hcsc  omnia  fecerilh,  dicile  :  Servi  inutile$  $umu$ 
(Luc.  xvii).  Et  jteruro  :  Quanto  magnus  et,  Aumt- 
iia  te  in  omnibu$  (Eccli,  iii). 

His  ergo  simul  collectis  et  consideratis,  consi- 
derandum  est  quomodo  duodecim  gradibus  solarcm 
spbxrae  circuluin  sol  ascendit.  Haec  est  enim  co- 
rona  stellarum  diiodecim,  de  qua  Joannes  ait  :  Sig^ 
num  magnum  apparuit  in  cmlo ;  mulier  amicta  $ole^ 


quasi  quinque  zoiias  majoris  sphaerae  discernere  C  el  luna  $ub  pedibus  ejus,  et  in  capite  eju$  corona 


potes.  Quarum  tres  sunt  inbabitabiles,  duae  kabita- 
biies.  Inhabitabilium  vero  frigidai  duae,  et  una  tor- 
rida.  Quid  enim  frigidius  timore  mundano,  quo  dl- 
vina  charitas  repellitur?  Frigidus  etiam  timor,  cum 
q.io  charilas  non  babetur.  Torridus  autem  est  fer* 
vor  innrdiiiatus,  contra  quod  ait  sponsa  in  Canii- 
cis  :  Ordinavit  in  me  charitatem  {Cant,  ii).  Ilae  igi- 
tur  inansiones  omni  justo  sunt  inhabitabiles.  Tein* 
peraia  vero  mansioest  timor  initialis,  eumquo  cba*' 
ritas  incipit.  Temperatur  etiam  timor  filialis,  queili 
charilas  perficit ;  sed  et  ipsa  zonarum  vocabula 
buic  nostr»  videnlur  alludere  assertioni.  Munda- 
iium  quippe  timorem  dicimus,  quando  supcrve- 
liiciite  persecutionis  limore  bonum  facere  non  au-  . 
«lcmus.  Unde  bene  arcticos  appellaiur.  Arcticos 
eiiim  ab  arctos,  id  est  a  uptenirione,  unde  aquilo 
oritur,.appelIatur.  Per  hocigitur,  quod  bonum  fa- 
ccre  non  audemus,  abundat  iniquitas,  et  cbaritas 
refrigcscit.  Timor  vero  servilis  est,  quando  solo  ti- 
morc  poenx,  uon  amore  bonum  facimus :  nec  in 
lioc  charitas  possidetur.  Tiinorc  tamen  bonum  fa- 
cero,  vcl  timore  bonum  non  facei*e,  contraria  sunt. 
l->go  si  timor  inundanus  apclicos,  scrvilis  antarcti- 
< os  nierito  nuncupatur.  Rursus  qui  pro  fervore  suo 
clutus  eflicitur,  aliis  primo,  tandeiii  sibi  onerosus 
bnbetur,  cuin  quasi  alios  despicit,  et  ipse  despicl- 
lur.  £t  cum  sine  discretione  suscipit  pf)ndus  labo- 
ris,  seipsum  reddit  aliis  ponderosuro.  Et  quia  pon- 
dus  poriatur  in  biimeris,  huinerinos  ab  efljcienti 


steUarum  duodecim  (Apoc,  iii).  Signum,  id  est  H' 
gura  roagiiac  rei  in  coelo,  id  est  in  coelesti  menic 
apparuit,  quando  mulier,  id  est  anima  protcgilur, 
ei  affecius  omni  defeclui  dominatur ;  et  in  capite, 
id  est  in  n>enie  ejus,  esi  coroua,  id  est  perfectio 
stellarum  duodecim,  qii.-e  duodecim  signa  vocantur. 
Nain  quae  vere  slelU^  sunt,  signa  dicuntur,  quia  et 
aliud  sunt,  et  aliud  significant.  Neque  enim  istum 
rcalcm  solem,  duin  circiilum  suuin  peragit,  Capros 
coniulos,  Pisccs,  Arietes,  vet  aliquid  taie,  iiitrare 
credendiim  est.  Sed  in  istis  atiiid  dicitur,  aliud  de- 
signatur.  QuiJ  eiiim  in  Capricoriio,  qui  caper  cor- 
nutus  dicitur,  iiisi  felor  peccuii  designatur.  Cujus 
coriiua  sunl,  de  quibus  diritur :  Et  omnia  cornna 
'  peecatorum  confringam  {l^sal.  lxxiv)?  Unde  et  an- 
gelo  Pergami,  id  est  cornua  di$$ipanli^  scribero 
Joaniies  jubetur.  Sol  ergo  intrat  Capricornuni,cum 
mcnlcro  pcccato  felidam  vcritatis  cognitio  possi- 
dere  incipii ;  cum  ineiis  se  vitiatam  ess$  peccato 
incipit  cognoscere,  quia  piiina  virtus  est  :  Gnothi 
$eaulon  [rvwOc  wtwx^]  id  est  no$ce  teipsum,  Post 
bnec  ascendit  in  Aquarium,  cuiii  recogiians  annos 
suos  in  ainaritudine  aiiimae  suae,  lavat  per  singulas 
iioctes  lectum  suuni  lacrymis,  ut  siiit  oculi  ejus 
piscinae  in  Eseboii,  et  facies  ejus  quasi  nubes  ef- 
fondens  pluvias  lacryniaruin.  Post  hacc  ascendii  in 
Pisccs,  cum  iiiter  aquas  lacryuiarum  pennulis  spei 
se  sublcvut,  ct  protcgit  patientiae  squamis,  ne  vel 
roultittido  scelerum,  vet  niagnitudo  dolorum  per  im- 


735 


D.  GARNERII  LINGONENSIS  EPISCOPI 


736 


patienUam  ipsum  in  profundum  demer^al,  sivc  iu  K  nal,  et  quasi  qao  Idam  spiniuale  menlis  aeqaino- 


despcrationem.  Hinc  ascendit  in  Arictcm,  ut  jam 
•eipsum  per  rationem  regendo,  et  serpcRtis  astu- 
liam  in  cornilius,  et  ovis  simplicitatem  in  vellere 
se  demonstret  lialiere,  sicut  scriptum  est :  Estole 
prudentei,  sicut  serpentei,  et  simpitees  sicut  columbte 
(Matth,  x).  Deliinc  ascendit  in  Taurum,  cum  pcr 
islam  siroplicem  astutiam,  vel  astutam  simplicita- 
lom,  seipsum  offert  sacridciitm  Deo  in  odorem  sua- 
vitatis,  vel  foris  pcr  nioriiricalioiicm  caniis,  vei 
intusperspiiJtuin  conlribiibtum.  Taurus  enim  sa- 
crilicii  splritus  contribulati  typum  gerit,  ut  in  Evan- 
gelto  :  Taurt  ttift,  et  altilia  mea  occisa  sunt  (Matth. 
xxu),  id  est  illi  qiii  per  niarlyriiim  corporis;  vel  illi 
qui  per  devotionem  menlis  niilii  placuerunt.  Post 


etium  faeiai;  et  aequare  sciat  dies  noctibas,  et  no« 
ctes  diebus.  Quod  ttinc  digne  flt,  si  nec  adTersilas 
plus  debito  mentem  deprimat,  vel  in  altum  erigat 
prosperitas  :  quod  duobus  modis  fieri  solet,  timore 
vtdeticet  et  amore.  Quod  si  timor  operatur.  iiiitia- 
lis  vidclicet,  quem  perfccta  cliaritas  Toras  mittil,  flt 
xquinoctium,  sed  vernale;  quod  fit  sub  Aricte,  eo 
quod  sollicitus  sit  et  bumitis  sub  timore.  Cornibus 
enim  tuetur  per  sollicitudinem,  et  ovino  calefit  vei- 
lere  per  bumilitatem.  Quod  si  amor  operatar,  fit 
aequinoctium,  sed  auttimnale,  et  in  Libra  rectitu- 
dinis  constitutus,  excellentiori  via  graditar  cbari- 
taiis ,  nc  declinet  ad  dexteram  ,  vcl'  ad  si- 
nistram. 


Iiaec  ascendit  in  Gctninos,  in  signum  geminae  4;ba.  "     Non  cniAi  deelinat  ad  sinisCram,  si  novissima  sita 


ritatis.  Unde  nolandum  quia  sunt  quidam,  quisicut 
sibi  volunt  per  delicias  indulgeri,  sic  et  atiis.  Et 
sunt  alii,  qui  sicut  sibi  per  abstinentiam  austeri, 
sic  et  alils.  Alii  vero  sunt,  qui  deliciose  vivendo, 
sibi  parcuni,  et  austen  sunt  subditis.  Sunt  et  alii, 
qul  per  morlificalionem  carnis  sibi  duri  sunt  et  au- 
steri,  et  tamen  cbanitatis  ardore  succcnsi,  circa  ne- 
cessitatem  proximorum  lienevoli. 

In  istis  ilaque  geminae  cbaritatis,  Dei  videlic^t  et 
proximi,  relucet  insigne,  qui  per  devotiotiem  ardenl 
lulus,  et  foris  lucent  per  compassionem.  Sic  quippe 
sol  justitiac  intrare  debet  Taurum  per  passionem, 
ttt  in  Iteminos  transeat  per  compassionem.  Debinc 


recogilans,  ab  auditidne  mala,  et  ultima  formiJat. 
Iforrendnm  est  cnrin  incidere  in  manus  Dci  vivcn* 
tis.  Iforribilis  erit  dies  tenebrarum  et  caliginis^ 
quaiido  sol  erit  sicat  saccus  cirtciiius,  et  obtcne- 
brescct  cauda  scorpionis,  quando  ille,  qui  quasi 
agnus  ^oram  tondenle  se  obmalair ,  fn  extrcnio 
examine  quasi  leo  rugiet ;  et  qitasi  serpens  siMlabil 
muscis  iCgypti,  arguens  in  furore  cl  dicens  :  HtBc 
feeisii  et  tacui  (PsaL  xlix).  Et  illud :  Ite,  maledicli 
in  ignem  mtemum  (Matth,  xxv).  Proptcr  boc  scii- 
ptuin  est  :  Ft/I,  memorare  novissima  tua^  et  in  ater^ 
num  non  peccabis  (Eceli.  vii).  Tunc  etiam  sol  justi- 
tiae  a  cauda  Scorpionis  SagituHuin  ingredicns,  et 


intrat  Cancrum,  ubi  fit  tberinos  tropicos,  videlicet  c  sagittas  potentis  acutas  emittens,  reddet  unicuiqiie 


solstitium  acstivale,  quo  sol  aliiiis  ascendere  non 
▼alet;  per  quod,  ut  dictum  est,  designatur  timor 
ftlialis ;  caro  cedit  ille,  qui  est  initiun  sapientiae, 
sdlicet  initialis  qai  significatur  per  ckimerinos  tro- 
plcos,  id  est  solstitium  hiemale.  Quod  fit»  quando  sol 
inlnU  Capricornum,  et  e  regione  respicit  solstitium 
aestivale  :  quod  fil  quando  sol  intrat  Cancrum,  quod 
est  signum  bumilitatis.  Unde  : 

Curva  retro  cedens  cum  fert  vestigia  Cancer, 
Cuslos  enim  omnium  virtutnm  eit  humilitas.  Quia 
quanto  major  est  homo,  humiliare  se  debel  in  om- 
DiliuSt  »t  cum  omnia  fecerit,  dicat :  Servas  sam  inu- 
lilis.  Et  illud  Prophetae  :  Ad  mhitum  redactus  sicm, 
et  nescivi ;  ut  jumentum  faclus  sum  apud  te,  el  ego 
semper  tecum  (PsaL  lxxii).  Sed  quia  nimia  buroi- 
litassic  simplices  solet  dejicere,  ut  ex  niniia  sui 
dejectione  deficiant,  ita  decet  hominem  esse  humi- 
lem,  at  viriliter  agat,  et  confortetur  cor  ejus,  ul  ct 
Cancro  sit  similis  humilitate,  et  Leoni  magnanimi- 
ute.  Humllius  ergo  roboretur  fortitudine,  et  forti- 
ludo  roboretur  humiliute.  Fortitudo  quippe  operis 
custodit  exteriorem,  humilius  ab  omui  vitiorum 
corruptione  servat  bominem  interiorem.  lu  signum 
qaippe  incorruptionis  sol  intrat  Virginem  :  sub 
qoo  slgDO  de  semine  humiliutis  metil  in  gaudio 
fructuro  bonae  actionis.  Sed  quia  non  minor  esl 
virtus,  quam  quaerere,  paru  lueri :  maxiuie  cum 
in  mundo  nihil  sil  sUbile,  sed  omnia  vapientur 
sttb  aole,  itecesse  cst  ut  in  reela  Libra  mentem  po- 


secundum  meriu  sua;  vulnerans  tnin>icum  ad 
mortem  aetemam,  etaroiciHn  ad  d'r1ectionem,quando 
tunc  fortis  erit  ut  roors  dilectio  in  anima  beala, 
quje  dic^re  polertt :  yutncrata  charilate  ego  sum. 
Tunc  sol  intrabit  SagitUrium,  quando  irim,  qitain 
nunc  habet  in  capite,  in  manu  portabit ;  senlentiam 
in  praBScicntia  absconditam  opere  demonstrabit. 
Haec  est  enim  sphasra  coelcstis,  quae  nobis  aperit 
Galaxiam,  viam  videlicet  eo  lacteam,  qiio  candidam 
pariter  atque  dulcem.  Gnomoiie  igitur  ralionis  ap- 
posito  infra  circulos  tales  super  nibili,  vir  sapiens 
et  inteiligens  haec,  super  nibili  corporis  sui  terram 
appendal,  com  Apostolo  dicens  :  Infeti»  ego  homi^ 
quis  me  liberabit  de  eorpore  m^rtis  hujus  .*.  (Rom.  viu> 
Quando  confringetur  bydria  mea  ad  fonlem,  quando 
conteretur  roU  ad  cisternam?  (Eccle.  xii.>Quando 
convertelur  pulvis  in  pulverem,  quando  vcniel  re^ 
quies  posl  laborem,  Hbcrlas  post  servitutcm  T  Useo 
faciat  nobis,  fralrcs,  et  hxc  addat  gratia  Dei  Patris» 
per  Dominum  noslrum  Josum  Cliristum. 
SEILMO  XXV. 

DE  SANCTO  JOAN.NE  BAPTIST4. 

Eiat  Joannes  iucerna  ardens  et  lucens  (Joan.  v)  t 
ardens  devotione,  lucens  opere,  ardens  verbis,  lu- 
cens  exemplis,  ardens  sibi,  lucens  proximis.  Nea 
crat  ille  lux,  sed  hicerna  :  et  hoc  proptcr  lucis  mo- 
diciutcm.  Uiide  scriptum  est  :  lllum  oportet  cre^ 
scere^  me  autem  minui  (Joan.  i),  propter  inttrmiu- 
tein,  qiiia  purus  bonio  fak,  prcptcr  obscoriutem,. 


787  SERMONES.  --  SF.RMO  XIV 

qnia  lucis  lliesauruin  abscoiidii  in  vase  fielili.  Haec  A 
est  lucerna,  quam  acceiidii  evangeltca  niulier,  el 
evertit  domum,  nl  draclimaiii  decimam  inveniret. 
Ilulier  siquidem  est  sapientia  Patris.  Uanc  lucor- 
nam  in  ipso  utcro  matris  acccndit,  ul  dracliniam 
decimam,  quae  perdita  crat,  inveniret,  lioc  est  ut 
lapsorum  angelorum  huiiiano  genere  dignitatcm 
suppleret.  Nam  cuni  iiovem  creali  sint  ordines,  tot 
de  unoqiioque  cecidcrunf  ordine,  unde  fieri  deci- 
mus  possel :  quorum  loca  cx  lioniiiiibus  cuinplenda 
sont.  Propter  boc  noveni  d.aclimis  novem  compa- 
ranlur  ordines  angelorum ;  dracbma^  decimae  com- 
paratur  genus  humanum  :  proptcr  quam  etiam  d<^- 
mum  evcTtit,  videlicet  Synagogam,  de  qua  diclum 
est  -  Domui  mea,  domui  orationis  voenbitur;  vos  au- 
tem  feci$ti$  eam  speluneam  latronum  {Matth.  xii).  B 
Scriptum  quippe  est  :  Lex  et  propheta  usque  ad 
itai^nem  {Luc.  xvi).  Hanc  eniin  evertit,  ut  plenitudo 
gciitluro  intrarct ;  et  sic  omnis  Israd  salvos  fieret. 
Quia  ergo  jain  eistincta  erat  lucerna,  de  qua  scri- 
pinm  est  :  Ilabelis  propheticum  sermonem^  cui  vos 
intendentes,  tanquam  lucernas  ardenti  in  caliginoso 
loco^  benefacitis  (II  Petr.  i),  accendit  hanc  lucernam 
Dominus ;  qtiae  accensa  fuit  iii  uierf»,  eiposila  in 
descrto,  emuncta  in  Jordane,  exstincta  in  carcere. 
Bene  ergo  dicitur  :  Erat  Jcannes  iucema  arden$  et 
lucens  (Joan.  v).  Liicenia  enim  ardens,  et  non  lu- 
cens  est,  ''qui  sibi  prodest  ei  non  atits.  Lur^rna  vero 
Incens  est,  et  non  ardens,  qui  aiiis  prodest  et  non 
sibi.  Lucerna  vero  nec  ardeos,  nec  lucens  cst,  sed  ^ 
cxstincta,  qui  prselati  iocum  occupans,  ncc  sibi 
prodest,  nec  aliis.  Joannes  aotem  lucema  fuit  ar- 
dens  et  lucens,  qui  sibi  profuit  et  aliis.  Ideo  com- 
meiidatar  ejus  subliniitas  mullis  modis.  Primo 
Christo  testiinonium  perhibente»  quod  inter  natos 
mulierum ,  non  surrexit  major  Joanne  Baptisla 
(Matth.  II).  Secondo  quod  ubicunqoe  occurrit  mcn- 
tio  de  Joanne  in  Evangelio,  commendatur  a  Ghri- 
sto.  Non  ergo  mendicat  humanae  laudis  suff^agia, 
qui  laudator  a  Deo,  quia  dicere  potest  :  In  Domino 
laudabitur  attima  mea  (Fsal.  xxxiii).  Teriio,  quod 
ejos  nativitas  per  Gabrielem  archangelum,  et  inter 
sancta  sanctorum  fuit  praenuntiau.  Quarto  quod 
exsultavit  in  utero,  matreDomioi  veniente,  et  Elisa- 
beth  prophetante  :  Et  unde  hoc  mihi  ut  veuiat  mo-  D 
ter  Domini  mei  ad  me  ?  Ecce  enim  ul  facta  est  vox 
satutationis  tuef  in  auribus  nteti,  exsultarit  in  yaU' 
dio  infans  in  utero  nHo\Luc.  i).  In  utcro  ergo  san- 
etittcatus  prius  fuit  sanctus,  qoam  uatos.  Quinto, 
quod  quidquid  sanctitatis  aliis  Deui  per  parlet 
contiilit,  totum  in  Joaniie  conflavit.  Propbeta  siqui* 
dem  fuii,  imo  plusquam  propheu,  quia  eiim,  dequo 
propbeUverat  dicens  :  Yenit  fortior  me  post  me; 
cujus  non  sum  dignus  corriyiam  calceamenti  solvere 
(Mare.  i),  digito  demonstravit  et  ail  :  Ecce  Agnus 
Deif  eece  qui  tollit  peccata  mundi  (Joan,  i).  Aposto- 
ius  etiam  fuit,  sicut  scriptum  est :  Fuit  homo  mi$' 
sus  a  Deo,  cui  nomen  erat  Joannes.  Apostolus  vepu 
ndssus  interprelatur.  Marlyr  quoque,  qnem  Herodes 


DE  S.  JOANNE  BAPTISTA.  7SS 

in  carccre  dccollari  prxccplt.  Confcssor  etiam  fuil, 
quia  confessus  e$t,  et  non  negavit ;  et  confessus  est^ 
quia  non  sum  ego  Chrislus  (ibid,),  Nec  caroit  virgi- 
niutts  hoiiore,  qui  cuni  mulieribus  coinqoinaloi 
non  fuit;  scd  scculus  est  Agiium  quocuoqoe  ivit. 
Eremita  quoque  fuit,  qui  viam  Domino  in  eremo 
praeparavit. 

Luccrna  ergo  fuit,  qnae  tanquam  ignis  altera 
columna,  euntibus  per  desertum  lumen  prebuic. 
Illuminat  cnim  miraculum  conccplionis ,  gaudiom 
nativiutis,  sanctitas  in  con^ersatione,  humiliUs  in 
subiimiute,  veritas  in  praeJicatlone,  zelos  in  corre- 
ctione,  consiautia  in  passione.  Locebat  ergo  viui 
merilo,  lucelKit  vcrlM),  lucebat  cxcmplo.  Looien  pRO- 
buil  nobis  in  ingressu,  iii  progressu,  in  egressu.  In- 
gressusejusilluminatopera  nostra  primaetinitiara, 
progretsus  media  et  progressiva,  egressus  iiUima  et 
consummativa.  In  ingressu  suo  commendatur  gra- 
tia  operans;  in  progrcssu  gratia  cooperans;  in 
egressu  gratia  consummans.  J.iannes  quippc  gratia 
interpreUtur.  Joannis  crgo  naliviias,  id  est  ingrcs* 
sus  ejiis  in  mundum,  ortuni  graliae  noliis  n*praescn- 
tat.  Hunc  autcm  ortum  gratiae,  molU  nobis  com- 
mcnfiant  pi  ivilegia  ,  videlicet  tcmpus  nat.viuiis  , 
utriusque  parentis  noinina,  uobtlitas  gcnerii,  vitae 
sanctilas,  dignilas  ofiicii.  Nativiutis  tempus  Lucas 
commemorat,  ubi  ait  :  Fiiil  iii  diebus  Herodis  regi$ 
Judm  (Luc.  i).  Sicut  litmen  caecis,  «gris  medlcina^ 
libcrtas  servis,  fessis  rcquies,  sic  ortus  gralix  gra- 
tus  fult  in  diebus  Ilcrodis.  Cessavcrat  jain  iii  Juda^a 
regnare  mansueludo  Davidis,  sapientia  Saloinonis, 
Ezechiae reiigio,  simpliciUs  Josiae :  et  regnabat  lleio- 
dis  crudcliUs.  Advmiente  siqiiidcm  Sancto  sancio* 
rum,  jam  cessabat  unctio ;  et  sedere  inca*perant  filit 
Israei,  sine  rege,sine  principe,  sine  iheraphiin.  Non 
erat  gloria  fili;e  regis  ab  inlus,  quia  pellis  gloria 
jam  regnabat  :  sic  euiin  inlerprelatur  Herodes.  In 
his  quae  fori<i  sunt,  erat  Jiidaeae  gloria,  qoi  iiitus 
erat  ignominia  p!ena.  Sed  in  dicbus  malis  crevit 
inter  spinas  lilium,  et  malus  inter  ligna  silvarom. 
Sacerdos  quidam  nomi»te  Zacharias  (ibid,).  Zacliif 
rias  autem  memoria  Domini  interpreUtur.  Jn  dfe^ 
bus  mahrum,  ait  sapiens,  ne  immemor  sis  bonc- 
rum  (Eccli.  ii).  In  diebus  Hcrodis  noii  oblivisci  lui 
Greatoris.  Diem  hominis^  ait  Jercinias,  noii  deside- 
ravi  (Jer.  xvii).  Quid  est  dies  honinis?  PnispcTiUi 
mundi.  Dies  iHe^  ait  Job,  vertatur  in  tenebras ;  nec 
computetur  in  diebus  anni  (Job  iii).  ProsperiUs  vero 
muiidi,  peiiis  gloria  est.  Ergo  jdies  hominis,  dies 
est  Herodis.  Sed  in  diebus  Hero^Iis  fuit  Zacbarias» 
Hic  est  primus  ortus  gratiae,  cum  occurrit  memoria 
Dei,inUrprosperiutes  mundi,  el  delecUtiones  pec- 
cati.  Sed  ncc  ephemera,  nec  transiloria  debet  esse 
lalis  memoria ;  sed  consUns,  sed  morosa,  donec  iii 
cogiutionibus  suis  de  cogitationibos  boois  creutio- 
nis  vel  recreationis  duloedine,  Unqoam  de  lautio- 
ribos  cibis  auiina  satietor.  Non  ergo  quil.b;!t  Za^ 
charias,  sed  ciijos  oxor  fuit  Elisabetb.  Zachar^ts 
qoidem  memoria  Domini^  Elisabeth  Dn  mei  satiet  j 


759 


D.  GARNCRll  LINGONENSIS  Ei  ISCOPI 


ititerprcUilur.  Sed  quandoqiic  siint  doiia  a  spirilu  et  A  sum  oralio  desif^iiatur.  Unde  David 

In  spirilu;  quandoqne  vcro  dona  sunl,  a  spiriUi, 

sed  non  in  spirilu.  Dalur  quippe  quibusdam  spirilus 

et  personaliler,  et  per  dona,  ui  clauslralibus  caste 

d  religiose  degenlibus ;  scbolaribus  vero  peccanli- 

bus  Riortaliter,  dona  sunt  a  spiritii,  sed  non  in 

Spiritu  S.  personaliler  inspirato :  qui  qoidem  de 

Doo  habeiit  memoriam,  sed  non  in  Deo,  nec  pro- 

pter  Deum,  sed  ul  vocenlur  ab  hominibus  Rabbi. 

Propter  hoc  necesse  est,  ut  solo  Dei  inliiitu  sit 
li»c  memoria,  ut  sint  Eiisabetli  et  Zacbarias  ambo 
justi  ante  Deum,  et  sine  querela.  Quidam  qnippe 
sine  querela  proxiniorum  sunl;  scd  non  sunt  justi 
ante  Deum.  Alii  circa  opera  justitiae  se  exercent,  ct 
sine  querela   suiit,  sed  non  aiHe  Deum,  quia  ad 


7i0 

Fiai  crglia 
mea  iicut  incentum  in  compectu  tuo  {P$ul.  c&l). 
Hora  ergo  iiiceiisi,  hora  oratioiiis  est.  Scd  qu»  cst 
hora  oralionis  ?  Cuin  Tobias  dicat  :  Omni  lempon 
henedie  Deum  (Tob.  iv).  £t  Psalmista  :  Btnedicam 
Dominum  in  omni  tempore  {P$aL  ixxiii). 

Unde  notandum  quod  triplici  servitate  Deo  tcne* 
mur.  Dcbila,  pia,  et  instituta,  debita  servilus  esl« 
quae  esl  latriae;  pia,  quae  est  opcrum  rolsericordi;c ; 
coitstituia,  qu:e  est  ex  hominura  instiluiione.  Iiisii- 
tutuui  est  enim«  ut  ri^gularibas  boris  laudcrous 
Deuiu,  plusquam  in  aliis  :  unde  scrviiute  instituta 
magis  tenemur  service  una  hora  quam  altera.  Scd 
servitute  dcbita  sive  pia,  nuUus  roagis  tenetur  aer- 
vire  una  hora  quam  aliera.  Horaevero  instituiionis 


fevorcm   hominuni  circa  hujusmodi  se  exercent.  ^  octo  siint,  quas  Esdras  primo  quidem  inslituit :  seil 

Dominus  operibus  suis,  eumdem  numerum  posl- 
roodum  coniirmavit.  Nam  de  hujusmodi  horla  ait 
Psalmisla  :  Septiet  in  die  laudem  dixi  tibi  {Psal, 
cxviu),  et  :  Media  nocte  iurgebam  ad  confilendum 
tibi  (ibid.),  Uic  autero  sacratus  nuroerus  tunc  im- 
pletur,  si  [matulino],  prima,  icrlia,  scxta,  nona, 
vespera  et  completorlo,  ct  nocte  media  surgamus 
ad  confitendum  Deo  super  judicia  justiiix.  Piima, 
quia  tunc  a  Judxis  Cbristui  liailitus  est  Pilalo, 
jam  consputus  et  iilusus,  ct  c^sus  alapis,  ligaius 
et  saturaius  opprobriis.  Iii  hac  ctiam  hora  a  mor- 
tuis  resurrexit,  Mariae  Magdalenae  apparuit,  et  visus 
esl  in  littore  septcm  discipnlis,  quilms  ait  :  Piieri, 
,  nunquid  pulmeutarium  %abe:iii?  {Joan,  xxu)  Hora 
tertia  fuit  spinis  coronatus,  linguis  Judaeorum  cru- 
cirixus,  et  Spirilus  saiictus  in  die  Pcntecostes  didci- 
puiis  datus.  Ilora  ssxta  fuit  clavis  in  cruce  affixus, 
et  eadem  hora  discipulis  cerneiilibus  asccndit.  Hora 
Dona  tradidit  spirituin,  ct  lanceaius  duo  nobis  dc 
latere  sacramciita  emisit,  aquam  baptismi  et  san- 
guiiiem  redeiiiplionis.  In  vespera  depositus  de  cruce 
fuit  :  eadcm  hora  discipulis  suis  sacramenlum 
corporis  el  sanguinis  sui  dedit.  Eadem  eiiain  ho  a 
duobus  discipulis  euniibus  in  Emmaus  in  fractione 
panis  cognitus  fuit.  In  completorio  egresso  Juda 
traditore  ad  Judaeos  coepit  Jesus  pavere  et  taederc  ; 
et  factus  in  agonia  prolixius  oravii,  et  gotlas  san- 
guinis  prostrato  corpore  sudavit.  Media  nocte  naio 


Alii  vero  justi  sunt  ante  Deum,  sed  sine  qticrela 
laon  suiit  invidentium,  quoniam  alia  est  jusliiia  infi- 
ciens,  ul  Sadducacorum  :  unde  Sadducaei  justi  ia- 
terprelanlur ;  alia  insufficiens,  ut  Scribarum  et 
Pharisicoruin.  Unde  dicitur :  Niii  abundaverit  ju- 
ititia  vestra  plusquam  Scribarumy  Phariimorum^  non 
intrabitii  in  regnum  cmtorum  {Malth.  v).  Alia  suffi- 
ciens  sccunduin  quid,  hoc  est  sccundum  tempus. 
Undc  Adam  el  Eva  justi  facii  sunt,  secundum  quod 
teiiip«>ri  congruebat,  id  cst  iiinoccntes,  sed  nulluoi 
jiislitiae  signum  habentcs.  Ycl  dicitur  surficieiislex 
Mosaica  secunduin  tempus,  in  quo  data  cst.  Dala 
siquidcm  incipicntibus  fuit  et  neophylis,  quibus  lex 
illa  sufficiebat  ad  lcmpus,  quiaperfectis  non  suffi* 
cti.  Nihil  enim  ad  perreclum  adduxit  lex.  Vel  dici- 
tur  justiiia  sufficiens,  respectu  iliius,  de  qua  diclum 
est.  Erat  Noe  virjuaus  in  generationibus  $uii  (GeiK 
vi).  Vcl  dicitur  simpliciter  sufficiens  juslilia  natu- 
ralis,  scilicct :  Quod  libi  non  vii  fieri,  alii  ne  feceris 
(Tob.  iv),  ct  Quod  vultis  ut  faciant  vobis  homines^  et 
ios  eadem  facile  eis  (Matth.  vii),  sed  justilia  con- 
summativa,  Evangelica  justitia  est,  de  qua  dicitur  : 
Qui  te  percusserit  in  maxiUam,  prmbe  ei  et  aiteram 
{Malib.  v).  Tamen  ncc  sine  querela,  nec  sine  niur- 
mure  susliiietur  plerumqiie.  Justitia  ergo  pcrfecta 
ante  Dcum,  et  sine  qucrcU  est,  quae  unicuique  jus 
suum  reddit.  Quod  tuiic  digne  fit,  si^Deo  jus  suum 
reddat  religio,  pietas  pafcntibils,  innocentia  mino- 


ribus,  amicitia  aequalibus,  icverentia   ma^oribus,  D  Domino,  pastores  vigilantes  vigilias  noclis  supcr 


concordia  proximis,  misericordia  egenis.  Sic  erant 
isti  ambo  josli  ante  Deum,  et  sine  qucreia.  Vel  di- 
dtor  Zacbarias  jnslus,  et  sine  qucrela,  quando 
merooria  Dei  nibil  babct  infidelitatis  adroisturo,  ut 
sit  jiista;  necodii  vel  rancoris  ad  proximuro,  ulsit 
sine  qaerela  :  itt  ad  Dcnro  sit ,  sive  de  Deo  sit  sive 
non  sit.  Sunl  enini  quidaro  motus  de  Deo,  sed  non 
ad  Deum,  vt  si  blasphemamus.  Quidam  ad  Dcuin, 
sed  non  de  Doo,  quundo  proximis  compatimur. 
Quidam  nec  de  Dfo,  nec  ad  Deum  :  quando  mevc- 
niur  ad  adulleriuni.  Quidam  de  Deo  et  ad  Dcum  : 
quando  ipsum  perfecte  diligimus.  Et  haec  cst  justi^ 
tia  ante  Deum,  et  sine  querela.  Igitur  Zacbarias  m- 
IrMl  in  lemplum  hora  inceiisi  (Luc,  i).  Per  iiiccii* 


gregcm  suum,  audierunt  clamaiitcs  angclos  :  Gloria 
in  excelsis  Deo  (Luc,  ii).  Uac  ctiam  liora  clamor 
fiet :  Ecce  sponsus  venit  {Matth.  xxv),  Eadem  hora 
Saroson  portas  allophylorum  cum  vectibus  suis 
fregit,  in  signum  Christi,  qui  tunc  nobis  aperuijl 
portas  infemi.  Unde  canimus  :  Confiteantur  Donmo 
misericordim  ejus^  et  nUrabUia  ejus  filiis  hominum  : 
quia  contrivit  portat  tereas,  et  vectes  ferreos  confre- 
git.  Islae  sunt  horae  inccnsi.  Zacharias  ergo  hora 
iiicensi  intral  templiim  :  quando  mcmoria  Dci  cor 
inlrat,  ut  laudemus  Deum  :  et  haec  satielas  roc- 
moriae  Dci  gmtiam  gignit  sordiuin  miindatricem, 
ct  vias  Domini  prx^|iarantem  in  eremo  muiidi 
biijiis  :  qiioniaiii    Elisabclh    magnum  virum  ge- 


741        SERMONES.  ~  SKRMO  XXVI.  IN  NATAL.  APOST.  PETRI  ET  PAUU.        ^* 

niiil,  Joanneni    Baplistam,   pnccursorem   Domioi.  A  bonum.  Naro  iit  malum  a  bono  discerneret,  et  bo- 

niini  a  malo,  ulcbalur  melle  et  butyro,  non  rellc  ei 
caseo.  Et  quis  est  Emmaniielis  ctbus  ?  Ipse  nol.it 


SERMO  XWI 

m  NATALI  APOSTOLORLM    PETRl   ET   PAULf.^ 

Cum  abierh  a  me  hodky  invemes  viros  duoi  juxta 
sepnlcrum  liachel  in  finibus   Benjamin  .meridie^  m«* 
Henies  magnas   fovea$,  dicentque  tibi :  iHvenite  iuht 
nsinm  {!  Reg.  \).  Ecce,  cbarissinii,  qua  ralioncsii« 
spirabat  filia  Caleb,  quani  jii&le  conqiiesla  esl  ile 
sterililale  Dabir,  qu»  alio  nomine  Cariathsepker 
\ocabalur,  qua   eliam   neccssilatc  sibi  jiingi  voluil 
iriignnm   superius   ct  iiircrius    (Judic,  i).    Vakla 
cnim  sterilis  sormo  divinus  invenilur,  si  litterae  su- 
pl^rGcics  altcndatur.  Hoc  enim  significat  sterilita» 
Dabirqu»  interprelatur  eloquentia,  quae  etiam  Ca- 
riathsepher  ~  vocabatur,  id  est  civitai   liiterarum. 
Nam  proptcr  lioc  ait  Psalmista  :   Quoniam   non  co- 
gnovi  litteraiuram,  id  est,  quia  litlera;  noii  adbaesi, 
introiho  in  potentias  Donini  {PsaL  lxx).  NeccssO 
€st  crgo  ut  adjungaturei  irriguum  superius,  ct  ir- 
rjguum  inrerius,  scilicct  ut  affcctum  irriget  liunior 
gratix  spiritualis,  quo  ad  diligendum  Deum,  quasi^ 
ad  irriguum  suparius,  et  ad  diligendum  proximum 
iit  ad  iiiferiiis,  aniuiiis  moveatur.  Quid  (.'nim  uostra 
interest,  qiia  ncgligentia  asinae  Cis  fucriiit  pcrdilac, 
qua  sollicitudiiie  quxsilae,  qua  utilitate  invenUe  ! 
Steriiis  plane  cst  in  liac  parte  Dabir,  nisi  ei  utrum* 
oue  irriguuni  adjungalur.  Unde  uolandum  est  quod 
iu  ftfCro  eloquio  per  asinas  sccundum  allcgoriam, 
(iimpiiccs  et  idiotae,   sccundum  vero  tropologiam 
nnimi  motus  fi|;urantur,  siciit  scriptum  cst  :  Boves  q 
arabantf  et  aimte  pascebantur  jux4a  eos  (Jub  i). 
€  Asinae,  aii  Gregcrius  (41),   juxla  Lbves  pascon- 
lur,   quando  simplices  prudcnrum  iiitclligcntia  re- 
tk*iuutur.  f  Sed  asiuae  per  ncgiigcuUam  pastorum 
pleruinque  pereunt,  dum   alii  labores,   inimicitias, 
vcl  odia  subditorum  intrare  volcnlcs,  snb  s|»ccie  li- 
berlatis  ipsos  lanquam  onagros,  pcr  ubrupla  vilio- 
rum  liberos  abire  perroittiint.  Quoil  quani   iiialnin 
sit,  oegUgentia  sacerdoiis  lleli  iiobis  osteiidit.  Ciijus 
tabemaculum  Deus  repulit,  quia  circa  subditos  dis-' 
soiutus  et  mollis  fuit.   Alii  siib  spccie  scverilatis 
truculentiam  induentes,  disciplina,  fame,  laboribus,* 
subjectos  aflligunt,  non  soluni  ul  prcmant,  scd  op- 
primant  :  quorum  Cis  imagincm  lcnct,  ciijus  asinx 


exponit  in  Evangelio,  ubi  ait :  Cibus  meu9  e§i,  ui 
faciam  voluntatem  Patris  mei  {Joan.  iv).  Ergo  circa 
judicia,  qiiibus  bonos  a  malis  discernit,  utltur  mellt 
dulcediuis,  bumoro  pielatis,  piuguedinc  cbarita- 
(is.  Butyrum  quippe  naturaliler  est  pingiie  et  hu- 
midum.  Ilis  utitur  sapientia  Dei  Patrift,  videlicel 
Emmanuel  ;  cui  omiic  judicium  dcdit  Pater,  ul 
sciiipcr2  proniis  essct  ad  judicia  dispcnsaiiTa  ei  rc^ 
missHra,  non  punitiva,  cbaritate,  pietate,  dulccdi^ 
ne  ;  non  fellc  amnriludinis,  iion  siccitale  inhu- 
nianUalis,  neque  durilia  crudclitatis,  sicut  isti,  qiii 
in  judiciis  suis  semper  inveniuntur  amaii,  Inbu- 
"  mani  et  duri,  quasi  felle,  quod  amarum  esl,  uleii- 
tes  ;  et  casco,  qui  durus  est  ct  siccus  :  non  melle, 
quod  dulce  est ;  vcl  bulyro,  quod  cst  humidum  el 
pingue. 

Cum  igitdr  gravibus  aflligunt  subditos  oneribus, 
qiii  laYiqiiam  anin  a!ia  Dei  ad  susdpici.da  oncrt 
spontc  se  incliiiant,  iionnc  quasi  Chaldaei  tres  tur« 
mas  faciunt,  ut  beati  Job  camelos  aufcrant,  vel 
fornacem  pueris  acccndant  ?|Chaldu!i  quippe  foro  - 
ccs  intcrpretantur  ;  ct  cum  ferocitale  sua  suhje- 
ctos  premunt,  non  domosiicos,  sed  Dci  se  persecti- 
tores  osteiiduiit.  Sicut  aulem  per  Job  Chriaus,  ila 
per  Chablacos  ejiis  pcisecutoies  llguranlur.  Et  ci:m 
ad  Christi  passionem  Ilerodiani,  Sadducaci,  Pbari- 
saei  pariter  convenerunl ;  quasi  tres  (nrmas  Chal- 
dxi  fecerunt.  Sic  igitur  isti,  cum  subdi(os  oncribus 
prcmuut,  c(  crudclitatc  Ilerodiani,  ct  falsa  justitia 
Sadducaei,ft  simulata  religionePbarisaei  facti  sunt; 
in  onuiibus  vero  Chaldxi.  Vielcerte  curo  zelo  ania-' 
ritudinis  uruiit  aniinas  subcli(onim,crodelitatesuay 
tanquam  Chaldaci  pueris  accendunt  fornaccm.  Pue- 
ris,inqua:n,  illis,  de  quibus  dicttim  cst :  Eere  ego  e( 
pneri^  qucs  dedit  mihi  Dens  {Isai.  Wu),  Isti  ergo 
verb<u'uni  Petri  aposioli  siirdi  ai;d.tores,  voiuiit 
polius  in  clero  dominiiH,  qnam  lleri  forma  clrri 
(I  Petr,  v)  ;  non  attcndcntes,  quod  unuscstmagi- 
stcr  noster,  i:os  autom  onincs  fratrcs  sumus.  Et  ul 
sciant  humiliari  ,  locum  adcndanl,  cujus  typuni 
tcnent,  vcl  iii  arca  Noe,  vcl  in  (abcniaciilo  Moysi ; 


pericruu(.  Cis  cnim  durns  intcrprelalur  ;  ct  cx  ipso  D  nam  in  udoqnc  ngitrala  cst  Ecclcsia  Dci.   Facta 


iiomine  eorum  duriiia  figuratur,  qui  subdili:»  s::is 
iinponunlonera  gravia  et  iiuportabilia,  similes  mi- 
nislris,  non  Christi,  sed  rep;is  iEgypd,  qui  fdips 
Israd  aflligebant  opcribiis,  iiec  palcas  dabanl.  Quid 
est,  palcas  non  dabant  ?  Teinpcramcntum  otieribus 
non  imponebant.  Nam  per  palcas  teroperamentum 
accipitur,  ut  ibi :  Ipsi  liniebant  parietem  luto  absque 
palea^  id  est  absquc  temperamcnto  (Ezech.  xiii). 
Unde  subdilur  :  Dic  eis,  qui  liniuut  parieiem  absqne 
temperamento,  quod  casurus  sit  (ibid,).  Non  sic,  non 
sic  Emiiianuel  vescebatur  caseo  et  felle,  sed  bu- 
tyro  el  inelle,  ut  sciiet  roprobarc  malun^.  et  elicerc 


sun/,  ait  Sctiptuia,  in  arca  canacula  et  tristega 
(Cen.  vi),  id  est  disdndioiies,  quas  alia  trai:slatio 
vocat  bicamerata  ct  [(ricamerata,  scilice(  camoras 
quinque,  quarum  pi  ima  dicebatur  stcrcoraria,  sc- 
cunda  apodiccaria,  (erda  Immitium  animiliilm 
qui^rla  midum,  qninta  bominum  et  avium.  In  pri- 
ina  ordo  eorum,  qui  curam  habent  animaruro,  ligu- 
ratur :  qui  duni  confessioncs  suscipiunl,  apud  ip- 
bos  peccata  quasi  sordium  faeces  confi(entes  emll- 
tiinl ;  secunda  doclorum  ordinem  repraescnlal,  qul 
de  scntendis  Scripturarum  condiunt  saluds*pig- 
menla  ;  (erda  eorum  qui  suiit  in  Ecclcsia  Dci,  no- 


(21)  Comraent.  in  Job. 


743 


D.  GARNERU  LINGONCNSIS  EnSCOFl 


714 


miiie  t  non  ntimine  ;  numero  non  ineiito  :  a  quibus  A  Uilis  dignusesipixlaiione^qui  per  paiientiam  com- 


area  pitrgari  non  polest,  donec  venlilctur  ;  quarta 
raitiuni  et  obedientiuni  sulMlitoriim  ;  quiiita  ratio- 
iiabilium  hominum  el  contcinplativorum.  Taber- 
iiacuitim  qiioquc  Moysi  quatuor  tegelatur  operi- 
mentis.  Primo  sagis  capillatiis  sive-  cilicinis  ;  se- 
cando  peliibus  arictum  rubricatis  ;  tertio  cocco  bis 
tincto  ;  quarto  vero  xque  pellibus  arietuin  byacin- 
tkinis.  In  istis  illi  qut  Ccclesiam  Dei  protegunt,  tt- 
gurantur.  In  primo  piaclati,  qui  ventis  et  imbribus 
cxponuntur  ;  in  secundo  activi,  qui  laborjbus  aCQi- 
cii,  quasi  peiles  arietum  rubricanlur;  in  tertio  cha* 
rilativi,  qui  clsi  laborare  nequeunt,  ad  honorem 
Uei  et  utilitatcm  proximi  de  proprio  beneficia  lai;^ 
giuntur  ;  in  quarto  contemplativi,  qui  Qoelo  similes, 
tanqtiam  pelles  byaciiithiiMe  coelestia  contemplan- 
tnr.  Ccce  mansioiiibus  stercorariis,  et  sagis,  isti 
de  quibus  loquimnr,- ctmipatantur  cilicinis  :  Unde 
igilur  cis  tant(e  supcrbiac  faslus,  si  tani  vilis  eis  sit 
in  Ecclesia  locus  ?  Quomcdo  ergo  in  clero  domi- 
aari  volunt,  cum  sit  uiius  magister  noslcr  Chri- 
sttts,  lios  autcm  on.nes  fiatres  sinius  ?  Aut  quo- 
modo  de  oculis  trabciu  iion  ejiciuut,  qui  de  oculis 
franuin  festucam  «'jiceie  volnnl ?  Nam,  sicut  Au- 
gustinus  ait,  sacerdos,  cui  omnis  oflenur  pecca- 
tor,  ante  qucin  constiluitnr  omnis  languor,  nuUo 
eoruin  sit  jndicandus,  qitae  in  alio  judicare  est 
promptus.  Judicans  enim  alinm,  qui  esl  judican- 
dus,  eondemnat  S(  ipsum.  Cognoscat  igitur  se  :  et 


pali  didicerit  passionibus  subditorum,  et  vigilare 
sollicitus  sit,  inqiiirendo  qnod  pericrat ;  quomodo 
consolidct,  quod  confractum  erat,  quod  debile  8a- 
stincat,  quod  forte  et  pingiie  cuslodiatk  Nam  soUi- 
citudo  quasrendi  animas  commendatur,  cum  dici* 
tur  :  Et  quasivit  ea$  per  monles  Ephraim  (/  Reg^- 
11).  Duobus  modiscirca  curam  aiiimarum  praela« 
tus  debet  esse  soUicitus,  exemplo  scilicet  et  doctri- 
na.  Necesse  est  enim  ut  subdiiis  exeniplum  hboris 
prxbeat,  corpus  castigct,  ct  in  servitutem  rcdigat, 
ne  cum  aliis  prsedicaverit,  otiositas  curo  redarguat. 
Montes  autem  Epliraim  laboris  gravcdinem  ciica 
bonae  fructum  op4*rationis  insinuant.  Undc  EpU- 
raim  interprctatum  frugifer  sonat.  Sed  quonbm 
^  noH  sunt  condignx  passiones  hujiis  temporis  ad  fu- 
turam  gloriam,  quae  rcveiabitur  in  nobis,  necesse 
est,  ul  quasi  transeundo  per  montes  Ephraim  quae- 
rat,  doncc  veniat  ad  terram  Salisam,  quia  solum 
solidum  est  elementum,  pcr  tenam  non  immerilo 
soliditas  figuratur.  Salisa  vero  triennalis  interpre- 
talur.  Est  igitur  tcrra  Salisa  tcrra  tricnnalis,  de 
quo  ir.ennio  loquitur  Isaias,  ubi  ait :  Comede  quod 
hoc  anno  repereris^  secundo  quod  sponle  nascilur^ 
terlio  leminate  cl  p'anlate  vineas  ;  comedite  ei  4f- 
bite^  {Isai.  xxxvu).  Un;!e  scieni!um  quod  cx  quo 
nascimur,  nobis  a  Deo  collata  naturnlia  repeiimus. 
Cum  illis  enim  nascimu  *,  nec  esse  possumus  sine 
illis.  Comedere  ergo  anno  primo  ea  quae  reperi- 


purget  in  se,  quoJ  alios  viderit  sibi  tflcrte.  Cavcat  ^  mus,  est  nti  digne  naturalibus,  scilicet  memoria, 

••      •  •    I  «J       •  !••  1  V«     .  .  |%|  1    ••      •  C 


ct  a  se  projiciat,  quidquid  in  aliis  damnosum  re- 
periu  AiiimadVcrlat,qiiod  qui  sinepeccato  esl,  pri- 
mus  in  mulierem  lapidem  miitat  (Joan.  viii).  Ideo 
enim  liberavit  peccatricem,  quia  nou  erat,  qui  ju- 
M  in  mulicrem  projiceret  lapidem.  Sed  jaro  sub 
tali  praslato  quid  bonus  snbditiis  mereatur,  audia- 
mns.  Sequitnr  enim  : 

Erat  autem  jilius  Saul  electus  et  bonus^  qui  super 
alios  eminebat  ab  humeris  et  sursum  :  nec  erat  eo 
melior  inter  fHios  Israet  (/  Reg.  ix).  Non  est  lauda- 
bile  Lciie  vivere,  cuin  iicmo  .male  vivere  suadct, 
sed  gloriosuin  cst,  iioii  conscntire  suadcnli  ;  glo- 
I  iosius  etiain  tentaiioni  resistere,  quam  tcntari  non 
poisc.  Kain  quis  magis   inereri  meruit,  vel  Potrus, 


ingenio,  ratione,  libero  aibiirio.  Sponte  vero  na- 
scuntur  gratuita  ;  idco  sponte,  quia  nuUii  praece- 
deniibus  meritis,  alioqui  non  essent  gratuita,  id  esi 
graiis  (!aia.  Comedere  ergo  anno  secundo  ea  quae 
sponte  nascuntur,esl  uti  digne  gratuitis.  Unde  Apo- 
stolus :  Rogo  ros,  ne  in  vacuum  gratiam  Dei  reci- 
piatis,  (II  Cor.  vi).  Tcrtio  auiem  anno  seminare 
debemus  et  comedere,  ut  liberum  arbitrium  gra- 
tuilis  adjungentes,  secunduro  nobis  a  Deo  col- 
lalam  gratiam  voluutarie  quod  boiium  est  opei^e- 
mur. 

Simplices  ergo  subditos  cxemplis  erudil,  vel  fa- 
tiios  molus  in  se  compescit,  qui  sic  uti  novit  natu- 
ralibus  et  gratuitis,  ut  usibus  eorum  digne  merea- 


qui  tunica  sua  cinctus  ad  Christuin  super  mare  ve^  {)  lur,  et  exercitiis.  1n  oronibus  tamen  qux  facit»  ne- 


hit ;  vel  illi  qui  vcnernnt  navigio  ?  Quid  eniin  flu- 
«tus  inaris,  iiisi  fluclus  tcnlalionis  insinuat?Et  quid 
est  supcr  mare  aJ  Chridium  venire,  nisi,  ut  ad 
Christum  veiiiatur,  fluctus  tentationis  calcare  ?  Et 
quid  est  vetiire  navigio,  nisi  ad  Christum  accedere, 
absque  teiilationis  iiiconimodo,  imo  consolationis 
remedio  V  Quia  igitur  prselati  ausieritas  nihil  est 
aliud  bono  subdito,  quam  lima  ferro,  fornax  auro, 
flagellum  grano,  lorcular  vino,  tanto  laudabilis  sub» 
ditus  approbatur,  quanto  paiienter  flagella  susti- 
net,  quoi-um  tunsiontf  virtus  defaecatur.  Tales  iii- 
sinuat  fiiius  Cis  :  et  ideo  lonus  dicitur,  et  electus. 
Unde  et  merito  perditaruin  ei  cura  coromiititur 
asinarum,  vcl,  ut  m«lius  dixerim,  animaruin,  quia 


scat  sinistra  sua,  quid  facial  dcxtera  sua,  ne  pro 
lcniporalilus  ct  caducis,  seJ  pro  coelestibus  faciat 
ei  «etert.is.  Transeal  de  terra  Salisa  per  terram  ie- 
III ini.  Jeniihi  quippe  dcxtera  inlerprctatur.  Ergo 
pcr  terram  Jemini  v.ator  iste  transeat,  ut  nihil  si- 
iiistrae,  sed  quod  est  dexterx  sempcr  inquirat.  Scd 
quoniam  persecutionum  timor  multos  a  bono  pro- 
posito  retrabit,  et  ad  illicita  trabit,  iiecessc  cst,  ut 
in  hac  parte  se  muniat,  nec  a  bono  proposiio  pro- 
ptcr  pcrsccutionum  timorem  rcsiliut,  sed  ad  mo- 
tus  simplices  inquirendos,  etiani  tcrrani  Saliin  per- 
transcat.  Salim  qnippc  vulpes  intcrprctatur :  per 
vulpes  vcro  pe.secutores  figuranlur.  Unde  Samson 
cuin  f  cibus  artlentibus  vulpes  discurrere  fccit  pcr 


743 


SERMONES.  -  SERMO  XXVI.  IN  NATAL.  APOST.  PETRl  ET  PAULI. 


sau  Philislliinorum  {Judic.  xv),  quiaChrislus  uon-  A  ractum  invenidl  vas  eleclionis:  allerum  Vcro,  poot- 


nunquaro  pjsrroillil  crudeles  persecutores  bona  de- 
siruere  impiorum.  Sil  igitur  ad  omnia  circumspe- 
clus  a  providus,  ut  perveniat  ad  tcrram  Supti. 
Stipii  quippe  spfcula  intcrpretatur.  Est  aulcm  tri- 
pltii  spccula.  Prxdicationis,  de  qua  dictum  csl : 
SpeculaloTem  dedi  te  filiis  hrael  {Ezcch,  iii).  Con- 
lcmplalionis,  de  qua  dictum  est :  Pone  libi  niensam, 
el  conumplare  iu  specula  {Isai.  xii).  Circumspectio- 
nis,  de  qua  iliclum  cst :  Statue  tibi  speculam,  pone 
iibi  amariludincm,  et  dirige  cor  tuum  in  vias  rectas 
(Jer.  xxxi).  Igilur  ad  spccul.im  circumspcctionis 
accedal,  id  csl  ad  terram  Siiph.  Sciiptum  est  cniin  : 
Omni  custodia  seiva  cor  tuum,  quoniam  ex  ipso  vita 
procedit  (Prov,  iv).  liiopinala  siquidem  mortc  Isho 


qnam  ad  vocem  ancillae.  ncgavit,  Principem  aposlo- 
licx  dignilalis?  Invcnies,  ait  Scriptura,  duosviros» 
Dqos,  propter  mysterium  gcinin»  charitalis  ;  viros, 
quia  doctrina  Viros  vcritalis,  excmplo  vero  virtiitis. 
Nam  vir  a  veritate,  vel  a  virtute  dicilur.  El  quidem 
cos  in  via  fuisse  lales  invenies.  Sed  in  patria  qua- 
les?  Invcnies  eos  juxta  sepulcrum  Rachcl,  Nola, 
quod  una  cst  gcneralis  ct  univcrsalis  Ecx^lesia,  sed 
in  tres  spcciales  divisa,  id  est  iu  Ecclcsiam  mili- 
tantem,  ct  exspeclanlcm,  et  triunipliantem.  Prima 
ligurala  est  in  altari  luKo,  dc  quo  dictum  est :  Al^ 
tare  de  terra  facietis  mihi  (Exod.  xx).  Altarc  de  ter- 
ra  ilt  Doinino,  cum  Ecclcsia  corruptibilis  et  lerrena 
scrvii  Dco.  Uiide  sacerdos  orat  in  canonc  :  Suppli' 


seth  exstinctus  legilur,  qiicm  Scriptura  osliar.am,  ^  ces  tcrogamus^  omnipotensDeusJube  ha^cperferriper 


iion  osliarium  habuisse  tcstalur.  Cujiis  hostes,  dum 
osliaria  purgans  tiiticum  obdormissct,  assumenlcs 
spicas  Irilici  lalcnter  ingiessi  sunt,  ct  cum  in  in- 
guiiie  pcrcusscruiit.  Osliaria  siquidem  Iriticura 
purgnt,  cum  mcns  a  viliis  virlutcs  separat.  Qiix  si 
per  ncgJigeniiain  obdormierit ,  ad  intcrUcienduin 
animum  malig.nis  spiritibus  iter  pandit.  Qui  ingrcssi 
spicas  auferuiit,  quia  lonarum  cogilationum  ger- 
inina  lollunl,  ct  in  inguine  fcriunl,  quia  virtutcm 
i*ordis  dclcclatione  carnis  occidunt. 

Unde  Isboselh  rir  cuii/ttstonf»  dicilur;  quia  omni 
confusione  dignus  est«  qui  virili  cusioJia  munitus 
uoii  cst.  Pcrscveranliain  aulem  solliciludinis  suac» 


manussanctorum  angelorum  tuorum  in  subtime  alture 
tuum,  ut  quotquot  cx  hac  altaris  participatione^  elc. 
Orat  enim  saccrdos,  ul  per  ^irlulcmsacramenli  lota 
giinui  Ecclcsia  inililans  et  triumphans  in  ununi 
corpus  Christi  uniatur,  id  csl  ut  Ecclcsia  mintans, 
qux  in  prxscnti  sacramcnto  flguralur,  ei  quasi  in 
inferiori  allari  olTertur,  in  subliroe  altarc,  quod  est 
Ecclesia  iriumphans  pcrferatur,  et  capiti  stio,  Chri- 
slo  scilicct  cujus  corpus  est,  uniatur.  Nam  sicui 
ait  Sergius  papa,  trirorme  est  corpus  Chrisii.  Unde 
ei  in  rorma^  panis  treg  Oeri  soleiit  fraciiones. 
Pars  eoniesla  corpiisChristi  insinuat  ambulans  ad«. 
huc  supcr  teri  ain,  !d  est  Ecclesiam  militantem*  al- 


ct  finem  Gnalcin  sui  opcris  in  illum  dirigat,  qni  esl  q  tare  sciKcct  inferius,  altarc  adhuc  corrupiibilc  et 


bcne  opcraniium  tinis,  sine  qiio  nihil  facere  potest, 
et  pcr  quem  etiani  impossibilia  potcst.  Qiii  petenii- 
bus  et  quaerenlibus  promittit,  diccns  :  Petite,  et  ae^ 
cipielis  ;  qucerite^  et  invenietis  (Luc.  xi).  Ergo  fina- 
lilcr  sit  sua  pelifio  Deus.  Sicut  de  hoc  elecio  filio 
Cis  legitur,  qiio J  tandcm  venit  ad  Samuel  in  ftama- 
ilia.  ^amucl  quippe  peti.io  mea  Dcus  intcrprctalur. 
Ad  Dcuin  igitur,  qui  finis  esse  debet  omuis  nostrx 
pciillonis,  in  Ramatlia  vcnit,  qui  coelcsii  desiderio 
acccnsus,  viain  mandatoium  cjus  currit;  Raina 
quippc  exciisum  interpretatur.  £t  quid  excelsior 
cQcIo  ?  In  Hainatha  Saniucl  invcnitur,  quia  justis  ad 
Deum  petilionibus,  et  in  hac  vitn  inerilo,  ci  pusi 
Jianc  vitam  pruiuiio  pervenitur.  Unde  Samuel  ait : 


terrcnum.  Unde  et  de  terra  Ociijubetur.  Parsven» 
in  calicero  missa,  corpus  Christi^  quod  jam  resur«-  , 
rexit«  insinuai  Ecclesiam  vide.iicei  iriurophanlem, 
qux  ctiam  figurala  est  in  altaii  aurco,  quod  crat 
in  Sanctis  sanctoruin.  Pars  auiein  usquc  ad  fincni 
niissx  reservata  in  altari^  corpusja^ensinsepulcro, 
id  esi  Ecclcsiam  csspectanicm  corporum  resurrc- 
clionem.  Quod  fleri  juletur  de  la'pidibus«  quos  fer- 
rum  non  ietigit,  quia  jam  certa  bcatitudine  donala, 
nec  h«xrc6is  nec  schismalis  iimei  sectioiicm.  Figu- 
ratur  etiamin  ahari,subquO  Joannesaudivitvocem 
occisorum  clamaniium  :  \indica,  Domine^  sangui^ 
nem  urvorum  tuorum,  qui  effusus  est  (Apoc.  vi). 
Propterca  sepulcro  Racliclis  ha>c  exspectans  Ec- 


Cam  abieris  a  me  hodie,  etc.  Male  vadit,  qui  a  Dco  D  clesia  comparatur,  quia  ibi  vox  in  Rama,  hor.  esl  hi 


iion  vadit,  qucm  via  justiflcalionum  non  instruii ; 
qucm.in  vcritatcm  non  inducit.  Sed,a  Deo  vadii, 
qui  viam  mandatorum  suoruro  currii,  quem  per 
vias  rcctas  deducit*  ei  tandem  per  viam  cbaritaiis 
piTducit.  Cum  abieris^  inquii,  a  me  hodie,  invenie$ 
duos  viros  (/  Reg.  x).  Ad  quid  invenies?  Ui  duca- 
tum  tibi  prsebeant,  si  a  Deo  ire  desideras,  ei  in  tc- 
nebris  cs.  Si  caecuscs,  et  nescisquo  vadas,  eilamen 
iredcsiUcras,  via*  ducalum  Paulus  pra;bere  poloiii« 
qui  usque  ad  teriium  ccclum  raplus  fuit.  Scd  li 
Pclrus  regni  coelestis  adiium  tihi  rescrubit,  qui  ic- 
serandi  pariler  et  claudendi  claves  accepil^  El  quis 
in  agone  contendens,  jam  non  currai  ad  braviuin 
supirnx  vocationis,  cum  allcrum  de  pcrsccutorc 
PATftOL.  CCV. 


excelsoaudilaesi,  liachcl,  hoc  rst  Ecclesia,  plo:ai:s 
filios  suos,  nec  ibi  vult  consularl,  donec  implcalur 
numcrus  fratrum  suoruin.  Est  igiiursepulcrum  Ra- 
chelis  secretum  Ecclcsix  cxspcciantis,  quo:  cxspo- 
ctat  resurrectioncm  corporum  latcntium  in  scpu!- 
cris.  Juxta  igilur  hoc  sopulcruin  csspectant  isliduo 
viri,  quia  etsi  quanlum  ad  glorificaiioncm  aniuia- 
rum  membra  sunt  Ecclcsix  triumphaniis,  taiueu 
quoadcorporum  susceptionem  membra  sunt  Eccle- 
sia^  cxspectantis.  0  quam  gloriosum  est  hoc  scpnl- 
crum.  Erit,  ait  1saias,ra(/}Jiymtf,(7ut  stat  in  signum 
populorum;  ipsum  genlcs  deprecubunturf  el  erii  scpul" 
crnm  ejus  gtoriosum  {lsu.\i).  Dei«ili<r  siquidttu 
Jcssc  flos  asccndil,  id  csl  Chrislus,  qui  li  N^zarx-as 


747 


0.  CAUNEUIi  LINGONENSIS  EMSCOPl 


7ii 


vocatuse&l.  Cujus  csl  hoc  scpulcrum,  quia  sicut  A  lerojuslifx  inlcr  difficultales  gradiuntur.Dequfcus 


iniliianlis  cl  Iriumpbaufis»  ila  caput.  est  Ecclesiae 
exspectantis/ Una  cnim  est  Ecclesia,  exspeclans,et 
triuinplians.  IJeo  autem  gloriosum ;  quia  ibi  ces- 
sanl  impii  a  luraultu,  nec  auditur  vox.exacioris.Ibi 
tcrrae  reges  et  consules  dormienles  silent,  et  somno 
suo  requiescunt.  Ideo  fodicnlcs  thcsaurum  velic- 
inenter  gaudent,  cum  invencrint  lioc  sepulcrum. 
Sequitur  ; 

/n  finibus  Benjamin.  Benjamin  filius  dexiera:  in- 
lcrpretatur.  Filii  aulem  dexlerx  sunt,  quilms  sla- 
lulis  ad  dcxteram  Judex  diclurus  cst :  Vtniie,  bene- 
dicli  PaLris  mei  {Matlh.  xxv).  nul)ct  aulem  Ones 
iDuUos  isle  Bcnjamin,  perseveranliam  in  timore 
Domini,  el  observantiam  mandalorum,  in  affectu 


canilur  :  Euntes  ibanl  et  flebant,  mitlentes  semina 
sua  {Psal,  cxxv).  Alii  currunt,  qui  ferTcnli  deside- 
rio  vires  conanlur  excedere.  Unde  David  ait :  Viam 
mandatorum  tuomm  cucurri ;  cum  dilatasli  eor  meum 
(Psal,  cxviii).  Alii  asccndunt,  qai  meritoriun  gra- 
dus  asceudeudo  in  corde  suo  disponunt.  Unde  dici- 
lur  :  Beatus  vir,  cujus  est  auxiiium  abs  ie;  mscen- 
siones  in  cordesuo  disposuit  in  valle  laenfmarumjn 
loco  quem  posuit  {Psat,  lxxxiii).  As<^ndentiuin  au- 
tem  alii  sunt,  qui  ascendunt,  ut  corruanl ;  alii  ad 
boc  corruunt,  ut  postmodum  fortius  ascendant ; 
alii  vero  asccndunt,  iia'  ut   non  possint  corraere ; 
alii  autem  ita  corruunt,  ut  jam  non  possinl  asccn- 
dere.  Ascendunt  vero,  ut  corruam  qui  de  virtuiibus 


chaiilalis,  in  visione  Dei,  quae  sola  est  finis  flnalis.  "  suis  se  reddunt  elatos,  qui  simulate  in  religionevi- 


Et  est  piimus  finis,  liiiis  per  qucro  :  Do  quo  babes  : 
Finem  loquendi  pariler  audiamus,  Deum  time,  et 
mandata  ejus  observa  {Eccle,  \ii).  S.!cuiidus  est 
linis  ad  qiiem.  Unde  lcgis  :  Ftnis  Idjis  eM  charitas 
(/  Tim,  i).  Tertius  ed  finis  proplcr  qucm.  Undc  in 
linem  diriguntur  Psalini.  Et  Dominus  in  Apocalyp^i 
ditit  :  Ego  $um  Alplia  et  Omega,  principium  el  finis 
(Apoc.  i).  Pcr  timorem  siquidcm  Domiiii  ot  obscr- 
vaiUiam  inaudatorum  pcrtingimus  ad  cbaritalein, 
in  qua  perscverandum  esl  proplcr  solam  Doroiiii  vi- 
sionein.  In  Iiis  finibus  invenli  sunt  isli  duo  viri,  qui 
in  vita  sua  lidcm  per  dileclionem  operantcin  babuc- 
runtf  peiseveranlcs  in  ea  usque  ad  Dei  visioncm. 


vunt,  qui  in  tenlalione  sunl  instabiles,  qui  adoles- 
centiam  animi  rctinent  eliaro  senescentes.  De  qui* 
bus  Salomon  :  7rta  sunt  difficilia  mihi :  et  quartum 
penitus  ignoro,  Viam  aquila:  in  ccelo,  vtam  colubri 
super  petram^  viam  navis  in  mart,  viam  viri  in  ado- 
lescentia  sua  {Prov.  xxx).  Via  aquiljc  in  coelo,  est 
via  bominis  ambuianlis  in  magnis  et  in  mirabili- 
bus  supcr  se.  Aquila  enim  est  magnarum  alaruni  : 
quae  tunc  vcnit  ad  Libauuin,  quando  accedit  ad 
virlulum  montem  candidalum.  Sed  medullain  cedrl 
tollit.  cum  ipsis  religiosis  spernendo  et  superbiendo 
delrahit.  Via  aulem  colubri  super  pctram,  csl  viia 
illorum,  qui  simulate  se  Cbristo  adhaerere  iorisos- 


Inventi  sunt  ergo  in  finibus  Benjamin  et  meridie.  ^  tendunt,  inlus  vero  maliliae  venenum  abscondunt. 


ittvenerunt  enim  ubi  pascit,  ubi  cubat  sponsus  iu 
iceridic.  Non  in  moerenli  die,  in  qua  palpaiit  bonii- 
nes  sicut  in  noclc ;  quae  dies  est  hujus  sxcuH,  ct 
illius  magnasikurora  diei,  quae  calamilalls  crit,  tt 
miseriae ;  sed  u\  lueridie,  id  esl  in  incra  die,  qux 
iiescitoccasum  ;  quam  luilla  i.ox  inloipolal,  noc  ha- 
bet  obscuiuni.  Scqiiilur : 

Salientes  magnasfoveas,  Perfovcam  terrena  cupidi- 
tas  tigaratur,  utin  Job ;  Facies  eorum  demergein  fove^ 
am  [Job  xl),  quia  reprobi  omnem  suum  inluitum 
adcupidiutem  tcrrenam  infleclunL  Yel perfoveam 
seiUcnliatr.ortis.accipitur,  iit  in  Psalmo:  Foderunt 
ante  faciemmeam  foveam^  et  inciderunt  ineam{Psul. 
Lvi),  id  csl  scipsos  occideruot,  in  eo  quod  me  oc- 
eidere  pu.nvcrunt.  Magnae  sunl  istae  foveae  ct  paten- 
les,  sed  uliia  eas  saltum  fecerunt,  qui  et  lerrenas 
cupidilatcs  spreverunt,  et  xlern^mortis  scntenliaai 
evaserunl.  Isli  igilur  deinventione  asinarum  certos 
reddunl,  qui  siinplices  animi  motus  modificare  no- 
yerant,  et  subjectos  simpliccs  ad  stabulum  Samari- 
lani  scriptis  et  exeiiiplo  i-eduxcruut. 
SEUMO  XXVU. 

IN   AS5L'aiPTlO>'E  BEAT.E     MARI.C. 

Qumest  tsta,  qua:  ascendit^  etc.  (Canf.  vm.)  In  via 
Dci  alii  impcllunlur,  sicut  coacXi,  de  quibus  scri- 
ptum  cst:  Cum  occideret  eos^  quterebani  eum.  {PsaL 
Lxivii)  Aliilrahunturqui  intcr  tentaliones  convale- 
BCunt.U  iide  Duminus:  Infuniculo  charitatis  traham  eos 
(Ose.  xi).  Aliivadunt,  quiindcfessogradu  pertrami- 


In  boc  enim  quod  venenum  malilia:  porlaul,  culubri 
sunt ;  in  boc  autem  quod  religiose  vivunt,  supcr 
petram  vadunt.  Supra  pciram  dico,  non  in  pelra, 
quia  nec  ipsi  in  Cbristo  sunt,  nec  Christus  iii  eis 
est:  sicul  supcr  cathedram,  et  iion  in  cathedra 
M!>ysi^  sadere  dicunlur  Scriba;  et  Pharsaci.  Via  au- 
lem  navis  in  inari  est  vita  eorum,  qui  intcr  amari- 
tudiiies  tcnUitionum,  aliquo  vanitatis  ^enlo  flantc, 
tilubant  cl  iiiergunlur.  Via  vero  viri  in  adolescentia^ 
est  vita  eorum,  qui  cum  senes  sint,  el  astatisprove- 
ctx,  ailoicsccntiam  lamcn  rctinent  moribus,  nou 
xtate.  llis  enim  malcdicit  Isaias,  cum  dlcit j  J/o/e- 
diciuspuer  centum  annorum  (/sai.LXv).  Curxuunt,  ui 
ascendant,  qui  ul  exaltentur,  se  humilianl*  De  qui« 
D  bus  Salomon  ;  Quatuor  sunt  minima  terra:  et  ipsa 
sapientiora  sapientibus»  Fofmica,  gum  in  mstateprw 
parat  escam  sibi,  Lepusculus  plebs  invalida,  Regem 
locusta  non  habet ,  ei  tamen  egrcditur  per  turmas, 
Steilio  manibus  niiitur^  et  moralur  in  domibus  regis 
{Prov.  xxx).  In  qaibus  iaboriosi,  limidi,  bumiles 
et  subjecii  designatUur.  Corruunt,  et  ascendere  iion 
possunt,  quos  demersit  tempestas  aquse,  quos  jam 
profundum  absorbuit,  superquosjam  urgetpateus 
os  suum^  ut  cadani  io  profundum  culpae,  jsive  ia 
profundum  poena;.  De  quibus  Salomon  :  Tria  sunl 
ittsatiabiiia  :  et  quartum^  quod  nunquam  dicit :  Suf- 
ficit.  IttfernuSy  et  os  vulvas:  et  terra  quw  non  salia- 
tur  aqua,  el  ignis,  qutnunquam  aictt :  ISufficit{ibid,) 
Iii  prtmo  profundum  pcense  demonstratur  ;  io  reii- 


7i9 


SERMONES.  '  SCRMO  XWllh  IN  ASSUMPT.  B.  MAm/E. 


7od 


(|uis  irihus  luxniiti,  cupiditas,    avaritia :  qrx  sur.l  A  ccssatione  a  viliis  :  qux  dieitur  descrtum  pcctoris 


lirofundum  culpa;.  Asceiidunt  et  corruere  non  pos- 
sunty  quinectcniationibus  nec  adversitalibus  flecii 
possunl ;  sed  cum  Apostolo  fiducidiler  dicunt :  Qui$ 
no$  $eparabil  a  charilaie  CJirisH  ?  {Rom.  tiii.)  Vel  cer  • 
te  qui  opere  coinplent,  qvod.ore  praedicanl;  vel  qui 
cavtelam  innoccntia  servant,  ut  sint  de  illis,  quiag- 
num  immolant,  dc  laterc  aquilonis;  velquasi  columte 
ad  feneslras  suas.  De  quibus  Salomon  ait :  Tria  snnt^ 
qua  bene  gradiuntur  :  Leo  forliisimus  bestiarum^  ad 
nuUius  pavet  occursum  ;  et  gailus  succinctus  iumbos; 
et  aries^  non  est  rex,  qui  obsistat  ei  (Prov,  xxx).  In 
lcone  forlissitno  dcsignantur  illi  qui  flecti  non  poS' 
sunt  pcr  advcrsitatatciR  muiidi,  pcr  itilirmilateni 
cnrnis,  per  tcnlatioiicm  cord  s.  Ad  ntilliuscnim  pa- 


sfve  sabbatum  tnentis,  sine  quo  non  est  salus.  Vn 
\obis,  Ecclcsiae  prxlali,  qui  hoc  desertum deseritfl, 
quando  Sion  aedificatis  iii  sanguinibus,  qui  decornii 
altaris  superbitis,  qui  dc  pnlrimonio  Grucifixi  !a- 
scivilis,  qui  iu  vcstris  parenlibus  et  cognatis  san- 
dam  Ecclcsiam  derormatis.  Sic  cnim  Sion  in  vcstr'8 
sanguinibus  xdiflcatis,  ct*hoc  deserejites  deserlum, 
eliam  Ecclesiae  jiira  dcscritis.  Vel  ascendunt  in  do- 
serto,  id  est  in  mcnte  saiicla.  Uiide  in  Exod^) :  6*ifm 
minasset  Motjses  gregcm  ad  inleriora  deserti^  appa* 
ruii  ei  Dominus  (Exod.  iii) ;  quia  tunc  nobis  Doml- 
nus  spiritualiter  apparct ,  ^iuafldo  cogiiationes  no- 
stras  ad  vcram  uniuteni  ifi  mente  devota,  qiuB 
sanctae  soliludihi  insistit,  redigimus.  Vci  ascendunt 


vebit  cccursiiin.  lii  gallo  autcm  socciiicto  lumbos  ^  ^n  deserto,  id  cst  in  sancta  coiiversatione.  CJnde  in 


praedicalores  si^nincantur  qui  quod  pracdicant  voce, 
iiemonslrant  opcre,  scipsos  pcrcutiunf,  antequam 
canant,  quia  casligant  corpiis  suum,  et  zona  conti- 
ticnliae  rcsti-ingunl  lumbos,  nc  cuin  aliis  pnedica- 
verint,  ipsi  roprobi  invcnianlur.  in  arietc  vero,  cui 
nec  potcst  rcx  rcsisteic,  dcsigiiali  sunt  simplices, 
qiii  sic  tameii  astutiam  retincnt  in  siniplicitate,  ut 
:«  nullo  advcrsarii  incursu  possint  timcre.  Quasi 
cnim  columbae  ad  fenestras  suas  sunt,  prudentes 
siciit  serpentcs,  scd  smplices  sicut  columbae.  Notan- 
dum  quoquc  quoJ  asccndcntium  alii  ad  boc  ascen- 
duiir,  ut  fugianl  a  deserto ;  alii  asccndunt  de  de- 
scrlo,  alii  ascendunt  in  deserlo,  alii  asccndunt  per 
desertum,  alii  ascendunt  ad  descrtum.  Pcr  deser-  ^ 
tum  namque  figurantur  plerumque,  vel  daemones 
vel  infernus.  Daemones,  ut  in  Psalmo  :  Neque  a 
desertis  montibui  {Psal.  Lxxiv),  quia  nec  in  ipsis 
malignis  spiritibus  patet  fugiendi  a  divina  majestate 
locus ;  infcrnns,  unde  hjicus  anonoiinaloc  mitti 
jussus  est  iii  deserlum,  quia  Ghristus  secunduin 
aniinam,  propler  iniquitatcs  populi  descendit  in  In- 
fernum.  Vcl  ascendunt  de  dcserto,  id  est  de  lege  ' 
Mosaica,  de  qua  scriptum  est,  quo.l  aquas  Mara  in 
dcserto  amaras  dulcoravit  Moyses  ligno  imposito. 
Vel  de  slerili  gcntilitatis  ritu.  Undc ;  Posuit  deset' 
tum  in  stagna  aquarum  {PsaL  cvi).  Et  iterum  Isa- 
ias  :  Emitte  agnum,  Domine^  dominaorem  terrx^  de 
petra  deserti  ad  montem  filice  Sion  {Isui.  xvi).  Vel 


Exodo  :  Sacrificabimus  Lomino  in  deserto  {ibid.)^ 
id  est  serviemus  Domino  in  sancta  convcrsationc. 
Vcl  ascendunt  per  dcscrtuin,  id  est  per  contempla* 
tioiicm,  quac  a  inuliis  dcseritur,  a  paucis  inhabita- 
tiir.  Unde  in  Canlicis  :  Quw  est  ista  quw  ascendit 
per  desertum  ?  (Cant.  iii.)  Vel  asceiidunt  ad  deser* 
tuin ,  id  est  aJ  ccblum.  Unde  Dominus  dimisit  no- 
nagidta  novein  oves  In  descrto,  quia  angelicam  na- 
turam  dimisit  in.coek) :  quod  ideo  dicitur  desertutn, 
qiiia  ab  angelis  dcrelicium,  qui  per  superbiam  cor- 
ruerunt.  Ad  hoc  autem  desertum,  tanquam  ad 
tlironum  veri  Salomonis,  sex  operibus  misericor- 
diae,  tanquam  sex  gradibus  ascenditur ,  Id  est  si 
esurieniibus  cibum,  si  sitientibus  potum  damus»  il 
inclusos  carceribus  visitamus,  si  peregrinos  su»eft» 
piinus  hospilio,  si  nudos  vcstimus,  si  infirmis  con* 
silii  vel  auxilii  solatiuro  Impcndamus.  Nam  propter 
haec,  verba  solatii  suat  audituri,  quibus  dicetur : 
Venitef  benedicti  Patris  mei,  percipite  regnum,  quod 
vobis  paratum  est  ab^  origine  mundi  (Matth.  xxv). 
Sic  ascendit  Virgo  gloriosa  dc  virlute  in  virtutcm, 
ut  fugeret  desertum  infcrni,  ut  ascenderct  de  dc- 
sert6  mundi  in  desertum  sanctae  convcrsatiouis, 
per  desertum  devotae  coiitemplationis,  usquo  ad 
descrtum  supernae  vocationis. 

SERMO  XXVIU. 

IN  EADEII   SOIXIU«ITAT£   (22). 

Eteva  virgam  tuam^  et  extende  manum  luam^  §i 


ascenduntde  dcserto,  id  cst  de  mundo.  Unde  in  J^tH^  mare,  ut  transeant  filii  Israel  per  medium 


Caiiticis :  Qua:  est  ista,  qute  ascendit  de  deserto,  id 
est  quae  est  ista  quae  elevatur  de  mundo  ?  Mundus 
quippe  quinquepertila  ratione  deserto  comparatur. 
Propter  peregrinationcm  ;  unde  :  iVoit  habemus  hie 
manentem  mansionem,  sedfuturaminquirimus(Hebr. 
xiii).  Proptcr  labOrem.  Unde  Job :  Homo  natus  ett 
ad  taborem  (Job  v).  Propter  egestatem.  Unde  :  Ego 
sum  pauperet  dolent  {Psal.  lxviu).  Proplcr  morsus 
serpeuiium,  id  est  suggestiones  daemonum  ;  unde: 
i7/ic  reptiUa  querum  non  est  numerut  (Psai,  cui). 

Et  quia  mundus  incuUus  est,  sicut  desertum  in- 
cultum  est.  Vel  asceodunt  in  deserto.  id  est  in 


titeirnaris  (Exod.  xiv).  Quod  uni  dico,  omnibus 
dico.  Omnibus,  inquam,  iJlis  qui  tanquam  boni 
paiiperum  advocati,  coiUra  frivolas  excusationes 
eorum,  qui  invitali  fOerant  ad  nuptidSt  didiceruni 
spiritualiter  allegare.  Invilati  quippe  surous  omne« 
ad  uuptias,  sed  adhuc  esi,  qui  dicat :  Ft//aiii  emi 
(Luc.  xiv).  Viiiam  quippe  emere,  esl  in  saeculi  va- 
nitatrbtfs  desudare.  Hic  est  qui  in  cophinopaleav 
nim  Pharaoni  deservit.  Est  etiam  et  qui  dicat : 
Juga  boum  emi  quiuque  {ibid,).  Hic  6St  animajis 
homo  ille,  qui  mundi  cupiditatibas  inhiat,  ei  in 
cophino  laterum  Pharaooi^  subdit.  Tcrrena  quippe 


(22)  Congruit  magis  fetto  Assumptionis, 


751  J>.  GARNERll  LirSCOKENSIS  EPISCOM;  -  "J^J 

jcupiditas  quasi  liilum  esl  ignc  decoclurp  ;  illo,  qui  k  Marllia  vero  acllvam,  propier  superiorem  viai  acii- 


nunquam  dicil :   Suffici4 ;   vcl  certe  illo,  qui  tactas 
OTCS  puerosque  consumpsit :  quoniam, 

Invidtts  alteriui  reius  marcescit  opimis. 

(HoRAt.  Epist.  1,  2,  vers  57.) 
E$t  iiisuper  el  qui  dicit :  Uxorem  duxi  (ipid,), 
Uxorem  autem  ducere,  eslcarnis  lutum  per  volupla- 
tem  mollescere.  Hie  e^l  qul  in  cophino  luli  Pliaraoni 
obedit.  Qui  igitur  vanitates,  voluptatcs  ct  conea- 
pisceniias  rcpelluut,  et  contra  frivolas  cxcusalioncs 
excipiunt,  coila  de  sub  jugo  Pliaraonis  excutiiinl* 
Sed  quis  est  hic^  et  iaudabimus  eum  ?  {Eccti.  xxxi.) 
Ipse  est  urgens  et  l€nicus. :  sic  enim  inlerpretatur 
Moyses,  cui  diclum  esl:  Eleva  virgam  tuamf  eic 
Urgens  qulppe  fuit  per  disciplinam  activse,  liniens 
pcr  disciplinam  contemplativ»  :  propter  quod  dicit ' 
propheia.:  Excidi  mihi  duas  virgas :  unam  vocavi 
funiculum,  el  uiteram  decorem  {Zachar.  xi).  Nam  a 
radlce  tcrr»,  virgam  quasi  disciplinam  cxcidit : 
funiculum  quanlum  ad  activam ;  decorem  quantum 
ad  conlcmplativam.  Funiculum  urgeutem,  decorcin 
lenientcm.  Nihil  enim  aeque  mulcet  et  lenit  ani- 
«nam,  sicui  sanctx  contemplaUonis  devoiio,  ut  ait 
quidam  :  In  omuibus  requiem  quoesivi  {EccU.  xxiv), 
iioc  tantam  uspiam  inveni,  quanlam  in  sancta  cogt* 
taiionc.  Urgct  autem  animum,  et  quasi  fuuiculo 
conrctat  acliva,  dum  pungit,  dum  soUicilat,  dum 
lurbatur  erga  piurima. 
Uinc  est  quad   Yirgo  gloriosa,  quasi  virga  ex 


vx;  Lia  vero  propter  inferiorem.  Rt  cum  muhuRi 
inler  se  diffcrant,  superior  vis  contemplativx,  ei 
infcrior  siclivae,  non  mullum  tamen  differre  viden- 
lur  superior  activap. ,  et  inferior  contcmplativs. 
Multum.  quippe  dilTeK  jucunditas  devotionis^  el 
ailliclio  laboris,  sed  non  multum,  ofDcium  cbari.ta- 
tis  et  simplicitas.bona:  volunlatis.  Ilinc  est  quod 
in  constructione  labernaculi,  secundum  oOQciuai 
qualuor  istarum  sorofum,  videlur  conslrui,  atriuro» 
sanctom,  et  Sanctum  sanclorum.  In  alrio  quippe 
erataliare  a^reum,  craticula ,  sartago,  clibanus. 
Mactabanlur  ibi  carnes  in  bolocausluni,  el  pro  pec- 
paio.  in  pmnibns  bis  oific^um  Lix,  labor  videlicet 
et  aCQictio  Qguratur.  Ecce  inferior  gradUs  acliva^ 
^  vitae.'  In  sanclis  vero  erat  mcnsa  propdsiiionis,  pa- 
ues  calidi  desuper  combiuati :  officium  viJelicet 
Martha;,  a  lalere  quoque  candelabrum  cum  lucer- 
nis,  in  quo  Qgurabatur  officium  Raclielis.  In  San- 
ctis  vero  sanctorum  erat  altare  aurcum ;  in  quo 
offerebatur  inccnsum,  Secundum  officium  Marix. 
Nam  in  Ecclesia  Christi,  qiiatuor  sunt  rectoruni 
genera  insiituta  ;  saccrdotes  videlicet  qui  implent 
officium  Mariae,  reges  qui  officiuni  Hachelis.  Unde 
quia  ista  duo  gencra  ad  contemplativam  vitam  per« 
tinont,  bencQcium  rccipiunt  unctionis.  Pastorcs 
Ycro  implent  officium  Marlhae,  judiccs  Iax.  Unde 
quia  ad  aclivam  vilam  perlinent,  non  habcnl  beiie- 
Qcium  unctionis,  sed  virgam  polius  in  manibus, 


Aromatibus  myrrhx  et  thuris  praedicatur.  Virga,  q  propter  disciplinam  conscrvandani  in  opcribus 


iaquam,  quia  ievis,  quia  ilexibilis;  funicuius  vcro, 
quia  in  akum  sc  elevans  odorem  suavitatis  emisit. 
Levis,  quia  carct  pondere  peccutoruin ;  flcxibilis, 
quia  iniscricors.  Myrrhae  vcro  et  thnris,  quia  iu 
omni  disciplina  sc  semper  exercuit.  Myrrho}  quippe 
virga  iuil,  propler  disciplinain  aciivap  ;  thuris  vero 
p  opter  disciplinam  eontemplativae.  Ilinc  csl  quod 
in  bodicrnae  diei  fcslivitaie,  ipsa  casiello  compara- 
lur,  in  quo  habitabant  Maria  et  Martha,  quia  ca- 
stcllum  fundatuin  supra  Qrmam  pelrain,  castcllum 
incxpugnabile ,  castellum  iucorruplum,  castcilum, 
quot  virtutibus,  lol  civibus  plenum,  cujus  scmper 
dausa  fuil  porta,  nec  patuit  nisi  soli  principi. 
daslcllum  anlonomastice  Jesu,  in  quo  vere  habila 


Hinc  est  quod  in  primitiva  Ecclcsia ,  qualiior 
persona  primitus  sunt  ordinatae  :  Aaron,  qui  iin- 
plebal  officium  sacerdotis ,  Jacob  pastoris ,  Moyaes 
judicis,  David  regis.  Istis  enim  quatuor  Ecclesia 
principaliter  ordinanda  commissa  esl.  Sed  qiiid, 
fralres?  Insurrcxerunt  Qlii  Core  conlraAaion  pon- 
tiliccm ;  virga  Aaron  floruit,  el  frucluni  fccit  in 
signum  saccrdotii  ct  contemplum  Qliorum  Coro. 
Jacob  autem  nihiloininus  virgas  populeas  ct  amy- 
gdalinas,  et  ex  plalanis,  in  canalibus  posuil,  ul  ad 
carum  conspcclum  oves  concipcrent  divcrsos  fetus, 
et  sic  Laban  illuderet;  et  quod  suum  erat  multi* 
plicaret  {Gen.  xxx).  Moyscs  vero  contra  Pnaraonem 
\irgam  elevavit,  et  in  ipsa,  signa  e<  prodigia  fecit; 


baiMartlia  in  soliiciludineadministraiioiii»;  Maria  U  el  iEgyplum  dccem  plagis  afflixit.  David  aiUemcum 


vero  in  fervore  dilectionis,  vel  desiderio  amoris 
ilAtc.  x).  Nam  istis  duabus  sororibus*  illae  duae  vit» 
signiQcanlur,  subNovo  Teslamenlo,  sicul  in  iliis 
duabus,  Liavidelicetet  Ra(flicle,  in  Yeteri  Tesia- 
mento.  Quod  enim  Lia  in  Yeieri,  boc  Marllia  iu 
Novo ;  et  quod  Aachel  ibi,  hic  Maria  signiQcat ;  sed 
alia,  el  alia  dc  causa.  Mariha  enim  activam,  propter 
officium  chariiatis  ;  Lia  vero  propler  excrcitium 
taboris;  unde  el  taboriosa  interpretatur.  Maria 
4:onlcroplativam  designal,  propter  aititudinem  con- 
icmplalionis ;  Bachei  ▼ero  propicr  simplicilaicm 
nientis :  unde  et  ovis  interpretatnr.  Ergo  Maria 
/conlemplativam  cigniQcat,  proplcr  superiorem  viin 
«ontcmplativae ;  Racbei  vcro  propter  infcrioreui; 


inulloties  in  Saul  poteslatcm  habcret,  inanum  suam 
in  cbristum  Domini  mittere  noliiil,  et  lamen  erecta 
ct  (lirecla  ejus  virga  fuit,  ul  dictum  est :  Virga  di- 
rectioniSf  virga  regni  tui  {Psal.  xLiv).  Omnia  haec, 
dilcctissimi ,  in  Qgnra  conlingebant  illis,  et  facia 
sunt  pro  nobis.  Dala  esl  nobis  virga ,  et  virga  de 
radice  Jesse ;  de  radice,  inquam,  Jesse,  quia  de  ra- 
dice  Jncendii.  Radix  enim  totius  fcrvoris  et  chari- 
tatis  Yirgo,  virga  csi.  Exaltala  cst  virga,  elevaia 
est  virga,  ut  qux  cxaltala  est  in  se,  cxaltata  sit  in 
te,  exaliata  sit  tibi,  exaliala  sit  a  tc,  exallata  sii  in 
tc,  qiiae  exaliata  est  pro  te.  Quicunque  ergo  pasior 
Dci  cs;  quicunquc  officium  Jacob  imples,  si  Laban 
occurrii,  si  mundus  dcprimit,  si  laborcs  tuos  ci 


755  SERMONES.  —  SERMO  XXVIII.  IN  A^SUMPT.  B.  MARIiE.  75^4 

liiclas  dcrideant,  quorum  iniquitas  prodit  ex  adipc,  A  deras,  ad  iUum  mcntem  eleva,  cui  scrvire  rcgnare 
tene  virgam  in  canqlibus  cordis  tui,  quae  Iiabeat  in 


se  amygdalinum  fecunditalis,  populeum  virginita- 
tis,  et  platanicum  justitiae  et  saiictilatis,  vei  simpli- 
citatis.  Eleva  igitur  virgam  fecundam  prole,  virgi- 
nem  corpore  et  mente,  pianam  justitia  et  simpii- 
citate.  Sed  atteude,  quid,  et  de  qua  dictum  est : 
Quasi  plantatio  roste  in  Jericho  {Eeeli,  xxiv).  Ad 
omoes  pertinere  debet  generaliter,  quod  ad  Mariam 
specialiter:  ei  utinam  ad  me  (inaliterl  Jericho 
quippe  signiflcat  idem  quod  Laban,  id  est  mundum, 
et-juslus  quasi  l[>l^ntatio  rosae  in  Jericbo  est,  id  est 
in  mundo,  quia  supponit  sibi  aculeos  lentationis, 
eum  exteriori  mortiiicatiohe  carnis,  et  interiori  de- 
votione  mentis  in  omnibus  praebens  suavllatis  odo- 
rem.  Exemplum  accipe ,  iacob ;  exemplum  accipe, 
vir  luctator.  Si  raundus  derideat,  si  insurganl  acu- 
lei  tentationum,  maneat  viror  menlis,  esto  bonus 
odor  Christianae  devotionis.  Quod  si  sacerdos  es, 
ei  insurganl  in  te  iilii  Gore,  filii  Calvariae,  filii  cru- 
cis,  id  est  bypocritae,  qui  solcni  aliorum  bonis 
aclibus  invidere,  vel  qui  pro  beneficiis  ecclesiasticis 
solent  temporale  lucrum  inquirere,  noli,  sacerdos 
aetcrnum,  iiisi  pro  aeteniis  requirere.  Prirouii 
quaere  regnum  D«i  et  jusiitiam  ejus,  et  baecomnia 
adjicieulur  libi.  Felix,  cujus  baec  vox  esse  po- 
lcrit :  Quasi  palma  exallala  $um  in  Cade$  (ibid). 
Palma,  ut  aiunt  hi,  qui  rerum  descripsere  naturas, 
ccnlenaria  fructum  facit;  Cades  autem  mutatio, 


B 


est;  illius  rcgni  particeps  esse  desidera,  qiiod  ^ter- 
num  est.  Considera  ergo  cedrum  exaltatani  in  Li* 
bano.  Cedrus  enim  imuiensa,  odorifera,  imputri'<- 
bilis  perseverat  in  Libano.  Mons  LiLanus  candidut 
est,  quia  Libanus  eandidatio  interpretatur:  Ibi' 
quippe  sunt  viri  virtutibus  exiinii,  odoriferi  fama» 
imputribiles  ;eternitate;  et  quotquot  ibi  sunt,  re- 
gnant,  qaia  rcges  sunt.  Ibi  exallationis  dignitatem 
recipiunt;  ibi  nulli  subjiciunlur,  non  homini,  noK 
angelo,  sed  soli  Deo.  Sequitur : 

Extende  mdnum  et  divide  mare.  Nola  quod  Moysi 
dictuin  est,  extende  manum  'tuam  {Exod,  xiv) :  illt 
videlicet,  cui  dictum  erat :  Diliges  proximum  tuum^ 
et  odio  habebi$  inimicum  tuutH  {Matth,  v).  A  te  plus 
exigit,  qui  utramque  maniim  in  cruce  extendii. 
Nisi ,  Inquit,  abundaverit  justitia  veslra  plu$quam 
Scribarum  et  Pharisteorum^  non  intrabitis  in  regntim 
emlorum.  {ibid.)  Propter  hoc  ergo  plus  exigit,  quia 
ait :  DHigite  inimico$  te$tro$  :  bHnefaeite  hi$  qui 
oderunt  vo$,  Si  te  qui$  pernimrtl  tii*maxt7/«m,  etc. 
{ibid.)  Qui  solus  manus  extendit,  ei  mare  dividii, 
aquas  forte  superiores  retinet  et  inferiores  non  ab- 
jicit.  Sacramentum  hoc  magnum  est.  Est  entm  su- 
perior  amaritudo,  et  est  inferior.  Mare  enim  ama- 
ritudinem  significat,  quia  amarum  est.  Et  est  su- 
perior  ainaritudo  retinenda,  inferior  amovenda.  St 
cnim  amaricaris  in  animo,  quod  diu  leneris  in  hoc 
exsilio,  quod  visione  Dei  non  frueris,  pro  sup^iori* 


•HMS. 


vel  $anctum  dicitur.  Centenarius  etiam  perfectionem  q  ^us  amaricaris ;  de  talibus  enim  amaritudinlbus 

siguiUcat  in  Scripturis.   Justus  ergo  quasi  palma 

cxallatur  in  Cades,  quando  de  laeva  hujus  tempo- 

ralitatis,  transfertur  ad  dexteram  beaiae  aeterniia- 

tis,  juxta  illud  :  Ctfm  dederit  dilecli$  $ui$  Mmiium, 

ecce  haredlta$  Domini  {P$at.  cxxvi).  El  sapientia  : 

Cum  consummaverit  homo,  tunc  incipit  {Eccli.  xviii). 

Tunc  cnim  eril  in  utcro  dexttTae  Excelsi,  quando 

dicere  poterit  quis  !  Nunc  ctepi  {Psai.  lxxvi).  Erit 

enim  lunc  sancta  mutatio,  quando  corrupiibile  hoc 

induerit  incorruptelam  ;  et  morlalti  hoc  inducrit 

iminortalitatcm.  Quod  bi  judex  es,  el  insurgat  in  ta 

rcx  iEgypii,  hoc  est  tenebrarum  harum,  ut  ignores 

boni  ei  mali,  veri  et  falsi,  profani  et  sancti,  mundl 

et  poiluti  diiitantiam,  considera  cypressum  in  monie 


diclum  est :  Pone  tibi  amaritudine$ ,  et  diri§ 
tuum  in  viam  rectam  {Jer.  xxxi).   Et  alibi : 
labo  libi  omne$  anno$  meo$  in  amaritudine  animas 
mece  (l$ai.  xxxviii). 

Ilic  cst  cnim  ille  Mardochaeus,  nutiitiiis  Edissae, 
qurc  alio  nomine  vocabatur  Estlier  {Esther,  ii). 
Mardochxus  enim  myrrha  munda  interpretattir ; 
myrrha'autem  amariludinem  significat.  Et  baec  est 
amariludo  rctinenda,quia  munda.  Nutritius  Edissa^ 
id  est  miscricordiae,  quia  Edissa  misericordia  iuter* 
pretatur,  Eslher  vero  abscondita,  Et  haec  est  mise- 
ricordia  abscondita,  de  qua  dicitur  :  Quam  magna 
multitudo  dulcedinis  tua^  Domine,  quam  abscondisii 
timenlibu$  te  {P$al,  xxx).  Proptcr  hoc  sponsa  di4;i( 


Sion  exaltatam.   Alons  enim  Sioo  Ecclesiam  Dei  ^  in  Canticis  :  Manu$  meas  $tillaverunt  myrrhamt  ei 


significat,  ubi  exaltata  fuit  cypressus  crucis»  quia 
crucem  referunt  fuisse  de  cypresso,  in  qua  pendens 
Salvator  longe  ante  praedixeral :  Ego  si  exaltatus 
fuero  a  terra  omnia  traham  ad  meipsum  (Joan.  xii). 
£t:  Nuncjudicium  est  mundi:  nuncprinceps  hujus 
mundi  ejicietur  fora$.  (ibid.)  Aliud  ergo  noli  quae- 
icre  judicium.  Illum  altende  qui  ait :  Nolite  judi^ 
eareel  nonjudicabimini  (Luc.  vi).  Ad  hoc  solummudo 
oculos  apcri,  quomodo  nunc  princeps  mundi  hujus 
ejicialur  foras,ut  jiec  in  le,  nec  in  tuis  dominelur. 
Sil  libi  coUuctatiOy  non  solum  adversus  cumem  et 
sanguinem  ,  sed  et  adversus  principem  tenebrarum 
harum,  contra  spiritualia  nequiliiP  in  ceelestibu» 
(Ephes.  vi).  Quod  si  rcgis  officium  excrcere  dcsi- 


<^t<^tlt  mei  pleni  sunt  myrrha  probatissima  (Cant,  v) : 
quae  est  munda,  et  per  boc  relinenda.  Inferior  au- 
tem  amaritudo  est,  quando  quis  aiuaricatur,  eo 
quod  non  potest  excogitaiam  io  hostem  exerccre 
malitiam.  Unde  Psaimisla  :  Ft7it  homiuumy  usquc- 
quo  gravi  corde?  (Psal.  ly.) 

Haec  est  amaritudo  infcrior  repellenda,  quia  im- 
munda,  quia  roagis  iram  Dei  nutrit,  quam  miscri- 
cordiam.  In  prinia  amariludine  designatur  crux 
Christi;  iii  secunda  crux  Aman,  qui  iuterpretatur 
iniquitas.  Exlende  igitur  mauus,  et  divide  mare» 
ut  scias  inter  amaritudincs  utrasqus  discernere, 
ne  turberis,  ubi  debcs  gaucsre,  vel  gsjdeas,  ubi 
dcbes  turbari.  Ne  gaudeas,  qviod  cs  a  TLTlic ;  ^t 


7i>5  D.  GARNEKI!  LINGONLiNSlS  EPlSCOPl  r^ 

tarberis,  quod  mai.cipatus   cs  Dei  obsequio.  Sic  A  nit,  quia  delicise  cjiis  sunl  essccum  filiis  liotniiHini. 

Vel  quia  per  domiiin  in  sacro  eloquio  solet  con- 


enim  gradiuntur  filii  fsrael  per  maris*mediuiii,  iu 
est  per  viam  viriuium,  vitiis  per  amarUudines  ex.- 
Biccalis.  Gradiuntur  auieni  usque  ad  moniem  Dci 
Roreb.  Horeb  quippe  $iccita$  interpretatur.  Hoc 
tamen  notandum,  quod  siccitas  alia  probabilis,  alia 
reprobabi.is,  quoJ  el  in  Iloreb  figuratur.  Nam  in 
Iloreb  bona  et  laudabilis  siccitas  figuratur,  ut  ibi : 
Usque  ad  meniem  Dei  Horeb  {III  Reg.  xix).  Mons 
si^iuidem  ille  coilcslis  Horeb  ideo  dicitur,  quoJ  ab 
omni  spurcitia  mundus  esse  probatur.  A  montibus 
eiiim  spuna,  quia  ct  noxia,  dilabuntur  in  vaUes. 
Uiide  angclus  el  homo,  allcr  propter  superbiam, 
alier  propter  inobedientiam,  de  monte  coelestis  glo- 
riae,  in  villem  temporalis  miseriae  corrucrunt.  Unde 
scriplum  cst  :  Non  liabilabit  in  eo  aliquid  coinqui- 
natum  {Apoc,  x\v),  Ei  Psalmista  :  Domine,  quis  ha- 
bilabit  in  tabernaculo  luo  :  aut  quis  requiescet  in 
monte  sancio  tuo  ?  {Psal,  xiv»)  Ecce  bic  babes,  et 
de  babitatione,  et  de  requie.  Est  autem  laudabilis 
siccilas,  qus  noxios  corporeae  pinguediois  humores 
ebibens  peiulcos  motus  lubricae  fragilitatis  enervat, 
ct  corpus  reddit  minus  aplum.  Est  et  vituperabilis, 
ftuae  fontem  cordis  exsiccariS,  et  venas»  per  quas 
ad  oculos  usque  solet  devotio  procedere  lacryma- 
rum ;  gratiam  devolionis  obcludil.  Duplicem  hanc 
siccitatem  concupiscenlia  duplex  etinfert  et  au- 
fert.  Coucupiscentia  namque  spiritus  adversus 
carnem,  laudabilem  siccitatem  iufert,  et  vitupera- 


scienlia  figuraii,  dcvirtutu:»  lapidibus  prCtiosis  do- 
mum  sibi  ct^nslruxit,  et  usque  ad  cubituro  perf^ 
clionis  consummavit,  ille  Simon,  id  est  obedienilm 
filiuSf  cujus  mcmoria  in  lienedictione  est,  qui  seci^ 
tus  Agnum  quocunqi»e  ivit,  ad  obedientiae  prttce- 
ptum,  tanquam  alter  Abrahamy  egresftus  csl  die 
terra  et  de  cognatione  sua,  ut  fieret  in  gemeoi 
magnam,  unde  pater  multarum  gcutiuni  coiistitii- 
tus  estp  in  qucm  clamamus,  Abba,  Patcr.  Ipse 
etiam  tanquam  allcr  Isaac  in  hujus  sotiludinis  agro, 
quo  egressus  est  ad  medilandum,  copulavit  sibi 
liebeccam,  quia  didicit  et  docuit  pariter  ex  iis  qu» 
passiis  est,  palienliam.  Ipse  quoque  Uinquam  alter 
Jacob,  egressus  de  lerra  et  de  cognatione  sua,  con^^ 
junxit  sibi  Haclielcm  et  Liam  :  Liam  in  odicio  mi- 
nistrandi,  Racbclem  iii  otio  coniemplandi.  Gujus 
semen  Deus  muliiplicavit  super  tcrram,  ut  infini- 
tam  laboraniium  mullitudinem  ex  activa,  ex  Ra« 
chele  vero  contemplaiivorum  mulliludinem  genuerit 
copiosam.  In  iis  igilur  omnibus,  patriarcbis  et 
prophetis  merito  comparatur,  non  solum,  sed  apo- 
stoiis,  martyribus ,  confessoribus ,  et  virgrmbvs. 
Quia  vobia  a  Deo  missus,  etsi  non  aliis,  Tobt'?  ta- 
meo  factus  est  apostolus,  quia  signa  apostolatus  sui 
omnesestis  in  Domino.  Ipse  ciiam  per  cariiis  pas- 
sionem,  et  proxiroi  compasbionem,  in  certamino 
plus  cucurrit  quam  martyr  ictum  sufferens,  mu- 


biieiD  aufert;  concupiscentia  vero  cariiis  adversus  ^  crone  fundens  sanguincm.  Et  in  confessione  laudU 


u|rilum  vHuperabiiem  infert,  et  laudabilem  aufcrt 
ra^jyrimam  siccilalcm»  babet  homo  cor  carneum ; 
per  secundam  Upideiim  ^  earueum  per  afQueniiam 
devotiouis;  lapidcum,  per  duritiam  obslinationis. 
SERMO  XXIX. 

IN   FESTO  SJiNCTI  BERNARDl. 

Cum  aecubuisset  Jesus  in  domo  Simonis  leprosi , 
fractum  est  alabastrum  unguenli  nardi  pistici  prje- 
tiosi;  et  tota  domus  impleta  est  ex  odore  unguenti 
(Joan.  xii).  Licel,  dilectissimi,  ea  quse  proposui- 
mus  beati  Lucx  fidelis  sermo,  et  omni  acceptione 
dignus,  ante  sex  dies  Paschs,  Bethani»  in  domo 
Simonis  facta  fuisse  commeroorat,  tamen  quia  in 
hac  spirituali  Bethania  haec  cadem  videmus  iterata, 


adoraiis  Dominum,  quod  cordis  aicn  crediJit,  cliam 
coram  hominibus  confessus  esl.  Qui  cum  mulieri' 
bus  nunqnam  coinquinatus,  scculus  est  Agnuni 
quocunquo  ivit.  Spaliosam  qiiippe  viani  dererni> 
quens,  et  arduam  aggressus,  qujc  ducit  ad  vitain, 
factus  est  vobis  lanquam  luccrna  ardens  et  iucens. 
Ardens  eloquio,  luccns  exemplo.  Ardens  in  fra- 
clioiie  panis,  lucens  in  semitis  viarum  Dei,  ut  sie 
in  ulroque  boiio,  ei  ardens  el  arduus,  non  iinmC' 
rito  Bernardus  sit  vocatus.  Intuemini  quantus  s.l 
iste,  qui  Ingrcssus  est,  noo  solum  ad  vestram  sa  - 
lutem,  sed  ad  omnium  correclioiiem,  uipotc  regi- 
bus  Joannes,  iflgyplits  Moyses,  fornicaniibiis  Phi- 
nees,  Elias  idololatris,  Eliseus  factus  avaris,  mcii- 


etsi  non  historice,  mfslice  lamen,  misericordiam  ^^  lientibus  Pctrus,  blasphemantibus  Paulus,  nego- 

Dei  niirabilem  in  hoc  facto  votis  et  precibus  im- 

plorare  debemus,  quoniam  a  fidelibus  suis  non  est 

aversus  amor  ejus,  sed  adhuc  manus  ejus  exienta. 

Qiiae  est  enini  haec  Bethania,  nisi  baec  obediehtiae 

domus :  qu:e   tantorum  filiorum  malrem  se  laeta 

cognoscit,  (juos  de  Spiritu  sancto,   obstetricante 

manu  obedientiae,  parturivit?  Quae  quia  exemplo 

dara,  et  vallis  bumilitate  cognoscitur,  noi><  imme»- 

rllo  Claravallis  nuncupatur.  In  hac  igitur  domo  Si- 

mon  iile,  qui  faclus  est  obediens  Paiii  usque   ad 

mortem,  cujus  spiritus  in  filiis  obedicntiae  requic- 

scit,  ut  scriptum  est :  Superquem  requiescet  Spirilus 

meus,  nisi  super  humilem  et  quietumf  et  tremetitem 

rerba  mea  ?  {Isai.  wvi)  rcquiem  qu?csivit  ci  invc- 


tiantibus  Chrislus.  Justitia^  forma,  sanctimoniu; 
speculum,  pietatis  exemplar,  assertor  veriutis,  dc- 
fensor  fidei,  amicus  sponsi,  sponsae  paranymphusv 
ordinalor  cleri,  pastor  plebiuro,  magisler  insipien- 
tium,  refugiuni  oppressorum,  pauperum  advocalm», 
miserorum  spes,  tutor  pupillorum,  juddx  vidua- 
rum,  oculus  cxeorum,  lingua  mutorum,  baculus 
senuin,  ultor  scclcruni,  metus  malorum,  bonorum 
gloria,  sal  «errae,  lumen  orbis,  saeerdos  Allissiroi, 
vicarius  Christi,  christus  Domini,  Deus  Pharaonis, 
actu  severus,  vultu  screnus,  verbo  serius,  omnibus 
omnia  faeij^s,  ita  ut  cuni  crcdercs  non  vocatum 
in  parlcm  solliciludinis,  scd  in  plenitudincm  potc- 
statis.  Ideo  accubuit  Jrsus  tn  domo  ejus,   qni  iu 


7:;7  SERMONES.  -^  SERMO  XX l\.  IN  FESTO  S.  BERNARDI.  758 

omnibus  est  per  esscnliam.  Ubique  enim  est,  qui  A  jus  capul  offerenlis  maniis  imponilur.  Alii  prxteri- 


nusquam  deest.  In  quibusdam  lamen  transit,  in 
aliis  inhabitat,  in  aliis  cubat,  in  aliis  pascitur  et 
reficilur.  Transit  quippe  per  iuierpolatas  cogita- 
tiones,  sicut  Eliphas  ait :  Cum  $pirUu$f  me  prce- 
$ente^  tran$iretf  inhorruerunt  omne9  piti  carni$  mece 
(Job  it).  Nobis  ehiro  praesentibus  spiritus  transil, 
quando  inyisibilia  cogitamus,  quia  hxc  non  solide, 
sed  raptim  videmus.  Neque  enim  in  contempla- 
tione  mens  diu  figitur,  quia  ad  se  ipsam,  ipso  lu- 
mine  reverberata  revocalur ;  sed  tunc  pili  carnis 
inhorrescunf,  cum  sic  vit»  veteris  cogiutiones  a 
roenie  rescindimos,  ut  in  illo  dolore  fatigemur. 
Irihabitat  vero  per  gratiam  nunc  opcrantem,  ut 
velit  quod    bonum   esl ;   Bunc  cooperanteni,  ne 


torum  suorum  malorum  memores»  et  per  hoc  bu- 
miles,  eo  divinis  mandaiis  humiliter  obediunt,  quo 
pcr  obedienlix  bonum  ad  Deum  se  posse  redire 
confidunt.  Isti  Simonem  leprosum  induunl,  qui» 
quidem  cum  Deum  invilavit,  leprosus  vocaLatur. 
Sic  ei  isti  nomen  sibi  retinent  peccatoris,  qui  etianr 
de  propitiato  peccato  nesciunt  esse  securi.  Alii  de 
iis  quae  sibi  videntur  licita,  obediunt ;  sed  si  quid 
minus  licite  pran^ipi  videatur,  quod  injungitur,  licite 
contradicere  se  posse  creduni,  non  attendentes  obe- 
dientiam  Abrahs,  nec  Joaunis,  qui  lignuAi  aridum 
rigavit,  et  saxum  immane  volvit,  vel  illius,  qui  fi- 
lium  suum  in  clibanum  ardentcm  propter  obedien- 
tiam  jecit.  N^im  si  solum  in  licitis  obedtentes  su^ 


frustra  velit,  sed  plerumque  tentatione  velalam,  ut  ^  mus,  quis  supplebit,  quod  ait  legislator  noster,  re 


scriptum  cst  :  Quam  magna  multitudo  duicedini$ 
tuce,  Domine,  quam  ab$condisti  timentibu$  te  (P$al. 
xxx) ;  quandoque  devotioiie  nudatam,  sed  tunc  non 
solum  inhabiial,  scd  cubat,  quia  cubare  est  habh- 
tare  mentem  cum  devotione.  Relieitur  autem  in 
illis,  vei-de  i^lis,  in  qnibus  aut  de  quibus  filius  im«> 
plct  voluiitatcm  Patris  :  sicut  idem  Fiiius  ait :  Ct- 
bu$  meu$  e$t,  ut  faciam  votuntatem  Patri$  met,  qui 
in  cceti$  e$t  (Joan,  rv). 

Sic  igitur  cul)al  et  p^.scit  in  domo  Siinonis,  id 
esi  iii  conscientia  obedientis.  Additur  autem  le- 
prosi,  ob  humilitatis  custodiam,  quia  custos  obe- 
dicniise  hnmilitas  est.  Nisi  enim  per  humiiitatem 


et  nomine  Benedictus,  super  iilo  capituio :  c  Si 
fratri  impossibilia  injunguntur  ?  >  Quid  enim  adco 
illicitum,  qttam  iinpossibile  ? 

Ideo  induamur  Simonem  Macbabseum,  qui  Try- 
phoni  fdit  obediens,  cum  tamen  esse  sciret  illicf- 
tum  quod  petebat.  Ciim  euiro  surrexisset  iste  Si- 
roon  pro  Jonatha  fratre  sno,  quem  Tryphon  occide- 
rat,  quod  Simonem  non  latebat^  roisit  ad  eum  Try* 
phon  legalos  tn  dolo,  dicens  :  Pro  argento,  quod 
debebut  frater  tuu$  in  ratione  reg%$^  detinuimu$  eum ; 
et  nunc  mitte  argenti  tatenta  retimm,  et  fitio$  eju$ 
ob$ide$,  et  remi(temu$  (I  Machab,  xiii).  Cumque 
Simon  cognovisset  dolum  ejus,  misit  tamcn  argeii- 


servelur,  cito  \a  contemptum  erigitur.  Necesse  est  C  *"'"  ^^  pucros,  no  murmuraret  popuius  dicens 


crgo,  ut  per  humilitatem  obedientiae  ad  Deum  re- 
ilcat,  qui  per  superbix  lepram  cxlra  catira  reccs- 
scrat,  quia  simplcx  obedientia  non  suflicit,  si  suis 
stipala  comilibus  non  adcril.  Nam  ut  plena  sit 
obcdieiiiin  et  pcrfccta,  necessc  cst  ipsam  esse  pu- 
ram,  vohintariam,  humilem,  paiieniem,  fideiem, 
dcvotam,  divinae  dilectionis  forlitutline  roboralam. 
Dc  qua  dicttini  cst  :  Forti$  c$i  ut  mor$  dlteclio 
{Canl,  viti).  Et  haec  in  illis  septem  pcrsonis  figuraia 
fiunt,  qui  uno  codemque  nomine,  sicut  cx  divinis 
colligimus  verbis,  id  cst  nominc  Simonis  sunt  si- 
gnala;.  Legimus  siquidcm  de  Simone  mago,  de  Si  • 
inonc  Cyrcnxo,  de  Simone  leproso,  de  Simone  Ma- 
chabxo,  de  Simone  Petro,  de  Simone  Cliananaso, 


Non  redemit  fratrem  fuitm,  voten$  regnare, 
exemplo  plcruinque  obedientes  esse  debemu 
majus  scandalum  removenduro;  etiam  si 
forte  iiijungantur.  Et  haec  est  obedientia  paliens. 
Sed  quoniam  illicitum  est  omne,  quod  est  praeter 
ftdem,  vel  non  ex  fide  (Hebr.  xi),  non  iu  omni  illi* 
cito  dicimus  gcncraKter  obedicndum;  quia  nun- 
quam  in  iHis,  in  qnibus  fides  laeditur,  obedire  tene- 
mur;  sed  in  omnibus  obedientiae  factis  fidem  prae- 
viam  habeamus,  quia  sic  induere  non  debemus  Si- 
moiiem  Machabacum ,  ,ut  Simonem  Petrum  exu»- 
mus,  quia  quaniumcunque  magna  sit  obedicntiai^ 
uulla  tamen  est,  si  non  sit  super  fidei  petram  fun- 
data.  Nec  quamcunque  fldem  loquor,  scd  caro  quae 


«lc  Simor.c  Oniae  filio.  Isti  septem  illa,  qiiae  praedixi-  ^  est  affectuosa,  ci  oninium   virtutum  aemulaloria. 

mus  septcm  figurant;  non,  omnes  omnia,  sed  aliqui 

aliqua,  quaedam  remotive,  quaedam  positive.  Suiit 

eniin  qui  solius  ambitionis  causa  praelatorum  roan- 

dalis  obediunt.  Isli  Simonem  magum  iiiduunt,  qui 

sola  ciipiditate  mandatis  voluit  apostolicis  obedire. 

Ideo  pura  debet  esse  obedientia,  ut  solus  Deus  sit 

in  causa,  qui  est  causa  causalissima ;.  et  ipse  idem, 

qui  finis  finalis  est,  sit  in  perscveranlia.  Alii  prae< 

latorum  inandaiis  obediunt,  scd  semper  inviti,  sem- 

pcr  cum  murmure.  Isti  induunt  Simonem  Cyre- 

iixum,  qui  cruoem  Domini  in  angaria   bajulavit 

{Marc.  xv).  Idco  voluntaria  debcl  esse,  quia  coacla 

scivitia  Deo  non  placcnl,  sed  hilarcm  dalorcm  di- 

ligit,  qnia  illa  hoslia  cst  ci  acccptabilis,  sup >i  cu- 


Quid  enim  est,  quod  nobis  noceat,  si  boni  xmula- 
tores  fuerimus?  JEmulamini  igitur  divina  clia- 
rismata,  ut  sit  obedientia  vestra  sicut  fidelis,  sic 
affectuosa;  sic  induentes  Simonem  Petrum,  ui 
etiam  indaatis  et  Chananaeum.  Chanana.'U8  quippc 
Zetote$  vel  mmutator,  vel  qiiod  idem  est,  tmtlalor 
interpretatur.  Nec  vos  terreat  fragilitalis  humanae 
dcfectus,  si  quandoque  sarcina  mandatorum  vircs 
vcstras  excedere  vldeatur.  Scitote  quod  qui  coii* 
fidunl  in  Domino,  mutabunt  fortitudinem..Non  enim 
in  vobis,  sed  ia  Dco  debet  esse  fortitudo  vcstra,  ct 
in  e]us  obedientix  forlitudine,  qui  facit  cum  ten- 
lalionc  provcntum. 
Cum  igitur  alicui   fratri  aliquid  gravc  praccipi*. 


:iO  D.  CARNEBU  LINGONENSIS  EPISCOPI.  7U0 

liir^  i!ii'al  uuVi'6  UuUr  in  cordc  soo  :  Foriitudo  mca  A  dum  atis  iHtauris^  mGUemqui  imUiSf  rd  09ss  desm" 


Deus,  vts  mca  Dominus;  et  iJeo  liumano  defeclu ' 
^iggrcdiar  qood  divina  fortitudo  perflciel.  Sic  fra- 
ctiis  est  Simon  Onise  filius,  id  «sl  imitator  cjus, 
qni  icmpcr  in  animo  dicil :  Non  est  fortiLu^io  mca, 
nl  sustineani  :  Si^d  tamcn  tis  mca  Domiuus,  ut 
ptTriccre  qucam.  Uiide  0:;ias  vis  mea  Do^nuui  in* 
ferprctatur.  In  liujus,  quia  Sinionis,  donio  Jesus 
accubuit  :  et  cum  esset  iu  acciiLilu  suo,  nardus 
dcdit  oJorem  suum,  quia  f.aclip.ii  t-st  ala!>:islrum 
iingiienti  nardi  pistici  pretiusi,  ct  l/>la  domus  iiu- 
I  lcla  cst -ex  odorc  ungucnli.  A!ai»astrum  dicilur, 
vas  marmoris  candidi,  pciiucidi,  quoi  incoimpla 
scrvat  ungocnla.  Talc  fuil  alabaslruoi.  vas  istuJ 
•  l'*(-tioois,  vas  psaliui,  ^as  caniici,  liyJria  farinx. 


per  incubantem,  non  tenebis  matrem  cum  fiiiis  ;  sed 
pulieris  abire,  pullos  tntens  captos ;  ul  heme  stf  iiki^ 
tt  longo  vlras  tempore  (Deui,  \iii).  Quolies  di- 
lccta  sapienlix  ta!)ernat*ub,  sub  diTo  positus,  ¥eii^ 
tis  expositus,  perpendo  sedulus ,  aediicandani  ac- 
ccsse  mihi  vidcor  in  Qkrialiisepher.  Scd  cum  dc 
l.>ci  ariJitate  qosero,  vel  cooqoeror ,  Axae  sospirio 
praeeunle,  a  Pafli  e  hiwiniiai,  a  quo  omne  datufli  opll- 
inum  ct  omnc  donuoi  perfeclum  de  sufsuiii  dcaceMik 
{Jacob,  XTii),  utrumqueimpetrandum  esse  iirig^uiiiii, 
ut  nom';ue  Dabir  digne  civilasccuscatuf.  Qumeumqm$ 
enim  scripui  sunl^  ad  nostram  doctrimam  scriplm  sumt 
{Rom,  xT).  lo  qiiibos  fecit  nos  Dominos  flunistros 
Novi  Testanicnli,  aon  litiera.scd   spirita;  lillera 


icty;'j$  olei,  scypbus  PbaraoiMS,  craler  tornatilis,  ^  caiiu  occiJit.  Quia  baec  est  ari  :itas  Cariaihsqiher» 


calix  iuebi'iiLn$  ct  prxclarus.  Fuit  mannoris  in  per- 
scverantiay  candidi  munditia,  pcrlucidi  fama.  Quod 
seniper  unguenta  scrvavil  incornipta,  quia  ncc  ia- 
'famia  deni|^ravii,  nec  aclui  illicilus,  nec  cogita  • 
tionis  conscDSUS  coilatum  sibi  graiiarum  munus 
corrupit.  Dieitur  aulero  alabastruni  (U^;;uenti,  sicut 
solcmos  dicere  scypbuni  vini :  et  dicitur  unguenti, 
quia  verba  qux  de  vase  difluiidebaniur,  sic  medi- 
eioalia  eraut,  ut  per  ea  aegri  sanarcntur,  c£ci  illu- 
minarcntur,  fortes  ad  robur  ungcrentur.  Erani 
cnim  aiitiilotum  infirmorum,  collyrium  cxculien- 
lium,  cbrisina  robustoruni,  ita  quod  illud,  quod 
llaria  Magdalene,  et  Haria  Jacobi  et  Salome  fe- 


Interpretalur  enira  cinlas  liiierarum,  £i  qiue  esi 
civitas  liltcraruin,  nist  illa  liltcralora,  qux  ioeivr 
ab  hosiibus,  et  oroal.  virtutibus  ?  Nara  ad  differeo- 
|iam  illius  littcralurae,  quae  nec  munit,  uec  ornat^ 
cjvitas  appcllatur.  Unde  Psalmista  ait :  Quottiam 
non  cognovi  liiteraturam^  introibo  in  potemtias  Do- 
mini  {PsaL  lxx).  Sed  aridilas  hujos  civitalis  super- 
ficies  est  litterae,  quae  nuUum  fructum  in  se  vi- 
detur  habere,  nisi  quaiido  inferiori  timoris,  e| 
amoris  irriguo  superiori,  fides  el  iuiellectus  irri- 
gatur.  Nam  ul  aurum  in  sapienlia,  argentum  iii 
eloqocntia ,  lapidcs  pretiosos  supenediflcemus  (22)» 
argcntum  in  logica ,    aorum   supcnedificemus  in 


ccrunt,  ul   capol  ongereiit  (J/arc.   xvi),  hoc  iste  q  tbcologia,   neccsse  cst,  ul  timor  pariter  et  amor 


mukis  laboribus,  mullo  vigiliaruin  ct  jejuniorum 
sHll  pretio  comparavit,  ot  mcmbra  capitis,  imo 
eij^ii  ungcrei  in  membris.  Hoc  igitur  alabastrum 
hodie  fuit  fraclum,  qui  mortc  prcliosa  dissolutom ; 
sed  iion  sicut  vas  flguli,  sed  sicut  vas  auri,  quod 
carnis  vincuiis  absolutum,  talenlum  sibi  credilum 
cum  lucro  Domino  reportavit ,  et  tola  domus  im- 
pkla  csi  cx  oJore  unguenli.  Per  ipsius  siquidcm 
verba  lola  Ecclosia  bonua  odor  cst  Deo  in  omni 
loco,  quia  odor  ejiis,  sicut  odor  agri  pleni,  cui 
bcnedixit  Dominus.  Currcmus  igilur  in  odore  on- 
ii;ucntorum  suorum,  hoc  est  in  odore  unguenti  pi- 
slici,  id  est  fiJelis  et  pretiosi,  et  per  boc  boni. 
Fiaclum  est  enim  alabastrum  ungucnti  bOni  nardi, 


pracccdant,  ut  sicui  illi  duo,  Aaron  videlicet  ci 
ITur,  antiqyitus  graves  Moysi  suslentabant  manus, 
sic  et  faciem  ejus  detegant  et  dctergant.  Alioquiu 
timendum  nobis  est,  ne  lignum  superxdificcmos, 
quod  mittcre  solcnt  hxretici  in  verbum  panis,  ut 
scriptum  cst :  Mittamus  lignum  in  pane  ejus  (Jer, 
xt) :  vel  ne  supponamus  fcnum  bumanx  fragilila- 
tis;  quod  sibi  supponere  debent  famelici,  sicui 
hxrcntes  litlerx  faccre  solont  in  canticis,  vel  nc 
supenedificemus  slipulam  alicujus  vanilatis ;  ad 
quam  nos  induccrct  ariditas  pracscnlis  Uicmatis, 
nisi  timoris  irriguo  fecundctur  ct  amoris.  Si  ambu- 
lans,  inquit,  per  rtam,  etc.  Quid  isto  vanius,  si 
liltcrae  supcrflcies  attendatur?  Quid  enim,  si  puUis 


vol  pcr  syiieopam,  Bcrnardi,  cujus  verba  el  marly-  D  captis  malr^m  sirtii  abire?  Melius  habuit,  vol  vita 

longiore  vixil?  Tamen  si  limor  Dei  ol  amor  pracve- 
nerint  intcllectum,  nibil  devolius,  nibil  vcrius,  nihil 
dignius  Deo  invcnilur.  Tunc  nominc  Dabir  dignc 
civiias  censebilur,  quia  lunc  scrmo  divinus  proba- 
bilur,  el  cloquentia,  quam  interprctatur  Dabir,  ap- 
probabitur.  Dicit  cniro  : 

Si  ambulans  per  viam.  Non  condilionalitcr,  scd 
causative  ponilur  istud,  st.  Neqoe  eniro  est  homo 
supcr  tcrraro,  qui  non  ambulct  pcr  viam,  donec 
pervenial  ad  patriam  ;  Dcus  enim  stabilis  et  incom- 
mulabilis,  movcri  dat  omnia  ct  mutari.  Non  dificri  ^ 
a  vigilante  dormicns,  nec  a  laborante  quiesccns. 
Omncs    cnim   pcrenJinamus  ad   mortcm ,  omncs 


ribus  rusam ,  ct  castis  lilium  redolebanl.  Trahai 
igitur  posl  se  lidcles  Chrisli  cxteriorum  membro* 
ruin  disposiiio  ordinata,  morum  disciplina,  laboris 
cxtMCtium,  ornalus  virtutum,  cxemplu:n  operuni, 
pignientnria  mcdicina  verborum.  Trabat  autem 
de  exsilio  ad  patriam,  de  labore  ad  rcquiein,  de 
moric  ad  vitam,  dc  tcncbris  ad  lucem,  quac  nescit 
occasum,  Jcsum  Christum  Dominum  nostrum,  cui 
est  bonor  ci  gloria  pcr  inflnita  saeculorum  saecula. 
Amcn. 

SERMO  XXX. 

IN   KATIVITATC   B.    VIRGI.NIS   UKMJE. 

Si  ambutans  per  viam  in  arbore,  vel  in  tcrra  «t- 
(23)  Dcsunt  hic  aliqua  Yorba 


liA 


SERMONCS.  —  SEUMO  aaX.  LN  iNAiiVIT,  B.  MARfiE. 


m 


circa  splicram  munui  volvimur;  cl  cum  animalibus  A  {Job  v).  Quia  cnini  bomo  fuit  in  laborc  passioiiis^ 

qiiasi  avis  faclus  esl  in  volalu  resurreciionis.  Hu- 
jus  iglMir  nvis  nidus  picrumquc  in  arboribus  reper- 
ilur,  cuin  in  cordibus  corum,  qui  devolionis  odore 
siiggcsiioncs  maias,  tanquam  serpentes  abjiciunt, 
quasi  iii  ccdro  nidlfical.  In  spina  vero,  cura  iii 
cordibus  pinitcntium,  in  myrio  continentium^  in 
oliva  misoricordium,  in  abiete  conlcmplativorum. 
In  l)u\o,  cum  in  cordibus  lidelium;  in  cedro  nidi- 
ficavil  d.xmoniaco,  in  spina  in  dcserto ;  in  myrlo 
coram  Caipha  et  Pilalo;  in  oliva  ,  mulieri  de- 
prebens,x  in  adultcrio;  in  abietc  coram  Petro,  Ja- 
cobo  ct  Joannc;  in  ulmo,  quando  dolorcs  oo- 
stros  tulit  in  patibulo;  in  buxo,  quando  pcrsevc- 
ravit  in  hiortis  calculo.  Invcnilur  cliam  in  lcrrn, 


circa  rolx  gyrum  ambulamus.  Ibant  enim  anima- 
Ira  cl  non  rcvcrlebanlur ;  ibant  ct  rcvcrielanlur 
iEzeeh.  i).  Imo  quod  inirabilius  cst,  ct  non  rcvcr- 
icndo  rcvcrtebantur;  ct  rcvertciido  non  rcverlcban- 
lur.  Qux  csl  isla  vitc  bumanae  in&tabililas,  ut  cuin 
rcvcrtilur  ad  id,  undc  siimpta  cst,  diccnte  Domiiio; 
Terra  es,  cl  in  terram  ibis  {Cen.  in),  Job  ctiam  at- 
tcstanle,  qiii  ait :  Nudus  egrcssus  snm  de  ulcto  ma" 
liis  meWf  el  nudus  rcvcrlar  iltuc  (Job  i),  ncc  la- 
nicn  ad  ju\inlulis,  vcl  infanti;c  rcvcjtilur  initium, 
si  pervencrit  ad  senectam  ct  senium?  Sicut  motum 
\idcsin  cboro  canlantium,  aJ  locum  revcrluiilur, 
nndc  incipiunt,  nec  tamcn  rcvcrluntur,  quia  scm- 
per  anto  faciem  suam  vadunl.  Quicunquc  igitur 


nondnm  roeruisli  rcquiesccre  in  palria,  sed  aJhuc  "  quia  non  soUim   in  contemplativis,  scd  eliam  in 


pcrcgrinus  cs  et  advcna,  si  ad  boc  ambulas  pcr 
viam,  ut  pervenias  ad  patriam,  necesse  tibi  est, 
nidum  avis  quaircre  pariter  et  invenire.  Notandum 
quod  singularis  avis  singularem  nidum  tibi  Scri- 
plura  proponit,  ad  differentiam  avium  plurima- 
rum ;  quaruin  aliae  semen  quod  juxta  viam  cecidit 
coinederttnt «  allx  cibura  praeparatuin  de  canistro 
pistoris  suslulcrunt,  alix  vero  ad  ipsum  etiam  sa- 
criGcium  patris  nostri  Abraliam  aspiravcrunt.  Avcs 
quippe,  co  quod  avida;,  da^nioncs  sunt;  qux  plerum- 
quc  cogitalioncs  quasi  semina,  plerumquc  actiones 
tanquam  cibum  paratum;  plerumque  ipsara  Deo 
dicatam  devolioncm,  lanquam  sacrilicium  aut  aufe- 


aclivis  Cbristus  nidiflcat.  Descendit  Zachaeus  de 
arbore,  ut  ipsum  hospitio  suseipiat ,  Petrus  in 
niare,  ut  ad  ipsum  perveniat;  sed  et  cum,  qui  de 
Jcrusalcm  desccndit  in  Jericho  Samaritanus  visi- 
tat;  scd  ct  usque  in  Babyloncm  pcccatorein  capti- 
vari  pcrinitlit,  ibique  liberat.  Uiidc  et  Elix  prx- 
sumptioncm  redarguit  diccnlis  :  Dominey  prophetas 
tmos  occiderunt ;  atlaria  tua  suffoderunt :  et  remansi 
ego  solus  {III  Beg,  xix).  Et  dicit  ei  divinum  re- 
sponsum  :  Beliqui  mihi  mulla  viiltia  virorum,  qui 
non  curvaverunt  genua  ante  Baal  {ibid.),  Sc- 
quilur : 

Matremque  putlis  desuper  incubantem.  Maler  nidi 


rnnt,  aut  auferre  uituntur. 

Istarum  igitur  avium  nidi  suiit  corda  peccantium 
Mergulionum  cupidi ,  noctc  volanlium  hseretici, 
rapacium  avari ,  corvini  gencris  avium,  divcrsa 
pcncra  pcccantium.  Propter  hoc,  hujusmodi  aves 
ccnsuil  immundas  legislalor,  nec  earum  nidi  quae- 
lendi  sunt,  sed  si  non  quxsiti  inveniuntur,  vef 
abigcndi  sunt ,  vel  nec  mater,  nec  pulli  capiendi. 
Singularis  igitur  avis,  et  |phoDnix  unicus,  qni  dc 
aromaiibus  allerius  phocnicis ,  Virginis  scilicef 
singularis,  igne  sancti  Spiritus  mediante  in  lu- 
cem  prodiit,  et  cordibus  sanctorum  nidiOcavit. 
Undc  muliis  generibus  aviura  se  comparat,  ut,est 
illud :  Similis  factus  sum  peticano  sotitudiniSy  factus 
sum  sicul  nycticorax  in  domicilio  {Psat.  ci).  Et  alibi 

Psalmisla,  de  cjus  h  imaniiate  ait :  ttenim  passer  d  mitlitur,  tamcn  veritas 
invcnit  sibi  domum^  et  turlur  nidum  {Psat.  Lxxxin). 
Scd  ct  ipse  Jonan,  qui  cotumba  interpretatur,  se 
ipsum  comparat,  ubi  ail :  Sicnt  fuii  Jonas  in  ventre 
ceti  tribus  diebus  (Matth.  xii,  xxrn).  Comparatur 
cnim  gallinip,  ubi  ail :  Jirusalem,  Jerusatem,  quo- 
ties  votni  congregare  fitios  tuos^  quemadmodum  gat- 
lina  congrcgat  puttos  suos  sub  atas ,  et  noluisti 
{Matth.  xxin):  id  csl  te  nolente  feci.  Comparaliir 
ni]uiUe,  ubi  ail :  Sicut  aquita  provocans  ad  votan- 
dnm  puttos  suoSj  et  super  eosvotitans  (Deut.  xxxii). 
El  bcne  pelicanus  fuit  compaticndo,  nycticorax 
paticndo,  turtur  pasciscendo,  columba  pascendo; 
gallina  pacando,  aquila  paciliCando/Unde  scriptum 
esi :  Homo  nascitur  ad  laborem,  ei  dvis  ad  votatum 


^^  Virgo  Maria,  quia  de  suae  carnis  substantia  nidus 
prodiit  humanilatis.  De  qup  scriptum  est :  In  nt- 
dulo  mco  moriar ,  et  quasi  pnlma  multipticabo  dies  ^ 
(Job  xxix).  II:ec  igilur  totics  supcr  pullos  et  ova 
incubuit,  quoties  cogitationcs  sanctns  calore  cha- 
ritalis  ad  opus  pcrduxil  :  tot  enim  pulli  quot 
op  ra,  quol  cogilationcs  tot  ova.  Si  igitur  talcm 
rsiatrcm  inciibanlcm  invencris,  non  tcnebis  eani 
cum  flliis,  quia  frustra  jacilur  rete  ante  oculos 
pennatorum,  mullo  mngis  ante  pcnnas  cjus,  qu:e 
volavit  supcr  pcnnns  ventorum  ;  multo  mngis  ante 
virtutem  ejus,  quas  transcendit  bcalitudinem  om- 
nium  spiriluum,  hominum  videlicct  et  angelorum; 
quia  elsi  simililudo  rcpromittitur,  tamen  vcritas 
dcnegatar.  Si  enim  simililudo  tibi  xquaiitalis  pro- 

.  denegatur.  De  isla 
enim  dicitur  :  Exattata  ei,  sancta  Dei  Cenitrix,  su- 
pcr  choros  angetorum,  ad  ccstestia  regna.  Ca^tcris 
autem  hominibus  multum,  si  dsqiie  ad  choros 
angeloruih.  Non  igitur  eam  tenebis,  quia  ticc  pole- 
ris,  quia  nec  si  te  ruperis,  ad  gratram  vel  glo- 
riam,  ad  meritum  seu  praemium,  iid  agoncm  sen 
braviuni  ejus  poteris  pcrvcnlre.  Perfectam  qtiFppe 
Dei  Genitricis  sanctitalem  imilantur  quidem  qui 
suni  ex  parte  cjus,  el  unusquisque  fanio  perfe- 
ctius,  quanto  et  ipse  pcrfcciior  fueril.  Sc-i  c^si 
6mnes  ei  assimilari  contcndaut ,  nulliis  lamcu 
sequarl.  Unde  scriplum  est  in  libro  Josbe,  quia^ 
ciim  esseiu  filii  Israel  iransiturl  Jordahem ,  pf»Co- 
ncs  pcr  cnslroiuin   mcdiutn  transcunlcs  tlamarc 


763  f>.  GARNCRll  LING0NENSI3  EPISCOPl  764 

coeperant  t  Quando  videritis  aream  fcederi$>Domini  k  <^jus,  ponilc  cuslodiam  porlis  yesliis,  ne  forie  for- 


Dei  vcitri,  el  $acerdoti$  $tirpi$  Leviticai  portante$ 
eam  ^  vo$  quoque  consurgite ,   et  $equimini  prace- 
denle$  :  $itque  inler  vo$  et  arcam,  xpatium  cubito- 
rum  dnorum  millium ,  ut  procul  videre  possitU  et 
ftocMy  per  quam  viam  ingrediamini  {Josue  iii).  Arca 
igitur  tcstamcnii  cst  illa,  dc  qua  scribilur  : 
Beata  malcr  munerc , 
Cujiis  supcrnus  arlircx 
Mundum  pugillo  contincns  , 
Vcnlris  sub  arca  clausus  cst. 

{Offic.  Eccles,) 
Arca  isla   populum  pracccssit,  quia  sicui  donis 
viitiiluin,    sic   cxccllenlia     prxmiorum    excelsior 
fuit.  Iiiter  arcam  et  popuhim    spalium   relinqui- 


tis  armatus,  vel  lilii  Berothibe,  invcniaiit  conseien- 
tisdomum  vacuam,  ct  cxpositam  transeunri,  eC 
ingrcssi  habitcnt  ibi.  Portae  vcro  nostne  sanfy  de 
quibus  Esdras  praecepit  fUiis  Israel,  ne  inferreiil 
onera  sua  pcr  portas  suas  in  die  Sabbati  (//  E$dT. 
xiii).  Et  bcne,  quia  qui  contcmplationis  et  inlenue 
claritalis  quictcm  Iiabcre  desidcrat,  adroittere  non 
dcbct,  vel  per  visum  vaniiatem,  vel  per  auditam 
curiositatem,  vel  per  olfactum  delectationem,  fd 
per  gustum  edacitatem,  vel  per  tactum  impurita- 
tcro.  Unde  si  diligentcr  custoditae  non  fuerint,  sla- 
ilm  pro  foribus  peccalum  aderit.  Non  ergo  ostiariae 
negligcnti,  sed  osliario  diligenti  committamus  eas, 
illud  timentcs  ct  ba1>enles  prse  oculis,  quod  ostiaria 


tur  quia  sanctitali  cjus  nullus  adjungUur;   in  in-  B  purgans  triticum  obdormivit  (//  Reg,  iv);  vel  certe. 


tervallo  vero  illo,  duo  compulantur  millia  pas- 
suum,  quia  intus  ct  cxtcrius  perfccta  cjus  sancli- 
flcatio  aliorum  graliam  antcccllit.  Unde  ct  omnibus 
praecipitur  :  Cavete  ne  appropinquetis  ad  arcam  (Jo- 
$ue  iii).  Pullos  tanien  caplos  tcnebis,  quia  virtutcs 
imitaberis.  Considcra  quod  se  fatetur  ancillaro,  qu.-e 
se  novit  rcginam ;  asccndit  in  montana  cum  fcsti* 
nalione  in  civitatcm  Juda,  ut  tninistrarct  Elisa- 
bcth ,  quae  sibi  dcbuit  minislrare.  Disce  exoniplo 
palienliam,  quando  gladius  passionis  aniinam  suam 
transivil,  quia  nec  ii  urinurassc  lcgilur,  ncc  roale- 
dixit.  Disce  excmplo  devoiionem,  quando  conscra 
vabat  omnia  verba,  qiiae  de  Christo  diccbantur, 
conrcrens  in  corde  suo.   Hi  enim  suiit  puUi,  quos 


quod  ostiaria  Caiphae  Pctrum  calefacientem  ad  pru- 
nas  compulit  ad  negandum  (Joan.  xviii).  Osliariut 
cnim  strenuus  et  fidelis  est  limor  Bomini,  cujus 
maturitas  non  sinat  evagari.  Stabintas  enim  ejus 
commendalur,  ciun  dicilur  :  Timor  Domini  perma* 
net  in  saeculum  saeculi.  SoHicitudo  vero  conraieii^ 
datur,  ubi  dicit :  Qui  timet  />e«m,  nihit  mgligtt 
(Eccle.  vii).  Et  bcne,  quia  ab  initio  tentationis  us- 
quc  in  flncm  mentem  sibi  coromissam  non  deserit; 
sed  super  ipsani  scmper  invigilat.  Ab  initio,  qnia 
sci*iptum  esl :  Initium  sapientiw  timor  Domini 
{P$al.  cx).  Usque  in  flncm,  quia  scriptum  cst  :  Fi- 
nem  loquendi  pariter  audiamus.  Deum  time,  et  man- 
data  ejus  ob$erva;  hoc  est  omni$  homo  (Eccle,  xii). 


captos  tenere  tcneris,  ut  bcne  sil  tibi.  Tunc  cnim  C  Hujus  ergo  fldelis  ostiarii  proprium  est,  ut  portas 


captos  lcncbis,  cum  opere  complcbis,  quia  scri- 
pluin  csl :  Dicite  justo  quoniam  bene^  quia  fructum 
udinventionum  suarum  comedet  {I$ai.  iii).  Fruclum 
etiim  adiiivenlionum  suarum  comcdel ,  qui  sic 
«]na:ti'it  ct  invcnit,  ct  opcre  complet  qtioil  sunicit. 
Et  longo  viva$  tempore  :  nil  eniin  longius  aelcr- 
nilatc.  Sic  benc  crit  tibi,  cum  ccnlupluin  in  liac 
vita  reccperis,  et  longo  vives  tcmporc,  cum  vitam 
aeternam  possidcbis. 

SERMO  XXXI. 

IN   KATIVITATE   B.    VIRGINIS   MARKE. 

Portam  fontis  wdificavit  Sellum  filius  Cholhoza^ 
princep$  pagi  Maspha  {II  Esdr.  iii).  Qui  non  intrat 
per  ostium  in  ovile  ovium ,  $ed  ascendit  aliunde^  ille 
fur  est  et  latro.  Qui  autem  pulsut  ad  osliumt  huic 
ostiarius  aperity  el  iiigredietur  et  egredietur,  et  pa» 
$cua  inveniet  (Joan,  x).  Ovile  ovium,  dilectissiini 
fratres,  illuJ  est  in  quo  pastor  bonus  reliquit  no- 
naginta  novem  oves,  et  vcnit  ccnlcsimam  quxrcre 
quae  pericrat  Ilujus  ovilis  ille  cst  ostiuin,  qui  de 
se  ipso  dicil :  Ego  sum  ostium  (Joan.  x).  Pulsemus 
igitur  ad  hoc  ostiuin,  dilectissimi,  pulsemus  prcci- 
bus,  pulscmus  operibus,  ei  ingrediamur  ad  bene 
meditandum ;  egrediamur  ad  beiie  operandum^  et 
pascua  ccelestis  doctrinae  invcnierous  ad  bene  vi- 
venduro.  Pulsate,  et  aperictur  vobis ;  ct  Introite 
porlas  ejos  in  confcssione,  qui  vos  exallat  dc  por- 
lis  mortis,  ut  annuntietis  omiics  laudes  ojus  in 
portis  fiJia)  Sion.  Anle  tamcn  qnam  pulsciis  po*  las 


nostras  claudat,  vcl  d  aperiantur,  altollat  cJausas, 
quia  clausis  januis  intravit  Dominus  ad  discipulos. 
Commendabilis  apud  Eze<;hiclem  dicitur  porla  clau* 
sa  (Ezech,  xliv),  per  quam  non  intrafit  vir^.sed 
princeps  ipsc  scdit,  ut  in  ea  comedcret  pancni 
suum.  Si  obturas  aurcs  tuas,  ne  audias  sanguL- 
ncm,  ct  claudis  ociilos  tuos,  ne  videant  malum» 
I)cne  portas  tuas  claudit  timor  Domini.  Bene  clau- 
dcbat  Job  portas  suas,  qui  dicebat :  Pepigi  foedus 
cum  oculis  mei$t  ut  non  cogitarem  quidem  de  rir- 
gine  (Job  xxxi).  Et  Psatmista  :  Obmutui^  el  non 
aperui  09  meum  (PsaL  xxxviii).  Phinecs  eiiiin  qiii 
dicilur  0$  mulum^  placavit,  et  cessavit  quassatiu« 
Cullus  enim  juslitiae  silentium  ;  et  in  silcntio  et  spe 
*  erit  Tortitudo  nostra.  QuoJ  si  aperiantur,  alloILani- 
tur,  sicut  scriptum  est :  AttoUite  porla$y  principcs^ 
ve$tras  (Psat.  viti).  Qui  levat  oculos  suos  in  mon* 
tes,  uiide  veniat  auxilium  cjus,  qui  extollit  manus 
suas  in  sancla,  ut  scriplum  est :  Levabo  ad  ccelum 
manum  meam  (Deut.  xxxii),  ille  cst,  qui  extollil 
porlas  suas.  Scquitur : 

Et  introite  porta$  eju$  m  confe$sione  (P$ai.  xci.v). 
lu  confessione  cordis,  de  qua  scriptum  esl :  Con* 
fitebor  tibi,  Domine,  in  toto  corde  meo  (P$aL  cix).  In 
confcssione  oris,  de  quadicitur:  Confitebor  Domino 
nimis  in  ore  meo  (Psal.  cviii).  In  confessione  ope- 
ris,  nc  simus  illi,  dc  qtiibus  diclum  est  :  Confiien^ 
tur  $€  no$se  Dcum,  facli$  autem  negant  (Tit.  t)\  lii- 
Iroilo  portas  ejus  in  confessione.  Qiisp  sint  portiC 


705  SERM0NE3.  -    SCRMO  X\XI.  IN  NATIVIT.  B.  MARIiG.  7C6 

('jiis  alibi  apcM  it,  cuin  .dicit :  Aperile  milii  porlas  A  Deum  nililur  per  aliqunm  rem  sibi  valde  similem, 
justitiiB,  et  ingressus  in  eas^  conplebor  Domitio  (PsaL 
cxvii).  Portae  enim  jusliliip,  poi't;e  sunt  rjns.  Quid- 


quid  morum,  quidquid  virlutum,  quidquid  bono* 
rum  operum  esC,  porUe  sunt  cjus.  Quarum  qiisc- 
dam  porta  fuil  palienlia,  pcr  quam  intravit  Job  ad 
Deum ;  fides,  per  quam  Abraham  ;  mansuctudQ,  pcr 
quain  Moyses  ;  iiumilitas,  pcr  quam  David.  Talibus 
ergo  portis  intrandi  ad  Deum  saiicli  adituin  meruc- 
riint.  Sed  portaruin  justiliae  alix  suiit  lcmporales, 
aiisc  xternalcs.  Temporales,  quae  cvacuabuntur  ct 
destruenliir,  sicut  fides  et  spcs.  iEternales,  sicut 
charilas  ct  usus  cjus.  Diligere  quippe  Deum  ei  toto 
corde,  cl  cx  tota  anima,  etex  tola  virtule,  in  liac 
vita  incipilur,  sed  in  aeterna  pcrHcictur.  In  bac 


sicul  pcr  angeluin.  Nam  sicut  Deus  subtibs,  agilis, 
invisibilis,  incorporeus;  ita  et  angelus.  Hinc.est,^ 
quod  angelus  qiii  apparuii  Agar,  Deus  appellatur, 
sicut  ips:\  ait :  Tn  Deus,  qui  vidisti  me  {Cen,  xxi)% 
Per  similcm  vcro  dissimilitudinem,  quando  fit  com- 
paralio  per  anrithesin,  hoc  est  per  contrarium,  uc 
scriplum  csl,  qnia  cognito  uno  contrariorum,  co- 
gnoscitur  ct  reliquum,  ut  si  de  bonitate  Dei  locu- 
turus,  priino  inaliliain  diabo!i  dcsciiho,  ut  duleius 
mibi  in  ore  sapiat  bonilas  Dei,  et  ciarius  iiino- 
loscat.  Ilinc  est  quod  in  Cvangclio  dicitur.  Recor- 
dare,  fili,  qnia  rccepisli  bona  in  vita  tua,  et  Lazarus 
similiter  mala  (Luc,  xvi).  Per  disslmiles  vcro  simi- 
iiludincs,  quando  pcr  aliqnam  rem  vilcm  cl  despe- 


quippe  viia   potest  incipi,  sed  ncc  pcrfici  potesl,  B  ctam,  magniludinem  Dei  lam  sublimcm,  tam  ar- 


neque  consuuimari.  De  talibus  crgo  portis  dictuni 
csl :  AttoHite  portas^  principe$,  vestras,  et  elevamini^ 
porta:  teternales,  el  introibit  Rex  glorice  (PsaL  xxiii), 
qui  vos  cxaltat  de  portis  mortis.  Sicut  viriutes 
porlx  justitiae  dicunlur,  sic  et  vitia  portie.  Tamen 
quinqiie  principales  ex  sacro  colliguntur  eloquio  : 
cupidilatis,  voluptatis,  obstinationis,  exprobratio- 
iiis,  reprobationis.  De  prima  legitur  in  libro  Judi- 
cum,  quod  portas  Gazx  Iranstulit  Samson  in  su- 
percilium  montis  (Judic.  xvi).  De  secnnda  in  Da- 
niele,  ubi  hircus  caprarum  efferabalur  'm  poria 
Ulai  contra  arietcm  (Dan,  vin).  Ulai  quippc  palus, 
iion  a  palo,  sed  a  palude  vocalur.  Ulai  ergo  poria 


duam,  apprehcndere  conamur.  Unde  sc  vermi  ct 
serpcnti  comparal.  Et  quid  verme  vilius  aut  ser- 
pcnte?  In  Psalmo  lamcn  dicit  :  Ego  sum  vermis^  et 
non  liomo  (Psal.  xxi).  Et  in  Evangclio  :  Sicut  Moy- 
ses  exaltatit  serpentem  in  deserto^  sie  exallari  opvr^ 
tet  Filium  hominis  (Joan.  xii).  A  spccula  vero  spe- 
culalio  dicitur,  qiiando  mcns  ila  siirsum  ducitur, 
ut  nuIUs  signis  prai^ccdcnlibus,  nnllis  cansis  subsi- 
stentibus,  mrns  ab  omni  imaginc  derxcala,  ad  su- 
p^Tcssentialcni  et  infinilivam  origincm  simpliciter 
ct  reciprocc  referlur;  quod  in  multis  locis  in  Scli" 
loquiOy»,,  quse  quidem  admodum  paucorum  est,  ct 
anngogica  dicitur;  ab  ana,  quod  est  sursum^  H 


paludisesl,  per  quod  lutum  voluplatis  accipitur.  De  j^  agogc,  quod  esi  ductio,  Vix  contingfre  potesl  ut 


lcrlia  dicitur  in  Psalnio  :  Quia  confregit portas  asreas^ 
et  vectes  ferreos  (Psal.  cvi).  iEs  enim  i:.flcxil»ile  csl , 
ct  propler  hoc  obstinalionis  duritiam  prxfigiirat. 

De  duabus  ultimis  legitur  in  Sophonia  :  A  prima, 
inquit,  porta  erit  clamor^  et  ululatus  a  secunda  (So^ 
phon.  i),  Venicns  siquidcm  Dominus  s^  judicium 
dicturus  est  roalis  :  Esurivi,  et  non  dcdistis  mihi 
manducarcy  ctc.  (Matth.  xxv).  Tunc  ipsi  clamabiiDt 
et  dicent :  Vae  nobisl  Nos  insenrati  vitam  eorum 
pntabamus  insaniam  :  ecce  quomodo  computati  sunt 
inter  filios  Dei  (Sap,  v).  El  cum  Dominus  subjun- 
gct :  Ile.maledicti,  in  ignem  wternum,  tunccritulu- 
laius.  Bcslialcm  quidem  vocem  eniittent,  quia  bc« 
slialiter   vixerunt.  lu   prima  crit  exprobratio,  in 


Rachel  dc  domo  patris  sui  veniens,  ct  ad  tcrram 
promissionis  propcrans,  proficisci  possit  sine  ima- 
giiiibus  Laban.  Est  igiitir  filia  Sion  aitima  specu- 
luiiva,  quam  oportet  ad  contemplationis  giadus  pcr 
mullas  portas  introirc.  Et  si  per  porias  illas  ad 
pacis  visionem  non  venerit,  frustra  laudaliones  Dei 
cantabit :  quia  non  cst  speciosa  laus  in  orc  peccatoris. 
llinc  est  quod  iii  ierusalcm,  quse  inlcrpretatur 
viiio  pacis,  erat  pnrtarum  inultitudo,  scilicet  porta 
vctus,  porla  nebulosa,  porta  cquorum,  porta  scii- 
tariorum,  piscium,  sterqiiilinii,  vallis  Josaphat,  et 
porla  fontis.  Quicunque  Deum  vull  conleroplari, 
ncccFse  esl  ut  per  aliquam  istarum  porlarum  iii- 
grcdialur  ad  Deuro.  Cloriosa  diclasuntde  te,civita9 


sccunda  reprobatio.  Exprobralio,  uLi   dicet  Do- D  ^^'»9^'^^'''^'^^''*'''''*''^'''^^^'^''> '''P^''^''^'''''^ 


ininus:  Esurivi,  et  non  dedistis  mihi  manducare; 
reprobatio,  ubi  dicet :  Ite,  maledicti,  in  ignem 
wiernum,  Tunc  crit  lilulalus.  De  talibus  porlis 
Domiuus  vos  exaltat,  ut  aiinuntictis  laudationes 
ejus  in  porlis  ftlia:  Sion  (Psal.  ix).  Sion  interpreta- 
tur  speculutio,  Est  aiitein  speculatio  alia  aenigma- 
lica,  alia  anagogica.  Unde  a  speculo  vel  a  sjiecula 
nominatur.  Quando  enim  per  speculum  in  xnig- 
inatc,  id  est  per  similitudines  et  imagines  rcrum, 
Dcum  quis  contcmplatur  ,  a  specolo  speculatio  di- 
cilur,  cl  wnigmatica  vocatur.  Fit  autem  tFibus  ino- 
dis.  Per  similes  similitudines,  vel  per  siiniles  dis- 
similitudincs,  vel  per  dissimiles  similitudincs.  Pcr 
similes  similitudincs,  quando  quis  comprchcndcrc 


bernaculaJacob  (Psal,  LXxxv).GIoriosadictasuntde 
tc,  aniroa  speculaliva,  qux  virtutibus  (anquam  ci* 
vibus  plena,  nluro  fortitudinis  circumdata,  el  tali- 
bus  porlis  es  ornata.  Prima  porta  dicebatur  veius. 
Sed  quomodo  vetus?  Quod  enim  antiqnatur  et  m- 
nescil,  prope  interitum  est  (Hebr.  viii).  Veierem 
qiioque  hominero  renovans  Salvator  veuit  ad  ba- 
ptismuro.  Pessiina  est  talis  vetustts,  vidclicct  ori- 
ginale  peccatiim,  quod  a  priino  horoine  usque  ad 
ultirouin  persevcrat,  nec  in  aliquo  hoinine  dclctur, 
ctiaro  post  baptisinum.  In  laptismo  siquidem  nou 
potcst  dcieri,  ut  non  sit,  scii  debilitatur,  ut  noil 
obsit.  Incsi  post  baplismum  ad  pcenam,  non  ad 
culpam;  incst  aetu,  non  rcatu.  Actualia  quidciu 


%1 


D:  GAKNEUIl  LINGOiNENSlS  EPISCOPI 


peccala,  si  sunt  aclu,  nccessc  csl,  ut  sint  rcatu  :  A  asccnsum  vcro,  quia  scriplum  issi :  Qui  ponil  m- 


6cd  realu  esse  possunt,  etiamsi  non  sunt  actu.  Illnd 
vero  incsse  potest  actu,  ct  non  reatu  ;  sed  si  rcalu 
est,  necesse  est  ut  sit  aclu.  Proplor  lioc  in  ora* 
lione  (44)  rogamus,  ut  nova  incarnati  Verbi  nati- 
vUai  liberet,  quos  sub  peccati  jugo  vetusta  servitus 
tenei,  Laudabilis  autem  vetuslas  cst,  dc  qua  Icgitur 
inCanticis  :  Omnia  poma  novael  vetera  servavi  tibi, 
dilecle  mi  {Cant.  vni).  El  in  Evangclio  :  Simile  est 
regnum  coslorum'homirJ  patrifamilias,  qui  profert 
de  thesauro  sno  nova  et  vetera  (Matth,  xin)  Porta 
ergo  vetus  Ecclcsia  Dci  cst,  quac  a  prirao  justo  us- 
quead  uUimum  pcrscvcral,  mililans,  exspectans, 
triumphans.  Militans  in  mundo,  cxspcclans  in  pur- 
gatorio,  Iriumplians  in  coelo.  Ipsa  cnim  domus  cst 


bem  ascensum  suum,qui  ambulat  super  penna»  mi- 
torum  {Psal.  cni).  Proptor  emissionem  plaviae,  qia 
dcsccndit  sicut  pluvia  in  vellus.  Propter  celeriia- 
tem,  qiiia  scriplum  csl  :  Voca  nomeu  ejus  ;  AceeUn, 
spolia  detraherCy  cilo  prccdare  (ha,  viii).  Uade  n 
Evangclio  :  Sicut  fulgur  a^  criente  parel  in  oceUm-' 
tem  :ila  erit  adventus  Filii  liominis  (Matlk.  zxif). 
Tertia  poria  dicebatur  equorum.  Equi  doiit»  qai 
sustinendo,  confitend^,  praedicando,  per  aniTertn 
mundiim  Dominum  portaverunl,  per  Tiam  maiida- 
torum  Dci  cucurrcrunt:  et  in  omnem  terram  etlyit 
sonus  eorum ,  et  in  fioes  orbis  lerrae  verba  eoroiii; 
quia  velociter  cucurrk  scrmo  eorum.  Taliom  vir- 
tutes  equorum  pcr  similitudinem  fortis  eiqal  descri- 


fdiidala  supra  firmam  pctram.  Vcncrunt  flumina,  ^  bit  Job,  ila  diccns  :  Gloria  narium  ejus  terror^  ter^ 

flavcrunt  vctili,  sed  non  cccidit,  quia  vir  sapiens 

supra  pclram  cam  fundavil.  lii  bac  vcleri  porla 

sedet  Anliquus  dicrum  cuni  scnioiibus  suis;  id  cst 

Dcus  Palcr  rcquiescit  in  ca  ciim  angelis  suis,  qdi 

p;)silapsuin  apostala;  permanscrunt.  Ibi  coihedun- 

lur  vetustiasima  vctcrum;  quia   oblalio  panis  et 

vini,  quam  saccrdos  Melcliiscdcch  ante  legem  ob- 

tulit  patri  nostro  Abrabae,  in  corpus  et  sanguinem 

DomiDi  nostri  Jesu  Cbrisli  iii    Ecclesia  quotidie 

traossubstanliatur.   Unde  et  idem  Dominus,'  qui 

liaec  prabcepit  ficri,diclus  esl :  Sacerdos  in  anernum^ 

secundum  ordinem  Melchisedech  {Psal,  cix).  Neecsse 

cst  ergo  pcr  portam  istam  nos  intrarc  ad  pacis  vi- 


ram  ungula  fodit^  exsultat  audacter.  In  oeeurtum 
pergit  armatis,  Super  eum  souabit  pkaretra^  vi- 
brabit  hasia  et  clypeus.  Non  reputat  tubm  iottare 
clangorem;  sed  cum  audierit  buccinam^  dieit :  Vakl 
{Job  XXXIX.) 

Ideo  gloria  narium  ejus  terror,  quia  in  ferrore 
advcrsitatis,  quem  sibi  vemurum  pra:iioscit,  ^orla- 
tur;  tcrram  ungula  fodit,  quia  exemplo  operum 
siiorum  lerrenas  cogitaliones  excutit;  exsultat  au- 
dactcr,  quia  digniis  est  pro  nomine  Jesu  cofitome- 
Itam  pati ;  in  occursum  currit  armatis,  quia  spiri- 
tualinm  maebinnmentis  bostium  Tiriliter  resistit; 
supcr  eum  sonat  pliaretra,  qua  nobis  pnedicat  di- 


sionem ,  vidclicet  Ccclcsise  fidem,  quia   coelestis  q  ^ina  secreta ;  vibrat  basta,  quando  diabolum  re« 


glorix  diviiias  habere  non  merelur,  qui  pcr  eas 
iii«n  ingreilitur.  Habet  enim  ibi  argentiim  vcharum 
suarum  principia»  ct  auro  locus  est,  ubi  conflatur.. 
Sccunda  porta  dicebatnr  ncbulosa,  illa  scilicet  dc 
qua  dicitur  :  Longe  fianl  jilii  ejus  a  salule,  et  con- 
ieranlur  a  porta  {Job  v).  Poriam  vocat  Cbristum, 
sine  quo  non  cst  mgrcssus  ad  visionis  paccm,  vcl 
ad  pacis  visionem.  Unde  orationcs  omncs  lcrmi- 
liamus  per  Dominum  nostrum  Jesum  Christum;  co 
quod  per  ipsum  soliiin  patct  introilus  a:l  coelcstc 
rcgnum.  Vocata  est  aulemncbulosa  multis  dc  cau- 
sls,  quia  a  nube  dicitur  oebulosa.  Nebulosa  dicc- 
latur,  vcl  proptcr  profundum  'divini  consilii  secrc^' 
tum;  vel  propter  obscuritalcm  prbpbetarum,  qui 


pblHt  *a  terminis  suis ;  vibrat  ct  dypeus,  quando  le 
protegit  ab  ejus  insidiis  ;  non  reputat  taba^  sonare 
clangorcm,  qiiia  poicnlium  comminationes  parvi- 
pendit;  «ed  cum  audieril  buccinam,  dicit,  rah^qniu 
cum  paratam  sibl  iribulationcm  audit,  exsohat  : 
Vil/r.-siquidem  vox  exsullalionis  esl.  Talcs  equos 
iu  spiritn  vidit  Zacbarias,  viddicet  albos  ct  varios, 
[fffllrdos  et  rufos  {Zachar,  vi)  :  pcr  albos  virgines 
intelligcns,  per  rufos  marlyres,  per  pallidos  abs^i- 
nentcs,  p^r  varios,  eos  qui  scciindum  varias  viifu- 
te^  Deo  placuerunl ;  sicut  Abraham  per  fidem,  Job 
per  paticntiam.  fieaii  qul  portam  is!am  iiilrare  me- 
rucrunt,  qui  talem  ifitroitum  ad  visionem  pacit  l:a- 
bucrunt.  Quarfa  scutariorumeral:  scutariusasciitn 


de  co  quae  vcnlura  eranl  praedixcrant;  vcl  proplcr  ^  votatur.  Scutarii  sunt,  qui  pnicdcstinati  sunla  Doo 


occuUam  cl  inopinatam  Yirginis  fecunditalem,  Vcl 
proptcr  ascensum,  qui  naluraliter  est  in  nubibus; 
vel  propter  emissionein  pluviae,  vel  propibr  nubium 
celeriiatem.  Propier  piofundum  divini  consilii  se* 
cretum,  ut  scriptum  cst':  RoratCf  coeli,  desuper,  ct 
nubes  pluant  justum  {Isa  xlv)  ;  id  csl  profuiido  di- 
vini  consilii  secreto  pluat :  a  superioribus  quAsi 
pfuvia  descendat  illc*;  de  quo  scriptuhi  est :  Tene- 
irosa  aqua  i/t  nubibus  aeris  {Psal,  xvii);  id  est  ob- 
scura  scieniia  in  prophctis,  proptcr  occultam  Yir- 
gini^  fccundilalem.  Uude  scriptum  cst :  Ascendet 
bominus  super  nubem  levem  {Isa,   xix).   Propter 


seternaliter,  vel  a  Deoproteguntur,  vel  alios  prolegunt 
tbmporaIlter;autqui  Dei  adjutorio  contra  antiquoni 
bostem  pugnanl  virilitcr.Depraedestinalisactcrnalitcr 
dicit  Psalmista;  Domine,  uiUuto  bonee  voluntatis  tum- 
coronasti  nos  {Psal,  v).  De  protegendis  tcmporaliter 
Idcm  alibi  :  Scntocircttmdabit  le  veritas  ejus  (Psal, 
xc).  De  viri  pugna  alibi  :  Apprehende  arma  et  scu- 
tum\  et  exsurge  in  ndjutorium  miki  {Psal.  xxxn). 
Unde  in  Canticis  :  BlHle  clypei  pendent  in  ea  {Cant. 
iv),idest  iu  Ecclesia,  omni^  armatura  fortium,  Ergo 
scutarii  sunt,  qui  a  Deo  praedestinati  sunt,  vel  me- 
rentur  protcgi,  vcl  a  bello  spirituali  nou  desistiint» 


(i4)  Ju  mii^sa  Nativit.  Douiini. 


769 


SERMONES.  —  SERMO  XX\I.  IN  NATIV4T.  B.  MARlii:. 


:fo 


ailjutorio  Dei  praemuuiti;  0  Vere  fdices,  qui  per  A  consiiium  dedil  Balm  eoiura  fartel.  CognoTii  la 


poriam  sculariorum  intrant  in  Jerusalem,  id  est 
,ail  pacis  visionem  !  Caveat  tamen  scuiartus,  dum 
j  pugnat  adhuc  accinctus,  ne  consilia  Naas  dexirum 
sibi  ertiat  oculum  et  abscondat  sub  scutum  sini- 
strum  (/  Reg.  n).  Nihil  enim  differt  in  praelio  talis 
monoculus  a  cxco.  Consilio  siquidem  Naas  <1ek- 
trum  silii  eruit  oculum,  iqui  monitis  serpentis  an- 
tiqot,  non  propter  coelesie  praemium  pugnat,  sed 
propter  temporale  lacrum.  Nam  per  dextrum  ocu- 
lum  intellectus  coBlestium ;  per  sinistrum  vero  ter^ 
restrium  figuratur.  Sequiiur  de  poria  piscium  : 
Fiscis  est,  qui  inter  flucCus  hujus  maris  magni  ct 
fipaliosi  se  sublevat  a  profundo  spei  pennuiis,  el 
■dcfeiulit  a    fluclibus  p^tioiitiao  sqifamis  :  quorum 


mcn  tempus  adventus  gratiae  qui  dixit :  Oriem 
$teUa  ex  Jacoh^  et  consurget  homo  de  hrael  (Num. 
XXIV).  Cfconia  vero,  quae  pascitur  venenosis«  Si« 
byllam  signillcat  venenosain  et  magnam,  qiiae  ta- 
laen  adventum  Domini  prxdixit,  diecns  : 
De  cttlo  Rex  adveniet  per  tacla  futurus^ 
ScHicet  in  carne  prarsens,  ut  judicet  orbem: 
Sic  eiiim  oportiiit  ininiicos  nostrosesse  judices  fldei ; 
ande  \n  fldelesjiisto  jiidlciodaronarimeruerunt,qiii 
nec  suiscredere  voluerunl.  Per  hirundinem  veroJoan- 
nesflguratnr,quia  colluro  rubeuln  habuil  ih  d^colla- 
tionc,vcuiremcandidunMirginitaie^dorsum  vero  ni- 
grumlaboris  onere.  Ipse  igitur  co^novit  tcmpiis  ad 
ventus  gratiae,  cum  dixit :  Ecce  Agnus  Det,  eeeequi 


primus  et  maximus  illc  fuit,  cujus  cor  et  fcl  et  je-  "  tollit  peecata  mundl  (Joan,  i).  Sie  amicis  et  inimicis 


cur  omne  genus  d%monioruni  extricat.  Quis  enim 
diloctioiiem  et  .nfloctum  co^itans  cordis,  quem 
Cliristus  erga  nos  habuit,  de  quo  scriptum  est :  06- 
iulerunl  ei  partem  piscis  assi  {Luc.  xxiv) :  vel  effu- 
sioncm  sanguiiiis  siii  lanqnamiiepar,  vel  passionis 
Auiaritudinem  tanquam  fel ;  quae  omnia  super  cha- 
rilatis  prunas  assata  sunl,  omne  daeinonium  non 
repellat  ?  Vere  fumiis  ejiis,  id  est  faiha  dileciionis 
ejus,  omnia  sophismala  sive  phantasmata  iiequitiie 
apiritualis  extermiuat.  Sequitur  de  porta  sterqui-^ 
linii. 

Porta  slerquilinii  erat,  per  quam  foras  stercorat 
mitatis  eflerebantur.  Scitis,  fratres,  quod  quidquid 


Dominus  largitus  estcharismala  charita  tis,  ut  nitllus  a 
fide  et  dilcctione  sua  valeat  excusari.  Igitttr  porta 
sterquilinii  est  ingressus  vel  egressus  ad  sterquili- 
niumgratiaetemporalis.lneaplerumquesedentavaii, 
quando  cogitant,  quomodo  deceptoiii  sunt  horiores 
tnundi,  fallaces  diviti«T,  momeutanese  voluptates,  ut 
sic  radani  eas  a  Conscientiis  suis,  et  removeaht  i 
cordibus  suis.  Sic  scdobat  Job  in  sterquilinio;  sa- 
niem,  id  est  putrediiicm  stcrquilinii  radens,  id  rst 
removeiis,  tcsla,  id  est  forti  poenitentiae  disci-» 
plina.  Yel  per  sierquilinium  vtiia  flgurantur*,  aie- 
ut  dc  poccatore  legitur  iu  Job  :  Et  guasi  sterquiH^ 
nium  in  fineperdetuf  (Job  xi).  Porla  ergo  sterqiiili- 


est  in  rnundo,qua«i  stercora  sancti  reputant.  Uude  G  ><ii  sunt  prarlati,  qoibus  peccatore^  vitia  confltentiir. 


Apostolus  :  Omnia  reputavi  ut  stercora,  ut  Christum 
iuerifucerem  (Phitipp.  iii).  Quid  igitur  aliud  est 
congregatio  divitiarum,  vcl*  honorum,  vel  digiiiia- 
tum,  nisi  quasi  quaedam  congregaiio  stercorum, 
quasi  sterquilinium?  Hinc  est  quod  Tobias  calido 
stercore  hirundinis  legitur  excaccatus.  Calido  stcr- 
core,  id  est  nimio  cupiditalis  afiectu.  Unde  conqiie- 
ritur  uxor  sua  dicens  :  Vtinam  nunquam  fuissetpc' 
cunia  ipsa,  pro  qua  misisti  filium  nostrum  peregri- 
nari;  lumen  oculorum  nostrorum^  baculum  senectu- 
tis  nostrwl  (Tob.  y.)  Et  bene  dicitur  hiruiidinis 
stercus  fuisse,  quia  hirundo  volando  acqtiirit  unde 
vivit.  Bcne  igitur  per  hirundinem  sigiiiflcaiitur, 
qui  solo  corpore  in   hac  pcregrinatione  constiluli,' 


Pcr  ipsos  eiiiin  tanquam  per  portaro  peccatorum 
stercora  foris  cfleruiitur. 

Videce,  dilectissimi,  viJcte  quem  locum  teneant 
in  Ecclesia  Dei,  qui  superliunt  hodie  de  p^lrimo- 
nio  Crucilixi.  In  tabernaiculo  sunt  saga  ciliclna,  in 
arca  Noe  mansio  stercoraria,  in  Jerusalem  sCbrqui-» 
linii  porta.  Quid  supcrbi^r,  scopa  furni?  Quid  su- 
perbis,  sacerdos  veteriis  testameiiti  ?  Sacerdotum 
quidein  erat  extra  castra  sacriflcium  oflerre-;  ipsi 
(amcn  iminundi  rcmanebaiit  usque  ad  vesperani. 
Sic  scopa  furni  furnuhi  mundat,  eo  tamen  immuh- 
dior  atque  sordidior.  Talcs  sunt,  qui  peccata  po- 
puli  comddunt,  el  confcssiones  alioruin  recipiunt : 
flon  tamen  omnes,  quia  sieut,  nec  hiems  laurum^ 


cogiutione  et  aviditate  animae  cibum  sibi  acqui-  D  nec  comburil    rogus   aurum ,   sic  iiifusio    vitio«s. 

rum  non  tangit  corda  sanciorum,  nec  patiendo 
sentiunt,  cnm  eis  dicitur,  sed  msgis' compiatiendo, 
Difllcile  tamen  est,  tangere  piccm,  et  non  iuqoinari 
ab  ea.  Scquitur  de  porta  vallis  Josaphat  :  De  hac 
sic  legitur  in  Joele,  dicente  Domino  :  CongregaUa 
omneSf  et  educam  eot  in  valle  Josaphat^  quia  ibi 
sedebo,  ut  judicemomnes  gentes  in  eircuitu  (Joel.  iii). 
Hanc  senientiam  quidaro  pueriliter  inlelligentes, 
judicinm  Domini  venturam  in  terra  debere  fleri 
mentiuiitur,  id  est  in  valie  Josaphat,  quae  est  a  la- 
tere  montis  Oliveti,  cum  Apostolus  ad  Thessalonl- 
censes  dicat  quod  in  spalio  hujus  acris  futumm 


runt.  Uiide  ei  Joaiines  Baptista  qui,  licet  mole  le- 
vaius  corporea,  totus  pcrgebat  ad  Deum,  per  hi- 
ruiidinein  figuratur,  sicut  legitur  in  Jeremia  i  Jiir- 
tur  et  hirundOf  et  milvus  el  ciconia  cognoverunt  tcm» 
pus  adventus  sui;  Israel  autem  me  noncognovit  {Jer. 
viii).  (25)  Per  turiurem  autcm  scilicet  gemebun- 
i'.um,  Siineon  ille  sigiiiflcatur,  qui  dicebat  :  Putas 
ridebo,  pulas  durabo  ?  Ille  cognovit  tcmpus  advcn- 
ius  gratia!,  quanda  dixit  :  Nunc  dimitlis  serrum 
tuum,  Domine,secundum  verbum  tuum  in  paee  (Luc. 
ii).  Milvo  vero,  qui  rapiendo  vivit,  illu  rapax  et  cu- 
pidus  Balaam  figuratur,  qui  sola  cupiditate  ductus 

(?5)  Augusl.  Sermodc  Puri/ical. 


771 


D.  GARNEItll  LINGONENSIS  EriSCOPI 


"I 


siu  Ail  enin:  Pio$qui  «ivtmies,  qui  fe$idtii  sumus  A  ^^ula  fiant  labia  doicsa,  qute  ^oquuniur  nduenhMjt- 


iu  adventum  Domini,  non  profveniemus  eos  qui  dor- 
mierunl ;  quoniam  ipse  Dominus  in  jussu^  ei  in  voce 
arctiangeli,  et  in  tuba  Dei  descehdet  de  ccelo,  et  mor" 
tuif  qtU  in  Christo  suntf  resurgent  primi,  Deinde  nos 
qui  vivimus^  qui  relinquimur^  simul  rapiemur  cum 
Hiis  in  nubibus  obviamChristo  inaera  (/  Thess.  iv). 
Ecce  aperte  dicltur,  quod  in  aere  ttel  juJicium ; 
scd  ideo  sc  dicit  Dominus  disceplare  cum  gcntfr 
bus  in  valle  Josapliat,  quia  Josaphat  judicium  in- 
terprelalur,  et  vallis  dicitur.  El  bene  vallis  dicilur, 
quia  occultum  est  nobis,  quando  vel  quomodo  Uct. 
Unde  scriptum  est :  Dies  Domini  sicut  fur  in  nocte 
ita  venict  {Luc.  xii).  Disceptabit  ergo  cum  gcntibus 
in  valle  Josaphat,  quia  judicabil  cos  occulto  judi- 


sriini  iniquitatem  in  superbia  et  in  abusiome  {ikU.^ 
ilypocrisis  ctiam  porta  iiiferni  csr,  slcut  ligaratni 
est  iii  porta,  in  qaa  simulator  ore  Absalon  per  hy* 
pocrisim  decipiebat  ad  judicium  vcnienles.  lolidefr- 
tas  quoqoe  poria  cst,  ct  introilus  ad  inferi:«ai,  ni 
qua.  periit  dux  Samarix,  qui  Elisoo  promitleiili 
temporis  ubertatem  crcdere  noluit,  seJ  aiC  :  £^m 
aperuerit  Dominus  cataractas  cali,  non  fiet  qued  prO' 
miltis  (/  V  Reg.  vii).  Quid  igilur  ageiidum  esC,  fh- 
trcs?  Fugiamusde  corriipiionc  ad  corrcpUonem,  ds 
dircctione  ad  directioiicm,  pcr  dcsideritim  TiUe  cfl»- 
leslis,  ad  refugiuin  nostrihumani  sceleris [feneris], 
atl  rcfugium  nosiri  succursus  sccieris,  vidclicec  ad 
poriam  romis,  portum  saluiis,portumsaniutis.  Qiue 


cio.  Unde  scriptum  est :  Judicia  tua  abyssus  multa  B  ('^t  isia  porta  foniis?  Hxc  est  ilia,  quam  sdilicaTit 


(Psai.  xxxv).  Eo  ergo  magis  timendum  judicium, 
quo  occullum.  Leo  rugiet,  quis  non  timebit?  Quis 
stabit  ad  videndum  eum,  anie  cujus  conspecium 
asira  non  sunt  munda,  et  in  angelis  suis  invcnit 
pravitatem  ?  Quanlo  magis  immundi  et  pravi  suiit, 
qui  domos  inbabitanl  luteas,  et  lerrciium  Iiabcnt 
fundamentum ;  quorum  justiliae  quasi  stilla  situlae, 
et  quasi  pannus  menstruaUe  apparebunt,  quando 
loquelur  inimicis  in  porla,  quando  venicl  ad  ju- 
diciiim  cum  senioribus  suis,  ut  scriptum  est :  Ao- 
bilis  in  portis  vir  ejus,  cnm  sederit  cum  senaloribus 
suis  (Prov.  xxxi). 

Et  Ycre  in  portis,  quia  de  portis  cgredienlur  om- 
nes  bomines,  fiWi  videlicel  hominum  conjudiccs  Fi- 
lii  hominis,  sicut  scriptum  esl :  Vos  qui  reliquistis 
omnia,  sedebitis  stiper  sedes,  judicanles  duodecim 
tribus  Israel  (Mutih.  xix).  Egredienlur  enim  de 
porta  veteri  angeli,  qui  peccalores  accusabunt,  co 
quod  monilis  coiuin  credere  nolucrunt.  Depoila 
iiebulosa  propheio:,  accusantes  eos,  quia  prophc- 
liis  eoruni  ucqniescere  nolucrunt.  Depoitaequo- 
i'um  aposloli,  accusantes  eos,  quod  praHlicatioui- 
l.us  eorum  non  acquieverunt.  Dc  porta  sciitariuruni 
martyres,  accusantes  eos  quod  cxemplis  coruni 
pati  pro  Domino  noluerunt.  De  porta  pisciuin  con- 
fessores,  accusantes  eos  quod  eorum  cxemplis  in- 
tcr  Quctus  htijus  maris  magni  et  spatiosi  per  patieii- 
tiim    animas    suas  non    posscdcruni.  De  porta 


S«  llum,  Virgo  scilicet  gloriosa,  ciijus  hpdie  nativi- 
ms,  nicnioria  in  bcncdiclione  esl.  De  qua  alibi  di- 
c;iur  : 

7ii  Regis  allijanua^ 
Et  porla  lucis  fulgida, 

Dc  hnc  slc  in  Ezechicle  legitiir  :  Porta  hmc  clausa 
erit,  et  non  aperieiur.  Non  introibit  vir  per  eam : 
prittccps  sedebit  in  ea^  ut  comedat  panem  ntum 
iEzech.  xLiv).  El  bene  clausa,  quia  nec  anle  par- 
tum,  nec  iii  partu,  ncc  post  partum,  corrupta  fuiC. 
Non  rst  apcrta,  quia  virginitatciu  non  amisit.  Non 
est  ingrcssiis  vir  per  eam,  quia  sine  vlrili  seminc 
concepit.  Princcps  sedit  in  ea,  qiiia  Prlnceps  re- 
gum  in  ejus  ulero  se  humiliavit.  Paneni  suum  ibi 
coinodil,  quia  Patris  sui  Toluntateni  complevit,  ut 
scriptiim  est :  Cib^s  meus  est  ut  faciam  voiunteiem 
Patris  mei  qui  in  cceiis  est  (Joan.  iv).  Ei  beiie  di- 
cittir  poiia  fontis,  quia  ipsa  porta  fuil  sacrsejcru- 
dilionis,  porta  cliaritalis,  porta  vitac.  Erudilionis, 
de  qua  scriptiiin  :  Et  fouiespntei  tui  deriventur  f»^ 
ras  (Prov.  v).  Chaiilatis  de  qua  legitur :  c  Fons 
pruprius,  cui  non  coinmunicat  alicnus.  t  Yitse,  sic- 
ut  in  Psalmo  legitiir  :  Quoniam  apud  te  est  fons  «i- 
tw  (Psai.  xxxv).  Undc  ei  ipsa  Virgo  gloriosa  fons 
hortorum  vocatur,  et  bene;  quia  ipsa  non  cesaat 
irrigare  hortuni  nucum,  hortum  pomorum,  hor- 
tuin  aroroatum  :  nucum,  quia  suam  aniniam  per- 
transivit    gladius    passionis;    pomoruni,  quaiido 


vallis  Josaphat  virgines  egredientur,  accusantes  eos  ^  ascendit  in  montana  cum  fesrmaiione,  ct  ininistravii 


quod  non  soliim  corporali  fornicatione,  sed  eliam 
spiriluali  aniinas  suascorrupcrunt.  Cur  ergo  miseri 
cum  fatuis  virginibus  vcrbuin  illud  non  timetis,  quo 
dicetur  :  Amen  dico  vobis,  nescio  vos  (Mattlt.  xxv), 
ct  clausa  erit  janua?  Clausa  quidem  erit  vobis 
janua  coeli ;  qui  iniquitale,  hypocrisi  et  inOdelitate 
aperitis  voliis  portas  inferni.  luiquitas  siquidcm 
vestra  porta  est  inferni  patcns  et  evidens,  ut  scri- 
ptum  esl :  Adversum  me  ioquebantur,  qui  sedebanl 
in  porla  (Psai.  lxviii).  Quod  autem  Iixc  porU  slt, 
aperitur  alibi,  cuni  dicitur :  Erubescant  impii^  et 
deducantur  in  infernum  (Psai.  xxx),  id  est  erube- 
Itescentctdeduccntur  in  infernum.  Non  cnim  opta- 
tive,  sed  prophctice  intclligcndum  est  fsicut  illud] : 


Elisabeth;  aroniatum,  quando  conservabal  oinnia 
vcrba,  quae  de  Christo  diccbantur,  conferens  in  cor- 
dc  sr.o. 

Ilatic  ii^itur  portam  fontis  «dificavit  Sellum ;  aedi- 
ficavit,  id  est  aniem  fccit,  mansionem  scilicet  et 
tlialauium,  quia  cum  driectione  Dei  mandau  scr- 
vavii,ut  scriptuin  est :  Siquis  diiigit  me,  urmonsm 
meum  sertabit ;  et  Pater  meus  diiiget  eitm,  et  ad  eum 
veniemus,  et  mansionem  apud  eum  faciemus  (Joan. 
xiv).  Christus  enini  prodiit  de  Virginis  utero,  Un- 
quam  spoiisus  procedcns  de  tbalaroo  suo.  iEdillca- 
vit  eam  Sellum.  Sellum  paci/icus  iBteipreuUir.  £t 
quis  est  iste  pacilicus,  nisi  ilh*,  in  cujus  typuni 
Psalmiaa  canit  :  Cum  his  qui  odcrunt  pacem^  eram 


7' 5  SEHMONES.  —  SERMO  XXXII.  IN  NATIVIT.  B.  MARLE.  774 

pacifcui  ?  {Piui.  cxii.)  Ipie  efiim  non  soluro  paci-  A  uroen  Aposlolus  :  Qvd  prmdeiUmUu  eu  Fiiim$  Dei 

in  9irtute  {Rom.  i),  quod  iMvnen   sic  inleliigenduin 


licus  esl,  se<i  ipsa  pai,  sicut  Apostolus  ait :  Ipu 
est  pax  noitra^  qui  fecit  utraque  unum  {Ephe$.  ii). 
Reliquit  enim  nobis  pacero  pectoris,  quae  fadt  pa- 
tientem,  de  qua  scriplum  est :  Sectamini  Banclinuh' 
J  niam  et  pacem,  sine  qua  nemo  videbit  Deum  {Uebr, 
xii).  Haec  pax  relicta  est  Ial>orantibu$  in  mundo. 
Unde  in  missa  pro  Defunctis^  pax  non  datur ;  quia 
defunclis  non  est  iieccssaria  pax  pectoris,  sed  pax 
sternitatis. 

IJnJe  scriptum  est :  Corpora  tanetorum  in  pace 
hepuita  sunt  {Eccii.  xxxix),  id  est  in  spe  certissimae 
pacis  »ternx.  Illam  reftquit,  istam  dedit,  ut  scri- 
ptum  est :  Pacem  relinquo  vobis,pacem  meam  do  vo- 
bi$  {Joan.  xiv).  Pacem  vero  temporis   nec  reliquit, 


est,  quod  praedestinalura  fuit  in  virtute  Dei,  ut 
ens  liomo  esset  Filius  Dei.  Sequitur  de  dlgnitate : 
Princeptpagi  Masp/ta.  Noia  quia  princeps  multj» 
modis  accipitur :  Potest  euim  dici  a  principio.  Unde 
Christus  dicitur  princeps  regum  terras,  qui  alibi 
ait :  Ego  principium,  qui  et  loquor  vobi$  (Joan,  viii). 
Et  in  Apocalypsi :  Ego  $um  alpha  et  omega,  princi^  ' 
pium  et  fini$  (Apoc.  1).  Potcst  cliam  dici  a  praeci* 
pio.  Unde  Apostoli  principes  vocanlur,  quia  pras- 
cepu  Dei  praedicaverunt.  Potest  ctiam  dici  a  prae- 
cipitio.  Unde  diabolus  dicitur  princeps  mundi,  quia 
praecipiut  amatores  suos.  Uiide  scriptum  est :  Prin- 
cep$  huju$  mundi  ejicietur  fora$  {Joan.  xii).  Yidetur 


nec  dedit,  ut  scriptum  est.  Non  veni  pacem  mittere^  ^  Uirien  dici   princeps  a   principio ;   quia  scriptum 


$ed  gladium.  Neque  eam  dare  voluit,  quia  ipsa  pax 
seroper  imperfecta  est,  aut  simulata,  aut  inquina- 
ta,  aut  scelemta,  aut  inordinata.  iinpcrfecu,  qina 
caro  scmper  concupiscit  adversus  spiritum,  et  spi- 
rilus  adversus  carnem  ;  simulaU,  sicut  eoium,  qui 
propter  carnis  lenocinium  se  diligunl;  sceleraU 
ivcro,  qui  propter  furtum,  vel  rapinain,  vcl  aliud 
scclus  silii  sunt  pacali.  InordinaU  vero,  quando  non 
4liligimus  diligentes,  vel  dlligcnda  non  diligimus, 
vel  minus  diligcnda  inagis,  vel  magis  dilrgeuda  mi- 
jius  diligimus.  Quis  sit  autem  isle  Seilum,  osten- 
dilur,  cum  dicilur  :  Filiu$  Choihozai.  Cholbozai  in- 
lerpreutur  videns  omnia^  vel  propinan$  omnia.  Quid 


est :  Ille  erat  homicida  ab  initio  {Joan.  viii).  Sed  ab 
initio  dicit,  id  est  post  inilium,  sicut  ibi  (26)  c  A 
prima  sulisUntia  nuUa  est  prxdicatio,  1  id  est  post 
primam  subsUntiam.  Et  ibi : 

0  Jane,  a  tergo  quem  nutla  ciconia  pin$it, 
Pers.  (Sai.  I,  vers  58). 

id  est  post  tergum.  Pr!nceps  ergo  pagi  Maspha  fuit 
Sellum.  Pagus  dicitur  a  pege,  quod  est  fon$ ,  Uiide 
dicunlur  pagani,  quasi  pegeni,  quia  ipsi  villas  fa- 
cere  solebant  super  fontes.  Unde  Isaac  legitur  pu- 
teosfodisse.  Eratergo  Scllum  princeps  pagiMaspba, 
iJ  est  fontis  Maspha.  Maspha  ibierpreUtur  specu- 
itttio.  Unde  de  Christo  dicitur  iii  Psalme  :  Et  factm 


igitur  iste  signiGcat,  iiisi  Deuin  Patrem  ?  Uiide  Job  q  e$t  in  pace  tocu$  eju$ ;  et  habitatio  eju$  in  Sion  {P$ai. 


loquitur  :  Sapien$  e$t  corde^  et  forti$  robore  {Job  ii). 
Videteniin  oinnia,  qui  novit  oinnia  antequam  fiant. 
Videt  cnim  omnia  per  sapientiam,  propugnat  om- 
Jiia  per  poteiitiam.  Scientia  siquidem  et  potentia, 
4iuasi  duahus  clavibus  coelestis  rcgni  thesaurum 
claudit  vel  aperit.  Claudit,  et  nemo  aperit ;  apcrit, 
et  nemo  claudit.  Unde  Petro  et  successoribus  ejus 
claves  isUs  dedit,  ipso  diceiite  :  Et  tibi  dabo  ciave$ 
regni  ccBtorum.  Et  quodcunque  iigaveri$  $uper  ter- 
rom,  erit  ligatum  et  in  cceli$,  Et  quodcunque  ^oive- 
pi$  $uper  terram,  erit  $oiuium  et  in  cceii$  {Matth. 
xvi).  Hinc  estquod  Jael  uxor  Aber  Ciu<ei  in  typum 
Ecclesiae  clavo  et  malleo  Sisaram  interfecit.  Clavo 
scientiae,  et  malleo  potentiae.  Clavo,  inquam,  scien 


Lxxv).  Sion  et  Maspha  idem  interpreUtur.  Ilabiutio 
Sion,  pagus  Maspha ,  princeps  pagi  Maspha,  prin- 
ceps  habiutionis  Sion.  Quoties  ergo  Christum  ia 
corde  tuo  praefers  omnibus,  et  cum  dcvotione  con- 
templaris,  et  facta  ipsius  fideliler  ac  devote  cir- 
cuinspicis,  in  habitatione  Sion,Yel  in  pago  Maspha 
habiUs,  et  pacifice  requiescis.  Nam  de  praelationis 
specula  scriptum  est  in  Ezechiele:-5pecii/aror«ni 
dedi  tedomui  I$raei  {Ezech.  iii);  de  contemplatio* 
nis  vero  in  Isaia  :  Pone  tibi  men^am^  et  contempiare 
in  $pecula  {I$ai.  xxi).  De  circumspectione  in  Jere- 
mia  :  Statue  tibi  $peculam^  pone  tibi  amaritudine^^ 
etdirige  cor  tuum  in  viam  rectam  (Jer.  xxxi).  £r- 
go,   dilectissimi,  praeferamus  omiiibus  Christam» 


tiaj,  quia  scriptum  est :  Yerba  $apienti$,  ut  sltmv/t,  D  contemplemureum,  circumspiciamus  virtutem  ejus» 

et  qua$i  clavi  in  altum  defixi  (Eccie.  xii).  Utraque 

clavis  necessaria  est  Petri  successoribus,  quia  qui 

scieiitiam  habet  sine  potelitia,  clave  caret,  sed  non 

davo ;  qui  vero  potentiam  sine  scientia,  clave  ca- 

rety  sed  non  clava.  Scientia  enim  sine  potenlia  cla- 

vus  est  iii  ocuio  c^i ;  potentia  sine  scientia,  clava 

cst  in  manu  furiosi.  Bene  ergo  fllius  Cholhozai  fuit 

Sellum,  id  est  oronia  intelligentis  et  omnipotentls 

fuit  filius,  non  imitationis,  non  adoptiouis,  non 

doctrinae,  non  graliae,  sed  naturae,  quamvis  gialiie 

fuerit,  quod  eus  homo  fuerit  Filius  Dei,  Umen  non 

fuit  Filius  Dei  per  gratiam,  sed  per  naiurain.  Dicii 


sapientiam  ejus,  l>oniUtem  ejus.  Dirigamus  viam 
nostram  in  viam  reclam ,  at  habiiemus  in  Sion»  et 
in  pago  Maspha;  ipso  principe  pagi  praeeonte  et  prae- 
vio,  Jesn  Christo  Doniino  nostro,  qqi  vivit  et  re- 
giiat  per  oronia  saecula  saeculoruro.  Amen. 

SERMO    XXXII. 

IR  NATIVITATE  B.  VIRGIIflS  MAaiiC. 

Steiia  in  medio  nibulm  {Eecii.  l).  Ex  regaii  pro* 
genie  Maria  exorta  refuiget  {Offie.  Eecie$.).  Qooties, 
dileetissimi  fratres,  ad  audiendum  verbum  solaiii, 
solatiiim  verbi  Dei  eligitis,  non  debetis  attendere 
quls  dical ,  scd  quid  dicalur :  Viri  enim  leprosi  fae- 


/i6)  Aristot.  in  Categor. 


775  D.  GARNERH  LINGONENSIS  EPISCOW  tl 

runl,  qui  verLum  sulaiil  pweJicavcrant  in  (KirlaSa-  A  gelos  Dci,  ciconias  inirabDilcr  crociUnies.  Sapk 


mariae ;  scd  dux  ille,  supcr  cujus  manum  rcx  hi- 
cumbebal,  quia  credcre  noluit,  morlem  incurrit. 
Amalecites  quoque  Tessus  in  itinere^  duK  factus  est 
excrcitus  David  (/ V  Iteg.  vii).  Civitas  ttiam  illa, 
qu»  lingua  Cbananxa  loqui  solebal,  facta  est  civi- 
las  sulis,  yidolicct  gen^ilius,  quando  Hngua  exsic- 
caiiva,  illuininativa ,  accensiva,  nobis  locuta  est. 
*  Exsicealivit,  dico,  noslrae  iniquilalis,  lUttminaiiva 
vcrilatis,  acccnsiva  cbariialis.  Et  bene,  quia  tanta 
cst  gloria  cberubio,  ut  plcrumquc  auJiri  possit 
vox  ejus  in  atrio-exteriori,  sccundum  quod  Donii- 
nus  mitlit  crystallum  suum  sicu  t  buccellas,  pancm 
cducii  de  terra,  vel  de  pctra,  oleumque  de  saxo 
durissimo.  Multoties  ergo  asina  angelum  vidct, 
qucra  bomo  non  videt,  quia  siculbirundo  ct  lurtur 
cogiioyerunt  tempus  adventus  Christi,  ita  ct  niilvus 
etciconia.  Hirundinem  dico  Joanncm  fiaptistam, 
lurturcm  SiiQeoncm,  inilvum  Balaam,  cicaniaai 
vero  Sibyllam  :  isti  mirabililer  dc  Deo  pnuJicavc- 
ruht.  Joannes  :  Ecce  Agnut  Dei  (Joan.  i) ;  Siincon  : 
Nunc  dimiitU  (Luc.  ii) ;  Balaam :  Orielur  itdla  ex 
Jacob;  Sibylia  : 

c  Dc  coelo  Rex  advcnict  per  sj^cla  fulurus.  • 
Vulgo  cnini  dicilur;  porcus  iiiers  multoties  ra- 
dicem  bonain  tnvenit.Ei  bos  porcus  dixcrim,  qui 
non  ruminando,  scd  quau  in  tcrra  foiliendo,  id 
est  terrenascrutando,- Jesse  nobis  radtccm  ciTo- 
derunt,  et  ostenderunt  nobis  quoinOvlo  de  radice 


mel  de  pclra,  ungimini  oleo  de  saxo  diiriflsiM^ 
frangite  buccellas  cryslaUiiias,  ct  comodite  ] 
de  tcrra.  Tanla  est  cniin  fiilci  catliolic»  veriut  flt- 
riosa,  quod  inimici  nostvi  suntjudiccs,  ei  ia  oit 
triuro  testium  stat  vcrbum  gloriac,  et  tcstimoniiia 
Virginis  gloriosx.  Ubi  cniin  dicitur,  c  orieCor,  • 
commciidatur  nalivitas,  plenitudo  temporis,  qIm  ad- 
ditur,  c  sub  dccano  virginis,  >  impositio  BOOiiais, 
ubi  addilur,  c  Sedeozaidama,  ctc,  i  nobiliUs  gfr* 
neris,  cuin  subinferlur,  c  sedens  super  solium  au- 
leatum ;  i  doctrinae  spiriiualis  studium  uIm  soIi- 
jiingitur,  c  binas  manii  tcnetts.  spicas :  >  eicrciiiiUB 
tcmporale,  ubi  diciiur,  c  et  pasccns  liliuro  suum 
jure;  » locus  sapicnliu^  sux,  ubi  ponitur«.c  Ave,  i 
consummatio  vcto  bcat.tudiuis,  ubi  dicit,  c  nome» 
pueri  vocabunt  Jesum.  t 

Audiamus  igiiur  et  miremur  extensionem  coili 
ciconiarii,  cxtcndentis  ad  coslum,  et  boc  miraliile 
crocitanlis  pnccomuni.  Certum  est,  quod  soiasceif-' 
dit  in  Virgiiie,  scjllcct  in  Seplerobri,  suii  quo 
inense  iiaiaest  Virgo  gloriosa.  Quod  autem  cii- 
cit,  c  Dccanum  virginis,  >  arbitror,  decanum,  por^- 
tionem  esse  decanam  alicujus  gradus  eorum,  pcr 
quos  sol  asccndit  in  Virgine  ;  omne  siquidem  si- 
gnum.  habet  gradus  triginta,  et  illi  gradus  halieiil 
poi^tiones.  Tamen  sive  dc  gradibus,  sive  de  porticH 
nibus  gradoom,  intellexerit  poeta,  hoc  certum  CsC 
qood  Maria  orta  est  sub  Virgine.  Aliquid  simile  in 


Jesse  Maria  cxorU  refulget.  Ilermes  siquidcm  et^^  nt^rQ  Reguin  reperies,  ubi  dicilur :  /»  mente  £cIm- 

Asterius '  philosophi    regis   Pcrsaruni   liujiis  glo-. 

riosas  Virginis  S9lcmnilalis  multis  ct  dignis  prae- 

coniis,  nescro  'cx  magniiudii>e  lilteratur;e,  sive  a 

spirilu  prophi'li£,  quem  babere  potuerunt  a  spi- 

ritu ;  et  si  non  futte  in  spirilu,  pruHiicavcrunt  mul- 

tismodis;a  naiivitale  scili.et  Virginis,  a  plouilir-' 

diifc  lemporis,  ab  iinposilione  noininis,  a  nobiliiate 

gencris,  a  studid  dociriim)  spiriiualis,  ab  cxcrcilio 

Yit;e  temporalis,  a  loco,  ubi  conflaium  est  auruin 

sapientitB  suae,  tondcm  n  consuininationc  beatilu*- 

Uinisver»  et  certae  et  plcnae.  Dicit  eiiiHi  Asterius  : 

i  Orietur  sub  docano  vir^^inis,  puella  qua:ilam,qua& 

iiiiijua sPersica  dicitur  Scdeoxordaina,  Arab.cc  vcio 

Adrevedefa,  scdens  super  soliuni  auleatuni,  biius 


fitm  posita  est  arca  fwderii   in   domo  Domini  (lif 
Reg.  viii).  Arca,  inquam,  de  qua  dicturo  est : 

lieata  mater  mnncre, 
Cujus  supemu»  ariifex^ 
Blundum  pugillo  coutinens, 
Ventris  sub  arca  ctausus  est, 

.  Et  dicitur  foDderis,  quia  iji  secrcto.utcri  virgina  • 
lis  initiim  est  fcedus  por  Deum  boinineui,.  et  inter 
Deum  ct  homincni.  Ista  eiiiin  arca  in  teinplo  Do- 
mini,  id  cst  in  bonore  £cclcsi:c  Uci  posita  cst  iia 
sccndo,  el  exposita  inund.(».  Ipsa  cniin  fuit  Miisac 
ivegis,  et  Corbaii  sacerdQlum,  Ga7.apbylacium  pau- 
pcruin,.arca  co^iestiuin  thcsauroruui,  In  meiisc 
bctlianim,  idcstin  mcnse  septiiuo.  liirgo  in  menso 


manu  leneiis  spicas ;  et  pascens  lilium  suuiu  jure,  ^^  bctliauini,  id  cst  sub  Virginc,  nataest  Virgo  glo« 

in  ioco  ubi  dicitur :  Ave,  ct  nomeu  pucii  vocabunt 

Jcsum.  >  Hermes  verO  paucis  verbi»  nuitatis,  dc 

t*adem  virgine  sic  locutus  e^t :.  c  Nascctui'  sub  Vir- 

t^ine  puclla  quaedam,  quae  vocatur  Corcisclaslalis, 

^'dcns  super  slratam  publicaiii ;  gcniina  niaiiu  ge- 

rens  aristas:  dans  lilio  suo  jiis  ad   pascciidum  in 

tcrra  Hebrxa  :  nomen  aMlem  lilii  vocabunt  Jesum  :  i 

quibus  conscntit  tertius  poela,    cujus   nomcn  est 

Albumazar,  ila  diccns  :  «  Orietur  sub  decano  Vir-. 

ginis  matcr  virgo ;  lactati(ue  patreni ,  ct  eidcin  solio 

assidet,  vir  eani  non  atlingcns.  » 

Auditc,  dilcclissimi  fiatrcs,  viros  Icprosos  pro- 
fcrcntes  praeconium  laudis  Cbristianoi,  Ainalecitas 
duces  itincris  lidci  catboiica;,  asinas  vidcnlcs  an- 


riosa.  0;ietur  ergo  sub  Virgine  pucUa,  vcl  ad.lc-. 
sccnlula,  de  qua  Sulomon  in  Parabolis  ita  loqui* 
tur:  Tria  snnt  difficilia  mihi,  et  quartum  penitus 
ignoro.  Via  aquila:  in  cfcio^  via  colubri  supra  petrum^, 
via  navis  i.t  mcdio  marii  (Prov,  xxx),  qu;csine 
diffivullate  disccrni  nosi  possunt,  vel inveniri.  Quar- 
tuni  verq  Saloinon  pcnilus  ignoravit,  viam  scilicei 
viri  iu  adoliiscentula  f  \n  adoiescauia  solcmiis  di-' 
ccrc,  scd  Ilobra^us  niclius  nos  corrigit,  in  ado'.e^ 
scentula  :  non  cnini  pcr  naturam,  vci  pcr  siriptu- 
ra:n,  vd  pcr  ralioncin,  intclligere  potuit,  quia  iio- 
vuiu  fccit  Domiiius  su|icr  tcrram,  id  cst  quod  ado- 
lescentula  circumdcdit  virum :  viiuin  inquam,  do 
qiio  scriptuin  csl:  Kcce  vir,   Oriens    nowen  ej:s4 


777 


SERMONCS.  -  SERMO  XlXll.  —  IN  NATIVIT.  B.  MARliE. 


778 


{Zaehar.  m).  UiideJosephus  :  <  lo  dietiiis  iUis  fuit  A  la^  sed  non  plcna,  qui>tiinc  eril  bcatitudo  plena, 


Jesus  vir  sapicns :  si  tamen  fas  est  cum  nomiuare 
virum,  et  dodor  eorum  qui  lihcnlcr  qiix  vera  sunt 
audiuut;  et  niirabilium  erat  effeclor  opcrum:  »  cl 
sic  concludit.  c  Ciirislus  liic  crat.  » 

Ilxcigitur  piirlla  vocalaest  Scdeozardiina  Adrc- 
vcdefa,  vcl  Corcisclaslalis,  Iria  li.xc  eiiim  vocabula 
iiuivoca  suii(,  unam  iiilerprclalioncm  baiicnlia.  In- 
terprclanlur  eniin  virgo  munda  et  bonesta,  dc  qiia 
Jcrcmlas  dcdilsiguuiii  iEgyptiis,  quod  eorum  opor- 
tcrct  evelli  idola,  cum  virgo  parerct,  unde  sacor- 
doles  ^gyptioruiu  iii  si.crclis  tcnipli  imagincm  Vir- 
gin;s  ct  rilii  suiucntcs  aJoravcrunt.  Ciimquc  cis 
diccrel  Ptolomxus,  cur  boc  facerent,  responderuiit, 
palcrn:c  traditionis  est  mystcrium,  quod    accipi- 


qnando  pro  merito  reddetur  bomini  duplcx  stola, 
et  glorilicabitur  corporc  simul  et  aniina.  Sequi- 
lur: 

Super  solium  auleaium ,  id  est  solium  regium. 
Hjcc  csi  nobilitas  gcncris,  quia  fuit  virga  de  radico 
Jcssu  :  Jcsse  aulem  genuit  Oavid  regem,  de  cujus 
solio  ta  loi|uilur  Isaias  :  Super  solium  David,  et 
tnper  regnum  ejus  sedebil  Doiuiiius  (Isai,  ix).  Uiidc  : 
Hegali  ex  progenie  Maria  exoria  rcfulgel,  Propler 
lioc  dicit  Alboinmazar :  i  et  eidcm  solio  assidet 
vir  cam  noii  aniiigens,  »  id  cst  Joscph;  qiii  eadcm 
rcjjali  progenie  gtiiilus  cst.  Quod  Herincs  dicit, 
eain  sedisse  supra  stratam  publicam,  de  ioco  pa- 
riciidi  nos  ccrlificavit,  quia  quando  filium  suum 


niusa  sanclo  prophcU,  ci  crcdiiuus  iu   rdius  iia  ^  r<^pc»it,  nou  fuit  <jl  locus  iu  divcrsorio;  scd  super 


osse  vciiluruui.  Uinlc  Isa!as  :  I\cce  virgo  copcipiet^ 
€1  paricl  filium  (Isai.  \i\);\c\  ut  mciius  ilcbrxi 
noscorriguiit :  Eccealma  concxpiei :  virgo  eiiim  apud 
Ilcbrxos  diccbatur  juvcncula,  qux  nuptui  tradi  po* 
tcral.  Bctbiila  vero  vctula  dicebatur,  quae  virura 
itoii  coguovit ;  alina  vcro,  id  cst  abscondila,  dice- 
batur,  qu.T  sic  a  couspcctu  bominum  fuerat  occul- 
laU,  ut  de  illa  nulla  cssct  suspicio,  ipsam  fuissc 
curniptam.  Unde  ct  alma  sancla  vooatiir ;  saucta 
vcro  liiina  diciliir,  quia  fir.nium  crat  ct  ratum, 
ipsatn  easc  iucorrisptain.  Eiatcrgo  virgo  munda  et 
bonesu.  Quaudo  Domiiius  discipulos  suos  erudivit, 
ckxit:  Siat/umbi  vcslri  proicincli  cL  lucerna;  arden- 


slraUtn  publicam  parilura  sedil.  Scquilur  :  Duas 
manu  tenens  spicas.  Du«  spica»,  duo  sunt  lesta- 
inenta ;  quia  sicut  in  spica  vcl  in  arisla  granum 
cst  cum  palea  ila  sunt  sacramenla  laieiitia  sub 
lillera.  Islas  aristas  fricabant  ap^istoli ;  undc  Judsei 
inurmurabant,  qui  plus  litterae  quam  mysteriis 
solfut  adhaerere.  Vcl  certe  per  spicas  sententia! 
Scripturarumfignrantur,  etopera  :  sentcntiae  Scri- 
pturarum,  sicut  de  hserclicis  ait  Job  :  Esurieniibut 
auferunispicas{Job  xxiv),quiaesurienlibus  bo.num, 
sententias  Scripturarum,  quibus  piignarc  vel  expu- 
giiare  delient  eos,  bjcretici  tolliint;  opcra  vcro, 
unde  legilur  :  quod  principes  latronura  Rcchab  ct 


ltf<  (£««;.  XII)  :  qu':a  in  lunibis  Cbt  Inxuria   virorumrC  ^^^"^  intraverunt  domum  Isbosclb,  et  tollcules 

-   -■       -  -  Vicas  pcrcusserunt  eum  in  inguiiic  {JI  Beg.  i\) , 

quia  maligni  spiritus  ncgligenti  cuiiibet  bona  opera 
qujc  habcl,  auferunt,  el  eum  carnis  delecUtionc 
occidunt.  Ilinc  esl,  quod  filii  Benjamin  pcrseciiti 
suiit  Ephrataios  ncscicntes  pronuniiare  Scibboteth, 
quia  dicebaiit  sibbolelfi ,  non  valcntos  cxplicare 
spicas  (Judic,  xit).  Filii  Bftiijamln,  id  cst,  filii  dex- 
tcrae,  Ephralh;cos,  id  cst  haercticos,  videnles,  sen- 
tcntiis  Scripluraruin  percusserunt  :  islas  enim 
spicas  alii  porlatitin  ore  praedicando,  alii  in  manu 
operSindo;  Uiidc  scriptum  csl  :  Verbum  ,  quod  fa- 
ctumest  in  manu  Aggcsi  propheHe(Agg,  i).  Islaigitur 
Virgo  hiuas  mauus  lcnuit  spicas,  qiuB  vita  claruit 
ct  doclrina.  Scquitur : 

€  Ei  filiiim  suum  pavit  jurc.  »  Audi :  Sedcozar- 


tii  uiubilico  iiiulicriini.  Sed  isla  fuit  munda  et  ho 
nesta,  cujus  unibilicus  prxcisus  fuit;  et  luceriu-e 
ardeules,  quia  ipsa  de  prudentibus  virginibus  una 
ct  spccialis  fuit,  quia  siiie  inacula  fuit,  sine  ruga, 
siueccrusa.  Sinc  macula  peccaii,  sinc  ruga  dupli- 
citatis,  sinc  ccrusa  dcceptionis.  Vcl  iileo  munda, 
ct  honesla,  qiiia  tota  pulchra  est.  Tota  pulchra  es^ 
amica  mea,  tula  pulchra  (Cant,  iv).  Sicut  cnim  inu- 
Lcr  infamis  et  procax  toU  turpis  esl,  a  planu  pc- 
dis  usque  ad  verlicem,  ita  sancta  niulier  lota  pul- 
chra  esl,  a  planla  pedis  usque  ad  verticcni.  Quid 
Ciiiin  turpius  illo  inonstro,  nulla  virlutc  redemplo, 
qiiod  serpcntein  efligiat  incriiiibus  torluosis»  habeiis 
oculos  basilisci ,  genas  phareae,  narcs  suis,  dcnlcs 
caiiinos,  labia  sirenae,  mammas  lamiae,  manus  lupi,  D 
ventrem  capri,  tibias  luleas,  et  pedcs  pavonis? 
Econirario  vero  lota  pulchra  est,  qiiae  in  unociine 
colli  sui  vulueravit  cor  sponsi  sui,  halicns  oculos 
coluinbarum,  genas  tuituris,  nasum  sicut  turrim 
David,  dcntcs  sicul  gregom  tonsarum,  qux  ascen- 
dcrunt  de  lavacro,  labia  coccinea,  mamnias  siciit 
duo  btnnuli  caprae  gemelli,  manii^  tornatiles,  ven- 
trem  cburneum,  tibias  marmorcas,  pedes  rectos  ! 
Vel  certe  lola  pulchra  cst,  quia  corporc  ct  aniiua 
glorilicaU  esi,  sicut  gratia  plcna,  iu  bcalitudinc 
plcna,  Ncc  enim  gratia  esset  plciia,  si  non  csset 
bcalitudiue  plena.  Si  enim  putridun^  corpus  in  lu- 
niulo  remansissct,  necgratia  cssct  plcna,  nec  be.i- 
liliido  plcna.  Essci  forle  braiiludo  cjus  vcra  et  cer^ 
PatuOi,.  CCV. 


|1ima  virgo  munda  el  bonesia  fllium  suum  pascit, 
virgo  flliuni  pascit ,  virgo  mater  lactat  patrem, 
pascit  jurc,  id  est  crasslludine.  Unde  legimus  quod 
Jcrobaal  carnes  haedi  ponens  in  canistro,  el  jus 
carniumin  olla,quoduiramque  totum  posuit  supra 
pctram ;  et  tetigit  angclus  virga  et  consumpsit  ignis 
carnes,  et  ipsum  jus  (Judic,  vi).  Et  scicndum,  quia 
crassiludo  triplex  est,  exterior,  quse  proprie  dicitur 
pinguedo,  et  interior  adeps;  quae  vero  est  in  ossibiis, 
mcdulla.  Est  enim  pinguedo  exlerior,  moius  cha- 
rilatis  in  actu  ;  interior  vero ,  motus  cbariialis  in 
effectu  ;  medulla  vero,  affeclus  dlligcndi  in  utroque 
motu.  Sicut  cnim  pejus  cst  staliiere,  declinare  nui- 
muin  in  t?rra  :  ila  inclius  cst  affeclus  diligcndiy 

25 


779 


D.  GARNERII  LINGONENSIS  EPISCOPI 


im 


qunni  diligere.  Siciil  cnim  iuba  larga  in  ore,  largior  A  certc  liniaiit  absque  lcmperamento,  liflo  TtJdien 


in  manu,  ultra  manuro  largissima  :  iu  Dei  dileclio 
lata  debot  esse  in  ore  per  praedicationem,  latior  pcr 
opcrationein,  lalissima  per  affcctum  el  bonam  vo- 
luntatem.  Quod  si  jus  a  justitia  nominetur,  quia 
Sene<'a  dicil :  c  Justitia  esl  virtus,  quac  nnicuique 
reddit  jus  suum;  >  flKum  suum  pnscit  jure,  qui 
unicuique  cedJit  jus  suum,  id  cstqui  rcddit  latriam 
Creatori,  duliam  creaturse,  reverentiam  majoribus, 
concordiam  paribus,  pacem  cunctis.  Sequitur :  <  lu 
Idco,  ubi  dictum  cst,  Ave.  >  Ecce  locus  ubi  confla- 
tum  est  aurum  sapicnliae  Virginis,  scil!ccl  in  tena 
Hebnea  ,  ubi  dicit  ail  eam  angelus  :  Ave,  gratia 
plena^  DomiHUs  tecum,  llla  vcro  obstupcscil  dicens  : 
Quemodo  fieintndl clc.  Et  angelus :  Spirttus  soitctus 


absque  palea.  In  utroque  redarguendi,  quod  vcl 
fodcrc  non  valenl  cum  iniquo  villico;  vel  qiHd 
Vi^M  secaiido  fcrrum  efTugit  manubriuni  eorun 
cum  proplieia  siiilto.  Sic  euiin  debct  consirtiigl 
suavilcr  oalamus  quassalus,  ut  non  conteralur  :  sie 
linum  fumigans  accendi  fortiter,  iit  non  cxsiiiigaar 
tur.  llinc  est  euim  qnod  filii.lsrael  filios  BeiijanMa 
coiitumaces  virilitcr  aflQigunt :  poeuiteutes  pie  SQseH 
piunt  et  noii  improperant :  unde  post  TiMdielani 
peccanlium  pQbuitenlibus  dictum  est  :  Si  9kifnik 
fiiias  Silo.  £t  quoniam  nos  oinnes  peecavinuis,  el 
iiidigemiis  pceiiilciitia,  pcKuitentiae  coiisiUuni  Mr 
diamus  d.ltgcntcr.  Et  quoniam  viva  ratio  vita  bo- 
norum  est,  ncccsse  est  ut  sicut  pcr  prava  opem 


inquit,  superveniet  in  te,  et  virtus  Altissimi  obmn-  "  deformati  sumiis  a  forma  formautis,  el  comparalt 


brabit  tibi,  elc.  Et  Virgo  :  Ecce  anciUa  Domini, 
£t  quasi  aurora  rutilans  diem  venturum  annun* 
tiavit  diccns  :  Magnificat  anima  mea  Dominum 
^Lue,  i).  Et  lisec  est  consumniaiio  bcatitudinisejuSy 
quia  nomen  fiiii  sui  vocatum  cst  Jesus ;  ct  vocatum 
est  ab  aiigelo»  priusquam  in  ulero  conciperetur. 
llis  igilur  oniniims  modis  Ex  regali  progenie  Maria 
exorta  refulget,  Maria  id  est  illuminans  vei  iUumi' 
nata^  \cl  steUa  maris.  Slclla  vero  maris  dicitur 
transmonlaua,  qua  iiaut£  statum  maris  vel  cursum 
navis  consideraiit.  £t  vere  stclla  a  stando  dicitur, 
qtiia  quasi  in  ccntro  Zodiaci  slarc  dicitur  :  quae 
iioii  rctrograde,  sed  regulariler  et  uiiiforiiiiter  fir- 


jumentis  iusipienlibus  ct  siniilcs  facti  illis  :  sic  ptT 
exempla  bfinorum  in  camdcm  imagincni  rcforme- 
mur,  comparali  ca*lcsiii)us  angelis,  et  simili^  faclune 
cum  illis.  Dicit  crgo  :  Si  videritis,  noii  corporeis 
oculis,  sed  iutclleclu  iiientis;  non  effcctu,  sed  ii.agis 
.  affcctu  cogiioscalis,  ct  iiitelligatis,  filias  SUo^  id  esl 
aiiimas,  quas  Filius  Dei  pcr  naturam  forniavil,  ol 
per  saiiguinislfui  cffusionem  reformavit,  quxe  tau^ 
quam  patrissaiiles,  ct  informaverunt  se  luoribus 
cx  Patris  moniti^ ,  et  couformaveruiil  ojieriljia 
ejusdem  exemplis.  Piopter  hoc  diclae sunt  filia:  S.lo« 
Silo  quippc  iiiterprctatiir  tiiiMiis  vel  dimissus^  vd 
petiius,  \ii\semeM,   Seuieu  autem  esl  verbum  Dci; 


nialur,  et  dicitur  ina(utiua,quia  noctc  prxccdenlc.Q  verbuiu  vero  Dei  Filius  Dci.  Semcu  ergo  eslFiriUi 


pcr  ipsam,  solis  justiiiae  aurora  refuls.t.  In  medio 
autem  nebuliie  luxit,  scilicet  inter  ignoraiitiam  cl 
dcsperaiioije^i,  quia  primo  nesciebant  advciilum 
Cbristi  gcntes,  aiilcquam  venirent  propbetae.  Posl 
praedicatioucm  vero  propbeiarum,  duin  morain  fa- 
ceitil,  dcspciavcruul,  et  tunc  subito  stella  matulina 
refuUit,  quasi  rutilaiis  de  radice  Jessc.  Et  vere  de 
radice  Jcsse,  id  cst  dc  radice  inccndii.  Jesse  cnim 
Infeiii/ittiti  interpretatur.  Mirabilitercnim  inccndiinur 
bujus  novalis  iucendio,  qujie  vel  ligni,  vel  feni,  vel 
stipuJ;e  expers  fuit :  et  omncsacceiidit,  qui  in  ea 
confiduul.  et  meiitis  ejus  adjuvari  posse  se  credunty 
pcr  Domjnum  nosirum  Jesum  Cbrjstum,  Amen. 

SERMO  XXXIli. 

INCAPITtXO  GENERAI.2« 

Si  videritis  fiUas  Silo  ad  deducendo»  ehoros  ix 
more  procedere^  exite  repente  de  vineis  ,  et  rapise  ea» 
singuli  uxores  singula$ ;  et  pergite  iu  terram  Ben- 
jamin(Judic.  xxi).  Tesle  Gregorio  (27)«  vera  justitia 
Jiabet  compassioncm,  falsa  indiguatioiiem  ;  uiideel 
Uucuieniia  quandoque  paliiatur  sub  Hgorc,  el 
ineriifl  sub  mansuetudine;  ut  ei  vjgor  silrigidus, 
et  mansiiiHudo  dissolula ,  cum  vigor  regere  debcal 
mansuetudJncffl,  et  mansuetudo  ornare  vigorem. 
Ilaec  igitur  miiius  attendeiitcs  speculatores  nostri, 
parietes  noslroseffodiunt,  ubi  patet  foi-amcn,  vei 
ut  crcclos  incliuent,  velut  incliiialos  depjliant*  vcl 


Dei.Hiiicest  quod  ait  Isaias  (cap.  i) :  NisiDomiuH* 
reliquisset  nobis  semen,  quasi  Sodoinee  fuissemuf.  Qiiie 
igitur  bic  Dei  Fiiius  ct  petitus  fuil  a  patriarcbis  et 
pi-opbeiis,  dimissus  a  Judaeis,  missus  vero  lidelili>us 
Cbristiauis;  beneanimaeet  |>er  Evaiigelium  genilae, 
ct  per  baptismuni  regeneratje,  filise  Siio  nominan- 
tur.  Dicit  ergo  :  Si  videritis  fiiias  Silo  ad  dedueeu" 
dcs  choros  ex  more  procedere^  etc.  {Judic,  xxi).  Qti.d 
in  cboro,  nisi  bujus  luundi  vila  voiubilis  desigiia- 
tur?  Hxc  est  Ezecbielis  rota,  circa  quam  animalia 
sancla  volvebantur,  qiiam  designauter  describit, 
iibi  ait  :  In  visione  Dei  ricft,  ei  ecce  eentus  turbini§ 
veniebat  ab  aquUone^  et  nubes  magna,  et  ignis  iHvoU 
veiii,  et  splendor  in  circuilu  ejus  {Ezech,  i).  Quatuor 
*^  in  visione  Dei  se  vidisse  proposuit ,  duo  coutra 
duo ;  vontum  frigidum  coiitra  calorem  ignis,  contra 
spiendorem  densiiatem  nubis.  Ventuin  et  nubem , 
ne  prospera  nimis  elevent ;  igiiem  el  splcitdorcni, 
iie  advei^a  premaut.  Ventus  enim  ab  aquilonc  ve- 
niens,  est  tiirbo  teutatiouis  ex  roentis  frigiditaie 
procedcns  :  nulies  autem.,  cxcitas  meutis  ex  tetH 
tatione  provenieDS.  Sed  ignis  fervor  utrumque 
involvit,  quia  ei  cor  frigiduin  aeceiidfl,  et  cacc  tatcm 
illuminat.  Sed  oinnia  spleudor  circuit ,  quia  bonae 
voluntatis  bilaritas,  ct  iu  prosperis  el  in  adversis 
mentem  ad  devottoiiem  perducit.  Spleiidorem  tibi 
proponil  Dcus,  ut  spcres;  fenoiem,  ut  gaudeas; 


(27)  llomil.  54,  in  Evang. 


'   7S1  SEftMONES.  —  8ERM0  XXXIII. 

^  letiiationis  Tenttiin,  iil  limeat ;  pcccali  nubero ,  tit  A 
^'  df  ieas.  Hunc  igitur  chorum  deducis  per  vias  rocUis, 
■  81  sic  times  de  pRctcritis,  ut  gaudoas  dc  roiscii'* 
>  Ciirdia  Dci,  et  spercs  de  promissis;  si  sic  ctiam  de 
pracsenlibus  dolcas,  ul  spercs  simul  ct  gaudeas;  si 
sic  ctiam  de  Dei  miscricordia  gaudeas,  ut  de  faito 
luo  lurLcris,  el  timcas  comniinationcs  fuiuras; 
'  sic  ctiam  spRi^cs,  ut  timorparitcr  et  dolor  iion  r«.'ce- 
dant.  BlultoUes  cnim  post  veoltim  aquiionjs  redimus 
ad  igncm  ;  de  nul)e  lendiinus  ad  splcndorein,  qoia 
iilii  abundavit  pcccatum,  abundare  soicl  et  gratia. 
Multoties  et  ignis  a  venlo  dissipatur,  et  splendor  a 
iiube,  quia  obscuraiur  aurum ,  el  mutalur  color 
optimus  in  vasa  testea ,  el  opus  nianuum  figuli. 
Deducendi  sunt  ergo  ckori  ex  more  filiarum  Silo, 
iil  in  hujus  mundi  volubiliiate  et  vita  inslahili,  iicc  " 
timor  in  tcntationibus  reddal  piisillaniinem  :  iiec 
pcccali  dolor  ducal  ad  despcrationein.  Sic  etiam 
dc  Loiiis  gaudeas,  ne  eleveris  in  supcrbiam ;  sic 
etiamde  Dei  promissis  speres,  ne  cadas  in  iicccar.di 
pr»!8Hinpiiuncm.  Ecce  sic  procedunl  ad  dcduccndos 
choros  filia^  Silo.  QuoJ  si,  ul  dicluin  cst,  videris, 
exi  de  viiicis.  Sunt  vinese  Sodomorum,  quarum  vi- 
uuin  fei  draconuni,  et  vcncnum  aspidnm  iiisanabile 
{Deuu  xxxii).  Sunt  ct  vincae,qu;c  pro  uvis  fecerunt 
lalH-uscas  :  cx  quibus  exire  bonum  csse,  nulli 
duhinm  est.  Sed  cl  vinea  Domini  Salaolh,  cujus 
Lolrus  Cypri,  cujus  vitis  vera,  ciijus  palmitcs  sunl 
lideles,  iiitcr  quos  plcrumquc  lalitant  inndcles,  ea 
liincndi  et  odibilcs;  quo  sagiltanl  in  obscuro  rcctos  q 
corde  :  de  qu.bus  sub  specie  vulpium  sponsus  ait : 
Capile  nobU  vnlpes  parvulas^  qwc  demoliuntur  viueas 
(Cant,  ii).  Isloriim  igitur  cst  exiic  de  vineis,  si 
viderinl  filias  Siio  ad  deducendos  cboros  ex  mo:e 
proccdere  :  vel  quia  in  Ecclesia  suiil  pcccalores, 
qui  pcccala  sua  per  confessionem  propaiare  eru- 
bcscunt;  sed  sicuiAdam  in  paradiso,  postpeccatuin 
iiiter  ligna  ahscondit  se,  sic  intcr  hujus  vineae 
palmites  latilare  voluiit,  ct  aliter  videri,  quam  essc  : 
nccesse  est  ut  tales  de  vineis  exeant,  ut  seipsos 
detcgant;  el  quamvis  niidi  s  iie  yirtutihus,  ci  a 
ciijus  calore  non  est  auscjndcrc  sr,  vidcri  non 
erubescant.  Ser|uitur  : 

Et  capite  eat  siugulit  uxores  Ungnlai  [Judic.  xxi). 
Ecce  rcpciiie  exeundum  est;  ncc  solum  capiendae,  D 
6cd  rapieiidas  sunt  filise  Silo.  Ncque  enini  sine  vio- 
lenlia  licri  potesl.  ut  tali  mairinionio  conjungaris » 
iit  saiiclornin  socielalibus  copuleris ;  qnia  regnuni 
cuftorum  viin  patitur,  et  violenti  rapiunl  illiid.  Scd 
sineniora  et  repente;  non  procrastinaiioiies  qux* 
rciis,  vel  inducias ,  sed  occupationum  luaruin 
disriinipe  vincula ;  dicens  cuin  Prophcu  :  Dirupisii 
vincuta  nua ,  f t^i  McHficabo  hottiam  iaudis  { Psal. 
cx\).  Et  ideo  nou  violentaiu  volnntatem,  sed  volun- 
(ariain  iiifer  libi  violentiam ;  rapiens  libi  idoneam 
riliain  Silo.  Qiiae  autem  singulis  sinl  idone»,  pau- 
I  cis  advcrlite.  Sunl  enim  aliqui  in  siecolo,  lain 
srtiiplices  qnain  paupcres,  qui  tamen  fortes  siiiil 
coipore,  ct  de  laborc  manuuni  vivere  didicerunt. 


—  IN  CAPITVLO  GEiNERALI.  78i 

Alii  auicin  non  multom  laboribus  assaeli,  nec  in 
sapientia  maltum  erudili,  divites  lamen.  Alii  auiem 
corpore  debiles,  ccnsu  pauperes,  sensu  tamen  lo- 
cuplctcs.  Alii  autcm  pauperes,  debiles,  simplices; 
sed  tamen  exemplo  aliornm  vivunl  innoccnies. 
Unus!]uis<|uc  igiiur  oflerat  in  labernaculo,  prout 
Dous  disposuit  in  corde  suo,  quia  sicul  purpuram 
vcl  hyacinthain,  sic  pcUes  rubricatas,  oflerri  sibi 
Deus  voluit,  et  pilos  caprariini.  Alii  qnidcm  per 
activam,  alii  vero  Dco  placcnl  pcr  vitam  conteuH 
plativam.  Imoalii  Dcoplaccntpcrinferiorem  activa», 
alii  per  inferiorcin  vim  coiitcmplantem ;  alii  pcr 
supcrioreni  activae,  alii  per  superiorcm  contempla- 
livae.  Inferior  visactivae  labor  esl  corporis;  snpe- 
rior,  officium  charltatis;  inferlor  vis  conleiiipla  ivae 
siinpticitas  cordis;  superior  vero;  dcvotio  conteni- 
plationis.  Eccc  quatuor  modi  vivcndi ,  quorum 
primus  in  Lia,  secuiidus  in  Marlha,  terlius  in  Ila- 
cliele»  quarius  in  Maria.  £t  hae  sunt  Hli»  Silo 
deduccnles  choros,  quando  procedunt  e\  nioro.  Cs  : 
niore  eiiim  procedunt,  si  chorum  non  confnnduiii. 
Suntcnim  aliqui,  qui  ad  hoc  laborant,  ut  avarili;B 
su;e  consulant,  non  ut  egenis  subveniaiit.  Iii  his  Lia 
chorum  confiindit,  quia  Blartham  non  teiiuii.  Snnl 
alii,  qui  pauperibus  subveiiiunt,  non  dc  laboribns 
suis,  sed  de  rebus  quas  rapiunt :  Martha  chorum  con- 
fundit,  quia  Liam  non  tenuit.  Suni  et  alii,  qui  i!e 
operibus  manuum  suarum  eleemosynas  largiunlur ; 
scd  ad  hoc  forsitan,  ut  occulla  scclcra  minime  co^ 
giioscanlur,  vel  ul  aliquod  lemporalc  Iiicrnm  iiide 
conseqnantur.  Lia  quidem  in  hi.<  Maiiham  teiiuit, 
sed  utraque  tamcn  chorum  coufundit,  qnia  Rachc- 
lem  dimisit.  Sunt  et  alii,  qui  ab  infantia  sinc  ma- 
gnis  excessibus  vivere  didicerunl :  idcoque  laboribus 
dcsudare  nolunt ,  qnia  se  poenitcntia  indigcre  non 
credunl.  Cumque  alios  peccatoies  viderinl,  indi« 
gnantur;  el  in  aliis  compati  ncsciunt,  quia  ipsi 
pati  nescienint. 

In  istis  igitur  Racliel  chorum  confnuilit,  quia 
Martham  el  Liam  tenere  contempsil.  Sunt  forle 
alii,  simplices,  qui  et  laboribus  intenduiit,  el  com- 
pati  sciunt,  sanctis  tamen  cogitationibus,  oratio- 
iiibus,  psalmodiis,  vacare  neglignnt  :  ct  tunc  Ra- 
cliel  chorum  confundit,  quia  Mariam  noii  tenuif. 
Siiiil  ctiam  alii  sapicnles,  sacris  cloquiis  iiitcndcn- 
tes,  non  ul  opcre  complcant,  noii  ut  simplicitrr  vi^ 
vant,  sed  ul  halieant  primas  cathedras  in  foro,  n 
ut  vocenlur  ah  hominibus  Rabbi.  In  istis  Mari.-i 
chorum  confundit,  qnae  Rachelem  dimisit.  Sunl  et 
al  i,  qui  ad  hoc  conlemplalioni  vacanl,  ut  simpli- 
citcr  vivant;  sed  dum  per  studium  intus  inens 
qiiiescit,  caro  foris  nullo  confracta  labore  pingues-- 
cit.  Piiiguis  iffitur  elevAtur,  ct  luenteni  a  speculo 
contemplationis  dejicit,  iu  ut  seipsam  non  videat, 
quae  usqiie  ad  Deum  oculos  elevabal;  el'  infra  se 
depressa  lorpeat,  quae  seipsam  supra  se  in  coelo- 
slibiis  erigebaU  Propteroa  Maria  cboiuin  confundity 
si  Liam  tenerc  negligit.  Sunl  et  alii,  qiii  sic  se  tcm- 
poralibus  subsidiis  immcrguut,  ct  ciiris  SKCularibng 


785 


D.  GARNCRll  LINGONENSIS  EPISCOPI 


781 


Iniplicantur,  ul  vix  aut  nunquain  oralionibus  aut  A  cai  pcr  infcriorcs  causas,  id  esl  sccundum  pi 


meditationibus  ad  Dcum  intcntinnl.ln  illis  Lia  cho 
rum  confundit,  quia  Mariam  diniisit.  Vidcsne  quo- 
modo  dcducant  cltorum  (ilia^  Silo?  Non  omuia  pos- 
sumus  omnes.  Laborarepoies,  plarct  libi  Lia  :  cam, 
dum  tencl  Martbam,  accipc.  Tua  vis  paupcribus 
erogare,  Martbam  diligis,  accipe  oam,  scd  inlcr 
Liam  et  Racbclem.  Siinpliritns  cordis  tibi  placct, 
,  \ivere  vis  simpliciier  ;  liat.  Accipc  Racbdcm;  sed 
inler  Marlbam  ct  Mariam.  Psalmo.liis  ct  orationi- 
bus  vacare  desideras,  rapere  vis  de  cboro  Mariam, 
sed  tunc  cgredere  dc  vineis,  cum  liiiic  Maribam,  ct 
inde  tenet  Liam.  Deducant  crgo  chorum  filiae  Silo  : 
ad  Canlicum  Citliaristae  nosiri  Dicit  enim  :  Labo- 
res  manuum  tuarum^  quia  manditcabis^  beatus  es,  et 


tcm  slalum  operantis.  Undc  dicitur  :  Adhuc  quadm' 
ginia  dies,  et  Ninive  subvertetur  {Jon,  iii).  Ei  ilea  * 
£zcclii»e  :  Dispone  domui  (tior,  quia  morierii  1«,  it 
non  vives  {Isa.  xxxviii).  Et  nola  quod  quolies  ho- 
jusmodi  judicia  (iunt  a  Dco,  conditionaliter  intelli- 
gas  cssc  proiaUi,  ut  cum  dicitiir  :  Adhuc^quadrO' 
ginta  dieSy  elc,  supple  coiidiliouem,  si  hon  con- 
vcrialur.  ji)t  item  :  Dispone  domui  tuas,  eic.,  sup- 
plc,  si  lc  iion  coiTCxeris.  Unde  Dominus  per  Eie- 
cluclcm  :  Etiamsi  dixero  peccatori :  Morte  m^rierk ; 
ei  ille  conversus  egerit  pa;nilentiamy  omnium  peeeit' 
torum  suorum  non  recordabor  {Ezech,  xxxiii);  in* 
ielligc  conditioncin,  cum  ait  :  Si  dixero,  OccuUim 
ei  mutabiie  cst,  quando  sccunditm  causani  judicai : 


bene  tibi  erit  {Psal.  cxxvii).  Qiiid  agis  Lia?  Frange  "  quod  ideo  occiillum  est,  quia  nuncsccundum  infe- 

conlumaciam  in  labore  corporis;  frangc  corpus  in 

deductione  cboii.  Dicil  etiam  :  Beatus  qui  intetli' 

-git  super  egenum  el  pavperem  {Pial.  xl).  Quid  agis, 

Martba?  Dcnuda  teipsam,  utlevius  ad  dcducendiim 

cborum  possis  procedcrc.  Dicil  iterum  :  Domine^ 

quis  habitabit  in  labernaculo  tuo,  aut  quii  requicscet 

in  monte  sancte  tuo  ?  Innocens  manibus  et  mundo 

corie  {Psal.  xiv).  Quid  agis  RacbeI?Dcduccborum 

ex  more,  rcstringens  manibus  latcra,  cum  tran- 

quiUilai**.   Dicit  cliam  :  Jacta  cogitalum  tuum  in 

Domino^  et  ipse   te  ehutriet  {Psal.  tiv).  Mentem 

quippe  palicnlis  bcne  pcnsare  novit.  Quid  ngis,  Ma- 

ria,  da  sallus  leves,  el  a  tcrra  suspcuilc  lo,  iii  lu» 


riorcs,  nunc  sccundum  supcriorcs  causas  jiidica!. 
Secundum  inferiores,  ut  siiupliciter  iropossibilia : 
secundum  superiores  ut  possihilia  Deo.  Vel  iinpoft- 
sibilia,  qiiae  prxter  naluram,  cisi  conlra  naluniB 
non  sint,  ul  piiinam  graliam  iiifundere,  boiniiKMn 
a  peccatis  libcrare.  Yol  illa  impossibilia,  qiue  qui- 
dcm  sunt  ot  pra.*tcr  naturam,  ct  contra  naiuram; 
sed  lamen  inipotcnliam  iiaUnx  juVat  divina  poteii- 
iia,  sciliceiquoJ  Yirgo  pcpcrit,  quod  uxorLoimu- 
tata  Cbt  in  stalunrn  salis.  Nam  illa  impossibilia, 
quoruni  naiuric  Impoteiitiam  non  supplet  divina 
polenlia,  ut  dc  trunco  (ieri  vitulum,  non  judteat, 
■vel  secunduin  inferlores,  vel  secundum  su|)criorei 


dcdiiclionis   proccssionc.  Scquitur  :  Et  pergite  Jn  ^  causas.    Simpiiciler  vcro   possibilia  dicimus,  (\'i^ 


Urram  Bnijamin.  Quid  enim  baic  omnia  prodesl 
opcrari,  nisi  regiii  coBlestis  intuilu?  Aruer  labor 
esset  magnus,  et  fructus  nullus.  Ut  igitur  labor 
parvus  sit,  et  fructus  magnus,  sicut  scriptum  cst : 
Et  videbantur  ei  dies  pauci  ptce  amoris  magnitu- 
dine  {Gen.  xxix)  :  pcrgite  in  terram  Benjamin,  quia 
tcna  Benjainin  dicitur,  ierra  rilloriiin  dexterae.  Filii 
autcm  dcxterae  sunt,  quos  Doininus  ad  dexteram 
statuct,  quorum  tcrra  cst,  terra  viventium,  et  re- 
gnuni  quod  eis  ab  origine  mundi  praeparavil,  et 
reddci,  cum  yeucrit  judicaie  vivos  ct  morluos,  et 
b^culum  per  jgnem.  Amcn. 

SERMO  XXXIV. 

IN  CApiTULO  GISNERALI. 


secundum  cursiim  naturae ,  et  consueiudiiicin, 
(iunt,  ut  quod  bomo  de  bominc,  bos  nascitur  de 
bove.  Possibilia  autcni  Dco  suiit,  quae  quidem  non 
sccundum  naturam,  sed  secundum  consuctudincin, 
fiunt,  ut  quod  aniiua  corpori  infunditur;  boecniin 
ficri  judicat  sceundum  superiores  causas.  Uanlfc- 
slum  vero  et  iminutabile  erit  judicium,  sccuftdum 
retribulionem,  quaiido  reddct  unicuique  sccundum 
opcra  siia;  aliis  dicens  :  Venite^  benedicti  (Matth. 
xxv),aliis  :  Ite  maledicii.  Piopiortot  diversa  ei  oc- 
culla  jiidicia  diclum  cst  :  Judicia  tua  abyssus  nmlta 
{Psat.  XXXVI ).  Inlcr  tot  lamen  dlvcrsitates,  ui:a  oiih 
iiiuiu  vobis  dala  est  seiilentia.  In  quo  judicio  judi' 
cabitis,  judicabimini  {Matth.  vii).  Undc  necesse  c>i 


Ditigile  jnstitiam,  qui  judicatis  terram  {Sap.  i).  D  ut  justilia  vcstra  plus  abundel  quam  Scribarum, 


Tiinentes  ei  vencrautcs  eum,  cui  oinne  judicium 
dedii  Pater,  juste  judicate,  tilii  bominum.  Timcte, 
inquam,  judicem  veslrum,  viri  conjudiccs,  quia  ju- 
dicia  ejus  abyssus  mulia.  Quis  enim  cognovit  scn- 
sum  Domini ,  aul  quis  consiliarius  ejus  fuit?  Quis, 
.  snquam,  occuitum  et  immobilo,  vcl  manifestiim  ci 
mobile,  vel  occultuiu  ei  mobile,  aut  manifestum  ct 
immobile,  compre.bendii  ?  Occultum  et  inimobile 
esi  judicium,  quo  jiidicai  prsedestinalos.  Nam  se- 
cunduiD  bujus  pnedcstinationis  judicium,  et  Pc- 
iruui  quaudo  negabai,  dixnuro  dileciione  judicabat ; 
Judam  vero  prodilorcm  ei  roiracuJa  facientem,  di- 
gnum  odio  judicabat.  Manifesium  vero  et  mobile 
t*.H,  quando  judicat  per  operationeni ;  et  lunc  judi- 


vel  Pbaris;£orum.  Nam  illorum  jusiitia  erai  infor- 
mata  rigorc;  vcstra  vcro  debet  informari  dilectionc. 
Illa  judicium  babcbat  puniiivum ;  vcslia  vcro  vcl 
raro  dispeiisativum,  vel  semper  rcmissivum,  iii  : 
Si  percusserit  te  quis  in  maxitta^  preebe  ei  et  alteram 
(Lttc.  VI).  Unde  dictum  est  :  Ditigite  justitiam 
(Sap.  i).  Ei  quam,  nisi  diligendam,  id  esi  dilc- 
ctione  informatam ,  non  iimendani,  ei  rigore  iiifor- 
malam? 

Tameu  ita  jusiitiam  coroitari  debei  rigor  pariter 
ci  dileciio,  ut  ncc  rigor  sine  dileciione,  nec  dile<  tio 
sii  absque  rigore.  Naro  si  rigoretn  liabeaiis  sine 
dilecltonc,  similes  eriiis  illi,  qui  cuni  ligna  caHlerel 
cum  propbctis  in  silva,  ferrum  elapsuin  de  manch 


785  SERMONES.  -  SERMO  XIXIV. 

brio  fralreiii  occidil  (Deut.  xis).  Ligna  enim  casdi-  A 
mus,  cum  aliorum  facta  disculimus.  Setl  ferrum 
roaniibrium  fiigit,  cum  opus  ralioiiem  excedii.  Fra<^* 
tnrm  vero  occidit,  quando  eum  iiide  dcleriorem  fa«- 
cit,  unde  dcbuit  emcndari.  Si  vero  dilcctionem 
absque  rigore  habueritis,  similes  eritis  ei,  qui  cum 
ligna  coHleret,  ferruni  elapsum  de  manubrlo  iu 
siiuaro  cecidit.  Cum  enim  aliorum  facta  sic  discu- 
timus,  et  sic  opus  rntionem  excedit,  ut  dilectib 
absquc  rigore  judicando  servetur;  necesse  est,  ut 
dissoliitio  se»iualur,  et  sic  ferruin  rationis  in  aqua 
perdalur.  Est  igitur  rigor  absque  dilectione  flagel- 
lum  in  manu  furiosi,  dileclio  vero  sine  rigore  iu 
manu  contracli.  Ergo  rigor  cum  dilectione  justitia 
est  diligcnda,  quia  dilcclione  informala.  Estautem 
justitia  cliaritate  informata.  Esl  autcm  justiliacba- 
rilale  informala  pactum  illud,  super  quo  nos  reddU 
Deus  sollicitos,  ubi  aii  :  Cum  obduxero  nubibu$  cop- 
ium,  apparebit  arcus  meus  in  nubibus;  et  recorda» 
bor  pacli  mei,  quod  pepigi  tecum  (Gen.  ix).  Impassi- 
bileni  siquidcm  et  immulabilem  Deum  coiilitcmur. 
Nec  augcri  potest,  quia  suinmus  est;  ncc  uiinui, 
quia  unus  est;  nec  loco  mMiari,  quia  ubiqiie  est; 
iiec  tempore,  qiiia  aeternus  est;  nec  co,;ilatione, 
qu  a  sapientissimusr  est ;  nec  affectu,  quia  optimus 
est.  Viidc  lacobus  :  Apud  quem  non  e$t  trammuta^ 
Ho,  vec  viciisitudinii  obumbratio  (Jac.  i).  Non  igi- 
tur  arbitreiiiur,  qiiod  post  .recordationis  vigilan- 
tiani,  ".egrolare  debeat  oblivionis  lethargo;  vel  post 
oblivionis  niorbum,  iterum  convalescat  recordatio-  q 
nis  anlidolo.  Tanien  recordari  dicilur  pacti  sui,  ut 
naluram  bumanam  pigritantem  evtgilct :  qun  sem- 
per  infirma  est  ad  boiium,  libera  ad  maUim  :  cujus 
Ingcniuin  hebes,  memoria  madida  in  grntiarum 
aclione,  qiiam  nulla  ciconia  pinsit  in  nnripflargost, 
Id  est  in  bencOciorHm  retributione.  Nam  si  se  sol- 
licilum  dicat  circa  pactum  quo  nobis  tenctur  sola 
Hberalitaie  et  nuda  volunlate,  quanlo  magis  nos 
sollicilos  rcddere  debet  id  pactum,  qiio  ei  tenemur 
ex  nccessitate?  Quod  enim  pacto  nobis  tenetur,  iii* 
diicil  eum  voluntas.  Quod  autein  nos  ei  pacto  tene- 
inur,  compellit  nos  ipsa  necessitas.  Quod  p^cto  no- 
bis  lenetur,  juslitia  patiens  est ;  qii04t  autem  nos 
ci  leiiemur,  jusiitia  cogens  est.  Justitiam  palienlem 
diciint,  qua  fit  aliquid  jusle,  quod  tamen  |si  aliter  D 
fieret,  injiislum  non  esset.  JustitiSm  vero  cogentem 
dicunt,  qua  fit  aliquid  jusie ;  quod  si  aliter  fieret, 
justum  non  essei.  Salvat  igitur  homiiiem  Deus,  et 
juste,  qiiia  justitia  potestatis,  quem  si  damnare 
vellet,  juste  damnaret,  quia  debilo  palieniis.  Quein 
Igitur  salvar,  juste  salvat ,  quia  debito  facientis ; 
quem  dainnat,  Juste  damnat,  quia  merito  aequi- 
talis. 

Justitia  igitur  paliente,  vel  salvat  vel  damnat,, 
qnia  vel  debito  facientis,  vel  merito  patieutis.  Unde 
pactum  quo  salvamur,  com  in  fcederatione  fuerit, 
pvimo  justitia  patiens  per  ratiliabitionem  factuiD 
esi  justitia  cogens,  ut  non  dico  violajri,  sed  necli* 
cituin  sit  indiiciari.    Nam  quomodo,  vioUri  poici 


—  IN  CAPITULO  GENERALI.  786 

pactum,  quod  talibus  arrbis  ei  lanto  pfgnore  sub- 
arrhatur,  quod  naturali  pariter  et  civili  ratione  ni- 
titur ;  quod  stipulatione,  juramento,  ultima  volun- 
tatc  lirmator;  quod  praescriptione,  bona  fide,  justia 
titulis  Gonsummatur;  quod  etiam  causa,  verbis» 
scriptis,  forma,  contineiilia,  confirmatione,  prout 
omne  pactum  ornari  debet,  vestitur  :  quod  tandera 
niundiburdo,  ct  prsetoris  defchsione  inviolabiliier 
observatnr?  Curramus  persingula,  et  paclum  hoe 
inviolabile  perscrutemur.  Dc  arrhis  et  pignore  nos 
erudit  pactum  Judae  patriarchae,  qui  tali  pacto  cum 
Tliamar  convcnit,  ut  ei  baedum  mittendum  promit- 
teret,  promissum  mitteret ;  et  ne  pactum  solveret, 
annulum,  armillam,  et  baculum  arrhabonem  dedit 
(Gen.  xxxviii).  Sic  et  ille  universalis  Pater,  cui  in 
Oralione  dicimiis,  Pater  noster,  ille,  inquam,  pa- 
triarcha,  in  quo  clamamus,  Abba^  Pater^  lali  paclo 
Synagogam,  quam  quidem  plantaverat  vineam  ele- 
clam,  sed  postea  versa  est  in  amaritudinem  vitis 
alicnae,  unde  et  Thamar  amaritudo  dicitur,  sibi . 
foederavit,  ui  Hessiam  in  similitudinein  carnis  peo* 
cali  specialiter  ei  roitteret,  tanquam  haedum  ad  fa* 
ciendum  Phase.  Unde  ipse  ait  :  Non  tum  missus^ 
nisi  ad  ores,  quce  perierunt  domus  Israel  (Matlh.  xv). 
De  quo  Apostolus  :  Pascha  nostrum  immolatus  est 
ChristHs  (I  Cor.  v).  liiierim  autem,  donec  promis- 
sum  exsecutioni  mandaret,  annulum  fidei  dedit, 
operis  armillam,  baculum  legis.  Pro  pignore  qui- 
dem  legein,  pro  arrha  vero  fidein  et  operationero. 
liiter  pignus  siquidem  ct  arrham  haec  assignari  dif* 
ferenlia  solet,  quod  pigiius  nou  recedit  a  jurisdi- 
cltonedanlis;  arrha  vero  transit  in  jus  accipientis. 
Ergo  qui  iegem  dedil,  ejus  fuit  legein  adimplere, 
qiiia  non  fuit  obnoxia  legi  Synagoga  post  adventuin 
Measiae.  Pignori  quidem  debuil  abrenuntiare,  soluta 
proinissionc  :  lidcin  vero  et  actionein  pro  arrha  de- 
dii,  quia  eiiam  post  adveiitum  absoluta  non  fuit  t 
fide  ei  operalione.  Sed  misera  baculum  reporiavit, 
pigiius  conira  legcm  retinuii,  quia  semper  obnoxia 
lcgi  essc  voluit.  Ipsa  nos  docet  ratio  de  talibus. 
Quid  ciiim  baculus  muiieri  compelit?  Mulierem 
poriare  baculuin,  insania  videtur;  sed  arinMIa  et* 
annulo  ipsam  decebat  ornari.  Naturali  vero  ei  civili 
utiiur  ratione :  naturali  quidem,  quia,  sicut  lex  aii, 
Nihil  convenienlius  quam  pactum  servare.  Clamat 
enim  jiis  naturale  :  c  Quod  libi  tion  vis  lieri,  alii  ne 
feceris,  >  vel,  c  Quod  tibi  vis  fieri  boc  fac  alieri.  i 
Isladuo,  nisi  pactum  violetur,  semper  inter  pa- 
cisceiites  conveniunt  :  alioqui  pactura,  id  est  pacis 
actum,  servare  noii  possunt.  Timpr  igitur  et  amor 
ad  hujus  observaniiam  pacii  nos  compellil.  N^tii 
quia  rationeciviU  nititur,  mcrito  natura  praevari-: 
caiiiis  ellditur,  et  in  naiuralibus  vulneralur,  qui 
privilegio  indultae  bonitatis  abutitar.  Scriptum 
quippeest  :  c  Privilegium  roeretur  amittere,  qui 
concessa  sibi  abutitur  potestate.  »  Sed  et  amor  ideo 
nos  compcllit,  quia  perpetua  pace  debet  gaudere, 
qu^i  contra  pacis  aetum  nosciiur.  non  venisse.  Sed 
iu  hoc  civili  nitiiur  ratione,  quia  pra*tor  clamal : 


787 


P.aetum  $ervaio,  Quis  igitur  praesHmplor  tenicrarius 
audcai  violare,  si  pra^loripse  paclum  se  promillil 
servare?  Firmatur  autem  stipulatione,  quia  cum  in 
iaptismo  diceretur  nobis  a  sacerdolc  :  Credu  in 
Deum  f  ct  responsum  fuisscl  :  Credo,  —  Abrenun- 
tias  Satauw  ?  abrenunlio,  —  Yi$  baptizari  ?  volo  : 
liis  omnibus  stipulalionibus  a  jurisdictione  diaboli 
nos  eifestucavimus ;  et  divino  pacto  nos  subdidi- 
mits.  Firmatum  est  etiam  juramcnto.' Juravit  enim 
Dominus,  et  non  ptBiiitebit  cum  {Pial.  cix),  jasju- 
randum,  quod  juravit  ad  Abraliam,  daturum  se  no- 
1)18  {Lttc,  i),  qood  et  raetuin  est.  I*uer  cnlm  nalus 
est  nobis,  et  fllios  datus  est  iiobis.  Nos  enim  Jura- 
vimus  et  statuimus,  costodire  judicia  justiti»  si»a?, 
quoties  nos  obligavimus  ei  perveibum  Psalmistui 
dicentis  :  Juravi  et  itatui,  cnstodire  judicia  justitics 
tuas  (Psal,  cxviii). 

Videat  ergo  temcrarius  violator,  ne  perjurio  con- 
vincalur.  Sancitum  cst  ctiam  ultima  voluutat^,  quia 
dicit  lex  :  c  Nihil  csl  quod  melius  debcatur  bonii- 
nibus  quam  ut  suprems?  voluntatis,  postquain 
aliud  nibil  velle  possunl,  libcr  sit  stylus ;  et  iiciv 
tuin,  qood  jam  non  redit  ad  arbitriuin.  »  Dicit  au- 
tcm  Apostolus  :  TestMmentum  Chrisli  in  morte  con* 
firmatum  est  {Hebr,  ix).  Sicel  nos,  quotquot  bapti- 
zali  sumus,  in  morle  ejus  bapiizati  sumus.  Figura 
quidem  est  mortis  triduanae  trina  mersio  aquae. 
Est  igitur  qusedam  mors  pretiosa  baptismos,  qua 
mortui  sumus,  sicut  ait  Apostolus  :  Mortui  enim 


GARNERII  LINGONENSIS  EPISCOPl  7» 

A  Hic  est  bonx  fidei  contractus,  ubl  litus  In  MBiri- 
bus  babetur  profectus.  iustis  eiiam  litulls  pscUm 
lioc  confirmatur.  Quod  cniin  acquirilur»  vel  pro 
baeredc,  vel  pro  emptore,  vel  doiialo,  vel  pro  ie- 
gato,  vel  pro  in  dotem  dato,  vel  tiiulo,  qui  ilidtor, 
pro  suo,  possidenti  ronfirmator.  Eecc  pro  liaerede 
nos  possidct,  de  qoo  dicunt  vinitores  :  Htc  e$i  km- 
rts  {Matth.  xxi).  Dnde  ait  :  Htereditas  mrM  ierael 
(/sai.  xix).  Idem  etiam  pro  emptore.  Uiide  AposU»- 
lus':  Empti  enim  estis  pretio  magno  (/  Cor.  vi).  Sed 
et  pro  redemptore,  qiii  pretioso  sanguioe  nos  rode- 
init.  Unde  clainamus  :  Redemisti  me,  D&mine^  Beus 
teritatis  {Offic,  Ecclet,),  Sic  etiam  pro  dcmato,  qoia 
iiobis  dalus  cst,  vcl  quia  nos  ei  dati  somas.  De 
priino  siquidcm  dietum  cst  :  Pii^r  natus  est  iM^tt, 


tt  fittus  datus  est  nobis  (Isai.  ix).  Do  secondo  dicit 
ipse  Patri  :  Sanctifica  eos  in  nomhie  tuo^  quos  ife- 
disti  mihi  (Joan,  xvii).  Siniititer  et  pro  legato,  de 
quo  ait  Sophonias  :  Audiium  audivimns  a  DomtHo; 
et  legatum  ad  gentes  mlsit  (Abd.  i).  Et  cliain  pro  in 
dotem  dato.  Nam  fidclibus  suis  sponsain,  id  esl 
Ecclesiam  suam,  dotavit  pnriter  ct  diUvit.  Titulo 
taudem  suo  nos  possidct.  De  quo  lex  ait :  Qwod  m 
nuUius  bonis  est,  naturali  ratione  occHpanti  cpncmH- 
tur.  Et  hunc  titulum  pro  suo  dicunt,  quando  rcs, 
tiuas  nuUius  utilitatis  ost,  in  jus  occupantis  per 
exercitlum  et  laborem  cum  utiiitate  transrertur.  A 
quid  ci-ai  inutilius  horoinc?  Non  solum  tnuiilis.sinl 
ct  nocivus;  noa  solum  alii,  sed  et  sibi.  Sed  Jaiu 


estis,  et  vita  vestra  abscondita  est  cum  Christo  in  q  prorsus  utilis  faclus  est,  cum  Dco  debitom  impen- 


Deo  {Coioss,  iii).  Ncc  solum  morlui,  sed  et  conse- 
pulti  sumus  el  per  baptismum  in  morlem.  Cum 
igitur  baptizaremur,  id  est  cum  sic  mereremur; 
qiiae  fuit  nosira  ultima  voluntas,  nisi  ea  qua  con- 
fessi  sumus ,  qnaiido  quaesitum  est :  Abrcnuntias 
Satanw?  et  dictum  esi  :  Abrenuntiof  Haec  est  no- 
stra  ultima  voluntas,  quani  confesst  sumus;  et 
statim  baptizali  sumus ;  -imo  statim  mortui  sumus. 
Si  igitur  in  morte  testamentum  confirmatur,  nulla 
ralione  Ircct  hoc  pacium  transgredi,  nullo  paclo 
llcet  hanc  ultiiiiara  voluntatem  violari.  Consumma- 
tur  etiam  praescriptione,  quia  dicit  Pctrus  Raven- 
nas,  sicut  scriplum  est  in  Decretis  :  «  Triginta 
annis  liunianx,  legos  omnes  sopiunt  quaestiones.  » 


dit  offieium,  timcns  Doum,  et  mandata  ejus  ob8er- 
vans,  hoc  est  omnis  liomo.  Quo  igitor  modo  vio» 
landuin  cst  pactuiii,  quod  talibus  tituiornm  colum* 
nis  vidcmus  roboratuin?  Est  etiani  ornatom  causa. 
Causa  a  casu  vocatur.  Et  quo  caso,  nisi  easo  honii- 
nis,  haic  causa  vocatur?  In  casu  quippe  hominis 
tres  veniunt  in  causam.  Unus  actor  et  soluni  aeior , 
id  cstDeus;  alius  reus,et  solum  reus,  id  esl  dialio- 
lus;  tertius  actor  et  reus,  id  est  homo,  sed  diver- 
sis  respectibus,  quia  reus,  qiiantum  ad  Dcum; 
actor,  quaiitum  ad  diabidiim.  Aetur  vero  et  non 
reus  est  Deus  in  causa  hac,  quia  noii  est  qui  de 
Deo  debcat  aut  possit  conqueri,  cum  tanicn  ipte 
tain  de  lioinine,  quam  de  diabolo  materiatn  lia- 


Gcneratio  vcro  Christi  ineffabilis,  post  tot  aiiiio-  ^  beatconquercndi.  In  hoc  quippe  de  diabolo  pou^rat 

conqueri,  quod  agrum  non  suum  ausus  fucrit  de- 
mctere,  et  messeni  Doinini  falcc  deceptionis  secare, 
quaiido  Dci  creaturain  non  tiniuit  suo  domiiiio 
subjugare,  lloinineni  vero  tauquain  servuin  fugiii- 
vum  poterat  convenire  de  iiiobedientia,  et  de  vitio 
ingratitudiiiis  arguere,  convenire  de  criniiiie  kusa: 
inajestatis  :  et  his  omnibus  prabatur  honio  reus. 
Nam  aclor  pcr  hoc  comprobatiir,  quia  diabolutn  dc 
fraude,  de  mendacio,  de  caluninia,  coHveuire  pos- 
set,  si  judex  aut  patronus  possot  inveniri,  qui  co- 
geret  euni  juri  parere.  Sed  hoe  facere  nuMus  pole- 
rat,  nisi  Deus»  Deus  autem  nolebat»  quia  bomini 
iratus  erat.  Oportebat  ergo  ad  hoc  ut  Deus  vellet, 
quod  homo  et  debituiu  tOiveret,  et  satisfaceret  p«o 


rum  curricula,  quaestione  adhuc  teineraria  ventila- 
tur?  A  simili.  Paclum  quod  quadragrsics  triginta 
sex  annis  amplius  confirinatum  est,  ct  observatuin, 
licet  iterum  violari?  Absil!  Bona  etiam  fide  con- 
firmantur.  Nam  quando  cum  aliquo  homine  pactuin 
contrahimus,  contractum  pacti  propter  boc  time- 
inus,  quod  utilitati  su»  plusquam  nostrae  dare 
operain  conspicimus.  Sed  quis  hoc  pactum  violare 
praesumat,  cujus  utilitas  non  ad  illuni.  cuin  quo 
coiitrahimus,  transfertur,  sed  in  nos  reciprecatur? 
Naiu  si  tlbi  Deus  aliquid  Impendit  ofllcii,  nonne  tua 
erit  utiiitas?  Et  si  tu  ei  aiiquod  impendis  olficium, 
quid  utiliutis  ci  impendis?  Noiine  ad  te  tola  rercr- 
tur  utilitas? 


789  SERMONES.  —  ^ERMO  XXXIV.  —  IN  CAPITULO  GENERALI.  790 

coiitempiu.  Scd  hoc  implere  noa  poteral  bomo;  &i  A  omnibus  ei  omnes  famulantur.  Nam  sub  eo  sensu. 


Tcl  irrationalem,  vel  rationalero  daret  homo  pro 
debiio  crcaluram.  Irralionalis  enim  multo  est  ra^ 
tionali  iiidignior;  ralionalis  etiam  iiijustus  iiidi* 
gnior  rationali  justo.  Ergo  nec  intcr  rationales, 
nec  Snter  irrationales  creaturas  dignum  lali  recoro- 
ponsatione  potcrat  quid  invcniri. 

Propier  hoc  miseratus  Deus  hominem,  multo 
pcidito  digniorem  dedit  homini,  ut  daretur  pro 
bomiue ;  et  per  boc  misericordia  et  veritas  obvia- 
verunt  sibi  :  et  misericordia  quidein,  quod  dcdit 
homiui ;  justitia  et  veritas ,  quod  datum  est  pro 
hominc.  Sic  igitur  satis  datum  est  pro  debito,  sed 
saiisfaciendum  est  pro  contemplu  :  sed  nec  illud 
faccre  polerat,  nisi  qui  nihil  poenae  dcbebat.  Ergo 


qiii  est  iu  significatione  vocum  ad  res,  bistoria  con- 
tineiur,  cui  tres  scientiae  faroulantur,  grammalica, 
«dialectica,  rhetorica.  Sub  eo  vcro  sensu,  qui  est 
rerum  ad  facta  mystica,  continetur  allegorta.  £t 
sub  eo  sensu,  qui  est  in  rcrum  significatione  ad 
facienda  mystica,  continetur  tropolugia.  Et  his 
duobus  deserviunt  arithmetica,  geometria,  mnsica, 
astronomia  et  physica.  Quidquid  vero  vel  sub  bisto- 
ria ,  vel  allegoria ,  sive  sub  tropologia  dooetur, 
causa  hujus  pacti,  id  est  nostrae  restaurationis 
edocctur.  Nam  quamvis  in  initio  suae  narrationis 
Moyses  tractet  de  operibus  conditionis;  principalis 
tamen  ejus  inteiitio  fuil,  informare  lapsos  de  ope- 
libus  restauratioitis.  Non  enim  convenienter  osten- 


pcpnam  snsiihuit,  qui  poenam  sustinere  non  nieruit,  °  dere  posset  qualiter  homo  fuerit  reparatus,  nisi 


ut  sic  et  debitum  solvorct,  el  satisfaceret  pro  con- 
temptu.  Haec  est  actio  nostrae  pacis ;  et  ideo  pactum 
lioc  pacis  actum  vocamus,  quod  nulla  ratione  licel 
violari,  sicut  nullus  alius  potest  salvari. 

Verbis  etiam  ornatum  est  pactum  multifarie 
rouitisque  modis,  nunc  patriarcharum,  nunc  pro« 
phetarum,  nunc  apostolorum ,  niinc  cxangelista- 
rum  :  sed  praecipue  per  Verbum,  in  quo  locutus 
est  nobis*i)eus  Pater;  scimus,  qiiia  verbum  illud 
▼eritas  est,  quod  pactum  confirmai,  ct  ob  hoc  vio- 
lari  non  potesi.  Ornatur  eiiam  scripiis.  Nam  qujs 
theologia  vcl  liberalis  disciplina  Novi  et  Veicris 
Testamenti,  iiuo  et  ipsoruni  philosophorum  hoc  non 


prius  ostenderet  qualiler  fuerii  lapsus.  Lai»8um 
vero  ejus  convenienter  non  ostenderct,  nisi  prius 
qualiter  fuit  conditus,  explicaret.  Ut  autem  osten- 
deret  hominis  insiitutionem,  nccesse  fuit  osicn* 
dere  totius  roundi  conditionem,  quia  facius  est 
propier  hominero.  Naro  spiriius  propter  Deum, 
caro  propier  spiriium ,  mundus  proptcr  corpus 
humanum.  Hoc  igitur  ordine  de  rebus  iractai : 

Primo  qualiter  roundus  factus  propter  boroinero; 
secundo  qualiier  horoo  facius  naiurajibus  et  gra- 
tuiiis  bonis  fuerii  praeditus;  ieriio^  qualiier  lapsus, 
ad  ultimum  quomodo  reparat^s.  Omni  igiiur  do- 
ctrina  pactum  nostrae  restauraiionis  ornatur.  Or- 


resonat,  ut  fineni  bonum  rerum  iniiia  soriianiur?  q  nalur  eiiam  et  forma,  qua.pacta  antiquitus  formari 


Sed  iii  hoc  decepti  fucrunl  philosophi,  quod  eorum 
alii  volupiaiein,  alii  virtuicm,  rerum  finem  esse 
dixcrunt.  Ncc  a  veritaie  isti  longe  fuissent,  si  vir- 
tutcm  finem  finalem  diiisscni.  Nain  finis  finalis 
omnium  virtutum  Deus.  Unde  Salomon  :  Finem 
loquendi  pariUr  audiamus^  Deum  (i/iie,  et  mandata 
ejus  observa ;  hoe  esi  omuis  homo  (Eccii.  xii).  Ergo 
timoris  et  observaniiae  mandalorum  non  virtulcs, 
ftcd  Deus  viriutumcausa  finalis  esse  debet.  Philoso* 
plii  vero  virtutera  Deuin  esse,  non  donum  Dei,  crede- 
bant,etpropfter  bocevanuerunt  ip  cogitaiionibussuis. 
IlincesiquodMoyses,quiomnisapientiai£gypiiorum 
sap  cntissiinus  perhibetur,  gregcs  septein  fi liaruin^ 
saccrdotis  Madian  ad  puteum  Icgitur  adaquasse,  ut< 


solebant.  Oiim  quippe  ouni  aniiqui  paoiis  aliquibus 
conveniebani,  in  loco^iuo  pacium  ficmabaut,  efi^uii- 
debant  sanguinem  foedae  porcae  ;  unde  pacium  alio 
nomine  a  foeda  porca  fcedus  appellalur.  Sed  quo- 
niam  in  lcge  porcus  est  inuniindum  animal,  Moyses 
cum  pacio  pQpol,um  aUigaret  Domino,  non  sangulne 
porc»,  sed  sanguine  duodecim  iaurorum,  quot  a 
duodccito.  pfincipibus  accepii,  cujus  inedietate 
aspersit  tabernaculuni ,  et  vasa,  et  populum;  in 
siguum,  quod  si  Domino  servirent,  Dominus  eis 
ex  pacto.  ienebatur.  Medieiatem  vero  fudii  ad  cre- 
pjdinem  altaris,  in  signum,quodexpacto  seDomino 
popiilus  alligabai.  Josue  vero  per  aquae  effusionem, 
euuidein  populum  Domino,  et  populo  Dominum 


l>cr  hoc  daretur  intelligi  quod  istc  qui  pnedpuus  I>-obUgavit.  Salvatorvero  noster,  non  per  iaurorum. 


iheologi;e  fuit  praedicator,  profundis  sanctaruro 
Scripturarum  mysleriis  seplem  liberaliun»' artium 
aiualores  imbueret;  etex  ipsis  philosopbiae  ariibus. 
tlicologicam  sapientiam  comprobarel.  N^m  cum 
illarum  septem  liberalium  ariium  aliae  de  voeibus, 
aliae  de  rebus  nos  aedificent;  quae  aulem  de  vocibus, 
alia  de  pronuniiatione  inslruii,  ut  grammatica  :  alia 
de  significaiione,  ut  dialeciica ;  alia  de  uiraque  ut 
rhetorica;  qu»  vero  de  rebus,  alia  circa  naturam, 
ut  pbysica;  alia  circa  formam  :  et  qiiae  cicca  for* 
mam,  alia  circa  mensuram,  ut  geometria.;  alia 
circa  numerum,  ut  ariibitietica ;  alia  circa  pondus, 
ut  musica ;  alia  versatur.  circa  luotus»  ut  astro1o« 
gia ;  iheologia  in  hoc  oii|nes  praecellil,  qiiod  in  his 


sed  per  proprii  sanguinis  effusioiiem  et  aquae,  tanio 
fortius  nos  sibi  obligavii,  quanio  ei  Moysen  imlia- 
lus  est  iii  effusione  sanguinis,  et  Josue  in  effusione 
aquae.  Nam  quando  de  ,ejus  latere  sanguis  exivit  ei 
aqua,  nobis  duo  sacramenla,  alterum  nosirae  re- 
dempiionis,  allerum  regeneraiiotiis,  ministravit.  Si 
igitur  pacio  tenebantur  homines  sanguinis  todas 
porcae,  ut  siaiuerunt  antiqui ;  vel  per  effusionem 
sanguinis  taurorum,  ut  voluit  Moyses;  vel  per 
effusionem  aquae,  ut  statuit  Josue ;  quanlo  magis  ci 
del>emus  obligari,  qui  per  proprium  sanguinem,  et 
aquam  de  proprio  laiere  effnsam,  sibi  nos  foedeiH" 
vit?  Ornaiur  quoque  coniineniia.  Coniinue  enim 
paciuro  nos  praecedii,  cum  ei  per  cibuiu  corporis, 


79r 


D.  GARNERII  LINGONENSIS  EPISCOPI 


794 


et  polum  saiiguiius  sui   foDderamur.  Sicut   enim  A  quae  adesse  possunl  et  abcsse,  prxter  subjecli  cnr- 


Ecclesia  nunquam  cessat  a  sacrameuto;  sic  eliam 
nuiiquam  cessat  ai  pacto.  Continuafur  enim  pa- 
ctum,  dum  continuatur  sacramentiim.  Nam  nihil 
aliud  hoc  pacturo  dicimus,  quam  communionem  et 
UDionem  factam  per  corporiset  sanguinis  sui  sa- 
crainentum.  Ornatur  taudcm  conllrmation(%  quo- 
niaro  lex  pactum  coniirmat,  quae  dicit  :  Nisi  man- 
dkcaviritii  carnem  Filii  hominis ,  el  biberilis  eJH$ 
hanguinenit  non  hQbebitit  vitam  in  vobis  (Joan.  vi). 
El  iterum  :  Qui  manducat  camem  meam,  et  bibit 
Mnguinem  meum^  in  me  manet,  et  ego  in  eo  (ibid.). 
Ecce  obligatio  pacti  foedere  sacramenti.  Ecce  quare 
cerlo  certius  debet  esse,  pactum  hoc  violari  iion 
posse.  Dicis  tamen  :  Quod  non  potest  violari  potest 


ruptionem.  Substanlialia  vero  suiit  naturalia  vel 
gratuita;  qux  abesse  non  possunt  sine  detrimcnto 
subjecti.  Haec  bona  dissipamus  voluptuose  vivcndo  : 
unde  ncc  reslitutione  gaudcre  debciniis,  dtmec  in 
contrarium  probetur.  Tainen  ut  nulla  vobis  rema- 
ncat  materia  conquerendi,  facta  est  nobis  restitulio 
non  solum  juris,  sed  eliam  juriset  facli;  et  Iioc  ex 
abundanli,  et  prxter  nieritum.  Restiluiio  juris  esl, 
cum  sententia  restitutionis  profertur ;  juris  et  facli 
est,  cum  et  profertur  sententia,  et  exsecuiionl  man- 
datur  quod  et  faclum  est.  Restituti  quippe  sumus, 
lion  soiuin  ad  possessionem,  sed  aJ  causam,  sed  ad 
faniam.  Ad  appellatioiiem  enini  ideo  restitui  iieiini- 
vimus,   quia  m:fjor  non  est,  ad   quem  appellare 


induciari.  Ut  auteni  inducietur,  movet  xtas,  cogit  ^  debemus.  Ergo  ad  possessionem  restituti  sunnis. 


iiecessitas.  iEias  quidem,  quae  mihi  proniittit  spein 
poenilenti»,  spem  venia,  spem  longioris  vlt«.  Ne- 
cessiUs  vero,  quia  non  sohim  mihi,  sed  aniicis 
meis,  pareiilibus,  el  cognatis,  natus  sum  :  quibus 
leneor  prodesse  et  subvenire,  quia  ut  ait  Seneca, 
0<tus  noslri  partem  vindicat  patria,  partem  amici. 
Unde  Joannes  :  Qui  habuerii  substantiam  hujut 
mundi,  et  viderit  fralrem  snum  necesse  habere,  et 
clauserit  viscera  misericordia ;  qnomodo  charitas  Dei 
manetineo?  {I  Joan,  uu)  Ergo  ut  amicis  subve- 
niarous»  inducias  halieamus.  Beiie.  Actorem  oni- 
iiium  foro  civili  coarciandum  existimas.  Forle  quia 
dicis,  actor  debet  sequi  forum  rei.  Esto. 


Possessio  nostra  paradistis  est,  ab  hae  posschsioj.e 
fuit  expulsus ,  et  ea  fiiit  Adam  exspoliatus.  Sed 
flammeum  glailium  atqiie  versatilem  antovit ,  ct 
)anuas  coeli  patefecit  (quas  protoplastus  clauserai>, 
sanguis  Ghristi.  Uiide  et  in  typnm  hujus  restituHo- 
jiis  et  pocis  reddit^e,  Domino  patienle  scissum  es( 
velum  tempii  (Matth,  xxvri).  Restituti  eliiim  sunius 
ad  famain ,  quia  cuin  proptcr  infamiain  aiitit|i:i 
peccaii  amisisseinus  jus  acciisaiMli,  teslillcandi , 
judicandi  :  solo  siquidem  jure  civili  excipere  po.*sel 
diabolus  oppositum  criminale,  quia  nobis  impnnen- 
tibus  ei  mendacii  crimen  et  malitiae,  pfissel  el 
repcllere  nos  a  causa  diceiis  :  Non  potestis  coiitra 


Quaero  quas  dari  tibi  vis  inducias.  Nam  quinque  r  "®  crimen  intendere,  quia  servi  mci  eslis  :  nui»c 


8unt  induciarum  genera ;  scilicet  inducine  vocaiio- 
nis,  deliberatioiils ,  appellalionis ,  praeparalionis, 
restitutiouis.  Dicis  ergo  :  Reslitutionis  inducias 
peto,  qiiia  spoliatus  sum. 

ifoc  veredixisti,  quia  similis  factus  es  hoiriini 
4es€endenti  a  Jerusalem  in  Jericho ;  et  incidit  in 
lairoiies,  el  ex^poliaverunt  eum,  etc.  (Luc.  x). 
Spoliatus  es  ergo  gratuitis ,  et  vulneratiis  in  natu- 
ralibus.  Liberum  siquidem  arbitrium  habes,  scd 
depressum ;  ingenium,  sed  liebes ;  memoriam,  sed 
madidam;  rationem,  sed  quasi  lippam;  praeterea 
graluilis  tuis  spoliatus,  Ergo  quia  spohatus  os, 
peiis  restitui,  quia  lex  dicit,  qiiod  qiiantiimvis 
criininosus,  fur^  haereticus,  lalro,  schismaticus; 


per  gratiam  Dei  ad  utramque  fannain,  ecclesiasti« 
cam  scilicet  et  civileni  sumus  ita  restituti,  ut  non 
solum  accusandi,  imo  et  judicandi  d^ta  sit  iiobis  lA 
euin  potestas ,  sicut  ail  Apostolus  dicens  :  Noi*ne 
angelos  judicabimus  ?  (I  Cor.  vi.)  El  sic  eliain ,  ut 
nulla  suspicio,  nuUuni  opprobrium  f;ecis  antiqu<e 
rcnioveat.  Ad  ecclesiasticain  igitur  famain  restituti 
sucuus,  quia  nobis  data  est  accusandi  seu  jiidicandi 
fucultas  :  aJ  eivllem  vero,  quia  omnis  antiquu; 
infami;e  suspicio  et  opprobrii  coiiTusio  delela  cst : 
et  hoc  eodem  inoJo  ad  causam  sumus  lestituli  ^ 
quia  cum  ante  pactuni  istud  nulla  nobis  expetendi 
coiitra  diabolum  esset  facultar,  non  tautuni  a4ie* 
gandi  contra  eum,  sed  etiam,  ut  dicturo  est,  data 


dummodo  neget  se  talem,  nec  adversus  fuorit  pro-  0  ^^^  \\o\n%  in  euni  sententiandi  potesus. 


baium  crimen  impositum,  debel  rebus  quibus  esl 
destitutiis,  reslilui.  Verum  quideni  est,  sed  exci- 
pitur  vitium  dilapidationis.  Nam  si  aliquis  vitio 
dilapidatioiiis  infamatur ,  et  propter  hoc  fuerit  ex- 
ipoliatus,  non  debet  restitui,  sed  in  sequestruro 
debent  ablata  cusiodiri,  donecrei  sibi  commendat» 
fidelem  se  patronum  probaverit.  Tu  autem  de  vitto 
dilapidationis  judicaris.  Nunquid  similes  sumus  illi 
lilio  juniori,  qui  accepta  portione,  quae  eum  con- 
tingebat,  abiit  in  longinquaro  regionem,  et  viveudo 
iuxuriose  cum  roeretricibus  omni;}  dissipaTit,  ita 
ut  ad  patrem  reversus  dicere  cogeretur :  Infisu$ 
in  Umoprofundi^  $t  non  est  $ubsiantia  {P$alm, 
4-  ?^am  quasi  accidentalia  sunl  temporalia, 


Gum  igilur  frivola  sit  oniiiis  restitutionis  excusa- 
tio,  forte  pra*parationis  inducias  peti^.  Nam  pr»> 
parationis  iiiduciae  dicuniur,  quando  quis  negat  so 
liabcre  prae  manibus  instrumentum ,  vel  tcstos, 
quibus  causani  suam  debet  roborare  contra  acto- 
vem,  petit  iii  huc  casu  iiistrumenta  vci  testes.  Sod 
cuiii  fere  semper  incumbat  actori  probarc  aflirina- 
tivam  quam  intendit ,  non  reo  negativam :  nam  si 
actor  defeceril,  reus  etsi  nihtl  prsstiterit,  obtine- 
bit  (fere  tajnen  dixi,  quia  sicut  quidam  volunt» 
exceptionem  habet  in  causadivortii);  mirum  vlde- 
lur,  si  contra  tot  actoris  el  rei  instrumertta,  ei 
conira  tol  testes,  privilegiis  infirmari  voluerit  reus 
coiilra  leges  el  inlullae  privilegia  libcrtatis.  Tos 


m  ^ERMONKS.  —  SKRMO  XXW. 

eiiim  iiistrumenla  iioslrse  salutis  suiU,  <]uot  tlieolo-  A 
gicae  doclrinfle  docunicnfa  ;  tot  vero  tcstcs,  qupt 
inartyres ;  quoniam  ot  inariyres  Gncce ,  Latine 
lesle*  appellanlur.  Propterea  peiis  appellationis  iii- 
ducias  :  sed  frustra ,  qnia  peteiid.^e  suiit  anle  litis 
contestationcro,  nisi  ali  imqiia  seiitentia.  Sed  post- 
qiiani  iis  contestata,  et  adliuc  vcntilatur,  nec  pro- 
luulgata  est  sententiadiflinitiva,  sed  adliuc  ille  dirs 
criticus  exspectalur,  in  quo  diclurus  cst  J!id«.*x  vel 
konis  :  Venile,  vei  iiialis  :  i(e,  etc.  {Matlh.  xxv), 
appcUandum  non  est.  Ab  iiia  autom  scntenlia  tan- 
quam  iniqua,  quis  crit  ausus  ap|)cllarc;  vel  qiiciu, 
qu.-cao  ,  appcllaret  ?  Nani  fieri  solct  appellatio  a 
ininori  ad  inajoreni.  Qiga  igiiur  illo  Judice  iion  esl 
inajor,  tenebit  absque  dubio  seiitcntia,  appellatione 
reniota.  Deliberationis  crgo  dilationes  cxpostiilas.  ^ 
scd  sero.  Nam  quando  dictuni  est  tibi  :  Abrenuntia$ 
Satauas  ?  Tu  vero  respondisli  :  Abrennntio^  quod 
poslca  ratuni  Tactuin  est  connrmatioiiis  sacramen- 
tum  :  qua  fronte  quasi  de  novo  vis  deliberaiti,  (iiiihI 
hub  niorosa  deliberationc  licuit  excusarc?  Qu:a 
tamen  Icx  ait;  quod  *aclor  debct  scqui  forum  rei, 
I>cus  autem  in  hoc  discriniine  litis  actor,  tu  vero 
reus,  vidctur  quod  lege  fori,  non  iege  poli  te  delieat 
conveiiire.  Eslo.  Non  ergo  libi  licet'  delilierationis 
iniiucias  obtinere.  Lege  quippe  furi  noii  dantur 
dilationes  delibcratioiiis,  iino  impetitus  slatim  re  - 
spondebil,  vcl  capite  plectetur;  maxime  si  crimiiia- 
lis  fuirit  causa.  Loge  vero  poli  tam  in  criminali 
quam  in  civili,  habebit  rcus  deliberationis  inducias.  r% 
Ergo  quia  loge  fori  vis  convenire  actorem  tuum, 
d>'negan«l:e  (ibi  sma  deiiberationis  induciae;  sed 
iinpetitus  iiisi  suflicienter  statira  respondeas,  dignus 
cris  capile  plccii.  Suflicienter  enim  dixi,  ne  calura- 
niaiido,  pi:evaricando,  tergiversarfdo,  respoiideas. 
Calumniari  auicm  cst  falsum  intendere,  praevaricari 
autcm  veritatem  truncare  ;  tergiversari  vero  est  a 
proposiio  laccsscre ;  capitc  vero  plecti,  est  Christo, 
qni  iiostrum  caput  est,  privari.  Restant  ergo  tibi 
vocalionis  induciae,  diialioncs  nimirum  vocationis 
tcr  triginta  dieruin  ternis  cdictis  expressarum,  vei 
uiio  ediclo  peremptorio  pro  oninibus  ad  arbitriura 
jiidicis  prorogato  vel  arctalo.  Scd  cum  Judcx  per 
apparitorcs  suos  apostolos  jam  citatorium  iiobis 
edituin  dederit,  et  monitoriuni ;  iioii  restat,  nisi  D 
pcren:piorium.  Et  quis  illud  exposlulct,  aut  desi- 
dcivt:  Fo?,  inquit  propheta,  deMeranlibus  ditm 
Domini,  Uie%  enim  illadiei  irte,  dies  nubi$  et  ealigi- 
nis,  dies  lubce  et  clangoris  (Amos  v;  Soph,  i).  Non 
ergo  iicccs8ari;e  snnt  dilationcs  vocationis. 
SERMO  XXXV. 

IN  CAPITULO  GENERALU 

Labia  sacerdotis  cuslodiuut  scientiani  et  legem  re-  - 
quirent  tx  ore  ejus  :  Angelm  enim  Domini  exerei^ 
tuum  est  {Malach.  ii).  0  quanta  est  miscricordia 
Coiiditoris.  Scrvi  digni  iion  fuirous,  et  angeli  nonit- 
nainur.  Magiium  est,  qnod  de  nobis  dicitur,  et 
laineii  veruin  dicitur.  Tcstimonium  siquidem  per- 
hibct  is,   cujus  testinionia  credibilia  facta  suiit 


•^  IN  CAPiTULO  CENERALI.  791 

nimis,  Malachias  videlicet  propheta,  oflicio  angeliis 
ct  nomine.  Hic  esi,  de  quo  dictum  est,  quod  pro- 
phetanli,  vcrbis  suis  lcsliinoniuiii  pcrhibens  Aiige- 
liis  apparehat.  Ergo  juxta  prophetae  testimoniuni 
statuit  in  terris  dignilates  liominuni  Dominus,  so- 
cundum  ordincs  angeiorum,  ut  sicut  in  CQelis  chs- 
rncter  cst  ccelestis  thcophani»  uniformis  bcatorum 
spirituum  mullitudo;  ila  in  tcriis  cjusdcm  llieo- 
phaiiiai  character  essct  muliiforinis  spiritiialium 
virorum  unio.  Non  ergo  solum  angelos-suos  facit 
spiritus,  ct  ministros  suos  flammam  ignis,  sed  qui 
spiritu  Dei  aguniur,  hi  sunt  angeli  ejus  :  et  qui 
fulgens  splendore  charitatis,  facti  sunt  cjus  nii- 
nistri.  Nam  sicut  flamnia  ignis  discernitur  tribus 
inodis,  splendore,  calore,  scintillatione;...  et  per 
lioc,  iit  dictum  cst,  fiunt  charactcres  coDlcstis  thco- 
phaniae,  quam  Joannes,  cognomeiilo  Scotus,  iu 
diffinivit  :  c  Theophania  cst,  subscquentibus  signis, 
iion  substantificis  gcniis.  mcntibus  ab  imaKinibui 
defscatis ,  supercssentialis  et  difliiiilivae  origiuis 
simpla  ct  reciproca  manirestatlo.  i.  IJnde  et  thco- 
phania  Dei  manifesiaiio  interpretatur ,  a  Theos^ 
quod  est  Deus,  et  phanes,  quod  est  manifeslatio,  Ei 
qiioiiiam  si>?ut  angclorum,  sic  vestrura  est,  Dei 
gloriain  simplicibus  manifestare ,  de  Dei  mani- 
festatione  breviter,  velut  introductionis  modo  pro 
roodulo  nostro  vobis  aliqua  disscramus.  Sciendum 
igitur  quod  quinque  niodis  Deus  manifcstatur , 
videlicet  vocc,  re,  imaginatione,  ratione,  et  ana- 
gogica  conlemplatione.  Voce  tribus  moilis,  quit 
vel  secunduin  vocis  impositionem,  vel  secuiidum 
intcrprctationem,  vel  signiflcationero.  Secuitdum 
vocis  impositioiiem ,  cum  dicitur  :  Ecce  vtr,  Orient 
Mmen  ejus  {Zachar.  vi).  Per  impositionem  hujus 
nominis  rir ,  intelligo ,  quod  ille  vere  vir  esi» 
cujus  foliura  non  marcescit  ;  et  per  hoc  Chri- 
stuni  intelligo,  quia  vir  dicitur  vigeiis  roborc  vel 
rigorc ;  secuhdum  interpretationem ,  sicut  David 
Christum  signiflcal,  quia  manu  fortis^  vei  vuUm 
desiderabilis^  interpretatur ;  secundum  signlficatio* 
nem,  sicut  per  manum  Christus  significatur,  quin 
ipse  inanus  cst,  per  quam  'Pater  operatur.  Re 
duobus  modis  manifcstatiir ,  scilicet  sccundum  na- 
turam  et  forraam.  Secundum  naluram,  ut  cum 
lego  :  Vicit  Leo  de  Iribu  Juda  (Apocal.  v),  Chi  istun: 
iiitelligo.  Similiter  ciim  lego  :  Ecce  Agnus  Dei^  etc, 
(Joati.  i),  per  naturam  agni  Christum  intelligo.  Leo 
dicitnrChristus  propter  fortitudiiiero;  agnusproplcr 
slmplicilatcm  vel  mansuetudiiiera.  Secuiidum  for- 
niam  ctiam  quatuor  inodis  manifestatur  Deus.Forroa 
enim  constat  nuraero,  ponder^,  mensura ,  et  motu* 
Per  numeruro  Deus  designatur,  sieut  per-unitatem. 
Nam  sicut  unitas  neque  comraistioncro  patitur 
ncque  divihionem,  ita  in  unione  Dei  et  hominfs  nec 
commistionem  passus  cst  CJhristus,  nec  divisioiiem. 
Per  mensurani  etiam  figuratur,  ul  in  Ezechiele^ 
per  calanMim  mensur»,  qtio  templum  spiritualo 
metitur  (Exech.  sl).  Maiiifcstatur  etiam  per  poii- 
dus.  Unde  per  staierain,  quam  Paler  habet  in  mt' 


»5  D.  GARNERII  LING0NEN9IS  EPISCOW  706 

nu,  id  est  iii  Filio,  xquiias  di^iiii  judicii  figuratur.  x  contereuleiu  p«tias,  ct  subverteiitem  inontes,  post 
Sicul  per  Joaniiein  dicitur  :  Hirc  dicit,  qni  habet 
itaterain  in  mann  (Apocal,  vi).  Sccumluin  niotuni 


flguratur,  uude  per  slcllam  malutiiiaui  stgnificatur. 
Ecce  qiioinodo  re  maiiirestatur  Deus.  Nunc  de  iuia- 
i;iiiatione  videndum  est. 

f  it  autcm  Dei  inaiiifestatio  aecuiidum  imagina- 
lionom  tribus  modis,  videlicct  ficr  similem  simili- 
tUilinem,  per  dissimileui  similitiidinem,  per  similcm 
dissiniilitudinciD.  Pcr  similem  siniilitudinem,  ut  si 
comparatione  aiigeii  Deum  manifeslo,  quia  angolus 
qui  spirilus  est,  et  invisibilis,  valde  similis  est  ^pi- 
riiui  et  invisibili  Dco ;  per  siroilem  dissimilitudi- 
ncni,  ut  si  quae  Dei  sunt,  per  sui  conlrarium  com- 
preliciido,  ut  coiisidcrala  miseria  diaboli,  qu»  sit 


commotionem  et  igncm ,  in  sibilo  aurae  tenuis 
Deum  eshe  noh  ncgavit,  quia  vero  tunc  prolkit 
aiiinia,  cum  in  conleniplatioiie  dcficit ;  quia  nihil 
iniaginarium  de  Dco  sentit.  Unde  Psalinistu  :  Con- 
cvpiscit  et  depcit  anima  mea  in  atria  Domini.  {Psai. 

LIXXlll). 

Tunc  cnim  vcre  probatur  dirigero,  cum  in  coii- 
templationc  probatur  deficere.  Proptcr  hoc  meiitos 
Dcum  contemplautes  ab  omni  imagine  dcbcnt  csse 
defaecatse,  id  est  purgat-c.  Taliiim  est  eniin  theo- 
pbania,  id  est  manifcstatio  Dei  :  quam  supcres- 
senlialem  ct  diffinilivam  originem  vocat  Joanncs. 
Saptiresscntlalem  quidem,  •qnia  oniiieni  siipcrai 
essentiam,  diffinilivam    vcro,    iion   percniptoriam, 


beulitu.lo  Dei,   cognoscilur  :  cognito  quippe  uno  B  sed  constitutivam,  sed  diffinitivain  origineni,  quia 


coiitrariorum  cognoscitur  et  reliquum,  et  hujusniodi 
siinilii^  dissimilitudo  in  Evangelio  i:ivenitur,  ubi 
legitur  :  Recordare,  fHiy  quia  recepisti  bona  in  vita 
tua,  ei  Lazarus  himiliter  mala  (Luc.  xm)  ;  per  dissi- 
luilcm  siniilitudinem  manifeslatur  Deus,  quando 
|)er  aliquam  rcm  vilcm  ct  abjcctani  figuratur.  Unde 
ia  Psaliiio  :  Ego  autem  ium  vermis^  et  non  homo 
{Psal^  xxi).  Quid  enim  vcrme  vilius,  quid  Cbrislo 
dignius?  Et  tanieu  pcr  veimcm  Cbristus  tiguratur. 
liaiione  inanifestatur  Dcus.  ScJ  hic  noiandum 
quod  ics  ralione  niauifestatur  tribds  inoJis,  scilicet 
prusccdentibus ,  comitantiLus  el  subsequentibus  si- 
gnis.  Pi-aeccdentibus,  sicut  medicus  cx  pulsu  vcl 
urina  vicinum  morti  cognoscii  segrotum.  Coiiiilaii- 


per  cam  omnis  res  habet  sux*  dcfinitionis  originem* 
Omnis  enim  res  habct  propriatn  diffinitionetn  ,  pcr 
quam  specifice  diflert  a  casteris.  Dobct  igitur  csse 
simpla  manifcstatio  Dei,  quia  nec  divisiones  meni- 
brorum,  vel  mutationes  lororum,  vel  varietatt» 
temporum,  aut  etiam  spiritualium  afTeetuuni  va- 
rictates,  cogitarc  debemus. 
'  Uujus  aulcm  supercoelestis  tbeophatii»  trcs  iii 
coclis  describit  characteres  idem  Joanties;  ad  quo- 
ntin  siir.iiitudinem  ctiam  in  terris  fecit  saccrdo- 
tcs  angelos.  Priinam  vocat  epiphaniain,  secun- 
dam  bypcrphaniam ,  teriiam  bypophaniam.  Et 
unainquaiiique  trinis  distinguit  ordinibus  angclo^ 
rnin.    Dicitur   autem  epi    snpra,   hypcr    mcdium^ 


t.bus,  sicut  per  ciixulum  viiium  v;eiiale  ostendilur;  C  |,ypQ  infra.   Est  cnim   siiperitH-,   nicdia,  et  iiifcrior 


subsequeniibus,  sicut  per  cinerem  ignis  iii  camiuo 
fiiisse  probatur.  Scicndum  crgo,  quod  Deus  semper 
rabscqueiilibus  signis  cognoscitur,  quia  Dcum  nibil 
priAcedit.  Propter  hoc  dicit  JoAnues  :  c  Theophania 
Ml,  Bubscquentibus  signisj  etc.  t  Sequitur  : 

c  Non  substanlificis  gcniis.  »  Substantilica  genia 
sunt  subsiatenles  causx :  ct  nulla  causa  subsistit, 
quare  Dcus  sil.  Quia  si  hoc  esset,  oporterei»  quod 
caiisatum  causam  suam  prjecederet  :  quod  fieii 
Hon  potesl,  maxime  cum  ipse  Dcus  sit  omnium 
causa,  et  cansa  causalissima.  Quod  autein  seqnitu**, 
Sientibus  ub  imaginibus  difoicatis^  dictum  est, 
proplcr  anagogicam  coiitcini>laiioticni,   qaa   Dcus 


phania.  Epiplianiam  diffinit  hoc  modo  :  Epiphania 
cst  ininisleiiis  incalescentis  aficclionis  allioiis  in- 
tnitus  judiclique  libra  resultatio  distribula.  Distri- 
buta  dicit,  id  est  distincta.  Distincte  eniin  rcsullat 
Epiphania  ministeriis  incalesccntis  anccliotiis  in 
seraphiin.  AffLduose  siquidein  aniore  divinb  sera* 
phim  incalescunt :  unde  ardenles  vel  incalescentes 
iiiterpretantur.  Resultai  ctiam  ministeriis  allioris 
intuitus  in  chcrubim  quia  altius  et  subtilius  cuii- 
•^tis  iiifciioribus  divinam  tnajestalcro  intucntur  : 
unde  clierubim  plenitudo  scienlias  inlcrprctalur* 
RfSuUat  ctiam  Ejiiphania  judicii  libra  iu  ihro- 
nis  quia  in  ipsis  Deus,  quasi  rex  in  throiio  sedet 


propsie  contemplatur,  quia  ininiis  proprie  per  ima-  j)  ad  juiicandum,  ut  per  ipsos  judicct  orb:ui  tctrae 
gines  nianifcstatur.  Unde  Hacliel  cuin  portaret  se-  ~~ 

cum  idola  patris  sui  Labau,  comprehensa  supposuii 
ea  sibi.  Requisita  vero  dixil :  Non  possum  assurgere 
flfri,  quia  ucundum  morem  mulierum  accidit  ^ihi 
(GcR.  xxxi).  Racbel  siquidem  conteinplativam  de- 
signat  animam,  quse  tunc  portal  idola  Lahan,  cum 
secundum  imagines  contemplatur.  Sed  ca  postca 
'sibi  supponii.  cum  iinaginata  credit  imaginibus  esse 
majora ;  non  aequalia ,  sed  valde  dissimilia.  Ei 
secundum  morem  mulierum  accidisse  sibi  conllte- 
iur,  quia  toturo  humanae  inflrmitati  deputat,  quod 
ad  lllam  simplicw  ci  dfvinara  naturam  per  aliquas 
Aiipiliiudines  attlflgere  se  credeliat  llinc  esi  etiam, 
^ffOff  £//as  /n  -ogiio  speluncx  susc  post  spirltum 


in  ac({uilale.  llyperphaniam  ita  diffinit  :  c  llypcr- 
phania  est  sui  participem  insignicns  scalari  re- 
vercntia,  usuinqiie  ejus  edocens,  arceiisquc  coii- 
trarium.  »  Insignit  eniin  hypcrphania  sui  parlici- 
pcin  minislcrio  dominationuin  scalari  rcvcrcntia. 
Officiuni  enim  dominalioiium  cst,  docere  subdilos 
revcrentiam  pnelatorum  secundum  diversfis  gra- 
dus  digoitatum  :  unde  et  scalaris  vocatur.  Aliter 
enim  priori,  alitcr  abbati,  aliter  cpisc^po,  aliicr 
tandein  dominopapxobcdienduiii  cst.  Et  quoniaiii 
qnidam  sunt,  qui  scientiam  habent  obediendi,  sed 
noii  usuni :  quod  eniin  lialient  scient.a  vel  babiCu, 
noii  habcnt  actu  ;  ideo  principatuum  Cbt  officium, 
usum  ci  acluiu   hojus  rcverentia:  nos  doccrc.   Ei 


707  SEIIMONES.  —  SERyO  XXXVl. 

dilectiono,  earDis  iiifirmilale,  diaboll  suggeslione  : 

ideo  officiuin  polesUlinii  esi  omne  coiilrarium  ar  • 

ccrc.    Ilypopliaaiam  vero  sic  dilTinit :  c  Hypopba- 

nia  est  natura!  icgilius  occurrcns  et   arcana  rese- 

raiis  pro  sui  capaciiate.  »  Natunv  siquidero  lcgibus 

occurrunt  virtutes  quia   prxler  usitatum  cursuni 

iiatune,  srcundum  supcriores  causas,  pcr  eos  Deus 

frequeiiter  miracula  operatur.    Arcana  etiam  rese- 

lant,   sed  pro  sua   capacitate,  quia   aliter  angeli, 

aliter  arclinngcli   coelestia  nobis  secrela   revelaut. 

Archangclorum  enim  est,  sumina  et  maxima,  an- 

ge!o:'uni  vero  ininima  iiiiniiai*e.  Talium  estis,  dilc- 

ctissiini  palres,  iu  terra   characlcres,  quos  ange- 

tos  vocat  Malachias.  Cum  enim  ardore  divini  amo- 

ris  incalescitis,  ciitn  altiori  intuitu  in  libro  viUi  par 

coi.lemplationem  legitis  et  studetis,  cum  judicii  li- 

l>ra  jusiuni  jiidicium  subditis  jiidicatis,  epiphani;^ 

cliaracterem  induitis.  Cum  in  ipsa  vero  vestra  pnc- 

latione  subditoruiii  vestrorum  cooservos  vos  esse 

cognoscilis,   cuni  usum  obedientias  prailafis  vestris 

impendilis,   sicut  \H)bis  impendi   vuitis;    cumque 

his  omnibus  coiitraria  viriliter  arcetis ;  hypopha- 

ni%  participio  eslis  insigiiiti.  Cum  autein  in  cariie 

prxter  caraein  viviiis,  et  iii  teriis  vilain  coelostem 

ducilis,  illndquod  dequodamsaiiclo  Iegitur(28),iiui- 

Unttts,  €  Priinum  iniraculum,quod  fecit,  ipseerar;» 

qnando  ct.ain  arcana  coileslia  reseiaiis  unicuique 

p.o  stia  capacilate,   spiritualibus   spirilualia  cum- 

|>a:anles;  mcl  ct  lac  hal>entt*s  siib  liiigua  ,  cibum 

cl    pti  uni   coslesiium    conviviis    nupliarum   prae- 

parantes,  in  terris  hypophanije  oflicium  cxhibetis. 

N\ccsse  est  ergo  ut  labia   vestra  scientiam   cu- 

stodiaiit.   Labia   qiiide.ii,  quilius    credita  suut  elo- 

qiiia  Dei  labia  quibus   daiuni   est,  illud   eulogiuiu 

piorerrr,  quod    panein  ct  viiium   transubstantiaro 

poicot  iii  corpus  et  saiiguincm  Christi  :  labia,  qui- 

bus  (0:iiiiiissa  est  solliciludo  oraiidi  pio  vestra  et 

populi   ignorantia;    labia,  quibus  dala  est  pote- 

filas   ligandi   et  solvendi,    utpote  quae  facta  sunt 

claves    regiii  coeiorum.    Naiu   quoniain  quoruiiH 

dam  labia  non  cuslodierunl   scientiam,   perierunt 

propter  suain  insipientiam.   Et  qui    stantiuni  esse 

debuerunt,  cadentium  facti  suiit  charactercs  ange- 

loruin.  Non  enim  ignorat  prudeiit'a  vestra,  rratn^s 

charissiini,   quod  de  quolibet  ordiiie    angelorum 

aliqui  ccciderunt;  et  iii  hoc  caliginoso  aere  retrus| 

pt  rvertunt  homines,  et  (piasi  qiiosdam  sui  ciiara- 

cteres  in  operibus  suis   eos  efficiunt.   Cum  euiiu 

video  quosdam   igne.  cupiditalis  ardei*e,   quosdam 

abuti  doiio  scientia;,  quosJam  subditos  sine  discre- 

tione  judicare  :  illos  siiie  dubio  iiitueory  qui  de  cce- 

lesti   Epiphaiiia  ceciJcrunt.   Cumque  al.os  video, 

qui   nec  scieniiam  babeut  reverentix,   nec  usuin 

ejns  praelalis  exhibent,  quae  sibi  voluiit  a   subditis 

exhiberl,  uec  arcere*  volunt  contraria  virtutibus^ 

sed  sordescunl  in  faecibui  suis :  illoruni,  qui  de 

cGblesii   hyperphania    lapsi  sunt,  charactcres  iii- 


IN  FESTO  OyNlUil  SANCTORUM.  798 

A  tueor  angelorum.  Cum  vero  quidam  natur»  legt- 
bus  occurrunl,  contra  naturam  caruift  legibus  »er- 
vientes,  dolis  intendentes  et  fraudibus,  ludis  et 
vaniloquiis,  magis  quain  spirilualibus,  illuruin  cf- 
nciuiilur  characteres,  qui  de  coelesti  hypophania 
ceciderunt.  Nccesse  est  ergo,  ut  labia  vestra  cu- 
Stodiant  scientiamy  quia  noii  sufticituna  clavis  ad 
li;{aiiduin  vcl  solvendum,  sed  cum  poti-ntia  solvendi 
scu  ligaiidi  necessariacst  scientia  disccrnendi.  Ergo 
quia  ad  judicaiidum  congregati  cstis,  trium  le- 
guiii  judicium  ante  mentis  oculos  habcre  dcbetis, 
legis  videlicet  naturalis,  ciijus  judiciuin  cst  :  t  Quod 
tibi  non  vis  (ieri,  alii  iie  fcccris ;  et  quod  tibi  vis 
fieri»  alii  feceris.  »  liiterdum  tamen  uti  debelis  ju- 
dicio  script£   legis  :  raro  tamen,  et  quanJo  cccur- 

II  rit  causa  inevitabilis,  ciijiis  judiciuin  est,  Denltm 
pro  dente^  ocuium  pro  oculo  (Deul.  xix).  Sed  raro, 
ut  dictuni  e&t,  sicut  ait  legislator  noster  beatus 
Benedictus,  quaiido  scilicet  niliil  proliciunt  uii* 
gucnta  adhortalionum,  viiidicta  vcrberuni  sua  el 
frairuni  suorum  oratio,  si  prius  Uax  fuerint  ad- 
hibita,  nihilque  prodciaiit  tuiic  ulatur  ferro  abscis- 
siouis,  bicut  scripluni  cst  :  Infidelis  $i  discedil^  dis' 
cedal  (/  Cor.  vii) ;  ne  una  ovia  morbida  iotum 
gregein  co..laniinet.  ifa^pius  tainen,  et  fcre  sciDpcr 
nisi  forte  patientia  vestra  vir  impudcns  et  iiicor- 
rigibilis  abulatur,  judicio  legis  spiritualis  uti  de- 
bctis ;  ilio  vidclicet,  quo  dicitur  :  Si  le  percuttii 
quis  itt  maxillam,  prwbe  ei  et  alteram  (MaUh.  \), 
nt  sic  tanquain  viri  sapientes  et  discrcti,  sciatis, 
ia  quibus  remissivum,  iii  quibus  vero  punitivuiu 
dcbcatis  judicium  exereere,  sci<^iites,  quia  in  quo 
jiidicio  judicaveritis,  jiidicabiinini,  ab  illo  juJice» 
qui  leddet  unicuique  secundum  opera  sua,  cuin  \fr- 
nerit  judicarc  sacculum  per  ignein. 

SERMO  XXX  Vl. 

IN  FESTO    CHNIUU   SAI.XTORUr 

Congrtgale  i//t  $ancloi  ejus^  qui  ordinant  /mIh- 
mentum  ejus  super  sacrificia  (/'m/.  xlix).  Neiuiui 
iiovuin  videatur,  quod  bcatus  Boiiifacius  anti(|uum 
illud  teinpluni  a  Phoca  C^^sare  inipetraiuin,  iii  ho- 
nore  sauctorum  Ouinium  habcri  voluit  consecra- 
tutn.  Pi-aeceptum  eniin  in  Isracl  esi',  et  judi- 
D  ciuin  Deo  Jacob.  Piasco  siquidem  iHe  aiitiqnusy 
pra:fcctus  in  caiitoribus,  Barachielis  filius,  pisct- 
tores  illos,  quorum  retia  rupta  sunt  a  concliisiono 
piscium  suoruni  redargucns  :  piscalores  aiios,  qiio- 
ruin  retia  rupta  noii  fuerunt  a  conclusione  pi- 
sciiim  centum  quinquaginla  triuni,  exhortatar, 
cum  ail  :  Congregale  illi  $ancio$  eju$.  Intituhiiur 
eniro  P$almu$  A$aph.  Quis  sit  auleiii  Asapb,  ex 
geiiere,  ex  dignitate  officii.  ex  nouiinis  interpieta • 
tione,  dignoscere  non  erit  inuiile.  Asaph,  sicul  iu 
ParaIi|>omenon  legitur,  fuit-filius  Barachiclis  cui 
factus  est  inter  cautorcs  unus  quatiior  niagistro- 
lum.    luterpretatur   autem  $gnagoga^  sive  quud 


(:.8j  S.  Bcrnard.  hoc  de  S.  Victorc  dicit  serm.  de  coJ.  Victor. 


7»  D.  GARNEnil  LINGONENSIS  EPISCOPr  800 

idem  esly  eongregath:   Stfd  cutn  omnis  congrega-  A  pluri,  dicl  poteslis  Asaph  et  filii  Baracliielis.  Asapli, 

propter  coiigregalionem  virtulum ;  Baraeliielis,  pro- 
pter  bencdictionis  donum.  Baracliiel  enim  benedi^ 
clio  DomiMt  intcrpretatur.   Asapli  igitur  estis,  per 


tio  siTe  hominum  sit,  sive  pecudum,  syna^oga  pos- 
aet  appellari,  pfoprie  tamen  synagoga  dicitur,  cori- 
gregatio  populi  Israel.  Sed  cujiis  Israel?  Est  enim 
Isracl  secundum  carnem,  et  cst  Israel  secundum 
spiritum.  Non  omnes,  ait  Apostolus,  qui  sunt  ex  h- 
rael,  hi  sum  Israelita  sed  in  Isaac,  id  cst  Hlio  pro- 
missionis,  vocabilur  libi  semen  (nom.  ix) ;  st^nicn 
inquam,  de  quo  dictum  cst  ad  Abratiam  :  In  se- 
mine  tuo  benedicentur  omnes  genles  (Gen.  xxit). 
Qtiod  exponens  Apostolus  :  Non  ail  in  seminibuSy  in- 
quit,  quasi  in  multis ;  sed  in  semine  Oio,  qui  esl 
Christus  (Gal.  iii).  Illi  ergo  Israelitae  sunt,  qui  in 
Christo  beneJictt  sunt.  Sed  qui  suht  hi  l)enedc- 
cti  ?  Omnes  qui  viderint  istos   cognoscent  eos,  quia 


meritum ;  Barachielis,  per  praemium  :  Asaph  per 
gratiam,  lilii  Barachiclis  per  retributionem.  Asaph 
esti»,  qui  magisleriiim  tenet  in  cantoribus.  Nain 
cum  iii  citharis  et  tynipanis  et  choris,  ct  diverso 
gonere  musicorum  dulcis  sonus  suavisquc  ticri 
possit  harmonia ,  super  omnes  coram  Dco  dulcis 
est  ille  meliodorus  :  in  quo  tangitur  corda  cordis, 
et  vita  respondet  verbis  :  ubi  tangitvr  acuta  pcr 
devolionem ;  gravis  vero  corda  pcr  patientiam  ct 
trihulationem.  Quomodojn  caiitoribus  priniatum 
lenere  non  debeat  qui  caiiere  iiovit  pcr  praedicatio- 


i$ti  sunl  semen  cui  benedixH  Dominus  {Isai,  LXt).  ^  nem  tuba,  in  psaiterio  vero,  qui  a  superiori  snnat 

per  contemplationem ;  in  citharaqux  ab  iino  sonum 
reddit,  per  miscriae  suae  discussionem ;  in  tympano 
per  carnis  mortificationem ;  in  choro  per  fraternam 
dilectionem ;  in  chordis  per  cordis  iiitentionem  ;  in 
organo  per  devctionem  ;  in  cymbalis  jubilationis  ct 
bene  sonantibus,  per  hikiritatem  et  exsultationeni  ? 
Biiarem  enim  datorem  diligit  Deus  (II  Cor,  tx). 
Tales  cantores  estis  vos,  fratres  charissimi ;  et  tali- 
bus  instrumentis  aures  Dei  mulcere  didicistis.  Cla- 
met  igitur  Asaph  :  clametis  et  vos,  ciamet  piscatc»- 
ribus  nostris,  quorum  retia  rumpi  non  possunt. 
Claiuet  illis,  iiisultaiido;  clanict  islis,  exsultanifo. 
clamet  iliis,  ad  increpandum ;  clamel   istis,  ad  ex- 


Quis  enim  videns  obedientiam  vestram,  abstinen- 
liam  vestram,  lal)orem  vestrum  et  dcvotionem,  in 
Tigiliis,  in  jejuniis,  in  psalinodia,  non  cognoscat, 
quod  vos  estis  semen  Domini  Sabaoth,  semen  de 
aemine,  quod  Dominus  rcliquit  nobis?  Nisi  enim, 
ait  Scriptura,  Dominus  Sabaoth  reliquisset  nobis 
•emtfii,  quasi  Sodoma  fuissemus,  et  quasi  Gomor* 
rha  iimiles  esstmus  {Isai.  i).  Vcrumtamen,  charis* 
simi,  vestr)  congrogalio  Asaph  Barachielis  est  : 
et  vere  Asaph  dici  potest :  Asaph,  quia  multae  ^- 
lia»  congregant  divitias,  vos  supergredimini  uni- 
versas.  Vos  enini  estis  acervus  ille  (estimonii, 
congregatus   in   conrcederatione  Jacob  et  Laban. 


Nam   quod  ipse  Dominus  pacem  habeat  cnm  po- ^  hortandum ;  clamet  illis,   ut  Toras  mittanl  pisces 


palo  tcrr»,  quasi  cum  Laban,  in  patientia  vestra 
el  perseverantia  vestra  testimonium  perhibetis. 
Qooties  enim  in  labore  fortitudinem,  in  tenlatione 
palieiitiam,  in  opere  bono  perseverantiam,  demon- 
stratis,  lapides  in  acervo  testimonii  congrcgatis.  £x 
his  siquidem  lumullus  teslis  effichur,  in  qiio  pri* 
nium  lapidcm  Jacob  posuit ;  et  posl  ipsum  rratres 
ejus.  Cum  enira  Dominus  in  lucta  passionis  tan- 
quam  luctator  insuperabiiis,  (Nam  Jacob  luctator 
interpretatur,)  palientiam  demonstraret,  lapideni 
potuil  in  acervo.  Deinde  quando  filii  ejus,  sive 
fralres,  ad  imitationem  ejus  diversas  virtutes  ac-» 
cumulant,  lapides  in  tumuio  coacervant.  FiLi  eiiiin 
sumus*  in  hoc  quod  est  Deus;  fratres,  in  eo  quod 
csl  homo.  Filii  sumus,  in  hoc  quod  fecit  nos ;  fra- 
trcs,  in  lioc  quod  humanae  naturse  defectui  absque 
|)eccato  nobiscum  communicavit.  Filii  erga  sumus, 
per  gratise  donum;  fratres,  per  naturae  consortium. 
Uiide  ncc  eonfunditur  fratres  nos  appeliare,  dicens 
quodani  loco  sic  :  Narrabo  nomen  tuum  fratribus 
mei»  (Psal.  xxi).  Vos  igitur  quos  ad  glorificandum 
seipsum  amor  Christi  ab  aquilone  et  marr  congre- 
gavit  in  unuin,  vos,  qui  cum  vero  Jacob  iu  confoe- 
deratione  Dei  et  hominis,  non  dispergitis»  sed  col- 
ligitis  cum  eo,  aicul  ait :  Qui  non  coUigit  mecum 
disvergit  (Luc.  ii) :  vos,  inquam,  qui  virtutes  con- 
gtegaiido,  in  hac  valle  iacr)'marum  ascensiones 
df^ponitis  ut  asixsndatis  in  montem  Domini , 
fiserieordhm  d   ^nedictioaem    a   Dco    accc- 


qui  nimpunt  retia ;  clamet  istis,  ut  congregent  el 
gaudeaiit  in  captura.  VuUis  audire  charissiini  quae 
sunl  antiqua  retia,  quae  rupta  sunt,  qui  piscatorcs, 
et  qui  pisces  fuerunt?  Anliqua  retia,  antiiiuam  il- 
iam  arintror  Synagogam  quam  modo  dilaceratani 
videtrs  et  dispersam.  Et  in  compositione  retium  is* 
lorum,  nodos  possumus  appellare  signa  illa  quibiis 
antiqui  Deo  adhaerebant;  vei  eorum  opcfationes, 
qui  intcr  eos  sancti  erant.  Nam  sicut  cx  duobus 
funiculis  noJus  eflicitiir,  sic  ex  Dei  miraculis,  ct 
palriarcharum  operibus,  ficbat  in  rctibus  nexus 
amoris.  Ut  eniin  antiquos  Deus  diligcret,,  quasi 
quidam  nodus  erat  innocentia  Abel,  justitia  Noe, 
Abraliae  fides,  devotio  Isaac,  affiictio  Jacob,  inan- 
D  suetudo  Moysi,  fortitudo  Davidis.  Ex  alia  vero  par- 
te,  ut  ipsi  Dcum  diligerent,  siiscepit  sacriUciuni 
Abel;  salvavit  a)>  aquis  diiuvii  Noe;  ditavit  Abra- 
hani  in  Chanaan ;  desiderium  Isaac  imptevit ;  Ja- 
coh  de  manibus  Esau  liberavit ;  Moysen  et  fratres 
suos  filios  Israel,  de  sub  jugo  Pbaraonis  cduxit; 
David  de  post  fetantcs  assuineiis  ,  in  rege  sublima- 
vit. 

In  istis  ergo  et  talibus  antiqua  retia  contexuit. 
Sed  pisces  in  retibus  pauiatiin  palpitare  coeperunt, 
et  ruperunt  retia.  Quid  enini  pusiilanimitas  ipsa, 
<|ua  contra  lieum  murmurabant,  iuter  i£gyplios  ei 
mare  Rubrum?  Quid  illa  supcrfluiUs  in  Mara  pro 
ainaritudine  aquarutti?  quid  iila  murmuratio  iu  fa- 
fttidio  («vis  ctbi?  quid  illa  volHptas  indesideriocar* 


80i  SKRMONES.  —  SKRIiO  XXXVI.  — 

Dtnin  ^gypti  {Exod.  xvn),  iiisi  Interniplionis  fora-  A. 
miiia,  qiisc  fecerunl  pisces  in  relibus  congregali? 
Ilinc  eiiiin  vinculuin  diieclionis  inccepit  dissolvi,  qiio 
cuni  Dco  iiinodali  erant,  cuin  ipsi  beiieliciis  ejus  iii- 
grali,  i£gypluni  cupiebanl;  focerunl  vituhim  con- 
flatiiein;  inurniuraliaiit  contra  Moysen  ;  ipsiini  quo- 
queDeuin  biaspbeniabanl  (Exod.  xxxh).  Sed  tamen 
si  iiiter  cos  aliqui  lali^s  invenli  suut,  qui  Deum  in 
biijusniodi  blai>phoiuiis  offcnderenl,  propter  aliquos 
taineii,  qui  iuter  eos  sancti  erant,  parcebat  toli 
multiludiiii ;  ncc  relia  funditus  perniittebat  dissoivi. 
Ipse  eiiim  est,  sicut  iucutus  est  ad  Abrabani,  qui 
propler  deain  justos,  SoJoinitis  omnibus  peper- 
cisset :  si  in  Sodomis  eos  invenissct  (Gen.  xviii). 
Sed  quoniim  paulatim  cbaritaie  liiioruin  Israci  re- 
frigescente,  Unta  iiiter  eos  excrevit  inalitia,  lanla  B 
superbia,  (aiiia  cupiditas,  et  iiiGdeiitas  lanta,  utnon 
taulum  niali  in  seipsos,  vel  in  sanctos  Dei  essenl« 
sed  in  jpsuin  Dei  Filiuin  exardere,  teiiere,  occidere 
noH  timuerunt :  nuilus  utique  inter  cos  imiius  in- 
veiilus  est,  sed  siciit  Sodoinitis  pares  inventi  sunt 
in  prsevaricatione ;  sic  etiam  eis  pares  facti  sunt  in 
irprobalionc.  Iliiic  igilur  esl  quod  Asaph  Synago- 
gain  iliain  retlarguens,  ibi  dicit  :  Peccatori  autem 
dixit  DeuB :  Qnare  lu  enarra$  justilias  meas  ?  (PsaL 
XLix.)  Sicjt  jam  diximus,  piscatores,  quorum  retia 
ri!4)ia  noii  sunt,  ad  copiosam  capturam  inifitat,  ubi 
ait :  Congregale  illi  sancios  ejus  (ibid.).  Uelia  enim 
qiiae  ruiiipi  non  possu:it,  praesens  est  Ecclesia,  quas 
est  coiigregatio  sanctorum  ;  quoruro  nodi  sunt  biiic 
religio,  viia  vcl  mores,  iiide  vero  nalurae,  gralijc,  ct 
gloriu!  (!oniim.  Istorum  igiUir  retiuin  siint  pisces, 
sui)diti ;  piscalores,  pra^lati.  Ipsis  ergo  dicitur : 
Congregate  t7/t,  pisces  boiios,  iion  illos  qiii  confuii- 
ilunt  legein  Dei,  in  ste:  ilibus  ol  servantiis,  cl  sa- 
criliciis  carnaiibus,  sed  congregate  sanctos  illos^qui 
ordinant  testamenlum  ejus  super  sacrificia.  Vos  igi- 
tur,  fi-atres,  congregate,  vel  praidicando,  vel  opere 
sectando,  vel  boiiore  prosequendo.  Praedicando  san- 
clilicaiidos ;  opeie  scctando,  quos  videtis  imitandos; 
bonore  prosequciiuo  remiineratos,  vei  remuneran- 
dos.  Secundum  enini  metonymiain,  qiiae  flgura  est, 
per  quam  contincns  designaturvn  contento,  sanctos 
congregal ,  qui  sanctorum  sanctitatem  coacerval. 
Si  enim  imilamini  in  contcmplatione  Dei  angelos,  f) 
patriarcbas  in  flde,  propbeias  in  spe,  evangelislas 
in  prasdicalione,  a|>ostolosin  religione,  in  coiitinen- 
tia  virgiiies,  in  palientia  martyres,  in  abslinentia 
confcssores ;  beiie  congregalis  sanctos  omiies.  Cou'- 
gregaie  illi.  Cui  iili  ?  Illi  qui  locutus  est  :  Deus  Deo- 
rum  locuius  es(,  ct  vocavit  terram,  a  solis  ortu  usqiie 
ad  occasum  (Psal.  xlix).  Eorum  auteni,  qui  con- 
gregant,  aiii  suiit,  qni  Deodeorum  congregant;  alii 
vero  diis,  id  est  bominibns,  sive  da^moipis.  De  bo- 
minibus  dictum  est :  Ego  dixi :  Dii  estis,  et  filii  ex- 
celsi  omnes  (Psal.  xxxi).  De  dasinoniis  aiilcin  :  Om- 
nes  dii  grntium  damonia  (Psal.  xcv). 

lloiiiiiiibus  ergo  congregant  qui  propter  graliam 
potcntimn,  sivc  propter  bonorem  tcrreiium,  vitx 


IN  FESTO  OMNIUM  SANCTORUM.  80i 

sanctimoniam  custodiunt.  Hincest,  qiiod  potentibus 
ciamat  subditus  :  Ecce  tot  annis  servio  vobis,  nec 
unum  de  maiidatis  vestris  praeterivl ;  vos  nec  unain 
obedientiam  niihi  dedistis.  Et  tanquam  fllii  illius 
evangelici  ore  loquens  Patrem  siium  sollicitat  di-* 
ceiis  :  Ecce  isle^  qui  modo  de  saecuio  venit,  qui  bue 
usque  portionem  siiani,  vivendo  luxuriosc,  dissipa* 
vit;postquam  inlus  vcnit,  slaiim  ad  obcdieiititm 
vocatus  est.  Ego  autem  tot  annis,  slrenue  convcrsa* 
lus  suin;  et  abbas  nec  unain  obedientiam  dat  mibi. 
Alii  vero  iion  bominibus,  sed  dxmonibus  congre- 
gant,  sicutii,de  quibus  dictuni  cst  :  Immolaverunt 
dasmoniis^  et  non  Deo,  diis,  quos  ignorabant  (Deut. 
xxxii).  Gentes  enim  in  lionore  deorum  suonim* 
pli^rumque  in  abdicalione  rei  temporaiis,  pierumque 
in  abslinentiis,  muitoiies  vero  iu  carnafibus  sacri- 
liciis,  sollicite  inlendebant.  Veteris  vero  Testameoli 
Palres,  non  bominibus,  non  dxmoniis,  sed  Deo, 
devoti  erant;  cuitiim  leligioiiis  iliius  persoiventet 
ei,  quain  iiii  daemoiiiis  exbibebant.  Et  hoc  rouilo 
n.elius;  illi  cnim  i;ec  fldein,  nec  verae  religionit 
cultum  iiabebant.  Isti  vero  etsi  nondum  verain  re- 
ligioncm  cognoscerenl,  fldem  lainen  jam  bal>ebjinl. 
Seii  tandem  crescente  flde,  crevit  i  eiigio.  Nam  ordi- 
nare  testamentum  Dei  incoeperunt  novi  teslamenti 
Patres,  super  praeceplo  sacriflciorum  :  quod  iiil 
carnaliter  intendentes,  intentioncm  datoris  coii- 
fundebaut.  Non  eiiim  de  re  sacramenli,  sed  de  sa- 
cramento  rei;  non  de  vcritatis  signo,  sed  de  veritate 
signi ;  non  de  signiflcante,  sed  signiflcato,  ioculus 
est  Deus,  com  de  legaiibus  caeremoniis  eis  ioqiie- 
retur.  Unde  in  hoc  cotiem  Psalmo  ail  :  Non  in  sa- 
crificiis  iuis  arguam  te  (PsaL  xlix).  £t  :  ^'uuquid 
manducabo  carnes  taurorum  :  aut  sanguinem  hirco- 
r.tm  potabo?  (Psal.cw)  lliuc  etiam  per  Isalam  ait : 
Quo  mihi  n.uliiludinem  victi:narum  vestrarum?  Pfe* 
nussum  (Isai.  i).'Et  per  Jeremiam  :  Comedite,  aii, 
carncs^  quia  non  sum  tocutus  de  hclvcauslomalii 
tsfis,  die  qua  eduxi  vos  de  ierra  jEgypii  (Jer»  vii)  : 
signiUraas,  quod  de  spiritiialibiis  sacriflciis,  et  no» 
carnalibus  intendebat.  Uiide  ad  iliorum  diflereniiaiUf 
qui  sic  in  zclo  Dei,  queni  utiquebal.cLaut,  sed  iion 
sccuiidum  scientiain,  siiper  sacriflcium,  Dei  niaiida- 
tuni  confuiidebaiit,  dictiini  cst :  Congregaie  illi  shm- 
cios  ejus  :  qui  ordinant  tesiamentum  ejus  super  in- 
crificia.  Non  qui  coiifunduiit,  sed  iiios  congregate» 
qui  sccundum  mandatum  iii-ixicriticiis  suis  sal  ap« 
ponunt,  pellcm  deirahunt,et  ul  fctus  varios  parianly 
in  canalibus  suis  virgas,  partiin  cum  cortice,  par- 
tiin  decorticatas  miltuiit.  Quid  cst  sal  appoucrc? 
Mandalum  sacriflcii  secunduni  spiritualein  sapien* 
tiae  sensum  intclligere.  Quid  esl  pellem  detraberc  ? 
Rctinere  seiisum,  et  lilterae  velamen  removere;  hoc 
etiam  est  virgas  decorlicare.  Cum  eniin  praUati  iu 
iibris,  quasi  iii  caiiaiibus  sciisum  spiritualem  in 
littera  ruminanl,  ut  iude  subditi  virtutes  varias  ac- 
quirant,  virgas  decorticant ,  ut  varios  fetiis  oves 
parturiant.  I.sti  ergo  sunt,  qui  ordinaut  tcstamcntuir 
Dei  super  sacrificia.  In  iiiis  siquidem  saciifiuijs. 


m  -  D.  GARNERII  LINGON£iNSIS  EPISCOPI  801 

nihll  aliud  legislalor  inlendere  vohiit,  nisi  qnoil  in  A  enim  conlemplalivus  esse  desiileral,  oporlet,  ni  in 


ipsis  intendebat  ostendcre,  quoinodo,  vcl  in  bonis 
qusR  sponte  fieri  solenl,  vel  In  1)onis  qune  Oeri  solent 
per  necessitatcm,  se  deberet  haberc.  Bonum  enim, 
quod  sponlc  lil,  quia  coram  Dco  dignius  est,  primi 
ordinis  esse  demonstrat,  cum  ipsiim  pcr  siiecics 
suas  primo  subdividit.  Bonorum  enim  qu.r.  sponte 
fiuiit,  qu.Td^m  cum  majoH,  qunedam  cum  minori 
devotione  perpctrantur.  Igitur  qiisecum  majori  de- 
vOlioiic  liunt,  suli  liolocaustis ;  illn  vero  qtiae  cum 
minori,  sub  bostiis  pacificis  memorantur. 

Item,  boiia  illa,  qu;e  cnm  majori  dcvotione  fiiint, 
qusedam  ad  aclivam,  qusedam  vero  ad  contempla- 
ti\*ain  vitam  pertiiient,' eo  quod  acilva  vita  prior  sit, 
iion  dignitate,  scd  e\ercitio.  Activam  vitam  dividit 
in  bolocausta  bovis,  ovis  et  caprae.  Snntcnim  qui* 
dsim,  qui  se  totos  Dco  committunt,  fortes  robore, 
strenui  labore,  qiii  secundum  Dei  mandatum,  n.*- 
linquunt  omnia ;  ct  se  et  fratres  suos  dc  labore  nia- 
iiuuin^uarum  pascunt.  Isti  bovcin  in  holocaustum 
ponunt.  Qui  quindo  nihil  terreni  pr.Tmii  in  laliore 
qnaerunt,  sed  In  respectu  sumini  pontificis,  id  est 
Dei,  totum  faciunt,  quasi  ad  Aaron.  bovcm  addu- 
cunt.  Et  cum  hilariter  operantur,  quia  hilarem  da- 
torem  diligit  Deus,  iiianus  supcr  caput  hosliae  po- 
nunt.  Cum  autem  intcrlabores,  quidquid  voliiplalis 
esti^  quidquid  carnalis  aflectus  csse  poluit,  rcmo- 
vent,  pinguedinem  de  sacrifirrio  toliunl.  Qui  autein 
in  ipso  labore  tempus  et  locum ,  quia  quandiiquc 


castinionia  vikp.  intendat,  ut  illam  quae  gcmitum 
docet,  doclrinam  qitaerat:  gcmitu  ct  contcmplatione 
alta  peLit.  Ilic  offert  turturem  in  holocaiislum;  cu- 
jiis  ascellas  frangit,  quaiido  propter  stiidium  vacat 
a  laborc;  vcsiculam  tcdlit,  quaiulo  supcrbiam  rcjicit; 
plumas  vero  abjicit,  cum  prislinam  vanilatem  rclin- 
qiiit;  sanguincin  in  basi  altaris  rundil,  qui  pio  Deo 
totius  carnalitatis  affcctiim  contcmnit.  Seciindnm 
eunidem  rilum  etiam  columbam  immoiat,  qui  sim- 
pliciter  in  cogitationc  cogitat,  ut  scriptum  cst :  Ife- 
dilabor  ut  eolumba  (I$aL  xxxviii).  Similam  autem, 
qui  in  observantia  pune  conscieutia;,  et  per  eon- 
lemptuiu  swcularis  vit»  ofiert  de  clibano,  el  pcr 
mortilicalioncm  cariiis  dc  craticula ;  et  de  sartagtne 
pcr  frixuram  mentis  :  quae  qiiando  cum  devoliuiic 
patitur,  oleosimilam  liiiil ;  ct  cum  inter  ista  devo- 
tioiiem  orationis  iioii  amittit,  cliam  in  sacrtncio 
thus  admiltiri  In  isto  lamen  sacrificio  nec  icrinen- 
tum,  nec  mel  debet  admisceri,  quia  ncc  malitia.nec 
carnalis  dclcciationis  dulccdo  debet  diiigi.  Meliis 
lainen  primilias  Deo  olTcrat,  quia  ncccsso  cst  ut 
rcligionis  initium  cuin  devotione  suscipint. 

De  illis  auteni  sacrifictis,  quas  cum  niiuori  fiiiul 
dcvotione,  sub  hostiis  pacificorum  intcmlit,  cuiii  t  a 
vel  sub  spccie  bovis,  vcl  ovis,  sivc  capia^,  sicut  sw 
pradictum  cst,  k^gislatorsubdividit.  Sicut  ciiim  iii- 
ter  iilos,  qui  se  et  sua  coiiimittunt,  alii  iaburicsi 
siint,  et  omnia  quae  hijorant  Doo  conrerunt,  alii 


vacare  debet  propter  orationcm,  disceniere  scit,  q  corporc  debih^,  ea  qu;e  |K)Ssident,  ut  vivere  siinpli* 


artus  hostiae  disponit.  Cum  vero  proplcr  laboris 
poiidus,  ut  plerumqiie  fieri  solet,  non  amittil  devo- 
tioneiD,  sed  cogitat  ih  labore  rctributioiiem  nierce- 
dis  :  lignts  cogitationum  suppositis,  igncm  sancti 
Spiritus  in  altari  cordis  accendit.  Aiii  aiitem  roborc 
dobiles,  aetatesenes,  simplices  sensu,censu  divites, 
quaitdo  sibi  amicos  faciunt  de  roaniinonainiqiiikitis, 
8C  et  sua  Deo  in  monasterioconferenics,quasi  oves 
de  lacte  et  velleribus  pasccntes  possessores  suos  ; 
Deoservientes  de  patriinonio  et  divitiis  suis  susten- 
tant.  Sicut  ergo  illi  laboriosi,  ila  istt  siniplices, 
solum  pro  Dei  ainore,  cuin  hilaritiitc  et  devotioiie 
saneli  Spiritus  iiinocenter  vivere  debeiit.  Alii  vero 
nec  corpore  fortes,  iiec  rebus  locuplctes,   pro  pec- 


citer  possint,  dimittunt  ;  alii  autem,  ^ui  paupcrcs 
sunt,  et  iaborare  non  p.issuut  ;  et  lamcii  pro  poeui- 
tentia,  ad  arbitrium  praclati  sui  se  Ueo  in  iiionaste- 
rio  committunt :  ita  et  in  sxcuio  dcgeiilium  quiilam 
laborare  possunt,  et  de  labore  suo  niulia  suis  rescr- 
vant  poste*  is;  et  inulla  pro  Dco  largiuutur  cgenis  ; 
et  isti  de  bove  hostiam  pacificoium  offeruut.  Alii 
vcro  \ii'ibus  corporis  dcstiiuti  siuipliciicr  in  sa;culo 
vivuiit,  nibil  iiiaU  proximissuisiufcruut,  iiec  infcrre 
moliuntur,  et  de  iis  quae  acquisierunt  a  juvciiluto, 
pro  facultatis  quantitatc  largiuntur.  Isti  dc  ovc  pa* 
cificorum  hostiain  offeriini.  Alii  aiitein  ct  debiles 
et  egeni,  de  conscientia  sua  soilicili ;  et  prccata 
comiuissa  coufiteiites,  et  pceiiitenliam    injunctam 


catissuis  tamen,  eo  quod  dc  factis  suis  cauterialam  D  devote  suscipiuutet  exercent.  Isti  quandopceiiiteiity 


liabeiit  conscientiam,  omni  moJis  iiitcnduui  iii  poe- 
iiilentia,  in  mortiticatione  carnis,  in  jtjiiniis,  et  in 
omni  genere  subjectitjiis.  Isti  igitur  evaugeliciiin 
puUicanum  viventes,  nec  oculos  audeiit  ad  coelum 
levire  (Luc.  xviii),  sed  omni  hora  de  pcccatis  suis 
se  reo  existimantes,  adomuiaqiiaReisinjunguntur, 
velut  operarios  malos  se  judicant,  et  iiidiguos.  Isti 
capram  Deo  offerunt  in  holocaustuin,  qui  rituin  bo- 
vis  et  ovis  iii  sacrificio  tenent,  quaiido  cuiu  hilari- 
tate  et  dcvotione  et  spe  salutis  auternaR,  incoeptam 
pauitctitiam  perbevereiitia  felici  coiisummaiit.  Coii- 
templatLvam  autem  vitam,  sub  hoiocaHStomm  spe- 
cle  distinguens,  species  ejus  lex  subdividit,  in  typo 
^^rutrls,  rcl  colushhw,  vcl  in  tacrificio  siuiiiae.  Qui 


capram  tmniolant  in  sacrificio  pacificoruiu.  lii  oiii 
nibus  tauieu  caudam  et  adipeiu  offerre  Doo  debeiit; 
caudain  iii  pcrseveraiilia,  adipeni  iii  affcctii.  Omiiis 
sicyuidem  affectuB,  sive  illc  qui  ad  giilai  ilk:cebras 
pertinet,  tanquam  adeps,  qui  vcntiem  operit ;  sive 
saKSuiaris  amor,  tanquam  adeps  qui  operit  vilalia, 
sive  alicujus  malae  voluntaiis  affcctus,  taiiquam 
adeps  jecoris;  sivevoluptatis  amor,  tan.juani  adeps, 
qui  operil  renuticuios,  cuin  ipsis  reiiunciilis,  prcn- 
sus  diinitteredebcut  etiaiu  illi,  qiii  in  sa;i'u!o  Dt-o 
vlvere  saiagiiut,  utsicutaiilur  hocuiiindo,  iniiquuh} 
iion  utentes;  tanquam  nihil  habc;uit,  el  oiuiiia  pos- 
sidcntes ;  ct  doii  tantum  renuiiculi  iti  voluptalis 
opere  rclinqucndi  sunt,  scd  ciiam  adipc»  jeuuucu* 


m 


SERMONKS.  —  SERyO  XXXTII.  IN  DEDICATIONE  ECCLESl^E. 


806 


lorum,  id  e»t  ipshis  ▼oluptalis  &ffecluin,  Deo  debent  A  liquum  aulem  saiiguincm  ad  basim   allaris  fiinili* 


consecrare.  Bonum  autem  quod  fit  cx  necessilale, 
sub  specie  sacrificiornm,  qii»  pro  peccatis  fleri  so- 
lcnt,  per  sptfcics  ctiam  suas  subdividit  lcgislator. 
Q.ii  enim  peccal,  ncresse  cst  ut  per  po^nitentiae 
bonum  se  corrigai.  Uiide  Dominus  geniminibus  vi- 
peraruni,  tanquam  peccatoribus,  clamat  :  Fiuiig 
fructMi  digno$  pce:titauiai  (Matlk.  in).  Digni  enim 
sunt  piBiiiteiitia!  rmcius,  si  persfniam  agentis,  et 
actuni  peccati  considcrcs  :  si  sccundum  utrumquev 
pfletiileiiiiae  bonuni  vol  aliisdones,  vel  tibi  assumas. 
Uiide  ctiani  sacrilicium  pro  peccatis  bifarijin  divi- 
dilur,  scilicet  secuiiduni  porsonam,  'ct  actum.  Est 
eiiiin  pcccatuHi  aliud  singularc.  aiiud  univcrtale ; 
aliiid  flt  cx  igiioraii<ia,  aliiid  ex  temerttate ;  aliud 
cx  coiitcniptii,  aliiid  ex  dcliijcralionc. 

Pcccatum  igitnr,  qiiod  llcri  sokrl  pcr  ignoran- 
tiani,  priniotiaclat  sub  ignoraniia  sarcrdotis,  sub 
ignoranlia  principis,  ct  animx.  Omne  cniin  pecca- 
tiim,  sccumliim  diversas  pcrsonas,  ninjus  aut  nii- 
iius  jiitlicaii  debrt.  Si  enim  sapicsis  cst,  qiii  pec- 
cat ;  si  potens,  ut  cavcrc  possit,  vcl  sciat,  uinlto 
gnivius  puiiiri  deliet  quam  ille  qui  pcccatum  ca- 
vcre  noscit,  iiec  potest.  Saccrdos,  de  cujiis  igiio* 
raiili:e  pcccato  primo  tractal,  sapicnteni  signilicat; 
priiioeps  vcro,  de  qiio  secundo  agit,  potentcm  de- 
iiioiistr.it  ;  anima  vcro,  stnltum  Tol  imbecillem. 
Qdia  igitiir  inajus  est  |>eccaluin  sapicntis,  vel  po» 
teiitis  qitain  simplicis,  ideo  majori  iiidiget  nltione 
pcccati.  Ciim  igitur  de  peccato  saccrdotis  per  igno- 


mus«  quando  lotam   peccati  ci  Oilelilalem  cornm 
Deo,  qiii  cst  basis  allaiis,  cdundiiiius.  Qiiniuor  aii* 
tein  cornua  alUris  inlini$itnus,  qiiamlo  ila  dulrinus 
de  peccnto,  ut  speni    non   aniillanius  ;  qunuiio  ita 
dolcinus  do  dolore  pociiic,  iil  non  dcsinaiiius  gau- 
dcrc  de  Tructu  poeniicntix.  In  aita  i  eiiiin  cor  desi- 
giiatur  ;  in  quatuor  cornibus,  cordis  aflcctioiies. 
Totum  vero  adipcm  Deo  consccramus,  cum  lotiut 
'   dclectalionis  pingucdinem  propter  Ikum  diiuittl- 
mus  ;  pcUem  aulcm  portamus,  cum  actuin  pccni* 
.tentia:  exlorius  sustincmus  ;   canirm  vcro  mor- 
luain,  cum  patrmiir  carnis  mortilicationcm  ;  capui 
purtamiis,  cum  princip  uin   pceiiitcnliae  Dco  con- 
sccramus  ;  pedcs,  quando  poenitentiam  ad  perse- 
B  vcrantiam  perductinus  ;  iiitestina  vero,  cuin   iii  pa- 
tientia  possidcntes   aniniam,  contritioneni  cordia 
patiniur,  cl  ainaiiiudiiieiii ;  fliuuiii  aiitcm,  <;uando 
huinanitatis  susiincmus  igiioniiniain.  Scd  quoniain 
quidam  suiit,  qui  liax   oinnia  itatiuiitur,  non  pro- 
pler  DfUin,   sed  ut  \iJcantur  ab  bominrbus,  idco 
dictuin  cst  iit  dofcraiit  bxc  exUa  castra  iii  locuin 
muuduni.  Extia  castra  defert  bostiam,  qui  extra 
bomiiiuni   cogniiionein  coiam  Deo  %iUm  sustincl 
religiosam.  Ipsc  eiiini  est  locus  niundus,  ubi  ciuc- 
res  effundi  solciit,  qiiia  omnis  qui  mundari  appe- 
'tit,  oportei  ut  perseverantiam   pasuiteiilia:  in  ipso 
connuminel.  Iloc  iileni  dc  oblatione  principis,  qiiae 
Ueri  solet  pro  pccoato,  sub  spccie  liirci,  vci  ut  spi- 
rituaiius  dicam,  cbymarri  demonstrat.  Chyinairtis 


raiitiam  faclo  tractat,  poenitentiam  ejus  sub  obla-  ^  cnim,  hircus  cst  hiemalis  :  in  liiemali  biico  poeni* 


tionc  vituii  disponit.  Puenitentiam  vero  principis, 
qui&  peccatum  potcntis  majus  est,  quam  peccatuin 
pauperis,  ihinus  antem,  quam  poccalum  sapientis, 
pceuitenliam  ejus  dividit  sub  specie  birci,.  qui  ca« 
pra  digiiior,  indignior  vitulo  cognoscitnr.  Pecca- 
tuin  aulem  paupcris  et  idioiae  per  capram  cxpiari 
demoiistiat.  Quia  igitur  sapiens  quaiido  peccal, 
oporlet  ut  dclectationem  pcccati  per  laiioris  rigo- 
rein  enicntlct,  benc  per  vitulum,  qiii  est  animal  la- 
bori  dedicatuni,  inonstrntur  expiari.  Qui  cum  bi- 
laritatem  mcntis  in  poeniienlia  osiendit,  inanus  su- 
per  caput  hoslix  |*onit.  Cum  auleni  discordiam  II- 
iam  quain  inler  se  et  Dciiin  peccatum  fecit,  per 
plciiam  peccali  confessioiiem  iitlcrrumpil ;  digilo  D 
iu  saiiguine  intiiiclo  vclutn  iiiter  sanctiiin  et  snn- 
ctum  saiictoruni ,  scpiies  aspcrgit.  In  velo  cnim 
peccali  discordia  demoiistratur.  Nam  sicut  veluni 
iilud  sanclum  dividcbal,  ct  Sanctum  sauctorum, 
ita  pcccati  discordia  homiiieni  a  Deo  scparat  , 
et  ab  homine  Deum.  Intiiiginius  igilur  iudiccni 
in  sanguinc,  cuin  peicatum  indicanius  in  coii- 
fcssionc.  Sopties  vcro  conlra  vcluin  sunguiiicm 
projicinius  ,  cum  pcr  scplcnariam  conlessioncni 
peccati  ,  discordiam  illam  dividi  ,  demonslia- 
inus. 

Omne  eiiim  peccatum  cx  scptjm  circumstanliis 
cognoscitur  :  cx  aotu  ct  agentc,  ex  pcccali  compli- 
cibus,  cx  loco,  cx  lempore,  ex  causa  ct  modo.  Hc- 


lentiae  amaritudo  designalur.  Minor  laiuen  pccni- 
tcnlia  priore,  quianiajor  est  vitulus,  quam  hircus; 
ct  princopt  iiidignior  quam  sacerdos.  Similiter  et 
dc  capra  diciuius,  quia  pcenitentiam  siinpltcis  de- 
monstrat,  eo  quod  capra  minor  sit  bii  co,  siniiiiter 
et  vitulo.  Multa  his  similia  habeo  vobis  diccre,  fra- 
tres  mei ;  copiosam  enim  materiam  vobis  pneli- 
bavi,  sed  ne  fastidium  generenl,  suOlciai.t  vobia 
ista.  Nam  ut  occasionem  darem  voiiis,  osleiidi  quo- 
modo  sancti  ordinant  lettamentuin  Dei  super  sacri- 
ficia.  Illos  ergo  congregale  in  uniim,  ut  cum  eis  una 
rcgnare  possitis,  cum  Christo,  qui  unus  esl,  cum 
Patre  el  Spiiitu  sancto.  Auien. 

<SER.\IO  XXXTII. 

III  DCDICATlOlfE.  CCCLESIiE. 

Sif^r  inuroi    tuos  Jemsaiem  €OH$titui  cu$iode$, 
etc.  (hui,  Lxii).   Non  minor  est  virtus,  quain  qti»- 
rcrc,  parta   tiieri.  Nam  sicui  circa  divitiat  tempo- 
rales  concurrcre  solenl  tria,  quoruin  primum  pra:- 
ccdlt,  hoc  est  labor  in  acquirendo ;  secundum  co« 
mitatur,  custodiae  sollicitudo  ;  tcrtium  vero  tequi- 
tur,  dotor  videlicct   iii    pcrdcndo  ;  tta  cirra  s|  iri 
tualcs  divitias  laiito  lal>or  aa|uireiidi  gravi<:r  *  >* 
dobel,  sollicitudo  custodicndi  diuturnior,  qiia  • 
vel  non  habcndi  vel  pcrdcndi  dolor  csl  prriii* 
sior ;  vcl  quanto  arquisitio  carum  prctiosior  e.st .  <•• 
goliatione  argcnti  ctauri.  Proptcrca  meniores  lilio- 
runi   Berotbita*,  qui  Isliosctb  occidcruut  in  strattt 


807 


D.  GARNERIl  LIiNGONENSIS  EPISCOPI 


808 


suo,  eo  quod  ostiaria  purgans  triticuin  pbdornii-  A  cum  ad  mvlla.  Dicilur  eniin  quandoquc  emplia- 


vil ;  nnn  osliariie,  sed  osliario  forti  nos  et  noslra 
pariter  comniitlamus,  quia  non  soluni  non  laetiri- 
cat,  sed  menlem  aflligil  res,  qu.x  acquisila  diligitur, 
et  per  negligeuliam  peril.  Et  quoiiiam  dicit  Aposto- 
ius,  quia  tenipluin  Dei  sumus  (/  Cor.  iii),  a  tcm- 
plo  lestlmoiiii  parabolam  assumamus.  Videte  quaulo 
iabore  templi  lapides  prxcisi  rucrint  a  malcria  inii* 
tili  ct  conrusa  ;  quanlo  pustca  laborc  politi,  post 
baecin  membra  formati,  ad  uliiinum  inunumcor* 
piis  Eccicsi;e  compacti.  Yidendum  eCiam  quanla  in- 
dustria,  quibus  aiipcrsiouibus,  iilumiuationibus,  un- 
ctionibus,  lliurincationibus,  dedicntum  fueril  tem- 
plum  Dei.  Ilsec  eitim  omnia  in  flgura  nobis  coiitin- 
gunl,  qui  lapides  vivi  sumus  in  xdiflcio  Dei.  Cum 
igilur  vel  dxmonum^vel  liomiuum  inutilium  iin- 
portuiia  siiggestio  nos  premcbal,  et  eorum  coUo- 
quia  scu  consortia  oplimos  mores  corrumpebant, 
in  modum  lapidis  fuimus  obdurati,  quia  ad  excr- 
citium  boni  operis  facli  suiuus  immobiies  quasi  la- 
pis.  Sed  jam  ab  illa  confusa  matcria  pcr  Dei  gra- 
tiaui  separati,  et  multis  tentallonum  tunsionibus 
cipolili  sumus  in  Ccciesix  membra  formati,  et  uno 
glutino  cliaritatis  in  unum  Ecclesiae  corpus  uniti. 
Sed  et  ad  meritum  sanctitalis,  iacrymarum  aspcr- 
sione,  lcctionis  vel  pncdicationis  illuminatione,  dc- 
voiionis  vel  cxbortalionis  unctione,  devoUe  ctiam 
orationis  frequciili  tliurificatione,  soli  Deo  sumus 
dcdicali,  ila  nt  ad  exterioris  xdificium  ct  ad  bomi- 


tice,  quandoque  autonomasticc,  quaudoque  speci- 
lice,  quandoque  allogoricc,  quaiidoqiic  anagogice, 
quandoi|ue  tropologice.  Emphatice,  id  est  expres- 
sive,  dicitur  Chrislus  Deus  et  homo.  Nam  sicut  ic 
illo  tabcrnaculo  eiat  alriuin,  et  sancium,  et  San- 
ctum  sanctorum.  ita  ct  in  illo  Deo  el  homine  Cliri- 
sto,  quasi  atrium  fult  corpns,  quod  foris  patiiit, 
sanctiim  anima,  sanctnm  saHCtorum  diviniias.  Spc- 
cifice  Virgo  Maria,  quax  inlra  cortinas  cainlida;  rar- 
nis  suae  Deum  et  hominem  iii  irilius  sulislantiis 
operuit.  Allegorice  generalcm  significnt  Ecclcsiam, 
ciijus  quasi  airtum  est  Ecclcsia,  qii:e  laborat  iii  pro- 
patulo ;  sauclum,  Ecclesia  quae  exspectat  in  pur- 
gatorio ;  sanctum  saiictorum,  Ecch  sia  qu%  re- 
'  gnal  in  ccnlo.  Anagogicc  quoque  illa  coclcstis  Ec- 
dobia  (iguiatnr,  de  qua  scripitnn  cst :  Domine^ 
qitis  liabitabil  in  tabernaculo  tuo  ?  (PsaL  xiv.)  Cii- 
jus  atrium  adminislralorii  spirilus  sunt  angelo- 
riim,  missi  iii  orbein  proptcr  cos  qui  capiunt  bae- 
rcdilatem  salulis.  Sanctiim  vero,  media  hi  rarchia, 
qnx  a  superiori  snscipil,  (\\ix  infcriori  hicrarclii.T 
injungit.  Sanclum  sanclorum,  superior  hierarchia, 
qux  Dco  assislil,  ut  scripliHu  est :  Millia  millium 
ministrabant  ei  ;  el  decies  centena  millia  assislebant 
ei  {Dan.  vii).  Vel  assigiinrc  possnmus  alrium  hypo- 
phanine,  sanctum  hyperphania;,  sancinm  sancto- 
rum  theophaniae.  Arra  inlrn  snnclnarium,  cujus 
virga  est polcnlia  Paliis,  labnla?snpicntia  Filii,  man 


uis  sanctuarium^iiliil   desit.  Et  hxc  sunt  instituta  q  vero  benignitas  Spiritus  sancti.  Tropologice,  id  est 


rcligionis  :  scd  si  custodita  non  fueriiit,  quid  pro- 
desse  possunl  ?  Propterhoc  Salomon  pra^cepit  (ieri 
circa  tcmplum  triginta  domos  parvulas,  ;ut  csscr.t 
cubilia  et  copnacnla  hebdomadarioruni,  et  eoruin 
qui  tcmplum  Domini  ciistodirent,  aut  cidem  tem- 
plo  descrvirent.  Sed  et  snpcr  muros  Jcrusaleni  con- 
stituli  stint  custoilcs,  de  qnibus  in  Canticis  ait 
spotisa  :  Invenerunt  nie  custodes  murorum  (Cant, 
i),  Hiiic  cst,  quod  in  oratione  clamamus  :  7m,  Do^ 
mine  universorum,  qui  nullam  habes  ind'gentiam, 
voluisti  templum  tuum  fieri  in  nobis^  conserva  do- 
mum  istam  immaculatam  in  oeiernum  (Autiph,  ex 
// 3larA.  xiv).  Hiiicenini  Moyses  circa  tabeinacu- 
luin  cxcnbias  ordinavit,    nen   solum  extcrius,  scd 


nioraliler,  totns  homo.  Tolusdixi,  id  cst  interior 
et  cxterior;  exterior  honio,  paleiis  aiiiuin,  sanctuni 
vero,  vcl  snnclum  sanclorum,  cor  hiimanum.  £t 
huic  appellntioiii  univoca  sunt  qnnlnor  supradicla 
vocabnla.  Nam  dc  laberiiaculo  liumani  corporis 
scriplunr  csl  :  llabemus  altare,  de  quo  non  hnbeni 
edere,  qui  tabernaculo  deserviunt  (llebr.  xiu).  lloc 
idein  domus  signilicat,  sicut  ait  Apnstolus  :  Sci- 
mus  quod  si  domus  ista  terrestris  corrumpitur,  do^ 
mum  hubemus  non  manufactam  a:iernam  in  cirlii 
(11  Cor,  v).  Ei  iterum  Job  :  Ecce  qui  in  conapectu 
ejus  sunt,  non  sunt  stabiles  ;  et  in  angelis  suis  repc- 
rit  pravitatem  :  quanto  magis  qui  domos  habitant  /ii- 
tcas,  et  terrenum  habent  fundamenlnm^  consumcntur 


inlerius,  id  esl  non  solum  circa  atrium,  sed  cirea  D  ^^ltit  a  tinea  (Job  iv).  De  teniplo  quoqtie  dirit  Apo- 


sancluarium.  Ha^cautcm  dixcrim,  quia  sicutunum- 
quodque  istorum  vocabulitrum  a^quivocuni  cst  ad 
fnuita,  ita  et  ipsa  siinnl  univocasunt  ad  unum.  Nam 
sicut  pcr  tabcniaculum  ct  tcmplum,  sic  et  per  do- 
mum  ct  Jcrnsalem,  Ecciesia  liguratur,  divcrbis  ta* 
inen  respcctibus.  Est  enim  Ecclesia  tabernacuiuni, 
in  hoc  quod  rcquies  cst  militantium  el  pugnato- 
rnm  ;  doinus  vero  in  hoc,  qnod  requies  est  labo- 
rantium  ct  activorum  ;  tcinplum,  quia  reqnics  est 
contcmplativorum  ;  visio  pacis,  sic  eiiiin  interpre- 
tatur  Jerusaicm,  quia  reqnies  beatorum.  Omntiim 
est  cnim  gcncralis  Zcciesia,  tamen  per  partes  di- 
visa. 
Est  ctiam,  ut  dixi,  ur.umquoilquc  corum  xqnivo- 


stolus  :  Templum  Dei  sanctum  est^  quod  esti:;  ros 
(/  Cor,  iti).  Et  in  libio  Macliabajorum  :  Tu,  Do- 
mine  universorum,  qui  nullam  habes  indigentiam,  vo- 
luisti  templum  tuum  fieri  in  nobis  {II  Mnch,  xiv). 
De  Jerusalem  vero  in  psalmo  :  Jerusalem,  qum 
tedificaiur  ut  civilas  (PsaL  c\xi).  In  Evangelio  : 
Intravit  Jesns  in  quoddam  castellum  (Luc.  xi ). 
Tota  eiiim  illa  Evangelii  lectio  allegoricc  de  glo- 
ri;;sa  intclligitur  Virgine,  el  exponilur.  Ipsa  cnim 
castelluni  fnit ,  oniui  virlutuni  niunitioiie  valla- 
luni. 

In  typuin  igilur  hujus  tropologici  tabernaculi  iHI 
emphalico  Moyscs  excubias  ordinavit  ;  et  aiios  qui 
alriuin,  alios  qui  sanctuariuro  custodirent ;  ct  sicut 


§09  SCRMONES.  ^  SERMO  XXI VII.  IN  DI-DICATIO.NS  ECCLESIiC.  SK» 

exlerius,  slc  et  iDlerias  ;  «lios  ab  oricnte,  ftlios  9l  kbiuel  pedibus,  mUlite  hujasmodi  in  ienebrai  eite- 


meriilie,  aiios  &  seplenlrione,  alios  disposuil  ab 
occidenie  cusiodes.  Hoc  auiein  faclum  in  flgura 
uiriusque  bomiAis,  cxlerioris  scilicet,  cojus  actio- 
nes  scrutaiidx  sunt  et  examinanda: ;  et  ihlerioris» 
ciijus  cogilalionibusomnisesl  adbibenda  soUicitudo. 
Est  enim  bomo  exierior  quasi  in  atiio,  interior 
quasi  in  sanctuario.  Quia  ^rgo  inter  bomities  alii 
bonas  actiones  incipiunt,  alii  cbaritatis  fcrvore 
proficiunt,  aiii  post  initium  boni  operis  iangues- 
cunty  alii  autcm  penitus  deliciunt ;  nccessarium  est 
cuslodijE  diligcnliam  incipientibus,  qui  adhuc  ab 
Vi¥iente  cubaiit,  odbibere.  Hoc  idem  dico  de  illis 
qui  quasi  a  meridie  proUciuiit  charitatis  lervore. 
Similitcr  et  de  illis  quorum,  abundante  iiiiquitate. 


cbaritas  refrigescit,  ct  sic  per  defcctum   dcdinant  B  secutorc  vas  elcctionis. 


riorcs  (Maith.  xxii).  Ibi  gcinet  a  fletu  et  stridoro 
dciitiuni,  incarccralus  ct  rcvinctus.  Revinctiis,  quia 
lipfatus  pedes  et  manus,  eo  quod  alfcctu  tl  opere 
Tuit  iu  vila  dissolutus.  Proptcr  boc  Moyscs  ait ;  Ab 
aquihne  cruut  Ban,  Ntphiali  ct  Aser  {Num.  ii).  Daa 
judicium,  Nephlali  revinctuSf  Aser  intcrpr^latur  tit« 
varceratus^  ut  ex  ipsis  nominibus  altendat,  quid 
mandatoram  Dei  cOulcmplores  exspcctent.  Si  au- 
lem  per  lapsum  peccati  cecidcriiv  repriinenda  est  iu 
eo  dcsperatio.  Nam  sicut  timeudum  est,  iie  illi  qui 
siint  in  fervore  siipcrbiaiit,  iia  timendum  cst,  n^ 
isti  post  lapsum  dcspcreiit.  Oogitel  peccator,  quan« 
ix  sit  misericordiae,  qui  de  publicano  fecit  apasto^ 
lum,  de  blaspbcmo  principom  apostoloi  uiii,  de  per< 


«d  aquilonem  ;  et  de  illis,  quibus  jam  non  lucct 
sol  justitio'^  quia  qui  male  agit,  odit  luccm  ;  et  sic 
pcrcasum  pravi  operis  labilur  ad  occidentem.  Di- 
cit  ergo  Moyses  :  Ab  orieute  custodient  tabernacu- 
litiii,  Judas^  Zabulon  et  Issachar,  Et  bcne,  quia 
ut  bomo  bonum  opus  custodiat,  quoJ  iiicipit,  no- 
cessc  est,  bonum  agricolam  iinitari,  qui  in  spe  fru- 
ctuosae  messis  laborat ;  pvimo  ab  agro  tribulos  et 
spinas  evellens,  et  inceplo  labori  furtitcr  incum- 
bcus,  seminare  fesiinat,  quod  sibi  viderit  expeilire. 
ihac  tria  debei  atlciiJei*^,  qui  boiii  \tilt  operis  iiii- 
tium  custodire.  Debet  cnim  mercedis  acternae  fru- 
vtum  atlendere  ;  qnsc  mcrces  flguratur  per  Issa- 
char,  qui  merces  intcrprclatur.  Debet  etiam  spi- 
uas  peccatorum  et.tribulos  viiiorum  confcfi«ione 
Mrire^  Propler  hoc  Judas,  qui  confitens  intcrpre- 
tatur,  adjungitur.  Debct  quoque  labori  suo  foftltcr 
incumbere,  ne  deflcial  :  et  sic  Zabulon  habitacu- 
lum  fortitiitidinis  labores  inccpios  custodiat.  Qui 
vcro  sunt  in  asteiisu  fervoris,  rq[>rimendi  sunt,  ne 
forte  superbiaiil,  co  quod  sibi  ca,'teris  meliores  ap- 
pareaiu.  Dicendum  cst  quia  laudanda  est  navigau- 
tis  felicilas  ;  sed  cuin  venerit  ad  portum.  Laudanda 
est  piignantis  audacia,  scd  cum  pervenerit  ad  trium- 
phum.  Non  ergo  gloriellir  accinctus  «qiie  ut  discin- 
ctus  :  iiec  Ia:letur  dum  navigat,  doncc  ad  littus  per^ 
veiiiat.  Ideo  obedire  uon  desinai,  nec  suum  supe- 
riorem  contemiiat. 


His  igitur  coiifortaius  exeroplis,  circa  suos  actus 
ita  se  modificet,  ut  in  illis  qiiae  fecit,  sit,  ut  ita  di- 
ciim,  Manasscs,  id  est  obliviosus^  sicut  ait  Aposiida. 
liis  :  Ea  quas  retro  sunt  oblitus,  ad  anteriora  me  ex* 
tendo  (Philiip.  iii).  Sit  eiiain  circa  ea  qus  agic 
Ephraini,  id  est  frugifer^  videlicct  utilis,  ut  dimis&t 
vauilate  det  rebUs  operam,qux  utililati  conveniant, 
ei  per  istos  labores  de  flUo  irae  convcrtaiur  iii  Beu» 
jamin,  hoc  est,  in  (iiium  dexterof^  ut  sic  ab  eo  qul 
ovibus  stalutis  a  dextris  dicturus  est  :  Venite^  be- 
nedicti  Palris  mei  (Maith,  xx\),a  dcxtris  siatuiBte- 
reatur.  Propter  hoc  satis  congrue  Moyses  aii  .  Ab 
occidente  castra  metabnntur  Manasse$\  Ephrtiim^  ei 
henjamin.  Et  hsRC  quidem  sccundum  custodiain 
'  actionum,  et  exierioris  hominis  disciplinam  dicia 
sunl  (Num.  ii).  Nam  ad  cuslodiam  scientiarum,  id 
est  cogitationum  interioris  hominis,  alios  castodet 
Moyscs  ordinavit,  scilicet  filios  Levi,  Caatliiias  vi- 
delicci,  Gersonitas  et  Merariias.  £t  bciic,  quia  taloi 
ad  custodiam  sinctuarii  debent  ordinari,  qai  iii 
patientia  sua  sciant  aniuias  suas  possidcrc ;  qui 
hic  maiientem  civitatem  iion  lial)eni ;  sed  se  scieii- 
ies  advenas,  futuram  inquiruni.  Qui  etiam  sibi  po- 
nunt  amaritudines  in  valle  iacrymarumy  eo  quod 
difleruntur  a  regno,  et  adhuc  lat>orant  in  exsilio» 
Et  hac  eignificalione  isti  custodes  sanctuarii.  Caath 
quippe  patientia^  Gerson  adtena^  Mcrari  amarus^  Tcl 
amaritudines   inlerpretatur.  Disposuit  autem   eos 


Bed  sic  de  se  mediocritcr  sentiir,  ut  ncc  per  su-  p  circa  sanctuariumhoc  modo.  Caalhitas  divisit,  quia 


perbiam  elevetur  in  summis ;  nec  per  desperatio- 
nem  deprimatur  in  imis.  Propter  hoc  Moyses  pras- 
cepit,  ut  meridianam  plagam  custodireni  Ruben, 
Simcon,  et  Gad.  Ruben  videns  in  mediOf  Simton 
obedieM,  Gad  accinetus  interpretatur,  ad  hoc  scili- 
cet  ut  videat  et  sciat  se  csse  in  mundo,  ubi  nihii 
est  siabile  ;  ul  scial,  se  nondum  deposuisse  cingu- 
lam  miUtis  Christianae,  nec  adhuc  emancipatum 
esse  obedieniise  servitule.  Quod  si  a  bouo  operc 
qund  incepit,  et  a  fervore  suo  cogitaverit  decli- 
iiare  ;  statiin  incipiat  aitendere,  quam  horrendum 
sit  incidere  in  manus  Deiviveniis,  iudicis  sapicntis, 
regis  poicntis.  Timenda  est  iUa  extremi  judicii  difli- 
niiiva  senieniia,  qua  dicei  ministris  :  Ligatis  tnani* 
Patrol.  CCV. 


sibi  et  Aaroii  fratri  suo  ab  oriente  curam  sanciua-^ 
rii  commisii.  Caeteros  vero  Gaathitas  statuii  a  mc*^ 
ridie  sub  manu  Eleazar  filii  Aaron  ;  Gersonilas  a 
scptentrione ;  Mcraritas  ab  occidente,  et  utrisqutt 
prsefecit  Iihamar,  filium  Aaroii.  Uiide  sciendum  csl 
quod  quaiuor  modis  esi  in  corde  prava  cogiiatio^ 
sufl^gestione  quasi  conceptionev  et  quasi  ab  orientc; 
delectalione  quasi  jam  a  mcridiano  fervore ;  deli<^ 
beralione,  quasi  ab  aquilone,  quia  refrigcscento 
cbaritate  jam  incipit  iniquitas  abundare  :  tandcm 
contemptu,  quasi  ab  occidenic^  quia  ciim  vcneril 
in  profundum  malorum,  coutcmnit.  Proplerca  ii- 
inenda  esi  cogiiatlo  in  ipso  sugsesiioni^  orMi,  quia 


Sll 


D.  GARN£ilU  LINGONCNSIS  KPISCOPI 


M 


arborttn  praptttia  drcttincidenda  tuut»  id  esc  priin*  A  fieri  veniale.  Contempius  quidem  pcenann,  sed  co»- 


ordia  opcruin  amputanda,  quia  scriplum  est : 

Princiinis  obsla 

(Ovio.  De  Remed,  amor^  I.  i,  v.  91.) 
Et  quoniam  malarum  primordia  cogitationum  pro* 
ita  parit  oliositas,  quae  inimica  est  animae,  ager 
qoippe  quem  non  colil  agricola,  spinas  et  iribulos 
parit,  tcste  Sdontone,  qui  ait  :  Transivi  per  agrum 
komirAi  pigri^  ei  per  vineam  hominis  stulli ;  ei  lotum 
repieverani  urticce  {Prov,  xxiv).Ergo  cuslodiant&loy- 
«es  et  Aaron  sanctuarium  ab  orienle.  Moyscs  divi- 
ns  legis  lalor  rnii,  unde  pcr  Moysen  Icx  dirina  fi- 
guralur,  teste  Aposlolo  qui    ait :  Quandiu  legiiur 
Moyieif  id  est  lex  Moysi,  velamen  est  posilum  in 
eordibui   eorum  (II   Cor,  iii),  id  est  Judxoruin. 
Igitur  sollicitudo  Moysi  studium  divinae  kclionis  in- 
tinnat.   Aoron  vero,  cui  incumbebat  ofierre   pro 
sua  et  populi  ignorantia,  exsecutionem  mandato- 
rum  Dci  insinuat.  In  his  duobus,  id  est  in  assidui- 
tale  leclionis  et  exsecutione  mandatorum  pravas 
priinordia  cogitationis  amputanlur.  Unde  scriplum 
est  in  Psalmo  :  Misericordia  Domini  ab  tBlemo,  ei 
Uique  in  teternum  super  timentes  eum ;  et  juitilia 
illiui  in  fiUoi  filiorum  hii  qui  iervant  teitamentum 
ejui  :  et  memorei  iunt  mandatorum  ipsius  ad  facien" 
dum  ea  (Psal.  crs).   Si    usque  ad   delectationem 
aseeiiderit  cogitalio,  in  paiientiae  fortiludine  elsi 
non  possideat   aninium  ,    cohibeat   saliem     nia- 
num  ;  quia    mdiorest  paliens  viro  forti;  nec  po- 
tcst,  nisi   per    palieiitioe   fortiludinem    delcctatio 
cogilationis  evelli.   Nam  postquam  oslium  circum* 
stantiae  malae  voluntati   aperuit,  sola   forliludine, 
nec   aUa  quani   patienliae  potest  evcUi,  quia   soli 
Caatbitae  sanctuarium  custodiunt  a  mcridie.  Igi- 
lar  sibi  ipsi  vim  inferat,etinundanti  maridicat :  lluc 
usque  venies,  et  hic  confringes  tumentes  fluclus  luos^ 
nec  ultra  procedes  (Job  xxxviii).  lllam  tamen  qua 
innititor,  furtiludinem  patientiae,   non   ad  suum, 
sed  iilius  totum  referatadjutorium,  qui  ait  :  Stiie 
me  nikil  poteslis  facere  (Joan.  xv).  Non   enim  liu- 
mano,  sed  solum  divino  polest  humana  patientia 
adjiiiorio,  qnidquid  potest.  Nam  Caathilae  sunt  sub 
mana  Eieazari,  id  est  sub  potentia  divini  adjutorii. 
Eleazar  qnippe  Dei  mei  adjutorium  interpretalur. 
Quod  si  asque  ad  deliberationem  declinaverit,  hoc 
etiam  delibcrare  non  omittat,  quem  iinem  perpe- 
trau  culpa  sortiatur.  Transit  actus,  sed  manet  rea- 
itts.  Praeterit  volupus  operis,  sed  aeierna  est  cala- 
mitas  afllictionis.  Cogitet  ergo  suae  peregrinatiouis 
iucolatum,  quoniam  omnes   Gersonitae,  id  est  ad- 
veoac  samoSt  nec  diu  prolongabitur  noster  incola- 
tus.  Sed  nos  miseri,  quid  faciemus,  aut  quid  di- 
cemuSt  cum  nil  boni  ante  summum  Judicem  per- 
foremus  !  Propterea  castodiantab  aquilone  sanctua- 
rium  Gersonitae.  Et  si  cogiutiones  licet  parvas  con- 
temnit,  in  profundttm  malorum  occidit,  quia  uul- 
lum  peccatum  adeo  veniale,  quod  per  coniemptum 
lleri  noa  possit  morulc  :  sicut  econtrario  nuilum 
ak,  qnod  per  conlritlonem  non  possit 


C 


iriiio  mereiur  veniam.  Quia  ergo  nec  bene  couire» 
iiiunt,  ncf  in  uno  corde  morantur,  conlemplas  el 
contritio  :  debent  contraria  curari  contrarlis,  (job- 
tritione  coiitemptus.  lloc  esl  quod  ab  occidente 
sancluarium  servant,  id  est  illi,  qoi  de  omi^i  coo- 
lempiu,  non  solum  operis,  sed  cogiutionls  Ucel 
modicae,  menle  coiiteruntur 

Praelereundum  vero  non  arbilror  quod^  cnm  ia« 
bernaculum  raovebatur,  quae,  quibusi  et  qaaliteri 
ad  portandum  fuerint  onera  distribuU.  Inlrabaiil 
Moyses  ct  Aaron  sancta  sanclorum,  arcam  Domlni 
nudam  taiigebant ;  et  eam   involulam  operimenlo 
hyacinthino  el    purpureo    ad  porlandum  caeteris 
Caathitis  rcddebaiit.    Caelera  vero  ,    quae  moUit 
erant,  coslodiendi  curam  habebanl  Gersonitae;  cor- 
linas  vtdelieet,  et  operimenta  et  funiculos.   Omni» 
rero  dura  servabant  Meralilae,  videlicel  fuscinults, 
lebeies,   moftariola,   tabulas,  ct  paxillos*    Unde 
sciendum  esl  quod  animus  bumanus  per  diversot 
aflcclus  solet  nioveri.  Unde  motio  Ubernacoli  nio- 
tionem  cordis  significat.  Movetur  autem  nnnc  wl 
iicilos,  nunc  ad  aflcctus  illicilos,  sed  ad  hoc  quod  mo^ 
veturad  efleclus  iliicilos,  locum  non  habel  in  labemao 
culo  Dei.  Cum  vcro  movelurad  licilos,  veladtmorrm 
Dci,  vel  ad  amorem  proximi,etper  hocetiamadamo* 
reinsui.  Quia  sicut  qui  diligit   iniquilatein,   odi: 
aniniam  suam,  iu  qui  movetur  ad  charitalero,  diii- 
git  aiiimam  suam.  Movetur  autcm  ad  dilectioneiu 
Dci  per  sludium  contemplaiivae,  ad  amorem  pro- 
xiini  per  exercitium  aetivae.  Sed  qui  per  sludiuin 
contemplativae  moventur  ad  aniorem  Dei,  duobns 
modis  moventur  :  affcciu  et  cognitioue,  afiectu  el 
non  cognitione.  Nam  qui   cognitione  moventury  et 
non  aflectu,  locum  non  habent  in  saiiC.uario  Del* 
Quibusdicturusest  Judcx  in  futuro  :  Quaretuenar* 
ras  juslitias  meas,  fit  assumis  testamentum  meum  per 
os  luum  ?  Tu  rero  odisli  disciplinam  (PsaL  xlix), 
Et  iterum  per  alium  prophelam  :  Cmti  aquam  iim^ 
pidiiiimambiberetii,  cceleram  turbabatii  pedibui  vt- 
itris  (Ezech.  xlii).    Multo  minus  autem  illi  ad  stn- 
cluarium  Dei  pertinere  noscuntur,  qui  nec  cogni- 
tione  moventur,  nec  aflectionc.  Cognilione  autem 
moventur  et  aflectione,  qui  habent   sapicntiae  da« 
num,  et  meritum  sanctilatis.  Uiide  de  Aaron  dtclum 
cst :  Et  Aaron  ianctum  Domini  (Piai,  cv).  Isti  me* 
rentur  liabere  fidem  anagogicam,  fidcm  comprehcn- 
sivtm,  ei  enucleaUm. 

Unde  ulibus  dictum  est  in  Evangclio  :  Vobii  du* 
tum  ett,  noae  myiterium  regni  Dei^  cwterii  autam 
inparaboiii{Luc.  viii).  Hincestquod  iegiturquod 
Moyses  et  Aaron  nudam  tangebant  arcain  foederis, 
quia  opere  compIelMint  sacrtmenu,  quae  nudd  et 
aperte  intelligebanl.  Alii  autem  habent  aflectiono 
fidem  magnam,  sed  cognitioiie  parvam  :  quorum 
fidem  Umen  approbabat  ipse  Filius  Dei«  qui  de  cen- 
turione  dixit  :  Non  inveui  tantam  fidem  in  Israei 
{Mattk.  viii).  Et  mulieri  Chanaiiaea! ;  quae  ciipiebtl 
saturtri  de  micis,  quae  cadebant  de  meiist  h^ipibo- 


MZ 


SERSIONES.  -*-  SERMO  X:il¥lU.  IM  DEIMCATIONE  ECCLESIJC. 


814 


rom  suoruni  :  0  mulier^  mmfua  estfifUi  1««  (MaiiH^  A  boltc»  tiiggeftlioiii^inflrmiioiein  caniit :  el  indlgent 


tV).  Itii  ergo  suiil  timpiicet  in  Ecdetia  M,  t|tii 
non  lial)enl  quiilcm  inlcUigenlias  donum  ;  tcd  Ira- 
l)eiii  sancliuUt  el  vilae  meriUim.  Isli  porlaiit  iuvo- 
lulam  arcam  I>omini ;  quia  flde  «nigmalica  el  ve- 
lata,  quod  eit  injungilur  operanlur,  elsi  forte  my- 
ftieria  non  iuleliiguni.  PorUnt  aulem  involulam 
liyacinlbino  et  purpureo  operimento.  Hyacintliino, 
€um  ea  quaedivinitatistunt.elti  non  intelligunt»de- 
^Ote  Umen  dmplectuntur.  Purpurco  vero,  cum  ad 
humaniutis  niysterium,etsiscnitari  nequeunt,devote 
Umen  afliciuniur.  Sic  enim  boves  arant,  et  asin.^e 
pascuntur  juxta  cos.  Et  isti  Ggurantur  iu  illit  Caa- 
khilis,  qui  arcam  Doinini  involutam  porlabnnt  iu 
liumeris.  Qul  vero  moventur  ad  excrcitium.activ:rv 
duobus  moJit  movc ntur ;  vel  ad  oflicium  charitalis, 
KiaJ  exercitium  laborit.  Isti  sant  duo  gradus 
adiv^  in  illis  duabus  molieribus  flgurati^  quarum 
aliera  3larUia»olteraLiavocabalur.  Nam  in  utraque 
activ.i  vita  flgvratttf,  secundum  utrumque  gradum. 
In  Martba.quiJem  illl^  qiii  sunt  in  oflicio  chariutit ; 
in  Lia  vero  illi,  qui  tuM  in  exeicilio  laboris.  Illi 
lergo  qui  sunt  in  oflicio  cbariuiit,  moiiia  taberna- 
culi  porlant,  quia  quidquid  cbariUU  impenditur, 
duice  et  quasi  molle  operanii  videiur.  Hoc  cnim 
opus  illoruui  est,quinihilDeo  cbariusexitlimant^qui 
lugum  bumini  suave  et  mollp  poruni  :  ibi  tbesauri- 
zarc  restinant,  ubi  nec  aerugo  nec  tinea  demolitur, 
nec  fures  cflbJiuut,  nec  furantur  (MaUh.  vi).  Ideo 


praemio  divina*  promissionis,  jiixla  illod :  Mistrgn 
mei.  quoniam  ianctui  $um  (Psal.  Lrxxv).  In  te  vcro 
sancliflcalum  est  ubernnculum  Aliissinii,  sAuctitato 
plena,  et  perfecU,  coeh^sti  ct  percniii.  Plcnum  cs( 
crgo  bujiit  sanctae  gaudium  civilfllis,  ab  impcto 
flaminum,  juxU  quod  dictum  cst  :  Flumhiis  impe* 
tus  ieetipcat  civilatem  Dei-,  a  forliludine  murornro^ 
a  generibus  armorum,  a  tigilautia  custodum,  a  te- 
curitale  habiUntium,a  comniuui  lcge,  a  civili  jure, 
a  potenli  Rcge.  Ibi  siquidem  pcr  aquam  tudorit* 
qus  «groUntium  morbos^sanat ;  per  aquam  lacry« 
uiarnm,  quae  lugenlium  facicni  iavat ;  per  saugui» 
uis  cflusionem,  qui  efl^usus  est,  Unquam  aqua  ia 
circuitu  ejus,  et  martyrum  stolas  decandidal,  flu* 
'  men  Dei  repletum  esl  aquis.  Ibi  puteus  humiliutii 
alttts  :  per  qudm  bydria  Saroarilanx  sterilis  imprae- 
gnatur  (Joan.  iv). 

Ibi  per  rivulos  Eliui  cum  impetu  defluentet  an^ari- 
tudo  Mara  dulcoratur  (Exod,  xv);  ibi  aqua  tapientlti 
taluUrit  polanlibut  pnipinalur;  ibi  de  puteo  lalilu* 
dinis,  fons  eminentior  cliariiatit  cmanat.  Simililer 
a  murorum  fortitudine  dcbct  ttiliilomlnut  ektulUre ; 
quia  fundamenta  ejus  in  montilius  sanctis :  ei  iii 
fundamentis  posilus  est  lapis  pretiotut  angularit ; 
lapis,  inquam,  qui  cum  bitumiuc  cbarilalis  sutten- 
tat  lapides  superaediflcatos.  Lapides  cnim  superaedi'* 
ficari  debent :  non  ligna ,  non  fcnum ,  non  tlipula  » 
ne  forte  coriuant  a  venlo  vauitalis ,  a  lurbiue  pcr* 


omnia  quae  mundi  sunt  parvipendeutcs,  distribuunt  C  lurbalionis,  ab  ariete  hypocrisis,  ab  aliqiio  ireineiKl 


ti  dispergunl  et  dant  pauperibus.  Propterea  Gerto- 
nitarum  debet  esse  islud  oflicium,  id  est  corum  qui 
te  percgrinos  ei  advenas  in  munJo  cognoscunt,  et 
ob  hoc  Omiie  iransilorium  propler  aelcrna  despi- 
eiunl.  Dura  vero  portant  Merarltae,  quia  dura  sunl, 
qux  periinent  ad  laboris  exercitium,  quia  per  labo* 
rem  corpus  aflligitur,  et  proptf*r  boc  animus  ag- 
gravalur.  Propterca  Meraritarum  suut  isu  opera, 
quia  sunt  onini  ainaritudine  plena.  Tamcn  et  ipsi 
iales  in  saucluario  Dci  locuni  balient.  Lcvilae  quip- 
pe  sjnt,  quia  et  beatitudine  et  assumptione  digni. 
Uadc  iu  alriis  Domini  merenlur  babiure,  ut  vide- 
anl  Sanctum  sanctorum,  Domiiium  Dominorum, 
Regcm  regum,  Jcsum  Gbrislum  Dominum  no- 
ttrumw 

SERMO  XXXVIll. 

l»  DEDICATIO^IE  ECCLESIiB» 

flumittisimpetus  tceiifieat  civitatem  Dei;  sanctifi* 
eavii  iabemacuiumsuum  Aiiissimus  (Psal.  xlv)»  Non 
immerito  gaudet,  cujnt  gaudinm  plenum  ett|  et 
gaudium  tuum  nemo  toilet  ab  eo.  Et  ideo  gaudere 
debes,quia  gloriosadieia  suni  de  te^eivilasDei(Psal. 
Lxxxvi),  quQc  nenio  lollet  a  ie^  quia  in  te  sanctifica" 
viitabemaculumsuumAlii$simus(Psai.  xlv).  Sancii- 
ficavit,  noniii:*!  quae  adbuc  indigel,  tanctiute,  ju\U 
illud :  Qtci  sanctus  ctf,  sanctifieetuf  cdhue  (Apoc. 
ixti):  bacenimsanctificatione,viri  tanctipermeriium 
tancti  tui>t,  qui  quamvitrenoval|  tuntinpistiliaet 
aaoctiuteireriiaiitvtentiunt  tameuadhucpulsum  d'a- 


genere  p€e:iae  gelienitalis.  Uude  de  la^idibut  vivia 
muniri  dcbet  forliludo  murorum ;  ex  tardio  per  hu* 
militatem>  ex  tmaragdo  per  fidci  yirorem^  ex  topa* 
zio  pcr  sapientiuc  clariurem.  Clarut  enim  lapit  cst, 
etauro  simiiis:  in  quo  sapieiitiaecloritosannoUtui*. 
His  igitur  aeJificaU  est  civitas  Dei :  quia  de  irrc* 
fragabililapiJepalientiae,  seu  perseverantiae ,  prout 
tapienlia  dictat,  operalur  fortitudo,  mciiturat  tem* 
peranlia,  jusiilia  consummaL  Doctores  Eccietiae  iu 
aedificio  ilio  latitudincm  cordium  in  cbariuie  aMlifi- 
cani,  alliluJinem  in  tpe ,  profundum  in  bumiliUle, 
Unquam  tapientet  architecti.  Sequitur  de  generiLut 
armorom^  Ibi  enim  scutum  bonae  volunUlit ,  iorica 
lidei,  taliilis  galea,  gladiut  tpiritut,quod  etl  verbnni 
D  Deiv  Ibi  tagiiiap  potentit  acutae,  in  verbo  praedicatio 
nit ;  carbonet  in  exemplit,  lapit  in  funda  Pastoris ; 
roandibula  asini  contra  hosles  Samtonisi  confra« 
ctio  iagenarum,  juxU  victoriam  Gedeonislln  bistiqui» 
dem  armittaucti  pugiiantettuperant;  per  carnittcili* 
cet  mortiflcationem,quaedesignaiur  in  confracUono 
lagenae ;  per  memoriam  Dominicae  pattionit,quae  fi« 
goraturin  mandlbula  aaini;  per  cogiutionem  fortitu*' 
dinit  divinae,quae  figurauestin  funda  et  lapide.  Sequi^ 
tur  de  vigilaniia  cuttodum.  Testimonium  perhibet  eia 
tponta,  quod  nemini  nocte  gradienti  parcunt  Nam 
cum  iptadilectuni  tuum  noctequaereret,  et  non  inveni 
rei,  iiiTeneninl  eam  cuttodes  murorumipercutterunt, 
vulneraveruntrtuleruntquepalliuro  ejut.  Cnttolc^t 
quidem  tuot  stnelati»  qui  verbo  praedicationitf  aiii 


riS  D.  GAILNKRH  LlfiGONENSIS  Gf^ISCOM  M 

tuaiii  adbae  in  via  morum  errantein ,  et  per  devia  a  ttum  laboris;  aililia  Tero  per  ahiludinem  derolionis; 

medullam  (riiici  ct  uvx  sanguinem,  per  sacramentaii 
allaris.Ecce,  fratres,  in  quanlis,  et  in  quibus,  Ec- 


lixrcticx  piavitalis  Dcum  tanqiiam  in  nocte  quae- 
reutein.pcrcutiunlrompttivclione,vulnerantcbari(ate 
dcnud^tnt  erroris  velamine.  Unde  babitatore»  coii»t- 
dcrautes  aquarum  abunJantiam,  murorum  fortiiu- 
ludinem,  armorum  genera,  prxlatorum  solliciludi- 
ncnv  securitate  sua  Eccleaias  gaudium  ampliticant, 
et  dicunt :  Qui$  no$  $eparabH  a  charitate  Cliri$ti? 
{liom,  viii).  Simiiiter  a  lcgc  communi  gaudere  de-^ 
bet  Ecclesia  Dei ;  quia  quidquid  in  ca  constilutum 
cst  dtgnum  et  justum  est ,  sivc  jnsUricatio  sit ,  sive 
jirdiciinn,  sive  proliibitio,  sive  prxceplum,  bivc  ad- 
monilio  sit,  sive  consiliuni.  Non  cst  ibi  pondus  et 
rondus;  sed  totuin  sBquum  est  et  pcrfecluin  lotum. 
Communem  enim  lcgcm  vocanius,  quie  coinmunitcr 
amnibus  imposita  est ;  sicut  illa  qua  dicitur  :  Non 
machaberi$ :  Non  occide$ :  Non  furturh  laeie$  {Exod. 
xx).  Nam  pr.cter  isfa,  secuiidum  diversas  ordinum 
profession»*»  divcrsae ,  quasi  jura  civilia ,  suni  ob- 
scnrationes.  Nam  alioe  sunt  observationes  Cistcr- 
ciensis  ordinis,  aliie  Praemonstrantensis ,  alix  Clu- 
niacensis  :  lotum  tamen  justum  est,  ct  qnasi  jus 
civile  civilatis  Dei.  Sed  cum  in  his  omnibus  la!tetur 
lurclcsia  Dci;  super  omnia  tamcn,  et  ante  cmnia, 
ft  potenti  rege  gaudendum  est.  Magnu$  enim  Domi- 
n:i$  et  laudabili$  nimi$ ,  tii  civitate  ejus  {P$al.  xlvii). 
Magmis  per  dignitatem,  laudabilis  per  sapientiam  : 
magiius  pcr  altiludinem  poknil*{e,laudabilis  in  dis^* 
positione  domus  sua^.  Quis  cnim  non  miretur  pre-^ 
liositatem  vcstium,  vnrielatem  supclleciilium ,  co- 
piam  opularum  ?  In  domo  siquidem  rationali  vesli- 
nntur  contemplativi ;  supcrbumcrali  activi,  byacin- 
tbino  doctores,  lino  virgines,  purpura  marlyres, 
bysso  retorta  confessores.  Varietas  quoque  siipelle- 
eiilium,  craticula  in  morlificatione  carnis;  lebelcs 
ad  cineres  suscipiendos',  in  memoria  perpetratac 
iniquitatis;  forcipes  in  virtute  discrclioiils,  crater 
iarnaiiiis  in  amore  lcriionls,  fuscinula;  ad  igniiun 
rcceptacula,  in  illuminatione  et  ardore  mentis. 

Quania  auteni  sit  copia  cpularum,  lcslimonium 
pcrhibet  homo,  qui  nuptias  faciens  filio  suo,  ad  t.nu- 
ros,  ad  altilia ,  ei  omnia  parata  convocat  invitatos 
(Matth.  xxii).  Qua;  snnt  omnia?  Illa  sine  quibus 
dici  ccenanon  potuil;  etin  quibus  omnia  cibi  spiri- 
tualis  fercula  concluduntur ,   medulla  scillcet  tri 


clcsric  gaudium  pcrseverat.  Ecce,  quae  simC  ea   qiue 
civllatcm  Dci  Istillcant.  Sequitur  : 

Sanctificavil  labernaculum  $uum  Alti$simus  (P$ai, 
XLv).  Si  per  (abernaculum,  uterum  virginis,  vel 
corpus  Christi,  vei  flnalitcr  animam  cujaslibet  Tiri, 
vclis  inteliigere,  satls  apcrte  vidcbitur,  quomodo 
gaudium  illud,  quod  plenum  plane  monstralum  est, 
nemo  lollct  a  eivitate  Dei.  Quis  enim  tollere  potest 
ab  ea  gnudium  sanctificationis  ejus  ;  quod  cum  tall 
pr;cpnraiione,operatione,  conlirm^^tione*  factum  est? 
Quia  arcanum  est,  quod  dicitur  :  SanctificavH  taber-' 
nacuium  $uum  Altit$imu$,  Nam  pro  areani»  filib 
Corc,  id  cst  vobis,  fralrcs,  qui  filii  cstis  Calvariae, 
id  est  illius  qui  cruciGxus  est  In  Golgotha ,  quod 
cst  Calvarise  locus,  Psalmus  iiiscribitur  in  rc  sjicrar- 
incnti,  hocest  in  tabernaculo  manu  facto ,  et  liujus 
creationis  sahcliflcaiione.  Videamus  rittanrum  gao^ 
dium  in  iUorum  sit  labernaculorum  sanctilatc,  lioe 
est  in  sacramento  rei.  Sanctiflcaiio  qiiippe  in  dedi- 
cationis  sacramenlo  (igutalur,  et  cum  sanctlficatio 
ejus  in  quinque  terminetur  in  as^^ersione,  unctione, 
illuminatione,  benedictione ,  inscriptione,  scirc  de- 
l)emus  quod  primum,  id  est  aspcrsio,  ad  pneparr»- 
tionem  sanctilatis  apponilur,  tria,  id  est  undia',  il^ 
luminatio,  benedictio  ad  opcraiioiicm  :  quiiitum  ai^ 
tem,  id  est  inscriptio  ad  conflrmntioncm.  In  quibu» 
satis  datur  intelligi,  quia  nemo  ficri  potest  templum 
Domini  sanclum,et  sancliflcalum  tabernaculain  Al^ 
tissimi,  nisi  prius  aspergalur  aqua ,  vino,  safe,  cl^ 
nere  et  liyssopo. 

In  dedicatione  namque  ccclcsLe ,  primo  pontife» 
aquain  benedicil,  sal  admiscens,  dcinde  ecclc»iM» 
ter  gyrando  extrinsccus  aspcrgit,  intiinsccus  vero^ 
duodecim  luminaria  interim  accenduntur.  Circuiena- 
autein  cpiscopus  ccclesinm,  porias,  quas  propter  s»' 
cramcnti  flgurain,  clausas  oportet,  virga  pastorali 
pcrcutit  in  superliminari  dicens  :  Tollite  porta$^  elc 
Ciii  ab  intus  respondei  diaconus  diccns  :  Quis'  e$i 
iste  Rex  giorics?  Et  pontifex  :  Dominu$  virtutum  ip$e 
e$t  Rex  glorice  {P$al.  xxiii).  Teriio  autcm,  osti» 
reseralo,-  intrat  cpiscopus  dicens  :  Pax  huic  domui^ 
cl  prosternilur  ad  orationem ,  a  qua  consurgcns» 


tici,  et  sanguis  uva  meracissimus.  In  spirituali  si-      bortalur  cunctos  ad  orandum  ,  sine  Dominus  rofriV 


quidem  cibo  Dominus  taurum  paravit  in  passione ; 
altilia  resurgendo ,  vel  in  ascensione ;  mcduHam 
n*itici,cum  discipulis  panein  fregit  dicens :  Am- 
pire,  hoe  e$t  eorpu$  meum  {Malth.xxyi).  Similimodo 
sanguinem  avae,  qoando  praeclarum  caliccm  aeci- 
piens,  bciiedixit,  deditque  discipalis  suis  dicens  : 
Atdpite  et  bibite,  hte  e$t  ealix  $angutni$  mei  {Luc, 
xzii).  Iiiviintus  ergo  taurum  comedii ,  cum  ad  imi- 
tationcm  Chnsti  carnem  aflligit;  altilia  quando  in 
peregrinatioue  solo  corpore  constitutus,  cogitatione 
et  ftviditate  in  illa  aeterna  patria  conversalur;  me- 
dullam  tritici  et  uvte  sanguinem,  cum  se  sacrosan- 
cto  Tiaiico  munil*  Tauros  ergo  comedil  pcr  excrci- 


cum,  Postea  vero  Graecum  alphabetum  scribit  in 
pavimenlo ,  a  sinistra  parte  Ecclcsiae  incipiens  aU 
oriente,  et  procedens  ad  dexteram»  qua  est  in  occ»=- 
dcntc;  poslea  Latinum  alphabetam,  incipicns  a  dc\- 
tera-  parte  Ecclesiae ,  quae  est  ab  oriente ,  et  proce- 
dens  usque  ad  sinistram  quae  est  ab  occidente.  Posr 
baec  in  medio  Ecclesias  vcniens  incipit,  Deu$  tn  ad- 
jntorium,  ctc.  El  hocterlio,  complens  versum  cuni 
Ctoria  sine  Alteiuia.  Tunc  aquam  typicam  benedicit, 
admiscens  sal  et  cinerem.  Quae  postquam  misla  fuc- 
rint,  addilur  cum  eis  vinum.  Post  ba)C  digitum  tin- 
git  aqua,  crucem  fnciens  per  altaris  medium,  et  per 
qiiatuor  comua.  Post  haec  altare  ipsum  oircuit  a^- 


8n 


«ERMONES.  ^  SERUO  &11IX.  IN  F£STO  S.  BENEDICTl. 


818 


pties,  aquaro  sjMirgeos  atpersorio  raclo  de  hyssopo,  A  unumdeHovissimUeie^rit^eiiUevideritgladiumtem- 


84  potlea  ler  ecclesi&m ,  clericis  cantaiilibus  anti- 
phouas  ordinatas.  Tuuc  ponlifex,  oratiooe  praeniis- 
sa,  alure  iinteo  absiergil,  post  hx*c  thuriflcal  cum 
incenso ,  postea  cruceiu  facit  in  meiiio  allaris  :  et 
per  quatuor  cornua  de  oleo  saiictificato,  et  islud 
facit  bis,  Nam  tcrtio  facit  hoc  idem  de  chrismate. 
Deinde  duodecim  cruces  clirismantur  in  parietibus , 
«t  tandem,  igne  accenso  de  tliure,  mcdium  altaris , 
et  quatuor  cornua  accenduntur  :  et  sic  atiare  albis 
velaoiinibus  operitur.  £t  quoniam  haec  omnia  muiia 
indigent  expositioiie,  aiiqua  tamcn  brcviter  de  iis 
oinuibus  exponainus. 

Doums  dedicanda  est  anima  sanctilicahda;  aqua, 
poeiiiteiilia  purgaos  a  sorde  pcccatornm;  sal,  ralio 


entem,et  insonuerit  buccina,  etannnniiaverit;et  atiquii 
audiem  non  $e  obiervaverit ,  sangvii  ejui  iuper  cajml 
ejui  erii,  Sonum  buccitttB  audivit  ^  et  non  ie  obierta^ 
vit  (Exech,  wxiii).  Judicia  Domini  vera,  justiUcata 
in  semetipsa ;  et  tesiimonia  ejus  credibilia  facta  ni- 
mis  eo  jure  concutiunt  aurcs  audientiuin  ,  quo  ncc 
falluntur,  iiec  fallunt:  St  enim  cogitamus,  terra  cs, 
et  in  terram  ibis ;  si  forinidanius,  in  viro  sccunduni 
cor  Dei,  anima  mea  sicut  terra  iine  aqua  tilfi  (Psal. 
cxLii) ;  nobis  et  dc  nobis  designantcr  intelligiiniis 
dictum,  TerrOy  super  quam  induxero  glndium,  Indu- 
ctus  est  contra  nosgladius,  quia  terra  sunius.  Undo 
iiitcrfccla  est  terra  in  sanguinibus,  quibus  usque 
hoJie  nianet  infecta.  Propter  qiiod  Psalmista  cla- 


iiieiiteni  coiidiens  insipidnm;  duodecim  lumlnaria,  q  mat.  Libera  mede  ianguinibus^  Deus(Psal.L).  Ergo 


doctriiia  apostoloruin,  mundum  illuniinans;  ponti- 
(eXf  Christus;  virga,  potestas;  trina  superliniinaris 
percussio,  cceii,  tcrr»et  inferni  dominatio,  inter- 
rogatio  inclusi,  ignorantia  populi;  apcrtio  osiii, 
sublatio  peccati ,  domum  ingressus  pontifcx  paceni 
precatur ;  et  Christus  salutem  aniniae  ad  iios  veniens 
est  opcratits.  Descriptio  alphabeti,  simplex  doctriiia 
Qdei.  Quod  ulrumque  alphabetum  in  inodum  crucis 
insciibilur,  illud  est,  quod  ulerqiie  populus  per 
Chri&ti  passionem  munitur.  Tunc  ecclesia  aspergi- 
tar.  Aqua  confessioncm ,  sal  mordacem  pceniten- 
tiam,  cinis  mortalitatis  mcmoriam,  vinum  devoti«>- 
iieni,  hyssopus,  humililatem  signiPicat.  His  omni- 
bus  aspergttur  ccclcsia  et  allrca,  quia  his  miinda- 
tor  corpus  et  anima.  Dehinc  aliareUnteo  exlergi-  C 
tur.  Allare  Cliristus  est,  super  quem  munera  devo- 
tionis  offerimus;  linlcum  caro  cjus,  quae  tunsioiir- 
bus  passionuni  ad  candorem  incorruptionis  est  per- 
ducta.  Incensum  orationem ,  olcum  graliam  Spiri- 
IU8  sancti  sigiiiGcat.  Altare  bis  hoc  olco  inungitur, 
quia  plenus  Spiritu  sancio  Deus  et  honio  creditur. 
Vei  si  aitare  designat  animam  ,  altare  bis  iiiungi- 
tur,  quia  ad  remissionem  tam  pcccati  quam  dclicti, 
gralia  Spiritus  sancti  infuiidilur.  Tandeni  chrisma 
supponitur,  quia  post  mundilicalionem,  ad  robur  el 
perfectionem  spiritus  datur.  Duodecim  flunt  cruces 
«le  chrisiTiate,  quia  per  doetrinam  Apostolicam  gau- 
detEcclesia  hac  perfectione.  Velamen  candidum,quo 
post  consecrationem  altare  cooperitur ,  incorruptio- 
nis  gloriam  designat;  qua,  roortaiitate  consumpta, 
humanitas  post  passionem  est  induta.  Uiide  scrip- 
tum  est :  Comcidisti  iaecum  meum,  et  circumdediiti 
me  leetitia  (Piol.  xxix).  Non  ergo  potestis  sanctifl- 
ettum  Dei  tabernaculum  fleri ;  nisi  prius  sapientiae 
6ale  YOt  condiatis  ,  aqua  munditise  layetis ,  vinum 
compunctionis  potetis;  pcenitentiae  cinere  caput  as- 
pergatis*  Nisi  ctiam  veritatis  cognitio  menlem  illu- 
ininet,  ungat  oleum  charitatis,  perseverantia  coo- 
stans  inscribat ,  ut  undem  divina  renumeratio  be- 
nedicat :  per  Dominum  nostrum  Jetum  Christum. 
SERMO  XXXIX. 

llf   FESTO  8.   BENCDICTI. 

Terra  -iuper  quam  indutero  giadium^  ii  popniui  ejui 


non  quia  hunius,  non  quia  tellus,  non  quia  soluro; 
sed  quia  terra  sumus,  gladium  inductum  sustine- 
mus.  Quatuor  di\i  vocabula  idem  signiflcantia  :  sed 
non  caiicm  de  causa,  vel  simili  raiionc.  Nam  humus 
ab  liumore  dicitur ;  et  lunc  vere  humus  fuit,  quando 
in  primordiari  inateria  pcrmista  pnrUer  et  conrus^a 
circuinvolvebalur  humentibus  aquis.  Tcrra  vcr» 
tunc  vcre  fitit,  quando  aquis  divists  ab  nquis,  arida 
apparuit,et  teri  potuit,  el  cxtcris  (uit  deformior  clc* 
mentis.  Uiide  proptcr  ejus  dcformitatein  tcrra  ter- 
ribilis  vocata  est.  Tellus  ^iutem  fuit,  cum  laborcs 
hoininum  tolerarc  poluit,  vel  incepit,  sicut  scrl- 
plum  est :  Cum  operatui  fuerii  terram ,  non  dabii 
fructui  1110«,  sed  spinai  el  tribuioi  germinabit  tibi 
{Cen.  iii).  Solum  auti*m  dicitur ,  quia  solidum  stat. 
Ctcieris  enim  tribus  elemcntis  mobilibus,  fstud  so- 
Hdum  perseverat  ct  palpabile.  Uiide  scriptutn  est : 
Qui  fundasti  terram  super  Habilitatem  stiam,  noit  tn- 
clinabitur  in  iceculum  saculi  {PiaL  ciii). 

Hoino  igitur  qui  de  limo  terrae  formatus  est, 
quasi  materiatuin  de  materia,  el  diversis  istis  voca- 
bulis  diversas  signiflcationes ,  secundum  diversot. 
vit£stalus  sortitus  est.  Humuscnim  luncvcre  fuit,. 
unde  et  liomo  dici  meruit,  quando  spirituali  humo- 
re  concrctus,  tanquaro  coelestis  sapientiae  lutum  io 
prima  sui  conditione  ad  imaginem  et  simitiludinem 
Dei  factus  est,  et  in  animam  viventero. 

Nam  sicut  in  prima  rerum  cooditione  huroor  tino 
calore  doroinabatur  in  huroo,  ut  non  tam  viviflcau 
quam  vegetata,  cum  oronia  a  calore  pariter  et  liu- 
more  viviflcentur,  ut  aliquem  defectum  suttineret 
a  dcfectu  caloris,  et  aliquam  perfectionem  haberet 
ex  abundantia  humoris,  iU  in  prima  sui  conditioim 
homo  etaliquem  defectum  habuit,  quo  poterat  mori ; 
ct  aliquain  peifectionem,  qiia  poterat  non  mori. 
Aliquam  perfectionero  habebat,  qua  sUre  poterat ; 
sed  et  aliquem  defectum,  quia  gratiam  qua  profl- 
cere  posset,  non  habebat,  sustinebat.  Faclus  ett 
enim  morUlis  et  iniroorulis,  sed  mortalis,  quia  po- 
tuit  mori ;  immorUlis  autero,  quia  potoit  non  morl. 
Poluitroori,  quia  potuit  peccare;  stiroulus  enim 
mortis  peccaturo  est;  potuit  non  morl,  quia  potolt 
non  peccare  :  quod  ei  datum  erat  ex  iibero  arbitrio 


«13 


5.  GillNCHtr  LINCONENSIS  EPISCOPI 


m 


SttS€iUbiiiir  ailvcnttit  eos  qui  odemnl  emm> 

ergo,  ui  iNingai  cordis  affectus,  et  aflkial  ad  ea  qm 

reclasonl  Pungendoenim  afficil,et  afficieiMlo  |i«q- 

If^bei  igiiur  ghdium  ptingiiivum  spef,  de  qm 
sciipliim  est  :  Et  gladium  $fnrilu$,  quodett  terkm 
Dei  (  E]^iei.  vi ).  El  alibi :  Vivus  e$t  eerm^  Dei^  ei 
penelreHiiwr  omni  gladio  aneipiii  ( Hebr,  iv  ).  Qaoil 
autem  sit  spci  puDgiiWns,  ostendilur  cum  dicilur ; 
Quofcunque  $cripta  $uni,  ad  no$tram  doettinmm  icri- 
pla  $um ;  ut  per  patienliam  et  con$otationem  Seri- 
pturarum  $pem  haheamu$  ( Ram,  xv).  Habft  el  glt- 
dium  ralionis  humani  gaudii  pungitivum ;  qi>i  gl»- 
.  dius  dicilur  Salomonis,  quo  puer,  qui  divldendM 
dicebalur,  vivui  reddilur  matri  suae.  Rabet  ei  gla- 
dium  pungiiivumdoloris,  quo  pcena  lemporalis  el 
loleranlia  pasiUOQum  designanlur;  sine  cujut  pan- 
clione  non  possumus  redire  ad  ligniim  vil«.  Ilabel 
ei  glaJium  pungitivuni  limorts,  quo  Domluas  inier* 
flciel  omncs  pcccatores  lerne,  sicut  scriplam  esl : 
Et  gladiu$  meus  devorabit  earne$  {Deut^  xxxi»),  boe 
est  c^rnaltfs.  Si  igiiur,  vel  liiiiore,  vel  amore,  spe, 
vel  desiderio,  vel  tlolore  compunetus  bomo  gladia 
verbi  Uei,  gladio  ratioiiis,  gladio  poenae  lemponlis. 
vel  exU^eina:  iiUionis,  clegerii  virum  unum  de  no- 
visisimis  suis  speclatorem,  sicut  facium  esl ;  qoii 
virum  unuin  lioJie  elegislis,  qui  vere  vir  uuas  fuil, 
seJ  noii  vir  unum.  lile  enim  vere  vir  unus  esl,  el 


quod  esl  ad  malum  el  ad  b.  num  libeia  voUinUs.  El  A  aperle  percuiial.  Qood  lunc  Aet,  quan.io  fraaiee  ijai 

quia  poioii  non  peccare,  a  lamen  peccavil,  i-celesiis 

bomoris  Inrusione  pnvalus,  lerra  quasi  leri  digna 

dici   poluit.  £l  arida  apparuil,  qnia  anima  sicul 

lcrra  sine  aqiia  Deo  Tuit.  El  quia  a  (orma   defor- 

manle  dcformala   fuii,  dcCnrmis  el  lclribilis  valde 

apparu'.!,  quia  eum  in,  lumore  eu0l,  iioit  inleiiexit, 

comparata  Mljiimeitfit  iMiipteiiil^iw,  ^l  «tmi/ti  fa- 

eia  '*  I  f7/fi  (P$al.  xLviii ).  Un  le  non  solnm  moria- 

lis,  sod  et  mortua  dici  meruil,  juxta  quod  Apostolus 

ait :  Corpu$  quidem  mortuum  e$t  propler  peceatum 

( Rom.  viii ).  Ei  Psaknisla  :  Inlerfecla  e$t  lerra  in 

$anguinibu$  (P$ai,  cv).  Habel  cnim  necessilatcm  mo* 

rieQdi,qui9  hahuil  volnntatem  peccandi.  Quia  etiam 

IHO^O  cUi  non  habct  nccessitatcm  peccaiidi,  liabel  , 

lamen  nccf^ssilatem  peccati.  Peccato  siiioidem  Ad.ne 

lAm  necessario  quam  volantario  poUutus,  sed  ipsi 

roluntario.  nobis  aulem  necessario ;  ncc  ila  neces- 

sario,  quasi  sil  homini  neoessariiim,  id   esl   ulile 

peccare;  sed  nccessarium,  Id  est  inevitabile.  Unde 

niori  polcsl,  et  non  mori  non  polcsi ;   qnia  posi 

r^sum  per  graliam  adjuvaniem  in  plenitudiiie  lem- 

poria  ad  boc  rfparala  ruit,  ui  por  passioiium  lole- 

ran(iam   ct    la!joruni,  possel  ad  humores  radicos 

ponej-e;  el  sitb  liguo  viia  flerel  lignum  \\Ut;  quia 

sublatoglaJio  versatili  pcDna  videlicet  lemporaN,  co- 

Miedere  mcrereliir  lignum  vii».  Sic  igiiur  immorta- 

NUlis  damuum  resarcirct  per  laborem,  non  sohiro 

niposseinon  mori,  sed  ut  non  posset  mori.  Inie- 

rim  aulem  medianie  laboris  lempore  mori  pnssel,  C  ^'ir  unum,  qui  solus  fuil  et  esl  id  quod  est,  lUe  nis- 

qnia  peccare  possel  per  inflrmilatem  ei  vit»  dosi- 

dvaia;  et  ilem  non  mori,  quia  possel  non  peccaro, 

piopler  originalem  concupiscenliain  debiliiatam  in 

luiplismo,  el  gratiam  aJjuvantcm;  qua  ille  solus 

Ponlirex  cum  sanguine  suo  semel  intrans  in  San* 

cta  sanctorum,  in  se  $oK)  solum  bomiiiem  sahrum 

(rci^  Solum  dico,  a  solidiute,  quia  soiidum,   ut 

morlale   induerel  immorlalilatem,  ei  corrupiibile 

noslrum  indueret  ii>corropielam ;  ila  ut  dalum  sit 

liobisposse  nonmoriyCt  noo  posse  mori  :  non 

amolo  lamen  libero  arbilrio,  sed  Ubcriore  facto ; 

qiiia  de  voluiilate  et  adjuvante  gralia  (ii'1,  ut  possi- 

i;ius  non  peccare,  el  non   possimus  peccare.  Non 

^ilur  secundum  primum  stalum  hoininis,  vel  se- 

9^ndum  tertium,  vei  sccundum  qtiartum,  sed  juxla  l>  quod  diclum  esl  :  de  tievtsitmts,  non  viiescal  in 

animo,  eo  quod  nomen  opprobrii  esse  soleai,  sicul 
scriptum  est :  Pulavimu$  eum  novi$$imum  virorum 
{l$a.  XLiii).  Sed  ideo  novissimum  quia  ad  agni 
nuplias  invilaius,  locum  decrevit  tcnere  noviss»* 
mum,  ul  audire  mererelur  :  Amice^  a$cende $uperim$ 
(Lue.  xiv),  limens  el  intelligens,  quia  erani  novls- 
simi  primi*  et  primi  novissimi,  quia  super  bumilem 
ei  quietum  requiescit  spiritus  Domini.  Ilunc  ergo 
novissimum  elegistis.  Nam  elsi  aliquam  neccssita* 
lcm,  vobis  imposuisiis,  tamcn  voluntale,  nou  iie« 
cessilate,  regul^  necessiiaiibus  estis  addicti.  Spoiiie 
siquidem  in  rete  Petri,  et  iu  coiupede  Benedicli  pe- 
dem  injecisiis.  Et  benCi  quii^  ubi  esi  necessitas  min 
esi  liberlas»  ei  ubi  non  esi  Uberias,  non  esi  volaH 


iem  solus  esl,  id  qnod  esl,  qui  idipsum  esl,  qtii  i 
ex  patribus  constat,  quia  corpus  non  esi;  neqae  ex 
composilis,  quia  simplex  est;  neque  ex  obscariSt 
quia  lux  csl;  nequc  ex  disparibus,  quia  spiriiut 
csl.  Ilomo  tamen  iinus  esl,  cujus  vullos  in  diversa 
uon  mutalur ;  sed  ad  aliud  unum  necessario  pri^ 
perann,  unam  fldem,  unum  baplisma  conaietur.  Naai 
sicul  mulli  homines  unius  racieidicuniursecundam 
cxtcriorem  boniinem,  iia  et  secundum  interioreui 
aflectum,  de  quibusscriptum  est  :  Erat  ei$  for  Hnaai 
et  anima  una  in  Domino  ( Acl,  iv ) ;  ita  eliam  unus 
homo  multaruro  facierum  dici  potest,  cujus  vultus 
in  diversa  mulatur.  Ille  igilur  vir  unus  eral,  qui 
unus  in  Christo,  ei  Cbristus  in  eo  unus  eral.   ScU 


^^cundum,  qua  terra  design^tur,  dici  potuil,  quod 
dicium  esl.  Terra  $uper  quam  tnduxero  ghdium,  elc. 
Nam  sicut  diclum  csl,  primus  hominis  slatus  fuit 
iMtie  bpsum,  posi  c  ^nditionem ;  secundus  auiem 
posi  lapsum,  ante  reparationem ;  tertius  post  repa- 
ipiionero^  sied  ante  conflrmationem  ;  quarlus  posi 
oaiiArnMUionem  :  quando  lerra  nostra  nec  Infecia 
erii,  necint^fecVa;  sed  soliia  poiius  ei  pMerfecla. 
Dixit  ergo  :  7«rr«  $uj^r  qjnam  indjuxero^.  gladium 
(Exeeli.ixwii).  Induxero,  dixit,  pQp  eduxero. 
Nunc  entm  lempus  est  vibraiidi,  lempus  indg.cendl, 
sed  nondum  iempus  educendi.  Vibral  CHiin  ul  lec- 
Teal|  sicoi  scriplam  esi  :  Gladium  iuum  vibravit 
(  Pm/.  VII  )^  Indacil,  ui  Inius  oor  pungal;  educis  ui 


M 


SERMONKS.  —  SERMO  IL.  DC  ARCA  SMRITUALI. 


Wii 


U8.  Ill>i  aiiteiii  non  esi  toIuoUs»  non  e»l  meritum.  A  ni&m  perfectionis  vitae  celsiluilo  detf€ri|itx  cst  in  INa 


Sala  enim  voluntas  niereiur,  sicot  dicit  auctoriias  : 
tted  pcsnam,  sl  mala ;  praemium,  si  bona.  Ut  Igitur 
Kaudcat  homo  nece^saria  libertate,  necesse  est  ut 
utalur  in  facto  libera  necessilale»  ut  per  ipsam  libe- 
retur  a  peccato,  babendo  necessicaiem  patiendi, 
ut  sic  Yoluntas  libera  justili»,  et  a  .peccalo  libe- 
rata.  Hac  igitor  de  causa  elegistis  speculatorem. 
Speculatorem  dico  a  speculo,  non  a  specula.  Quid 
eiitm  sanctus  ttenedictus,  nisi  quoddain  speculum 
fuit?  Quia  ex  ejus  obedieniia  convincitur  nosier 
contempius;  ex  ejos  buiuilitate  noslra  superbia,  ex 
ejus  mundissima  religione  iiostrae  religionls  defe- 
ctus.  De  lalibus  euim  bujus  sanctae  siccaix  anim« 
speculis  factus  est  nobis  luter  munditiae.  he  specu- 


Regttla;  tuba  sua  insonuit  in  Rama.  Qtlcunquo 
ergo  \ocem  bucciuae  audivii,  Regul»  jugo  collun 
Sttbdidit,  sed  si  secundum  formam  instituiior.is  oon 
se  obscrvaverit,  sanguis  prsvaricationis  super  ipsum 
erit,  ttt  sit  ei  Regula  causa  perditionis,  qusQ  dcbuit 
eausa  esse  saiutis.  Nam  sicot  obedienlibus  facta  Ht 
Regula  norma  Jusiltia^^iu  inobedientibus  lit  laqueut 
et  muscipula  poenae.  Audiamqs  igitur  sonum  bucci- 
nae,  nec  lanquam  aspidcs  surdae  obturemus  aures 
nostras,  sed  omni  cuslodia  servemus  nosmetipsos; 
ue  nobis  sit  ad  morlem,  quod  datum  est  ad  viiain ; 
nc  nobis  sit  vcnenum,  quod  daium  est  antidotam; 
ne  nobis  sit  ad  laborem,  q.iiod  daium  e^t  ad  re- 
quiem.  Sed  secundum  Reguia:  formam  roiitemus  nos 


lis  eiiini  dcbet  luier  fieri ,  ut  exemplis  sanclorum  g  in  viros  alteros,  fugientes  de  culpa  ad  cordis  coii- 


primo  pec  ata  cognoscantur,  post  vero,  cognita  per 
conthtionem  cordis  et  oris  confesslonem,  per  coii- 
dignara  satisfactionem  et  emundationem  laventur. 
Et  quid  aliud  dat  intelligere,  nisi  boc  vita;  specii  • 
lum  et  excmplar,  qitod  nobis  in  monte  rellgioiiis 
roonstratum  est  ad  exemplum  ?  Vel  speculator  a 
specula  dici  polest,  qui  pro  nobis  speculam  con- 
templationis  ascendit,  dc  qua  scriptum  est  :  Slatue 
tibi  mensam,  et  contemplare  in  specula  ( I$a.  xxi); 
vel  circumspectionis,  de  qua  Jeremias  :  Statue  tibi 
tpeculam^  pone  tibi  amaritudines  ( Jerem,  xxxi ) ; 
vel  cerle  praelationis,  dc  qua  Ezechiel  :  Speculato^ 
rem  dedi  te  domui  Urael  {  Ezech,  iii ).  Hic  est  cu- 
Jus  memoria  in  benedictione  est,  speculator  nobis 


tritionem,  de  cordis  conlritione  ad  confessioneiii, 
de  confessione  ad  pcenitentiain,  de  poenitentia  ad 
veniam,  dc  venia  ad  gratiam.  Uaec  est  via  per  qaani 
sanctus  Renedictus  et  asccndit ,  et  ascensionis 
exempla  praebuit;  ipso  Doinino  nostro  Jesu  Chri- 
sto  ducente,  qui  vivit  et  regnat  cum  Patre  in  onitata 
Spiriius  sancti  Deus,  per  omnia  saecula  saeculorum. 

SERMO  XL. 

DB  ARCA  SPIRITUALI  (29). 

Facite  plaustrum  novum  et  jungite  duas  vaccas  ft- 
ta$,  quibus  non  est  impositum  jugum,  el  superponiU 
arcam  Dei  ( /  Reg,  vi ).  Fidelis  sermo  propositus,  el 
omiii  esset  accepiione  dignus,  si  merita  loquentis 
vei  bis  utilibtis  responderent.  Sed  enervare  solet  nou 


factus,  ascendens  speculam  coiitemplationis  in  iis  ^  moJicuro    vim   verborum  vita   loquentis.   Grego- 


qu*je  ad  sapientiam  pertinent;  circumspectionis,  in 
Ms  qiiae  ad  scientiam  ;  prxlalionis,  quoad  domcsti- 
cain  cjus  Ecclesiam.  Vidit  igitur,  id  esl,  intellexit 
per  viain  vcritatis,  venientem  gladium  verbi  Dei  : 
per  viam  justificalionuin  gtaditim  rationis ;  per  viam 
arduam  gladium  doloris  ;  per  viam  justitiae  et  rigo- 
ris  gladium  timoris;  el  insonuit  buccina.  Et  uli- 
nam  insonuerit,  id  cst  intus  sonuerit,  ut  sic  sonus 
corporis  aures  foris  percuiiat,  ut  interiores  tangat. 
Insonuit  enim  buccina,  et  non  tuba,  quia  sonum 
dedit  existentibus  in  Gabaa,  non  in  Hama.  Buccina 
cnim  cecinit  Benedictus  (sed  tuba  Basilius  ),  qui 
quasi  buccinam  Regulam  vocat,  ubi  ait  :  i  Regu- 


rius  (30)  enim  dicil :  c  Cujusvita  despicitur,  resUt, 
ut  et  praedicaiio  contemnatur.  >  Hinc  Apostolus  ait : 
Castigo  ( /  Cor.  ix ),  etc.  Unile  Dominus  lales  lo 
Evangelio  redarguit  dicens  :  Eypocrita,  ejice  primo 
irabem  de  ocuto  tuo  (  Luc.  vi ),  etc.  Sed  si  i:a  est, 
qiiid  est,  quod  alibi  idem  Aposlolus  ait  .  Sive  per 
occasionem^  sive  per  veritatem  Christus  annuntietur, 
et  gaudeo  et  gaudebo  f  (  Philipp.  i.  )  Gum  eniin  in 
Ecclesia  Dei  alius  sit  pastor,  alius  mercenarius, 
alius  fur,  alius  raptor,  nunquid  sicul  ad  praedlea- 
tionem  pasioris  gaudet  Apostolus,  ita  eliam  ad  prae-r 
dicationem  mercenarii,  furis,  raplorisquegaudebit? 
Pasior  quippe  est,  qui  veriiaiem  loquitur  propter 


lam  banc   descripsiiniis   (  Regul.  c.  uUim. ).  >  In  0  vcrilatem.  Mercenarius  esl  qui  propier  lucrum  tem- 


qua  non  omnem  justiiiam  scripum  esse  asserit  ; 
scd  ut  aliquod  inilium  conversationis  se  babere  de- 
monstrent.  Caeterum,  sicut  idem  ipse  ait  :  (  Qui- 
cunque  ad  culinen  perfectionis  vmU  attingere,  sunt 
doclrinaesanctorom  Patrum,  ifecnon  etRegula  sancti 
Patris  nostri  Basilii  (Ibid.).  >  Eccebuccina  nobis  ad- 
huc  existeotibus  in  dabaa  quia  Gabaa  co//ts  inter- 
pretatur.  Q^od  a  roalitia  mundi  decUnare  nolumus, 
virtutuni  tunc  celsitudinem  non  attingimus.  fiasilius 
autem  existentibus  in  Rama  roajoris  tuba  perfectionis 
insQnuit^  Rama  quippe  exctlsa  interpreutur.  Et  quo- 


porale,  non  propter  ip-am.  Fur  autem  propier  oc- 
casionem  falsitaiis  aquas  furtivas  proponit,  et  pa- 
nes  abscondilos.  Non  enim  venil  fur,  nisi  ut  fure- 
tur,  et  mactet  et  perdat.  Labiis  quippe  dolosls 
seduccre  solent  audientes.  Raptor  vero  labiis  ini- 
quis  manifestesaevit  in  oves.  Domine^  ait  Propheta, 
iibera  animam  meam  a  iabiis  iniquis  et  a  lingua  do- 
losa{Psal.  cxix).Quid  igitur  ad  uUum  pr^catio- 
nem  gaudebit  Apostolus?  NoUndum,  quod  rrpru- 
boruro  alii  sunt  contemptibiles  viu  etuonfama; 
alii  fama  et  non  viu ;  pessUni  autem  qui  fama  pa« 


(29)  Quia  verbathematis  hujus,  suntPhUistaeoruin, 
I;ac  oceasione  auctor  mox  ab  Initio  de  iis,  qul  prae- 


dicant,  vel  praesunt,  et  male  vivunt,  disserii. 
(30)  Greg.  homU.  \%  \n  Evang. 


m  D.  GARKEBU  LINGONENSIS  EPISCOPI 

riter  et  vlu ;  ticot  oplimi,  qui  nec  famft,  oec  vi(a.  A  V»(le  Psai.uisla  :  Noh  iimeku  a  iimwg 


Qui  vero  sunl  infames  fama,  vei  propler  privaium 
pcccatumt  vci  propler  pub^icum.  Publicum  tribos 
niodis  accipimus.  Dicilur  enim  publicunv,  quasi  po- 
pulicum,  quod  a  quoyis  de  populo  potcst  accusari, 
ut  crinien  lae$.'e  m^c^lalU»  vcl  hacrescos,  Vf;l  Si- 
moitix.  Yd  dicitur  publicum  manife^lum  et  nQ- 
lorium  :  nOn  cnim  idem  cst  manifestum  et  noto- 
rium.  Omne  quippe  notorium  manifestum  ;  scd  non 
convertilur,  quia  potcs  esse  ms^nifestura  judi^i,  et 
non  aliis  :  vcl  alii  et  non  judici.  Notorium  estenim 
iUud,  quod  judici  patet,  et  aliis.  Difficiie  tamen  est 
Inve^ire^  quid  $^it  notorium. 

Nam  Sodomorum  peccala  Sodomitis  erant  mani- 
fcsla  :  l2^men  descendit  Dominus,  ut  lierent  notiora 


ni 

ecce  subita  ct  occul(%  tentatio-;  a  taplia  voiami§  pm 
dtem,  ecce  subita  el  manifetta^ ;  a  n^olio  feramh^' 
lani€  to  temebris^  eccc  diu  deliberata  el  (wciillft;  • 
dmmonio  meridiaHO  (P$ak.  xc) ;  ecce  diii  dellberau 
et  manifesta.  Propter,  diu  deliberatam  el  inaiiifi»* 
slam  tentalionem,  qui  corrupli  suni  moribus,  eoft* 
temptibiles  suul  apud  D^eum.  Qui  vero  laUonjDl  in 
fide;  aut  in  Ecciesia  sunt,  aut  extra  EcdetiM, 
quia  quamvis  membra  putrida,  non  tamen  a  cor- 
pore  Ecclesi»  sunt  separala.  Qui  igitur  in  £cc!csit 
flJe  corrupti  sunt,  tribus  de  causis  adulteranl  ver^ 
bum  Dci  :  simpKcitale,  infirroitate,  roalilia.  Ski- 
plicilas  tamen  ali^  nascitur  ex  ignoraniia  vlnci- 
biii,  aiia  ex   invincibiii.  Ignorantia  vincibilis  esl^ 


{Gen.  xviii).  Proptcr  peccatum  vero  pubiicum  sive  ^  quando  aliquis  potest  scire,  et  non  vult,   de  qiit 

notorium^  polcst  esse  contemptibilis,  non  proptcr 

taanifestum,  qiiia  peccatum  etsi  sit  mauifcstum 

{udici^  et  non  aliis,  vel  cerie  judici  ct  noii  judici, 

pon  idco  merctur  pecc^tpr  daninari,  donec  xerum 

cssc  quod  dlcitur,  per  iegitimos  lesies  comprQ))e* 

lur.  Privatum  vcro  peccalum  cst,  qtiod  privatae  pcr- 

tonx  ^'stificari  possunt,  vel  accusare.  Yei  dicilur 

privatuin,  id  cst  occultum,  quod  a  nuUo  scilur,  vcl 

^b  uno,  quia  quamvis  ab  uuo  scialur,  non  ideo  ta- 

nien  minus  occullum  esl,  quia  vox  unius,  vox  nul- 

liut.  Privatum  i;g(itur  peccalum  nerovucm  danxnat ; 

dpncc  per  boc  quo  convincilur,  vel  sponte  coiifiie- 

^ur,  quasi  elhnicus  et  piiblicanus  efficiatur,  sicut 


dicitur  :  Ignorans  ignorabitur  (I  Cor.  xiv).  De  se- 
cunda  dicit  Apostoius  :  Miiericordiam  conucuitui 
sum^  quia  ignorans  feci  (I  Tim.  ij.  Prima  poenani, 
sccunda  vcnianKpromerelur.  Infirmiias  vero  qoan- 
doqiie  nascilur  ex  cupidilale,  quandoque  ex  limore. 
Nam  quia  homiiies  vullum  timent.potentium,  tcI 
ambiunt  divilias  aut  lionores,  parcere  solenl  pfl^ 
teiitibus,  ei  lingere  eorum  vulnera,  quae  ferro  debc- 
rcnt  corrcclionis  rcsecare.  Inde  fiunt  calumniatorct 
pncvaricatores,  tergiversaiores.  Calumniaior  csC^ 
(^ui  fa^sum  iiilendil*^  prsevaricator,  qui  veruro  ^btn 
condit;  le.giversator^  qui  a  ver^tate  incepla  tot-! 
scscit  ct  dcsistit.  Qui  igitur  ex  simplicitale,  qus 


pQluinus  in  (Aangclio.  ail  i  Si  peccaverit  in  te  frater  q  nascilur  cx  ignorantia  invincibili,  vcl  ex  inflrmitt^ 

te,  pcccant;  admonendi  sunt  ct  corripiendi»  quin 
non  debemus  eos  timere  qui  occidunt  corpus,  cl 
postea  nihil  habent  qiiod  faciant ;  sed  poiius  illum^ 
qui  cum  corpus  occiderit,  polest  animam  perde^ 
in  gehennam.  Qui  vcro  ex  simplicitate,  quae  ntscin 
|ur  ex  ignorantia  vincibili,  vel  ex  maliiia,  peccant^ 
merito  si^nt  apud  Deiim  ct  homines  contemncDdi. 
Qui  vcro  extra  Ecclesiam  suiii  infideles,  aut  in  Ec-r 
clesia  nunquam  fuerunt,  aut  ab  Ecclesia  praecis^ 
sunt.  ^ra^cisi  autem,  vel  seipsos  prjeciderunt,  v^ 
pcr  diffiiiitivam  sanlcntiam  a  judice  sunt  paecisi. 
Qui  aul  m  a  judice  pr^ecisl  sunt,  vcl  per  excom- 
municationemi^  vel  per  dcposilionem,  vd  pcr  degra-; 
dationem,  siint  prxcisi.  Qui  ergo  seipsos  praecUe- 


liftts,  id  est  si  peccaverit,  te  sciente,  corripe  e^m  tV 
ter  te,  et  ipsum  solum  (Malth,  xviii).  Quod  si  fueril 
iiificiatus,  eliamsi  tibi  manifestum  fucrit,  desiste  ab 
accusalioiie  ejus,  quia  liberasti  animain  tuam,  vi- 
dens  sugillam,  quse  percussit  eum,  nec  se  obscry^- 
yit,  cuin  annuniiasses  ei.  Quod  si  confessus  fucrlt^ 
iion  tainen  se  obscrv;iycrit,  tunc  adhibe  duos  testes, 
ct  si  coram  illis  inficiaius  fuerit,  quod  secreto  co- 
ram  te  confessus  fuerat,  iterum  desiste,  quia  libe- 
tsisti  animam  tuam. 

In  hoc  lamen  tibi  cavere  debes,  ne  toia  depre  • 
Uendi  possit  in  nulu,  vel  in  verbis  tuis ;  quod  se- 
crcU)  tibi  confessus  fuerit,  sed  quasi  penitus  igno- 
rans,  ila  dices  :  Frater,  hxcet  haec  de  te  dicuntur; 


vlde  ne  feceris.  Quod  si  coram  duobus  testibus.con-  D  runt,  vel  per  depositionem,  vel  per  degradaiionein. 


fessus  fuerit,  nec  t^men  se  correxerit,  ora  Domir 
num,  ut  infundat  ei  cor  po^niteiis,  quo  colium  ex- 
cuVi^t  a  jugo  diabolic»  servitutis.  Quod  si  nec  sic 
se  correi^eri^,  deviia  illum,  tanquam  ethnic^m  e( 
publicanum  ;  quia  jam  tc  dc  veritale^arguere  iion 
poterit,  quem  per  testes  idoneos  devincere  p.otuis- 
tes.  Qui  autein  vita  sunt  contemptibilcs,  fide  vel 
moribus  sunt  Snfames.  Qui  autem  moribus  ;  vel 
propter  subitam  tentaiionem  et  occuUam,  vel  pro^ 
picr  stbitam  et  manifcsiam,  vel  propter  diu  delibc- 
ralam  et  occultam ;  vel  propier  diu  delibcralam  et 
innniffstani,  sicut  corrupti  moribus  ct  diffumati. 


contempiibiles,  et  condemnandi  sunt.  Qui  vero  per 
excQmmunicationem,  sustinendi  et  exspectandi 
sunt.  Qui  vero  in  Ecclesia  nunquam  fuerunl «  ti 
quid  in  Scripturis  suis  veritatis  miscuerunt,  non 
omniiiQ  coniemnendi  sunt ,  quia  per  ignorantiam 
peccaverunt^ 

Canales  enim  sunt  horti  Doniinici,  scopa  fumi, 
maiisio  stercoraria  arcae,  corvi  Elia;,  saccrdos  alio» 
vcritate  mundans,  et  ipse  in  sordibus  remanens 
usque  %d  vesperam.  Plcrumque  siquidem,  sicut  tur- 
tur  et  hirundo,  sic  roilvus  ct  ciconia,  cojrnovcriint 
adventum,   non  dico  sui,   scd  Christi.  Turturcm 


ast5 


SERMONlL^.  -  SERMO  IL.  Dg  AHCA  iPiaiTUALl. 


dico  Simoonem,  llltim  iciiicct  gemelHiiiilum,  qui  A  l^omo  a  lerra  incipit,  et  ad  temm  redit :  ab  iiiran- 


clicebat  (31)  :  c  Puus  clurabo?  Puus  \idcbo  ?  >  etc. 
Iliceuim  eat,  qui  dixil  :  Nune  dimitlii^  Domiue^ 
$ervum  iuum  in  pace^  quia  viderunl  oculi  mei  ialu^ 
tare  tuum  (Luc,  ii).  Hirundini  Tcro  Joannem  Bapti- 
4»tam  non  immerito  comparamus»  quia  coliuni  ejus 
^  martjrivn  rubricavity  venlrem  candidavit  virgini- 
Ul8»  dorsMm  aiqte«i  oniis  pceniienfise  denigravit, 
qui  solo  corpore  in  hac  peregrinalione  constitutus, 
dc  CQclesti  palria  spiriluali  cibo  pascebalur.  Ilic 
igitur  ad  baptisma  Chrislum  Tcnientein  iridens, 
dixit  :  Ecce  ag.itis  Dei^  qui  lollil  peccata  mundi 
(Joan.  i).  Milvus  ve:o  quia  rapax  est,  rnpacis  Ba- 
laam  non  immcrilo  typura  tciiet,  qui  proniissioni«- 
bus  llalaac  provocatus,  inulabat  altaria,  ut  inde 


tia  incipit,  ct  ad  infautiam  redil ;  a  fletu  inchoatur 
vita  ejus,  ct  in  flelu  terminatur.  Eventus  autem 
mundi  ita  sunt  inslabilcs,  ut  seinper  adversa  pro- 
spcris,  et  prospera  succedant  adversis.  Afiectus  quo- 
que  iia  sunt  instabiles,  ut  amor  semper  odio,  et 
oJium  succedat  amori.  Inter  istas  quatuor  rotas 
vila  humana  tanquam  plaustruro  oneratur,  nuiic 
fcno,  nunc  coeno.  Omnis  enim  caro  fcnum,  cujut 
onus  intcr  quatuor  roias  volvi  non  cessat,  dum  vi- 
vitur.  Peccalum  vero  cocno  comparamus,  quia  gicut 
ccenum  putredine  sua  parit  vermes,  ct  ei  sua  desic* 
caiionc  fumcum  calorem  emittit,  ita  ct  peccalum. 
Isaias  enim  dicit :  Vermis  eorum  non  morietur^  ei 
igtiis  non  exuingueiur  {Isa.  livi).  Unde  de  talibug 


piospicerct  qqa  parte  inaledicerel  populo  Dei.  Hu-  ^  in  Evangelio  :  Ibi  erit  fletus,  et  itridor  denitum 

{Maith.  xiii).  Ex  fumo  flclus,  dentium  slridorex 
morsu  vermium.  0  miseri,  qui  de  tali  cceno  vita 
suae  plaustruin  slatuuni  onerare  ! 

Ad  diflerent  ain  igitur  hujus  plaustri,  dicilur  no- 
vnm,  iilud  videlicet,  quod  inter  quatuor  rotas  Eie^ 
chielig  voivilur  :  prima  circa  humanititcm  Christi, 
Eccunda  circa  passionem,  tcrlia  circa  resurrectio- 
nem,  qiiarta  circa  ascensioiiem.  liasrotas  quatuor 
animalia  volvcrc  non  cessaverunt.  Unde  scriptuni 
est.  Quocunque  ibant  animaliaf  ibani  pariter  ei  rotm 
juxta  ea  {Ezech.  i).  Unde  ex  ofiicio  noniina  sortita 
sunt.  Primum  enim  in  signum  humanitatls  babebat 
faciem  hominis  ;  secundum  in  sighum  passionit 


jus  lamen  Domiiius  os  aperuit,  quando  dixit  :  Orie- 
iur  itella  cx  Jacob,  etc.  (iViim.  j^xiii.)  Ciconiam 
vero,  quae  de  venenosis  aniinalibus  vivit,  Sybillam 
vencficam  et  incantatricem  dicimus  Griihrasain; 
cujus  tsfmcn  talc  lestiinouium  de  Christo  ponit  Au- 
gu^tinus  (52)  diccns  :  /n  manus  infidelium  veniei ; 
iiabuni  Deo  alapas  manibus  incastis  ,  ei  colaphos 
accipiens  iacebii.  Dabii  ad  verbera  donum  sunm; 
fel  ad  cibum,  ei  acetum  in  sitim  dederunt ;  hanc 
tnhospitalitaiis  mensam  minislraverant^  elc.  Quia 
Igiliir  gpiritus  ubi  vult  spirat,  nun  est  aliendeN* 
dum,  quis  loqualury  sed  quid,  quia  Ainalccites  iii 
iMnere  fessus,  sumplo  cibo  factus  est  diix  exercitus 


i>avid,  quia  multotics  terram  lingcnlcs,  id  est  ier?  q  habebat  faciem  viluli ;  tertium  in  signum  resiirre" 


ram  ainnntcs,  et  tempor:ilibus  baliati,  quasi  in  ili- 
nere  fessi,  sumpto  ^piriiuali  cibo  fiunt  ductoreg  ct 
doctorcs  ei^ercitus  veri  Daviil.  Tales  sunt  isti,  dc 
quibus  scrmoiicm  proposuimus  a  priiic-pio,  qui  ty- 
pum  eorum  gcruiit  iii  Ecclesia,  qui  bcne  praedicant, 
inale  vivunt.  Unde  l)ene  Phijisthsei,  id  est  potlone 
cailenies,  dicuntur.  Et  quid  est  verbum  Dei,  aiti 
quaedam  potio  contra  venenum  diaboli  ?  Hac  tamen 
poiione  cadunt,  qui  bcne  pr$dicant,  male  vivunu 
Audituri  quippc  sunt  illud  Psalmistae  :  Quare  tu 
cnarras  jttstitias  nieas?  Ju  vero  edi$ti  diHiplinam^ 
ei  projecisti  sermones  mcos  posi  te  (PsaL  x\.i\),  Et 
Utndem  in  niie  :  Arguam  le,  ei  staiuam  contra  fa-s 
ciem   (uam.  Quia  ergo  bonum  quod  rit,iiOH  est  ei 


ctionis  faciem  lconis ;  quartum  in  signum  9^scen« 
gionis  facicm  aquilae  volantis.  Sequitur. 

Et  jungite  d^as  vaccas,  Saciamcntum  (antae  rei 
Dl^bis  aperiuntnaluractutilitas.  Natura,  quia  yacc^ 
rqminat,  et  findit  ungulas.  Utilitas^  qii;e  quadrii-; 
plex  invenilur.  Pcllc  siquidem  sua  munit  pedes  lio* 
roinitm,  carne  pascit  dominum,  lacte  nutrit  pue- 
rum,  funio  impinguat  agrum.  Audiie  hcec,  vacca^ 
phigues,  qu0s  habitaiis  in  monte  Samarice  (Amos  iv)^ 
qux  abjicitis  suave  jugunc,  quae  didicislis  dlligera 
trituram,  non  agriculturam  :  vaccae  lascivienlcs^ 
i:on  nuigieiitcs;  quae  nec  aficctu  ruminaiis,  nec  ef- 
fectii  utiles  cstis.  Aitenditc,  qualiter  orni»iur  affcti 
ctus,  qiialiter  proficit  cirectus.  Ruminate,  cogit^Qd<;i 


bonuin,  a  quo  ni,  sed  ci  cui  fit ;  aiidiamus  diligcn- '^  verlr.im   Dei;   disccrnite  qiiod  ruminatum  cst,  ne 


tcr,  quoJ  dictum  cst :  Facite  piausUrum  novflim,  etc. 
(/  Reg,  VI.)  NoYuni  diciiur  ad  dificrcntiam  plaustri 
veteris,  id  est  anlii|Hi,  quod  in(er  quatuor  rotas  ab 
inilio  mundi  ccepit  volvi  :  quarum  prima  est  volii- 
bilitas  temporis,  secunda  mul;ibililas  aeiatis,  tertja 
vicissitudo  aflectuum,  quarta  instabilitas  evcntuuin. 
Nihil  eniin  in  mundo  stabile,  quia  Deus, 
ilanens  siabiUs^  dai  euncta  moveri. 

(BoET.  Oe  consol,  philos.) 

Oritiir  enim,  sol  et  occidit^  et  ggrai  per  meridiem  el 
Hsciitur  ad  aquilqftem;  et  iierum  ad  iocum  suum  re- 
vertitur,  Ecce  rota  tcmporis.  Hota  vero  aelatis,  quod 


qiiid  admisceatur  falsitatis.  Ornate  animas  vestras 
afieclibus;  sed  ct  cflcct.bus  corpora  vestra.  Si  eiiim 
|>aupercs  Christi,  quasi  pedes,  muiiitis  exterioribug 
vestris,  quasi  pellibus ;  si  per  cariiis  maceraliouenn 
voluntatem  Dei  facitis,  quod  est  pascere  Christum; 
si  lacle  doctrinae  vestrae  reflcitis  subditum  :  si  tan- 
dcm  flrao  impinffuatts  agrum  Dominicum;  duas 
vaccas,  id  est  animam  et  corpus,  jungitis  ad  plan- 
struin  novum.  Sic  enim  caro  spiritui,  et  spiritus 
jungitur  carni.  Jungite  duas  vaccas^  quibus  non  es$ 
impositum  juqnm  (I  Heg.  vi).  Non  dicit,  omne  ju^t 
gum,  indcUnite  cnim  loqiiitur,  sed  aliquod  jiiguia 


(31)  S.  AuK.in  serm.  De  puriflcat 


(3«)  S.  Aifg.,  Dc  eivit,  Dei,  c.  23. 


1 


g.2t  GAUFRlDf  S.  BARBAILfi  SrBPRIORIS 

dldi,  et  bcne.  EhI  enim  jaguni  nalurx,  de  quo  lc-  A  coropaglnaiU  per  concordi»  unionem 

gitur  i  Crate  Jugum  $Uffer  filioi  Adam  {EccU.  xl). 

Et  est  jugum  tiisciplinae :  unde:  /u^m  meum  iuavt 

ett  {Matik.  xi).  Et  praemisit  dicens  :  Diseite  a  me. 

fA,  est  Jugum  culpae;  unde:  Computre$cel  juyum  a 

faeie  olei  {Eecii.  xi.),  id  est  deficiet  peccatum  a  facie 

pranentiae  Spiritus  sancti.  Et  est  jugum  poena>.  llndc 

Isaias  :  Jugum  enim  oneris  eju%,  (l$a.  x),  etc.   iu« 

gum  oneris,  id  est  captiviialem  asiernae  pasnae,  de- 

vicisti.  Qula  ergo  jugum  naturae  dcvitare  non  pos- 

•umus,  nec  discipiinas  del)emus ,  si  cavere  volumus 

Jugum  pcKnae,  caveamus,  ne  sit  nobis  impositum 

jugum  cuipae.  Sequilur  : 

Et  tuperponite  arcam  Z)6t.  Noia,  quod  dicilur  arca 
Dei  quadrupliciler.  Est  enini  arca  conservalioiiis, 
arca  conversalionis,  arca  signilicationis,  arca  san- 
ciiflcationis.  De  prima  Sogitur  :  Fecit  Joiada  ma^ 
gnut  tacerdot  gatophylacium  in  templo,  et  potuit  in 
eo  arcam^  facient  in  ea  foramen  desuper,  ut  in  ea 
retervaretur  pecunia  ad  tarta  teeta  templi  resar- 
fienda  (IV  Reg.  xii).  Dc  sccunda  aJ  Noe  :  Fac  tibi 
arcam  (Gen.  vi),  etc.  De  lcrtia  dictum  esl  ^d  Moy- 
sem  ;  Fac  tibi-arcam  de  liQnit  tetim  (Exod.  xxv). 
In  liis  oronibus  roens  sancla  figuratur,  in  qua  reser- 
vamus  tlicsaurum,  queni  babemus  in  Cbrislo ,  in 
quo  suiit  omiies  thesauri  sapientiae  et  scientlae  abs» 
condiii ,  sapientias  per  diviiiilatcm ,  scientix  pct 
humanitalem.  Ipsa  ergo  lieri  debct  de  lignis  Ixviga* 
tis  per  pcccali  immunitatem,  polilis  per  virtutum 
gplendorem,  bituminatis  per  gratiae  plcnitudiiiein, 


tn  urea  Hi 
recondi  debent  aurea  uma,  pcr  fidem  bunMiiiitalis, 
nianna,  per  fidem  divinitatis.  In  ipsa  reeondi  debml 
tabulae  utriusque  Te&tamenti ,  ei  DeutervHiomira 
evangelicae  veritaiis.  Ilaec  est  arca  sanctlflcttlmiiSt 
rcquies  Dci,  habitaculum  Spiritus  sancti.  Est  Umca 
alia  specialis  et  singularis  arca,  quaenultodignlit» 
et  aliis  sublimius,  est  plaustro  novo  supcrponenda» 
llaec  est  enim  illa,  in  cujus  laiidem  canimns  : 

Beata  maler  munere^ 

Cujut  tupernut  artifex^ 

3lundum  pugillo  conlinentt 

Ventris  tub  arca  clautut  esf, 

(0/Jlc.  Ecctet.) 
Iliec  est  illa  conservationis  arca,in  qua  singnlarlter 
recondiius  Tuit  coelestis  tbcsaurus,  videlicet  sapien- 
tia  Dei  Palris ;  quae  de  lignis,  non  tam  levigatis, 
qiiain  levibus,  fuit,  quia  in  utero  matris  sanctifica* 
la,  ab  omni  pcccalo  iiaU  fuit  immunis  :  qua:  sin-t 
gularis  gratix  pleiiitudine,  quasi  de  lignis  politts 
resplcnduit.  Ilaec  est,  quae  a  diluvio  aquarum  illa- 
rum  liberavit,  de  quibus  dicitur  :  Salvum  me  lae^ 
Deutf  quoniam  intraverunt  aquas  usque  ad  animam 
meam  (Psat.  lxviii).  Ilaec  cst,  in  qua  singularia 
urna  buinanilalis  Christi  recondiia  fuit ;  divinitatis 
ma\ina,  verba  disciprtnae,  abbreviati  verbi  Deutcro- 
nomium  tabulae  Tcstamenti.  Quippe  qu«  confercbat 
oinnia  vcrba,  quae  de  Chrislo  dicebantur,  fn  cor- 
de  suo.  Superponite  ergo  cam  amando ,  Tencran*» 
do,  latidando,  orando,  ut  iutcrcedat  prt  nobia 
ad  Dominum. 


r 


CIRCA  FLNEX  S^CCI.I  XIU 

GAUFRIDI 

APUD  SANCTAM  BARBARAM  IN  NEUSTRIA 

CANONICORUM  REGDLARIDM  SDBPRIORIS 

EPISTOLiE 

ET  VARIORUM  AD  IPSUM. 

(Dom  Marten.,  Tlusaurus  Anecdoet.,  iom.  I,  col.  49i,  ex  ms.  Lyrensis  monasterii.) 


EPISTOL.V  PRIMA.  i 

lOiiaiS  ABft4tlS  BALGEZBI  AD  CALFaiDUII  AaBATEII. 

Defiet  onut  paslorale  tibi  imposilum. 
Doinino  reverendo  et  totius  exbibitioue  Tenera- 
lloiiis  excolendo  G.  quondam  priori  nunc  auiein 
coabbati  de  Baugexeio  (1)  frater  J.  servorum  Cbrisii 

(I)  Baugezeium,  vulgo  Bavgercy,  monnsteriuro 
lii|»eiisi  tribus  distiiiib  lcucis. 


Z  qui  in  eodero  degunt  ccenobio  senrus  immcritis 
quidquid  tanto  |H>lest  exorari  tantillus. 

Maxiinum  bli  qui  iii  dolore  positi  sunt  solet  esse 
reniedium,  si  cum  aliquo  de  cujus  dileclione  prae- 
sumuDt»  mutuum  possint  babere  colloqiiium.  Qula 
vero  tanta  terrarum  spatia  nos  arcent  et  impediunt 

ordinis  Cisterciensis  in  dioecesi  Turooensi  a  Villa- 


•»  EPlSTOLiE,  m 

alocuLkme  rontua,  gniadU  nilbi  flsa  eti  eite  eon-  A  ^rieiiliar  magitteiio  di«liciiiiftqiioniotloTotoporteal 

operari.  Nostii  ergo  tarmeiita  Iniiiilii  praecidere. 


totaiio,  ftl  ftftlteni  per  litterftft  ftnxietaleni  cordU 
niei  vobift  patefecero.  Ego  enim  qui  vix  ine  ip»um 
regeret  yIx  bxdoa  meos  pascere,  vix  caruift  iiiotus, 
Tix  mentis  irraiionabileft  impetus  potcram  refre- 
nnre,  uuiic  ftlioniin  iiinoceuilam  judicare,  alienU 
moribiift  dcftervire,  nieliorum  vitam  disponere,  do- 
ctiores  nif  coin|)ellor  instruere.  El  koc  coiitra  sen- 
tentiam  Aposloii  diceniis  ;  Si  quit  domui  tuas  pm» 
€9U  ne%cU ^tivLombdo  Eecie»i(B  Dei  diiigeiiliam  habehit? 
(/  Tim,  in.)  Ilibi  ergo  potciit  illa  ftcntenlia  coaptirt, 
Potuerunl  me  custodem  in  tinei$ ,  vineam  meam  non 
rHBtodivi  {Caul.  i).  Qui  ergo  quondum  nulriehar  in 
crooeis,  nunc  amplexor  slercora,  et  qu»  prius  t.*in- 
gcre  iiolebat  auiina  mea,  nunc  cibi  mei  sunl  prae 


ut  ea  qiiae  pncvftlent  uberius  froctus  ferauL  Noftiis 
roftceriam  circuimlare,  in  vinels  torcuhr  fodere,  el 
in  medio  turrim  aediflcare,  nec  deerit  largt  pairU* 
(amiliftft  manns,  quas  ftumptus  tribuat  ad  perttcieiH 
dum.  Merito  ergo  posueruiit  vos  custodem  in  vlneU 
qui  opiiine  nostU  qiiid  expediat  vineis.  Coiiforta* 
mini  ergo  in  Domiiio  et  in  potentia  viriulis  ejiis. 
Sed  ecce  de  labore  conqueriinini  tanquam  |am  ex« 
laedialus;  lanquam  jam  faligalns  in  Iribulatione 
malonim  et  dolore  sub  ouere  regiiuinis  ftubelando 
iugemiscitis,  difncullatis  causas  allegatis,  de  quilHis 
dicitis  :  ll;ec  suut,  cbarissiine;  qiia:  meutein  meftui 
siimuUnt,  quae  assiduis  doloribus  me  cruciant,  qu:o 


ftugustin.  Qui  enlin  prius  spiritiialibus  sludiis  iu-  ^  me  quiesccre  non  sinunl,  et  quae  non  dorniieutia 

me  comedunt.  Sed  paii;'nter  ferre  vos  convenil 
curas  qiifts  de  vobis  cxigunt  membrft  Cbristi,  qui- 
biift  voft  el  timor  ejus  et  cbaritaft  ftervire  compe&let. 
Itogamuftergovoft  inbisaliquauto  consolatius  agere, 
vigilaulius  atteudere ;  quoniam^  ut  Apofttotus  ftit,  in 
hii  foiili  iumui  (/  Thea,  iii).  Magnu*n  ipse  antimftl 
graii:e  doiiativum  Cbrisli  passionibus  con!inunicare, 
undect  Pbilippensesinslruens  :  Vobii,  inqnil,  i/oiia-* 
INM  e»l  pro  Chriilo  non  $olum  ul  in  euin  credadi^  ud 
eliam  ul  pro  illo  patiamiui  {Phil,  i).  Haec  sunt  et 
bis  similia  qua".  vos  volumus  de  tbesauro  Scriptura- 
ruin  anie  nieniis  oculos  rcducere,  quoiies  Iribuli* 
tionis  niceror  advencril.  Non  vobis  excidal  aposto- 
j  lica  consolatio,  quoniam  non  $unl  eondigna  pauionee 
hujut  lempori»  ad  fuluram  gloriam  qucB  reveiabilui 
iu  9obis  'Rom.  vii.').  luqua  praesuuipiiva  jucumlitalo 
Prophcta  fideiiter  exsulians  ait :  Litlaii  tumut  pro 
diebui  quibui  not  humiiiatti,  awiii  q^ibui  9idimu$ 
maia  (P$ai.  LXxxix).  Hoc  itaqiie  lerrorein  apostoli* 
cum  iiigcrit,  fteil  ignaros  praeinuuit ,  sed  dosidiam 
tollit,  sed  nalerium  viclorias  proponil,  cuin  dicil : 
Omne$  qui  pie  volunl  titere  in  ChritiOt  penecutionem 
paiientur  (//  7fifi.  iii).  Auima^quior  igitur  eslole, 
faciatisqiie  de  necessitate  virtuiem ,  de  tribulatio-« 
nibus  coronam,  quas  aequftniiniier  tolerando  ievi^ 
gare  poierilis,  fugicndo  elTugere  non  poleritis.  Ergo 
viriljier  agite,  et  confortetur  cor  vestrum,  et  susii- 
iietc  Dominum.  Qtiod  si  ftolaliuin  quaeriiis  in  expe- 


teuliift  fiicram,  niinc  lemporalibus  commoilis  iii- 
hiare  et  lerrenis  curU  cogor  lnftistcrc.  H:cc  sunl, 
Paier  cliarissime,  quae  nicntein  meam  stiinulani,  qu.'e 
assiduis  doloribus  cruciaiit,  quae  me  quicsccre  iion 
siiiunl,  qiiae  non  doruiientia  roe  coinedunl.  Expan- 
dite  ergo  mibi  visccra  vestrae  cbaritiiis  et  socius 
t*8tole  Iribiibtionii,  ut  particcps  siiis  consolaliouis. 
Yalete  el  pro  me  qui  vester  suui,  Deuin  cxorate. 
ICs&e  vero  nostrum  qu04l  iu  facie  esi  vobis  p.itcfacnre 
polerii  pra»senliuin  bajulus,  ne  vos  detineam  pro- 
lixift  soriuouibus.  Salulaiit  vos  vestri,  ad  qiios  vidcn- 
dos  quam  cilius  poteritls  fatigari  non  deiligneniini. 
Consolaior  abi,  qiiia  luctu  vincoret  ira, 

Iram  qui  didici  viiicere  sxpc  lyra.  i 

Tiniotbaeo  : 

Verbera  patrift  habes,  ubera  matris  habe. 
Tito: 

Ubera  mairis  habes,  vcrbera  patrift  babo. 

EPISTOLA  11, 

CAUnUOI    AD  J0A9|."«E|f. 

Superiori  epiitoiee  retpoudet. 

Veiicrab  li  Patri  et  domiiio  J.  ahb  tti  suo  ftuus  oin- 
nino  Gaufridus,  Spiriium  consilii  et  consolationis. 

Suscepimus  el  legimus  litteras  vcbtras,  quae  pro 
verbis  lacryinas  fluebant.  Vidimus  namque  in  eis 
nul)ein  more  suo  in  altuin  volantem,  sed  quatndam 
caligiiicm  tristilix  ferentcm.  Uiidc  ct  duo  qua^dam 


diversa  pariter  el  adversa  in  meiite  nostra  subito  D  dicndis  forinsecis  quibus  occupamiiii  et  gravamini 


pcpcrerunt,  coinpassioneui  videlicel  el  gaudium  ; 
compassionem  de  afllictione  veslra »  gaudiiim  de 
proiiiotione  vcstra.  Sed  farile  dolorein  compassionis 
magnitiido  luititiac  lcmperando  delenivit.  Gaudeo 
igitur  et  congratulor  vine»  nostraey  cui  vos  auclore 
Deo  et  prxosse  coniigil  et  prodesse.  Nam  ibidem 
palcrnitite  vestra  in  eminenii  specula»  constituU 
dabitur  ei  a  Doiniuo  sub  vestro  regiiniiie  et  ramoft 
ftuos  expaiidere,  et  florcre  et  fructus  facere,  Ab  ipso 
iiauiqiie  ftdolescentiae  vesine  tempore  consuevistis 
siare  super  vias  vefttras  et  interrogare  de  semitift 
aniiquU.  A  primaevOt  inquftm,  Juventutift  flore  mo- 
ruifttic  balutare  iii  horiiftf  nutriri  in  croceift»  con* 
ytr%Aft  In  vlneU,  ubi  el  siudistU  tt  vidUiU  et  e^t* 


excrcitiis,  babct  usus  et  ftuctorilast  ut  nosiift  ii| 
personas  subordinalaft  priorein  et  ftubpriorein  et 
alios  ofliciales  curam  et  onera  reginiinis  dispcrtiri, 
ul  et  exteriora  coinmunift  vitae  ftubsidiis  ex  ordine 
&ervi:int,  ct  interiora  spiritiiales  fiuctus  juxia  regu-t 
laiii  observent.  Ila  piane  frequeulius  poierilis  se- 
cretiun  speculalivae  reperire  liberlaiis,  iii  qiia  sii- 
pemae  vobis  clariias  arrideai  visionis;  ad  illa 
revolare  quietU  culinina,  qiiibus  secreta  coelcstia 
cordis  niaiiu  tangatis,  quibuft  snperiift  gaudia  incor- 
poraliter  videaiU.  Ego  vero  ex  quo  litteras  vesinft 
ftccepi»  ex  quo  buic  voft  bonori»  iino  oneri  deputa^^ 
tum  cognovi,  cum  accedo  ftd  ftacra  misftanim  ftir 
lemnia  celebranda,  memortem  vestrt  facio  %mm 


m 


r4  GAIFIUDI  S.  BARBARifi  SIPRIORIS 

ie  oralioiiibus  meis,  obsecrans  ut  clarealis  suiiliis  A  ibronttm  conferaiis.  Ibi  et  |m«  nobit  oreiis  lii^ 


Ddo  placiiaR  actionis.  Parviiati  meas  paieruitas  vestra 
vjceui  (lignaJiilur  rependere,  s1  ei  vos  simiii  uknIo  . 
orciis  pro  me,  ei  diligatis  me  diligentem  vos  sicui 
me    Valeie 
liis  raroiilatur  bonor  qui  non  famnlaniur  lionori, 
^ure  ieiiet  virgam,  cui  non  esi  virga  timorl 
Diligii  ille  Racbel ;  nec  Liam  ferrc  rccusai 
Uxoremqtie  dovus  ducii  utramque  Jacob 
EPISTOLA  ni. 

GALFREDI    AD  «ONACnOS  BAUGEZIRN«e9. 

Contiralulatur  eii  quod  ad  monoiterium  recenter 
fnndaium  landem  adtenerint  ^  laudatque  eorum 
iolitudinem* 

Dileciis  iu  Cbristo  frairibus  Baugeziensis  coenobii 
G.  vesir»  sanciilaiis  servus  cor  unuin  ei  aniinam  ^  iuuner.i  icportclts.  Valele. 


exaiidiri.  Cum  luagiio  natnqae  sacriflcio  «cceiiilii 
ad  Dcum  sinccrx  dileclionis,  ei  landos  «jhs  in  opp. 
ribus  sauctis  offeriis.  Obsecro  aiiicai,  fragrca. « 
suiTcratis  vcrbuin  solatii,  ui  enim  TerLls  B. 
siini  utar,  de  niilla  re  sermo  fruciuosior  rol  iii 
diiur,  vel  rcponditur,  vcl  accipitur,  vel  recipilir* 
quam  unde  honi  beatique  siimus.  Ipse  aiHem  Dens 
sii  vobis  bonor,  sii  gaudium,  sii  voluplas,  sil  in 
nioerore  solalium,  iii  ambiguilale  consiliiim,  ia  ie- 
juria  defousia,  in  iribulatione  patientia,  in  infimi- 
iaic  nicdiciiia.  In  ipso  batieaiis  omuia  qiiem  diligere 
appelitis  supra  ouinia.  Ei  quia  iu  illo  lo«*o  ad  ser« 
vieiulum  ei  devuiioiiis  aiiluiis  convenislis,  spiriliia- 
lium  gaudiorum  etaeteniorum  praemioruin  vobi^cana 


uiiam  in  Domino. 

Impleium  esi  gaudio  os  nosCrum  ei  liugua  noslra 
exsullaiione,  auditoadveiitu  vesiri  sancli  couvenius 
in  locum  quem  pra^paravit  Deus  vobis  ad  si*rvien> 
duin  sibi.  Benedicius  ipse  qui  vos  in  regione  satis 
pacala  babiiare  fecil.  Dccct  eniui  Alios  pacis,  pacis 
regionem  inliabilare.  Ecce  a  tumullu  saoculi  si*gre- 
gaii  elongastis  fugienles,  ei  maiictis  in  soliiudine; 
fiigibtis  enim,  sicul  in  Isaia  legiiur,  a  f;<cie  gladii 
immineniis,  a  facie  arcus  extcuti,  a  facic  gravis 
praelii,  Laiidabilis  fu^a  b.nec,  sic  fugii  Elias  a  facie 
JezabcL  De  fuga  iia  iliciiur :  Fugite  de  m^dio  Ba* 
btfionii,  popule  mem  {Jer,  li).  Ilaneiis  ilac|iic  cum 
eisqui  secunduin  Job  aedincani  sibi  solitudincs.  (;; 
Desertum  enitn  est  cor  vcstrum,  quia  longo  esi  a 
strepitu  et  iumuliu  vitiorum,  ei  non  couculcatuf 
froqueiitia  cogitationum,  sed  vircns  pcrmanci  et 
floridum,  ei  producet  germina  virtuluin,  atqtie  iu 
eo  canii  turiiir  Spiriius  sanctus.  Ibi  a  vobis  diligen^ 
libus  legcm  Dei  pax  nuilia  possidetur,  mulia  in 
(ranquilliiate  scilicci  meiiiis  et  gaudio  contempla- 
lionis;  illam  Dcus  in  plebem  suam,  islani  autem 
swper  sanclos  suos  loquiiur.  Illa  enim  in  boiuiiie, 
^ta  supra  boiiiincm  est.  Electa  igitur  et  diiecia 
csi  a  vobis  solitudo,  ui  soli  Deo  vacans  aiiiiua  pur- 
gatis  affectibus  ad  coelestia  cvolct,  et  dulcedinis 
supemx  suaviiaiem  pnrgustct,  Ibi  fervcai  iter 
sanctaruin   forniicaruin,  fragrei  opera   sanctarum 


Feliecs  in  sorte  sua  quos  tcrminus  arcel 

£i  quibus  esi  coiitra  maxiiua  grata  quics 
*Pudure  :  Mcns  tua  sii  iurlur,  pro  simplictlale 

[columba. 
Sic  accepia  Dco,  sic  fies  bostia  sancia*. 

EPISTOLA  IV. 

AD  JOANNESI    ABBATEM. 

Hortatur  ul  vitia  in  monniUrio  viriUier  remui^  et 
deicla  puniat. 

Venerabili  abbali  Joanni,  suus  omnino  G.  nomi-^ 
nis  sui  grali;B  cnnsonare. 

Legiiniis  saiictuin  Muysem  a  viro  aposCaia,  s 
saccrduie  scilicct  idoloruin  coiisiliiiin  accepisse  de 
potesi;aibus  ordinandis;  ci  inde,  sicui  aii  Scri- 
ptura,  ioquebatur  Deui  Moy$i  facie  ad  faciem^  sicui 
iolet  Itomo  Ivqui  ad  amicum  {Exod.  zxxiii).  Sed  vir 
sapicns,  vir  discrctus  et  providus,  non  sprcvii  ver- 
buiii  bonuui,  consiliuin  bonum  viri  licei  genlilis,  sed 
fecit  cmnia  qiix  suggesserai  ei :  vir,  inquam,  iuG«> 
delis  (idelis  fidele  consiliuin  fidelitcr  accepii,  sicqiie 
factuiii  est  lit  iiifecundus  fccundarei  iusterileui,  ei 
iiijuslus  plus  Justificarei  juslum.  H«£C  Idcirco  prao- 
fatus  sum,  ne  sanciiias  vestra  ea  quae  dicends  suiii 
propter  person»  proferentis  imligititatem,  seu  miuiis 
hiudabilcui  conversalionem  rcspuends  censiieri(. 
Nun  quis  dicat,  sod  qnid  dicalur  aitcndite.  Supcr 
specularo  Domiiii  slaiis.  Posueruni  euiin  vos  cusio- 
dein   in    vincis,    ui  conieniplemini  diligentcr    ci 


apum,  feratur  frucius   iu  paticntia,  cuin  virtute  D  multo  intoilu  ne  quid  noceat,  quid  prodesse  valeait 


perseveranlia>.  Ibi  illud  manna  coeiesie  menies 
vestras  reficiat,  qtiod  in  cruce  factum  esi  pre- 
llum,  in  percgrinationc  viaiioum,  iu  palria  futuruin 
esi  pnemiuin.  Ibi  Deus  verba  legis  in  labulis  cordis 
vesiri  misericordiae  suae  digito  conscribat.  Ibi  la* 
bernaculum  fuederls,  arca  Teslamenii  construatnr, 
ui  quhlquld  illa  velamina  tabernaculi  materialis  in 
splendore  auri,  in  nitore  gemmarum  ei  muliimodi 
operis  varietale  signabani,  in  vesiris  moribus  acii* 
busque  clarcscai.  Ibi  juguletur  liixuria,  omiiisqiie 
feriatur  libido.  *  Oflerattir  pro  turturibns  sacrifi- 
ciuin  castitatis,  pro  pullis  columbarum  innocentisc 
piiriias.  Ibt  odoramenta  oraiionum  in  libaiorio  va- 
|is  aurei,  angclico  comitante  Juvainiue,nd  Pairis 


ei  ui  capiatis  vulpes  parvulas  qu»  dcmoliuniur 
eas.  Scienii  loquor.  Ollicii  vcstri  esi  sarmenis  inu- 
iilia  prxcidere,  ul  ea  qux  prae  alent,  oberius  fru*» 
clus  fcrani.  Denique  lempus  puiationis  sdvenii, 
observare  debetis  ne  singutaris  ferus  depascatur 
vineam  Domini  Sabaoib,  cul  pnecstis,  ne  viiide- 
mient  eam  qui  prsetergrediuntur  viatn.  Sub  te  cul- 
lore  sierilis  ficus  refloreai,  ei  in  grstiam  cum  suo 
redcai  Domino,  cujos  minss  ei  sccurim  formidai. 
Vestrum  esi  circa  illam  fodere,  siercus  poiieret  ei 
ne  resilvescsi  sollicile  providere.  Non  gero  perso- 
nam  doceniis,  sed  moneniis.  Siultum  ett  enim^  ui 
Hleronymus  ad  Eusiocbium  sll,  deeere  qmod  notirli 
ille  qvcm  doceai,  Novit  prudentia  vcstra,  quod  Uc*i, 


%'A 


tPl^tOUE, 


fCI 


|i  opicr   filioriim   ini^italtm  daninalur.    NoTtral  A  (ulo  Cislorcieiisi  redireiis«  ad  uos  Teuire  propoiui- 

siis;  quaB  plane  relaiio  audiiui  ineo  deJil  gaudittHi 
et  Iseiiiiam;  desiderio  eiiiindesideravl  videre  facioni 
vesiram,  ei  ore  ad  os  loqui ;  sed  iter  vcsiruin,  ut 
aibiiror,  impedlvii  ncbulosi  iemporis  iam  inolesu 
iurbaiio.  Efltisa  esi  eiiiui  comemio  siiper  princi 
pes,  cl  errare  riicii  mulios  iu  invio»  ei  nou  in  via. 
Obsecro  auiem  Ui  sl  qncm  roriedepariibus  vesirij 
ad  nosiras  venire  cognoverliis ,  saliero  per  liiieras 
tesiram  nobis  oxbibeaiis  prssenliam.  Verba  suni 
Hieronymi,  viri,  ul  iiosiis »  probabilis,  *  vil»  mc- 
riio,  et  siiigularis  sapieniix  iliulo  celeberrimi.  Tar- 
pilius  comicus  iracuns  de  vicissiiudine  liiierarum  : 
Sola,  inquil,  re$  est  qum  homirUi  absente$  freeunte$ 
faciat,  Mec  falsam  dedii  quam  in  se  iioverat  senien- 
^  iiam.  Quid  euim,  ui  iia  dicain,  tam  prssens,  quam 
per  episiolas  alloqui,  ei  audire  quem  diligas  :  unde 
ei  illi  rudes  Iiali;e  bomiiies,  quos  Cassos  Ennius  ap-i 
pellai,  ciqui  sibi,  ul  iu  Ubeioricis  Cicero  aii,  vi- 
cium  Terro  rcquirebani,  atiie  cbariae  ei  metnbrana- 
rnm  usum  iu  dedolatis  ex  ligiio  codiccllis ,  aui  in 
corlicibus  ari>orum,  mulua  epislolarum  alloquin 
inusiiabani  [/•  missiiabani] ;  uiide  et  poriiiores  ea- 
riiin  tabcllarios.ei  scriptores  a  libris  arboruni  li* 
brarios  vocavere.  Qiiaulo  ergo  expolilo  jam  arilbut 
mumlo,  id  non  debemus  omiiiere,  quod  sibi  prae- 
stabant  apud  quos  crai  cruda  rusticitas  ,  et  qni 
ipsam  quodamiirodo-  bumaniialein  nesciebanU  In- 
noceutius  papa   in  Epistola  tlecretaU  ad  Aurelium 


e:iim  indigne  agerc  filios  suos,  el  non  corripuil 
iklos.  Quod  ne  fui  te  vobis  {quod  absit !)  coniingai, 
nieiitem  veslraro  salubriter  zelus  domus  Oomini 
comcdat,  qux  cum  Moyse  commineiur,  et  dicat : 
*  inebriabo  $figUta$  y^ai  ^anguine,  et  giaiiuM  meu$ 
Hevorabit  carne$  (Deut.  xixii).  De  lioc  gladio  Pro- 
pbcta  :  Maiedictui,  iuquili  qui  prokibet  yladium 
$uum  a  $anguine ,  iil  est  ^cirbum  a  piiccaii  corro- 
ctione.  Scd,  dicii  aliquis  :  Si  subdiium  delinqueiH 
tcm  prxlatus  argiiai ,  plerumquc  irmei  ne  de  cor- 
reciione  pejor  Oal.eine  illius  odium  iucurrat.^unc 
liinorem  Deus  coiisolatur,  ipse  eiiim  aii :  Animom 
tuam  tibera$(i ,  et  boniun  tuum  ad  te  revertetur 
{Euch,  iii).  ludc  quiilaiu  sapicus  :  O/fendere^  iuqiiil, 
homintm^  propter  Deum,  lucrari  e$t  gratiam  Dei. 
Apostoliis  ad  Tiiufu  :  ila^c  loquere,  inqu:i,tff  exhor^ 
tare^  et  argue  cum  omni  imperio  {Tii,  li).  Tulilcr  a 
pranlatis  agendum  est  erga  delinquentes  subditos, 
iic  dicalnr  dc  eis  :  Canes  mufi,  non  valente$  latrare 
{ ha,  LVi).  Quam  iiiulii  faciuut  fetere  otlorem  snum, 
qiiibus  a  magistris  exteriora  negoiia  iiijuncta  suul, 
ci  eis  male  agendi  occasionem  subtrabere  nolunt, 
liuntquc  participes  malorum,  quia  ponuiii  eos  csetc- 
ris  in  l.ipidcm  uflensionis  ei  pelram  scaiidali.  Pro- 
tidemu$,  a!t  Aposlolus,  bond^  non  tantum  coram 
Deo^  sed  etiam  coram  hominibu$  {Rom .  xii);  qui  au- 
tcin  ncglrgit  raniAin  suain,  crudeHs  est.  Sed  o  quain 
rarus  bodie  Pbinces,  qul  perfodiai  impudicos;  rarus 


Uoy^es,  qui  occidat  sacriiegos ;  rarus  Samuel,  qni  ^  Caribagiiicnscni :  in  famHiaribu$,  iiiqnit ,  $criiiti$^ 


inobedienies  lugeai ;  rarus  iob,  qul  pro  fiiiuruui 
negliiseniia  sacrilicium  offerai;  rarus  Aaron,  qui 
corain  Pbaraoiie  divinas  comminationcs  edical ; 
rarus  Noe,  qui  bis  qulbus  submersio  iroiniuci  ar« 
cam  bituniine  liiam  provideat.  Det  Deus  ui  congre* 
gatio  fratrum  vobis  commissorum  divini  spiret  sua* 
viiatcm  odoris,  et  fiani  frucius  qus  fructus  bonoiis 
ct  bonestatis.  Quoiidie  fiai  aquilo,  non  taniuin  flo« 
ribtts,  sed  ci  fiuctui  suspccius  ei  roliis.  Igitur  au- 
stcr  vcuiat,  qui  perflei  liorium  vesirum,  ut  efliciatur 
(Hlor  ejus  sicui  odor  agri  pleni,  cui  benedixil  Deus. 
Amen.  Non  vos  oflendai  arida  paginse  ki^es^el  lii- 
tcraruin  color  exsanguis.  ^eusumt  nou  verba  pcr- 
pcndile ;  nam  sicui  aii  ille : 

Fructu^  non  folii$  pdmorum  qui$que  cibaiuff 
Ei  $euiu$  verbie  anteferendu$  erit. 

Sacpius  in  vili  virtus  laiet  obruia  pauno. 
Saepius  iii  vili  suiit  bona  multa  domo. 

Est  pietas  punire  scek^s;  scelus  e^  seelerails 
Parcero,  nil  pietas  bxc  iiieiatis  babel. 
EPISTOLA  V. 

▲D    ECMDBV. 

Pedtut  $altem  per  lit$era$  eum  vi$iM^ 
Venerabili  abbati  suo  J.  fraier  G«  oculos  scmper 

bubere  ad  Dominuro. 
lllnsirl  ac  probaue  religionis  vlro  abbale  (2)  S. 

Aiidrese  refereute  cognovimu»  quia  cum  excapi* 


dil^tio  veitra  con$i$tit^  6temm  ait,ju$  firmiu$cha- 
ritaii$  officia  meliu$  $edrium  mereantur,  liem  Ilic- 
ronymus  in  Epistola  ad  Tranquillinum  :  Yere  ,  ail, 
et  $impliciter  *  candidiaimo  pectori  tuo  loquor,  ipia 
$chedula,  et  mutti  apice$  litterarum  impirant  in  no» 
tua  mentii  afectum,  Unde  ei  ipsius  beaii  llierony^ 
nii  Tcrba  ad  qucmJam  $pecialem  amicum  difeaa 
assumo,  el  ea  apud  vos  ineafacio:  Quomodo,  in- 
quil,  vaieo  pro  me  vobii  iitterai  reprmcnto,  el  ii 
corpore  abienit  amore  et  epiritu  venio,  iwpendle 
expoicem  ne  naicentei  amicitiaif  quas  Chriiti  gtu- 
lino  coticeierunt^  aut  temporii  aut  tocorum  magm-^ 
tudo  divellatf  711/11  potiui  fcsderemui  eai  reciprocis 
epiitolii,  illa  inter  noi  currantf  ittw  iibi  obvientf 
D  iilce  nobiicnm  toquantur}  non  multum  perditura  efit 
eharitai,  $i  tali  iecum  iermone  fabuletur.  Novera^ 
siquidem  saepedicius  doctor,  et  frequeutcr  cxper- 
tus  fuerat  qnod  soleai  qujfddsHD  iDOVcre  jucuuditaii» 
pia  inter  amicos  collocutio»  dum  iuiercurrens  litteraf 
mirabile  quoddam  genus  pnesenti»  facit.  Ea  euiiir 
dum  scribentis  animum  kiduH)  non-modo  abaroica 
transmissa,  imo  toium  felens  amicum  iranscurrii/ 
llaec  idcirco»  Pater  cbarissime,  loquor,  quia  super 
incolumitate  vestra  et  sopef  sutu  donius  vestrxr 
qiiain  s{iecialiter  diligo,  et  llcei  corpcre  absens » 
aiiima  ei  spiritu  iiocte  dieque  couversor,  crudiri 
vellem  vestraruin  recursu  liiieraruiu,  iiisi  vobis  ita^ 


(2)  lu  Goferno,  gallice  en  Coii/>r>  ordlnis  GislcpcieaslSr  lu  diacesi  Sagieiisi,  qiiod  inonasieriuHi 
ub  sl  Savigiripiisir 


6SI  CAUFR101  s.  darbAilI;  subprioris  m 

ciota  esl  Normannb ,  iit  liiteras  qiioqiie  veslrat  A  dem  tcripsi  vobis,  adblie,  sl  tolueriiis,  a|Hiil  Ca«lo. 


nnc  venire  rormideiis.  Ego  qoidem  liiierarid  St^epe 
(fos  prorofavi  oiDcio,  el  vii  unam  a  vobis  prome- 
rni  schediilam.  EKpergiscimini,evifilate  desomiio, 
prneslate  vesiras  scliedulas  chariiati.  M:igiium  hic 
iesiilern  iuihi  erit  solatiuin,  si  litteras  vestrasvel 
seniel  iii  anno  accipiam.  Aperiens  Deus  tliesanrnm 
tuuin  optinium  ,  abundare  vos  omnibus  faciat  bo- 
iiis,  rrairi*s  qui  nos  cognoscere  et  aniare  dignan- 
tnr,  juncto  saluiamus  obscquiA.  Valele. 
Felix  qiii  donis  tanl«  vinntis  abnndal, 
Ejns  enim  meniem  vix  ulla  inolestia  turbat. 
*  Vive  preeor,  sed  vive  Deo  ;  nam  viverc  mundo 

llorlis  opus,  viva  cst  vivere  vila  Deo. 
*Tani  felix  utinam  quam  peclore  candi>lus  esseni, 
Exstat  acibuc  nemo  saucius  ore  nico. 
EPISTOLA  VI. 

JOAKFflS    AD    GAUFniDCH. 

Superiori  epiitolcB  respoudei. 

ioANNis  Dei  permissu  abbas  S.  Maridft  de  Bange- 
teo  dilectissinio  atque  inler  onines  qnos  maxiine 
diligit  praecipuo  G.  videlicet  siibpriori  S.  Barbarae, 
luitlquid  est,  et  plus,  sl  possel  in  Doinhio. 

Quoiies  liUerar.iim  veslranim  pia  cxanditio  nostri 
eorporis  percutit  anres,  toties  dulcis  vesiri  memo- 
r'a  cordl.s  nosiri  int^rnum  pulsai  amorein  :  in  lan- 
luin  ut,  si  ficri  possel,  non  solum  inlerna  Vestra 
charitas  nobis  per  litieras  loquerelur,  sed  etiain 
optamus  ut  ipta  veslra  corporalis  pi^aesenlia  coii- 
linua  exhiberelnr.  Sed  quia  abundanle  discordia  C 
regum,  et  malitia  homimim,  n«»bts  ad  prxsens  liber 
acccssus  non  conceditui',  quod  praesentia  cOrporum 
non  possumus,  viiirutit  charilatit  conc«*plum  omo- 
fem  mente  iniegra  servare  sludeamns.  De  obitu  vero 
domni  N.  qnem  a  nobis  notum  fieri  vobis  postttla- 
stis,  per  prxsentes  litleras  mandamus  ul  iv  Idiis 
Septeinbris  ejus  anuiversarium  cum  debito  orficio 
charliatis  aniiuaiim  facere  studeatls.  Bene  valcatit 
in  Domino  «^einper.  Ainen. 

Si  culpa  est  in  eo  quam  sit  purgare  necesse, 

Purget,  el  a*terniini  purgaio  det  Deus  esse. 

EPISTOL.V    VII. 

OALTniDI    AD   lOAKi^eH    AttATBn. 

Conqueritur  de  brewtaU   epinota ;   indicat   blblio 


mtim  invenire  poieriiis :  qnam  fortattlt  iiiarraftce' 
mut,  ted  in  litterit  veslrit  nibil  inde  nobit  inan* 
dastis.  Major  cellerarius  nosler,  qul  ercsii  mnraf 
nostros,  ei  aedificavii  domos  noslrat:  tir  inafni 
nominis  el  mullx  probilatis  i  htnrinem  eiuii.  £a- 
propler  supplicamos  palernitati  vesirae,  ut  pro  eo 
unaciini  fratnbus,  roaxiine  inlra  tacramm  toleffl- 
nia  precet  fundatis  ad  Dominom.  SingirimHier  nam- 
qiie,  ut  beatot  Gregoriut  ait,  ad  ahMlniiMMi 
nostrani  ablata  cuin  lacrymis  et  benigniuttf  Milfl^ 
tacri«itarit  *  iiottia  tulTragatnr.  Commeiidale  me- 
oraiionibut  tanctis  conventus  Bageziensit.  Salutaie 
eum  priut  ex  me  servo  omnium,  si  dignom  judiea- 
tit.  Propitiut  sil  mihi  Deiit,  ul  non  ainoveai  ora- 
"  lionem  vettram  ei  misericordiam  tuam  a  m^,  aeil 
acUit  meot  cleinenter  corrigat,  vitaro  einendeU 
inoret  cotnponat,  el  ine  una  vobitcum  ad  coBletllt 
paradisi  lixreditateni  perducat.  Aincn.  Gaiideie  In 
lh>iiiino  teniper. 
Huic  tine  noctediem,  vitam  tiiie  morte,  quieiem 

Det  tinc  fine,  qnies,  vita,  dietquc  Deiit. 
*  lloslia  pro  justis,  laiis  esl  pro  justiflcandis» 
Cautio  pro  reliquis,  causam.agil  alteriut. 
EPISTOLA  VIII. 

AD    aiC.    PaESBTTERUn. 

Yaria'dat  ei  monita. 

Vouerabili  amico  siio  et  compresbytero  IHc.  fnn 
ter  G.  talutem  quam  sibi. 

Relatum  etl  nobis  quod  contuberniom,  ut  creiil' 
mus,  habent  Dei,  ab  cpiscopi  contubernio  recee* 
sisils.  Gravcs  vobis  erant  superbientium  moret  mi^ 
nitlroruin,  qiio  gravi  reprehentionis  eanierio 
inurere  solebatis.  Lcgeratis  eniin  :  Qui  arguumit 
laudabuHlur^  et  iuper  ipiOi  teniet  benediciio  (Prof« 
XXIV).  Cl-iilud  :  Ofendere  hominem  propler  Dtum^ 
tucrari.eu  graliam  Dei.  L(*giinus  beatuin  llieroiiy- 
milin  cx  lloniana  urbe  a  (|uibiisdain  clcricis  ei 
monachis,  qiiorum  vitia  roprehenderal ,  fuisse  de- 
pulsuin.  llujusnioJi  caiisa,  ut  noslis,  sacer  Baptisla 
capiteplexus  csi,  mnhiqiie  sancti  niulla  gravia  per- 
pessi  sunt.  Vcrba  quippe  sapientiuin  quasi  stimuii 
et  quasi  clavi  in  altum  defixi.   Nesciunl  cniin  viija 


tanctitatit 


palpare,  sed  pungere.  Quibusdam  autein  verbajii. 
mqueruur  ae  oremate  epuioia ;   maicat  oiono"      .i-viMm  «ii««;is— !.«•...«  ....»•    «.^»    .......^i:...  ..i** 

thicam  Cadomi.ii  xclit  %mendam ,  ei   oignificat  ^  ^^''''''^  pungitita  Unlum  tuul.  non    banativa;  aliit 
*     "  vero  pungiliva  sunt  siinul  el  saiiailva ;  el  sicul  boni 

mcliores,  iia  ei  mali  ex  correctione  pejores  fiuhi. 
Verum  haec  hactenus.  Gasterum  quod  inandatlis  no- 
bis,  ul  vobis  scribercmus  quid  agere  debcretis. 
Laudamut  iil  ti  vobit  cordi  etl,  ul  iterum  cum 
episcopo  sitis.  Per  decanum  Lexoviensero,  sive  per 
alias  pertonat  quat  ad  boc  nottit  idoneat ,  illum 
conveniatitt  et  gratiora  el  devotiora  illi  vot  cxbi<« 
bitorot  obtequia  tpondeatit.  Quod  ti  non  de  hoc» 
ted  de  talute  animae  vestrae  contilium  quxritis, 
Domlnicit  verbit  vobit  breviter  retpoodebo  :  Vrx- 
cepta  notlit ,  habelit  doctrinam  saiiclorum  Pa- 
trum,  habetit  Moytem  el  prophetat,  audile  illot. 
Nuttit  etiam  consilium  dicciiti^  :  Si  w«  pirfe^ud 


obilum  iui  celierarii» 

Vencrabili  abbati  suo  J.  G.   veslrsB 
terviit,  taliflero  eam  qnx  vera  est. 

Dilectioiiis  veslre  scripla  suscepi,  qn»  eordi  meo 
amoris  melle  condita  tapnerunl.  Legi  avide,  iiben- 
ter  relego,  et  placenl  txpiut  repetila.  De  hoc  to- 
lum  coiiqueror,  qiiod  ei  qni  vot  mullum  diligit, 
qaemque  multuro  diligitit,  tam  panea,  lamque  bre- 
vla  direxistis.  Raro  ad  nos  loquimini,  prolixiorem 
vellciiius  sermonenu  Desideraremos  a  vobis  audire 
qnod  niores  noslros  instruerel,  qiiod  lapdium  noslr« 
peregrinaiionis  relevarel»  qnod  nos  ad  amorero 
pairix  cotlestit  accendcrel.  Nolum  autem  vobit 
facio  qood  bibliolhecam  optiroaro,  de  qua  jampri- 


S5Y  t-f>l&tOlM€.  S5S 

vade,  fftndi  omnia  qttm  kaba^  ei  Ua  paupcn-  A  Ut,  ei  inaniis  ^jiis  sanai.  Uiiic  vos  sunirooperc  pU- 


bu$^ei  habetii  lhe$aurum  in  ecelo  (Malik.  xix).  Sed 

8i  lixc  adliiic  percipcre  non  poleslis,  veNlris  Jicite 

utiiiiiiii.  Polestis  m  lucculoesse,  ei  noi:  s.i:ciilarilcr 

▼iTcre;  Jiabete  libertatem,  sed  viiiete  utnim  liabcre 

possiiis  rilicitatis  xternilatem.  In  lioc  niari '  ni:igao 

ci  spniiuso  Spiritus  sancti  aura  vos  provebat,  cl  ad 

pnttnm  opiaii  littoris  proseqiiatur.  Gaudeteiu  Do- 

mino  scniper. 

Siilevis  ventus,  placidum  inare,  lucidus  :ier, 

Solersnauta,  tcnaz  ancbora,  firroa  ratis. 

EPISTOLA  IX. 

AD  G.  EPISCOPI  WIG0RNIE5»IS  CAPELLAHOII. 

Hortalur  ad  mundi  coutemplum. 
Tcnerabili  aniico  suo  G.  doniini  Wigorniensis  ca» 
.  iiellano,  G.  S.  Barbane  dictus  subprior  vaJere  in 
Domino  semper. 

Gruiias  ago  benignltali  vestrn,  quia»  sicul  scrl- 
biils,  arctiori  vinculo  diaritatis  ad  diligendum  nie 
plus  solilo  mcns  vestra  excitata  csl.  Recaluil  et 
ineus  animiis  erga  vos,  fotus  vestrae  fisceribus  cba- 
riiatis,  et  nunc  quod  piacuil  scribere  obviis  maui- 
bus  siiscepi ,  legi  avide,  libeuter  relego,  et  plaeet 
saepius  repetitum.  Gratanter  etiam  vestrum  ample- 
clor  promissum;  posuisiis  enim  in  fliie  litierarum 
veslrarum,  cum  aliquis  vcstrorum  ad  nos  itt^rum  ve- 
iierit,  si  nobis  tempus  vacuuin  riieril,  benignilaii 
vcslraD  nobis  iii  Domino  dileclx  prolixius  scribere, 
in  fine  scbedulx  religiosi  ciijusdani  verbis  utcRS. 
liortari  vos  in  cbariiate  prxsumo,  ne  casuii  gloria  C 
inundi,  qiiasi  staniem  aspiciaCis,  et  vere  siaiiiem 
anKtiatis;  ne  vestra  pliis  vobis  diligatis,  et  slc  vos 
et  vesira  perdatis;  iie  blandicns  prxsens  prospe* 
ritas  sui  vobis  fincin  abscondat,  et  advcrsiias  sine 
fiiic  succedal ;  ne  Mtia  lemporalis  luitnm  vob  8 
n:terniim,  et  opcriat  quem  parit,  et  pariat  quein 
operit ;  ne  niors  longe  esse  putctur,  et  (quod  ab- 
sit  I)  pracoccupct  improvidum,  juxta  illud :  Cum  di- 
xerinl,  pax  ei  securUai^  lune  repentinue  iuperteniet 
interitui  et  non  effugient  {I  Then.  v).  Det  autein 
Deus  vobis,  ut  post  tcinpora  reliciter  dilatata,  per- 
cipiatis  gaudia  sempilerna. 

EPISTOLA  X. 

AD  GAIFHIDUM    AMtCUM   SUflf. 

Siijnificat  pacem  faciam  inter  Angliee  reaem  et  ejui 
fitium, 

Dilccio  suo  G.  Trater  G.  exiius  delectabiles  ma- 
tiitini  et  vcsperae. 

Editis  jam  littcris  quas  dilectioni  vestr»  desti- 
nare  proposueram,  qiiia  nuntium  vcstrum  reslinan- 
tius  transfretaro  credebam,  ecce  subilo  regionibus 
nostris  lux  nova  orlri  visa  est,  divinaque  clemen« 
tia  pectoribiis  moestis  clarissimum  lamen  inruiiil. 
Nam  coiicordia  ricta  inter  regem  et  filios  ejiis,  pax 
peregrinaU  diu  bilari  vultu  nostris  se  intulit  sedi- 
bus.  Ad  natale  solum  veslri  redennt,  illud  nobile 
castrum  nativitalis  vestr^  reaedificaiur,et  in  eopas- 
ftiin  nova  tecta  consurgunt.  Gratias  jiisto  et  mise- 
ricordi  Creatori,  qui  v ulnerat  et  •mcdctur  ;  pcrcu* 


cere  curctis,  ut  post  grandia  htijus  magni  et  spa- 
tiosi  maris  pcricula^  mereamini  tutlssimum  toelo- 
rum  inlrare  portura. 

EPiSTOLA  XI. 

AD  mATEEV  OK|(IBnS   DEfilLF.V,  KT  IS  ftCIBUSDAll  A  tM 
DISSEMTIETITEM. 

Solatur  eum  et  exhorlnlur  ad  pntientiam. 
Si  qua  consolatio  in  Cbri.Ui  i  sl  qiidd  soUlhim 
cbarltatis,  si  qua  socielas  spirilus,  si  qiia  viscera 
miserationis,  imple  gaudium  nostrum.  ut  idem  sa- 
pias,  camdein  cbariiatem  balicas,  unaiiimis  idipsuin 
sentias.  Et  quideni  sngittx  Domi:ii  in  te  sunt,  et 
matius  illius  aggravati  cst  supcr  te  ;  scd  si  paca- 
tum  reddidcris  lia.Mtaciiluni  tuum,  et  oleum  in  vase 
B  tuo  recondideris,  et  omne  sacrinciuui  tuum  safe 
condicriii»  qui  vuliteravil,  ipse  medcbitur,  qui  pcr-» 
cussil,  ipse  curahit  le,  aut  certe  ipsa  detriinen<a 
niembroruin  tibi  ficiit  augmenta  virtutum.  Libenter 
cnm  Paulo  gloriabcris  in  infirmitatibus  tuis,  iit  lii- 
babitet  in  te  virtus  Chrisli.  Dubitabis  quid  magis 
expedial,  sanari,  an  Infirinari.  Infirmitas  lia^c  non 
est  ad  mortem,  nisi  (quod  absit  !)  curvare  vclif 
geniia  anie  Uaal.  Redilum  tuum  speramus  qnam 
celerem.  Revertere  ad  nos  indubitanter;  revertere 
similis  f.ictus  capres  binnuloque  cervorum  8U|)cr 
montcs  aromatum.  Genua  dcbilia'  rolsoreiitur,  sa- 
lias  in  montibus,  tranulias  colles.  Sulficiat  tibi  quod 
tandiu  in  illa  Dabylonc  conversatus  es,  et  purpu- 
rataB  mcrctricis  fuisti  colonus.  Norumus  civcin  no^ 
strum  tandiu  intra  ipsius  Babyloniac  fines  concliidjf 
Wi\  cum  Abrabam  de  terra  Cbaldaeonim,  cum  Lot 
dc  Sodomis,  cuin  Isracl  egrcdi  de  iOgypto,  ul  atl 
reaidificandos  novx  Jerusalcni  muros,  quos  Nabn- 
zardan  atque  nniversus  Cbaldaeoriim  cxercitus  crc- 
bris  iciibus  feriens  ad  solum  usque  dcsirtiere  se 
posse  sperabai.  Esdram  se  nobis  exbibeai,  el  Nce- 
niiam  coadjutorein  vidclicct  ei  consolatorem.  Ya- 
lcas  iii  Domino  et  convalescas. 
Est  aliquaiido  bono  bene  ne  gravibus  superetur. 
Est  male  quo  mactilas  lavei,  adversisqiie  pietur. 
Est  aliquando  inalo  bene  quo  gravius  reriatur. 
Estmalequo  redeat  vel  ut  bic  utroqucjam  paiiator. 
EPiSTOLA  XII. 

D  AD  BAKTHOLOMiCUH. 

Docet  qua  rahone  ambutandam  iit  in  via  Dominf. 

Domino  UabtholomjHo»  fraier  G.  sanctx  Barb.r* 
rx  dictus  subprior»  saiutem  et  boni  propositi  per- 
sevcrantiain. 

Audivimns,  et  gavisi  somus  de  confersionc  et  con 
versatione  vestra ,  et  oramus  ut  gaudium  nostrum 
slt  plenum  de  provectu  et  perseverantia  vestra.  Re- 
calescatis  igitur  igite  Dei,  et  conTalescati»  de  iir* 
firmitaie.  Refloreatit  in  novitate  sancta.  Spirilus 
sanctus  adsit  cordi  vestro  siibtiiiter  operans,  salu- 
biiler  mutans,  qni  sua  gratia  de  roaKs  bono»^  de 
bonis  eilicit  meliores.  Fateoi ,  bene  fecistis  noblit 
ncc  ingrati  sumus.  Quandiu  conversali  sumus  in 
tcrra  vestra^  undc  ct  ardeniiM  liaberc  concivett  t  >$ 


m 


GAUFRIDI  S.  BARBilIL€  SUBPlilORlS 


S40 


Ucsiilcramus  in  palria  nostr»*  Coepisils  Ingrcdi  viam  A  sira  menle  quolidie  ardeiHiiis  eteret^l,  nperaqiie 

quae  ducil  ad  vilam  illam,  ▼idclc  ne  declinciis  ad  *     '      '  -  .  -  .^         ._-  ...i 

dexlram,  sive  ad  binisiram ;  arcia  quidem  cl  angu- 

8ta,  sed  processu  lcmporis  dilalalo  cordc,  iiienar- 

rabili  dileciionis  dulcedinc,  currilur,  sicque  quo- 

dain  modo  Ifria  vidclur  :  arcia  in  iugrcssu,  lala  iii 

processu.Per  ipsam  aulem  non  ambulaiii>  iiisi  ex- 

pediii.  Tria  vero,  sicul  anlc  iios  ^liclum  csl,  sunl 

iinpcdiineiila  itincris  bujus  :  lumor  scilicei  supcr- 

bia?,  pondus  avarilias,  roolliiies  luxuriic.  Quibus  e- 

(U)nira  ires,  bumiliiatis,  palienlisR   et  paupcriaiis 

graduf  opponuulur.  Nos  ilaque  pauperlas  expedi- 

tos,  bumiliias  modicos,  paiientia  reddal  irobuslos ; 

sicque  canlabimus  in  viis  Domini :  Quam  magna  e$t 

gloria  Domini !  (Pial.  cxxxvii.)  Non  apparcai  in  no- 

bis  ulira  vacua  cnix  Cbrisii,qucmadmodum  in  muU 

tis  filiis  diflidemia;,  qui  lardaiiies  conVcrti  dc  dio 

in  diem,  improvisa  morlc  sublracii,  in  punclo  de- 

scendunt  ad  inferos.  Vilcscat  gloria  praescns.  Sa- 

pientia  roundi,  qu»  in  vobis,  quanlum  ad  sxculum 

plurimum  viguit  sluUilia  judicetur.  Cbarorum  e^ 

parcnlum  rennnliclur  aflrcclibus,  non  acquicscaiur 

carni  elsanguini;  favorcs  el  bonores,  ct  dlguilalcs 

rcputenlur  ui  stercora ,  ut  Cbrisius  lucrifial.  Ilrc 

est  via,  ambulaie  in  ea.  Qux  super  lerrani  siinl 

sapuistis,  a  modo  qux  sursum  sunl  snpile.  Oliin 

nol>is   d.cere  solebalis :  Dcus  det  vobis  ineliorein 

scnsuin,  Et  ego  vobis-  dico  :.Augcat  Deus  in  vobis 

opiimum  sensiinx*  videlicet  ut  seniialis  de  Domino 


vestra  sale  devoiionis  ct  dulcedinc  spiriluailis  gra- 
liap  tondiantur.  Aincn.  Iterum  valele. 
Gaudebas  dapibus,  gaudebas  divite  mensa  ; 

Nuiic  leuuem  viclum  sobria  coena  dabil* 
terram  coniemnas,  qni  cCBlum  quacris  liaberet 

Si  inansura  voles,  bic  fugiiiva  fUge. 
**  Non  diibilur  scgni  coelestls  gloria  regni, 

NUn  dabilur  lenlo,  sed  Ibrli,  scd  viuleuio. 
EPISTOLA  XIII. 

AD    IT.TRUM   AMICUII   SUUIIi 

horldtur  ad  astiduam  Scripturw  %utric  UctionHiu 

PETftO  (3)  suo  G. 

Oppoitunilaie  reperta  mcriiis  vcsiris  reddcns  sa- 
Q  luiis  obsequium,  horlor  ul  divinae  Scriplune  non 
niinorcni  qiiam  soleiis  curam  impendairs.  Ut  eniro 
beaii  Augustini  verbis  uiar,  sincera  et  soliila  res 
est,  nec  fucalis  eloquiis  ambil  ad  animnm ,  nec 
iillo  linguo!  ledorio  alit|iiid  inane  el  penduluni  cre- 
pilal.  Mullum  niuvct  non  verborumi  sed  rcrunl 
aNi.luni,cl  niultum  faclura  securum.  lii  ca  ei  prnta 
corrigunlur,  et  parva  nutriuntur,  et.  magna  excr- 
ceniur  ingcnia.  Si  autem  gratum  fueril,  ut  lleniui 
vobis  scribam»  scribite  ut  rescribam.  Sed  foriassb 
dicilis  :  Nolo  inluitum  tuum  defendat  arida  pScji.i» 
facios  el  litlerarum  color  exsanguis.  Nolo,  inqnam) 
inier  victrices  hedcram  libi  scrprre  lauros.  Adqiiod 
respqndemus :  f  Non  petimus  nos  aul  Jascivire  coin 
Sidonio,  aui  tenare  cum  llortcnsio,  aut  involvcro 


in  bonitaie,  et  in  simplicilale  cordis  quaBratis  illum.  C  cum  Marliano.  Sunl  qui  cloqucmiam  eloquentcr 

IsGs  paucissimis,  quae  de  Palrum  fonlibus  hausi^  in 

irhariiaie  exbortari  praesumpsi  dileciionem  vestram, 

quia  pure  et  siaipliciier  vos  diligo.  Scd  ecce  inler 

dictaudum,  ad  memoriam  forte  rediit  quod  inlcr- 

scro.  Magisicr  W.  cognomenio  Tuobe  (bene,  ut  ai-* 

bilrori  de  illo  audisiis  loqui,  quia  splendor  operis, 

ct  odor  opinionis  in  ejiis  gloria   conveuien.les ,   iU 

lum  nolissimum  reddiderunl),  non  longe  a  noslra  do- 

mo  mansii;  ad  quem  cum  aliquis  vcnissei,  dicens 

se  velie  saeculo  renuniiare,  el  jugum  rcligionis  sub- 

ire :  Bene,  aiebat,  docebo  te  brevibus  verbis  omncm 

ordinem  tuum  :  Non  aiidias,  non  videas,  asini  mo- 

rein  babcas,  bez  buc,  liez  illuc,  comede  prxbcndam 

tuam;  ila  caniare  poieris  i  Vi  §umenium  fadui 

sum  apud  te  (PiaL  lxxii).  Intclligitis  qux  dicunlur ; 

iledlt  enim  vpbis  Deus  iniellecium.  Non  refrigc- 

srat  anior  vestcr  erga  locum  BaugCEcii,  sed  diligite 

iiluin»  sicut  semper  faccre  solebatis.  Auiodo  afle- 

cluin  a  vobis  qiixrimus,  non  censuin.  Cum  illuc  per- 

texeritis,  quxso  ul  fratres  quos  ibi  reliqui,  el  ei- 

honari   et  consolari  curetis.  Yellem,  si  lieri  possei, 

ut  veiiirciis  ad  nos,  el  aliquantulum  temporis  fa- 

cereiis  apud  nos  :  inulia  audireiis,  mulia  vidcreii8« 

quibns  proficcretis.  Yaicie,  domnumque  abbatem^ 

ct  caeieros  fraires  nostros,  si  dignum  ducitis,  vice 

tiostra  saiutate.  Fcrvor  *  coelestis  desideril,  in  ve- 


dissiniulant ,  lanlomque  oraiiont  venuslatis  acca* 
mulaul,  quanlo  se  id  agcre  neganl.  Nibii  horum  ao- 
biscuin  ludcrc  libcat,  dum  hoc  devutioni  vesira^  suf « 
fiiiai.ui  siniplici  tantum  littera  feslivilate  discurrat. 
Vatele  cl  vcsiris  me  prccibus  Domino  commeiidaie. 
'  llae  suiit  enim  saluiares  viclimae,  vota  piacabilia,  iio* 
locausla  medullala,  pinguia  sacrincia,  aromala  re* 
dolenlia,  quas  offeratis  super  allare  aureum  quod 
est  ante  oculos  Domini. 
Vitis  ui  arboribus  decor  est,  ul  viiibus  uvaei 
I3t  gregibus  laurus,  segcles  ut  pinguibus  arlris, 
Tu  decus  omne  tuis. 

EPISTOLA  XiV 

I  AD  VriGORNIElfSIS  EPISCOPI   CAPBLLANUM. 

De  familiari  tcriptione  epitiolarum  el  mundi  con- 
l«ri)p(if. 

Dilccto  dileclori  suo  (4)  G.  domini  Wigorniensis 
capellano  frater  G.  cognoiiicnto  de  Britolio  saluleiii 
eain  quae  vera  esi. 

Sicut  Innocenlius  papa  scribit ,  in  familiaribus 
scriplis  dileciio  vera  cunsisiil.  Bene  igilur  faciiis 
duin  familiaria  nobis  scripla  dirigiiis,  duni  aiK>- 
siolic^e  confabnlalionis  munus  inipcndilisi  dum  ab- 
senliam  corporum  splriiu  labiorum  veslruruin  cuu- 
solari  curatis.  Esl  auiem  epislolare  ofllcium,  i;t 
beaius  ail  Hieronyrous,  de  familiari,  aul  dc  quoti- 


(5)  Forie  is  est  Pelrus  de  Buxeria  ad  quem  posl- 
6a  eplsiola  deciuia  quinta  quem  eiiam  suum  appel- 


lat,  aut  Petrus  Mangot  ad  qiiem  infra,  cpistob  18* 
(4)  Ad  quein  snpra  episiola  10. 


U\  EPISTOLAE. 

diina  eon?6nalioii6  »IU|uid  tcribere,  ei  ^««(liitii-  A 


m 


EMSTOLA  XVI. 


inodo  tbtentes  Inter  se  prKsentet  iiert,  dtim  m«iiie 
fiuid  a«t  veliiit,  aul  gestam  sil  naniiant»  licel  in- 
lerdnro  conralMilationis  lale  convivium  doctrime 
quoque  sale  condialur.  Hoc  liiieras  vesiras  sale 
condisiis»  dum  lemporalia  emiiia  quam  eoniem- 
iienda  sint  descrtpsistis.  More  iiamque  fliteniis 
aqu»  currunl  mortalia  quttqtie,  iiee  oiiquiil  siabiie 
potcst  esse  sub  sole.  Eapropter  felices  qui  despi- 
^iunl  felicia  mundi,elquibusesl  voti  sttuime  placore 
Peo.  Verba  sunl  beali  €regorii.  Ecce  innndus  qui 
diijgitur  fugit;  cureiigo  amatur  qiiod  rulinqiiiiur, 
cur  negligitur  quo  pervenilur.  Fugientein  sequiinnr, 
labenti  inbxremus,  diimque  labenlem  retinere  iion 
fiossumus,  cum  ipso  labimur  cui  inhxrenius.  Et  ego 


lOAXNis  ▲SBATis  DOGEzei  AD  oavraiDfjii.   . 
CautQtur  quod  diu  nvn  icripierii  GaufHdut^  p^if* 
qut  txk&rmorittg  ab  ao  epi$lola$, 

Dilecto  in  Clmsto  G.  venerabili  sanci»  BarUr» 
suliprior'',  rraler  J.su»  familias  qu»  in  Ciirlste  servli 
iu  Baugezeio  inulilis  servus,  In  omne  bonum. 

Miramur  utnnn  erga  vos  oblivione  deperivimnt, 
an  erga  vos  iierum  vesier  obduruit  affectus,  nl  ei 
Hiulto  jam  leinpore  nullam  nobis  epistolam  dirCKe- 
riiis,  nullain  vesiri  meinoriain  ad  nos  Iransinisfs* 
ritis.  Saecularis  quidem  cst  scnieniia  ^,  semper 
omnia  coinplacenl  nova«  Vcruin  erga  quem  ad  sii- 
|icrnani  sapieniiain  scimus  evolasse,  carnale  etiam 
proverbiuin  creillmus  evanuisse.  Sed  forle  causa- 


vobis  dico,  unum  e  duobus  Oei  aut  ipsum  relin-  ^  niini  quod,  sahra  pace  vestra,  pro  divonio  aeclpi 


quainus,  et  cum  eo  non  cademus ;  aut  iUuni  icne- 
bicius  et  cum  illo  cademus.  Valete  et  ut  scmper 
valeatis  semperque  manealis,  de  vallc  vit4orutu  ad 
luouies  virtuium  conscendite. 

Vit«  praesentis  stc  comparo  gnndia  ventis  : 
€um  neutrum  durel,  neino  coinprelienderc  durei. 

EPISTOLA  XV. 

AO  PETBCII  DE  BUXERIA. 

Doinino  Petso  cognominede  Buxeria,  suus€, 
talntem  ei  dileciionis  plenitudinem. 

Desiderio  desideravi  videre  faciem  vestramei  ore 
ad  «s  loqni,  sed  buic  desiderio  nosiro  Invldenl 
distincta  tot  spaiiis  in  quibas  hsbiiamas  locn.  Ltcei 


nius,  ut  quia  voliis  scriiiere  disiuliuius,  v«s  t  scrl- 
bendo  nobis  retanlaretis,  ut  videlicet  quta  clstenit 
iiostra  arescit,  vos  ^  lorrcnteni  vesiruni  ab  irrijgt* 
itone  liortuloruni  nostrOrnm  reiiueatis,  cum  dietum 
sit  a  Sapiente  :  Deriventur  fonle$  tui  fora$  ei  im 
platM  aqutt$  divide  {Prov.  v).  Tunc  eniin  eas  ha- 
bcbiiis  solus,  si  ex  eis  vobitcam  oon  communica- 
verit  ainicus.  Unde  et  egregie  de  illis  doobus  aniieit 
prolata  est  sentealia,  iNiam  afiimam  fuisse  in  duo 
corpora.  Non  cntm  dividere  possuni  diversic  fdrmas 
corporuin,  qnos  par  tinil  conscnsus  afiimorum.  Ego 
\^ero  quis  suin  qui  vobis  scriliam,  qui  vos,  ul  scri* 
bltis,  consoler  cl  insiruam?  Quantalibet  enim  dt* 


vero  absentem,  licei  lam  procul  maneiKem,  tainett  C  ^[^'^^^  ^}  f'»^  Grcgoi^iiis,  meiit  fulgeat,  quautalikei 

quasi  dulciier  deosculor,  et  sineera:  dilecltonis  bn- 

chiis  aslriiigo.  iuiigiiar  ^  spirltus  meus    spiritul 

vcstro;  refiecistis  ciiim  viscert  meo  in  Clirlsto  re- 

fuiideudo  lii  me  de  bono  ihesturo  cordis  vestri , 

verba  salubria,  verba  vivt  ei  effieacia,  qiiae  sensul 

nieo  aoioris  iiielle  condita  sapojerunt.  Sfcut  enim 

ir?^'U    vasculuin    alieno  nnpcr   iinbatum  aceio^ 

euindem  saporem  infundil  de  se  gustanti ;  sic  ni- 

niirum  vas  Spirilus  sanctif  vas  ad  omne  opus  bo« 

num  paratum,  vas  verbum  viias  continens  ad  gio- 

riam,  de  se  gustuniibus  dulcisslmum  atque  gratis- 

simuin  saporera  refundti.  Sed  quid  amplius  dicam? 

Feslinat  nuniius  pro  cujus  caasa   |>aternitali  vc- 

Ktrde  obniie  supplico.  Festioat,  inquani,  uiide  ct 

ei  quein  inuUum  dillgo  paruiii  loquor.  Vcrbis  igilur 

fiueni  iinpono,  dileaioni  ^neni  ininime  posituros. 

Uogo  autein  ut  pro  inei  cordis  infirmiiate  cnlKius 

oretis,  quaieuus  oiniiipolens  Deus  ineotem  meam  a 

iiialis  omnibus  pro  vestra  intercesslone  defendal, 

el  me  citiiis  de  |>rxsentis  viiae  procellis  ad  aeternat 

quietis  litiora  perducat.  Amen.  Det  et  vobis  i|)se 

i|uod  el  hodie  cedti  td  gloritni,  et  cras  respondeal 

ad  coronam.  Yaleie,  dimidium  aniine  meos. 


*  Ouos  ligat  asquus  anior,  quos  mentis  identidai 

[ardor, 
Non  pro  diversa  suni  regione  duo. 


eloqueniia  tingua  poUeai^  $umma  tamen  imperitia  tsl^ 
velle  docere  meliorem.  Vos  enini,  ut  verbis  bettl 
Pauli  utar^  scitis huiniiiari et cxaltari,  scilisct tban* 
dare  el  penuriam  pati  ubique  ei  iii  oninibus,  graiit 
docenle,  instructus  estis.  Vcruin  erga  me  non  sie 
agitur.  Sed  si  mei  curain  non  gerilis,  tinieudum 
niilii  est  a  pnsillaniniilale  spirilus  et  tenipesiaie,  el 
Kisi  orationum  vestrarum  manns  iniposueriiis  sue* 
cunibendum  mihi  est  sub  oncrc  sab  qiio  |>ositus  in 
hiijus  inalitia  leoiporis  et  regionis.  Valete,  et  veslri 
meinoris  in  Doinino  memor  eslotc.  Salutat  vos 
doinnus  abbas  de  Oratorio  (5)  el  ca*leri  fratres. 
Salulal  doninus  Petrus  Mangol,  queni  voluiuus  ui 
per  litteras  confortetis  in  Doiuino,  cl  inter  ciciert 
D  de  biblioiheca  emenda  sulimoneaiis. 

*  Qnamvis  Islari  soleanl  novitaie  modcmi, 
Nil  tamen  esl  noviias  utiUlate  careiit. 

**  Ardenti  siudio  sacra  perlege  dogmata,  si  vis 
Dulcis  aqu»  salienlc  sitim  restingaere  rivo. 

EPISTOLA  XVH. 

CAimiDI   AD  l041IBltli. 

Supertori  epi$tolaf  re^pomiet 
Venerabili  abbati  stio  J.«  fraier  G.|  saluien  et  di« 

lcctionis  plenitudinem. 
Maiure,  sicul  ante  iios  dictam  etl,  labitur  ab 

aniiuo,  qui  diurno  non  subjacct  oculo.  At  juxit 


(5)  Oratorium,  monasleriutn  orilinis  Clsterciensis  in  dioeccsi  Andcgavcnsi,  Gallicc  Loroux,  ciijiisfilia 
exsliiil  abbatia  B.iiigezeieiisis.    . 

Pjithol.  CCV.  •^'^ 


fil^ 


GAUFRIDl  S.  BAHBARi£  SUBPRIURIS 


gii 


illuii  iritam  Tulgf  proTerbium,  qui  bene  diligil  larde  A  quid  refandaiis**.  Quod  si  feceriiis,  el  ego  licei  c  • 


ubiiviscilur.  Ego  aulem  qua  ralione  oblivisci  pos- 
SLni  quos  semper  inlerioris  bomiiiis  iniueri  de- 
leclor  aspeclu.  Quomodo  iiaque  erga  me  dcperire 
poieslis,  quos  unico  sincer»  dileclionis  aroplector 
affecluTQuse-esi  enini  Hducia  nosira,  aut  quae  spes 
gloria:?  Nonne  vos  anlc  Deum?  Meus  crgo  circa 
Baugexeii  iocum  Christo  propilio  nunqnam  obdu- 
rescet  affeclus,  pro  cujus  promoiione,  videlicel  ut 
in  coniobium  provebcrelur  saepius  adii  rcgcm  An- 
glorum ;  quodqtie,  ul  mrnus  sapieiis  dico.  crebris 
ac  dcvoiis  precibus  a  regc  pclii  Anglorum.  Ei  licct 
a  quibusdain  minus  recic  sapieiilibus,  et  in  boc 
ntgolio  sua  magis  quaiu  qusc  Jesu  Cbrisli  quaereii- 
libus»  boc  raclum  displicueril,  et  qtixdam  inde 
gravia  auribus  incis  inluierint,  in  hoc  lainen  gau- 
deo,  sed  cl  gaudcbo.  Coiifido  enim  quin  td  milii 
proveniet  ad  saluiem  per  vestram  orationeiu  ct 
maltoruni  ibidem  commorantium  gralam  Dcocon* 
Tersalionem.  Carterum  causnm  quare  vobis  rarius 
Kripscriin  rcscripiorum  veslrorum  ei  coinmean- 
lium  raritas  recil.  Yos  plane  cum  bauriatis  aquas 
4lc  fonlibus  Salvaioris,  cuin  de  venlre  vestro  fluant 
•qua!  viva^  cum  sit  iii  vobis  fons  aquae  salieiitis  in 
viiain  xternam;  tamencouqueriiniui,  quod,cisieriia 
Testra  arescence,  non  babeatis  quod  nobis  propi- 
nare  possilis ;  sed  non  dubitoquin  adsit  pos§e,  si 
noii  desit  velte.  Uiinam  sic  possemus  sicut  vos 
posse  seuiiinus.  Porro  Terecundiain  nobis  ingeriiis 


sterna  mea  arescenie,  parum  qurd  quod  vobitpro- 

piuem  centonizare  saiiem  et  compHare  conabor.  Rei 

posl  aurea  pocula  dc  rase  ligneo  tcI  vcI  testeo  bibii. 

Veruinbxc  baclenus.  Dcprecorauienisupplicilerdi- 

gualionein  veslram,  quntcnus  fralres  nosiros  fllios 

vestros  quos  ego  diligo  iii  Toriialu  vice  noslra  sa- 

biletis.  Novo  coenobio  noslro  novi    mnrtyris    (6) 

noslri  pignora  misimus,  bisqiie  ali(|uid  mnjus  siciit 

videre  poterilis  addidiitius.  Vival  iii   neicrnum  cl 

norent  anle  Dominum  sancilias  veslra. 

*  Felices  undae  qiiihusliiteriorn  lavniitur, 
El  nicntis  facies  clarior  elliciiur. 

^*  lii  teriis  diio  sunl  qua;  nil  nbscon^liln  prosiint : 
Fusbus  liuiiio  censiis,  clausus  sub  pcclore  srnsus. 
\  EPISTOLA  XVIII. 

AD  PETRUU   MANCOT. 

Gratulatur  ei  de  cuncessa  tibi  [acuitate  eonttruendi 
ccsnobii  agiique  de  necessitaie  comparandic  in  eo 
bibiiolhecce, 

Chnro  suo  et  amico  Pelro  (7)  Mangoi,  riaicr  G. 
saluiein,  et  incepti  operis  perbeveraniiain. 

Implevit  Deus  desiderium  veslruiii,  habelis  qiiod 
tam  ardenter  quxsislis,  a  nobis  plaiie,  a  rege  per 
nos,  a  capilulo  Cistercicnsi  per  liuerns  regis,  c;c- 
lcrosqiie  coadjutores,  quod  vohiislis  inipeirastis. 
Difliciilima  qni;!em  priiiio  viJebantur  hxe,  et  pro- 
pter  obvios  casus  pene  desperatione  decidiinus;  sed 
ipse  Deus  cleinenti  nos  octilo  rcspiciens,  in  nunu 
forli  anie  faciein  nostram  oniiiia  coniplanavii.  Opus 


dum  dicitis  :  Quis  cgo  suin  qui  vobis  scribain,  qui  G  igiiur  devoia   prius  meiile  conceplum,  devote  iii' 


Tot  consoler  et  instruam?  Et  illud  insuper  Grego 
fianum  inducitis,  summam  imperitiam  esse  doceie 
Teile  meliorem.  Sed  quod  non  est  ita  ut  dicitur» 
^ideKcet  ut  vobis  siin  melior,  sit  ita  quod  dicitur, 
ne  is  qui  non  solet  meniiatur.  Quanquam  eisi  vobis 
in  aliquo  melior  essein,  iion  ideo  consolaiionis  et 
Mdmouitionis  vestrx  expers  esse  deberem.  Hoc 
enim  infert  bealu»  Gregorius,  non  quod  aliquando 
luonere  debeaiit  {leg.  non  debeant]  meliores,  sed 
ut  proiervorum  tumidam  reprimal  Tolunialem;  sed 
aadaciam,  sed  temeritatein,  sed  elati  cordis  pRS- 
aamptionem*  Nain  quod  deterior  quandoquc  inonere 
debent  meliorem,  ipse  in  Mornlibus  scribit :  Cum 
qmadam  faeta  meltQTum^  ait,  deterioribut  4itplieentf 


cepliim,  devolius  peragiie,  et  qiias  huic  sunt  neces* 
s;>ria'soHicile  providele.  De  vivis  ei  clcctis  l»pi- 
dihus  toinplum  Domino  fabricate,  qui  recipiant  vos 
in  xieriia  tabernacula*  Gralias  ago  ipsi  gratis  Dei, 
qui  operatur  in  vobis,  qui  eidein  gratiae  coopera- 
inini;  graiia  quippe  Dei,  qux  boiiani  Toluniatem 
operaia  esl  in  Tobis  sine  Tobis,  niodo  operatur  per 
Tos.  Guudcle  Igitur,  quia  vobis  qtiasi  instruiiicnt^ 
ulitur  ad  opits  bonuin,  qui  vobis  non  usus  est  ad 
eamdem  in  vobis  bene  operandi  affectum.  Proinde 
modis  omnibus  vobis  agendum  esl,  ne  incuria  Te- 
stra  lanti  opiflcis  crealura  in  vobis  decrescat,  iie 
snpernae  graiise  incrementum  felici^  proposili  dain-> 
nosa  pocnitudo  prxpediat,  ne  diflidentia  per  au- 


tu^uaquam  quod  menlem  mooel  reticendum  es(,  ted  ^  gelos  iiialos  immissa  quxsilum  lot  laboribus  Gneni 


€um  magna  humilitate  proferendum,  quatenus  in- 
lentio  pie  proferentit^  eo  vere  tervet  (ormam  rectitu 
dinit,  quc  per  tiam  gradiatur  humilitatit.  Dat  Je- 
tbro  *  consiliuiu  Moysi  de  potestaiibus  ordinandis, 
nec  esi  pnesumplio  eIali,sedobsequium  non  iiigrati. 
Domnus  Petrus  :  Subjugale^  inquit,  muium  hominit 
voee  loquent  prohibuit  prophelcs  insipientiam.  Phi- 
losophiis  :  /Vofi  qui  dicat^  inquit,  ted  quid  dicatur  at* 
lende.  In  proverbio  dicitur : 

Quod  lu  non  no4f i,  novtl  (ortattit  ateilut 
Non  igitur  occasioiiem  quaeratis  ne  nobis  rcscribaiis, 
aed  de  copioso  thesauro  veslro  interduin  nobis  ali- 


consummationis  eludai.  Turris  si  propugnacnlis 
careal,  lain  facile  invaditur,  quam  dilflciie  defen- 
ditur,  propter  iniperfeciionciu  siiaro,  nec  defcu- 
sioni  idonea,  nec  iiiTasioni  invia  judicatur.  Qiiod 
81  etiain  armaineniariuin,  unde  ad  expugnationeni 
liosiitim  suo  tenipore  irnia  proferunlur,  iiou  lia- 
beat,  viribusL  pariter  et  arinis  deficit  iu  ae  ipaa. 
Opus  igitur  vesirum  tantopere  laniaque  fidei  *  Ti- 
Tacitate  inceptam,  quasi  qiiaedam  munitio  esl  con- 
tra  diaboluin.  ibi  Testra  dcTOtione  congregata  tc- 
siro  suniplu  subsistit  Christi  militia,  die  noctnque 
coiiira  spirituales  nequitias  armis  jusliti.e  asiu.i». 


(6)  An  Thomae  Caniuariensis  nrchieplscopus?  ^        .      ,« 

(7)  U  crat  luonachus  Baugcicieiisis  cujus  nnjulio  supra  m  cpist.  16. 


m 


..  EPlSTOLiE. 

.     •  -.1^..  i...iiift  A  innuam.  ordinera  mtiai,  iii  sii  In  ociiUs  »iii»p^i 
Vo9  vero  ci  in  siiis  procuraior  el  minisler  linjus  A  mquam,  uruincm  .p        , 

niilUiu5,  oporiel  vos  minislrare  arma  piignaiuibus»      ^*'"^»    »" 


grjlum  Dco  cl  angelis  ejus  M»cciaculuni  iii  viiiuiis 
ilefcnsione  prassianlibns;  ipsi  quippe  agunt  causAm 
Vcslram,  quornm  iuslruilis   miliiiam.    Clauilrum 
Siiie  armarlo  (8),  quasi  caslrum  siiic  armamenU- 
rio.  Ipsum  armarittm  nostrum  esi  armamciiiarium. 
luile  ail  iii.pugiiantlos   hoslcs    proferimus   diviiiae 
lcgis  senleuiias,  quasi  Sdgiiias  aculas.  Inde  assu- 
minius  loricam  jusiiuye,  salulis  galeam,  sculum  ft- 
clei,  gladium  spirilus,  quod  csl  vcrbum  Dcl.  Agile 
«rgo,  nc  in  vcsirx  muuiliouis  armamcnlario  dcsil 
ipsius  muniliouis  summa  muniiio.  Mui/uio  isia  esl 
^acr»  biblioihcc»  (9)  crudilio,  In  qiia  csl  viia  cl 
iiiorum  laiidabilis  insiilulioJbi  invenii  omnisscxns, 
omiiis  aclas,  quod  siuB  ulimali  proficial.  Ibi  spiri- 
lualis   infaulia    invenil   undc   nulria^ur,  juvenlus 
ondc   roboreiur,  seneclus  uiide  susiciiieiur.  Bcala 
manns  quce  omuibus  minislral  undc  omuibus  salus 
proTCuial.  Si  crgo  prxfalae  miliiiae  arma  miuisira- 
vcriiis,  uihil  resial,  uisi  ul  ei  dicalls  :  Apprelieiide 
anna  el  seuium,  el  cisurge  in  adjuioiium  luibi. 
Vale;  el  ul  i|>sa,  sine  qua  nullum  decel  esse  coeno- 
Mum,  biblioiheca  **  compareior  operam  daie. 
•  Polrus  vocaiis,  firniiis  cslo, 
\\\  Chrislo  pcira  fidei  fuudaiuiue  jacio, 

Spe  paries  Burgil,  culinina  complel  ainor. 
Vivil  agendo   fides,  iibi  non  esi  aclus  aiiioiis, 

Gignil  aborlivaui  spc  u  inoribuiida  fides. 
••  Quamvis  mullorum  inulll  placeanl  Ubi  llbri, 
llaiic  habeus,  sapias,  suflicil  ipsa  libi. 
EPISTOLA  XiX. 

AD   MAGISTRUSl  H. 

Crululalur  ei  de  iuo  in  Ordinem  ingretsu,  docetque 
qualii  in  eo  eae  debeaU 

Venerabili  magislrodomno  ft.,G.(IO),  providei-e 
Domiuuin  in  conspeclu  suo  sempcr. 

Veniciis  ad  nos  quidam  fraier  dc  casiellis,  audi- 
lui  meo  dedii  gaudiuiii  et  Ijcliliam ;  inleirogalus 
rr.im  a  iiobis  ulrum  vos  xo^siioscerel,  respondil  se 
vos  opliiiie  iiosse.  el  apud  vos  aliqiianlis  diebut 
commoraium  fuisse.  Inliuiavii  eliam  nobis  ordinem 
\os  cuiu  vesiris  nuper  accepisse.  El  quidcm  anle 
ordinem  suscepium,  juxia  modulum  vcsiruin  ordi- 
iiale  vixislis,  sed  amodo   multo  ardenlliis,  gralia 


cilas,  in  anrihus  obedientia,  in  guslu  et  odoraia 
lcmperantia,  in  manibus  munditia,  in  cordc  bit- 
mililas,  in  incessu  graviias.  Ad  ipsom  autem  ordi- 
iiis'  magistrum  perlinel ,  ui  cujusdam  sapicnlit 
verbis  uiar : 

Cnm  quem  corripiet  verbii,  vel  verhere  vngai 

Non  lamen  excedat  lingna  manutve  modum. 
Oportet  etiam  u(, 

Si  quii  eum  la^itii,  l<ieden'em  Imdere  voleni^ 

Compaiiendo  magis^  quam  patiendo  ferat, 

Sobrietai  in  eo  vigeat,  morumque  venutttn^ 

Cum  Incnjmii  pielai,  cum  pietate  vigor^ 
Consilii  gravitm,  cuitoiiia  cordii  et  orit, 
Cralia  docirina^,  zelui,  amorque  gregn, 
Solliciiudo  domui^  rerum  proviiio  ct%ta, 
Mdjor  honeitatii  cura  minorque  rei. 

»  Sic  qtiippe  debet  ordiiiare  domum  suam,  iit  cha* 
ritas  scinpcr  apparcat  anie  ja'nw;ini,  rifca  altare 
muiidiiia,  iii  capiiulo  disciplina.  Cotivcuistis,  ut 
uiianiiiies  hahitelis  rii  domo,  ut  idcm  sit  >iciiiSt 
iion  impar  cultiis,  idcin  locus  epuli,  Idem  somul» 
idem  discipinx,  idcm  orationis;  convenius  euliti 
diciiur  quusi  a  via  ;  coiivenisiis  enim  tairquam  so- 
Cii  in  via,  ut  cx  jircunditale  socielalis  miiior  sil 
labor  itiueris.  Siatc  ergo  in  vii»  vcstris,  lciieto 
saucti  ordiiiis  proposilum,  ui  landem  mereamini  ad 
sanciorum  pervenirc  cousoriiam.  Doiret  Deus  ui 
coigregatio  vcstra  sit  malignis  spirtiibas  lcrribilis, 
iit  castrorum  acies  ordinala.  Oraie  pro  nobis;  baec 
qu3e  vobis  scripsimiis,  non  prxsumpiioni  deputeii- 
tur,  SiHl  charilaii.  Valeie. 

n    *  Non  04lio,  non  sit  pretio,  non  sii  prece  ca^cus, 
Jusiitix  rigor  ci  lidei  vigor  omnibus  xquus. 

EPISTOLA  XX. 

AD   W.  QUONDAM  PRIOREM   SANCTl  BTCPHAHl 
CADOSIENSIS. 

De  contempfatione. 

Dilecto  suo  W.  quondani  priori  S.  Siephani  de 
Cadomo  (11),  oculos  scmper  habere  ad  Domiiiunt. 

Ut  nos  bcaius  hoitatnr  Grcgorius  ,  non  terreui 
dona,  non  falsas  divilias,  iion  rugitivos  honores 
a  Domina,  sed  lucem  quaeramus;  iiec  iucem  qttai 
loco  clauditiir,  quae  iem|)9r6  flnitar,  quae  iiociioiii 
interrnptione  variatur,  qiijc  a  nobis  coniinunitcr 
ciiiln  pecoribus  cernitur,  si  luccin  quxramos,  qoaiii 
videre  cnm  solis  angclis  possiinus,  quam  noii  Ini- 


Dci  largicnte.  Uegulis  Palriim,  ct  prxcipue  beaii  d  limn  iuchoai,  iion  tinis  angustat.  lllius  iniernae  ei 

.  _.•-.:     .. ..  ^ .    .1..!.!.:.       C..I     n.at;.k»«   M%.WMtr\     ii  I   I  i\AA  • 1^.:^      .-._^    _.^.i.tli_    ^.    <__     .  _i !__i.:i!_    ..^^ 


Augiislini  operam  djbitis.  Est  aul«^m  ordo,  ui  ipse 
doclor  defiuil ,  parium  et  disparium  reruni  siia 
cuique  loca  tribueiis  disposilio.  Cst  fdane  ordo,  ui 

Singula^  quaque  locum  teneani  ioriita  decenler, 
llaxime  aulem  ad  clericorum  regularium  ordincm 
spcctal,  ut  studcant  nihil  proprium  habere,  inviolati 
cordis   ct  corporis  integrilalem  sollicKc  scrvare, 
majorum  praeceptis  humiliter  obedirc.  Ad  ipsnm, 

(8)  Armarium  in  monastcriis  locus  erat  in  quo 
asservabantiir  libri,  quorum  eiiam  custos  armariui 
solebai  appellari. 

(9)  Bibliolhec»  nomine  hoc  loco  et  infra  in  fine 
epistola;  videiur  intelligere  Bibliorum  sacroruiii  ( o- 
diccnii  ui  iudicant  duo  versiculi  ultiuii  episiolx  sub- 
jecll. 


xteru»  lacis,  tam  amabilis  et  tam  admirabills  esi 
pulchritudo,  ut  si  quis  eain  serena  cordis  acie 
contempleiur,  eidcm  roox  cobxrendo  conformeior. 
Si  vobis  deesi  oculus  carnis ,  non  taincn  d.-csl 
ocnlus  raiionis,  sed  ncc  ocnlus  conteinplalionis. 
Oculo  carn's  viili»iis  uHiudnut,  et  ea  qtiae  in  mondo 
suui;  oculo  raiionis  videiis  aniinum,  et  ea  qune  iii 
animosuni;  oculo  coniempljlionis  videtis  Deom, 

(10)  Forle  Richardus  presbyler  ad  qjein  supra 
episiola  8,  ei  infra  episi.  3i. 

(11)  Sancli  Slepiiani  Cadomensis  insigne  mona-» 
stciiuin  ordinis  Saucli  Beiieilicii,  a  Willelino  coii- 
ques;ore  Aiigloruni  rege  fuu(ialum ,  cui  iirinitii 
:ibl»as  pra^fuit  sanctns  Laufraocus,  postea  Cautua* 
rieiisis  arcbiepiscopus. 


M 


GAUFRIDl  S.  BARBARiE  SUBPRIORIS 


848 


ct  ea  quae  in  Deo  suni.   Esi  auieiii  contcmplaiio  A  cogeret  accelerare.  Illuc  qooqae  eundo,  per  tos 


|)er«picax  et  liber  animi  conluiius,  ad  rss  perspi 
r>ndas  usqueqnnque  diflTusus;  ycI  contemplaiio  est 
verus  certusque  inluitus  animi  de  quacuiiqne  re ; 
fel  apprebensio  veri  non  dubia ;  vel  certa  ila ; 
Contemplatio  est  erga  invisihilia  salubriter  aflSciens 
animum  menUs  illuminatio.  Duo  autem  sunt,  ut 
Bostis»  bon»  contemplationis  excessns;  in  inielkctu 
«nus,  alter  in  affcctu ;  unus  in  lumiue,  alicr  in 
fervore;  nnus  in  agnitione,  alier  in  devotione. 
llis  vigebat  Didymus  ille  videns,  de  quo  llierony* 
mus  sacris  ab  eo  litteris  eruditos :  Dydimus,  inquii, 
neus  babeiis  oculoa  sponsae  de  Cantlco  caniicorum, 
et  iHos  oculos  quos  Jeius  in  albescenies  segeies 
pnccepit  levari,  sublimius  quiddam  intueiur.  Ilunc 
beaius  Aiitonius,  cuin  Alexandiiatn  venisset,  nia- 
gnificis  consolaiuf  est  verbis.  Nibil,  iiiquit,  te 
ofleiidat,  0  Didyiue,  quod  carnalibus  oculis  videris 
•rb.iius;  desuut  enini  tibi  oculi  quos  babent  niures, 
«t  railx,  et  lacertae;  sed  la'lare  quod  babes  *  oculus, 
quos  augeli  babenl,  cuin  quibus  vidctur  Deus,  ei 
l»er  quos  magnum  tibi  scientix  lumen  accendilur. 
Mttutndm  siiJil,  inquii  Augustinus,  ienebra^  non 
ocnlorum,  $ed  morum;  el  ii  oculorum,  non  exterio- 
rum^  ied  mlernorumf  quibut  diiceruiiur  non  album 
«I  ui^rum^  ud  ju$lumel  injuilum.  £t  quidem  super 
vnt  dicm  clariiaiis  splendor  effulsii ;  ad  illas  uaui- 
que  quas  sol  justiliai  proxiinus  respicit  lerras, 
maturis  virtuium  fructibus  redundantes,  velut.turtur 
casliiisimus  advolasiis.  Non  ergo  ultra  iiniemus 
de  vobis  ne  transeatis  d»  luce  ad  tenebras,  dejeito 
quietis  ad  volutabrum  luti,  de  paradiso  volupuiis 
ad  agrum  Damascenum,  ubi  perilt  Abel  justus. 
Paucis  ad  vos  loquens,  ut  iuformis  cornicula  alie- 
nls  nie  coloribus  adoriiavi ;  non  tamen  timeo,  iic 
cum  forie  suas  repetitum  vencrit  oUm  grex  aviiim 
pluinas,  moveam  coruicuia  risum  furtivis  nudaia 
coloribus«  Gratia  ei  pax  vobia  muliipliceiiir. 
Amen. 

*  IropleiM  tifficiuin,  reprimensque  prioris  bonorem, 

Sic  viu  sicut  tempore  priuius  eras. 

*  liens,  facles,  oculus,  pura,  serena,  pudicus, 
Dextera,  lingua,  pedes,  larga,  modesta  graves. 

EPISTOLA  XXL 

iOAMlllS     AftBATIS     BAQGEZElfiNSiS     AD     GADFUDUil. 

Rogni  Gau[ridum  uf  »ibi  relinedt  bibliotheeam. 

Dilecio  in  Cbristo  G.  veuerabili  sanct»  Barbarae 
subpriorij).  miaisterfrairum  de  BaugezeiOt  semper 
iu  Cbrisio  vivere. 

Visls  opUti«  liueris  dilectionis  *  vestr» ,  quasi 
fk  gravi  somn^  evigiians  io  illa  pairiarcbe  Jacob 
verba  prorupi :  SugUit  miki^  veniam^  el  videbo  eum 
atuequam  moriar  {Cen.  xlv).  Crediie  eniin  mibi,  in 
gravem  cordis  et  spirilus  anxietatem  inciderain, 
meiuens  ne  quia  posl  longuiii  leinpus,  uec  etiam 
pQbt  missas  litteras  aliqiiid  de  vobis  audierain, 
mors  quas  neuiini  parcii,  dilecuin  a  cariie  sepa- 
trnct  aniiitam;  fesiinasseinqiie  vos  videre,  iiisi 
'n!iijftiia  ienipuris  ad  capituluiu  Ci&terciensc  iier 


B 


transituin  baberem;  sed  iimui,  neduin  progreds 
ulterius  fesiino,  vos  videre,  vos  colloqui  (qiiod  ar« 
deiiter  desidero)  sufficienter  non  poiuissem.  Muiic 
igiiur  rogamuf  tos,  qoatenos  blbliofliecam  illani, 
si  lam  bona  est,  imo  quia  um  bona  est,  ut  scri- 
bliis,  retineatis,  ne  alieri  vendetur,  quia  in  rediiii 
eapituli  per  vos  venieinus ,  et  eam  cum  consilio 
vesiro,  si  Deo  placet,  comparabimua. 
*0'iis  sit  vcrus  anior,  quid  verbis  picU  simuHas, 
Verba  iiotaul,  vultus  indicai,  acU  probant. 

EPISTOLA  XXII. 

GAUraiDI  AD  iOANNEU. 

Pelil  ut  ejut  precibu$  felicem  $ibi  a  Deo  obtineat 
morlem, 

Venerabili  abbati  sno  J.,  suiis  omninoG.,  saliitem, 
non  tam  in  via,  quam  in  palria. 

Sicut  me  adhnc  in  came  vivere  desiinalis  ad 
vos  liiteris  nostris  cognosciiis.  Sic  nimirum,  Deo 
volente,  velocein  tabernaculi  mel  depositionem  dc- 
slinandis  ad  vos  liiteris  cognoscetis.  In  fratrum 
namque  cliariiale  conftdo,  quod  post  celebraias  ex* 
sequias  profecturiis  ad  vos  noniius,  non  mulia» 
proirahet  moras.  Quaniumcunque  ergo  vobis  scri* 
bere  differannis,  banc  enim,  ut  nostris,  dilaiionem 
conimeaiitium  raritas  facit,  de  excessu  nostro  on- 
nis  iollatur  suspicio.  Illud  praecipiie,  ac  iota  men- 
iis  devotione  sanctiiaiis  vestrae  pedibus  provoluius 
exposco,  ut  cum  praescriptus  ad  vos  venerit  nan« 
iius,  id  agerc  satagatis  pro  me,  quod  siiidio  pieu- 
tis  diciante  fralernae  flagitabuni  liilerx.  Orate  Sal- 
valorein,  qui  non  vult  mortem  peccatoris,  ut  inte* 
rim  mibi  virtutem  largiri  digneiur ,  qna  sie  euro 
valcam  sequi ,  ut  possini  asscqui;  sic  videlicet  ae- 
quar  ad  mcrilum ,  ut  assequar  ad  prxmitiiii.  Viam 
plane  qua  illum  sequi  debeanius  osiendit ,  vivendo 
hinoeeniia:,  moriendo  paiicniiae,  praebens  exetn- 
plum.  lianc  si  tcneo,  ipse  mibi  vivere  Cbristus  esl, 
etroori  lucrum.  Ouautum  lucrum  ,  quamque  pre- 
liosum ,  pretiosa  in  conspeclu  Domini  morie  de- 
fungi,  in  diebus  paucis  tenipora  mulia  complere, 
pleuumqiie  dierum  decederel  Pleiiusautcm  dieruni, 
m  quidain  saiicius  ait ',  inoriiur ,  qui  in  teinpore 
Iraoseuiiie,  id  quod  non  tangit  operatur.  Felix  de- 
D  cessus,  qui  est  ingressus  vitae,  prsiniumque  labo- 
risl  Laboro  **  iuque,  laboro  veniurus  ad  aiiem; 
acio  enim  quia  si  bic  laborare  noluero ,  vtniam  ait 
liiiem  vii»,  et  non  veniam  ad  linem  laboris.  Novi 
quod  ia  terra  locus  esi  inerilorum ,  in  coelo  pra;* 
miorum,  nec  de  imis  ad  summa  coiiscenditur ,  nlsi 
causa  aalutis  iu  roedio  compareuir.  Novi  qiiod  iU^ 
vino  judicio  semper  suus  novissitne  rerum  meritis 
respondet  evenlys.  QuanU  auiem,  nl  beaiusCy- 
prianus  ait,  est  djgnitas,  quauiaque  sanctitas,  exiie 
binc  laeium,  cxire  iuier  angusiias  et  pressuras  glo- 
riosuin  I  claudere  in  momeiiio  oculos  quibus  boini- 
nes  videbaniur-et  inundus,  et  siaiim  eosdeui  ape- 
rire,  utDeiis  videaiurei  Cbristus!  Tanta  faciliiate 
niigrandi,  qiianta  vclociiaic  rcpentc  terris  subtra* 


M  EPlSTOLiC.  m 

lieiift,  iiOii  regnis  coeleslibus  reponnris.  litec  opor"  a  rrucmur  Deo;  Yidentet  eum  in  crealurit,  babeni(*« 

eum  in  nobis  ipsi»  :  ei  quoil  bis  jucondins  ei  bea« 


tci.  iuquii,  mcnlc  ct  cogiiaiionibu$  complcdi ,  hcec 
njctc  ci  dic  mcditari.  Sed  bxc  nos  diiisse  sufficial, 
Vos  vero  gnilam  nobis  consolaiionem  impetidills, 
ciim  ad  nos  lilteras  vestras  dirigiiis,  ncc  a  nobig 
fll  qtiod  a  quibusdam  fleri  solet ,  ut  scbedula  cuin 
pcrlccta  fueril »  projiciatur ,  imo  et  a  nobis  avide 
cusloditur ,  el  studiose  transcribitur.  Gratulor  id 
siqiiidcin  tltulis  accedere  vestris,  ut  et  apud  nns 
maiioat  inemoria  nominis  vestri ,  ut  in  ore  noslro  , 
quasi  mcl  indulcetur  ipsa  vestri  memoria  ,  et  ut 
iiiiisica  in  convivio  viui,  Dominus  sic  ciim  spiiiiii 
vesiro.  Amen.  Detque  vobis  quod  et  bodie  cedat  ad 
gloriam,  ct  cras  respondeatad  coronani. 

*  Viviiur  obseqiiio  mortis,  mors  j^inna  viioe  csi, 
Sed  quibiis  ad  vitam  vita  paratur  iter. 

**  Parvo  perpetuam  mereare  labore  quietein, 
£t  fletu  pensa  gaudia  Ioi>ga  brevi. 

EPISTOLA  XXIIL 

tOAN.NlS   AD  GAUFRIDUH. 

Supcriori  cpiiiotce  rapondct. 

Dilecto  in  Cbrislo  G  ,  J.  suus  (12)  vicariii.':,  debitani 
saluiem. 

Verc,  ut  sciptuin  est,  fortic  ni  mon  d.leciio^  dura 
9ctui  infcrnui  cemulatio  {Cant.  viii).  Ex  qiio  cnimmui 
liiae  dilectionis  colligatione  congluiinata  est  animt 
mca  anim:c  voslne,  tantain  in  me  ignis  inde  snccensut 
exeroet  violentiam,  nt  licet  commotus,  licet  l.-csut. 


lius  cst,  ipsam  in  semetipta  cognotcemut  Trinita* 
lem,  el  ejusgloriam  tine  ullo  aetiigmate  RHiRifci 
cordls  oculo  contemplantes.  Ha!C  enim  erii  viii 
aeterna,  ut  cognoscamus  Patrcin  el  Filium,  ei  in 
utroqiie  Spiritum  sanctum.  llaH!  esl  multitodo  dul* 
cedinit  divin»  quaiu  abscondit  timentibus  se ;  Ii.tc 
est  mensura  bona  et  oonrerta  ,  ei  coagiiata,  et  s:i* 
percinuens,  qu»  dabitur  in  siniis  nostros.  Hic  esl 
cuuiulus  felicilatit  nostrae,  supereminens  gloria, 
supereflluens  bealitudo,  ad  quamnot  perducel,  qiti, 
licct  in  diverso  babitu,  in  uno  laincn  spirito  not 
vocavit. 

Sed  via  vlrtuUs  dextrum  petit  anhia  collem, 
^  D.liicileinque  aditum  prinio  spcclautibut  offert 

EPISTOLA  XXIV. 

GALFRIDI  AD  JOA.MNEU   ABDATEM. 

Dolel^  quod  vocaius  ad  conciliitm  Pariticmc  ^  HMik 
fnerii  prmcm^  cum  Joanna  abbas  Baugcxci  accc^ 
iit  ad  Sanctam  Barbaram, 

Venerabili  abbali  suo  i  ,  G.  peccator. 

•  Doleo,  et  valde  doiui,  quod  iu  Normannia  non 
fui,  com  in  Normnniiiam  vcnistis.  Diu  vos  exspccla* 
veram,  diu  praesentiain  vestram  siticram;  spera- 
bam  etiam  negotio  proptcr  quod  venistis ,  ultimam 
me  potse  imponere  niauum,  seil  ne  voti  composeffl- 
cerer,  peccata  mea  praepedleniui.  Deccptus  siim  iii 
lioc  quod  cuin  Normannise  abbatibus  de  capiialo 


a  mciite  mea  non  possim  excludere  vestrae  meinorise  p  redeuntibus  nou  venistit.  Duni  ad  vetlrot  diverit 


dulcedincm.  El  qui  ante  promiseram  ,  et  peue  sub 
juramcnto  flrinaveram^litteras  vestras  ultcriusnon 
suscipere,  donec  cxbibitione  n  vesirae  corporalis 
recipercm  prxsentia;,  siatim  ut  littcrarum  vestra- 
rum  bajuluin  vidi ,  bustulam  arripieiis ,  non  tolum 
nvide  legi  et  relcgi,  veriim  etiain  a  scribendo  ina« 
num  rctiiierc  iion  potui.  Verbis  ergo  vestris  quae  in 
praesenti  scbeifula  reperio  concinent,  revereiiler 
cxborlor  et  exopto ,  quatenus  viam  *  mandaloiiiiii 
Dei  indefesso  pede  ciirratis ,  donec  euin  quem  ab 
ineunie  xtaiesequi  viriliter  cospistis ,  feliciter  ts- 
sequi  valeaiis.  Pcr  amaritudines  siquidem  et  labo* 
res  praeseiitis  viiae  constat  esse  scquendum  quem 
per  easdem  transiisse  omnibus  est  nianifestum.  Sed 


stis,  puiabani  vot  ibi  aliquam  facere  moram,  anie» 
qtiani  veniretis.  Tali  ergo  aeslimatione  deceptum 
iraxii  me  inlcTim  ad  concilium  (13)  quod  Parislnt 
cclcbrabatiir,  cujusdam  abbatis  neccssarii  mei  dora 
nccessitas.  Si  futuroruiu  prae&cius  cssciu  ,  non  uli- 
que  me  movissem ,  diu  potius  deslderatum  amloi 
praestoiarer  adventum.  Sed,  hei  inihi!  Ivi  qiio  uti- 
uam  pedem  non  lulissem ;  reversut  aulem  iugemui 
dum  audivi  vos  in  Nqrmannia  fuisse»  sed  a  Nor- 
mannia  recessisse.  Tribulationemeldolorem  invcni» 
cuni  vos  in  Normannia  non  inveni.  Valete,  sed  de 
hod  mibt  infortunio  condolete.  Fralret  nottrot  sa- 
lulamus,  rogantes  ul  sint  memores  nostri  orando, 
nl  abundantia  nostrae  iniquitatis  frigetcenie»  clia* 


ollam  propheticnin  indulcat  coinmixta  farinula,  el  D  ritate  coiigelala,  sancti  Spirilus  calore  retolvalur* 


austeritatem  prarsentium  lal)orum  temperat  super- 
nae  dulcedinis  mcinoria  :  Bonus  cs,Domine,aitpro- 
pbeta(7Areii.  iii),  animaequxrenii  te,  desideranti  te. 
Si  bonus  qu.Trenli  et  detideranti,  quanto  magit  inve- 
nieiiti  et  perfruenti !  Si  tain  dulcia  cst  memoria, 
qualiterit  pra*8cntia!  Si  mel  el  lac  esl  sub  liiigua, 
quid  erit  super  linguam  !  Nunc  ergo,  cbarissiine, 
friiamur  nobis  inviceni  in  Domiiio »  donec  vcniat 
tcmpus ,  in  quo  fruemur  in  nobis  ipso.  Tripliciter 
enim,  ut  ait  quidam  sanctus,  in  xterna  beatiludine 

(12)JoannesabbasDaugezei,  Gaufredi  se  vicariiim 
dicit,  qiiia  ille  Cistercieii^ibus  cessit  Baugezeiense 
ca*iiubiuiu ,  qiiod  ex  prinia  llenrici  II ,  Anglorum 
rrgis  fuiidaloris»  intcntionc,   di  bcbat  csso  ordinis 


*  Nunc  animi,  rex,  eslo  tui,  moderare  dolorein. 
•  Neiiio  doloris  opo  dauina  levare  polesl. 

EPISTOLA  XXV. 

▲D  EOMDEII. 

Ejuidem ,  ui  videtur ,  argwfUiHii. 

Venerabili  abbatlsuoJ.,  G.  supplex»  eKigomnmii- 
nus  se  iptum. 

Veniale  etl  apud  bonat  mentet  qul-lquid«cofi- 
tcientiae  siRceritat  babei  excutabile.  Miti  vobit 

canonicorum  rcgularium  S.  Barbarae  in  Aiigia. 

(13)  Forte  concilium  Parisiente  anno  1170  ce- 
lebratum,  in  quo  Peiri  Lombardi  errorde  GhriaU 

liunianitatc  damnatut  csl. 


tM  qAlFRIDI  S.  BARBARiii:  SLBPRIORIS  S5« 

brcvamapologiain,  Ipso  hlore  a  r|no  mikl  prjvseo- jl  gliscis  ilieorias,  arripe  liiiiuiliiateni  loliiis  boniiniis 

conservalricem,  ncc  iledigneris  noslris  nos  noscere 


laUesi  vestrariim  fai-ies  liuerariim,  in  quibus  vos 
offensum,  vos  Ijcsum  coni|ueriii*iui.  ScJ  si  offensus 
faistis,  el  ego;  si  l-jcsus  fuislis,  et  cgo;  si  mea  me 
non  fallil  conscienlin,  plus  ego.  GrcJile  mim,  dohii 
talis,  frairdalus  a  desiiiorio  el  exspoctalione  mea. 
Si  deceptMs  offiendi ,  ignoscilc  non  malilia  delin* 
<|uenii.  Diinda  estculpx  vcnia ,  quam  non  comita- 
lurmaliiia.  MUlimus  quod  m.mJastis  ul  mittere- 
mus.  Uc&llaque  delegala  deloganlis  vultuin  reprae- 
senlcl,  ct  i^ngorat  animo  quod  ncgal  oblivio.  Ad  lioe 
aulcm  precaniur  qu.ilenus  nostri  memores  sitis,  ul 
pro  nobis  Dominuni  exoretis,  ul  pM  miseriis  no- 
ftlris  in  conspcctu  ejus  inleriorcs  lacryinas  efTunda- 
lis;  oratio  namque  fleclit  judicein,  lacryma  rogit 


scriptis.  Nulla  nobis  incognita  fore  debcnt  displi- 
ciia.  Priiis  sit  intelligere,  post  hiudnre  vel  sper- 
ncrc.  Pande  intlii  qnx  scripscris  ,  iiec  l.ttcre  qua:- 
sieris,  mo\  nic  lectorcm  vidcbis ,  sprctnrem  ar^ 
giicris 

*Arloroni  laiidabo  Deiim,  quem  \xMi  aperte 
Ouisquis  in  hoc  operis  invidiosus  erit. 

EPISTOLA  XXVII. 

GACFBIDI  iD  KOGERIlJli» 

Superiori  epislolce  tetpondet, 
Excellenti  laudc  digniim  atlollilis,^duin  simiam 
Ie«neni ,  bubonein  aquilain  nuncupalis.  Vereor  aii- 


inisericordein.  Modis  vcro  omnibus  nobis  cederc  ^  iein  ne  si  quis  eoruin  quibus  incpiiae  noslrae  noise 

Moverilis  ad  incolomitatis  statum  quiJquid  vobis 

vesponderiiad*successnm.  Nee  eniin  inler  nos  ve- 

na^lis  habeinr  amicilia,  sed  qiix  non  pccunia  pari- 

lur,  sed  gratia  *^  non  licitatlone  prctioruni^  sed  cpn- 

ceriatione  bencvoleniim;  prxserliin  cum  virtns  sii 

ipsa,  non  quxslus.  0  pra^dicanda  virtus,  qux  ab- 

•eniium  animos  vinculo  dilectionis  aslringit,  djvisa 

nnit,  inaequalia  sociat,  iinperrccta  consummat!   0 

vcre  laudanda  virlus,  qua  nibil  in  rebus  bumnnis 

^si  pulcbrius !  De  incoluniilatis  vestrae  statu  paginu 

Ycstra  cor   mcum  lactilicei,   ei  de  profectu  domus 

vcstraa,  cujus  decori  el  ulililali  vigilanti  oculo  pro« 

videiis,  ceriiludinem  reprxsentet.   Vigeat  sanilas. 


suni,  legerii  illain  epistolani  vesiram  ,  per  iergrnu 
ineum  inanum  curvet  in  ciconiam.  Expoliia  quoqiic 
ci  suo  pondere  libraia  diciiis  verba,  qwx  ncc  exa- 
cuia  sunt  coie  dialecticx,  nec  rbetoric;e  aitis  oleo 
lcvigata,  licei  ei  lioc  vilium  sit ,  si  oratio  nimio 
verbonim  flore  luxurict.  Quamnis  auiein,  ut  Uicro- 
nyjhus  ai.i,  eiegans  sii  exercilatuinque  ingenium,  ei 
longo  nsu  trita  currat  oratio,  tamen  nisi  auciohs 
nianu  curata  rucrit  ei  poIHa.  redolet  sordes  negli- 
genti;c,  ci  vel  biuka  vocalibus  sit,  aui  aspcra  con- 
soiianiibiis  :  iinde  ei-  de  Virgilio,  iiiquil,  iradiiuin 
esi  quod  libros  siuos  quasi  ursorain  roelus  Ijiigua 
coinposucrii ,  el  iambendo  feccrit  esso  melioces  , 


ei  floreal  sanciiias  vestra  in  ajternum  ante  Deuin.  q  <i»«  durareni  lii  inemoriam  sempiicrnain,  ui  iieces- 


Bes  bene  si  detur,  qtiamvis  dala,  setnper  habeiiir 
NuIJa  reserval^  glori:\,  ninlia  daix 

EPISTOLA  XXYl. 

EOGERII    QUOXDAM    PRIORIS   8.    4BRAH/E     AD  GAU- 
FRIDUM. 

^ralulatur  de  hii  qute  icripseral  de  viderido  Deo , 
horiaturque  ad  humilitaiem, 

^  Grala  nosiris  auribus  inseris ,  duin  ea  quae  de 
v'iIendo  l)eo  diserie  disseris,  Augtisiinaliier  asse^ 
tis.  Laeta  quidem  ei  exacta,  exquisita  et  excnssa, 
IKilila  et  ornata,  cum  grandis  irulina  laudis  verba 
l^rpnunlias.  Enim  Tero  defxcatis  ab  omni  fece  dar- 
lAalis  sensualitalis  animis,  aflcctibusque  cordialibus 
purgi^tis  ab  omni  affeciione  terreniiaiis ,  oinnein 


siiaiein  inein  Ubera  oraiione  coinplerei.  Siiiil  plaiie 
qui  flumine  eloquentise  uiuniur  cl  volnbiliiale.  ver- 
loruni  ci  iumenies.  coniorquendo  gurgites  ,  ctini 
miraculo  spectaniiuiii  ferun^ur  in  pro.nnin.  Iii  pro- 
num  siqnidem  feruntur,  qni  iion  coeleslis  inton-r 
iionis  penna  sublevantur,  sed  ierrenx  laudis  appe^ 
litu  trcinuniur (clc).  Quandiu  vero  sumus  in  vallc  l.t- 
crymaruni,  in  locoquem  Deus  posuil  ad  certamen  ui 
vinceniibus  corouain  darei,  ui  possiin  ascensloncs 
in  corde  disponere  et  ire  de  viriute  in  viriuien^ 
inagnopere  dcsidero  in  sacrarum  Scripturaruin. 
lectione  fcrvere,  ci  vestras  el  aiioruin  docloruin  et 
invcnire  et  experiri  ilicorias ;  iiec  vos  dedigaoV 
vcstris  cognoscere  scripiis »  prxsertitn  cuin  ca  ,  ut-: 


iransvolare  rreaiuram ,  Crcatoremqiic  ailingendo  I>  iwic  PQ»»*»»»  verba.  pro|iosuerim  vcnerari ,  prxMli- 


fnm^do  corde,  ei  irreverlieraio  luinine  pcr.-picuo 
Deum  contemplare  debere,  posseqiie  indicis.  Grair- 
diiiacule  nobis  ista  placcnl,  iuin  quia  vcra  sunl, 
pini  quia  veriiaiis  biijus  asseciitorein,  cognitorcni- 
que  te  esse  gratulamur.  liagna  profcclo  sunt  ista, 
adquae  periingere  sola  polest  liumilitas;  qu:r,  li- 
cel  tb  bumano  nomen  trabcre  sciatiir,  in  cocleslibus 
Igmen  cum  Deo  conversatur;  cnjus  epitbeto  ini-r 
inica  cobors  angclica  de  coelo  profugulur.  Recole 
Moysen  consillo  Jeibionis  acquievisse  per  bnniili- 
taiem,  pra^que  oronibus  capui  ipsuin  cuin  suis  snm- 
roopere  consider^  membris.  Uumiliiatem  quippe 
•etnper  dignaiio  coniitalur;  superbiae  vcro  intligna- 
fio  sociatur.  Igiiur  »i  i.osiias  cxperiri  cl  coM<p  riio 


carc,  uiirari.  Iinitari  namqiie  cnpitis  illuin  pairem- 
fainilias  qui  profert  de  ibesauro  suo  nova  et  vetera; 
etspoiisam  de  Caniico  canlicoruin  «  quae  dicnnl : 
xVora  et  vetera ,  ditecie  mi ,  ierpavi  libi  (Cant.  vii). 
Itaque  eruditionein  vesiratn  gratatiter  suscipinius* 
vosque  in  longo  Scripturaruni  campo  currere  co- 
borlainur.  Vicior  licei  si  non  incendia  jaciet,  vos 
coRptum  earpatis  iter^  Uniuscujusque  vitii  maluiii 
In  stiutn  recurrit  auAorein.  Porro  charitas  benigna, 
Ci^t,  noa  a'mutatur^  non  quwrit  qnte  iua  sunt  (1  Cor. 
xiii) ,  alierius  boiia  diligii  ui  stia.  I^itur  devotis 
siudiis  expo^ilipuis  vestrne  Spiriiui  raiiclo  vela 
pandaiis.  Ipsius  sancli  Spiritns  aura  vos  provebal, 
cl  ad  porl*Mn  opl.nti  liiloris  proscqjalur. 


m 


liicruiiyini  mcnlis  ap|>laii(iens  gloria  fainx 
Lati(!jlius  aitoHit ,  perpeiiiaiqiie  Ttcum. 


EPISTOLA  XXVUI. 

kb  raiTRES  BAUCEZIENSES. 

MUtil  eii  Vilam  beali  Hamonii. 

Dileclis  iii  Cbristo  fratribus  Baugezieiisis  caciiobii, 
G.  veslrac  sanclilaiis  servus,  perpeiuam  iii  Domiuo 
salulem. 

Uabeiis ,  jcliarissimj ,  memoriale  beaii  llamonis , 
•iolam  videlicel  quam  nobis  dileciionis  graiia  dele- 
gavcrai :  cujus  vitaquam  pia/quam  religiosa,  qjam 
graia  Deo  exsiiierit ,  scripia  subnexa  declarani. 
llxc  vos  ad  «diflcaiioncm  legiie,  ei  viriuies  ejiis  in 
ejiis  inuneribus  reiraclate.  In  Viia  beaii  Anionii  S. 
Aihanasius  Alexandrinus  sic  de  seipso  quasi  de  alio 


EPISTOL^E.  831 

A  sentia  separcl.  Ipsa  niihi  cnjiis  blando  connexi  sii 
mus  vincnlo,  cuni  opporiunum  daiur  reperire  iiuii* 
liuro,  ui  vobis  scribam  imperai ,  quamvis  ad  scri* 
bendum  aniinus  nieus  iam  non  sii  cupidus  quatn 
nec  idoneus;  quippe  cui  ingenium  ienuc  esi.ei  exilc* 
Cogitaveram  quidem  ei  in  voiis  babueram,  si  rcrum 
raiio  permiiierei  ac  temporis  condiiio ,  ui  ipse  ftil 
vos  venirem  ,  sed  quia  rebiis  urgeniibus  deienil 
sumus,  bas  inierim  pro  me  ad  vos  vicarias  liiter.ii 
misi.  Spero  aulero  ,  si  viu  comes  fuerii  ei  Deiis 
permiserii ,  ciio  nie  esse  veniunim  ad  vos  ,  noc 
deerii  gratia  ei  misericordia  Redempioris  fniciiis 
muliiplex  advenienii.  Pulcbrum  naroque  pnebebii 
spectaculuin  decor  domus  Dei ,  casirorum  acies 
ordinata,  rcligiosa  vita  rriinim,  locus  ampliflcaius. 


«cribit :  Legalariui ,  inquit ,  Antonii  henedieli ,  7111'  ^  decursus  aquaniin,  deserta  in  uberiatem  convena. 


infiini  palUum  cum  metote  imperio  ejui  meruerat 
accipere ,  Antonium  in  Autonii  muneribui  amplecii 
tur,  et  tanquam  magna  hareditate  ditatutt  laienler 
per  vettimentum  recordatur  imaginem  ianctitatit 
ejut  Simlliter  ageiiiibiis  scilicei  imaginem  sancii' 
laijs  ejus  viri  Dei  llamonis  per  ejus  munera  recor- 
daniibiis  graiia  vobis  ei  pax  multipliceiur.  Ipse  anie 
dccessuin  suum  ei  aliud  ex  parte  sua  mihi  mitii 
jiissii  orarium,  quod  ianto  amplecior  ei  servo  gaii- 
dio,  ui  Croesi  opes  babere  mc  credam.  llic  beaiiis 
audicns  flilelem  nos  ei  illustrein  viniin  reperisse, 
qiii  in  paupere  loco  in  qiio  morabamnr  doinuin  Ci- 
fiiercieiisis  ordinis  propriis  se  sumptibus  sediflca- 
luruni  proniiiiebai,  si  id  a  rege  ei  a  nosiris  iinpe-  r 
irare  possemus,  ad  iam  pinm  opus  stiis  nos  consiliis 
aniinMvli ,  ei  regem  ipsuin  cui  meriio  sanciitatis 
Mia!  cbarus  ci  rauiiliaris  erai,  secreiissiniis  ad  euin 
nobis  iniersigiiis  iradiiis,  ui  baec  concederel  benigne 
rogavii.  Pluriinorum  eliain  sanclorum  pignora  qu« 
in  loco  sxpedicio  reposuimus  ab  eo  accepimos.  Cre* 
8cat  igiiiir  erga  euni  vesira;  devoiionis  affecius. 
Menienlote  mei  servi  vesiri ,  orantes  Domiiium  Je- 
sum«  ui  conierai  Sataiiam  sub  pedibus  nosiris  velu* 
citer,  illiusque  beaii  viri  consoriio  in  coclesli  pa- 
iria,  vobis  intervenieniibus,  merear  perfrui,  ciijiis 
fanriliariiate  ei  gratia  ,  largiente  Domino  ,  in  hac 
percgrinatioiie  inerui  relevari.  Opio  vos  supernis 
cjvibiis  angelorumque  choris  per  aclcrna  conimercia 


ei  singula  divino  culiui  mancipaia.  Auditui  meo 
dabit  gaudium  et  lee!itiam  (Ptal,  l)  sermo  vlvns 
ei  efiicax  ,  sermo  bonus  super  daium  optimum  • 
sermo  fidelis  ei  omni  aceeplione  dignus.  Ver- 
buin  bonum  ,  igniium  eloquium ,  graiiarum  aclb 
et  vox  laudis,  qua  quotidie  resonai  locus  ipee. 
Afilabii  nares  Christi.bonus  odor,  udor  viiae  ad 
vitam  ,  cum  ingressus  fuero  loca  vesira  ,  loca  fra- 
granlia  uBgweniia  opiimis:  cum  ingrediar  ad  areolaii 
aroiHainm  consiias  a  pigmeniariis  ;  curo  ingrediar 
hortiim  floreiiii  cespite  vernantein  ,  horium  deli- 
ciaruin ,  boriuro  conclusum  ,  horturo  producenteui 
flores  rosaruro  ei  lilia  convallium.  Ibi  pascar  in 
liliis,  cibabor  pane  viias  ei  iniellecius ,  ei  nqiia 
snpieiiiiae  saluiaris  polabor.  Exsuliabo  ei  Ixiabor 
saiiiis  ab  uberibus  consolalionis  vestrae.  Iniroducar 
a  vobis  in  cellam  vinariain  ,  ei  mihi  propinabiiur 
exinde,uipascar  in  pascuis  uberrimls.  Salutabimiit 
nos  invicem  in  osculo^aancto  ,^  osculo  columbino ,. 
non  snbdolo  ,  non  corvino  ,  non  quod  pacero  roeoT 
iiatur  cordinm ,  sed  quod  veraro  iunuai  unionein. 
aiiimaruro.  Haec  itaque  qu»  pr»dixirous  vobia 
veluii  quamdam  niihi  futurae  beatiiudinls  imaginem 
repraeseniabuni ;  in  qua  sane  quidqnid  oculoruni 
demulcei  aspccium^  sub  eodem  iempore  siinul  col« 
lcciuin  vidcbimus.  Tanta  autem  ac  talit ,  ui  beaiiM 
aii  Augustiiius  ,  erit  glorificati  corporit  puUkjntnde , 
utet  oblectet  intuitum  et  cor  nullatenui  fiedai  ad 


copiilari.  Iicniin  divini  roris  aspersione  fascunda,  D  vitium.  Et  tatit,  inquii,  erit  iHiut  pulchriludini»  d$* 


ainpliflcelur  in  dies  virens  ei  florens  ante  Dominum 

sanctitas  vesira. 
Panperiem  modico  conlentus  scmper  aniavii , 

Ci  dominus  reruin  nil  cupiendo  fnii. 
Cniididns  insueium  miiaiur  lumpn*Olympi , 
Sub  pedibusque  videi  nubes  ei  sidera  coeli. 

EPISTOLA  XXIX. 

4D  JOANKEM  ABB4TEM 

Fuiurie  beatitudintt  imaginem  in  monatterio  Joannit 
'Baugezeientii  abbatit  tibi  reprmuntat. 

Venerabili  abbaii  suo  JoAifNi,  fraier  C,  imiiarl 
viriniom  nijus  sortlius  esi  noincn. 

Ainiciii:!^  jnra  tencntes  solidcque  servanies  ii\ 
unuin  colligii  iatitndo  charitatiSy  iicet  locoium  ab- 


lectatio,  ut  tibi  teniper  pratent  it/,  et  nunquam  la- 
/i>rta,  tmo  et  temper  tatierh.  Si  enim  dixero  quod 
non  tatiaberit,  famet  erit.  Si  dixero  quod  tatiaberi»^ 
fattidium  timeo  :  ubi  nec  fattidium  erit  nee  fame», 
Quid  dicam  netcio,  ted  Deut  habei  quod  gxhibeai  non 
invenientibut  quoniudo  dicant  et  credentibut  quod 
accipiant,  Ibi  niiniruin  omnein  melodiam  ,  omnein 
oniiiinoburinoiiiam,  quidquid  concinnum  ei  siiave 
esi  auribus  sub  eodem  momento  pereDuiier  pcrci- 
pieii>us.  Ibi  orone  pigroentonim  genns,  ei  oiii- 
nium  sunvc  redolcntium  reruni  siniul  experieinur 
odores.  Custare  |K)teriinus  011  ne  qnod  dulcorem 
afi^eri  gustaium,  tangere  qnidquid  convenienier  de- 
lcciarc  poierit  attactum.  Ad  lanciorum  otetthioi 


f&& 


CAUFRIDI  S.  BARBARiE  SUBPRIORIS 


850 


eomplexum  e(  conspeiiiim  veiiire  inefrahins  trelilia  A  baliere  praes^niem,  sed  propier  occupalioncs  ?estr:iii 


esl.  Qii:mi  perfeclissiiua  pulchriimlo!  Qunmbearis- 
si.iia  deleetatio!  hi  qira  ul  saepedicti  docioris  verbis 
nlar,  fulgei  »ntiu»  snnclse  qnod  non  capit  locus,  irhi 
sooat  qiiod  non  rnfJil  (empus ,  nbi  oiel  qnod  non 
iipargit  flatiis  r  nbr  sapit  qiiod  non  miiiuii  edacilas , 
et  ub\  iKcret  a  quo  non  divcNit  salietas.  Ad  perci- 
pleiidam  sane  taiitx  bcatiludinis  gforiain  *  nos  ve- 
itris  precibns  ac  meritis  confidrmus  adjuvari.  Va- 
kle  et  pro  nobh  Dominum  fre>iuenter  suppHcate. 
Ad  retevandum  annnum  ttiutn  tres  libi,  charissime, 
spiriiuales  ludos  desi*marecuravi,  de  pastoribus,  dc 
digitis,  de  pietaris.  Hos  itaqoe  intuens  et  nienie 
retracians ,  diseas  delectabiliter  in  Scripturarum 
rampo  ludere;  de  exigtiis  eximia  cogitare.  Etiam 
ipsa  coram  Deo  sapienlia  ludit,  unde  et  ille : 

LmiHI  tn  humam$  divina  po^ntia  rebns , 
Fudil  ls»ac  cum  Rebecca,  David  saltai  totis  virbiis 
corani  Domino,  cytharam  tangit ,  Christum  ly.n 
pcrsonat,  et  in  decachordo  psnlterio  a  inortuis  ex- 
fitat  resurgentcm.  Sed  iion  exspectes  ,  nt  bxc  tibi 
•re  edisseram  ,  ut  expoiito  diserloque  sermone 
profuiidam.  Est  alibi  libi  quxrenda  slyli  veiiustas. 

Anic  leves  ergo  pascentur  in  aethere  cervT 
Quaro  veslcr  nostro  labatur  pectore  vulins. 
Sermo  brevis,  si  vivere  vis»  clam  judice  test**,. 
Clam  pudeat  quod  non  deceat  fierl  manifcste. 
Corpore  deposito  cnm  libei  ad  aethera  pergcs, 
£\adet  boininem  factus  Deus  aelheris  almi. 

EPISTOLA  XXX. 

A»  R.  TROARMCHSIS  ECCLESIJI  PRlECENTORF.lt. 

Vl  H  per  tU:erM$  ioUem  vhilet. 

Dilecto  111  Cbristo  fratri  el  praecordiali  ainico  suo 
R.  (U)  Troarnensi  ecclesix' praecentori,  G.  iiidignus 
Sanclx  Barbarae  subminisler,  psallere  sapienter. 

Amicorum^  ut  ille  ait,  orata  curare  bonw  frugii 
ofieium  e$t^  pnecipue  li  noh  refragetur  eequitai 
poitutaniis.  Dilectlonein  auteiii  vestram  rogave» 
ram  quaicmis-  directis  Utleris  parviiatein  meam 
cantMid»  mihr  aliquid  favopabile  de  canticis  Sion, 
exbortari,  visitare  et  consolari  dlgnaretur.  Raro 
quippe  nos  corporeis  oculis  intuemur,  raro  miituis 
alloquiis  frulinur,  et  vercor  ne  ^micitiae  memoria 
temporali  sileotio  consenescai.  Eapropler  volebam 
«t  vos  in  litleris  vestris  lanquam  In  speculo  pos 


babeo  vos  excusatum.  Neque  enim  causam  silcntii 
voluotati  aut  desidiae  vestrae,  sed  ipsis  occnpaiioni- 
bus  applico.  Apud  vos  ItaqQe  meos  sermo  primam 
januam  reseravii,  dum  prtmus  In  vos  oris  mei  mu- 
nera  jaculor,  vos  cum  tempiFS  habetis  praesenllam 
vesiram  nobissaltem  rn  sehedurR  exbibere  eura-' 
bitis.  Turpilius  comicus  tractans  de  vicissitudine 
litleraram  :  Sola^  rnqiill ,  ret  esf,  quas  homines 
ah$entei  profientei  faciat,  Litteras  primuin,  ut  scri- 
bit  Cassiodorus,  el  ut  frequenlior  tradil  opinio, 
Mercurius  mnltarum  repertor  aniuin  volatn  stri- 
moniarum  avium  collegisse  memoratur.  Nam  et 
li«Mlie  gnies,  inquit,  qvae'  classe  consochint  alp^a* 
beti  formas,  natura  imbiiente  describuni,  quem  in 

^  ordinem  decomm  redigens  vocalibns  consonanlibus 
cmjgruetter  admiotis  vrnm  sensualem  repperii,  per 
qnnm  afia  petens  ad  penetralia  prndeiiiiac  mens 
possil  velocissiina  pervenirc.  Per  hane  sens<ialeii> 
vinm  coo]>erante  Dei  graiia  nd  ipsius  sapientiae  se- 
crcla,  ex  partc  vos  jnm  pervenistis.  Ilinc  est  qiiod 
divinns  leges  lcgitis  et  intelligitis,  hinc  est  qtiod 
seciinduin  ilfam  pulcberrimnm  et  saluberrlinam 
ApostoK  exhortmionem  :  In  pialmit  et  hymnit^  H 
ennticii  tpiritualibut  cantatit  et  ptallitit  in  eorde 
rettro  Domino  {Epket.  v).  Haec  coRilatis,  haec  sapl- 
tis,  haec  retexilis:  inde  est  etiam  quod  Patmm 
sciipta  etcarminn  multimoda  internnsaures  veslras 
nocie  dieqne  deinulcent;  sed  parnmper  in  auribus 

^  vesiris  lice»t  tnter  olores  anserem  strepere.  Au- 
dite  et  intelligite  cum  praecipue  perstrepat  anser, 
ex  usti  venil  ut  opem  desiderantes  ad  suffragi.'! 
probata  confttgianl.  Uirgiturnobis  arrideal  effecius 
optati,  ferte  in  curam  spem  petitlonis  :  liaec  esl  aii- 
tem  peliiio  nosira,  ut  enixius  oretis  quatenus  nobis 
detur  a  Domino  venia  peccatorum»  gratia  merito- 
rum,  gloria  prxmiorum.  Attentius  pro  nobis  oran- 
les  vos  Dnmiiii  Salvaloris  gratia  luealur  et  foveal. 
Voti  nostri  esl  ut  sancta  congregatio  veslra  bene 
valeal^el  perpetua  meritorum  dote  diiescat.  Spirriita 
snnctus  adjuvans  infirmitatem  nostramtei  Intelle- 
clui  ralionein,  et  volunlati  devotionem  inspirans^ 
non  errori  locum  relinquat,  non  teporl.  Talete  et 
organa  vcstra  qnx  siispendistis,  amicum  qiii  inter- 


sem  inspicere,  el  magno  aestu  desiderii  sitiebam,  ut  D  rogat  vos  verba  caiitionum  cuni  opponunum  fueril 
«X  corde  lingua    tingeret   quod   roens  nuribiis  in      awdire  facite. 


chartae  salieni  pagina  resonaret.  Nolo  eniin  liileras 
de  suniino  ore  stillanles ;  illas  peto  quae,ui  quidam 
sapiens  ait»  aretcere  netciunt^  quo!  ex  intimo  pe- 
etoiit  foute  promuntur.  Mcc  dico  sit  in  eis  illiia 
Tnlliano  melle  festivitas,  vel  ut  Atticis  salibus  siiil 
aspersae,  vel  tbymo  odorata;,  sive  Nestorea,  ut  ita 
dlcain,  manu  ;  sed  ut  solius  sint  charitalis  calaino 
scripta*.  Ilxc,  ut  noslis»  invenitur  in  corde  puro, 
et  conscienlia  bona,  el  fide  non  ncla.ln  bujusinodi 
crgo  liticris  desiderabam  amicum   quodaminodo 


Fil  vox  grata   cliori  qiioties  cor  concinit  ori« 
Multaque  dulcedo  duki   venit  ex  cilharo)do, 
llla  dies  mihi  cum  liceat  lu»  dicere  facta 
En  erit  ut  liceat  roibi  totum  ferre  per  orbeni. 

EPISXOLA  XXXL 

N  .  .  .'  AD  GAUFRIDUV. 

Videtur  ette  retpontio  ad  prescedentem. 
Cliarissiroo  in  Cbristo  Pairi  et  aroico  G.  canoni- 
corum  Sanctae  Barbara*,   Dei  gratia  praeeunte,  du- 
ctori,  iile  suus  qiiondam  non  ultimus  iiiter  amicos 


(1i)  Troamiiro,  ordinis   Sancti 
S.  B^rbai^  coBnobium. 


Benedicti    monasteriain  in   dioecesi   Bnjocensi,  Cndoniuni    inler  el 


EPlSTOLifi.  g3S 

gniideo»  'prospere  procedere  iii  A  cur  voUisadlnic  oncrosus  cxisto,  qiti  raclus  siiiii 


8S7 

ui  credo,  spero, 

mandaiis  ei  justiflcationibus  Domini  sine  qnerela. 

Noditisterlius  cum  sibi  famiUarcm  veslri  memo- 
ritm  cor  meum  recolcret,  quam  faieor  aliquoiiens 
ncc  dormienil  deesse  repenie  cogilare  coepi,  ac 
pro  eo  quod  vobis  non  rescripseram  meipsum  re^ 
prebendere»  maxime  cum  reprehensionis  noiam 
Inciinrisse  metiierem  pro  ingratitudine  vel  contem- 
ptu.  Sed  absit  hoe  a  me»  absit  et  ab  omnis  vere 
diligenlis,  alTectu  ,  qiiod  sane  baiid  aliud  fuissct, 
qoam  reiribuisse  mala  pro  bonis.  Yemmttmen  da 
negligentia  qualiciHique  et  segnitie  mea  eicusare 
me  usqueqtiaquc  non  possum,  sed  vel  sero  redditt 
mutaatiq^  cbaritatis  habeat  me  excusatum.  Nec  ex« 
quirendus  mlbi  magnoperc  sermonis  ornatus,  hoc 
inogls  opianti  nt  respersum  aliquod  vestne  exa- 
ctioiii  (le  pectoris  mci  panpertaie  deproroens,  lar* 
glenle  Cbristo ,  veslrac  satisfaciam  voluntati.  Unda 
igitur  loqucndi  initiiiin  sumam  ?  Si  loqui  coepero» 
osmeum  condcmnabit  me,  et  merilo;  qoid  enim 
in  me  reprehensioiie  non  digntim  ?  Sed  et  gui  /aic- 
dabani  me^  advenum  me  jurahant  i^taL  ci)  •  • .  • 
vocalur  eorum  mendacium,  et  qui  beatiflcant  se- 
ducenles,  et  qui  beatiflcant  prxcipitati.  Mendaces 
enim  fllii  bominum  in  staieris,  decipiunt  de  vani- 
taie  semeiipsos  coiifltentes  se  nosse  peum,seipsos 
noii  cttgnoscemes,  liona  sua ,  si  qua  sunt,  prae 
oculis  babenles,  niala  vero  dissimulantes,  antquod 
pcjus  cst  defendcntes.  Et  baec  est  statera  dolosar 


mihimetlpsi  gravis.luctuin  pro  cantico  prosequeti8« 
nec  inducens  animnm  cantare  rogatus?  Attaroea 
non  omnis  fletus  canlum  excludit,  quia  est  qiiae- 
dam  ilerc  voluptas,  dum  suo  anima  luclu  pascilur, 
lamentis  gauilei,  suspirils  vegeialur,  ut  subilo  in 
vocem  exsuliaiionis  et  confessionis  somis  epulnnlis 
erumpens,  dicat  cutn  Propheta  :  /n  U  eantatio  mea 
$emper  {Pial.  lxx)  ;  el :  Canlabo  Domino,  qui  bona 
tribuU  mibi  {P$aU  xii) ;  et  :  Cantabiles  mihi  erant. 
justificationet  tute  in  loco  peregrinationi$  mem 
(P$aL  cxvin).  Quain  laeto  sinu  laliter  de  pnclio 
revcriciites,  mater  illa  nostra  excipit,  et  consolaliir 
fliios  suos  qui  renuunt  consolari  in  lioc  saeculo,  ex- 
silii  sui  aeruninam  quotidie  moerore  porlantes,  qui 
bona  sua  uon  receperunt  in  vita  sua,  consolalionem 
qiix  lugenlibus  repromitiitur  a  Domino  praestolan- 
les.  Sed  et  ipse  Paler  mlsericordiarum,  et  Deos 
tolius  consolalionis  occurrens,  amplexalur  eos 
dexlera  siia ,  qui  Filii  ejus  unigeniti  amorc  lan- 
guentes,  ct  dcsiderio  faligali,  Ixvani  ejus  sub  ca- 
pile  babuerunt,  preliosae  iUius  margarilx  clariiaie 
rndiaii,  cl  radicati  charitaie,  fonlem  perennis  vilaa 
anbclo  spirilu  silientes.  Ideoque  benignus  Jcsus 
jam  sub  unibra  ilLius  quam  desideravcrant  residen- 
lcs  refrigerat,  et  lorrenle  voluplalis  suae  poiandos 
dcducit  ad  vilae  fonles  aquarum,  abstcrgciis  omneni 
lacrymtm  ab  oculis  eorum,  et  demulccns  eos  iii 
gaudio  genilali,  collocans  in    paradisi  amcenitale. 


etdeleslanda  mensura,  vilam  suam  inaequali  jndicio  G  insdlio  Patrum  praeeleclorum,  in  splcndoribus  san- 


irutinnre.  Ob  |ioc  ilaquc   versiculorum  veslroruro 
senlentia  me  promovel,  qui  dum  taciturnltaiis  mea» 
incrliam  lacite   increparcnt ,  coiifusionem  nieam 
pariier  deiexcruni,   hoc  ut  recordor   modo  sub- 
scripti  : 
llla  dies  inilii  cum  liceat  lua  dicere  facta, 
£n  erit  ul  liceat  mihi  totnro  ferre  per  orbem. 
Quae  facla,  dilectissime?  vanam  viiam,  conver- 
stlionem  lepidam,  frigidam  dilectionem.  Hanc  ope* 
raiionem  meam  ego  cognosco.   Miserum  me,  qui 
feriil  debco,  laudes  recipiam?  Uaeccine  sunt  facia 
illa  insigiiia    quae  lolo  referantur  in  orbe  ?  Absit, 
absil !  Tolerabiliiis  est  ulsuos  laieanl  inter  parietcs, 
aut,  quod  opiabile  mtgis  est  mibi,  deleanlur  de  li- 


cloruin,  in  angclica  palria,  in  civiiale  Dei,  in  re- 
gione  vivorum.  Ad  hanc,  dilcciissime,  feliclssimam 
rcgionem  rooriis  ac  malorum  ignaram ;  ad  hoc 
xiernae  jucunditalis  regnum,  quo  aufugil  dolor,  ct 
tristilia,  alque  suspirium,.  inspiranle  Deo,  vita  no- 
slra  snspirel,  donqc  aspiret  nobis  dies  illa  aetcrni- 
tatis,  et  inclincnlur  noslnc  mortaliiatis  uiabr»,  sl 
forle  inicr  pios  suspiriorum  singultus  interccpii,  et 
si  non  sicut  adolescenlulus  ille  de  iribu  Benjamin 
inente  excedens  Deo  usque  ad  lcrtium  CQsIuiiif  vei 
quasi  hora  dimidia  anima  noslra  convcrsa  in 
acrumna  sua  incipiamus  flere  prae  amore,  et  rcspi- 
rando  in  graiia  cantare,  in  cordibus  nostris  Do- 
mino   diccntes  :    Trahe  me  po$t   (e^  curremut  m 


bro  qui  aperietiir   in  die  judicii,  boc  est  de  con-  D  odore  unguentorum  fuorjfiti,  quia  odor  tuut  concu' 


scientia  mea,  quam  pravo  sequaces  corruropunt 
exemplo.  Sed  causari  forsan  non  sine  causa  po« 
lestis,  cur  pro  canticis  Sion  quae  poposcitis  de  flu- 
luinibus  Babylonis  loquar,  cum  tanlum  dislare 
videanlur  auster  ab  aquilone,  Sion  t  Babylone,. 
larmen  a  lamenialione.  Verum  qiiid  mihi  et  can- 
tico?  Utiiiam  super  hacc  flumint  mea  sedenii  mihi 
Sdliitrio  el  tacenli  flere  mtgls  libeat,  quam  aliqiiid 
dicere,  si  forte  vel  modicum  levari  super  me  lan- 
quam  a  Domini  spiritu  merear  in  desiderio  animac 
proclamans  cx  recordalione  Sion  :  Antma  detidera 
iit  le  in  nocle  {l$a.  xxvi).  Quae  est  ista  nox,  nisi 
\'iu  inea  misera,  et  obscurt  nebulis  tentationum, 
viiiorum  leuebris,   et  ctligine   peccaiorum?   Sed 


pi$cenlia$  in  me  excitavit  mterna$  {Canl.  i).  Ambo- 
leinus  crgo  et  cantcmus,  scd  expediti ,  sed  exone- 
rati,  ut  velociiis  el  aecurius  percurramus  iter  no- 
sirum,  qtiod  latrunculi  obsidenl.  Betta  et  secura 
pauperias  spiritus,  animus  autem  tvtri  non  bea- 
tus,  sed  seinper  est  pavidus,  et  vae  illi,  quia  tace- 
bii,David  vel  Moysi  non  btbens  damorem^  Alcon- 
ira 

Cantabil  vacuu$  coram  latrone  viator. 

Jt.iiamvacuislmus,  oon  veriiate,sedvaniute;  noo 
oleo,sed  vento;  nonoris,sedcordisappetenies  tesii- 
monium ;  non  verbis,  sed  viriulibus  proflcientes,  iuio 
et  in  viriuie  verborum,  quia  io  hujusmodi  cibi  for- 
iitudin<*  usque  ad  montcin  Doi  pcrvcnilur.  £l  lu* 


grg  GALFRIDI  S.  BARBARiC  SDBPRIORIS  860 

eemapedlbus  meis  verbnm  inum,  ail  sancltis,  et  lu-  A  Ifrrn  alieiia  hi  qiia  inveleravii  inler  omnes  inifuicos 


tnen  semitis  meis  (Psnl,  cwiii).   Dulcia  sunl  supcr 

mel  ori   eloquia  divina,  diilcins    lamen  corJi   sa- 

pieniia  sapil.  Dnlcissimain  vero  divinis  anribus  vir- 

luliim  consonaniia  rcddil  1iarmoni»m,  quam  dile- 

.  ctum   noslnim   gnudeo  asseculum,  qui  collalam  a 

Deo  simplicitaiem   suinmae    pnidenlia!    maritavil 

dibcretioiieni  tempcranliae,  buniilitalcm  forlitudini, 

Jusliiisc  misericordiam,  ut  per  diem  quadrigx  sal- 

valionem  quinta  ilia  rola   qiix   spiriluali  plauslro 

sojel  impedimento  esse,  conlrita  sub  pedibus  velo- 

ciier  currenlis,  in  direclum  eat  per  viam  regiain 

qux  ducit  Beibsamis,   non  dcclinans  nd   dcxieram 

prosperilalis,  vcl   ad   sinistram  advcrsilaiis,  por- 

tans    arcani  saiictincalionls,   bonam  scilicei  coii- 

tcientinm,  hnbenlcm  mnnna ,  id  est  fidcm  non  fi- 

clam,  per  quam  Cbristiis  babilat  in  cordibus  iio- 

Kiris,  sicut  ait  Apostolus.   Gaudeo    igitur  in  vobis, 

ted   volo   vos    memoris  immemorem   nequaqiinni 

existcre.  Fkclus  sum  enim  insipiens,  vos  me  coe- 

gistis  proferre  carmen  in  nocte ,  musicam  1n  luctu, 

in  dilccii  miseria  jubilum  sancliiatis.  Obsecro  vos 

lanquam  advcnam  et  pere/^rinum,  liibricaniem  et 

f;iluum  inanu  vcstrae  orationis  tenete  nie  el  diicitc 

cauie,  iil  vobiscum  pcrveninm  quo  lendilis,  nd  do- 

niiini  videlicct  veri  Solis  justiiiae,  donium  non  nia- 

nuf:iclam  apternam  in   coDlis,  hiundatus  a  pcccnlo, 

ct  Io!U8   ab  iniquitatc  mea  in  labro  acneo  facto  de 

spcculis  niulierum  quai;  excubnnt  ad   osiium  lalier- 


suos  III  lerra  promiasionis  intrare,  et  in  genlis  san- 
(t;c,  in  populi  pcculiaris  et  acquisitionis  iiumeruniv 
in  adoptioflis  gratiain,  et  in  glociae  fllionim  Dei 
miTcnlur  rcripi  Iil)ertaiem.  Proinde.  rbarissiine, 
edomito  el  snbjecto  spiritui  carnis  jumento,  suspi- 
cientes  in  CiBlum,  cum  gemitu  et  snspirio  pieialis 
per  sancta  desideria  transeamus  ex  boc  mundo  ad 
Pntrem,  qiiae  sursum  sunt  postulanles,  non  qua* 
super  lerram.  Torra  enim  bxc  quani  cnlcamiis,  ei 
qiiam  calcare  debemus,  quam  dedit  nobis  in  male- 
diclione  spinarum  et  tribulorum,  siiiens,  ei  sicui 
dicitur  sic  est  arida.  Terra  vcro  illa  promissionis 
in  qua  vere  vivitur,  sicut  in  dicbns  vernis  florei  in 
decore,  froiidet  in  gratia,  fructifera  esi  in  benedi- 
ctionibus,  fluminis  iinpuiu,  fontibus  Salvaloris,  ei 
in  vitam  xlcrnam  salicnlibus  aquis  irrigua.  Ut  ju- 
mentuiii  igitur  facti,  scd  non  sicut  Ualaain,  qui  di* 
viiiis  rrcalciirans  stimulis  dorsum  mentis  transeun- 
iTbuH  incurvavit,  inio  mansuetudine  ei  humiliiaie 
cordis  Doniinum  Deum  porianies,  ipso  pracsidenie, 
et  grcssus  nosiros  in  semiiis  suis  perficienle,  len- 
danuis  in  Jerusalcm  coelesieni,  ui  mereamur  videre 
bona  Doinini  in  lerra  vivenlium,  boud  acierna  ei 
incfl^nbilin,  quae  iiec  acsiimare,  iiec  dosiderure,  nec 
promcrcri  digne  possumus,sicut  scriptuinesi,  qiiod 
oculiis  uon  vidit^  et  auris  non  audivit,  et  in  corhomi" 
nis  non  ascendil  {I  Cor.  n)  f  ci  promisstoncs  luas 
quae  omiie  desiderium  supcraiit,  elc.  El  non    sunt 


naculi  admirabilis  usque  ad  domiim  Dei  in  Sanctn  q  condign»   passioiies   liiijus   lcmporis  ad    ruiurani 


sanclorum,  In  candidissimnm  luccin,  in  admirabile 
lumen,  ubi  flores  rosnnim  et  lilia  convallium  non 
ninrcescunl,  ubi  rantnliir  inefl^abile  et  inimitabile 
virginilatjs  canticitm,  iibi  dcliciis  afllucre  ct  ex- 
sultare  Doniino  facii  populum  bumilem  el  beatum 
qui  solus  scii  eam  jiibilatio  .  .  •  cliarilalis.  Ibi  de- 
cor  et  gloria  Libani,  Judicae  noiiiia,  visio  Israel, 
caminus  Jcrusnlem,  Sabbati  rcquies,  remissio  ju- 
bihci.  Ibi  gralia  pro  gratia,  Sabbatum  ex  Sabbalo, 
inensis  ex  mcnse.  Ecce  ilerum  qui  de  ierra  cst,  de 
f a*lo  loquiiur,  et  nox  diei  eruclat  verbum,  ei  can- 
larc  niiiiiir  imperilus,  ciijus  ^ilam  vox  remordel, 
verba  vorberant  conscicntiam,  ei  diciis  opera  non 
rcspondeiii.  Scd  quid   mirum,  si   de  bono   loquar. 


gloriam,  qux  revelabiiur  iu  iiobis ,  ad  quaiii  nos 
perducal  Jesiis  Cbristus.  Amen.  De  recordaiioiio 
Iremendi  judicii,  ci  pavore  gebcnnae  aliquaniuluiu 
fbrsan  lurbatus  sum,  sed  non  suin  locutus;  scio 
euim  cui  locuius  sum,  et  de  quo  crediJi«  et  ccrtus 
sum  quia  non  sicut  servus,  aui  mercenarius,  scd 
sicui  fllius  in  doino  patiisabund-iiis  panibus,  et  per 
ignem,  ei  pcr  aquam,  id  est  per  cbariiatem  ei 
sapientinm  jam  *educius  iii  rcfrigcrium,  nieliorein 
transivii  in  cffeclum  cordis;  unde  praesumplionia 
vanx  argui  mc  posse  noii  abnego,  qui  lalis  taleni, 
licel  non  soluin,  sed  mccum,  ausus  sum  adnionere. 
Stid  quein  accusai  leiueriias,  cbariias  excuset;  ma-f 
gis  tamen  iiitellcxi  super  ine  egenum  et  pauperem  , 


iion  bonus?  sed  infelix  ego  hoino,  de  quo  Balaani  D  quam  super  illum  qul  scrnionuin  meorumnou  egct. 


iion  potuit  silere  jumenlum.  Terrenis  inbinns  cu- 
pidns  et  avarus,  meriiojumeniisinsipientibuscom-' 
pnratur,  ei  a  dignitaie  receJens  condiiionis,  seu 
rniionis  bumanae,  beslialem  migrai  in  sensum,imo 
el  a  Deo  recedens  in  ierra  scribllur,  qiii  negleclo 
superionim  appelitu,  lalentuni  inlellcclus  qiiod 
acceperal  abiens  ei  fodiens  abscondiiin  terra,  noii 
abscondendus  in  fossa  huiiio  a  facie  limoris  Do- 
mini,  et  a  gloria  majesiatis  ejus,  cum  surrexerit 
percnlere  tcrram,  nisi  poenilcndo  resipiscens  ex- 
crosso  pulvere  peduni,  abjecia  luli  ct  lateris  servi- 
Inlc,  relicto  adilliera:  pallio,  coulactus  inundi  coii- 
lagia  beata  melius  paupertate  vesiitus  evadal,  et 
?!cngnns  fugtcnsqiic  in  deserlum  qiiud  dcstsrujt,  do 


Sed  jam  flnem  posiulans  seFroo  cl.iudendus  esl. 
Desiderio  autcm  desidero,  non  tam  chartis,  quaiu 
char.itatls  vesirae  in  colloquio  ct  visioiie  frui  sohi- 
tio,  ul  rcfrigercr  vobiscuni,  ui  vitia  illa  coccinea 
el  cloquium  diilce  cordis  mei  evagalioiies  resirin- 
gniil.  Jungiintur  saltem  votis  qui  locis  separaniur 
ab  inviceni,et  abseniia  sint  prxsentes,  qui  praesen-^ 
lia  suni  absentes.Ycreor  tamen  ne  amiciiia  vestra, 
lania  absentia,  tantoque  scpulia  sileoiio,  ianqu.iiii 
iiioram  faciente  sponso,  dormitei  ei  dormiai.  Illuil 
nobis  poiiiis  conlingat.  Vinuin  iiovum  ainicusnoviis 
vcierascet,  ei  cum  suaviinte  bibes  illud.  Diccrc 
solebai  sanciae  recordationis  llaiuio,  lotuni  se  rc- 
formaium   esso,    cum  posi  mullum  lcinporis  ipsf 


SOI  EPlSTOLiE.  m 

auiicum»  yt\  aliquis  eiiin  viserel  ex  emntbus  cbaris  A  Rerordare  quaiila  tibi  fecerii  Deus,  nec  donis  einii 


ejiis.  Recessit  pusior  bontis,  fous  aqu»  vivsc,  Jein- 
nus  Willeimus  veliis  prior  Cadomi,  sed  jain  iioviis 
iccola  paradisi,  cujusy  obsecro,  non  obliviscamini; 
diilcis  cst  enim  ei  pia  ejus  memoria,  ui  et  ipse  non 
obliviscalur  misereri  nostri.  Sancta  cl  salubris  cst 
rogitatio  pro  dernnclis  cxorarc,  tnin  ut  dehitum 
H!is  cbarilalis  solvamus,  et  illi  a  pcccalis*salven- 
iur,  tuni  ut  reiiiiniscantur  et  convertaniur  ad  Do- 
niinum,  dum  betie  illis  ruerit,  su^gercntes  pro  no- 
bis,  uteducat  nos  de  isio  carcerc ,  ci  coclesiium  bo- 
ncrum  faciat  csse  consortes.  Salutat  vos  per  nie 
domnus  Simon  monacbus  Sancti  Salvatoris,  et 
'  vcre,  ul  credo,  monacbus  Jesu.  Salulat  vos  ad  ex« 
iremuin  omuiuin   exlremus,   pra^sentium  scriptor, 


iiigralus  sis,  sed  satagas  mcnle  scmper  ire  ad  me- 
liora.  Omnis  bypocrisis  oninisqiie  simulatie  longe 
sit  a  te,  ut  omne  bonum  quod  a  le  agitur,  per.  iih- 
lcnlionem  seinpcr  ad  coelestia  levctur.  In  actc, 
in  locutioiic,  in  cogitalione  'lua  circumspectus  sie, 
ut  ea  quae  Deo  displiccnt  perfecte  deseras,  et  qucd 
oslendis  bumanis  oculis  habitu,  b;ec  ante  Dei  ocu- 
los  moribus  prxlendas.  Quod  vis  ut  faciant  tibi 
fratrcs  tui,  et  tu  secundum  Doiniiii  prxccptum  fa- 
cilo  illis,  in  qiio  brcvi  accincloque  prxceplo  iniiUa 
simul  monita  continontur.  Non  sis  quasi  arundo 
vcnio  agiiata,  sed  iiiflexibilein  mentis  verticem  iut 
ter  laudes  bominum  et  derogatiotics  teneas.  Yi^ 
lis  suppcllex,  bumilisque  celluia  siiHiciat    tibi,    nei 


riijus  nomen    tacco,  ne  prodiluin  displiceal,  noii  ^  illu<i  C|uod  de    Megjircusibus  dicitur    tibi   qtioquQ 


CDnfusione  vocabili,  sed  vilitale  personx.  Ilunc  fa- 
miliaribus  vcsiris,  quos  coelestem  in  terris  agerc 
vilam  noveriiis,  commendalc,  ut  ei  sit  praemiiim, 
ipsis  inlercctlcntibus,  supplicium  evasisse.  \alete 
in  Pomino  sempcr ;  itertim  dico,  valete,  et  id  poiiiis 
agiie  ut  aliquaiido  obliviscamini  mei  ,  quam  ul  aii- 
quando  recordciiiini  mci.  Dous  pacis  sit  scmper 
vobiscum.  Anicii. 

KPISTOLA   XXXII. 

qAUFRIDI  AD  QUEMDAU  JUVENEU  EREUtTAU. 

Saiutaria  ei  dai  monila, 
Peiiit  a  me  obuixe  aique  siippliciler  patcr  tuus, 
ui  tibi  scribcrem  et  in  juvenilis  a:iatis  flore  consii- 
tiilum  maturioris  con^ilii  pondere  reddereiii  gra- 
vio/-ein.  Paliis  namque  csl  tiinere  de  (ilio  graviora 
pcrlcula  vcris.  Ferreas  nicnles,  lcsie  Ilieronymo, 
libido  doinat,  qiix  transacta  seinper  sui  reliiiquit 
picnitudiiiciu,  nunquainquc  saiialur,  et  cxsiiucta 
rcaccendiliir.  Hic  cst  carbo  sulphureus  ardcns  el 
fcleiis.  llic  est  ignis  usque  ad  perditioncin  devorans 
ei  Qinnia  cradicaus  virluliiin  geuiinina.  Il.cc  cbt 
iMimica  Deo,  iniinica  viriuiibus;  bxc  est  mus  in 
piTii,  ignis  in  siiiu,  scrpeiis  iii  grcmio»  malequc 
Buos  roniuneratbos|iiles.  A  lacie  hiijus  suavissiinsc 
pcsiis  fugias,  et  ub  onini  levit.ilis  spccie  oculum, 
ora,  manum,  oninesqne  (orporis  gcslus  rcfreiiare 
biuilcas.  Est  vcrsjculus  ille  vulgatus  : 

Risii  ei  arguto  quiddam  promi$it  ocello. 


coaptari  possit :  jEdificani  quasi  lemper  viciuri^  vt- 
vuniquaii  altera  die  morituri,  Ne  obliviscaris  quia 
ciijus  viia  morilur  in  culpa,  iHius  niors  vivit  iu 
pociia.  Etii  amara  esi  potio,  ait  Aiigitslinus,  iamen 
bibenda  est^quia  inpericulo  $unt  viscera  :  mulior 
que  melior  modica  amaritudo  in  faucibutf  quam 
wternum  tormentum  in  visceribu»,  liifliiila  vero  de 
Si-ripluris  cxcmpla  suppcditant  (\\ix  avaritiam  *a 
doccant  esse  fugiendam.  llicronymus  ad  F^usio- 
cbiuin  :  Qnid  anle  non  plure$  nanos^  inquil,  in  fii- 
iiia  gettum  sit  referam,  Quidam  e  fratribus  parcior 
magis  quam  avarior  el  nesciens  Dominum  xxv  ar-i 
genteis  vendiium^  centum  sotidos  quos  lina  lexendo 
acquiaieraif  moriens  dereliquit,  Iniium  esi  inter  mo^ 
nachos  consHinm  {nam  in  eodem  loco  circiier  quiH'^ 
que  mitlia  diversis  cellulis  habitani)  quid  huic  faclOi 
opnt  esset.  Alii  pauperibus  distribuendos  es%e  dice^ 
bantt  nlii  dandos  Ecclesi(B,  nonnulli  parentibus  re-. 
mittendos;  Macarius  vero,  et  Pambo,  ei  Isidorus^ 
et  cwteri  quos  Patres  vocant^  sanclo  in  eis  loquent^ 
Spirttu,  decreverunl  infodicndos  este  cum  domina 
suo,  dicendo  :  t  Pecunia  tua  iecum  sii  t(i  perdi- 
tione,  I  (ilc/.  viit.)  Ne  hocquisque  creduliter  faciuni 
putet.  Tantus  per  totam  jEgyptum  cunctos  ierror 
invasil,  ui  unum  solidum  dimisisse  sit  criminis^ 
lluic  ilaquc  vilio  abrenuntiaiis,  in  via  Dei  quotidie 
saucli  desidcrii  gressus  ponas.  Iluinilitati  prarci- 
pue  sludc,  nec  le  per  clationcin  subleves  ut  cob- 


linpudicus  ocultis  iinpudici    cordis  est   nuntius.  d  leslis  rcgui  pnrpuram  in  ineule  serves.    Vadas   ad 


Diilcius  cordi  tuo  insedcat  aiiior  pudicitia!,indueiis 
ipsum  castiiaiis  afl^cctuin,  qiieni  induerat  qui  dice- 
biii  :  Pepigi  f*Bdus  cum  oculis  meiSt  ui  ne  cogitarem 
quidem  de  virgine  (Job  xxxj.  Si  tenialio  te  percu- 
Icril,  ad  t,e  post  tenlationein  rcvcrsus,  et  de  teinet- 
ipso  erubesccns  apud  temelipsum,  in  teipsuin  ul- 
lor  severissimus  cxardescas.  AtlenJe  gaudia  fugi- 
Uva,  vilx  miscrias,  cclereni  inortem,  vitam  post 
inortem  scu  in  bouo  scu  in  malo  pcrpeluam.  Pu- 
ruin  cor  babcas,  oculum  ('oltinibinum.  Accingere 
quasi  noviis  tiro  ad  spirituaie  certamcn,  iuduerc 
arina  potcniia  Deo,  sanctx  paupertatis  buuiiliia- 
tein,  ligorcm  disciplinu;,  oraiidi  assiduitatein ; 
proruitatcin  orationis  coiuiteiur  fervor  dcvotionis. 


utir.talein  proxiini,  stes  aU  custodiam  tui,  eleveria 
ad  conlcinplaiionein  Dei,  (|uod  ut  possis,  te  ad  coe« 
lcsle  desideriuni  peniiae  virtutum  ievent.  De  nulU 
tauicn  virlute  confidas ;  sed  sub  magno  timore  tre- 
pides,  doncc  nicns  tua  igne  sancti  Spiritiis  cale-« 
facta  et  vcbemcnier  inflammata,  timorem  in  amo^ 
rein  veital.  Non  appetas  illis  placcrequos  scis  Deo 
displicerc.  Stultum  valde^  ait  Gregorius,  si  illis  pla- 
cere  qua:rimns^  quos  non  placere  Deo  scimus.  Dec 
enim  seamicum  denegat^  qui  ejns  placet  inimico ;  ei 
inimicis  veriiaiis  adversabiiurt  qui  eidm  veriiaii  in 
corde  subjngatur.  Aurein  sanae  doctrina  libcnter 
accainiiiodes.  Verbum  Dei,  ail  Sanctus,  semen  ir 
(ord^  audientisest^   et  audiiq^r  bonus  inde  pro(cx' 


8C5 


GALFRIDI  S.  BARBARiE  SUBPRIORIS 


8GI 


witgntim  meuem  scl€nli(e,  unde  parvum  prlus  acce*  A  exempluin  Eliae  liabelis  ciirriim  ignciim,  qui  vos  in 


perdt  semen  lingua.  Ut  aiilein  in  ciijiisttam  sancli 
aciibus  legiiniis»  inieriori»  liomiiiis  nosiri  pulchri- 
liidinenn  rortiludinem,  puritalem,  iiKiicare  debeni 
inores  nostpi  et  iiita,  ipsum  exteriorein,  ila  uno 
semper  modo  ipsoque  modestissimo  et  decentissi- 
nio  gerere,  ut  niliil  prorsus  appareat  iu  eo  quod 
possit  inientos  offendere,  verbiim  oliosum  non  so- 
lum  non  prorerre,  sed  nec  nnium,  nec  manum  pe- 
demve  movere  Trustra.  Nihil  sil  non  aedificans  in 
vestro  incessu,  aspectu,  habitu,  vultii.  Deniqiie  vul- 
tns  bllariuieni  non  fuscct  moeror,  nec  leviget  ri- 
sus  Totum  in  vobis  disciplinatnm,  lotuni  insigne 
vlrtutis,  perfeclionis  rorina.  Reinissi  inlerdum» 
dissoluti  nnnqiiam;  negligenles  uihil,  etsi  pro 
tempore  inuUa  dissimulanlcs;  quieti  saepe,  sed  .ni> 
nimealiquando  otiosi.  ilortor  itaque  ut  ista  ob- 
scrvans  vestigiis  inhxreas  beati  Eligii,  in  cujus 
loco  iiocte  dieque  versaris,  verbis  saiictorum  uteiis 
qiiasi  iii  brcvi  tabella  latissimos  ostendere  volui. 
Videtur  hic  deesse  aliquid. 

EPISTOLA  XXXIII. 

AD  1IUG0KEM  PIHOREU  S.  HARTlNl  SAGIENSIS. 

Uugonis   prioris   Sancii    3Iart'ini  Sagiensis  lauaes 
prwd.catt  docetque    quomodo    ad  liesurrectionis 
Dominlca  fesluni  prwparare  $e  debeant. 
HuGONi  venerabiii  priori  saiicti  Marlin*  Sagicn^is, 

suusG.,  qiioil  sibi. 
Potuit  Ftne  litteris  lalor  prsesentium,  sr  qiiid  de 


astra  siistollaly  quem  qui  asccnderit  inortem  non 
gustabit  in  apterntsm.  ffaec  est  qiialernaruni  qna- 
drign  virtutum,  prudentiae,  lcmperanliae,  rorlitii- 
dinis  et  jusiitiic.  Prudenliae,  ut  rerlur,  est  mun- 
duin  isturo  et  oniniaqiiae  in  mulido  sunt  divinoruin 
contemplatione  dcspicerc,  et  omnem  antmac  cogi- 
talioncm  in  sohi  divina  dirigere ;  (emperanlhc  , 
nihil  appeiere  poenitendum,  in  nullo  niodcrnlionis 
legein  cxcedcre,  sub  |ugo  ratioms  ciipiditarem  do- 
niare;  forlitiidinis,  aiiiinum  supra  periculi  metum 
agere,  uibilque  nisi  turpia  timere,  tolerare  fortiler 
vel  adversa  vol  prospera ;  justiiiae  servare  nnicui- 
qiie  quod  snom  est.  Uis  religiosi  ac  Deo  dilecti 
quadain  humanorum  ruga  solis  sc  gaudent  inserere 
diviiiis.  Hof  sunt  virtules^  ul  ait  Sapiens,  purgati 
jam  del(ecatique  afi/mi,  et  ab  omni  hujus  mundi 
atpergine  presse  pteneque  detersi.  llis  virtutum  or^ 
namentis  ad  digne  celebrandam  proximam  Domi- 
nicx  rcsurrectionis  diem,  vobis  orantibus,  prxpa* 
reniur,  cujus  sua\issimus  odor  muiidum  aspersit, 
ut  nulla  pars  orbis,  ut  Alcxander  papa  scribit, 
alienam  se  ab  odore  isio  seniiat,  vel  expertem, 
sedomnes  gnudeant  se  odore  hoc  suavissiino  spi- 
ritiiaies  nequiiiasin  coclcslibus  jam  vicisse.  Porro, 
utillc  ail,  ad  ipsiiis  Chrisli  rcsurrectionem  spiri' 
tualitcr  dcnotandam,  sancto)  mulieres  ad  sepui- 
crum  aromaia  detiileruiit,  suavitate  redolentium 
ungiientorum  ipsiiis  gloriam  prtcHgurantes,  quae 
meqtwreretis,  eiponere;  sed  quia,  ut  ille  nii,  f/ii- Q  utiqiie   tcrrorein    inreris,  coelis   gaudiiim»  terris 


tidiosa  satutaiio  esi,  quas  nudo  sermone  prvfertur^ 
junxi  scripta  roandatis,  et  eo  maxiine,  ut  sermo- 
num  vices  nobis  esse  possiiri  solatio.  Congruuin 
est  enim,  ut  hujusinodi  reinedio  taedium  nosir^ 
peregrinationis  releveinus,  et  mutuam  diligentiam 
religiosis  salutationibus  excolumus.  Crescere  qiio- 
tidieintcr  nos  ainiciliae  debilum  volo.  Scribo  itaqitc 
vobis  non  in  doctis  humansc  saprcntiac  verbis, 
quam  Deus  destruet,  sed  in  simplicitatc  cordis  el 
charitatis  sincerilate,  qiix  nnnqiiam  excidet.  Nulla 
erit  hic  rhctorici  pompa  sermouis  ,  nec  cniin  in 
lalibus  magnopere  erudilus  suin,  scd  ncc  dccet  rc- 
ligiosas  aures  fulgore  sxcularis  eloqueniix  dcle^ 
ctari.  Habent  qtii  eas  spiritunliter  delectent,  snii- 
ctoc  scilicel  doctorcs  divinae  lactco  eIoquenti;u 
ronte  inannntes.  Conlido  aulem  in  Doiniiio  quod, 
meritis  vestris  adjuvantibus ,  sterilcs  in  ine  et 
cmortuns  aquas  vivificet,  et  coeteslis  snpientirc  sale 
condialy  et  graiix  suae  infusione  feciindet.  Ipse 
trva  arentia  irrigat»  et  toprenlem  spinaruin  ac 
mare  mortuum  condulcorat.  Inde  est  quod  divino 
rore  irrigatus,  el  In  charitaie  radicatus  et  runda- 
tus,  summo  nitimini  stiidio  cum  Elia  stare  in  fo- 
rimiue  pelraR,  per  angustias  aciis  transire,  et  po« 
sieriora  Domiui  conlcmplari.  Inde  est  nimirum 
qiiod  pedibus  vestris  mundum  subjicitis»  qitod  hic 
coiiie^ditis  ut  alibi  coroiieiitliii.  El  vos  plane  ad 


intulit  sanciiiatem.  Ista  vobis,  ut  amico  loquens, 
scribcre  prxsumpsi  :  4iccl  aulem  unctionem  ha- 
beatis  a  sanclo,  qiiae  docet  vos  de  omnibus  sanctum 
tamen  datum  canibus  et  margaritas  eonculcatasa 
porcis  aul^rte.  Nostis  enim  quia  per  canales  lapi- 
deos  aqusR  fluunt  ad  areotas,  ct  Moyses  cui  Deus 
loquebatur  facie  ad  faciem  sicut  solet  honio  loqui 
ad  amicuin  suum,  acquievit  consilio  Jethro  viri 
genlilis;  et  Elias  ignipotens  et  nubinm  clavis» 
escnm  patientcr  exspectavit  a  cor\o.  Faciem  vc- 
stratn  dct  nobis  in  brcvi  Paler  misericordiaruiu 
vidcrc  cuin  gaudio. 

EPISTOLA  XXXIV. 

AD  R.  PAESBTTERUM. 

I 

Quid  siqnificet  in    llissa  slatio  sacerdotis  ad  dex^ 
teram^  et  de  quibusdam  aliis  ritibus, 

Venerabili  amico  et  comprcsbytero  suo  (15)  h.» 
G.  omnium  pcripsema  sacerdotumy  sapere  etiutel- 
ligerc,  ac  novissiina  providere. 

In  me  mihi  bene  complacui ,  si  qvid  possim 
agcre,  quod  tux  possit  voluntati  complacere.  Po- 
stulas  antem  ul  stylo  digcram  quid  signillcet  hi 
inissa  stallo  sacerdotis  nd  dexteram,  et  cur  Evan- 
gclium  legitur  in  siiiistra  ,  el  ni  fallor,  cstera  liu- 
jusmodi  tibi  cupis  explanari.  Laudaiida  voluntas  in 
sacerdote ,  qui  tlmct  iltam  Domini  sententiam  : 
Quia  iu  seientiam  repulistif  repetlam  ei  ie,  ue  to* 


M5)  Ad  qiicm  supra  epist.  8  et  i9^  seripsisse  videiif^pt^el  infVa  epist.  58 


8C5 


EPISTOLiE. 


<erdolio  JunQarh  mWt  (Oie.iv).  Sed  non  libi  piopria  A  arietinam  spiritas  protervianiel  laurinam  ferilateni 


flie  tradidiise  pu(es,  nec  ianqiiam  noslra  susclpias, 
s^jd  cx  mnllis  scrinonibus  Pairiim,  qtiorum  digna 
saiis  latis  cst  in  Ecclesia,  qux  buic  aptac  videbati* 
uir  negotio  noveris  decerpsisse  sententias.  Inlellige 
itaqiie  qiise  dico.  Dabit  enim  libi  Deus  in  omnibus 
iniclleciuiN.  Igitur  iiitroitus  sacerdolis  ad  altare 
noiat  Filii  Dei  iii  bunc  ingr<!ssttin  inunduin.  Adsunt 
flaromantes  cereoli,  vidclicel  insignia  gaudii  quod 
in  orttt  Sulvatoris  onmi  ntnndo  cffulsit,  de  qiio 
angelu^  ad  pastores  :  Anmniio,  inquit,  tohit  gaU' 
Mium  magnum  {Luc.  ii),  etc.  Sacris  indiitus  iiigrc- 
•ditur  :  unde  egrcgins  versiflcaior  : 

Vetlibu»  iUe  iacrii  tegUnr^  tcxit  caro  Verbnmf 
Tota  carens  macula,  tola  $acrata  Deo  (16). 

Significalur  aulcin,  ut  breviter  dicam,  per  albam  ^ 
munditia,  per  zonam  contineutia «  per  siiperbnme* 
rnlc  juslitia,  per  manipuluin  discrctio,  qtiacest  oiii- 
niuin  inaler  viriulum ;  per  stolain  jitguni  Doinini 
suave  ct  umus  leve ;  per  casulain  vero,  qua  super 
oinnia  ornninonta  induiiur  ,  saiiciitas  et  jnstilia, 
quibus  sacerdolalis  gloria  lulgere  debet,  designatur. 
Pergii  vero  ad  dcxirum  cornu  altari^,  qiiia  dex- 
tram  Cbiisiiis  semper  egit  viiain  :  dexlra  eiiira  vila 
acquiritur  coslesiis  gloria.  Jani  diclus  versificator  : 

ille,  itiquit,  itat  a  dextris  quia  quceeiit  euctor  inanei 

Exiecrata  deot  gens  quasi  dextra  fuit, 
inde^  ait,  sinistrorsum  Domini  sacra  verba  leguntur, 
Reiicienie  fidem  Judcea  gratin  Christi 

fransiit  ad  genlest  Israel  errat  adkue. 
Transitus  fiic  quoiies  Evangelium  recitatur^  ^ 

Mentibus  occurrit,  exprimiturque  loco, 
Ad  twvam  tegitur,  quia  quo  transivit  aberrans, 

Et  velut  a  iwva  gens  idotatra  fuiv, 
lAd  (MlChristi  reditura  fidem  Judcea  notaiur^ 

Cum  Pater  aU  dextram  sedit  et  exptet  opus,] 

Sed  non  omnia  tibi  proposui  scribere,  quae  lu  in 
Patrum  scriptis  poteris  invenirc.  Saiie  de  bis  qui* 
dain  iioii  paruin  niirantur,  quoil  jam  conreclis  sa- 
crainentis  signum  crucis  apponitur.  Ubi  enim  di* 
citur  :  Hostiam  puram,  hostiam  sanctam^  hosiiam 
immaculatamf  patum  sanctum  vita:  eeterna*^  et  ca- 
licem  salutis  perpetuce  ^  quinariuin  crucis  signa- 
curuin  panis  et  vini  imprimeiis  subsianiioi,  Cbri- 
sto  seJenli  ad  dcxtrain  Patris  veraciter  concorpo* 
ratc  erudituin  coiiieir.platoreinrerum  td  illain  be:i- 


hircraamque  libidinein  jngulantes  mortificemiis , 
juxU  illod  quo4l  in  Psalmo  caniinus  :  Holocaustn 
medullata  offeram  tibi  cum  incenso  arieium  :  offeram 
iibiboves  cum  hircis  {PsaL  lxvi).  Tiiiic  Deus  iiosir.i 
accepta  sacrificla  bab.TC  digiiabitur.  Cur  vero  iifs 
portioiies  de  bosiia  fiant,  satis  eleganter  ille  ver- 
sibus  caiiit : 

Parf,  inquit,  intincta  mero  pro  vhis  orat^  opusque 

Sanguinis  et  carnis  expinl  ij)sa  caro. 
Pro  bene  defunclis,  quorum  pvrgatior  unus 

Hoc  interventu  non  cget  ,  atter  eget^ 
(18)  Offerimus  tibi^  Chrisie,  duas,  sed  propter  eosdem 

OblaKe  pariter  non  operantur  idem. 
Nam  pars  pro  jusiis^  pars  est  pro  justAcandis 

Illa  refert  gentes,  suppticat  ista  Deo. 

Hoc  auiem  sacro  sanctuin  aliaris  myslerium  iil- 
circo  missa  dicitur,  quia  ad  placalionein  et  solii- 
lionem  inimiciliarum  qiiae  erant  iiiter  Deum  ci 
homines  sola  valens  et  idonea  misslo  esl.  Sed  liaBc 
nos  de  missa  dixisse  sufficial.  Si  auieni  qtiaeris 
qiiid  ara,  quid  calix,  quid  patena,  quldve  corpo- 
ralia  designent ,  audi : 
Ara  crucis^  tumutique  calix'^  lapidisque  patena^ 

Syndonis  officium  eaniida  byssus  habet, 
Porro  in  ihurilNilo, 

Siiiil  tria  qum  si,jnes,  vas,  thus,  sig^abis  et  ignei. 
Vas  cor^  thus  psatmus^  cuior  iuius  Spirilui  almui. 

Sed  \ide  no  in  tburibulo  luo  offeraa  ignem 
aJienum  corain  Doniine  ;  boc  cnim  fecerunt  Ntdsb 
ci  Abiud  filii  Aaron,  et  niortui  siint.  Ignis  stcer 
ignis  domestirns  est  cbaritatis ;  unde  Propbeia : 
In  mediiatione  mea  exardescel  ignis  {PsaL  xxxviii). 
Ignis  cupidiiaiis  ,  ignis  lu.vurias  est  ignis  tlienus; 
unde  Job  :  Jgnis  est,  inqtiit,  usque  ad  perditionem 
devoranif  et  omnia  eradicans  genimina  {Job  xx\i). 
Vides  quod  igiiis  itle,  lii  multis  bodie  multipiiclter 
exarsit,  qui  piiritalis  Auctori  iii  puro  corde  ei  cor- 
pore  ministranies ,  non  vereniur  stare  «ngeliin 
[f.  anle  angelum]  Domtni,  qui  secei  medlos  el  di- 
sperdat;scd  omninO  audent  Agni  iimnaculaii  sa» 
cras  contingere  carnes,  intingerc  iu  sangsine  SaU 
vatoris  manus  iierarins,  quibus  paulo  ante,  proh 
dolar!  cariies  merelricias  atlrectarunl ,  sic  cir- 
cuirc  alt;tria,  frequentare  psaliitos,  cum  ei  hu- 
jusmodi  laus  sil  cxsecrabilis,  ei  oratio  sit  in  pec- 


lam  passionem  iniitit.  Haec  ergo  suni  ilia  viventis  n  catuin.  Yenduni   sacramenta  ,  Justiliam  prodnnt. 


petrae  forainina,  in  quibus  formosa  esi  ei  iinina- 
culata  columbt,  scilicet  Ecciesia,  in  quibus.  tuiic 
ceriius  nidificat,  cuin  iuter  verba  prasdicla,  per 
quinque  crucis  siguacula  quinquc  dilecti  plagas, 
videlicet  duas  manuoin,  iotideiiique  pedum,  ei 
unam  lateris  ttda  conleinplatur  nicmoria.  Sicui 
auiein  recordatio  passionis  Ipsiua  Ecdesiae  vul- 
nerai  cbariiatem,  sic  ei  memoria  resurreciionis 
coiiforlnt  fidcm,  ei  contemplatio  ascensionis  Ixii- 
ficat  spein.  Iiaque  assisieotes  ad  offerendum  recie 
dividamus,    id  est  prius  nosmeiipsos  offerenles, 

(16)  Hildebertus  Tiironensis  archiepiscopus. 

(17)  il:ec  duo  carmina  dcsiderantur  iii  edilis  Bil- 
deberii,  el  in  ms.  codicc  Mnjoris-Mouasierii  itm- 


quorum  guttura  necdum  iraxitad  laqncum,  necdum 
prxfocavit  fauces  verbum  blasphemix,  vox  sacri- 
lega,  sermo  nequam  :  Quid  vultis  mihi  dare^  et  ego 
vobii  eumtraiam  ?{Matth,  xxvi.)  Ex  isiorum  Ihu- 
ribulis  procedit  coram  Domino  pro  suavi  odore 
fetor,  iion  veniat  in  Jiidieium  isiorum  anima  mea, 
nec  sii  in  ccetu  illorum  gloria  mea  :  quoniam  ignii 
iuccensus  est  in  furore  Domliti  conira  liles,  et  ar^ 
debit  usque  ad  inferm  rtoruftma  (Dtfnf.  xxxii).  Sed 
jain  veniendom  esi  td  id  ^ood  iandem  exorari  libi 
postulas,  videlicei  ^id  sacerdos  plcbi,  quld  plcbs 

pore  llildeberti  exarato. 
(IB)  llsec  pauio  aliier  In  editis. 


M7  GALFRIDI  S.  DARBARJ:  SCBfRlORlS 

debcat  tacenloii.  Quod  ui  suecincie  ilicauius,  sa-  a  auiuio  cbUliiicri.  Il.cc  fidenier  loquor.  Sciiuus  au- 


cerdoils  esi  erudire,  et  iuterveiiire ;  erudire  quidem 
verbo  ciexeroplo,  Dcum  placare  prece  etsacrificio. 
Ilu*c  suiit  ergo  quae  populo  debet :  verbum  doctrinae 
et  exemplum  yIue,  bostlas  et  preces  pro  eis  oflerre. 
IJnde  Peiro  dictuni  est :  SimoH  JoanniSf  nmat  me  ? 
*  pasceoves  mea$  {Joan.  xxi).  Ideoque  (erlio  repe- 
tiium,  tertio  dictum  Pasce^  nec  mulge,  seu  ionde« 
vel  semel  additum  esl»  Sacerdus  igiiur  Domiiiicum 
pasccre  gregem  magis  saiagat  quam  londere,  et 
pasccre  iriplicitcr  :  excmplo  conversaiionis,  verbo 
pracdicaiionis,  obladonum  fruclu  «:i  oraiionis.  Est 
iiaqiie  saccrdolaiis  profossioiiis  coDlesleiu  sacrificiis 
placare  indignaiioiiein.  Non  oinnes  iamen  apud 
Deuni  iinpetrani,  qui  pro  aliis  inierpellani ;  neque 
omnes  Deum  .  placanl,  qul  Deo  iinniolani 
facinorosus,  sed  pcr  Isaiain  dicit  Dcus  :  Faciuo- 
TOiUs  qui  mihi  immolaty  quasi  qui  canem  occidat 
(Isa,  Lxvi).  Ei  Propbeta  :  Iniquitatem  si  aspexi  in 
corde  meo,  non  exaudiet.Deus  (PsaL  lxv).  Non  pla- 
caiur  lalibiis  voiis  Deus ,  imo  exaccrbalur  liosiiis 
fmpiorum  Dcus.  Cum  is^  aii  Gregorius,  qui  dispri- 
cet  ad  interceJendum  mittitur^  judicis  animut  ad 
iracundiam  provocatur.  Cxaccrbani  iiaqiie  Deuin 
sacrificia  tua,  si  ei  displicet  viia  tua ;  placabiiur 
auiem  tibi,  el  aliis  pcr  te,  si  puro  cordeet  cor- 
pore  sacriiicaiur  ei  a  ic.  Sed  iie  longius  proiraha- 
miis,  dicainus,  quod  proposuimus,  videlicet  quid  et 
plebs  debeal  saccrdoii.  Exbibere  debet  ju^iiiia 
plebis  sacerdoiibus,  propler  bonorem  Dei,  cujus 
niinisiri  suut,  subjectionem  bumiliiaiis  oi  de- 
volionem  cbariiaiis,  ut  oinnis  eorum  obedieniia 
et  bumiiis  sit  et  devoia.  Porro  vidisti  pallorem  in 
foliis,  sciusesse  vUium  in  radice;  vidisii  scelus  in 
plebe,  culpam  esse  noveris  iu  sacerdole»  Sed  jain 
loqiiendi  finem  faciainus»  opto  autem  ut  in  iui  rc« 
ceptaculo  cordis,  dempiis  viiiorum  spinulis,  su- 
periias  virtuies  inseras,  quorum  copia  ci  subdi* 
iorum  corda  erudias,  et  erudiens  in  boiio  opere 
nunquam  delicias. 

ainores 
Aut  melues  dulces,  aut  expcricris  antaros, 
Sensibus  bumauis,  rcs  csi  iiun  purva,  repon:i|. 
Ncc  succus  pecori,  nec  lac  subdiicitiir  agnis, 
Nec  mala  vlcini  pecoris  couiagia  laeduui. 

EPISTOLA  XXXV. 

AD   iOANREH   ABBATEM. 

Compatitur  pro  infortunio  quod  ipsi  acciderut, 

Venerabili  abbali  suo  J.,  fraier  G.,  viriliicr  agere 
ei  coiiloriari  in  Domino. 

Desideravi  liiieras^vesiras,  advenianiibus  aliqtii- 
bus  qiios  mibi  sermonem  vestruiii  praesumpseram 
tradiiuros;  sed  ubi  exspeciationein  nieam  spes  isia 
fiu»irata  esl,  uliro  vos  alloqui  studuii  ut  vosexem- 
,ilo  benelicii  ad  curain  similem  provocarem.  Quaeso 
igitur  ne  amicitiae  munia  frigere  paiiainini,  qiias 
impatienter  requiro,  licet  noveriin  diligenliam  circa 
mc  veslram,  et  cum  scriplo  absiinens  siiis ,  fido 


lem,  ui  ille  aii,  fiduciam  ex  simplici  affecilone  sur- 
genleui  genus  eitse  viriiilis.  Ei  ego  diu  me  siluisse 
faieor.  exspecians  ut  mibi  congrueniem  rescribendi 
iiiateriam  vesier  serino  pneslaret ;  sed  cum  perspi- 
ccreni  necdum  me  aliquo  iiiciiamcnto  provocari, 
prior  In  verba  salulaiionis  erupi.  Naiura  siquideni 
rcrum  est,  ui  qui  balbuliunt  plus  loquaniur,  afie« 
ctaiii  enim  copiani  pudore  defccius.  lioc  exeinplum 
nic  expeiii ,  cui  magna  scribendi  inipaiientia  e&t » 
cuin  desil  oralio;  sed  ad  boc  vcstra  mc  compeliit 
diiectio.,  quu:  et  cor  mcum  acuniine  compassionis 
penctravii ,  cum  ex  prxscriptorum  rclaltone  coiu« 
mcanlium  iuuoiuit  quanium  iu  vos  foriuna  saevie- 
ril,  qux  vos  amantissimo  atque  opiiino  pairoiio 
Immolal  R  privavil.  llci  mibi ,  quia  timor  quem  timebam  eee^ 
nit  mihi,  et  quod  verebar  accidit  (Job  iii).  Est  igitur 
quxdain 

•    •    .    flere  voluptas. 
Expletur  lacrymis^  egeriturque  dolor. 

Sed    lugubri    stylo,    et    calauio   tragico    par- 
ccnduni  est,   ne  vesirae  nientis    vuliius  exaspe- 
rem,  ne  sera  reiracuiio  scindat  praeieriii  cicalri* 
cem  doloris.  Verum  conira   bxc  viriute  et  ratior.o 
animus  armaudus  esi.  Spes  quoque  assumenda  e)t 
melior.  Scepe,  ut  quidam  sapiens  ait ,  titubantia  tn 
tolidum  conversa  sunt.  Nibii  hominibus  aeiemuiu 
•  esi,  volvuul  mortalia  viccs  crebiuc.    . 
Singula  de  nobis  anni  perduntnr  euntes 
£i  vere  labilis  a*tas  replciur  mullis  miseriis. 
^      Tempora  labuntur^  tacilisque  senescimus  anmt, 
Et  fugiunt  freno  non  rcmorante  dies. 

(OviD.,  Fast.,  VI,  772.) 

Sed  superanda  omni  fortuna  ferendo  est,^ 
AurOf  inquil  Job,  locus  est  in  quo  con/latur  (/oK 
xxviii);  auri  plane  purilas  in  fornace,  equicursns  iil 
stadio,  nii^Iiiis  virtus  in  can^po  approbaiur.  Sciinus 
ircs  pueros  de  caniino  puriores  exiisse,  qnmiiitraN' 
veraut.  In  liac  igltur  ligurataelS  bylonis  fornace  de- 
cocli,  furlcs  siinus  in  bello,  sicque  per  sext:c  curra- 
mus  stadiuin,  ut  inslanlia  iiostia  ,  largicnle  Doini-' 
no,  pcr  cominuiiein  septiuiam  ociavae  braviuin  ap- 
prebendat.  Exsurgiie  iiaqiie,  sicut  ille  senex  Maia* 
ibias;  babeiis  eiiim  in  filiis  et  frajribus  vestris  vir-> 
D  iuiem  Jiid;e  ,  sireiiuitatem  Jonaibae ,  prudeniiaui 
Simonis.  Ili  p!ane  vobiscum  praeliantur  bella  Do^ 
iiiiui.  Ipsos  ut  vice  nostra  salutetis  rogamus.  lliji!t 
eiiani  dominamquain  omnis  iiocivac  dulcedinis  ex- 
pcriem  csse  desideramus,  sororem  videlicet  dulceni 
saiuiamus  in  Doinino,  ad  cujus  dulcia  gaudia  non<^ 
nisi  per  ainaras  lacrymas  perveniiur.  Refloreati 
obsecro,  oralio  vesfra  ad  Deum  pro  iiie.  Vigeat  el 
seinper  lcrveal  in  vobis  cbaritas  Dei. 


EPISTOLA  XXXVI. 

AO   SIMONEM  AMICUM. 

De  laude  cujusdain  viiginis, 
Vencrablli  et  cbarissimo  douiinoeiamicosuo  (19) 


(19)  Forte  Simou  monacbus  Sancti  SalvaioriSi  cujussupra  fiimeniio,  epbt.  31« 


M9  EPISTOLifi. 

Siuioui»  devolitsimui  suusG.  sAlutcm  et  seioium.  \ 


S7« 


Grates  vestrae  benignilati  i^orcro ,  qu.-e  sirui  au- 
divi,  el  certus  sum ,  amicum  iongo  po<iituni  uon 
obliviscilur,  et  duui  pia  affeciione  mei  rcmiiiiscitury 
orationibus  sanclis  iiifirmilatem  nieam  relevaiis 
salutare  mihi  remedium  impariiiur.  Hiijiismodi  re* 
medium  s;rpius  iiiihi  iinpartiendo  miseremini  mei , 
non  (]uia  dignus  sum,  sed  quiainops  et  pauper  iuin 
ego{P8al.  Lxxxv).  Miseremini,  iiiqiiam ,  non  quia 
merui,  sed  quia  egeo.  Misercmini  mei,  lanquam 
misericordiam  consecutus  a  Domino ,  ut  serviatis 
ei  in  sanciiiate  et  justltia.  Obsecro  autem  ut  ntix- 
sila  opportunitate,  si  fieri  potest ,  nos  vestrae  visi* 
laiioiiis  coiisolatione  Ixtificetis ,  quod  ct  saluti  no- 
strae  proderil,  et  proposito  vestrx  sanctitaiis  non 
ol>crit. 

Ego  plane,  si  possem,  ad  vos  iibcnter  ve- 
n»5sem,  non  soliini  propier  vos,  sed  et  propier  vir- 
giiiem  vcslram ,  in  qua  Deus  lam  mirabililcr  ope- 
ralur,  ut  conira  naturam,  imo  snpra  naluram  penc 
siuccibo  subsislere  possit  humano.  Alinim  diclu  I 
in  his  duobus  more  vivit^angelico,  non  comedendo, 
virginitaiem  servando.  Dauim  est  ei  a  Doiiiiiio  ser- 
vare  virginitatis  litulum  ,  apprehendere  fructum. 
H;ec  rcliquil  Chaldxos,  qui  quasi  dxmoncs  inier- 
prclanluf,  ul  oblila  sxculari  pompa,  ct  carne  coii* 
teinpia,  sponsi  jungatur  amplexibus,  et  oblivisccns 
popiilum  suuin ,  et  doinnm  patris  sui  {PiaL  xliv)  , 
habiiel  in  regionc  vivorum.  Haec  non  iu  Segor  civi- 
tate  parva,  scd  virtuiis  culmine  ascenso ,  in  monie 


EPISTOLA  XXXVII 

10   R.    PREBYTF.RUM. 

^gre  ferl  datai  iibi  laudet. 
Dilccio  el  setiiper  diligendo  coinprcbbytcro  soo 
R.,  fraicr  G  ,  parce  laudarc,  viinperare  parcius. 

Nou  cst  opus  mnltis  vos  alloqui  serinoitibtiSp  i.^C 
rheloricx  mella  eliquare  dulcedinis.  Et  hoc  quidcm 
poslremum  sicul  iuipcritia  dcncgat,  sic  illud  pii- 
mum  ncc  anguslia  teroporis  nec  foi>iinaiio  pcnnit- 
lil  laloris.  Maximo  vero  gcnas  nostias  rubore  suf- 
fundiiis  :  dum  in  laudibus  iioslris  hiscivo  scribeiidi 
genere  utimini.  Liquet  plaiie  quod  ignoto  scrlbiiis» 
duni  latn  a  nobis  aliena  profunditis :  parum  quippo 
laudis  promeretur  principium,  si  sapori  derogel 
finis  Hiconditus.  UtauteniB.  Gregorii- verbis  utar, 
g  ccric  super  simiain  leonem  vocas,  qtiod  eo  modo 
vos  agere  conspicimus,  quo  scabiosos  sa*pe  catuJos 
pardos  vel  ligrcs  vocamus.  Iloc  (|Uoque  mihi  ad 
iiiiquitatum  mearum  cuinulum  accidit,  ut  cum  vin- 
dicari  in  me  iniquitasdebueril,  laudes  pro  viiidicta 
recipinm.  Et  quidem  non  cst  ila ,  ut  dicitur,  sed 
ntinam  ita  esset  ut  diciiur  ,  ne  is  qui  non  solol 
mentiretur  I  Ad  hacc  autem  cujusdan:  bonae  mulio- 
ris  vcrba  respondeo,  Noliie  %ne  vocare  Noemi,  %d  e$i 
pulchram ,  ied  voeale  me  Maram  ,  quia  talde  amart-* 
tudineplena  ium  {Ruth  i).  Ipsa  vero  scripta  vestra 
in  hoc  npprobo,  quod  cxercitia  scbolaria  redolen: » 
et  accurati  serinonis  copiam  adminibtreut,  Ixia  fes- 
tivo  qiioJam  schemate  decurrit  oratio;  porro  de» 
bitas  super  boc  vobis  porrigo  gratiarum  actioncs , 


salvain  se  facit,  nec  postChiisli  lunicam  ad  tollcn-  C  quod  liiterarum  vehiculis  ad  me  prius  currere  di- 

duro   aliud  vestimcnium   iii   lecla  descendit.  Ipsa 

plane  pudicitiu;  virtus  in  lerra  qux  spiiias  et  iribu- 

los  germinal,  et  quaiii  scrpeiis  comedit,  inveniiur 

lanquam  aurum   in   luio ,  gemina  in  slerquilinio, 

liiium  inter  spinas.  Ipsa  sane  virginitas  supernas 

civiiaiisest  virltis,  supernorum  civium  decus,  ubi 

non  habctquis  de  inlegritate  qtiod  perdat,  de  cor* 

ruptione  quod  doleat.  Ilujus  laus  el  exsuhaiio  vii*- 

lutis   canticum  est  quod  ignorant  vidux ,  ncsciunl 

conjugatx.   Condelectaniur    ilaque  glori;e   virtuiis 

ejus,  quae  fallacem  mundi  gloriani  respuisse  jacla- 

tur,  quse  Deo  nubere  maluil,  carne  virgo  et  spiiiiu. 

0  quam  dccenti  rubore,  ul  verbis  illius  ular,  geiias 


giiata  iuit  vestra  dilectio.  Valcte  mcnior  inei  io 
Doinino.  Ore  vestro  loquor,  suin  tuus,  Cblo  meus. 
EPISTOLA  XXX VHK 

AD  W.   ABBATEM   SANCTI    ANDREiB. 

Gratulatur  abbati  Sancti  Andrea:  ordini%  CiitercienhU 
de  iua  promotiohe. 

Dileclo  et  venerabili  pairi  W.  abbati  saiiril 
Andreap,  frater  G.  huiiiilis  SanclsB  Barbarae  snh- 
niiiiister,  sculobona^  voluiiinlis  grogcm  suuro  de- 
fcnsare. 

Dc  promolione  veslra  exsuliat  fipiritus  mcus  il- 
lum  prosequens  gratiarum  aclionc ,  qui  superbos 
bumilia^  et  cxaltal  huinilcs.  Non  eniin  de  illorum 


suOuDdU  virgine»  ingenlii  Ben.ma  pudori» !  (k,m-  ^  ,„,„  vos  csse  censcn.us.  de  quibns  scrl,..«n.  esi  : 


posilum  reddit  omiicm  puellaris  corporis  statum  et 
nientis  habilum  disciplina ,  cervicem  submiilit , 
ponit  supercilia,  coniponit  vultum,  ligaloculos,  ca- 
chinnos  cobibel,  niodcratur  linguam ,  gtilani  fie-* 
iiat,  iram  sedal,  moderalur  inccssum.  Talibus  decet 
pudicitiae  vesieui  disiingui  niargaritis.  Isliusmodi 
circumdalur  varielale  virgiiiitas.  Porro  de  sscpe- 
dicia  admirabili  virgine  vestra  niulta  niibi  narra- 
siis,  ad  qiiac  non  incrcdulus ,  rogo  quatenus  pro 
nobis  Dominum  roget.  Ex  parle  nostrU  ei  preces 
porrigatis. 

Bene  valeaiis,  et  servi  vestri  jogem  mcninnnm 
babcalis. 


Dejecisti  eoi  dum  aitevarenlur  (Psa/.  lxxii),  qtii 
l:onorihiis  quideni  pruficiont,  sed  nioribus  caduiit: 
qni  [mngis]  prxesse  cupiunl ,  quam  prodesse  ;  qiil 
sc<psos  pascuiit,  non  oves  ;  qni  qux  sua  sunt  quse- 
nint,  non  qiuc  Jcsu  Chrisli;  qui  vcnicnle  lupo^rc- 
geni  noii  defcudunt,  scd  fugiuni ;  qnos  Deus  ponit 
ul  rolain  ;  qui  sumentcs  inagisierium,  majus  su- 
miint  ct  judiciuro;  dc  quibus  et  poeta  C!au.  : 
.  .  .  Jam  non  ad  culmina  lerra: 

Jnjustos  creviise  queror,  toUuntur  in  altum 

Ul  lapsu  gramre  ruant. 

Vcruiu  de  illo  numero  vos  esse  confi«Iimus ,  qul 
profsuiit  in  sollit:it:>di.iie,  qiios  zelus  doinus  Dei  co- 
mtdii,  sub  quoruni  culiura  arida  ficus  reflorescu» 


871 


GAUFRIDI  S.  BARBAR.f:  SUBPRIORIS 


m 


et  in  gratiam  cum  suo  redii  Domino ,  cujtis  minas  j^  pleiia  suaviuiis  melltfluje,  ibi  me  sspius  rerovereL 


et  seciirim  formidat.  De  illornm,  inqiiam^estis 
roiisorlio  qui  Gum  Mnyse  occiduni  sacrilcgos ,  cum 
IMiiiiees  perrodiunt  impudicos,  cum  Samuele  liigetit 
iii.>b*;dieiites ,  cum  Job  pro  niiis  sacrificinni  ofle- 
rtiiii ,  cum  Anron  coram  Pharaone  diviiias  crinii- 
iiaiiones  edicunt ,  cnm  Moe  bis  qttibus  subinersio 
iinininet  arcam  ibituniine  litam  providcnt ;  quilius 
est  virga  correctioiiis  in  oves ,  baculus  defensionis 
in  hostes ,  quoruin  anhnus  vermiculus  humilitatis 
in  prosperis,  dypeus  cst  constantiae  in  adversis. 
Plantationem  plaiie  qtiam  inter  sylveslres  sylvae 
illius  arbores  plantavit  Pater  vesler  coelesiis  divini 
roris  aspersioue  vlrere  facilis  ;  quippe  qui  casle- 
«lium  litterarum  copiosa  leciione  pingnescitis,  et 


Scio  quod  peregrinaiiAniB  nosirae  taedtum  de  aeter- 
na  patria  vobiscum  loquendo  frequentius  relevarft 
conimoranlem.  Novi  quod  per  igiiilum  eloi|uiitm 
Testnim  charitatis  flamma  quae  ex  gnilia  ron«'ipi- 
lur  ad  aaterna  invisibilium  gaudia  iiosiruin  crebio 
aflectuin  siiccenderet.  Spirilus  eiiiiii  sanciuH.  qui» 
ut  crcdimusy  in  pectore  veslro  jucumlum  sibi  habi- 
taculum  praeparavit,  vestris  intervenienlibus  nieri- 
tis»  ad  illam  supernx  laetitix  frequentiain  quaiiilo- 
que  cor  nostrum  sublevarei.  Conurer  namque  et 
verbis  veslris  adjuius  et  exemplis  secretuni  specu- 
lativae  repetere  liberiatis,  In  qtia  snperiiae  vobis 
claritas  arridet  visionis  od  illa  revolare  quieiis 
culmina,  qnibus  secrela  coclesiia  cordis  manu  tan* 


de  cujus  pcctore  manat  fons  aqu»  salientis  iii  vi-  "  gerc,  quibus  superna  qu»riiis  gaudia  incorporaliier 


tnm  xternam ,  putcus  aquamin  vivenlium.  ^xpe 
autein  vidimus  mullas  radices  unius  irunci  sjive- 
slris  unius  solius  surcull  unilione  fructilicare  feli- 
citer  :  unde  et  dc  nativac  ac  dulcioris  arboris  ramisp 
qnae  ad  praedictam  planlationein  cujus  fructus  longe 
redolct,  pertinere  dignoscitur  surculus  assuinptus 
et  naturaii  sed  huitiilioris  arboris  trunco  iiiserlus 
est ;  sed  inde  priori  arbori  uiide  assumptus  fuerat 
restitutus,  et  ipsins  arboris  culmint  reiiiserliis,  ut 
cfi  eo,  largiente  Domino,  major  rrucius  successe- 
rii.  Quin  igiiur  de  illa  novella  planlatione  Ceno- 
maiinici  pagi  ad  quam  irrigandam  accessi  tis,  ad 
priorein  et  saepedictam  planiationein  redistis ,  ct 
ibi  data  esl  vobis  potestas  diccndi  huU  :  Vade  et  q 
vadit^et  alia:  Veni  et  veidf  {Luc.  vii),devot:is  pater- 
nitati  vcstrae  preces  porrigimus ,  ut  fratrem  Rol>cr- 
tum  sacristam  vestrum  ad  nos  usque  destinctis. 
Pcracto  autem  pro  qiio  eum  vobis  necessiariuiii  du- 
ximus,  illum  ad  vos  post  duos  dies  vel  tres  reniit- 
lemus.Valcat  et  sempcr  proficiat  in  Doniino  pa.cr- 
nilas  vestra. 

EPISTOLA  XXXIX. 

AD  PETRUM   OB  BUXERIA. 

Dicit  $e  prolesiionis  voto  et  prirpositura  officio  tmp#- 
diri  quomiHUS  in  solttudine  maneat. 
Amicissimo  Palri  el  doniino  (20)  P.  d^  Buxeria, 
filius  suus  G.,  salutem  et  plenuin  sinccra*dileciionis 
aflectum. 


vidcre.  Vigeat  et  semper  fcrveat  in  vobis  chariias 
D«i. 

EPISTOLA  XL. 

AD  JOANKEII    ABBATEM. 

Causatur  de  litterarum  raritate* 
Venerabili  abbaii  suo  J.,fraier  G.,  quod  meriia 
supplicum  excedii  et  voia. 

Amor  quo  sinipliiior  co  lenerior  ad  hedendum : 
simplicitate  sua  proficicns  incedil,  si  quld  in  aniico 
ei  uubilum  occurrit,  offcnditur.  Id  enini  ab  amico 
cxigit,  quod  ex  se  prxbet.  Mollis  est  nimirum,  ut 
ille  ait,  ajiimus  diligcniis,  et  ad  omnem  sensum 
doloris  argulus.  Quorsuin  hoc  spectet  alloquiam 
breviter  explicabo.  Sum  silentii  veslri  velieioenter 
impatiens,  quod  genus  querelx  amantibus  familiare 
est.  Diu  scribcndi  operaui  distulistis,  el  vereor  ne 
forte  iii  nos  vesira  claudicei  aflectio.  Facit  le- 
iierior  afliectio  ut  sit  querela  proclivior.  Forsilan 
occupationes  ad  eicusationem  praetenditis ;  sed  lllo 
reruin  eveulus  nunquam  eveniat »  ut  ingenium 
ve&trum  labordetrahat,  benignitatem  cura  flectat* 
facundiam  usus  exbauriat.  Ego  licet  pauperriml 
niei  ingenii  coiiscius,  ainoris  iiide  vestri  gratia 
ductus  non  erubesco  infaniix  me£  maciem  publi- 
care,  cum  sileatis  ac  si  eloquii  veslri  vcna  tenuata 
sit.  Sed  dilectio  veslra,  obsecro,  uie  visitare  digiie 
tur»  aeternunique  vitae  manna  suavi  liiterarum* 
rore  aniiiui!  ineae  infuiidat.  Adsit  iiobis  dignaiio 


Mihi  quidein,  vcncrabilis  Paier,   oplabile  esset  B  vestra  charitetis  affiectu,  quo  loiige  inelius  junguii- 


secrelioris  vit;e  bealitudine  perfrui,  ct  taliuin  uli 
conboriio  cum  quibus  possein  de  Scripturis  sa^pius 
celebrare  coUoquium.  Eapropter,  assumplis  pennis 
columb.ne,  cupcrem  in  j^urum  liberumque  transire 
Tolatum,  requiescere  et  inanere  in  solitudine.  Sed 
in  ecclesia  nostra,  in  qiia  non  sum  expers  taliuin, 
duplicis  vinculo  necessitalis  asiringor  :  ex  volo 
videlicet  meae  professionis,  et  ex  oflicio  praeposi- 
liirae  ordinis.  Qualiicr  igitur  id  quod  tam  obiiixe 
flagitatis  adimplere  possim  non  vidco.  Scio  equi- 
dem,  bealissiuic  Pater,  qiiia  ipsa,  quani  ardentcr 
sitio,  dulccdo  praesentiae  vestne ,  ei  vox  vcsira 


tur  aniniae,  quani  locis  corpora.  Et  hoc  quidem 
saiis  esset  ets  quos  amor  sptritus  a  terra  subleva* 
verit  perfectius;  nobis  aulem  sermonum  vicesopor- 
tet  esse  solatio.  Fecit  religiosa  cura  ut  prior  scri- 
beretis»  non  eritls  tam  irrcverens,  ut  provocatiis 
abstineatis.  Consenianeum  naiurae  est,  ut  olBcia  a 
vobis  inciioata  a  me  probata  coalescant.  Ergo  de 
reliquo  sermonis  estote  inunificus ;  mea  cura  non 
deerit «  quae  vos  styli  vicissitudine  uiuneretnr. 
Porro  inultas  ob  causas  me  vobis  obnoxium  essc 
confiteor,  ut  quoties  convenienlcr  posbiiii,  et  de- 
beam  et  desidcrem  vos  pra:scntialiter  visilarc,  scd 


(:^0)  Petro,  ad  quein  supra,  cpist,  15. 


873 


fePISTOL/E. 


m 


ad  prsesens  desidcriis  meis  opporliiniias  non  occiir-  A  lacrymis  innr.Iescil,  cOcleslis  patrix  prxinin  aiiUs 

oculos  proponil,  supernis  jam  civibus  ihlcrcsso 
conciipiscii.  Florero  aeiaiis  vesirac  daiis  Dc^,  nec 
a  (iminibus  sapienliae  alienusprudenicr  dclibe- 
raslis  intcr  vilaiti  et  morlem,  inter  spirilum  ct 
carnem,  iiiter  Chlrisium  et  mundum.  Mcrito  ilaque 
tnlem  prompto  ct  patulo  amicitix  sinu  recipiiiias. 
Mcrito  optamus  ut  et  nos  in  curam  snncli  ei  fide- 
lissimi  pccloris  vestri  recipinmur.  Totis  vero  affe- 
clibus  exoptamus,  ul  bonarum  rerum  rnictus  dul- 
cissimos  afleratis,  qui  copiosa  virlutum  laudc  flo- 
niislis.  Non  vercor  nc  diligcniia  vcsira  tali  laude 
lcpescat,  qiiin  poiius  Lencyolenliam  vcstram  spero 
hoc  qiiasi  quodam  stimulo  ad  id  quod  mclius  cst 
incilari;  ut  enim  vfir  sapiens  ail,  bonis  faniiliarH 
B  esi  laudc  sua  non  lcpesccre,  sed  studia  bona  accu- 
mulare,  quorum  merccdem  seniiunt  non  perire. 
Sed  bac  baclcnus.  CaDtcrtim  qiix  dc  Vila  beaii 
viri  (22)  Wal.,  Deo  inspiraut^,  scrihcre  coepistis.si 
viia  coine3  Tueril,  prosequi  et  perficcre  iie  pigri- 
lcmini.  Non  erit  in  conspcclu  Dci  ingloriiis»  quf 
tanlorum  pranco  Fuerit  meritorum.  Ui  animiis  riiit 
celerior  liticris,  ila  pritis  Tuit  vos  amare,  quain 
scribere.  De  bis  qiix  circa  vos  sunt  edoccat  ve- 
strarum  rccursus  litterarum.  Caudete  in  Douiino 
scmpcr;  Spirilus  sancti  aura  vos  provehat,  et  ad 
porlum  oplati  liitoris  prosequalur.  Yalelc. 
*  Si  quis  amat  vere,  quod  ainat  ncscit  removcro 
A  cordis  thalamo. 


rit.  Obsiant  impcdimenla  quam  plurima  ,  vcHia 
tamen  salulatiouis  et  excusalionis  vobis  miitero 
crcdidi  frucluosum,  sperans  quod  npiid  prudcn- 
liam  vcstram  inlclleCla  ncccssilale  charilns  veuiam 
impelrabit.  Scit  ipse  Deus  qui  *  charitas  est  qna 
V09  affectione  complector,  ct  ulinam  cor  mcum 
lynccis,  ut  aiunt,  oculis  videretis!  Sed  jamhabcat 
scrmo  modunv  quem  erga  vos  nunquam  hnbebit 
•iffcclio.  Oplo  ut  vobis  jam  dudum  susccpti  oflScii 
Giirsus  arrldeat »  quamvis  dubitare  non  possim 
nc  mutare  vos  posse  probitatem,  et  virlutcs  sli- 
inulo  prxmiorum  felicius  incitari.  Valeant  fratres 
noslri  qui  nos  una  vobiscum  fovcant  oralionibus 
Mcris. 

Diligo  le  sane.  Si  qiixris  quomodo?  purc. 

Si  qunnlum?  juxla  pondus  amiciliae 

KPISTOLA  XLI. 

AD  nUGOIfCU  PRIOREM  S.  MARTINl  SACIC^fSIS. 

Eju$  virtutes  prccdicat,  hortalurque  eum  ad  yitam 
WaU.  $cr\bendam. 


biiccio  et  vcncrabili  doinino  et  amico  suo  (21)  II. ^ 
fralcr  G.,  saluteiu  in  Deo  salutari  suo. 

Tcsie  pnpn  Innoccntio  in  famiKaribus  scrip^ 
dilcctio  vcra  consisiit,  capropter  quod  ad  vos  scribo 
aniicili:e  tenacis  indicium  est.  Me  nainque  vis  * 
amoris  Irahit  post  vos,  quia  verus  amor  postChri- 
siuin  Irahil  vos.  Tanloqiie  ni.ijori   affeclione  vos 

diligimus,  cl  chariorem  iii  nostris  visccribus  reii-  ^  •  Est  raiio,  quod  amor  rationis  ncsciat  usum. 
quaiito  ad  ea   quac  ad  honorem  et  iucrc-  "    * 


ncmus, 

mcnlum  rcligionis  pcrlincre  cognoscitis,  libenlius  ct 

promptius    aspiralis.  Consiat   enim  vos  corde  el 

opere  diviuis  obsequiis  ct  piis  aciibus  frequenter 

iuhxrere.  llinc  denique  est  in  juvcne  nostro  vestis 

asperior,  victus  restrictior,  el  ad  omne  opus  bo- 

nuin  spiriius  promptior.  IIoc  9tas  iinpedit,  ubi  se 

polciiHx  ccclesli  infudit.  Vere,  ut  Scriptura  rcferl, 

Seneciui  venerabiUs  e$l   non  diuturna,  neque  nu- 

mero  annorum  computala*  Cani  sunt  autem  ientui 

Uvminit  et  atat  senectutit  vita  immaculata  (Sap.  iv). 

Ipsius  auiem  juvenis  nosiri  anima  in  numero  ado- 

lescentularum    quas  in   odore  unguenlorum  posl 

sponsum  currunt  posiia,  ad  pcrfectami  ulcrediinus, 

a^utein,  et  ad  nubiles,  ut  iia  dixerim,  pervcniens  [)  strdidatam,  miseram,  elinanem,  neclaude  dignam. 


Est  in  amore  modus,  non  habiiissc  modum 
EPISTOLA  XLii 

■VGOMS    PRIORIS  S.   MARtlM   SAGIEXSIS   AD  GAU- 
FRIDUM. 

Superiori  epistoite  retpondet. 

Dilecto  et  vciierabili  Patri  et  amico  suo  G.,  II. 
suus,  quam  vellet  babere  saluicm. 

Lilteras  vestras  babui,  littcras  jacundilaiis,  quac 
pium  animum  roulcent  et  excilant  ad  salutem.  IJti- 
nam  me  inlem  Inveniret  cxitus  mei  ex  hac  i£gypto 
dics,  qualem  me  fieri  liiler»  vcsinc  jam  fatentur  I 
Scd  '  ponens  anic  oculos  meos  speculum  Scriptura- 
rum,  invcnio  animain  mcam  pcccatorum  maculis 


annos,  annos  dico  mcriiorum,  non  temporum,  facta 
nupliis  coelcstis  sponsi  idonea,  ipsius  nbschliam 
sursuin  tendenlibiis  desiderlis  novit  quxrendo  ge- 
niere,  gemcndo  qiiaerere.  Agnovit  actorem  siium 
cojleslis  sapicnlix  geminis  redimila  illius  simplici- 
ins;  agnovii,  inquain,  ct  loia  virlute  *  dilexil  Do- 
ininum  cjus  aniina^  Chrisii  coluinba,  laete  lola, 
rcsidcns  juxta  fltienla  plenissimn,  et  xmula  castiia- 
lis  angelicx,  ipsius  ihalnnio,  ipsitis  cubiciilo  se  de- 
vovil.  Ilinc  csi  nimiruih,  quod  ipsa  meiis  vestra, 
fralercharis&iine,  amoris  flamma  in  compunctioiiis 

(21)  lluaoni  Sancti  Martini  Sagiensis  monnchi  ct 
piioris,  ad  qucni  rpisiol*  35»   43,  4G   et  49. 
22)  Wnlieriidc  Mnnriliana,cii;ns  cxslant  epislolnt» 

pATnoL.  CCV 


Cratia  tainen  Dei  non  mc  perniiuit  sic  excscari, 
ut  laudibus  hominum  aiifmx  ineac  snlutcm  coin- 
miltam.  Recurro  enim  ad  conscieniiam,  quam  si 
invenio  debilem,  imbeciliiiaiem  meam  condem.no ; 
Si  sannm,  grates  refero  Sanatori.  Scripsislis  ut  de 
beati  W.  prosequercr  quod  incoepi ;  sed  vbs  modo 
inoneo  et  rogo  ut  scribatis  quia,  ut  audiTi.diii 
perendinavit  apud  vos,  gratia  Dci  ei  danlc,  inllr- 
mitatem,  ut  credo,  propier  vos.  Nisi  cnim  infirmus 
fuissct,  non  lanlam  inorain  apud  vos  fecissei.  Nunc 
auiein  consequenier  scribite  quac  audisUs  ab  eo,  ei 


in  SpiciL  tom.  II,  et  ms< 
biblioih.  S.  Mnrtini  Sng. 


tracl.  De  matrimonio  iii 


28 


875 


GAUF*RIDI  S.  UAKBARj£  SUBPRKKIIS 


S76 


remiuiiCf  cl  rogaic  cuiHr  si  adliuc  «st  apud  vos,  iit  A  ex  parlc  jam  eJidisli,  conscribercin,  responJeo  qiioJ 


venial  ad  tcstuin  Saiicii  Martini  86curiter«  quia  in 
ilio  iiinere,  nec  in  corpore,  nec  in  anima^  gravem 
iillain  priletur  inflrniitatcm,  et  miillam  iiiulli&con« 
Ivrct  uiilitaiein.  Ilsc  breviter  litleris  vestrts  re- 
spoiidi.  Illis  diiobus  mandaiis;  qnas  mihi  per  dom- 
iiiini  Erualdum  canonieum  mandastis»  vidclicet  ut 
viiHim  biberem,  ct  (cniciilnro  coinederem,  qiioruiu 
prtmiiin  grave»  sccuiidum  levc  esl»  nolo  respondere 
pcr  acripta,  sed  ego  ipse  tibi  respondebo  diilciier. 
Scialis  qiiod  multuin  inihi  profuit  id.  quod  dedistfs 
scripiinn  in  rollo  ct  verba  vestra.  Yalete  ei  orate 
pro  iiobls  allentius  quain,  nc  deficiamus,  sed  sem- 
per  pronciftinus  in  via  ,  ei  qoam  citius  polcritis, 
ad  Vullcm-Dci  per  nos  veniie  (23). 
Conflictu  (riplici  me  vexant  tres  inimici, 
Scrpens  anliquus,  caro  lubrica,  fraier  iniquus. 
EPISTOLA  XLUI. 

€AUFRIDI  AD    UUtiONEM  PniOREM  S.  MARTINI  SAOIENSfS. 

Uorlaiur  ud  tcribendam  vllam  Walt,  laudatque  ejus 
aviuoabslinentiam. 

Dilecio  dileciori  suo  H.,  fratcr  G.,  talareni  induere 
tuiiicain,  el  bostiie  caiidam  inimorurc. 

lie  jiivat  ille  snaTissiinua,  ille  floridus^  quem 
mihi  per  vcnerabilem  ct  approbatoD  rcfigionis  ▼!- 
ruin  niisislis,  vestri  serinonis  afllatus.  Legi  enm, 
«U  riequciilcr  rclego,  et  placct  sa^piiis  repetitus. 
Qiioiies  illuni  suroo,  qnxdam  milii  anle  oculos 
pj:;cseuliae  veslrae  imago  versatur.   Amor  aineri, 


fiiifccenls  mihi  videtur  ut  tain  illustrem  inatericni 
slyli  diTersitate  Gonruodani ;  sed  etsupca  iinbe* 
cillitaiis  mea:  vires  islud  esse  pcrpendo  ncgotium. 
Vos  polius  ea  quae  cocpistis  explelc,  oretisque 
Deum,  ut  exiensa  sibi  fidei  vestrac  devoHonisque 
Tcla  flaln  Spiritus  sui  iinplcal,  vosqiie  in  cnrsitin 
operatioiiis  initx  propeilal,  Cribaat  vobis'  verbonim 
sigiiiflcationciu ,  dtclorum  honorem,  intellrg^Mitiae 
luinen,  Teritatis  ccgnitioncm,  vosqiic  a  periciilo 
faUilatis  dercndal,ut  sicut  Anaslasius  inAnton.i, 
Sulpitiiis  in  Martini,  Hieronyinus  in  llilarioni», 
Grcgorius  in  Bcnedrcii,  sie  et  vos  rn  venerandi  W. 
ge:tis  conscribeiidis  loia  ingenii  Tesiri  Si>iriiiii 
sanclo  Tcla  paiid.ilis.  Naricukiiu  vcslrain  ipsius 
°  Spirilns  sancti  aura  proveh.u,  et  ad  poitum  optail 
littons  prosequatur.  Mon  ergo  ulierius  fragilcni 
cyinbam  nostram  Dequaquam  conciiis  fluciibtis» 
sed  vix  slagnis  et  tranquillis  aqiiis  opporlniiaui 
quxraiis.  Mandavi  vobis  ut  nio  lico  vino  aqua  rnislo, 
proplcr  stoinacbura  Testriiin,  et  niaAime  propter 
iufiriuitatem,  tisim  Titandam»  utercmini ;  qiiod  cl 
Paulus  Tiinotheo  scrlbit,  osus  noii  Apostoli  pras- 
cepto,  sed  luedici  consilio.  Hoc  auiein  vobis  gravo 
esse  dicilis  ilegitis  eniro  vinum  omniuo  nionacbo- 
rum  non  esse  (24),  et :  Donum  est  homiiii  non  inan-' 
ducare  carncm,  neque  bibere  Tinum  ;  el  do  Domiiir 
B.q)lisla:  Yinum  et  ticeram  non  bibet  (Lue,  i).  PutenS' 
estautem  Disus  vos  ab  infirmitatedefenderey  pro  cu- 


litteris  litiersc  responderunU  Gratulor  itaqtie  pa-  r  jus  amore  a  ta)i  pocolo  absiinctis.  Utinam  et  cgo 


rcs  nos  esse,  non  solam  affectiooe  nientium,  sed 
.  ciiam  Ticissitudine  Iklerarum.  Curabo  lamen  ut 
obsequli  mei  iruiina  et  libra  praeponderet.  Vidctiir 
cniin,  ut  illc  ait,  incrlia!  qaoddam  esse  colludiuiN 
scniper  aequa  laiice  censeri.  Optaiis  iK  ipsx  littei*» 
Tcsirx  soiiani,  iit  taleiu  vos  cxtremus  inveniat  ec 
hnc  iEgypio  cxitus  vesiri  dies,  qualeni  vos  es  e 
«cripla  nostra  loquuntur.  Sed  opponeiido  vobis 
spc^-ulum  Scripturaruin,  invenire  vos  dicitis  ani- 
niaiu  veslraiu  peccatorum  maculis  sordidam,  ini- 
seraiu,  inanem,  nec  laude  dignam.  Et  quidem 
recte  de  vobis  i&ta  sentitis ;  nemo  enim  muudus 
a  sorde»  nec  infaascujiis  est  uuius  diei  vita  supcr 
lerraro.  Quis  gloriabitur  castum  se  habere  cor? 
Astra  non  sunl  munda  in  conspeciu  ejus.  In  multis  D 
niiuifuin  offendimus  omnes ;  ei  si  dixerimus  quo- 
niiini  peccatum  non  babemus,  nos  seducimus.  Sed 
ptopiiiaiorium  cst  super  arearo,  el  miseratione 
cpis  supcr  oninia  opera  ejus,cui  canimus  in  Psalmo 
Mi$ericordia  ma,  Domine^  magnaest  super  me.  IPsai. 
txxxv.)  Advncoltfiii  quippe  habemus  apud  Patrem  Je- 
siiM  C/!iris/uni;u«iiim,  et  ipse  est  propitiaiio  pro  pec- 
talis  nostriSf  qui  dilexit  no$  et  lavii  nos  a  peccaiis  no- 
stfis  in  san§uime  suo^  (/  Joaii.  ii,  8.)Il«c  est  spes  no- 
sira,  haic  tota  fidiicia  noslra.  Caiterum  ad  hoc  qtiod 
logatis  et  monetis,  scilicet  ut  viiam  beati  W.  quam 

i^Z)  Monasieriuin  ordiiiis  Carihiisiensis   dioece- 
sis  Sagietibis,   haud   procul     a    Matirilania   el   u 


talcm  »b>iUo  abstinentix  percepisscm  graiiain ;  sed 
infirmus  sum,  et  Titioriiin  pondere  pressus ,  pene 
in  via  deficio.  Gemens  dico,  eum  absinthium  meum 
rcspicio,cumconsiu  melle  pocula  vcsira  deprebendo. 
Ilogatis  ut  qnam  ciiius  potero  ad  Vallem'  Dci 
pcr  T08  Tcuiamr  sed  multa.  inibi  occursaat  reniA- 
raniina,  si  tamen  Toiis  meis  diTinus  faTor  arriserii, 
faciam  quod  hortamini.  Yalete,  et  pro  nobls  fre- 
qiicntitts  Domina  supplicate.  Det  Tobis  ipse  D»« 
nrniiis  sic  per  sextx  currere  staturo,  ui  postcom- 
muncm  sepiimam  octaT;|s  bravium  coinppehendtt- 
tis.  Ainen. 

*  llle  Deum  Tita  accipiel,  diTlsqiie  Tidebir 
Permistos  heroas,  et  ipse  Tidebitur  iilfls, 

*  Lenta  salix  quantum  pallenti  cedit  oliv^, 
Puhiccis  humilis  quantum  saliunca  roscti», 
Taiitum  cedo  tibi. 

EPISTOLA  XLIV. 

AD   AVGUSTIMIIII  AMICCM  Stlli. 

Laudat  Augustinum,  hortaturque  eum  ad  seaanJa 
$lfirituaiia, 

AuGusTiNO  Tcncrabili  amico  sno,  el  in  Clirii»l» 
dulcissimo,  suus  omnino  G.,  salutem/et  si  quid 
meliiis  esse  salote  polest. 

Vere  amtcus  fidelis  protectk)  fortfs  ;  qui  lnTenit 
illuiu,  inveiiit    thcsaurum.   Eaprepter  gaudeo,  et 

Tr:ipf»n. 

"  (ii)  lii  Rcgula  saucti  Benedicii,  cap».  40. 


S77  EPISTOL:£.  878 

coAgratulor  voliis,  ulflble  ihesnuro  dcsiderabili  rt-  A  vuluplale  c^lcata   et  cbiuprcssis  luxurix  fluctibiis» 
perto,  qui  me   iii  graiiam  nmictli^,  tain  festivis 


principiis,  tani  la.»t:ilmiidis  vultibus  suscepistis.  Ncc 
codet  in  i'.outrarium  priiicipii  felicitas,  quiii  soo 
currat  ordine,  duuec  (douante  Deo)  bpialos  cursus 
coiUirgere  mereatur.  Id  auiem  gra?e  susiiiieo,  qiiod 
p<isiea  quam  mirac  penetralla  charilatis  benignu 
niihi  siuiplicital  rescravit,  vos  inler  nos  diulius 
iinmorari  non  licuit,  nec  medD  inetitis  vgriludincm 
l-elevare  vc&tra  dulci  prxscnlia.  Quod  ergo  praesen* 
tialiter  initius  rgistis,  per  reciprocuin  ruicrarnm 
vcslrarum  munus  peragite.  Assurget  aninius  meus. 
quoties  amabilitatis  vestrae  seruio  dcrerclur.  Nam 
ci  saniialis  apportabii  Gdem,  ei  prot  cium  osten 
ih^l  ingcnii ;  ei  qiibd  majus  cst,  charilalis  eluccbit 
oiicio.  llortor  igtlur  ut  me  hiijusiiiodi  lingiix  ve-  ' 
strae  flusculis  rrequcntius  aspcrgatis.  \\ms  lingiix 
flosculos  dulces  ctiani  musaruin  souos  rcctc  dixe- 
rim,  qiii  mulccnt  aurem  cordis  grati  modulationc 
diclaininis.  Sed  cuin  ad  nos  scribilis,  qiiasl  pasto* 
rales  iiiflalis  calainos,  cum  sacra  qiiae  nostls  gesla 
coinponitis,  quasi  sacris  tubis  carinen  iucinitis. 
ilanite  iiaque  sicut  cifepistis,  canite  tuba  in  Sion, 
biiccinaie  corlim  servis  Cei,  qui  libenter  Hudicnt. 
Quanio  eniin  recentiora,  taiito  et  gratiora.  Profe- 
rantur  igitur  elcgaiiier,  profundantur  egregie  in 
tubis  duciilibus,  et  voce  tubdb  cornex.  Tubas 
diiciilcs,  ipsa  vcslra  studia  voco  sancti  Spiritus 
niuncre,  Canquam  luallei  pcrciissiunc  producla.  Tii- 
bam  vero  corneam,  quia  cornu  carnem  excedit , 
ipsain  diclantls  cuclestia  cbiisiderantis  intciitionem, 
aJ  nihii  aliud  respicientein,  nisi  ad  Dei  glorium  ei 
hbnorein^  et  proiiinorum  sedificationcni.  Iia  plane 
titiiluin  pra.'clari  testiinoiiii  albo  calculo,  veterum 
niorCi  sighaiis*  Nun  eniui  ei  ord  jejuilo  vobis  tri- 
buA  esi  laudatioi  scd  de  bono  ihcsauro  cordis,  cl 
de  copioso  conscientiie  prdinpiuario  boni  fructus 
&rrisil.  Uiide  confidimus  quia  dabil  vobis  Dominus 
calculum  candidum ,  ct  in  calculo  noiiien,  novuin 
scripiuin,  quod  ncino  scil  nisi  qui  acclpit.  Spes 
igitur  i^inuncraiibnis  solatiufm  sit  laboris,  doiiec 
quod  in  ipsa  spe  suspiramus,  iiispeciecogno^amas. 
De  cxtero  illa  amatoria,  iHa  epiihalainica  cantica, 
el  ad  contemplationem  commonitoria^  quae  vestro 


qui  adversus  iios,  ul  ille  ait,  crobrius  iutuinescunt» 
Cfsleslibusjunganiurclioris,  uljain  nunc  illiicmentt! 
iranslali,  angustiora  conteinplaniei  loca,  siinus  quotl 
ruluri  suinus.  Spiritus  sanctus  sancla  cordi  vestro 
desideria  inspiret,  ul  opera  vestra  fcrvure  devotioitis 
eidulcedine  spr  iualis  graii;u  coadianiur.  Orate  at- 
ientius,  quatenus  fervor  coeleslis  desiderii  quotidie 
In  nostra  meiile  ardentius  excrcscal,  donec  sarcina 
corporis abjecta, ad  suuin  aniuia  lo.olvet  auciorciUy 
et  antiqnani  possessionem  diu  pcrejjrinaia  conscea- 
dai.  Amen. 

EPISTOLA  XLV, 

CAUFRIDUH  SACERDOTEH. 

Mttuutcula  non  eue  $pernenda   quia  parvm  itcfit; 
ied  quain  mayno  animo  fiani,  con$ideranUa. 

Sacerdoii  niagno  et  excclso  in  verbo  gloriaeG.« 
cjiisdcm  noininis  fralcr,  gaudio  quoJ  noininls  orc 
sui  fert  consonare. 

lia  praeceptis  siklUturibus  inonemur,  ei  divina 
institutione  formamur,  seinper  gaudete,  in  o.nnibus 
gralias  dgile.  Non  igitur  de  exiguo  muiiere  quod 
cuin  gaudio  pauper  inisit  amicus  (parvum  nciiipc 
munusculum  si  xstiiuetur  pretio  sui,  sed  religiosum 
si  amore  pensctur);  non,  inquam»  de  il.o  par- 
vo  munusculo  vos  coniristart  decerct,  scd  gaudero 
et  graiias  agerc.  Helaium  esi  euim  mihi  qnoJ 
inde  conquerebaiuini.  Vidcle  auteiu  si  palrcs 
quorum  inhxrere  dcbdis  vesti^iis ;  taliier  cgc* 
rinl.  Vas  ciectionis^  ui  de  ipso  priinum  Io(|uar, 
doctor  gciitiuin  in  iidc  el  vcriiatc  ad  PhilippcnsL*s. 
Cavuu$  §um,  inqull,  vehemenier  in  Domino^  qnoa 
tandem  aliquando  reporuitti$  pro  me  $eniin  iicUt 
ei  $eutiebati$ ;  occupati  enim  erati$,  non  qua$i 
propter  penuriam  dico.  Ego  enjm  didici  in  quibu$ 
$um  $uficten$  e$$€.  Scio  humiiiari^  $cio  ei  abuu- 
dare.  Ubique  ei  in  6mnibu$  in$iitutu$  $um  et  iatiah 
et  e^urire^  et  abundare  et  penuriam  paii.  Omuia 
po$$um  in  eo  qui  meconfortal  {Phil.  iv,  10  et  seq. ) 
et  cxtera  qux  mthi  labor  cst  dicerc*  et  forsiian  non 
vobis  necessarium  audire.  Paulinus  ad  Augusliiium : 
c  Paneni  unum  unaiilmitaiis  gralia  voblsl  uiislinns. » 
Qiiein  utiqne  paiiem  diclus  ilocidr  cuni  graliaruiu 
actione  susccpit.  Uicron^iuus  ad   £u«tachiilui  de 


iiondni  consccravl,  vobis  dicitis  profuisse,  quae  volb  D  »cceptis  niuneribus :  c  Parta  specie;  sed  chariiaie 

ni  in  interiori  cordis  Ihalamo   ad  eiciiandam  ani- 

mam  vcstram,  ad  sacri  sponsi  osculum,  caslosque 

coniplexus,  horis  secretioribns  nonnunqiiain  dccan* 

tetis.  Oplo  siquidein  ,  ct  ex   iniiinO  cordis   aflcctu 

dcoidero,  non  ineis,  sed  sanctortim  verbis  utar,  ut 

studealis  devotione  penetrarc  coelos,  ei  inente   su- 

pcrnas  circuirc  maiisiones,   salutare   Faires,  apo- 

stolos,  et  cboros  prophetaruin,  iilariymm  admirari 

iiiuniphos,  ae  stupcre  pulcherrimos  ordiues  ahge- 

loruin,  et  saavein«cibuin  coelesiis  patriae,  quia  adhuc 

perfecle  iion  potCbliSt  snlicm  suspiraiido   gustctls. 

Oplo,  inqunm,  opto  ut  Sludcaiis   quolidie  ad  illam 

tninsjre  aiigeloriini   nietropoliin,  quje  libcra  esl,  ct 

uuila  coniaminatiouis  sorde  maculaiur,  oninique 


niagiia  sunt  inUncpa  accepisse  a  virgine,  armiilas. 
cpistolas  et  columbas.  Veruii^ne  vtdcar  dona  ini- 
nuisse,  accepimus  et,  canistrum  cerasis  refcrtuni, 
talibus  et  tam  virginali  vcrccundia  ruberaibiis,  nt 
ca  nunc  a  Lucullo  delata  cxistiuiarem,  slquidciu 
hoc  genus  pomi  Pbiito  ei  Asia  saLyugatis  cie  Ce- 
rasuinlo  primiii  iloinau  periilit,  undsS  ifi  a  pa- 
iria  noiiten  arLor  aceepiii  >  Gregoiiiis  Anastasio 
Antiocheno  episcopo :  c  Graiias  Djo  quia  et  oilora 
suni  et  sapora  quae  diisilit»  qu»  agitis,  qiije  datis.> 
Ei  iieruin.:  t  Deiicdictiones  locupletissimas  owue^ 
qiias  directse  suiit  snscepl,  quas  inihi  vir  Dei  pmi- 
per  spiritu  iransmisisti.  De  quibus  dicilis  :  QtHd 
cniiu  dci  paupcr,  nisi  ca  qiiu:  paiip  Ta  soiit  ?   Se4 


879 


GAUFRIDI  S.  BARBARiE  SUBPRIORIS 


nfs?  T08  pcr  Iiumilitaiis  siuriiuin  paupcres  esseiis,  A  4nin  tenuinam  TiCac  nostrs  respicii,  anvcrsiiaii  no- 


benediciioncs  vcslrx  locupleles  non  fuisscnU  >  Tir 
snncius  ad  aroicum  qui  sibi  aegrolanli  excniinn 
miscrat :  c  Snscept,  ail,  cbaritateniTefttram  incbari- 
tnte  iion  in  vobiptatc.i  lldebertus  Matbildi  Anglo- 
rum  reginx  :  c  Bcnedictionem  luam  gratiarnm  pro- 
sequor  actione,  iicc  aliter  luuin  munus  ampleclor» 
quam  vel  Ibura  superi  vcl  piiiguiuin  libamina  vicli- 
marum.  lili  siquidem  non  bosiiam  sed  afTectum 
cbnsidcrant,  eorumque  graliam  devolio  iiou  im- 
pensa  promereiur  :  purus  et  intcgcr  aniinus  eos 
quocunqiievull  Inclinal,  nec  miiius  qiiadranlequain 
lalcnto  coolesiem  mitiigat  indignalionem.  Sicet 
apud  me  tuuin  donum  tuus  aniinus  coinmendai»  sic 
magnifical,  sic  illustrat.  i  Vir  crudilus  de  exeoio 
quod  sibi  amicus  miscral  ila  versibus  ludit : 

Abbas  Fulcbcrius  mibi  mel  pro  melle  repcndil, 

Spiriluale  dedi,  roalcrialc  dcdit. 
Esculci  rrucius  pira  coctana  melle  redundanty 

Gratia  mitlcntis  plus  niibi  ineyic  saprt. 

Dona  yecompensat  doiiis,  quae  diilcia  per  se 

Plenius  indulcal  mcllca  lingtia  senis. 
\crba  reprxscntans  Domiui  faciemque  screnaro, 

Muiiera  commcndat  nuntius  ipse  mibi. 

^lbvcranl  plane  bi  dc  quoruin  scriptis  diversorum 
tesliinoniorum  flores  velul  in  uuam  coronani  texui- 
inus,  qtiod  sccundum  illud  Iriluin  vulgi  proverVium 
in  ratione  dali  et  accepti  inalres  ei  filix  fiant  amicae. 
Sic  clenim  nutritur  amor,  concordia  crescit.  Indo-  C 
ctiis  tcinere  doctum  pracsumo  docere.  Sed  gaudeo 
uuod  materia  miki  aiiribula  est  ludcndi  vobiscum. 
Gnndeo  quoiies  meas  aurcs  aura  flaverii,  quae  vos 
sospiiem  nuntiet.  Uogo  autem  vos,  ut  pro  mei  cor« 
dis  inrirniitaic  eiiixius  orctis,  quatenus  mibi  virtiis 
detur  a  Domino,  qiia  ad  illum  finem  loto  amore 
possini  tcnderc,  in  qiio  sine  fine  valcam  vobiscum 
gaudore.  Gaiideie  in  Domino  setnper. 

EPISTOLA  XLVi. 

AD     0.   AMICUII    SUUM. 

Compaiilur  amki  adveniiatibus, 
Cborissinio  suo  U«,rraier  G.,  viiam  bonam  et  cxi- 
luin  beatum» 


itrae  terininum  nou  Imponiiy  setl  adversusnos  acrlos 
inflaiiimatnr,  ut  sibi  arctius  nosfras  rapiat  aciione»? 
Scd  absit,  domiiie  mi !  absil,  inquain,  ut  qtiero  Deus 
usquc  modo  in  suis  lionegtavlt  laboribus,  in  eisd^m 
vos  dctnrpet  inimicus,  sed  in  flofe  juventuiis  ¥111- 
luin  rrugireniinaeiernusagricola  meiiatur,efllciaUir- 
que  odor  vestcr  slcut  odor  agri  plenl,  cvi  benedixil 
Deus,  ita  ut  redoleat  in  Tobis  flos  uvae  per  pracdi- 
cationem,  nt  graiia  linguae  niedicinalis  in  multi» 
miil!08  inorbos  euretis  aniroorum,  redoleai  et  fli)» 
lilii  per  oasiilatem,  flos  violae  per  bumilitaiem,  flo» 
spicae  per  bononim  operuin  niaturitatem,  flos  oWnb 
per  inisericordiam,  flos  rosae  per  patientiani;  Pcr 
ipsius  vero  paiientiae  virtutero,  Doroino  paiientiaro 
inrundeiitc,  oronia  vobls  peniins  cedent  adversa. 
Nam  secundum  iob  carroen  babetis  In  noele  el  in 
pressuris  praeseiitibus  de  futuris  gaiidiis  eonsolamiiit* 
Consokamini  qooque  el  pascimrui  sanctoram  scrl^ 
ptis,  verbo  Dei  duleibus,  el  oleo  laeliiiae  delibalis, 
quo  libentcr  ungitis  caput  vesirum,  quia  iion  esi 
in  vobis  mendax  opus  olivae,  in  quo  babiial  cl»r»- 
las  de  corde  piiro  ei  conscientia  bona,  et  fide  noii 
ficia.  Nostis  plane,  ut  bcatusGrcgoriusscrlbil,  quls 
pcrrccte  bonus  non  esi,  nisi  qui  fuerii  ei  cum  nialls 
boQus.  Animus  iiaque  vcster  ab  bis  inquiclanlis 
mundi  turbinibus  exlracius,  salutaris  porlus  slaiione 
fungaiur,  ad  coclum  sese  susiollai,  ac  Deo  suo  jam 
proximus,  sicui  martyr  bcalissimus  ei  doctor  soft- 
vissiinus  docet  Cyprianus,  quidquid  apud  caeletoa 
in  rebus  bumanis  subliibe  ac  iiiagnum  vbletur,  iatra 
suam  jacere  conscieniiam  glorietur.  Experimemo 
auiem,  utcrcdimus,  vobis  dalur  intclligi  quani  aVie- 
cttiose  memoria  vcsiri ,  in  nobis  sii  vigilans  ac  de- 
voia  ei  mutux  allecuiionis  consolatio  non  sopiia» 
Recordaniar  in  bocloco  I  lius  dulcis  colloquli,  quod 
spud-sanciam  Barbaram  nobiscum  liabuistis,  ul  de 
sffiriiualibus  serino  discurreref^  scrmo  noster  eoe- 
lcsti  splrilu  redundubat ,  verba  qux  loqucbainur 
spiritus  ei  vita  fiiere,  nec  a  nosira  discesserufit  mc- 
moria,  quae  in  libro  vitae  memoriter  sunt  soripla. 
Siiadenlibiis  vero  quibusdain  iuagnis  virls  amicis 
vesiris,  quoruin  consilium  respuere  scipsiiin  deci- 
pere  est,  vos  per  praesentia  scripta  monemus,  ui  sic 
Graiulis»  ul  iMe  ait,  aperitnr  dileciioiii  semiia,  D  in  vobls  absiiuentia  discreta  sit,  ne,  dum  bosteiu 


cuin  superiiae  causa  dukedinis  migral  in  delicias  di- 
ligeniis,  et  iUe  Spigins,  ilie,  inqiiam,  rcctor  coeli, 
Micola  paradisi  aniicorum  menles  ligat :  quos  in  ^rde 
uno  el  anima  una  vcva  cbaritas  coacervat.  Sic  de 
iiobis  dtiobus  scribimus,  quia  sic  sentiinus,  ei  in 
boc  maxiinc  guudemus,  quia  dileciio  isia  non  tam 
lemporuli  floroi  olTiclo,  quam  profcciu  gcrminat  spi- 
ritiiuli.  Ll  ego,  auiantissiine ,  amicorum  rem  fa- 
ciemlo,  qiiam  per  poriitoreni  liiterarum  vestrarum 
inandustis,  visiio  dominuin  ^ei  amicum»  ei  quia  ad- 
versitaieni  vcsiramcx  piirte  cognovi,notaecondoleo, 
uec  minim  si  in  prornndo  pii  pccloris  grandis  in« 
horniit  spiritus  lcinpesialis.  Magne  Deusl  quanla 
ast  lii  aniiauo  adversaiio  fraudulcnia  vcrsutia,  qni 


a«imprimere  intendeiis,  civein  necetis.  Quod  resiai» 
Deu niprecamur,  utsic  praisensa  sapienle  disponatur 
.iciio,  ut  qui  dissociamur  iu  via,  sociemur  iii  pairia. 

EPISTOLA  XLVll. 

AO   NICOLAUII   SAMCTI    VICTOniS  SUBPSIOSEII. 

Gratiat  agil  pro  amicitia^ 

Vcnerando  patri  <  l  domino  Nicolao  subpriori  saiH 
cti  Vicioris  Parisiensis,  fratcr  G.,  bumilis  sancue 
Barbarac  subminisier. 

Pro  graliarum  actione  bostis  baec  panpenim  esl, 
quibus  non  esi  inunns  a  nianu,  licet  enim  anirons 
meus  et  nationi  et  loco  respondeal,  duri  siquidem 


m 


EPiSTOL.€. 


m 


el  feri  reruiilur  Normanni,  ci  nomeii  Barbarx  du-  A  curatior,  sermonum  phalcras  et  iittcrarum  elegnn- 


ritiani  qiiamdam  praeferat  naluralem.  Non  sum  ta- 
men  adeo  iapideus  et  ab  omni  afleclionis  humere 
alienus  et  siccus,  ut  tam  inultiplici  gratiae  vestrae 
p«ssim  esse  ingratus.  Grandis  quippe  aperta  est  a 
Yobis  in  nostris  cordibus  dilectionis  semitat  unde 
siipernae  causa  dulcedinis  niigrat  In  deiiclas  dtligen- 
lis.  Iloc  experti  sunt  clerici  per  quos  meritis  vestris 
Oebilum  misimtis  sakitationis  obsequium,  qui  miro 
inodo  vosbenignum  erga  se  liberalemque  senserunt. 
ruidirum  sane  atque  praedicandum  beneficium»  nul- 
Its  redditum  est  meritis,  nulla  collatum  justitia» 
nullis  supplicaAonibus  comparatum.  Ad  nomen  amici 
non  ad  prcces  venit.  Porro»  ut  ille  ait,  gradora  sunt 
bcneficia  qiiae  pon  alieno  inierventUy  sed  aflectu 
sponlaneo  proveniunt.  Facio  igilur  quod  possuin, 
et  raciain  quod  poicro,  et  quod  omnes  legis  victi- 
iiias  bostiam  laudis  jugiter  immolabo,  et  si  fortuna 
votis  arriserit,  et  Deus  graliae  benignitalem  dederitt 
profecto  terra  nostra  dabit  frucium  suum,  ut  sic 
justitia  possit  ante  nos  ambulare,  et  gratiae  debi- 
luin  coinpensarc.Vcriiintamen  quidquid  ego  fecero» 
qui  prior  est  (cinpore  potior  Cbt  in  jnre.  Yos  enim 
praevcnistis  nos  in  bcnedictionibus  dulcedinis.  Sicui 
prouiisislis  nobis  qui  adhuc  in  populo  barbaro  su- 
inii8«  orate  ut  iu  charilaie  Dei  desideriorum  vincu- 
ii«  aslringamur,  et  primilias  nostri  spiritus  in  co»- 
lestis  pnirix  ainore  ligcmus  et  e(Qci  mcreamur  cives 
saiKtoruiii  ci  domestici  Dei.  Salutat  vos  ipsa  domus 
Jacob  qtue  est  in  populo  Barbarx..».  Bene  auteiii^  (;; 
noslis  qnia  non  propriaro,  veruni  patriain  signare 
videiur  noniinc  sancta  suo  Barbara  barbariem.  Pax 
vobis  et  gratia  multipiicetur* 

EPISTOLA  XLYIII. 

AD  JOAMNEM  ABBATEM 

Landul  Joanncm  abbatem  de  gratia  iemonh  iUiUi. 

Vcncrnbili  nbbati  J.,  frater  G.,  cum  virtutum  de* 
corc  glorinin  ci  honorem. 

Ut  Yobis  scribam  amor  impellil,  ambigo  si  COB- 
€nctum  morcm  vobis  omnino  relinquam.  iEstimer 
crga  vos  lepuisse,  vcl  penitus  vestri  obliium  ruisse» 
Scio  quia  amor  slimulis  motatur,  vesirum  igilur 
amorem  libcnter  incilasscm  si  possem,  sed  ingenii 


tias mihi  in  incuriam  retorsit.  Sed  iion  a  vobis  Graeca- 
nam  exigo  clcgantiam,  non  lulicain  celerilatem,  non 
Gallicam  abundantiam.  Nihil  nobis  de  Qnintiliani 
throno  rukninelis,  sed  sanclorum  more  nos  exhor- 
tarietconsolari  velilis.  Simplici  lanlum  litlera  re- 
stivitate  decurrai,  ut  magni  nectaris  potus  suavis- 
simus  delectalionibiis  hauriatur.  Ad  haec  siquidem 
vobis  est  iniportonitas  in  exeniplis,  fides  in  tcsti* 
inoniis»  pondus  in  sensibus,  urbanilas  in  figuris. 
At  si  magis  placei,  verba  vestra  non  sint  ex  vubis, 
sed  prolala  ex  divinis  rontibus.  Gaudemus  autem  ee 
laetamur  in  Domino,  quod  sub  regiiiune  vesiro  do- 
inus  Bomini  amplificniur  et  proficit,  et  beaius  planc 
de  cujus  ciilmiae  daturamicis  laeiitia,  lividis  pjciin» 
|)0Steri8  gioriai  vegetatis  et  alacribus  exeinpium, 
pigriset  desidibus  incitamentum.  Omnes  rralres  et 
filios  vestros  affectuosissime  saluiamus.  Oraie  at* 
tentius  ut  det  Deus  suam  gratiain,  el  misericopdi:i 
nosattendereraciat  flnein  prxmiorum,  et  cumomnt 
racilitaie  et  alacriinte  suorum  currcre  viam  maii- 
datorum,  per  quam  vos  dcducat,  et  pcrdncnt  ipse 
qui  est  via  currentium,  ct  braviuni  pcrvenicnlium. 
Ainen. 

EPISTOLA  XLIX. 

AD  RUGONEM    PRIOREH    S.    MARTINI    SAGIE.XSIS. 

Uortalur  iterum  ad  icribendum  Walt,  vitam. 

Iliigoni  suo  G.  "^- 

Par  erat  garru^itatem  nostram  silentii  vestri  ta- 
lione  frenare,  sedquoniam  perrecia  dilectio  non  tam 
debet  recolere  quid  oificiorum  solvat,  quani  memi- 
nissequid  debeat,  nunc  laxatis  verecundiai  babenis, 
obsequium  alloqui  impudentis  iteramus,  ciijus  im- 
probitas  vel  hinc  maxime  dignoscitur  quod  tacetis. 
Ego  semper  grandia  litteras  vcslras  praemia  puto* 
Yellem  itaque  ut  compunclorii  salnbritntc  sermo- 
nis  avidam  nostrae  ignorantix  pasceretis  esurieuK 
Hortamur  vos  in  Christi  charitate,  nt  tandiu  dcsides 
digitos  incudlbus  ofQcinx  veteris  imponatis,  videli- 
cel  ut  jam  diu  intermissum  opus  de  *  vita  (i5)  jusii 
studeatis  repetere,  et  ad  Dei  laudem  id  quod  coe- 
pistis  explere.  Gopiosn  es(  inaieria,  plena  nectarls, 
florum  ,  margarllarnm.  Jucunda  esi  et  illnstris. 


inei  parviias  tenues  admodum  rruges  paril.  Nou  '^  flamma  cocco»  rulilnns  nuro,  Inclca  bysslno.  Sed^ 


cnim  est  ncutum,  scd  exile  §t  obtusum.  Iloc  ulinam 
a  vobis  poFius  munus  accepissem !  Accepislis  namque 
gratiam  a  Domino,  ut  sciatis  quomodo  vel  quando 
oporteat  vos  prorerre  sermonem.  Nnni  ut  ad  san- 
Ctos  pro  comparatione  veiiiam,  instruitis  ut  lliero- 
iiymus,  aslruitls  ut  Angustiniis,  altollimini  ut  Hila- 
rius,  submittimini  ut  Joanues,  ut  Basilius  corripitis, 
ut  Gregorius  consolamini,  ut  Rufinus  stringitis, 
solticitatis  ut  Eucherius»  ut  Paulinus  provocais,  ut 
Ambrosiufi  perseveratls.  Sed  rorsitan  tacite  respon- 
detis,  psalinorum  et  eorum  quae  ramulalui  divino 
et  ramiliaris  rei  providentla;  aptiora  sunt  cura  ac- 


rorsilan  timelis  ne  iil  jactanti»  scu  vansc  glori;c 
ascribatur.  A  candore  spo  vcstra  clianias  nacvum 
tam  miseriae  suspicionls  eliminct,  ct  liominum  con- 
lcmnens  Judicia,  quod  Dcogratum  esse  cognovcril,. 
raccre  non  rormidet.  Labor  erit  in  studio,  sed  adcrit 
qui  graiiam  prxsiet  rcmuncrntor  Inboris,  in  cuju> 
ninnu  sumus  ct  nos  ct  sermones  nostri.  Non  cnii.i 
snmus  Idonei  cogilnrc  a!iqitid  a  nobis  qunsi  cx  no- 
bis;  sed  sunicientin  nostrn  ex  ipso  e.si.  Novcniis 
plnne  qiiod  vobiscnm  dic  iiocieqMC  convcrsor.  Be- 
nedicla  ipsius  bonitas  Gonditoris,  qui  habilationem 
potiu^  hominum  qnnin  charilnjicm  linnlibus  claudit 


(95)  Pe  quo  supra,  epist.  41  et  43. 


885  GALFRIDl  S.  BARBAR^  SUBPBIORIS  884 

iiiignstiis.  Oplo  iit  111  ifiso  vakas,  dilcctissiinc,  Gaii'  A  triiciilefiiior  reitilcUir.  >  Setl  h»c  luc fcnirs.  C;rte- 


fiidiqiio  tui  sempcr  memorcsso  digneris. 

*  Gonseo  Uude  stylj  dignnin  qnem  regla  roRli 
Suscipii,  et  rutiris  inscribunt  sidera  gemmis. 
Exsilium  palria,  mare  porlu  muiat,  agonem 
Tacc,  cruccm  palina,  cognitione  fldcm. 

EWSTOLA  L. 

AO.  ANDnEAM   ARCmDUCO?^]!   Ti;iM)IV3iSEM. 

Varia  dat  ei  ifion/la. 

Dileclo  ei  scmper  diligendo  domno  AMDREi«  Tu- 
ronensi  arcliidiacono,  G.  humills  Sanci;e  fiarbarae 
submlnisier^  aeiemam.  in  Doinino  saliitem. 

Nolni  nlterios  ofliciorum  differre  scrmonetn,  ne 
vesier  afleciiis  quamdam  \iiio  ineo  dHceret,  ut 


gladios  impolitus  de  cnrx  rarilate  rnbigincm.  Ve-  ^  locet  afll:clum. 


nim  rog^ffius  dignalioncnv  vestrain,  q^Kitcniis  iira- 
grstriMn  i«annein  coarcliiprcshyierum  vcsliiiin  viee 
nosira  salirteiis,  qliem  slcut  et  vos  nominis  vestFf 
virilitati,  sic  el  illum  noniinis  siti  graiia^consonare 
gaudcinus.  In  ejos  persona  mulla  bona  concnrrunt. 
Esl  illi  censura  cum  venii8tate>  ahundat  aniini  sale 
cnm  consulilur,  nielle  cum  consulit  :  siinplicitatcm 
columhx  in  ecclesia  servat,  in  foro  serpcntis  astii- 
TMm.  Domiiio  Adae  Miijoris  Monasterii  armario 
fainiliari  vestro  me  caiionicum  et  confamiitarenv 
cxhil)ere  curale ;  qui  etsi  de  tcrrac  nomiiie  nomen 
h  ibct,  lamen  qiia!  sureum  sunt  sapit,  et  in  coele- 
slibiis  conversaiuiu  S^imiJi  modo  veslra  qiioque  di- 
lectio  elcvata  de  tcrrie  in  CQ»lesti  suavitale  smim 


reor  enim  ne  semel  amor  vester  mihi  indulios^  aul 
i^iierjecii  iiineris  longiiudine,  aut  absentix  com- 
munis  diutnrnitate  lennelur.  Quia  igilur  honestate 
^t  aflahiMlaie  veslra  noslrum  ad  vos  propensius 
iraxistis  aflccliini,  oratiounm  vesirarum  suff^iagia 
a  xobis  cxpeiimus,  noslrarum  quoi|iie  pariicip^- 
lioDem  vobis  in  Domino  gratanler  concedimus, 
Nosiisenim,  ul  peritissiinusChrislianorum  philoso- 
phiis,  et  quoromlibet  prinius  cruditorum  ait,  quod 
jusKelfumiruatis  pretio  inxsliinabilem  vicem  divinae 
gratiie  promcremur,  qui  FoUis,  inqjirt,  modus  csl 
qiio  cum  Dco  homines  colloqui  posse  puianlur,  illi* 
(/t!e  inaccc&sic  lucis,  prins  qtioqiic  quam  impetrenl 


Angi»luslsie.placet,  pauperrimusqiie  reccssii». 

Est  tibi  detatus  pliis  oneposuS  Imnof .  . 
Sancli  Spiritus  iliuslratio  vos  visitare  dignetur^  erii* 
gens  vos  ad  suhlimiorem  prorecliim,  ct  proposilnin 
vesiriim  ad  meliores  actus,  vdluniatcmque  convertat» 

EPISTOLA  LI. 

AD  R.  AMIGUM   SDUM. 

Landai  iL  an\u:i  $ui  ardprem  pro  conlemplatione^ 
YencrabHi  el  prsecordiaH  amrco  suo  R.,  snus  G., 

qme  sursum  sunt  qnaerere,  qtige  siirsum  snnt  sapere. 
Kh  pro  consuetudine,   siciii  ante  nos  dileciuin 

est,  semper  inqulrii  nnlm*is  nnde  gandere  soler. 


ipsa  snpplicandi  raiione,  coiijungi.  0  quain  suave,  ^*  lnde  est  quod  mens  vcstra  cOBleslhim  pnemloram 

avidilatc  flagrans.posuiUL  ravorabilc  aHqnid  cantorr 
ftibi  de  canticis  Sion ,  posHilat  dari  sihi  carnilna 
in  nocte,  postulat  canlica  ad  contemplationem  di- 
vinam  commonitma.  Placet,  faieor,  qiiod  petiiis^ 
si  sane  apud  locupletiorcin,  ct  in  spiritunli  mnsica 
eruditiorem,  id  racere  lihuissei.  Accipile  tnmen  do 
mea  panperiate  qiiae  habeo,  ne  tacendo  philosophut 
pu.tcr,  ajiit  ne  illud  Horaiianum  velitis  ini^erere  : 

Omnifrtcs  hoe  nitinm  cantoribm,  inter  amicot 
Ut  nunquam  ipducanl  rnimum  eantare  rogati^ 
Iiijussi  hunquam  deslslanl. 

(^llonAT.,  Ijb.  1,  sat.  5.) 
Scio  plane  ardorem  desiderii  vesirl ;  noyi 


ct  quam  odorifcrum  purae  orationis  sacriAciuin  ex 
pingiiedine  dcvotionis  ct  iguc  dileclionis  ex  sah- 
^lorujn  corde  ad  iilud  sublime  ascendil  aliare ! 
lii  ipsa  itaque  ara  cordis  thy.iiiama  boni  odoris 
igne  compunclionis  ac  divini  anioris  Incendite. 
^>uinma  sit  vohjs  cnra  de  Utieris,  sed  maxinie  re- 
Ugiosis,  in  quiLnis  magis  vos  occnpel  medulla  scn* 
iiuum,  quain  spuina  vcrborum.  Nihil  otiosum  Ca- 
^iatjs,  nihil  faciaiis  non  quieiuin.  Non  gero  per- 
soitaio  doccntis,  sed  Hduionentis.  Vcslnim  s«Tpius 
panein  iUe  potius  qtii  non  est  rcdditurus  accipial, 
toiius  popuJji(^ritatjs  :;!ienus  graiiain  non  caplctis 
omnium,  sed  boiioruni.  iton  indiscrcia  ramiliarilaie 
vilesccns,  sed  examioaia.  soUililate  pretiosus  exi- 
siens,  maxime  ambiendus»  utpoie  miniinc  ainbitio-  D  slma  esl,  intendat  labor  militix  vestrOi.  Desiderio 


qnod 
in  amplexus  speciosx  Racliel,  cui  visio  sua  gratis:-, 


biis,  non  siudcatis  honores  dignilaium  suscipere  , 
^ed  mereri.  Aniiciiias  probatas  cxpetit^,  constanier 
retineie,  pereiuiiter  servaie;  non  eniin  vobis  illo^ 
ruin  expetendie  sunt  ainiciti»,  qni  juxta  Sidonitim, 
decuxiis  diciisaliqua  hic  excepta  ponimns  :  ^Sont 
:id  utleiUgendum  saxei,  ad  Jndicandum  linguei,  ^d 
Euccendendttm  flaminei,  ad  ignoscendum  ferrel,,  ad 
amicitias  pardi,  ad  facetias  ursi,  ad  fallendum  vul- 
pes ,  ad  superblend^jn  laori ,  ad  consiimendum 
iuinolauri.  Ad  quorum  c(\nsilia  Faleris  cruentior, 
Mida  cupidior,  Ancus  jacttntior ,  Tarquinus  su- 
^»crbior,  Tiberius  callidior  ,  Gaiiis  periculosior , 
i^laudius  socordior,  Ncro  inipurior,  Q-Alh^  avaVior, 
yitclliiis  sumpiuosior,  Olho  audacior,  Doniilianus 


cnim  desideral  spiritii»  vcster  sahbatizare,  dulces 
conteniplationis  frnctus' carpere,  oct;(vac  illius  gaa- 
dia  praelibare.  Iminortali  sponso  aniina  vestra  cuplt 
adhncrcre,  totuin  aniorem  suum  illi  impenderQ^  unde 
ad  superni  gaudii  munera  fixo  foedere  amoris  reli^ 
gatis  primitias  spiritus  vcstri.  Cbariias  quippe  per 
Splrituni  sanctum  in  corde  vestro  diffusa  intima  fa 
schola  pectoriii  inagistra  docct  vos  terrena  despi- 
^ere,  cl  amare  c($lesiia.  Ipsa  In  vobls  utitur  aniico 
ad  grattain ,  niimico  ad  s>ntientiain  ,  quibiis  potesi 
ad  benencenjiam,  omDibus  ad  benevolentiam.  Ipsa 
iii  ccniro  virtuiuui  residens  ,  ut  re^ina  el  domina 
oinnium  rcrum  exitus  dispensat,  ornat  ci  ordinai, 
ct  sicut  radix  iii  surculum,  surcqhis  u^  gcmmajm. 


m  EPISTOL.*.  886 

gewmB  \n  florcm,   flos  iii   friiclim   coalescil.  Sic  A*     iuwi»li8,  imo  iwliiis  iiijiiiixislis,  iit  lcrlio  vobi» 
ipsa  «iiis  iiiiliit  r«b«ratur,  et  proficil  in   staluin 


tterfectuns  tn  inensurain  ^ileiuluJinis.  Ipsa  aniiiiuin 
m  «omcir^ilailQncin  iiuhicii.  Cst  enim  vila  coiitem- 
|)1:itiv.i,  nt  beatiis  scrrbit  Grc|;priii8t  ipsam  quidem 
cbarilatem,  scilicet  aniorem  Dci  ct  proximi  lota 
iiicnte  retinere,  sed  ab  exleriori  aciioiie  quicscere, 
«a  jam  iiiliil  agere  Jibenl,  sed  e«ilcalis  curis  oninibus 
4id  videmkim  Cre4it4irjs  siii  faciem  animus  iiiarde- 
scaL  Hic  .lotem»  sicut  in  Palrum  collationibiis  ie- 
ginMis  :  Praccipuns  noster  debet  csse  conniiis,  ul 
iliviiiis  rebus,  ac  Deo  mens  seniper  iiibosreau  Quid- 
quid  ab  hac  diversum  est,  quamvis  inagnum,  se- 
cundum  lamen,aut  etiaui  iiilimum,  aut  cerlc  noxinm 
ilcputandum  est.  Coniemplatioiiem  ergo  divinam. 


scribcns,  tcrtio  audacis  irreverentiac  animositAtem 
eihibens  de  roese  pcra  pnupertatis,  de  saeculo 
pnrtuso  vanitatis  Crcesi  divitias  cumulnrem.  Sed 
nnde  taiit^e  exactionis  emerseril  instantia  din  mul- 
tumqiie  medilnlus  sum  in  corde  meo,  atiendens 
in  boc  ridicnlo^am  jussioncm,  nisi  in  vobis  vene 
charitatis  et  sineeRe  veriiatis  advcricrem  prseeiui* 
nentiam ;  maierinm  qnippe  scribendi  inopiae  pro- 
scribit  copia,copiam  (nssercudi  sensus  ei  inemon» 
pervcrtit  inopia.  Quid  itaque  sibi  vult  Doininus 
mcusT  Nuiiqnid  in  modico  eihanrire  pauperl.Uem 
meam^  ciim  non  in  una  litleratis  nniiciti»  missionc, 
non  in  imo  qiiidem  apice  muiniUicastis  lacuple^ 
lare  cam?  Quid,  inqiiam?  Nnnquid  ut  ingenii  lar- 


iiiquil,   cum  poluerii   meiis  obtiuerc,  gaudeat,  a  ^*  dilas  escileiur ,  aut  ut  mentis  aridiias  omiiino  er 


i|iia  distractani  se  doleat  alque  suspiret,  totiesqiie 
se  fioniiai  a  bono  suiiimo  recctlissc,  qiioiies  ab 
illo  iiitiiitu  dcprcbciidcrit  scgrcgalam»  rornicnlio- 
t.cin  rapiilaiis  vel  momenlaiieiim  a  (Uiristi  coniein- 
plationc  disccssii«n,  a  qno  cuin  dcviavcrit  pnuiulum 
^esier  oblutuf;,  rnrsus  nd  cum  cordis  oculos  rclor- 
fiiientcs,  voliit  rcciissimn  lincn  mcntis  aciem  revo- 
fcmus.  In  lioc  sublimi  conlemplaiioiiis  grndu  bu- 
iniiiiinus  palcr  Grcgorius  consislcbnt,  cum  illi  adhuc 
I»  inottaslcrii  quiete  posilo  bbentia  cuncla  subter- 
ernnt,  cum  rcbus  qitx  volvuntur  cmincbat,  cum 
uulln,  nisi  coelcstia  cogiiabat,  cum  adhuc  delcntus 
t^orporc  carnis  claustra  conlemplalione  Iransibal* 


siccetur.  Primum  quidcm  ad  amicum  diccre  ias 
est,  sequcus  vcro,  ut  dicitur,  de  amico  sciHirc  ne- 
fas  cst.  Quid  itaque  ngain  ncscio;  ego  cniin  videiis 
pnu|>eriatein  meam,  et  vcstrx  jussionis  instantiam« 
coarctor  undiqiic,  cum  ncc  scnsuni  lingiuc  supple.-U 
facultas,  nec  vorborum  mnciein  scnieiitlae  rcdiinni 
uberlas,  nisi  rorte  cor  amanlis  obedicntia ,  quasi 
jubeiitis  violeutia,  compunctum  producat  seasiim  , 
promptius  vobis.parcre,  qiiara  sibi  ipsi  audeaiinH 
perare.  Iiaque,  dum  jubeiis,  juvalis.  Ago  igitur 
quod  imponitis,  ago  quod  cxigitis;  sed  ea  laiione 
condifioniSr  nt  ct  vicem  rependatis ,  et  auctoris 
praesentium  diiigentiani  et  dilectionem  juxta  reda« 


ciim  mortcm  qii;r  pene  cuncils  poena  csi,  ui  ingret*  ^  mantis  vlolentlam  compcnseils.  Non  itnque  rcqui 


sum  viix  et  laboris  siii  pRcmium  amalMl ;  unde  in 
lipisloln  ad  sororem  iuipcratoris,  a  tain  diiici  quicie 
abstracliis,.ct  iu  cura  rcgiminis  constixutus»  con- 
ijuerendo  ait :  c  Alia ,  inquit,  quietis  nie»  gaudia 
perdidi,  et  iniro  corruens,  exterius  ascendisse  vi- 
dcor,  unde  mc  a  Tacie  Condiioris  mei  longe  expui- 
ftiiin  dcjdoro.  Connbar  nnmque  quotidie  cxtra  mun- 
duin  licri,  cnncta  corporum  phantasmata  ab  oculis 
rordis  nbigcre,  supcrna  gaudia  incorporaliter  vi- 
ficrc,  ct  nd  Deum  Dei  faciem  anhcians,  non  spluro 
vocibus,  scd  ct  totis  cordis  medullis  clamabam  : 
Tibi  dixii  cor  nicum,  Quaesivi  vultum  tuum,  vultuni 
iiiuin,  Domine,  requiram.  Nihil  nutcm  in  lioc  miin- 
i\o  nppctens,  nihil  periimescens,  videbar  mihl  iii 


ro  ut  praescntcs  reponatis  in  sacculum  vestruni, 
scd  ut  inc  ponatis  ut  signacnlum  super  cor  vcslrum. 
Mngna  pro/sus  rogo,  el  rcrc  immerito  meriio  dc- 
neganda,  nisi  qiiod  amor  gratis  largitds,  largitoris 
gratiam  profusius  commendai,  et  pro  magnitudiue 
chariiatis  gratuila!  gratnm  non  lam  merciur,  quaiu 
rocreatur  amanlem.  llortor  itaquc  et  opto  ut  lia- 
bcai  me  cor  vestrum,  quod  etsi  dixisse  pudcl,  non 
pceniieL  In  ipso  enim  ae  si  in  urna  legis  inanuj^^ 
coiitinetur  abscondltum ,  manna  uiiqne  iion  ver-- 
mibus  seaturiens,  sed  spiritum  salutls  pariens,  ted 
vermium  splriiuaUum  laesionem  aliidens  ei  adver- 
sitalem  pervcrtens,  quod  dum  a  vesiro  corde , 
ianquam  a  ilialamo  gloriae,  ianquam  a  vasc  puri; 


qiiodam  rcnim  vcriice  siare,   iia  ut  in  me  pleue  D  (aiis  ei  muuditiae,  omnem  Immundiliam  elimiiial. 


fleri  crederem,  quod,  pollicente  Ddmino,  ex  pro- 
pbcta  didicisscm  :  Sustollam  te  super  altitudiiiem 
terrae.  Supcr  .iltitudinem  namqiie  terrae  4iitollitur« 
qui  ipsa  quae  alu  et  gloriosa  praescntis  videniur 
sa^culi,  per  mcntis  despectum  calcai.  »  Yeru.m  Jixc 
hactenus*  Cactenim  rogamus  Dominum,  ui  vobis 
concedai  ipsius  supcrn;e  contcmplatiouis  dnlcedi*' 
neip  degustare.  Pei  vobis  morc8.vestros«  lo^iusque 
viiae  ratiouem»  ad  ccelcstis  ordinis  exemplar  for- 
ooare.  Aincn. 

EPISTOI^A  U 

11....  AD  M.... 

Amaiiiissimo  palri  ct  domino  filius  et  suus»  si 
quid  csi,  qtiidquid  esl. 


in  quodam  mcnlis  altae,  sed  non  elatae  irlciinlo 
evecius,  fldei,  iipei  ei  iharitatis  ordinatae  reposi- 
iionem  commeitdat.  Sed  cur  animalis  homo,  cur 
fllius  hDminis  vermis  iata  audeam  nominare,  cum 
Mec,  nomiDatur  a  me  sicui  decei  sanctum»  sicui 
debuji  decere  lue.  llaec  quippe  dicens»  factus  suni 
vclul  aes  soikana,  aut  cjmlialum  tinnieus,  quod  non 
nisi  alienae  opis  opera  operatur  aui  rcsoual.  Simili 
modo«  ei  ipse  alienae  messis  non  vindicans ,  secl 
nendieans  alimoniam ,  si  mcrcedes  congregaTia 
Ui  cas  in  sac^uluin  periusum»  in  quo^iiou.  amor 
virtuium  nutritur,  sed  vanitas  vaiiitatum  admilti'» 
tur.  Sod  forte  de  inore  vestro  respondebiils  ad 
Ikcc  :  llxc  cst  liumiiitas  tu9.  Noslis  aulcm  quod 


087  MAURICIUS  DE  SULLIACO  PARIS.  EPISC.  S38 

falsa   hiiiuililas  non  csl   vcriias,  sc»!  (Iiiplex  vaiii-*A  scde  reoedanl,  quac  ncn  concordant  caro  cl  spiri- 


las.  llxc  uiundal  riliiis  liius,  hxc  niandal  ct  aiiii- 
cus,  jam  diidum  fraudalus  aniico,  fraudatus  socio, 
rraudalns  cl  solalio  ,  fraudalus  a  desidcrio  suo , 
qu;crens,  el  non  iuvcni<;n$  viruni  secuiidjin  cor 
suuin,  qn\  meiHis  ejus  v.islain  solihidincin  solus  fre* 
(]ucntcl,  cuin  qiio  cor  suum  participel,in  quocaput 
suiim  rcclinct.  0  mc  hcaium,  si  invcniaiii  unuin! 
0  si  cumdein,  si  ipsiiin  ad  quem  nohis  sermo  !  Sed 
qiiia  caro  ei  sanguis  regnum  Dci  non  possidebunt, 
cos  qui  Spirilii  Dei  agunlur,  in  spirilu  ei  verilate 
oporlct  amhulare,  oportcl  cl  amare;  quatenus  ct 
amaiilis  spiritus  spirilualem  afTecium  hahcal  et 
cxhihcat,  et  redauiaiilis  verilasjuxla  sui  nominis 


lus;  en  lieet  aller  regnel  suh  Moyse  Pliaraonis  aJ 
allla  gusium  converlit  qul  non  gustavit  iiianna 
saporum.  Et  quia  viiidex  esl  Detis  super  onmein ' 
operanlcm  inaluin,  faieor,  gaudco»  sed  et  gaudeho 
IH  eo  qiii  non  tam  vindicavit  se,  quam  visitavil  ine» 
qui  fccit  ei  crcavit  ine.  Etenim  manus  Domini 
super  me  plaga  corrigentis  percussit  me ,  et  morti 
non  tradidit  mc.  Flagellum  mundans  vellein  nolleni 
cxcepl,  icLCxpiatam  iinpieiatcm  in  fiagclli  immani- 
taie  adveptl.  A  facie  niaaus  suae  ego  defeci ;  visi- 
tavit  eniin  me  in  gbdi^  suo  duro,  in  gladio  siio 
forii  nec  laro  ad  vindictam  in  hoslem  sa^vicnsv 
quam  paterne,  quam  misericorditer  bostis  utililati 


idioma  ex  fidc  non  ficta   prodeat  ut  proficial  ,  et  ^  deserviens.  Et  quia  die  ac  nocie  circumdedit  saper 


quia  scirc  pulo  hominein  in  corpore  sive  extr^ 
coFpiis  m  ea  qnx  ante  sunt,  totum  cor,  animam, 
ct  virtutem'  lota  virtule  exiendcre  et  his  tota 
ntriusque  hominis  diligcnlia  iiitcnderc,  inihi  om- 
niiui  diflicilCy  imo  parvitali  incai  et  pravilati  per- 
tjiuicsco  negaium,  ne  male  convcnianl,^  ct  ah  una 


niuros  mcos  iniquilas  mea  ,  die  ac  nocie  graVata 
esl  super  me  maniis  sua.  Et  vere  necduni  furor 
eju^  quievil,  nccdum  iiidiguatio  sopita,  necdtim 
vindicta  retenta,  scd  adhuc  manus  cjus  extenU. 
Fiiiis  ab  his.  Meinor  cslo  mci ;  quidqiiid  niale  di&i 
corrigat  in  mclius  cura  henigna.  Vale. 


A\N0  POUIM  ucxcvi 


Wn  DE  SHLLUCO 


PARISIENSIS  EPISCOPUS 


NOTITIA  HISTORICA 


(toi/,  Chri$l,  nov,,  VII ,  70,  in  episc.  Paris.j 


Non  ex  illustri  familia  dominorum  Soliacf ,  sed 
linmili  apud  Soliacum  oppidum  ad  Ligcriin  matre 
llumherga  ortiis  loeo  Mauricius,  iinde  illi  de  Sull^ 
(ognomcn/indiislria  honisque  arlihusad  poniifieatus 
apicem  ascendit.  De^eo  id  singulare  monaehusAn- 
viasiodorcnsis,  Guillehnus  Nangius,  Vincentiiis  Rel- 
vnccnsis  ct  alii  referuiit  quod,  cum  cssct  junior, 
paupcrac  mcndicns,  cleeinosynam  postulalam  hac 
l^ege  noluerit  accipere,  iit  nusqiiam  fieret  episcopus. 
El  cerle  Parisios  priinum  profecius  ut  lilleris  opc- 
raiii  daret,  tantuin  in  eis  progrcssuin  feeit,  ut  non 
sotum  iheologiam  puhlice  edocuerit,  sed  etiam  sa- 
cras  ad  populuni  hahiierit  conciones ,  etiamnum 
\iK(r  mss.  Viclorina  asservaias ,  qnihus  iii  dcela- 


D  mandis  cxccllentis  fuisse  sludii  tradit  TiilhenniuSa 
qiii  duos  illius  sermonum  lihros  scriptumv]iie  ah  eo 
lihellum  de  cura  animaruin  ad  preshyteros  comme- 
morat.  Fuit  autem  priroo  canonicus  Bituricensis, 
iit  discimiis  ex  monuinentis  isliiis  ecclcsia:,  tnm 
Parisiensis;  de  modo  autem  qiio  factus  est  episco- 
pus,  hncc  scrihit  Csesarius  lleislerhacchensis  niona- 
cliua  Cislercicusis(l)  ifCum  nostris  lemitorihns^Ta- 
carct  cpiscopatus,  et  eleclores  inter  se  concordare 
non  i)osscii(,  tribussua  vola  commiscrunt,  qui  tres 
cuin  in  iiiiani  non  possent  convcnire  pcrsonam,  ma« 
gistro  Manricio,  qai  e  tribus  uniis  erat ,  dtio  suaiii 
dederunt  auctoritaiem,  ut  quemcunque  ipse  nonii« 
narct,  ipse  episcopus  essel  :  et  quia  idein  Mauri^ 


(I)  Dirt/o^.,Iib.  Yi,  cap.  ly. 


NOTITU 


80O 


cius,  ul  rci  cxilus  probaYil,  mngis  cupiebat  prod-  k  cluabusquc  vidiiis  Parisienslbus.  Composuil  codem 

«nnoliicm  inler  ilogerium  abbalem  Fossaleusem 
ei  Raduirum  de  Buxeio.  Adfuil  coiiciiio  Belvacensi 
fiiino  1166,  ubi  excommunicaii  monacbi  Resba- 
censes  episcopo  el  abbali  rebelles.  Vine.im  a  Gui- 
done  monlis  Gaii  monacliis.  Caroliloci  concessnm 
scripio  teslalur  anno  1167.  Leclum  episcopi  mor- 
lui  pauperibus  domus  Dei  assignavil  de  assensa 
capiluli  anno  1168.  ConsecravU  Scnonis  Guiliel-* 
mum  de  Campaiiia  archiepiscopum  Seiionenscm, 
XI  Kal.  Januarii  anni  ejusdem.  Inscquenti  approba«- 
vii  concordiam  initam  inter  abbatissam  de  Edera  et 
Albertum  pro  nemore  dc  Plaissiaco  anno  1169, 
episcopatus  nono.  Emit  eodcm  a  Ledemallo  niilito 
possessiones  apud  Sanctuin  Clodoaldum ,  et  a 
Thcobuldo  Cochcrel  quidquid  liabebat  apud  Yiria- 
eum  ep.  10.  Anno  1170,  episc.  decimo,  comparavii 
terram  apud  Yicloriciuni  a  Willelmo  de  Mathiaco 
nuilte.  Qucrelam  habiiit  anno  eodcm  cnm  canonicis 
fiuis  pro  redditibiis  dccanatu&,  quos  mortuo  dccaoo 
suos  csse  contcndebat  utrnque  pnrs.  Causa  a<l 
Alexaiidrum  dclata  est,  qui  Guillelmum  Senoneii- 
scm  arcbiepiscopum  delegavit.  Inlerim  vero  cano^ 
Ricis  cedentibus,  controversia  sopita  approbante 
Guillclmo  archiepiscopo  litieris,  io  quibus  mentio 
cst  novxdomus  episcopi  Parisiensis:  sibi  enim  ei 
Buccessoribus  novasquoque  aedes  exstrui  curavcrat. 
Easdem  litteras  Clomens  papa  a  Mauricio  sibi 
exhibilas  aiils  litteris  conflrmavit  in  rcgia  biblio- 


csse  quain  pra:esse,  scipsum  noininavit ,  dicens: 
€  Aliorum  conscientias  elproposilum  ignoro,  episco^ 
c  pnlum  hunc,gratia  Dei  rne  adjuvante,  irr(*prehen- 
c  «ibiliter  regere  propono :  i  quod  et  fecit  :  sancue 
«'.:im  vtl«  fuit,  lam  verbo  quam  exemplo,  pluriinis 
pnifuit,  dies  suos  in  eodem  episcopatu  clausit.  » 
Sic  autcm  electum  Mauricium  jam  nnno  il60  pro- 
bai  ejus  charta  data  tunc  temporis  (2)  pro  Herivalle« 
ubi  canonicos  regulares  instituit.  Conflrmavit 
:iiiiio  codem  donaliones  ab  antecessoribus  ecclesias 
S..  Yicloris  faclas.  Anno  1162,  mense  Auguslo,  co- 
niitattis  cst  Ludovicum  regem  cum  pergcret  ad 
coiloqiiium  cum  Frederico  imperatore  ia  urbe  S. 
Joannis  de  Laionaob  duos  depapatu  contendentes 
habendiim,  missusque  est  a  rege  cum  Joscio  Turo- 
nensi  archiepiscopO,  ct  Guilielmo  abbate  Yizelia- 
censi,  qui  cuin  Hcnrico  comite  Trecensi  posccrent 
inducias.  Cum  Mauricius  Alexandrum  papam  ad 
dcdicntioncin  ccclesix  Snngcrmanensis  comitatus 
fuisset  XI  Kal.  Maii,  anno  1163,  inonaclti  cpiscopi 
prxscntia  commoti,  a  summo  pontiflce  obtinue- 
rnnl,  ut  nb  ccclcsia  rccedcret ;  unde  indignalus 
Mauricius,  qucrclas  in  concilio  Turoncusi  corani 
|)apn  delulit ,  jurisdiclionem  sibi  in  abbatiam  S. 
Gcrmani  a  Pratis  vindicans,  quae  ipsi  fuit  negata. 
Circa  id  tcinpus  prima  novx  cnthcdralis  funda- 
incntn  jecil,  cnjus  priinariumlapidemposuitAlexan- 
der  III,  iit   habct  Joanncs  cnnonicus  vlctorinos* 


Opus  incoeptum   succCssor  Odo  maxima  ex  parte  C  ^^^^^  asservatis.  Sancti  Landcrici  Parisiensis  epi- 


iinplevit.  Duos  quoque  pontcs  lapideos  condidisso 
dicitur  ab  Antissiodorcnsi  monncho  in  Chronico, 
ntterum  super  Sequannm  ,  alterum  tuper  Matro- 

nnin.  Conlroversiam  hnbuit  cum  Rogero  abbate 
Coluin!)cnsi  supcr  monasterio  Sancti  Germani  iii 
Laia  ct  parochia  ejiisdem,  qii.i»  ab  arbitris  lermi* 
nntn  est  an.  1163.  Oria  fuerat  drscordia  inter  Mau- 
ricium  ct  Oilonem  S.  Dionysii  abbatem  pro  niOr 
nnsicrio  Argentolii,  nbi  vcl  nbbatissam  dcbcre  col« 
locnri  cuin  virginum  coilegio  nflirmabnt  episcopus, 
vt!l  abbatem  queni  ipsc  bencdicereu  Ilxc  antem 
controvcrsia  in  Parisiensi  palatio  coram  Alexan- 
dro  Hl  quailragesimali  tempore  utriusque  partis 
consensn,  jndicum  arbitrio  commissa  est,  qui  con- 


scopi  corpus  cum  Remigio  Sancti  Germani  Antis- 
siodoreiisis  decano  in  capsa  lignea.recondiditMau* 
ricius  anno  1171,  qui  eodem  domnm  datam  inonia- 
libus  de  Edera  approbavit.  c  Aclum  in  domo  nostra 
Rova,  inquit,  episc.  XI.  I  Donnm  eisdcm  factuni 
raium  habel  anno  1172,  ep.  xii.  Garino  S.  Yictoris, 
abbati  renuntinto  bcncdictionis  muniis  anno  eodeni 
impeodit.  Prsescns  astitit  pnriitioni  urbis  Anioii 
factx  intcr  episcopuin  Aniciensem  et  comitem  46. 
Polignac  anno  1173.  Ansclli  de  Garlanda  et  cjus 
filii  exccpil  hominium  aniio  1175  pro  casteUo  de^ 
Tornan,  quod  conArmavit  rex  Philippus  meoS4> 
Martioll85. 
Joanncm  Saresberiensem  Carnotcnsem  episcopuni 


trovcrsiani  ad  iricnnium  tantummodo  sopilam  anno  D  Senonis  consecravit  vi  Idus  Augusli  1176.  E)iiai 


1IG4,  mensc  Aprili,  non  lerminaruDt,ni8i  snb  pon« 
tiflcntu  Innocentii  III.  Conflrmavit  eodem  anno  Man- 
ricius  donationem  Hugonis  Capeli  factam  monas- 
terio  Fossatcnsi.  Emit  duas  domos  anle  paravisum 
sitas  anno  uodcm,  pro  facienda  via  ante  ecclesinm 
Bcatae  Marise  (3). 

Lnstrnlibus  aquig  tinxit  flliam  Ludovici  YII,  qni 
fuit  Philippus,  cognomento  Auguslus,  die  Dominica 
Si  Aug.,  anno  1165,  in  ecclcsia  beaii  Michaelis  de 
Plntcn,  Hugonc  Sancti  Gcrmnni ,  Hervisio  Sancti 
Victoris,  et  Odone  S.  Genovete  nbbalibus  susccp*- 
loribus  ac  sponsoribus  cum  Consuntia  regis  sorore 


consiliis  persuasus  Ludovicus  rex  assensuni  pras 
bnit  vcnditioni  fact»  a  canonicis  Sanctae  Opportu^ 
nse  anno  eodem.  Insequenli  conflrmavit  donum  de-^ 
cimae  de  Luabium  factum  ccclcsiae  beafse  Maris  do^ 
Pompona  a  Joanne  et  Mauricio  de  Pompona  anno 
1177»  episcopaius  decimo  septiino.  Eodem  eroit 
mcdictatem  molcndini  de  Ganturanx  apud  Corbo^ 
lium  a  Peiro  de  Chantelou.Compositam  Intier  abba- 
tissam  de  Edera  ct  Petrum  de  Cantulupi  controver- 
siam  testatur  anno  1178,  cpiscopatus  dccimo  nono. 
Inscquenti  ineunic,  xiv  scilicet  Kalend.  Aprilis, 
consccravit  altarc  abbatix  Baibelli.  Habitus  esi| 


m  Hist;  Ecclet.  Parif.,  \.  U ,  p.  149l 


(3)  Sauval,  toiu.  111,  p.  8 


891 


MALRICIUS  DE  SIIXIACO  PARIS.  EPISC. 


aiiiio  1179,  in  pablio  Mauricii  cpiscopi,  Parisiis*  a  A  scopiiin  Aiirelianensem 


m 

i  Q:inc  raiio  esl,  inqnit ,  iii 


LihIovico  rege  convenlus  publicus  episcoponini  pro 
iiiaugiiralione  Pbilippi  filii.  Einil  anno  1180,  cpi* 
scopaUiB  vicesimo  priino  ,  cenluni  solidos  rcdiliius 
.ipnd  Yictoricinm  a  D.  Pliilippo  de  Levis»  die  feslo 
S.  Agatliac.  Facii  potcstatcni  anno  eodem  Sanoe- 
li:!ae»qiiac  remina  crat  de  corpore,  cuin  Drogonc 
hoiiiine  libero  nuplias  conlraliendl.  Discordautcs 
priorom  de  Gisortio  et  Romanuin  prcsbyicrnm  S. 
Gsrvasii  aucloritate  apostolica  conciliavit  in  nova 
aiila  inrcriori  aii.  1181 ,  episcopatus  vicesiino  pri- 
mo.  Fer.  iv  Pentccostes  anni  1182IIcnricuslcgalus 
:illare  Saiicto:  Marise  Parisiiis  cotisecrat  uiia  cum 
Mauricio  prxsiiie  (i)»qui  ralam  habuilanno  eodem, 
•*piscopatus  viccsimo  secundo,  vcnditioncm  factam 
nionaslcrio  S.  Maglorii  a  Roberto  priore  Leproso- 
rum  de  Givisiaoo.  Mcmoralur  lioc  adbuc  anno  in 
cbartularlo  Rigniaccnsi  cuin  Slepbauo  Sanctae  Gc- 
novcfx  abbalc.et  in  lilteris  Guidonis  arcbiepiscopi 
Senoncnsis  pro  Sancio  Dionysio,  et  in  tabulis  Vd- 
Ijrperosap,  ubi  anniis  118:2  diciinr  episcopatus  vice- 
tiiniit  tertius.  Datam  canoiiicis  regularibus  lleri- 
vallein  confirmavit  anno  1183.  Alia  eodoin  anno, 
episcopaius  vicesimo  tertio,  confirinavii,  a*ia  decre- 
\itslatuta  pro  canonicis  Sancli  Gcrmaui  (S).  Eodem 
qucrelam  babuit  cum  jnonacbis  Majoris  Monasterii 
siiper  ecclesia  S.  Noinni,  ciijus  prx»senlalionem  iis 
dimisit.  Capellanuni  ad  ecclcsiain  S.  Tbonia»  de 
Monteniagni  ab  llerva*o  ct  Burcliardo  dc  Monlenio- 


qui  pro  Ecclci^iia  pngnanl ,  Eiclesiam  spolicnt !  > 
contendens  non  iiecuniam  a  clcricis,  sed  oralionef 
solas  esse  exigendas.  Coiifinr.avit  Mauriciiis  anno 
eodcm,  rpiscopalus  viccsimo  ortavo,  domum  a 
Tbeobaldo  inilite  don.itain  liospitnli  S.  Opporiun^ 
nuiic  S.  CatbarinsQ  (7).  Bullain  a  Clemente  III  ac« 
cepit,  daiaiu  Laterani  iii  Nonas  Julii,  pontificatut 
prinio,  qua  ci  faciiltas  conccdilnr  inlerdiccndi  ca« 
nonrcos  rcgulares  procuraiioncm  in  ccclcsiis  paro- 
cbialibus  ipsi  et  arcbidiaconis  dcncganlos.  Coiilir- 
mavit  ci  idom  ponlifcx  ex  abundanli  liberam  ec- 
clesiK  Parisiensis  prasbendarum  collationcm.  Donnm 
ab  Elisabcth  uxore  Anselii  monialibus  do  Cdcra 
factum  approbavii  anno  1188,  episcopaiiis  vi€e}»im 
^  nono.  Ins^eqnenli,  episcopatus  vicesimo  i lOiio,  cccle- 
siamdc  Besseaucour  parochialem  eficcii.  Aano  1199 
menscMaio,  proanima  Elixibclh  u;ioris  Philippiregis 
in  ecclesia  Parisieiisi  a  sc  huinatas  altare  erexit,  in« 
Biiiiitis  a  rcge  duoUits  sacerdotibua  pro  cclebrailoiie 
niissarum,  tesie  Ri^rdo.  Anno  eodeni  abtiiuiit  a 
Pbilippo  U  rcge  syiiagngam  Judxoruni  Parisicnscm 
ad  aedificandam  ibi  ecclcsiain.  Iiiit  cum  canonicis 
Corbalicusvbns  super  procnratione  sibi  dcbiia  com- 
posiiioneni  monse  Deccmbri,  abiiatibus  Poniinia- 
censi  ct  Prnliacensi  arbitrisa  suinino  poniiAce  der 
kgalis.  Maiiricii  ad  prcccs  Philippus  Angustiis»  ro- 
gui  XI,  confirmavit  diplomala  Ludovici  parcniit* 
qui  Thcobaltlo  decessori.  siipellectileni  cpiscopl  Jc* 


renciaco  praiscntaluin  confinuavit  annall8.L  Uul-  q  fmicti  el  lalliam  bouruiibusepisfiopi  inorlui  rclasar 


lam  acccpit  a  Lucio  papa,  dalam  Aiiagni:c  priiiiis 
Non.  Jan.,  adversus  pri^sbyicros  qiii  iMiblice  roncti- 
binas  dctinebant  (6).  Inseqiicnli,  xvii  Kal.  Febma- 
rii,  legaiosa  Jerosolyinilano  rcge  inisso&,  palriar- 
chain  mnxiinc,  solcmnitcr  cxccpit.  Ili  autcin  geiio* 
rale  Parisiis  codeni  aniio  concilium  habucre  pro 
fide  contra  iniinicos  crucis  defendenda.  Scpelivit  in 
m:tjori  ecclesia,  xiii  Kal.  Soplcmb.  liS6,  Godefri- 
dum  Uritanni»  comitcin,  assistcnic  Philippo  Au- 
gusio,  qui  in  etidcm  ecclcsia  quaitior  capcIlqLiiias 
fundavit,  et  ad  decorcin  urbis  Parisieiisi&  regaU 
Impcnsa  oinncs  vicos  quadratis  lapidibus  slravit  ob 
iulolcrantiani  liili,  ct  coDniclcriuin  publicuin  niuris 
fiinctum  iii  loco  Campelloruui,  quod  poslea  Sancio-^ 


vei-ai.  Anno  eodem  Philippus  rex  Lutctiani  contrn 
hosics  finnaturus,  novuni  murorum  ambitumcui» 
fossis  al(iue  valUs  c  rcgione  Acadcini^  adortus  ett. 
Capcllannin  lii  ecclcsia  S.  Leufrcdi  dc  cleemosyna 
Boberti  UalduiiH  insiiiuii  Mauricius  anno  1191,  epi- 
scopatus  tricesimo  priino  (8).  Philippum  regem  t% 
obsidione  hi-m  redeunlem  die  festo  S.  Joannii 
evangclisi»  anno  codem  Parisiis  cum  maxiina  iiiul«» 
titudine  cleri  ei  populi  hoiioriftcc  suscepit.  Circqi 
id  tcinpus  de  niandato  Ociaviani  sedis  apostolic9 
lcgaii  llerlcvo  abbati  Sancli  Marlini  Pontisarensis 
licncdictionis  muuus  impcndit,  incoiisulto  ct  invilo 
Uothomagcnsi  archiepiscopo.  Ecclcsiam  du  Plessii 
les  S.  Lcu  in  vallc  Montmorcnciaca  matricem    ec* 


rnm  Iniioccntiiim  diclum  est,  sedifirari  curavity  dc  D  clesiam  consiiiuit  aniio  1192,  cpiscopalus  tricci.inio 


cujiis  cxordio  Albcricus  in  Chronico,  Confirinav4i 
anno  codcm  donatiouem  factani  cccl«*s.  Sancti  Lnpi 
in  valle  Moiitniorenciaca.  Einii  a  Galeranno  inilite 
anno  1187,  cpiscopalus  viccsimo  sepiiino  ,censum 
in  burgo  de  S.  Clodoaldo. 

Mabita  esi  incdia  Quadragcsima  il88  Parisiis 
gyDodus,  in  qua  concessse  suni  regi  deciinae,  diclac 
S.Uadiiiap,  ob  ex^teditionem  sanciam,  qiiod  ininime 
prob;ivil  Pclriis  Blescnsis  in  cpislola  lli,ad  cpi^ 


(i)  Labb  ,  Bibl ,  t.  II.  p.  350. 

(5)  //iii.  raffj.,  i.  ill,  p.  7i, 

(6)  Sanval,  t.  III,  p.  50. 

(•)  lliiL  /'«»15.,  1. 111,  p.67. 


secundo  (9).  Canonicorum  Sancti  Gcrmani  Aiitis- 
siodorensis  eodem  aiino  episcopatus  triccsiino  ter- 
tio,  jura,  ccclcsias  ccclesiuruinque  pra*scnialioiiC8 
confirmavil  (U)).  Donatioiics  fqictas  i]Lian.acbi3  B.  Ma- 
fvji  de  Vallc  approbavil  an%  1193.  Ccclcsiam  Sau- 
cti  Gerinani  inonachis  dcgcniibus  apud  Pirosaiu 
coiifirniavit  anno  1 194»  cpiscopatiis  tricesinio  quar- 
to  (II).  Codein  cpiscopatus  irictisiino  quiuto  ventli- 
tionein  ciijusdam  furni  factain  ccclcsiac  Beaiae  M.i« 


(8)  SfMletf.,  l.  IX,  p.  497. 

(9)  lli$t.  Vam.,  t.  III,  p.  75. 

(10)  Ibidem.  pig.  lU. 
\\\)  Ibid.,  p.Ol. 


895 


hOTlTlA. 


m 


risD  de  Monte  aMlivo  laudavll,  ct  llugoni  abuaii  9.  A  cfe  Itonle  ffsHTO  61  (le  Giffo  apfMroCavit  idem  pontl- 


Dioiiysii  faculuteni  impenivit  ecclesiain  parocbia 
lem  crigendl  in  vico  de  Villanova.  Capelbin  Sancti 
Petri  de  Bobus,  ecciesiam  S.  Eligii,  capellas  S.  Bo» 
niti»  S.  Petri  de  Assis,  S.  Crucis  et  Saiicli  Martia- 
liSy  ecclesiam  S^  Pauli  cum  atrio  (12),  magna  decif 
ina  et  miHOta,  cum  liarumce  ecclesiarum  pnetenla- 
tionibus  Fossaiensi  roonasierio  conflrmavli  mensa 
bcptembri  1195.  Tania  aqnarum  inundalio  conligit 
mcnse  Febmario  ineuniis  anni  119C,  ut  Maurleios 
aii  cccnobium  S.  Victoris  conrugere  eoactus  foerit. 
DedU  eodem  anno  lilieras  pro  decima  lerras  apoJ 
Gasutieiiim,  (|iieni  Aiisellus  vendidit  eeelesix  B. 
Mariae.  Donum  Guidonis  de  Levis  mililis  faclum 
beatae  Mari.^e  de  Rocha  episcopalns  Iricesimo  seilo 


fex  bulla  qu»  incipit  :  Juith  ptteHiium  de$iderH$\ 
Ilis  addit  Ccelesiiiius  III  abbatias  Saiicii  Cirici  ei 
Vallis  profundae ,  modo  vallis  graHas  apud  Parisios. 
Mauriciiis  autem  paulo  anle  obitum,  si  Chronic^ 
nis.  Joannis  a  S.  Viclore  fides,  ad  Sanclum  Yicto- 
rem  se  recepit,  cjusdcmque  loci  canonicus  effeclus 
esi,  ut  liberius  Deo  vacaret,  scque  ad  reddendam 
villicalioiiis  suac  raiiontin  praepararel.  NarratCae* 
sarius  febri  acuiissima  liiiic  icinporis  vcxaiom  sa 
cram  poposcisse  eucbarisiiain.  Al  cum  presbytci 
insanienii  sacra  porrigere  vererelur,  deiulii  illi  lio- 
Fiiam  huud  consecratam,  quod  prxseiilicns  Maori- 
dus  cxclamavil  :  c  Tolle.  lolle,  non  est  Dominus 
mcus.  »  Alioniius  prcsbytcr,  verum  corpns  Domiiii 


coiifirmavil.  lloc  ipso  anno  incunie  habituin  esi  Pa-  "  sumpsii.  quod  summa  flde  susceptt  Mauricius,  bre* 


risiis  consiiiuin  a  lcgalis  sedis  aposiolicse  pro  re« 
formando  Pbilippi  Aiigiisli  mair|monio,  qui  con- 
sangiiinilatis  prxtexiu  liigelburgero  uxorein,  sororem 
Canuli  Daiioniin  rcgis  repudiaral,  ut  aliaro  duceret; 
at  in  hoc  acuiin  Ail. 

Esslal  iiit(T  cpislolas  Stepbani  Tornacensis  quar- 
la  nuiiicro  Mauricii  episloia  ad  Pontium  Clammon* 
lanum  episcopuiny  qiii  euin  inierrogaveral  ulruin  ba- 
pisina  coILitum  oinissis  vcrbis  :  E^  U  btipiixo, 
valerel.  Respondei  Mauricius  liapiismum  iion  es<e, 
si  quid  in  forma  ab  Ecclesla  iradita  imniinuereiur 
aul  iinniutarctur.  In  ejiis  senteuliain  idem  piulo 
posl  dcfiiiivilAlexandcr  III»  qui  Mauriciuin  delcgavii 


\ique  post  mlgravit  ad  Dominum.  Morleuiis  supcr 
pecius  posiia  est  schedula  hxc  vcrba  Jobi  conti- 
nens  :  «  Credo  quod  Redemplor  mcus  vivit,  et  in 
novissiinp.  die  de  terra  surreclurus  sum,  et  in  came 
inea  vidcbo  Salvatorem  mcuin,  quein  visurus  suin 
cgo  ipsc  el  non  alius,  cl  oculi  mei  conspectiiri  sunt. 
Reposiia  csl  hapc  spes  inca  in  siiiu  meo.  i  Sic  auieni 
pnescripserat,  ui  rcsurrectionein  nioriuoruin  a  mul- 
tis  lunc  impugnatami  qnam  moriens  confldenler 
rnissel  professus,  alii  dcinceps  haud  dubitareftt  pro^. 
fiteri.  Moriens  Roberto  S.  Vicioris  abbali  el  Rcgi- 
nal«lo  S.  Marcelli  decaiio  mandavil,  ut  quos  alicnl 
juris  occupalioiie  forte  laescrjt,  his  salisfacerenl. 


iu  ciignosrcrel  causam  quats  vcrlcbalur  inlcr  cccle-  ^  Qu|  p,^uio  posi  ejus  obitum  Ricardo  priori  de  Mar 


KtaniS.  Eviirlii  Aurelianensis  et  Hebcrlum  de  Gcr- 
vesiis  siipor  quibusdam  deciiiiis,  qiias  eccle«lx  prc* 
fatas  adjudicavil  Maiiricius,  prxsenlibus  Slephano 
abbate  Saiictac  Gcnovcf;e,  Pelro  decano  Sancti  Ger- 
inani  Antissiodorcnsis,  eic.  Exsianl  lomo  II,  Am* 
}iU$$.  (^oiL  du»  Alexandri  111  ad  Maur^uin  cpistolae, 
qiinruin  prima  daia  Tarracciuiae  x  |(al,  Janqarii 
coinmisil  ci  acciisationem  adversus  R.  Flaviniacen- 
sem  abbalcm  in  civilibus  el  priminalibus ;  allera 
Jaiiua*,  V  Idiis  Fcbruarii  conlroversiatn  inier  Uugo- 
i.cin  Sciioiicnscin  et  abbatcin  Ferrariciisem.  Dullam 
l.rat^terca  ab  Alexandro  III  acccpil,  qua  facla  inlcr 
c|iisco|>os  el  arcliidiaconos  coinposilio  confirmatur, 
simulquc  his  intcrdicilur,  ne  prcsbyicros  sibi  sub- 


cociis  reslitueruiil  quae  ei  illcgiiime  abstulerat  Han- 
ricius  patronatuin  el  praesentationcm  ecclcsiae  eju8« 
dem  vill;e.  Defunctusscpcliiur  in  nicdilullio  chori 
ccclcsiai  S.  Vicloris.Quatuor  cjiis  luinulo  c  diiodeciin 
inscripii  versus,  quos  ad  prcccs  canonicorum  Pa- 
risiensiuin  scripsit  Stephanus  cpiscopus  Tomaccn- 
sis,  ul  conslai;ex  ejiis  epislola  460  :  i  Paucos  elcgos 
scribimus,  ul  ex  iis  duos  aul  qualuor  qui  vohls  ma- 
gis  placuerinl  excerpaiis.  Rogainus  el  obsccramus 
in  Doniiiio,  ul  auctoris  lacito  nominc  rcciienlur.  i 
iri  aOlcm  sunl  quatuor  sclci  lis  Romano  charactero 

cxcusis  : 

Exdtn$  mitero  lacrymarum  va!li$  in  orbe 
Poniinr  aierna  tttut  in  urbe  lapi$. 


<lito,„i.nia  l.o.piUon.m  frcaue.ui.  graven..IIi.  ac  D  ^Z^J^S^TtX^^t^"'  "'"'""' 


ciuit  aliera  bulla  Clcnicns  III.  Bullas  acccpil  ab  Ur- 
Lapo  III,  Veronae  pridie  Non.  Janunrii,  el  a  Clemcn- 
te  III,  Pisis  Idibus  Januarii,  confirmanlibos  factam 
ordiiiationcin  super  parochijji  Joannis  in  ecclesia  S. 
Cenovcfo!  pcr  Eugonium  papam.  Archiepisropus  Se- 
iioiicnsis  ipconcessa  prapsumcns  in  diceccsi  Parisien- 
si  jure  inelropolcos  ipsi  subjccla  ,  excitavil  qucre- 
hA  Mauricii  cpiscopl,  quas  jiistas  jndicavit  Cle- 
inens  III  decrciali :  Citm  ex  auclorilate  canonum* 
Praelcr  conccssa  deccssoribus  privilegia  a  sumniis 
ponlincibus,  fuiidatas  quoque  ab  ipso  scu  fiindis  au- 
clas  el  dolatas  abbalias  de  Ucrivailc,  dc  lleraicr^is, 


A  priina  nieruil  coniinuare  i 
Saiia  fides,  doclrina  frequcns,  elemosyna  jiigis, 

Clams^t  Parisius  non  habuisse  parein. 
Magnificum  nruclura  domui,  et  [abrica  lempii, 

MuMficum  perliibent  advena^  paup^,  fBo;;<, 
Uorrea  pauperibut,  el  tcrinia  temper  aperln 

kxpotuil  miierii  teniper  aperla  manu$. 
Poniificem  lanii  meriii,  eervumque  fideUi 

Serca  Maurieiumt  Virgo  Maria^  tuum. 

Quatuor  his  alii  duo  adjuocti  diem  ejiis  obilus  an- 
iiotani. 

Mrmei  men$i$  quce  lerlia  prteventt  Idut^ 
Splendorem  iei^elil  nube  iepuUa  die$. 

tongoposi  leinporc  luinulo  in  Sancti  Vicloris  cbo- 


(12)  msi.  Paris.,  t.  III,  p.  23. 


395  NAURICII  DE  SULLIACO  PARIS.  EPISC.  m 

ror£ceiiscoiirecioiinposiiafui(li.'£Ciiov.i  inscripiio:  A  posi  teisium  saiicti  Dioiiysii  persolvendam.  Ux.c  au 

lein  Jloaiiiics  nepos  canonicus   nosler  quandiu  vix> 
eril  possidcbil,  posl  cujus  decessum  ad  capiiuluin 


Hie  jacet  reverendui  Paler  Mauriciu$  ParisieiMt 
epttcopuif  qui  prinnu  baiilicam  B,  Marics  virqinii 
inchoaiiu  OCiil  anno  Domini  ncxcvi,  terlio  Idut 
Septembrit.  Hos  quoque  in  Mauricii  obilum  a  coc- 
laneo  cdiios  versus  e  ms.  codice  Nicolaus  Camuzat 
caiionicus  Trecensis  Sammarllianis  olim  suppedi- 
laverai  : 


nostrum  revertentur.  Si  quid  vero  ractis«  sicui  pne 
diclum  est,  iribus  stationibus  residuum  fiierii,  ad  be- 
neficium  denariorum  inatutinalium  canonicis  ceJai. 
Dcdil  insuper  Dobis  viginli  niarcbas  auri  ad  facien- 
dam  labulam  auream  anie  majus  altare  ;  calicem 
quoque  dedil  aureum  duarum  marcbarum  el  dimi- 
di:c,  liiuribnlum  aureum  qiialuor  inarcbarum,  et  ta- 
bulas  argentcas  ad  ornamenium  aliaris,  duas  cap- 
pas,  (res  infuUs,  pallium  uiium,  dalmaiicam  unam« 
lunicam  unam,  el  albas  duas  paratas  cum  amieiis 
et  stolam  unam  ;  irecenlas  quoqiie  libras  donavil 
ecclesiae,  centum  scilicet  ad  denarios  maliiiinaniin 
^  canonicis,  cenium  ad  denarios  maiutinales  paupe- 
ftb^is  clcricis,  centam  ad  lcctum  nov.c  fabricx  fa- 
ciendum  plumbei^m.  Praeterea  dcdil  nobis  cenlum 
nonaginia  marcbas  argcnli,  quae  positae  fuerunl  ia 
emptione  terrarum,bospitum  ei  vinearum,  quae  fue- 
runl  Guillelini  de  Bezon  inilitis  el  uxoris  cjiis  apud 
Vilry,  quae  omnia  lenebil  magister  Pbilippus  iu  vi- 
ia,cl  de  bis  omnibiis  reddel  annualiin  dccem  libras 
Parisicnses,  et  quicunque  posl  euni  diclos  rcdditus 
leiiebii,  slniiiiier  decem  libras  persoivet,  de  quibns 
canonici  el  majori  allari  servientes,  qui  vigilis  aii- 
.  niversarii  intereruiil,  duodecim  dcnarios  babebuui, 
cl  clcrici  qualuor,  et  pueri  duas,  el  scqueiili  die  ia 
missa  similiter  fiet  disiributio.MatricuIarii  vero  lai- 
iiioria  esl  :  c  iii  Idus  Sepiembris  obiil  Mauricius  q  ci  duos  solidos  babebuul.  Statuium  cst  aulcm  a  ca- 


Migrat  Paritii  pater  ad  patriam  paraditi 

ilauriciut  :  nundo  Martha^  Maria  Deo  , 
Uicobit  a  quintn  jejunut  luce  viator, 

Eturit  in  vera  carne  videre  Deum» 
Offerlur  paiiii,  ^iiem  clautit  tensibut  intra 

Spiritttt  Jntpirat  corporis  ette  cibum, 
Yirbo^  mente^  manu  ra/iVem,  panenique  repellitp 

Et  tic  coeletti  corripit  ore  dolum, 
Jllntere  mihi  vetut  hotpet :  pottulo  patsum, 

Pattum  sub  vera  potlulo  carne  Deum. 
Jiem  ttupel  auditor,  offert  venerabilit  abbat 

Quod  peiit^  occurrit  mente,  manuque  pater. 
Sentit  adette  Dcum,  fervetcit  in  otcula  :  tanctum 
^  Vat  tenet,  et  verum  corput  adorat  ita  : 
Ecce  salut  mundi,  Verbum  Palriji,  hostia  sacra^ 

Viva  caro,  Deitat  integra,  verut  homo, 
Tct  Deutj  eturiOf  quod  non  tinit  exteriorem^ 

Te^  Dent^  interjor  tumere  postit  homo, 
Trnntent  ad  dextram  Pulris  Chrisli  caro,  cum  quo 

Disponit  Patrit  regna  Hedemptor  homo, 
Sic  tpet  hic  meruit  rem  pra^tentire^  fidetque 

Scire,  videre  Deum  g!oripcandut  homo, 
Sic  amor  exartit^  tic  tpet  pr(vtentit,  ut  una 

Crederet,  et  tciret  credita  certa  fides, 

Praeclara  Mauricii  iu  Necrologio  Parisicnsi  me* 


boiiae  memoriae  Pariisiensis  episcopus,  qni  novum 
▼iciim  de  suo  proprio  facium  leinpore  anie  porlas 
ttcclesiae  aperuil,  quaiuor  abbalias  novcllas  sub  cc- 
clesia  Parisiensi  planlavit,  ponles  iii  cpiscopalu  con- 
siiluil,  domos  episcopales  iiovas  apdificavii,  reddiius 
episcopaius  mnliiplic'ier  ampliavii.  Idem  eliam  dc- 
dil  nobis  domum  juxia  portam  clauslri  sitaiu  ad 
siaiionem  in'  feslo  Sancii  Mauricii  persolveudam  , 
viariam  qiioque  de  Caslaneio  ad  slationem  die  aii- 
liiTersani  sui  pcrsolvendam ,  fcodum  etiam  de  Ivry 
^d*iiationcm  die  clcclionis  suae,  dic  scilicet  lcrtio 


piiiilo  ut  anuirersarium  ejus  solemniier  agatur,  ca« 
nonicis  lam  ad  vesperas  quam  ad  missam  cho^ 
riim  icnentihus,  ei  missa  ad  mnjus  altare  celcbra- 
bilur. 

Dc  Mauricii  falo  el-geslis  Rigordus  Pbilippi  Au- 
gusii  cbronograpbns  libro  De  gestis  ejusdem  ;  Guil- 
lelmus  Nangius  ad  annum  1196  ;  Vincenlius  Bel- 
vaccnsis  parl.  iii  SpecuU  hittorialit ;  Robertus  l:i 
Suppleinento  Sigeberti,Jacobus  Vitriacus^Cxsariiis 
Cislerciensls,  magnum  Chronicon  Belgicum,  Auto- 
ninns,  Trllbcmius,  etc,  ubcriim  loquuiilur. 


m 


EPlSTOLi£  £T  DIPLOMATA. 


m 


MAURICII  DE  SULLIACO 

PAhlSIENSIS   EPISCOPI 

EPISTOLiE  ET  DIPLOMATA. 


I.  -EPISTOLiE. 


i-m. 

EPISTOLil     AD     ALBXANDBUU     III    PAP4II 

Jn  cauta  S*  Thom^e  Cantuarienth, 
(Anno  1169-1170.) 

lE^Utola  CUberii  FoUot.  ed.  Giles,  II,  229.  —  Yiclc  inier  vnricrum  ad  Aleiaiidrum  III  epistolas,  Patro 
^  '  logias  lom.  CC.] 


II.-DIPLOMATA- 


I. 

Clinrta  pro  decima  de  Campellit, 

(Anno  li6i.) 

\Carlu!aire  de  Noire-Dame  de  Parit ,  Paris  1840, 
4M.I,p.  7I]1  9 

Ego  Mauricics,  Dei  grnlia  liumiiis  minisler  Pari* 

sieusis  Ecclcsi.-e,  notiim  fieri  volumiis  uniTcrsis  tam 

prxsintibus  quani   nuuris ,  quod  Joannes  de  Ycr- 

saliis  ei  Ilermessendis  iixor  ejus  invadiavcrunl  per 

nianum  noslram  canonicis  Snncli  Marlini  dc  Ca:n- 

pellis  deGinialionem  de  Felioc  usque  ad  iv  messrB 

pro  Lx  libris  Parisiensis  monetx,  hoc  (enore  quod 

si  forie  pra>dicia  moneta  ceciderit  vcl  deierior  f;icia 

riicrit ,  pro  singiilis  xl  solidis  pcrsolvetur  marcha 

nrgenli ;  ila  lanien  quod  si  decimntio  rcceplis  iv 

iiiessibus  non  redimeretiir,  quunsque  prxfaia  pecu- 

nia  solvatur,  caiionici  eam  quiete  possidebunt.  Proy 

nominatus   vero  Joannes  pleuivit  iii  manu  nostra 

qtiod  decimalionis  hiijus  vadium  ecclesix  de  Cam- 

peliis  garnntiret,  et  pro  co  nullum  ftcri  detrimen- 

iiim  etclesise  susiineret,  concessii  hoc  ipsum  ct 

laudavit  Guillcliiius  de  Blureto  fraier  ejusdcm  Her- 

messcndis,  de  ciijus  fcodo  prafdirta  erat  decimatlo. 

Plouivii  etiam  hoc  ipsum  in  manu  nostra  eadem 

Ilermesscndis  de  ciijus  patrocinio  res  erat,  et  duo 

filii  ejus  Baldcwinus  et  Fredericus*  Uuic  rei  testcs 

iulerfuerunt  t|uam(^ures  tam  clerici  quani  laici, 

Radiiiriis  prarposttus ,  Pctrus  cnnonicus ,  de  cam- 

pellis  ,  Snanberlus  saccrdos  ,  Isenbardus  ,  Gnltcrus 

capellanus,  Asselinus  sacerdos »  Vitnlis  dccanus  de 


A  Bloyseto,  Odo  cnnonicus ,  Fulco  preshyter,  IKrber- 
tusde  Yilla  Nova,  Josbertus  de  Moyseio,  Ilerbertiis 
de  YilI.vCrcna ,  cl  laici  quamplures*,  Gilbertus  de 
Gueregiiioco  ,  Siiuoii  dc  Candor,  Gocclinus  de  San- 
teaco,  Robertiis  de  Altiliaco  ,  llodius  de  Gcnuliaco, 

Morclliis  de  Canipel!is Kicbnrdus  Csementariiis. 

Aclum  piiblice,  in  pra^scntia  iiostra  apud  Moyse- 
liim  in  octavls  Sancti  Dionysii ,  anno  ab  liicana- 
lione  Domini  1164,  episcopatus  vero  nostri  ai:no  iv. 
£t  no  hii;us  roi  pncilo  vcl  hoininum  caluiiiiiia  ,  vel 
fraude  lunlignoruin  ,  valeat  dissolvi ,  sigllo  nostroj 
aucloriialio  dignuni  duxiiirus  confirmare. 

II. 

De  h:t  qnoi  vendidii  Ledemallut  milet  apud  tillam 
Sancti  Clodoaldi, 

Q  (AnnollCO.) 

\lbid.,    pag.    50. J 

Ego  liAUiiictos,  Dci  gratia  Pariaiensis  episcopirsi 

iiotuin   fierl   volutr.us ,  uiiivcrsis  lam  prdesentibu» 

qiiam  futuris ,  quod  Ledcmalliis  iiiilfS  do  Yrllesco* 

blen  nobis  ,  qtiadrag'nfa  librarum  preiio  veiididii , 

quidqiud  fraicr  siius  Tbomas  canonicus  apud  villaui 

Sancti  Clodoaldi ,  aut  In  vliieis ,  aut  censu  num- 

morom  et  vini,  aui  pressoragio,  aui  in  oblatis,  aut 

corveis,  nomiiie  ipsiiis  Ledcmatli  possidebat ;  qiia* 

omnia  ad  ipsam  Ledemallum  reclditiirn  errnt  et  ad 

feoditm  nostrum  peniuebaiil.  Ilaiic  aiitem  veiidi* 

tionem  conccsscruni  fratrcs  cjus  ,  sciliret  Thoina» 

canonicus  el  llungerius  iiiiles ,  et  filii  cjusdem  Le- 

demaili,  Matth.xus  u.ilcs  ct  Pbilippus  nont!am  inilea. 


8€9 


MAUaiCn  DE  SVLLUGO  PARI^.  EPISC. 


900 


qoi  tt  liiijiis  tentKiioniB  fidejussores  com  patre  soo  A  sentia  nostrji  bene  gestas  pro  bono  pacis  ad  noti- 


fidei  inierposilione  constituerant ,  et  se  garantiam 
latiiros  compromiserunt ;  quod  etiam  Pbilippus » 
priino  siino  iuiiiiiae  sux  infra  mensein  quo  slibmo* 
niius  fuerit ,  se  racturum  similiter  fide  interposiia, 
pollicittis  esi.  Fueruiit  etiam  alii  flileijussores  ,  sci- 
licet  Hugo  de  IMesseloet  llugo  de  Sancto  Jonio  (13). 
Testesqiii  adfuerunt:  Gaherius  capeilanus,  Erchem- 
btfidus  decaniis  ,  Druno  canoiiicus  ,  JToannes  sacer- 
llos,  Pclriis  miles,  Maltliaeus  Pauis,  Seliericus,  An- 
dreas  de  Trenibleyo ,  Girbertus  major.  Fidcjtissioni 
llugonis  dc  Plesseio  iiiterfueruiit ,  Joaiines  nepos 
nosier  et  Jloannes  Rufus  ;  ttdejussiDni  vcro  Hugoiiis 
de  Sancto  Jonio  iiilerfueruiit,  Thomas  marescallus, 
et  Guilertus  et  Malthaeus ,  servienies  nostri.  Quod 
ut  fuluris  leniporibus  ratum  el  inconcussum  lenca- 
tuir,  sci  iplo  coniinendari  et  sigilii  nostrl  auctoritate 
dignum  dukimus  roborari. 

Actum  publlce  apud  Sanciuin  Clodoaldum,  ann^ 
Incarnaiiouis  Oominieae  1169,  episcopatus  vero 
Rostri  aitno  nonOk 

IIL 

t>i  hii  ^iia*  ifehdUlil  WUMmui  de  Maciaco  apud 

Vicloricium. 

(Aniio   1170.) 

[Ibid.,    p.    48.] 

Ego  MAuhicius ,  Uei  gratia  Parisiensis  episcopus, 

roiuin  fieri  volumus  untversistam  prxsentibus  qua« 

fuluris  qiiod  Willeliiius  mlles  de  Maclaco   [a/.  do 

-MathiacoJ  vigiiiti  arpeihia  tcrrae ,  quae  ipse  a|nid  ^ 

Vicioricium  possidebat  et  de  nobis  ad  sensuin  qiiM- 

qua  solidorum  tenebat ,  Tiginli  qiilnque  libraruM 

pretio  nobis  vendidit ,  et  se  garantix  fidcjussorem, 

posita  eoiistituii.  Quam  veiiditioneni  Avelina  uxor 

ejuidem   Willelini  et  Slephaniis  Paltnarius  fraler 

ipsius  conccsseruiil.  Iluie  auiem  vendiiioni  et  con- 

cessionl  pra^fati  Siephani  coraih  nobis  factae  Parisius 

interfuerunt  quamplurea :  Ascelinu9^  decanus  Saneti 

Marceill,  Gaherus  capellanus  iiosier Laici : 

Drogo  niilcs  de  Saiicta  Cruce..  • .  Stephanus  pisior, 
tboiiias  marescallus  ,  llugo  batleularius ,  Mattlixus 
panetariiis  ,  Sinion  car|>entariti8  ,  Willdmus  cocus, 
Ricardus  camerarius.  Conce.ssioni  autem  uxoris 
Clibsdem  Willclini,  npnd  Galliaeum  faetae,  inler* 
ruerunt  quanipliires  Albericu:),  sacenlus  Calliaci,'  D 
Galterus  capellaiius  ejus....  laici :  Brunellus,  major 

Vietoricii,  Iklluiiius  dccanus Odo  Censarius.... 

Actuni  publice  Parisios  <  aniio  incarnatl  .Verbi 
1170,  episcopaius  vero  nostti  auno  dccimo. 

lY. 

Ik  CiUiu  quem  Sancli   Viclorii  canonici  mpud  S. 

MarcetlHm  el  Imacum  pomdebani, 

(Aiino  1171.) 
[MiftTEN.,  Ampl.  CoU.,  M,  ^15.] 
Quoniaoi  plerique  perversi  animi  ad  decipieodiiin 
maxime  inteiidunt,  iiostri  oflkli  est  res  In  prae- 

(15)  Nomina  lesiiuin  et  noias  tetnporis  et  loii 
«djeciiiius  ex  M.igno  Chartuiario  (•  lOS  v<  et  ex 
iMirvo  f*  iiO. 


liam  posleronim  memoriae  tradere,  et  scripio  con- 
irmare.  Ego  igitur  Mabiigios  Parisiensis  episcopiis 
notum  facimus  prd&senliblis  pariter  et  futoris,  qtiod 
Ferricus  de  Gentiliaeo  quemdam  censum  quero 
apud  Sanctuni  Marcellom  et  apud  Ivriacum  eccie* 
sia  B.  Victoris  Parisiensis  de  dono  frairi  Ferrici 
^usdem  ecclesi»  canonici  diu  in  pace  tenuerat,  de 
feodo  su6  et  autecessorum  suorum  eumdem  cen- 
sum  esse  dicens,  saisivit.  Scclesia  vero  S.  Victoris 
erga  praedictum  Ferricum  qiierimoniain  n.ovit,  et 
eoram  justitia  nostra  placitavit.  Tandem  consilio 
plr|idenliuro  virorum  habito  in  dicta  ecclcsia,  ad 
confirmalioiieni  pacis  supra  nominoto  Ferrico  qua- 
tiior  libras  denariorum  donavii,  et  ipse  prasscri- 
^  plum  censum  saepe  memoratae  ecclesix  :  qui  etiaro 
clamavit,  et  quidquid  proprii  juris  iii  eodein  cetibU 
se  habere  diccbat ,  eidem  ecclesiae  in  praeseniia 
nosira  in  psice  pereiiniter  possidendum  concessiit 
et  justam  se  indc  garantiam  laturum  promisiu 
Qnod  etiam  concessit  et  iaudavit  Anselmus  de 
Bruneyo  saepedicii  Ferrici  frater,  videntibus  el  au- 
dietitibus  qiii  nobiscum  aderanl,  quorum  sopposita 
sunt  nomina  et  signa. 

S.  doiuni  Aiiseiini  decani  S.  Marcelli. 

S.  Siinonis  de  saricto  Dionysio. 

S.  Gauicrii  oapellaiii  noslri. 

S.  Magislri  Manerii. 

S.  Marcelli  clerici  nostri. 

S.  Theoberii  de  Monte  Leicrici. 

S.  Petri  de  Moniereilo. 

S.  Philippi  de  Albiis. 

S.  llugonis  iiiercatoris4 

S.  Drogonis  caniificls. 

Quod  ne  subrepcns  Obiivio  delcal,  aut  emergens 
calumhia  contradicat,  scripto  inandari  praecipiinu'^, 
ei  praescntein  paginam  sigilli  nostri  auctoritaie 
roboramus. ' 

Actom  publice  Parisius  anno  In^arnaiionis  tcrl>i 
1171,  episcopatus  vero  nostri  pnno  xi  (li). 
,V. 


Di  medielati  molendiui  de  Caulu  Ranof  guam  .... 
didit   Petrui  miiei   de  Chaiiielk  Pariiienii  epi- 
icopo. 

^  (Anno  1177.) 

[Cartulaire  de  Noire-Darne  de  Parii^  f,v  51. j 
Ego  Mauricios  Dei  gratia  Parisiensis  episcopus, 
notum  fferi  volumus  universis  tain  praeseniibOs 
quam  futuris,  quod  Petrus  do  Cbantelou  et  Er- 
mengardis  uxor  ejus ,  medleiatein  cujusdam  nlo- 
lendinii  qui  Cantus  Ranae  dicitur,  qui  apud  Corboi- 
lom  situs  est,  quae  medietas  praelaiae  Emengardts 
fauireditalciu  spectabat,  nobis  vendiderunl,  ei  in- 
snper  molturam  snam  quam  prasicr  medieiaiem  iu 
codem  molendino  ,  slne  socii  portione  babebant. 
llanc  ;iutem  vcndltionem,  filio  eorum  Gaofridas 

(U)  Ex  hoc  loco  patet  inhium  poutificalus  Mau- 
ricii  episropi  uon  ad  annutu  1164  repelendum  essOv 
ut  volunt  Sammartanl,  sed  ad  1160. 


001  EPlSTOLiC:  ET 

milcs,  0«io  clericus,  Siinon,  Uiigo  el  fiiix  Richeldis  A 
ei  Aveliiia  concesscrunt.  Pracdicii  siquidem  Peirus 
el  Erinengardis  et  eoruni  filli  et  filiae,  fide  inter-> 
posiia,  promiserunt  se  vendilionem  istam  cof^ser- 
vare  ct  garaniire,  et  seipsos  et  quam  plures  alioSt 
qiii  subscripli  sunl,  fidei  jussores  ^onslituerunt» 
stilicet  Uugoncm  Pinel,  Ranulplium  dc  ChanteloUy 
Gaiirrcdnni  de  Solorra,  Joscclinum  de  yilla  Genart, 
Rolicriiiin  de  la  Bretescbe.  Hanc  vero  vcnditioiiem 
pilor  Sancli  Joannis  de  Gorbbllo  et  prior  Sancti 
Guciiaili,  iii  quorum  ccnsiva  silus  esl,  prataxatus 
hiolendinus,  approbavcrunt  ct  concessorunt*  Huic 
vendiiioni  inierfuerunt  qnamplurcs  clerici  :  frater 
Daniel  capcllanus  nosicr,  Marccllus  canonicus  Pa« 
risiensis  ,«  Geisberlus  decaiius  &loissiaci ;  Laici : 
Gosbertus  miles  de  Porrigniaco ,  Adain  piper ,  ^ 
postellus  ^de  Moissiaco,  ct  Joaniics  filitis  ejtis,  Ui- 
cardus  caincrarius,  Enjoraniius,  Buson  scrvlcnies 
oosiri 

Qnod  ne  teinporum  noxia  vetuslalc  deleri,  vd 
nialignanlium  fraude,  possil  aliquatenus  infirmari, 
pra^scnli  scripii  attestatione  et  sigilli  nostri  supcr 
addila  impressioiie  dignum  duxiaius  prxmuniri. 

Actum  piiblice  apud  Bloissiacum,  anno  iur^rnati 
Yerbi  1177,  pontificatus  vero  nostri  xvii. 

VL 

t>e  hit  quw  vendideruiU.  Philippui  de  Sevie$  el  Ga- 

'erannut    de    Galardone, 

(Anno  li81,Febr.5.) 

[Ibid.,  p.  45.]  ^ 

Ego  Macricius  Dei  gralia  Parisicnsis  episcopus, 
noium  ficri  voluinus  univcrsis  tam  praesenlibus 
quain  ruluris ,  qiiod  dominus  PbiJippus  de  Sevies 
et  uxor  cjus  Elisabeib  rcddilus  cenlum  solidoruni« 
quos  apud  Vicloriciuni  a  doniino  Galerando  de 
G.ilurdone  idem  Pbilippus  iu  reodum  tenebal,  qua- 
icr  vigiuli  libraruin  prelio  iiobis  vendideruiit,  el 
ftc  rcciain  garautiam  laluros»  fide  interposita  spo* 
pouderunt  el  fidejiissores  garanti»  Guidoncm  de 
Palaciolo,  Barlboloma^um  de  Carlertiiu  Micbaeleiii 
Duii  Vkleir,  sub  astriciioiie  fidci  dcdcrunl.  Quani 
Tendiiionein  laudavcrunt  pisd/ctus  Galerandus  el 
Idonea  uxor  e]us,  et  dominus  Decelinus  de  Sinaiis 
et  uxor  ejus  de  Lobercngia  et  filius  corum  Hcce- 
linus,  et  se  garaiitix  obsides,  siib  fidei  sacrainenio  D 
constitueruut :  insuper  jam  dicius  Galeraiidus  quod 
rcsiduiim  habebal  de  partc  iixoris  anx»  pro.  quater 
vigiiitl  libris  nobis  veodidil,  nxore  sua  Idonea  boc 
ipsuin  laudanlc  cl  assensuin  prasbeiite,  ct  tam  ipse 
quam  uxor  ejus  se  rcclain  garantianr  laturos.  fid«u 
iaterprciatione,  promiserunt.  lloc  ipsuni  dominus 
Uecelinus  de  Linaiis  a  quo  idcm  Gaieraiidus  tcne- 
bat,  et  uxor  ejus  Lorebengia,  ci  eoruiii  filius  De- 
celiiius  et  Uencia  uxor  Guidouis  dc  Pulaciolo,  el 
alix  du9C  juniores  prxfaii  llecclini  filiae  laudave- 
runt,  et  quictam  clamaveruut,  «t  Ade  prxstita,  &e 
rectain  garanliain  laturos  ccncesscriint,  Fidejusso- 
rcs  eiiam  garantiai  praedicius  Galerandus  nobis 
consiituit ,  sci(icel  Guurridum,  Poeot,  Guldonem 


DIPLOMATA.  m 

de  Vallibus,  Garinum  de  Malpertuis ,  Gnidonem  de 
Yalle  Grinosa,  qui  se  boc  garantire,  sub  fidei  sa- 
cramento,  compromiserunt.  llis  autem  venditio- 
nibus  et  laudautlum  concessionibus  interrucruni, 
etc.  Ad  maioris  autem  firmitatis*  manimentum  , 
prafdicli*scilicet  Philippus  et  Elisabeth  uxor  ejus 
Galerandus  ei  Idonea  uxor  ejus,  Hecelinus  ct  Lo- 
herengia  iixor  ejus,  supradiciam  terram  et  r^ddiius 
super  allarc  Boai»  Marix  in  elceniosyiiam  Eccle- 
six  Parisiensi  oblulerunt. 

Actuin  apud  Vlctoricium  publice,  anno  incarnati 
Verbi  1180,  die  resti  Saiiclx'  Agaibx,  episcopatus 
vcro  nostri  xxi. 

VH. 

Mauriciui  epi$copu$  Pari$ienti$   fHndalicmm  lle- 
rivaiU$  confirmat, 

(Aniio  1183.) 

[(;«//.  ClirnL  Nov.,  VII,  74.1 

Qiixcunque  ad  divini  cullus  ampliationem  iilili- 
ter  ordinaU  sunt,  perpctua  oportet  sUbilitaie  flr- 
mari.  Eaproplcr  ego  Mauricids  Dei  gratia  Pari- 
sicnsis  cpiscopus,  iiotuiu  fieri  volumiis  universis, 
tnm  prxsentibus  quam  futuris ,  quod  nobilis  vir 
Guido  buticularius,'asscnsu  Margaiitx  uxoris  sux, 
et  filiorum  suoruui  Guidouis  buticulurii  et  Guil- 
liclini,  ob  remeditim  anims  su»  et  antecessorum 
suorum  locum  proprietalis  suae,  qui  Hcrivallis  di- 
citur,  iu  quo  ad  lionorem  B.  semper  virginis  Mari.is 
conslructa  csl  ecclesia,  cauonicis  ibi  subabba:is 
imperio  regularitcr  Deo  miliiaturis  libere  et  alf* 
soluie,  ct  quiete  iii  perpcluum  possidendiim  coii- 
cessil,  nibilqoe  propri»  poiestaiisaut  doiuiiiutionis 
sibi  vcl  ha^reilibns  suis  ibidem  retineiis,  cumdeiii 
locum  omni  libertate,  quautnm  ad  ipsuni  periiiici. 
pcr  manum  noslrain  donavit  lx  ctlam  arpeniioH 
terrai  quam  a  Terico  de  Fossis,  et  ;ixx  quos  sib 
Hugone  majore  de  Lusarchiis  comparaveranl,  bo- 
sculuin  etiuni  domui  prasfaiae  vicinum,  dimidium 
cliain  modiuni  annon»  in  molciHlino  de  Coya  de 
elcemosyiia  comitis  Reginaldi ;  cuncta  etiam  quae 
iu  proprieiaie  sua,  aut  Teodo  ea  ipslus ,  vel  aliena 
libcralitate,  aut  alio  quocunqHe  modo  in  de€imi>, 
iii  nenuiribus,  in  terra  arabili,  in  vineis,  ia  pasculs, 
in  viiiagiis,  in  luoleiidinU  acquisienint,  fratribus 
divino.intuitu  jure  perpetoo  ac  plcna  libertate 
bubeiida  et  lenenda  concessit.  Huic  doiiaiioni  tesies 
fiterunt  Petrus  capcllanus  noster  ,  Slephanus  Sit- 
vuoectensis  decauus,  Tbcobahlus,  de  Viri  et  Pbi- 
lippus  caiioiiki  Parisiensis,  et  aiii  plures. 

Aciuu»  est  apud  llerivallem,  anno  liicarnatiouis 
Domini  1185,episcopatus  nostri  xiii. 
VHL 

De  iii$  quof  vendideruut  ,Tiuifu$  ei    Uerherlu$   de 
Moriana  et  Avelina  $oror  eju$. 

I  (Anuo  1187.) 

[Cariuiaire  de  Nolre-Dame  de  Paris,  I,  52.] 

In     noniiiie    saiitLc    et    intlividu»    Trioilutis. 

Air.cn. 

Ego  Mauricus,  Dei  graiia  Parisiensls  episeoposr 


m  MAURICII  DE  SULLIAGO  PARIS.  EPISC.  904 

nolnni  fieri  volumiisuniversislamprrBsenlibusqiiam  A  Jccani,  Hcrvnus  arcIiipresDyler,  Rogefus  de  Asi- 


fuluris,  quoil  Tyulifus  el  Hcrlicrlus  de  Moriana  fra- 
ires  ei  Avelina  soror  eoriim,  sex  solidos  efdecem  de- 
liarios  censuales  in  lerra  noslra  silos,  el  in  x>clavis 
Sancli  Dioiiysii  onnnatiin  reddondos,  nobis  vendide- 
runl  prelio  C  cl  X  solidorum,  quidquid  luris  pro 
censu  illos  ipsos  coniingebai  iu  noslrum,  Hde  reclx 
gaiantlx  in  nianu noslra  pracsiila,  iransfereutes  do- 
minium.  Hanc  vendiiioncm  ilcnricus  ei  Joannes 
el  Milo  filii  Ricliardi  de  Miisterolo,  concessernnt 
et  sese  veuditorcs  cl  garantiae  (i.dejiissores,  intcr- 
posita,  constituenint.  Iliijusrei  tcsies  interfueruitt: 
fraler  Daniel  el  Nicolaus  et  Adam  dc  Barris  ca- 
nonici  Parisienses,  Joannes  de  Castris,  Ucrvcus 
archipresbyter,    ficrnerus  dccanus  de  Mosicrolo, 


nariis,  Willcrmus  de  Palaciolo,  Jordnnus  de  Celenil 
{aL  de  Sarcuil),  Cleineiis  ct  Nicolaiis  fieceerii!» 
prcsbyleri,  Joannes  de  Caslris,  Theobaldus  Veliro, 
Hugo  filondellus,  Thcodinus  de  Yiiry  inilites. 
Fioardus,  Ododc  Sancla  Mederico,  Uichardiis,  Ca- 
pic;/erius,  Garnerus  Andree  et  Garneriis  VaaJius,  et 
Joanncs  dc  Tremblay,  Rericus  de  Soncto  Marceilo, 
Gaiifridiis  dc  Solorre  el  Robcrtus  tabernariiis,  de 
Moissi.  Concessioiil  vero  et  reslgnaiioni  fcodi 
qunm  focit  PctrusLa  Truie,  interrueniut.^.  Joan- 
nes  inatriculariusy  Simon  carpenlarius,  Albcrtus 
camerarius,  Willermus  el  Herbertus  coqui....  et 
Joannes  portarius. 
Aclutn  Parisiis  fn  infcriori  aula    nova/  annoin- 


Andreas  dc  Exonia,  Enardus  de  Basneolis,  presby-  R  carnati  Verbi    1187,  episcopatus  nostri   xxvii. 


tcri,  Hamelinus  prappositus  nosler  matricularius» 
Balduinus  de  Platea,  ilenricus  de  Terinis,  llen- 
ricus  FlandrensiSy.EinerboIdus  de  Vitri,  Willelmus 
cociis,  All)ertu8  camerarius,  Gerv.isius  buticula- 
rius,  Thouias  marcscallus,  Rober^us  de  Chavenois 
ct  alii  quamplurcs.  -   - 

Actuin  Parisiis  anno  Incarnatiouis  Dominicae  1 187, 
opiscopatus  noslri  27. 

Quod  ul  perpctiiam  obtiiieal  lirmitatcm,  scripto 
praescnti  coinnicndari  et  sigilli  nostri  auctoritale 
praecepimus  conrirmari. 

IX. 

De    centu  quem    vendiderunt  Galerannui  de  Loco 
Sancto  et  uxcr  ejus  apud  Sanctum  Clodoaldum.    i 

(Anno*1187.) 

[Htid.,  pag.   46. J 

In  noniine  sanctse  et  individiix  Trlniiatis. 
Amen. 

Ego  Mauricius  Dei  gratla  Parisiensis  episcopus, 
notum  fieri  voiumus  universis  tani  praesentibiis 
quain  foturis,  quod  Galerannus  roiles  de  Loco 
^aiicto,  et  Havis  uxor  ejus*  nobis  vendiderunt, 
pretio  XXV  librarum  PariBiensiuin  lotum  censuin 
souin  in  burgo  nostro  de  Sancto  Clodoaldo  situin, 
nlbll  ibi  potestatis  aut  dominii  retioenies,  scil 
quidquid  in  ea  habebant  in  nostrani  Iransferentcs 
proprietdtem.  Cum  autem  idem  Galerannus  censi* 


Quod  ut  perpetuam  oblineat  firmiiatem,  prae- 
senti  scripto  comiiiendavimus  ct  sigilli  nostri  au- 
cloriiaic  connrmamus. 

X. 

De  molendino  de  Cantu  Rana  quoa  esi  apud  Cor*^ 
boilum. 

(Anno  1190.) 
[Ibid.,  p,  49.' 
Ego  Macricius  Dei  gratia  Parisiensis  episcopus, 
notum  (ieri  volomus  universis  quod,  cuin  nos  el 
Guido  de  Mossiaco,  molendinum  quoddam»  quod 
de  Caiitu  Rana^  dicitur,  apud  Corboilum  ceinmu- 
niter  possidercnuiSf  idein  Guido  pro  neccssitate 
,  sua  et  Girardus  filius  ejus,  jain  miles  factus,  par^» 
'  tem  suain  quam  in  prxfato  moteudino  babebant 
iiobis,  fide.  garantia:  in  inaiiu  noslra  pncstiuven- 
didQrunt  pretio  x\v  librarum  monetae  Parisiensis. 
Hujus  quoque  venditiouis  fldejussores,  garautiae 
fide  data,  se*constiluerunt :  Hugo  de  Everi,  niile.s 
llendcus  de  Luigni,  Gillibertus  de  Muissi,  Gaufridus 
de  Snlorre,  et  sic  uioleudinum  iliud  totum  nostruni 
fecinius.  Prxsentium  quoque  ac  futurorom  nolitios 
iransinilterc  curamus,  quoiiiam  prienominatus  Guido 
cum  priBdicto  filio  sao  Girardo,  similiter  .nobis  veiH 
Jideruiit,  prelio  xviii  iibrarum  Parifiieiisium,  duo- 
decim  arpeuiios  terrac  arabilis,  qux  dicitur  terra 
Sancti  Petri  juxta  culturain  nostram.  Utramqiie 
autem  venditionem,sciIicei  inoleudini  el  tcrrac  coii- 


vam  illam  fcodalem  de  Petro  Latruge  milite  tene-  ^  cesserunt,  et  se  fide  media  garauiire  proiniserum, 

filiae  supradicii  Guidoiiis,  Hlhleburgensis  ei  Er 
iiiengardis  ,  el  generi  ejus  Petrus  ei  Maiihxus,  ei 
filii  ipsius  Odo,  et  Guido,  ct  fi^aler  ejusdcm  Guis- 
inundus  canonicus  de  Campellis. 

Actum  (15)  [de  vcndilioue  quideni  molendini  Pa- 
risius,  de  venditione  vcro  iernc  et  concessiouibiis 
amicorum,  apuJ  Moissiacum,  leslibus,  eic,  anno 
lucarnalionis  Domiiiicai  1190,  episcopatus  noi»'ri 
x\xi.  Quod  ul  perpetuani  oblineat  firinitatem, 
scripio  commendari  el  sigilli  nostri  sub  imprcs- 
sioiie  pra^cepiuuis  confirmari]. 

ejusdem  apographis  qusc  conlinentur  iu  Magnq  Char^ 


f  ret,  el  Petrus  ipse  de  feodo  illo  nobis  hoiniuium 
fecisset,  Petrus  in  praesentia  nostra  constilutiis 
viMidiiionem  isiam  concessil  ei  hominiuin  el  feodum 
ipsum  totuin  in  manu  nostra  resignavit.  Ipse 
quoque  cum  Joanne  fratre  suo  et  Felicia  maire, 
llde  interposiia  recUe  garantix  se  lidejussorem 
consiituii.  Huic  vcnditioni  a  Galeranno  et  pneno- 
minata  uxore  sua  nobis  faclae,  iiiterfuerunt  testes ; 
Osinundus  archidiaconus,  Petrus  decanus  Sancii 
Germani,  frater  Dauiel,  NicoUius  et  Adam»  canohici 
ParisienseSy  Matthaeus  de  Modum  et  Adam  de  Gif 


(15)  Hanc  vcnditionis  ciiariam  complevimus   cx 
lulario,  folio  154,  ct  in  parvo,  folio  268  6i«. 


9ti5 


XI. 


EP1ST0L.€  ET  DfPLOMATA. 
A 


9oe 


C/iarta  ManrUti  ParitieHiit  epitcopi  qua  abbaii  et  wo» 
nntlerio  S.  Dionytii  Paritientit  concedit  ut  eccle' 
tiam  baptitmalem  in  curia  Nova:  Villw  cumjure 
palronatut,  erigat, 

(Anno  1194.) 

[DoDBLET,  Hittoire  de  Sainl-Denyt^  526.] 

iii  nomiue  suuclae  el  individiue  Trinilalis,  amen. 
Ego  MAcfticiDs.Dei  gralia  Parisiensis  episcopus,  no« 
luin  fieri  volumus  universis*  tam  praesenllbus  qnam 
fiiluris,  quod  nos  In  Tilla  Beali  Dionysli  quaedicitur 
Nova  Yilla,  prope  Novalia  de  Ternomio,  ecclec^iam 
liapiismalem  insiiliii  voliimus  et  benigne  concessi- 
miis,  ui  curalas  et  syuodalia,  et  cxtera  parocliialia 
dehiia,  nobis  ct  successoribus  noslris  episcopis  «  el  ^ 
arcbidiacono  siiniliter  persolvnt ,  et  fonles  et  coe- 
mclerium  ,  campanas  et  caetera  parocbialia  ,  sicul 
matrii  ot  baplismalis  ecclecia  obtineat ,  et  proprii 
sacenlotis  pntsenlia  gaudeat.  Ad  abbatem  vcro 
tauquam  ad  palronum  jiis  pracsentaiionis  et  eligen- 
di  sncerdotem  in  ecclesia  illa  ab  episcopo  instiluen- 
dum  pertineat ,  salvo  iii  omnibus  jure  episcopi  et 
arcbidiaconi..Uuo.l  ul  raium  et  firmum  permaneat, 
praeseulein  png*uam  inde  coiiscribl ,  ei  eam  sigilli 
nosiri   nurtoiiiale  pr«ecipimus  commuiurt. 

Acliim  anui  incaruali  Vcrbi  it94. 

xn. 

De  pratit  Intulm  de  Mera, 

(Annofi95.)  C 

[Ibid.,  p.  53.] 

1n  nomine  Domiiii,  Amen.  Ego  Mauaicius  •  Dei 
gratia  Parisiensis  episcopus,  nolum  facimusani' 
versis  quod  llugo  filius  Ebrardi  et  uxor  ^iis  Asce- 
liaa,  fide  garanti»  in  manu  noslra  prmstita  vendi- 
demnl  nobis  ,  ocio  libris  monetae  Parisicnsis,  duot 
arpennos  pratorum  in  insuJa  qiiae  Mera  dicstur  si- 
tos  ,  ei  praiis  noslris  contigiios.  Hiijus  vendiiionis 
fideijussores  se  constiliierunt ,  Garnerius  filiiis  ct 
Galterus  gener  dicti  llugonis ,  Garnenis  Audrea", 
ioaniiesAldegiindis,  Wilieliuus  de  MnncelK  Mat- 
iliaeiis  filius  Josleimi ,  et  se  garnnliam  latnros  com- 

promiseruni.  Testibus Ricbardo  capicerio  ,  Er- 

chembaldo  praeposilo,  Guimberto  paneiario...»         d 

Aciuin  npud  Saiictum  Clodoaldum  incarnationis 
Doniiiiicae  nniio  1195,  episcopatus  nostri  xxxv. 

Qiiod  ut  ratum  pcrmaneat ,  scriplo  commendavi- 
nuis,  ct  siglllo  iiosiro  confirmavimus. 

XIII. 

Charta  Mauricii  de  Antello  di  Chetenvilla  et  Aaleti 
uxore  ejut, 

(Aniio  4196.) 

\Cartulaire  de  Notre-Dame  de  Parit  ,  II,  114.] 

In  noniine  Doinini,  Amen.  Ego  Macricius  ,  Dei 

gratia  Parisiensis  episcopus,  notuiii  facimus  universis 

prxsenlibus  et  futuris   qiiod  Ansellus  de  Cheten- 

villa  et  Aalix,  iixor  ejus,  vendiderunt  ecclesise  bea* 

Patrol.  cc:v. 


lae  Mari»  Parisiensi  ,  pro  viginti  libri:s ,  toUiin  de- 
cimam  suam  quam  habebant  apud  Cbastanetiini 
tam  de  terra  arablli  quam  do  terra  Martanda.  Ilanc 
venditionem  Joannes  de  Bevrc ,  de  ciijus  feodo  cst 
decima  illa  coucessit  efnpprobavit ,  et  se  defenj*o- 
rem  et  fideijussorem  gnrantinc  cum  Radulpbo  de 
Plessiaco,  et  Galtero  de  Clinierun,  fide  in  manu  no- 
stra  praestita  ,  constituit.  Tcstes  sunt ,  Ilugo  deca« 
nus,  Petrus  cantor ,  Gnio  succenlor  ,  Matthaeos  de- 
canus  de  Meudun  ,  Nicolaus  decanus  de  Yiceor , 
Guibertus,  Aiibertus,  Uunaudus. 

Acium  Parisius ,  anno  Dominieae  Incarnationis 
1196,  episcopalus  noslri  xxxvi. 

XIV. 

De  hotpitibut  et  centu  quce  vendiderunt  apud  Victo" 
ricium ,  Hiigo  Malviat  et  Gondrea  uxor  ejut,  Pa^ 
ritienti  epitcopo. 

(Anno  1160-1196.) 

{Carlulaire  de  NotreDame  de  Parit,  f ,  52.] 

Ego  Mauricius  ,  Dei  graiia  Parisiensis  Ecclesia 
episcopiis,  nolum  fieri  volunius  universis,  tam  pne- 
sentibus  quam  fiituris ,  quod  Hiigo  Malvias  el  Gon- 
drea  uxor  ejus  vendiderunt  nobis  pro  lx  libris.  th 
bospiles  et  censtim  annuum  xxvi  solidorum  et  di- 
mldii ,  et  quidquid  apud  Vicioricium  possidebant* 
IIoc  auiem  ipse  et  oxor  ejus  tn  ronnu  nostra  refu- 
taveniiil ,  et  uterqiie  venditionem  isiam  plevivit ,  et 
fide  interposita  se  perpetuo  garantire  firmiier  pro- 
misit.  Mater  etiam  praetlictae  Gondreae  hoc  ipsuio 
concessit,  et  fide  interposiia,  plevivit.  Joannes  quo« 
que  de  Curcellis,  ad  cujus  feodum  id  pertinebat , 
ipse  ct  coiicessit  et  laudavlt. 

XV. 

De  trantaetione  facta  inier  Mauricium  epitcopum  H 
canonicot  Sancti  Marcelli  de  Vitriaco. 


(Anno  1165-1196.) 
[Ibid.,  p.  55.] 

Ego  Mauricius,  Dei  gratia  Parisiensis  episcopus, 
nottim  fieri  volumos  uuiversis,  tam  praesentibus 
quaiii  fuiuris  ,  quod  coniroversia  exstltil  inter  .ca- 
nonicos  Sancti  Marcelli «  et  Giroldum  de  Yitriaeo, 
eo  quoil  anciilam  nostram  duxisset ,  cum  ipse  esset 
de  familia  Saiicii  Marcelli.  Iiisuper  conqueslum 
quemdam  terne  et  vinearum  qiiem  idero  Giroldiis 
a  patre  et  maire  sua  liabiierat ,  prnedicti  canonici 
vindicare  eonabantur.  Tandem  coniroversia  illa 
ante  nostram  translata  prxsentiam  compositioiic 
terminata  est  tali,  scilicet ,  quod  nos  fitionim  Gi- 
roldi  primum  habebimus  ,  caiionici  vero  sccundum, 
nos  tertium,  et  ipsi  quarluin  ,  tam  de  bis  qoi  n^ti 
sunt ,  quam  qui  nascitori  sunt.  Si  vero  uniis  su« 
perfuerit  impar  •  dabilur  in  clerum.  Ila*reditas  ve- 
ro  Giroldi  et  uxoris  suoe  inter  ipsos  ,  tanquam  iuter 
fratres  convenienter  dividetur,  etc. 


29 


907 


HAURiai  DL  SULLIAGO  PARIS.  EPISG. 


008 


VARIORUM  CHARTiE 

d  Ecclesiam  Parisiensem  speGtaDles,  sub  Mauricii  regimine  datae. 


I. 

Charta  de  lerra  data  a  rapitulo  m9nachit  de  Karoii' 
ioco  ad  firmamt  apud  Eepien. 

(Anno  1164.) 
[CarlHlaire  de  Nolre-Dame  de  Parii,  II,  5iO.J 
In  nomine  sanctae  et  individuse  TriDitatiSyamen, 
)go  HciiBERTUS  monaslerii  Karoliloci  pbbas  dictus, 
ei  toius  fratnim  conventus,  notum  neri  volumus, 
tam  pracsentibus  quam  posteris,  quod,  prxsente  et 
annuente  Mauritio  Parisiensi  episcopo,  praescnte 
etiam  Silvanectensi  episcopo  Eumanrico  ,  adcensi- 
vimus  a  canonicis  Beatae  Mariac  Parisiensis  lxvh 
arpenU  terrsR,  in  territorio  d^Espiers  constitula, 
liac  scilicet  conditione,  ul  singuiis  annis,  in  festo 
Sancti  Mariini,  xvni  sextaria   frumenti  de  meliori 


A  dem  talis  erai  :  dicebat  doroinus  episcopus  Parisien- 
sis  ecclesiam  de  Argentolio  debere  restitui  in 
statuni  prisiinum»  ut  ibi  abbatissam  ponet.  niore 
solito  ,  et  virginum  foret  colleginm ;  autsi  boc  non 
liceret  ei,  dicebat  instanter  debcre  ibi  confirmare 
abliatem ,  et  in  eum  benedictionem  habere.  Ad 
quorum  postulattonem  querelam  deposuit  pracdictos 
qiiscopus  in  consistorio  aifte  dominuro  papam  Ale- 
xandrum,  contra  jam  dictum  abbaicm,  quadrage- 
siroali  lempore  in  Parisiensi  palailio.  E  contrario 
vcro  rcspondebal  doniiiius  abbas  quod,  nec  abba- 
tissam ,  vel  roonacliarum  collegiuin  ,  seu  abbatem 
confirmare,  vel  benediccre  ullo  modo  ei  licebal, 
eo  quod  jam  diclam  Ecclesiaro  longis  reiro  tem- 
poribus  possedisset  quiele,  taro  ipse  qiiam  pracdc* 


quod  crescet  in  iila  terra,  ad  mensuram  Parisien-  B  cessores  sui ,  Parisiensis  episcopi   donatione    et 


aem,  ad  minam  regis,  praedicils  canonicis  persol- 
varous,  el  vectura  nostra  Parisius  deportemus.  llli 
vero  canonici  qui  annon^^m  illam  habebunl ,  sex 
eqoos  nostros  et  qualuor  boroinos,  una  tanlum  die 
lila  videlicet  qua  venerint,  hospitabunt  et  procu* 
rabunt  convenienler.  Si  vero  praedicta  annona  in 
coromunitatem  toiius  capitall  sui  venerit,  de  com- 
muuitaie  sua  procurabuntur  ,  equi  nostri  el  homl- 
nes,  quot  praedicti  sunl.  Quod  ut  nullatenus  violarl 
possit,  etc...  Signum  Humberti  abbatis  ,  S.  llum* 

berti  prioris ,  sig.  subprioris  Enjorranni S. 

Alfredi ,  praecentoris  et  sacerdotis ,  S.  Odonis 
auccentoris  ct  sacerdolis ,  S.  Guaremboldi  cele- 
rarii. 


multorum  apostolicoruin  confirroalione ,  quorum 
scripta  produxit  in  mediuni.  Posl  igitur  lilis  con- 
testaflonero  et  utriusquc  pariis  inlerposilam  dispu- 
tationero  ,  commiserunt  se  praedictus  episcopns  el 
dominus  abbas,  jurejurando,  jam  diclis  niediato- 
ribus,  qui  statuenint,  et  in  eo  sacramenlo  quo  eis 
astricti  erant,  ulrique  parli  prxceperunl,  quatenas 
praedicta  querela  cessaret  a  rcsurrectione  Domini 
usque  ad  iriennium  continuum  ,  sine  praejudiclo 
utriusque  parlls,  et  ut  inierim  unus  adversus  alte< 
rum,  circa  hanc  quaesiionem  ,  nullo  roodo  machi- 
netor ,  nec  episcopus  propter  hanc  concordiaro» 
solito  jure  prlvetur ,  et  doniinua  abbas  possid^t 
quiete,  et  transacio  Iriennio,  non  teneatur  dominua 


Actum  publice ,  anno  ab  Incarnaiione  Domiiu  C  episcopus  ,  quomiAits  contra   hunc  abbatem  vei 


4164  ,  regnante   glorioso   rege  nostro  Ludovico, 

XXVII  anno,  Mauricii  Parisiensis  episcopi  poQiifica- 

tiisannoiv. 

H. 

AuihenticMm  Milonis  arehipretbyleri  Mediolanenhit 
el  Omundi  canonici  Paritientit  tuper  eccletia  de 
Argenteolo. 

(Anno  1164.) 
[Ibid.,  p.  43.] 
1d  nomine  sanctae  et  individuae  Trinitatis, 
amen.  De  discordia  quae  vertebaiur  iuter  dominuni 
Mauriciuin  episcopuin  Parisienaeni  ,  et  ex  altera 
parte  doniinum  Odonem  sancti  Dionysii  abbatem» 
Milo  sancias  Mediolanensis  Ecclesiae  dictus  archi- 
presbyter,  et  Osmundus  Sanctae  Mariae  canonicus, 
atque  Aymericus  Sancti  Dionysii  frater,  quibus 
jurejtkrando  se  utraqae  pars  commisit»  hanc,  qiue 
infra  legitur ,  Bine  praejudlcio  ulrlasqae  partis  • 
temporalem  feeerunt  concordiaro.  Discordia  siqui- 


successorem  saam  possit  quar^iionem  roovere.  Et 
ut  haec  mnjorem  oblineanl  firmitatero,  statuerunt 
praedicti  arbitri  concordiam  ab  eis  faclam  scriplo 
confirmari  et  subscriptiooibus  et  sigillis  utriusque 
partis  communiri. 

Acturo  esi  hoc  anno  Iiicamationis  Doroini  1164» 
roense  Aprill. 

Ego  Mauricius  Parisiensis  episbopus  hanc  com- 
positlooem  concessi  et  subscripsi. 

Ego  Odo  abbas  Sancii  Dionysii  hanc  composiiio- 
ncin  concessi  et  subscripsi. 

IH. 

De  (fuitatione  Carnerii  de  Domibut  Paritienti  epi- 
^     tcopo  facla  ab  abbate  et  conventu    Fottatentit 
Eccletiie, 

(Gircaannaroll65.) 
[/4ld.,  54.] 
Ego  RoGERos(16)  Dei  gratia  Fossalensis  Eccleaw 


(16)  Rogerus  ille,  abbas  Fossaten^U   menioratur  annis  1163,  1164,1165,  aiqiie  1168.  Yid.  Gall.  Chri$i.. 
t.  VH,  Insl.,  col.  «93,^4. 


909  EPISTOLiE  ET  D!PLOMATA. 

abbas  et  tolus  noster  conveiilus,  noium  fieri  volu-  A 
iniis  unWersis,  tam  prssenlibus  quam  fuiuris,  quod 
nos,  Garnerium  de  Domibus,  fiiium  Dode  a  jugo 
serviiuiis,  qua  nobU  lenebalur  asiriclus,  absolvimus 
eiipsum  domino  episcopo  Parisiensi  cnro  omni 
subslanlia  et  possessionibus  et  hacredibus  suis, 
quos  vel  liabet»  vel  habilurus  esi,  et  cum  eadem 
oondiiione  qua  nobis  erai  obnoxius,  perpetoo 
habendum  concessimus,  hoc  lenore,  quod  dominns 
episcopus  Pariiiiensis  quenidam  liominem  sunm , 
Sieplianum,  scilicei  de  Domibus,  flliom  Bernardi, 
eodem  ipodo  nobis  futurts  iemporibus  habendiim 
concessit.  Qnod  ut  Irrefragabiliter  teneator  In  pos- 
tcnim,  praesentl  scripio  ei  sigiin  nostri  auciori- 
iaie,  dignum  duximus  prxmonire. 

IV. 


9ie 


Charta  conventionu  inter  eapitulum  Eccle»iic  Pari- 
iiensis  el  Henricum  Magnumt  Arnulphum  de  Cor- 
beron  et  Petrum  dietum  Girbont» 

(Annoll73.) 

[Cartutaire  de  Notre^Dame  de  Parii,  11,  175. 

In  nomine  sanct»  et  individusc  Triiiiiali^.  Cgo 
BARBEDAURVS.Dei  graliaParisiensisEcclesi:e  decanus, 
loiuinque  ejiisdcm  Ccclesi»  capilulom,  noium  fierl 
volumus  universis  qnod  qusedam  conlroversia  ver- 
iebatur  inler  nos  ei  Henricum  Magnum  ei  Arnul- 
lum  de  Gorberon  et  Pcinim  Girbont,  super  qaadam 
decima  de  ierritorio  de  Boneis  {aliat  de  Bonoilo)^ 
B  quod  esi  iiiier  Grisioilum  ei  Susciacum.  Ad  ulti- 
mum  hxc  conveniio  facta  esi  iniernos,  eipnedicios 
milites,  in  prxseniia  venerabilis  patris  nosiri 
Mauricii,  Parisiensis  epHscopi,  quod  haberemiis 
declmam  omniiim  vinearum  qux  in  eodein  icrrito- 
rio  erani,  et  ubicunque  in  eadem  terra  posiea  factae 
esseni,  eiiam  si  totum  prxdicium  territorium  vi- 
neis  occupeiur.  Pnrierea  in  grangia  praedictorum 
militum,  quxe  sita  csi  in  villa  Bonoili,  habebimus, 
singulls  aniiis  unum  modium  annonx,  dimidium 
frumenii  ei  dimidium  avcn».  Praefaii  vero  aiiJiics 
ei  eorum  successores  jurc  hxreditario  habcbunc 
toiam  decimam  frugum  qux  in  praedicto  territorio 
colligeniur,  ci  eiiain  st  loium  terriiorium  in  agri- 
culluram  redigatur,   usque  ad  Bosum   de  Barez. 


Authenlicum  Radulfi  eomiti»  de  Ciaromonte^  de  tfui- 
Uilione  prwbendce  quam  tenuit  Petrus  de  Honciaeo 
in  ecclesia  Beatai  Maria  Parisiensis. 

(Anno  1169.) 
[Ibid.,  59.] 

Ego  Radulpbcs  comes  de  Glaromoiiic,  notum 
fieri  volo,  iam  praeseniibus  qoam  fuiuris,  quod  qiie- 
rclam  moverain  adversus  dominum  Mauriciutn  Pa- 
risiensem  episcopum  super  prxbenda  qiiadam  qunm 
Peirus  de  Monciaco  teniierat,  quam  ad  jus  meum 
«Ic  Teodo  de  Liisarchis,  pertinere  asscrebain  ;  epi- 
acopus  vero  hoc  penitus  inficiabatur.  Tandem  rogatu 

et  petilionibtis  ipsius,  et  affectu   dileciiouis  quam  „ ,    __,__  __  __ 

Ecclesiae  Parlsiensi  volebam  exhibere,  si  quid  jiiris  ^  Quod  si  forie  coniingercl  quod,  praedicto  bosco  di- 


in  praebenda  illa  habebnm ,  pnefatae  Ccclesiae  con- 
ce8si,et  supcr  altare    Bealas  Mariae,   per  manum 
episcopi,  pnrbendani  illam  liberani  ei  quieiam  in 
pcrpeiuum  clamavi,  ci  per  annulum  unum  Ecclesiae 
oi  episcopo  jtis  suiim  recognoscens,  resignavi,  et 
hoc  tenore,  quod  nullus  successorum  nieorum  in 
praebenda  illa  jus  aliquid  requirai  in  posicrum,  sed 
ad  jus  Parisiensis  episcopi,  sicui  ei  aliae  praebendae, 
fiituris   speciabii  lemporibus.  Qiiod  ne  oblivione 
deleri,  vel  hominum  maligniiate  aliquatenus  in  fu- 
iurum  possei  infirmari,  sigilli  mei  aucioritaie  robo- 
ravi  et  hoc  ipsnm  in  praeseniia  domini  regi«  Ludo- 
▼lci  concessi  ei  ui  ipse  hoc  idem  sigilli  sui    muni- 
mine  coflnrinarel,  rogavi.Goncessioni  auiem  super-  .^ 
allatae  Benixe  Mariae  factae  interfueruni  quaroplures, 
scilicci   dominus  Mnuricius  Parisiensis  cpiscopus, 
Alberius  cantor  Parisiensis,  Petrus  archidiaconus 
Siicssionensis,  Ascelinus  sacerdos,  Guido  de  Issiaco 
q«ii  ioin  niissam  celebrabai,  roaglster  Odo  diaconos, 
Galtems  sobdiaeoiiiis,  mtgisier  Uildoinas  diaconos. 
Recordaiioni  veio  et  recogniiloii  ooram  doroino 
rege  factae  loterfuerant  plores  alii,  eomes  Tbeobal- 
dus,  Fredericus  Parisiensis,  Bocardos  Veioinisete., 
et  de  canonicis  Parisiensibos,  Barbedauros  deca- 
Rus,  etc, 

Acturo  Parisius,  anno  ab  Incamaiionis  Donii 
iiicaell69. 


rulo,  ierra  in  agriculiuram  rcdigeretur,  si  quid 
juris  ipsi  habebani  in  eodcm  bosco,  nobis  quieie  ei 
absolute  in  perpetuuin  reliqiierunt.  Hanc  auieni  pa* 
fiionem  ratam  perpeiuo  habendam  ei  tenendam  str- 
pra  nominati  miliies  eieorum  uxores,  cum  filiiset  R' 
liabus  suis  concessernni  ei  fide  confirmavcruni*  Nos 
vero  ab  ipsis  de  justiiia  requisiti,  ecclcsiasiicaiii 
exerceri  vindictam  faciemus.  Quod  ne  ab  aliquo 
posterorum  infirmari  possii,  chirograplio  muniri, 
personaruin  quoque  subscriptarum  testimonio  ei 
aucloritaie  sigilli  nostri  corroborari  decrevimus. 

Signuin  Barbedauri  decani. 

S.  Alberii  praM^ntoris. 

S.  Germuiidi  archidiaconi. 

S.  Simouis  archidiaconi. 

S.  Gerardi  archidiaconi. 

S.  Magistri  Galteri  presbyteri. 

S.  Jocelini  presbyteri. 

S.  Simonis  diaconi. 

S.  Helduini  diaconi. 

S.  Balduini  subdiaconl. 

S.  Hervei  subdiaconi. 

S.  Joannis  puerL 

S.  Guillelmi  pueri. 

Acium  publice  Parisius,  in  prseseniia  Maurlcii, 
Parisiensis  episcopi,  anno  Yerbi  Incarnati  1173^ 
episcopaius  vero  domni  Manricii  xiii. 

Datum  per  manum  roaglsiri  Pctri  canceHarii. 


.0' : 


Pll  •      MAURICn  DE  SULLIACO  PARIS, 

VI. 

Charla  de  CuManviUa. 

(Annolt89.) 

[/fcfr/.,p.  197.] 

In  nomine  sanclae  ei  individua!  Trinitatis,  amen. 
Rgo  llERVEusParisiensisdecaniis,  toiumque  ejusdeni 
capitulum,  nolum  facimus  lam  fuluris  quam  prae- 
sentibtis,  quod  Roherlus  (llius  Willelmi  de  Gunsan- 
viila^  quam  pater  suus  et  mater  sna  acquisieranl, 
eiipsi,  nomine  eleemosynx  dederant  ecclesiae  no- 
9ir»,  pro  remedio  anlmarnm  pairis  et  mniris  et 
prsedecessonim  suorum  et  sua,  per  maniim  vcnera- 
Mlis  cpiscopi  nostri  Mauricii,  perpetuo  possiden- 
dam  concessil.  Fraier  vero  ipsiiis  primogeni^iis, 
nomine  Willelmuset  uxor  ejiis  et  haeredes  siil  et 
sororcs  ci  nepoies  hanc  oblationem  concesserunt  et 
ratani  hahiierunt.  Cum  antem  ad  hanc  partem 
qiiam  a  Roberto  habemus,  omnium  partium  de- 
cimx  loLi  vicia  {tic),  lotum  forragium  et  omnes 
iriinrantes  et  trahenies  «ingulariter  pertinereni, 
medieiaiem  nobis  in  perpeluum  quittavit.  Ipsi  vero 
fratri  siio  Roberto  in  novalibus  novem  modios  frii- 
menli  reddendos  a  colonis  prima  dominica  posl 
feslum  Sancli  Dionysii,  pro  hncreditatis  portiotio 
nssignavil,  ad  minam  de  Gunsanvilla,  lali  quidem 
conditione,  qnod  de  quinqiie  modiis  priino  assigna- 
tis  Roberto,  justitia  cum  integritate  ad  se  pertine- 
bit ;  de  aliii^  vero  iv  modiis  uliimo  concessis  Ro- 
berlo,  pra^fatus  Willclmus  venditioncf^  et  justitiani 
•ibi  retinnit  lioc  exccplo  qiiod  si  coloni,  die  assi- 
gnata,  Roberto  redditits  suos  singulis  annis  iion 
pcrsolverint  jusiilia  et  enientlaiiones  super  hoc  ad 
iloherlum  pertincliunU  Sciendiitn  vero  quod  isti 
novein  modii  ad  Willclniuin  et  haeredes  ejus»  posi 
decessiim  Roberti,  revoiventiir.  Quidqiiid  aulem 
jiire  hsereditario  vel  ariqua  obventioiie  ad  Willel- 
iiiuin  desccnderit  vel  dcscendere  poicrit»  Robertus 
ei  el  liaeredibus  ejiis  in  perpeluum  <|uittavit.  excepto 
iliiuidio  modio  frumenti  quod  singulis  annis  praefa- 
lus  Willelinus  et  maier  sua  Robertoinfraprxdictum 
terminiim  persolvcnt^;  post  decessum  veruni  ma- 
iris  suae,  Willelmus  vel  haeredes  e}us  dimidiiiin  mo- 
dium  ex  in!egro  solvere  tenehuninr.  Qiiod  ul  ratuin 
iirimiinqiie  perinaneat,  praeseiitem  paginam  slgilli 
nostri  aiictoritate  communiinus,  et  testiuiH  sub- 
icriptlone  confirinainus. 

Sigiiuiii  llfrvei  decani. 

S.  Magisiri  Petri  praecentoris. 

S.  Mauricii  archidiaconi. 

S.  Ilosinundi  archidiaconi. 

S.  Girardi  archidiaconi, 

S.  magislriPeiri,  capellani  episcopi. 

S.  Galonis  presbvteri,  succentoris 

Actuin  publice  Parisius»  in  capitulo  nostro  anno 
ab  Incarnatione  Domini  1189. 

Data  per  manani  Ilitduini  canceUarii. 


EPISC.  EPISTOLiE  ET  DIPLOMATA.  9\1 

A  Vil. 

De  prati»  rendiih  ab  abbnlina  Sancii  Cirid 
in  insula  Mere. 

r(AmiolI90.) 
\CarluL  de  Kolre-Damede  Parii,  I,  55.] 
In  nomlne  sancta^  et  individiiae,  Triniialis.  Ego 
SoucELiifA,  Dei  gratia  Sancti  Cyrici  abbatissa,  no- 
tum  fieri  volumns  universis  quod  nos ,  coromuni 
lotius  nostri  conventus  assensn»  duos  arpennos 
pratorum  in  insula  Mere,  de  elcemosyna  Ciloiiis 
Pilosi«  venerabili  domino  et  patri  Mauricio  Pari- 
Biensi  episcopo  ejusque  successoribus  in  perpetuum 
concessimus  possidendoa»  acceptls  de  beneficio 
episcopl  ipsius  quatuor  Hbris  Parisiensis  monei». 
Ad  ciijus  rei  perpetuam  firmitatem  prsesentem  cliar- 
B  tam  fieri  praRcepimus*  eamqiie  sigilli  nostri  sub 
Impressione  confirmavimus.  Signum  Eugeniae  prio- 
rissae,  S.  Ilildeardis  subpriorissae,  siguum  Mamihae 
cantricis,  signum  Odelinae  cellariae ,  slgnum  Agne- 
tis  la  Chevrelle,  signum  Hemeline  secretariae.  Te- 
gtihus. ...  Ilugone  et  Petro  capellanis  Sancti  Cy^ 
rlci.    - 

Actum  apud  Sanclum  Cyricuin,  in  commani  ca- 
pHnlo,  anno  liicarnalionis  Domiuicae  II90* 

VIII. 

De  procuratione  episcopi  in  ecc/etta  Sancii  ExKp^rH 

de  Corboilo» 

<Anno  1191«  Mart.  3.) 

[Ibid.,  U.] 

In  nomine  Domini,  amen*    Adela,  Dei  gratia 

^  Francorum  regina  ,  notum  fieri  volumus  univcrsis 
qiii  pracsentes  litteras  viderint  vel  audierint  quod» 
cum  querela^quam  veiierabilis  Parigien&is  episco- 
pns  Mauricius  super  procuratione  sibi  exhibenda 
adversus  ecclesiam  Sancti  Exuperii  Coiboilensis 
proponebat,  de  mandato  doinni  Clementis  papa: 
tertii,  Mainardo  Pontiniacensi  et  Guidoni  Pnilia- 
censl  abhaiibus  commissa  fuisset,  in  praesentia  no- 
stra,  mediantibus  venerabilihus  viris  Iliigone  Au- 
tissiodorensi  et  ioanni  Nivernensi  episcopis  ,  hoc 
modo  in  amicahilcm  compositionem  est  redacla.  Si 
Parisieiisis  episcopus  Corboiluin  cum  archidiacono 
ejusdem  castri ,  vel  etiain  sine  archidiacono,  die 
fesltvitaUs  Sancti  Eiuperii ,  prima  scilicel  die  Au* 

Q  giisti  in  eadem  ecclesia  divina  celebraturus  adve- 
neril,  cauonici  S.  Exuperii,  pro  procuratione ,  ei 
qninqiiaginta  tantuin  solidos  persolvere  tenebuntur. 
Si  vero  archidiaconus,  sine  episropo,  die  fesiivita- 
tis  pra*diclae  ad  Ecciesiam  illjin  accesserit ,  cano- 
nici  nihil  archidiacono  pro  procuratione  peraol« 
venl.  Quocunqae  auiem  alio  die  vel  tempore  epis- 
copus  vel  archidiaconas  ad  ecclesiam  S.  Exuperii 
venerii,  nullam  vel  episcopo  vel  archidiacono  pra- 
carationem  exhihere  debebunt. 

Acium  apiid  Meledunam,  in  regia  domo  prima 
hehdomada  XL  [i.  e.  Quadragesiina;],  anno  Incar- 
nationis  Domini  ii90,  pi^eniibus  ipso  llugoiie 
Clemeniis,  abbaie,  etc.  Hugone,  Eiijorrando  et 
ioannedePcrracheio»  Sancti  Exupcrii  canoniclSt  ' 


91S  ODO  TULLENSIS. 

Mallbxo,  Nicolao,  Joanne  canonicis  Parlsiensibiis;  A 
rratre  Dauieie,  magislro  Albcrlo  Lorobardo,  Peiro 
de  Lodevilla ,  el  alils  quampluribus.  Ad  cujus  rei 
l»erenneui  meaioriani  pneseniem  paginam  acribi  d 
kigillo  noslro  praeceplmus  coiifirmari. 
Daluin  per  manuni  Roberti  capellani  noslrl. 

IX. 

Aulhenlicum  capiluli  Parisiemit  super  eadem  pro- 
curatione. 

(Anno   il91.) 

[ibid.,  p.  45.] 

In  nomine  sancls  ei  indiTidiiae  Triniialis,  amen. 

Ego  MicuAEL  Parisieiisis  decanus,  toiumque  ejusdem 

ecclesi»  capiiulum,  notum  fleri  voiumus,  elc,  ul 

inn^XIIUI 


NOTITIA.  91 4 

S.  Aadulphi  presbyleri. 

S.  Malthaei  presbyierK 

S.  Wiilclmi  diacouU 

S.  Pelri  diaconi. 

S.  Odonis  diaconi. 

S.  Adam  subdiaconi. 

S.  Suggeri  subdiaconi* 

S.  Henrici  el  Wilelmi  pueroruin. 

Datuin  per  manum  Ililduini  cancellariL 

X. 

De  quitatione  Emelina  mutierii  Fari$iensi$  facta  ab 
abbate  et  conventu  Sancii  Germani  de  Pratis  (17). 
(Circa  an.  il94.) 
[Ibid.,  p.  54.1 
Ego  RoBEKTiJs,  Dei  graiia  Reali  Germani  de  Pra- 


Hanc  igitur  composllionem  ad  nossub  leslimonio  B  \\^  hitiniiis  abbas,  universis  praesenles  lillcras  iii- 
siglllorum  abbaium  praedictorum  allataiu  approba-      specluris,  salulein  in  Domiuo. 


timus  el  ralam  habuiinus»  praeseniem  chartam  sub 
chirographiparlilioue  conscribi  praccipienles,  el  si- 
giili  noslii  sub  impressione  communienles. 

Acium  publice  in  capitulo  noslro  anno  Incarna- 
UoDis  Dominicae  il91,  praesentibus  Ulis  quorum  sub- 
scripla  sunt  nomina .: 

S.  Michaelis  decani. 

S.  Pelri  Prxcentoris. 

S.  Mauricii  archiJiaconL 

S.  Osmondi  archidiaconi. 

S.  Girardi  archidiaconi. 

S.  Galonis  succenloris. 

S.  Stephani  presbyleri. 


Noverit  universitas  vestra,  quod  venerabilis  Mau- 
ricius  Pari&ieusis  episcopus  donavit  nobis  et  eccle- 
slae  nostne  Isabel  aucillam  suam  in  uxorem  Robenl 
hominis  nostri,  ita  ut  oec  Ipsi  aiiquid  in  ea  iieque 
in  descendentibus  ex  ea  fliiis  vel  filiabus  liceat  in 
posterum  vindicare.  Nos  quoque  domino  Parisiciisi 
cpiscopo  in  conimutatione  praedicias  ancillae  suaet 
donavimus  Eiucliam  ancilUro  nostram  io  uxoreiii 
Guarini  bominis  sui  slmiliter»  ut  neque  ccclesi» 
nostrae,  neque  nobisaliquid  in  ea  neque  iii  descen- 
dentibus  ex  ea  filiis  vel  filiabus  liceat  in  pQSteriu» 
vindicare.  Quod  ui  raium  permaneat,  sigiUo  noitro 
pnecepimus  roborari. 


(17)Haeccharia  daia  fuit  interll  Maii  1194  et  diem  obilus  Fulconis  abbatis   Sangermaneiisis,  tl  11 
6epi.   1196,  qua  die  defuncius  est  epis.  Mauritius» 


AHIfO  DOMINl  MCXCVlll 

ODO  TULLENSIS  EPISCOPUS 


NOTITIA 


(GalL  Chriit.  Nov.,  t.  Xlil,  p.  1004.) 


Hiigone  I  Vadani  montis  (De  Vaudemont)  comite  ei  Agelina  de  Burgnndia  ojus  uxore  progeniios 
Odo,  Gerardi  II  comilis  germaoiis,  in  Ecclesia  Tuilerisi  sub  Henrico  a  Lotharingia  educatus  est.  Pri- 
mum  archidiaconi,  lum  ihesaurarii  munera  obivii;  episcopalem  vero  dignilaiem  est  assecutus  an.  119il. 
Siib  pontiUcalus  ejus  initium  de  primicerii  diffnitaie  cmersere  difficultates.  Thcodoricus  a  Loihariiigia, 
Malhxi  I  diicis  fllius,  ad  eaiu  di^nitatem,  quai  licet  a  Riquino  episcopo  capitulari  mensae  adunata,  se  pro- 
moveri  curaveral.  Post  Theodorici  obitum  archidiaconus  Ttilleiisis,  nomine  Simon,  sub  falsa  allegalione 
builas  uiipse'succederet  a  papa  impctravil,  Canonicl,  facta  possessionisacceplioiii  iniercessione,ad  saiictani 
setlein  appellarunt.  Ai  Sinion  suffultus  poientis  faniilia:  suae  auclorilate  possessionem  iniil.  In  adversaii- 
dum  inipares  canonici,  ad  suinmum  ponlificem  confiigerunl,  qui  hujus  causae  judices  inslituil  Caialau- 
iiensem  el  Lingoiieiiseiii  episcopos,  abbales  Allacsilvae,  Relliprali  et  Claraevallis,  quf,  in  graiiam  Siinonis 
sententiam  lulerunl.  £x  quo  judicio  facta  est  ad  sumiuum  pontificeni  appellatio,  qui,  re  sedulo  perpensa, 
secundum  capiiuli  vota  proiiuntiavit.  SejK»ginla  canoiiicis  centumqne  clericis  vel  vicariis  capitulum  lunc 
coiistabaU  Alemlis  lot  hoininiliu&  uon  suUicere  cernens  Odo  proventus,  ul  canonicorum  numerus  ad  quin* 
quageiiarium  redigereiur  obliiiuil  a  Coelestino  III,  posila  hac  coiidillonc  ul  siippressarum  decem  prxbeii- 
daniNi  redilus  tam  iii  canonicos  quam  iii  vicarios  refunderenlur.  Statuil  eliain  Odo  ut  unusquisaue  b- 
iribus  scolaruni  instituioribus  uiiius  cauonici  praebeiidam  sortiretur  ;  qui  vero  buiuauitatis  sludia  doce- 


915 


ODONiS  TULLENSIS 


M 


nnf,  Ticarionim  prxbendas  essenl  bibilari.  Romain  peregrinalionem  iggressiit  M  :  qvo  anno  noliU 
Incompertiim ;  sed  certo  aelimisi  dmn  ilie  abesaei,  Gerarduin  diis  nepoiem,  ihesaurarium  et  arcbidia- 
conom,  ab  arckrepiscopo  Trevlrensi  vicarium  generalem  dioecesis  fnstitnium  fuisse.  Alierom  in  Cltinbi- 
cense  monasCeriiim  iter  suscepit,  moimchorum  illic  degentium  sanctam  convcriationem  virtolesf|iie  sn- 
gcipiendt  et  aeimibndi  gralia.  Pfuriinas  res  ecclesiae  suae  tradidiase  dicitur  in  Actis  epiaeopomm  Tulien- 
sium.  In  synodr»  celebrau  viii  Idiis  Maii  119i,  ad  arcbidiaconorum  et  abbaiain  preces  publieavtt  statota 
de  insequendis  raptoribus,  b.xrelicis  et  monachis  apostatis.  Ratas  babuit  eo  anno  iiein  et  119$  indulta» 
Ffabonis-monlis  moiiaslerio  donntiones.  Subscripsit  IIOI  litteris  hi  graliam  S.  Mtcliaelis.  Ipso  quidein 
aniio  pacem  conciliavii  inler  Simonem  diiceni  Lolharingias  ct  Ecclesiam  Hoinaricensera.  Eecte&iaai 
d*Euville  ab  Herherto»  Radulfi  de  Aspetomonte  filio,  cotidiiain  sacravit  aiino  1195.  Eodem  anno  Simoni 
de  Parois,  mox  Jcrosolymain  prorecturo,  crucem  exbibuit,  ipsiiisque  in  pcrcgrinatione  defuncii  tesiainen- 
lum,  quod  ab  illo  acceperat,este\secutus.  Mirevaliensi  ccBuobio  iradidit  antio  1196  aliare  de  Mtdrevauli. 
liiierruit  codem  uiia  cuin  nepole  suo  coiuiliis  ab  llenrico  Yi  Cxsare  Spiraiii  iiidictis,  ubi  et  ipse  a  legalo 
apostoitco  cruceui  ad  ilcr  in  lerrain  sanctani  suseipiciidum  accepit.  Insequenli  anno  ad  iiuperatorciii 
quere!am  de  Theobaldo  I  Barri  coniiie,  ut  ecclesiae  TuUeusfs  vcxaiore,  detulit ;  iargitusque  est  canonicis 
S.  Leotiis  priuratuin  de  Nas  ct  Leprosoruin  domuin  sitaui  in  parocbia  de  Petra-ficia.  Conftrmavit  eliam 
viiiKalendas  Junii  ejusdem  anui  llugoui  abbati  Cluiiiacensi  eccleiiiaui  de  Mosterol.  Adhuc  etiani  deexorta 
inler  Siiuonem  ducein  Lolbaringix  et  Roinariceusem  Ecclesiain  controversia  liitcras  expcdivit  (I).  Jero- 
solyinam  hoc  anno  vei  inseoueiiti  proreclus,  uti  voverat,  in  ititicre  decessit  vi  Kalendas  Decembris,  juiia 
Necrologiutn  S.  Mansueti.  Corpus  ejus  in  urbem  relaiifin,  in  niedio  navis  cathedralis  humo  niandatum 
esi,  dein  in  tuinuium  Uugoiiis^il  Vadaui-montis  coniitis»  nepotis  sni,  ia  ipsa  ecclesia  sepulti,  iransr- 
iatum. 

(i)  Beued.,  HUt.  Tu//.,  prob.,  p.  98. 


ODONIS  STATUTA  SYNODALIA 

ANNO  1192  EDITA. 
(D.  Marten.,  Thesaur,  Anecdot,,  IV,  il78,  ex  autbographo  Belli-Prati.) 


fn  nomine  Patrls,  et  Filii,  et  Spiritus  sanctl/       A 
Odo»  Dei  gratia  Leucliorum  episcopus»  omnibus 
efclesiasticls  personis  in  episcopatu  nostro  consti- 
euiis  in  perpetuuro. 

Noverint  in  posterum,  ac  memoriter  teneantuni- 
versi,  quod  dilccti  nobis  in  Doniino  fratres  et  amici 
nrcbidiacoiii  cl  al)bates  deepiscopalu  nostro  ad  nos 
venientes,  et  pro  lacrymabilibus  injuriis,  quibus 
ccclesi»  nosir»  et  ecciesiaruni  miiiislri  quotidie 
opprcssi  irromediabililer  laborabanl  et  afficieban- 
lur,  parlter  ingeniiscenies;  unanimiler  nos  rogave- 
runi,  ut  coutra  tyrannidcui  raptorum  el  quorumli- 
bci  maleractorutn  in  eos  desxvieitiium,  illud  auxilil 
el  protectionis  consilium  atque  tutamen  eis  mise- 
ilcorditer  exhiberomus,  quod  ex  injiincta  nobis 
cura  ei  oflicio  pastorali  eis  paterne  exhibere  de-  D 
bebamus.  Unde  nos  couimunicaio  cum  eis  consilio, 
sicut  rationabile  nobis  visuin  Tuit,  el  eorum  di- 
•creta  consideralio  nobis  consuluil,  statuimus  quod 
in  prxsenii  pagina  capitulatim  adnoiari  prsece- 
pimus. 

1«  Divina  non  celebrentur  iit  loci$  per  qua  trameunt 
injusie  ablata  eccletiis, 
Statuimus  ilaque,  ei  sub  anaihemaie  inlerdixi- 
mus,  ut  quando  per  quodcunque  castrum  seu  villam 
inepiscopatu  nostro  consistenlem  bona  ecclesiarum 
nostrarum,  seu  cujuslibei  clericorum  nostrorum  per 
iiijusiam  ablationein  deducla  iransire»  vel  rorte  ibi 
liernoctare  contigcrit,  ita  quod  exinde  nihil  prorsus 
ihi  reinaiieat,  inierini  divina  ibi  non  celebrentur. 
Ubicunque   autcm  bon.i    illa  vcl  ex  tolo,  vei  ex 


parte  receptari,  vendi,  aul  quocunque  modo  expcn* 
dl  contigerit,  divina  ibi  fleri  omnino  inierdici- 
muSy  et  emptores  pariler  cum  pnedaloribus  eadem 
evcommunlcationis  senlenlia  innodatos  esse  usque 
ad  inlegram  restilutionem,  el  condignam  suiisra- 
lionem  decerrilmus  :  hoc  adjicientes,  quod  interim 
si  qui  ibi  manentes,  et  illius  Injurius  non  consent»* 
nei  nec  auclores  in  exiremis  posili  fuerint,  confes- 
sionis  el  viatici  suffragio  funganlur ,  scpulturam 
vero  In  atrlo  non^  babeani»  donee  ablatis  ex  inte» 
gro  reslitntis,  et  diviua  ibi  celebrenlur,  et  exira 
airium  positi  sine  omni  emendaiiooe  debilo  atril 
bonore  donentur. 

IL 
Constituimus  etiam,  ul  si  aliquis  de  principibus 
aui  nobilioribus  liujus  terrae  liona  quaeiibet  eccie- 
siaroni  seu  clericorum  noslrorum  in  proprla  perso- 
na  sua  per  violentiam  diripuerii,  el  in  villam  suani 
deduxerit ;  in  eadem  villa,  et  in  lola  alia  terra 
sua  divina  non  celebreotur»  donec  ablata  ex  inle- 
gro  restiluantur.  Si  vero  milites,  vel  quicunque  de 
familia  tam  principum  quam  nobilium  aliorum 
boiia  quaecunque  similiter  ecclesiarum  seu  clerico- 
rum  noslrorum  violenter  aeceperinl,  el  in  villam  do^ 
mini  sui  deduxerinl ;  divina  ibi  pcnilus  non  celc- 
brentur,  donec  ablata  cuin  salisractioiie  ex  inlcgn» 
rcsiituantur ;  et  cum  ipsi  maleficii  auctores  «  uo- 
bis  nominatim  excoinmunicati  fuerint,  et  boc  per 
episcopatuin  nosirum  innoluerit ;  ab  omnibus  pre* 
sbyicris  ubicunqiie  divina  fient,  singiilis  dominicis 
diebus  nominaiim  excommuniccntur.   St  vcro  pro 


9iT 


STATUTA   STNODALm* 


918 


rigore  justitix  capilalia  ex  inlegro  reddita  fuerint,  A  quod  carrlcaTerint,  ab  omni  cbrl&tianitatis  obseqiilo 


ipsi  tanien,  non  nisi  satisfactione  iiobis  prios  fa- 

cia,  nollalenus  absolvantur.  IIoc  vero  nonc  super- 

addinius,  quod  quicunque  aliquem  de  boJNsmodi 

nialefactoribus,  a  nobis  nomitiaiim  excomniunica* 

lis,  in  domo  sua  receperii,  apud  sese  eum  pemo- 

ciaresustiuuerit,  pariier  cum  illo  excommuuicatus 

sit,  nisi  per  ignorantiam  se  boc  fccisse  probare 

possii  :  quod  sola  manu  sua  ei  f<icere   licebitsi 

voluerii ;  si  auiem  se  iude  purgare  non  polest,  el 

ad  enieiidationem  culpae  pro  nocte  illa  decem  so- 

lidos  solvere  voiuerii,  et  tolies  decem  solidos  quot 

noctibus  illum  recepil,  a  senientuB  vinculo  absolu- 

tus  erit. 

iil.  Uisc  itatula  trarugredientei  oficio  et  benificio 

privati.  » 

Quia  vcro  diiigenti  ac  penilili  consideratioae 

b;ec  deliberavimus,  et  communi  omnium  subdito- 

runi  iiobis  clericorum  tam   rogatu  quam  assensu 

lioc  leneri  decrevimus  ac  praecepimus,  slaiuimus, 

quod  quicunque  suInIIius  nobis  simplicilerciericus, 

seu  etiam  monacbus  lioc  nosirum  mandalum  trans- 

grcssus  fueriiy  et  l>eneficio,  si  babueriti  et  ofBcio 

careat  in  perpeloum. 

IV.  Divina  cettent  cum  tepeiitur  aliquii  in  ccemeterio 
tempore  interdicti,. 

Porro  de  bis  qui  corpus  alicujus  defuncti  vio- 
I^nier  in  coemeierio  tumulaverint  eo  tempore  quo 
villa  illa  a  cbrisiiaDitaiis  obsequio  propter  josti- 
liain  suspensa  fueril ;  constituimus,  ut  quandiu  ibi  C 
scpulium  fuerit,  divina  ibi  peiiitus  non  cclebrentur; 
ei  cum  ejectum  fuerit,  nec  in  illo,  nec  in  alio  c(B« 
uieterio  deinceps  unquam  sepellatur.  De  bis  vero 
qui  corpus  sic  lumulaveruni,  si  quis  anle  reconciiia- 
tionein  obierit,  similiier  cbrtstiana  sepultura  careal 
in  perpeluuin. 

Y.  Contra  vim  inferentet  domibut  religiotit. 

Ct  qiioniam  gravis  el  inUderabilis  plaga  domi- 
bus  religiosorum  imminet  ex  hoc,  quod  potentes 
lerrse  boves  seu  caetera  animalia,  vei  carros  ad 
carmcandum  sibi  violenler  diripiunt ;  irrefraga- 
bili  deterroioalione  conslituimus ,  ut  illi  qul  talem 
Tiolenliam  fecerint,  statim  sub  Interdiclo  excom- 
monieationis  teneaniur;  et  illi  qui  eis  dederint 


suspendalur,  quousque  damna  domibus  illala  ex 
Inlegro  restaurcntur,  et  digne  de  caetero  Dco  no- 
blsque  satisfiat* 

VI.  Advertut  fugiiivot. 
De  fugitivis  vero  qul  professiones  suas  irritas 
facienies,  de  quolil>et  ordiue  ad  saeculum  rever- 
lunlur,  similiter  coiistituimus,  ut  singulis  Domini-r 
cis  diebus  per  universas  parochias  excommuni 
centur ;  et  si  uxores  duxeriut ,  uxores  similitei 
ct  familiae  eorum  excommunicentur,  et  omiies 
qui  eis  aliquam  cbristianilatis  commuiiionem  scieop 

ter  praeslilerint ,  sub  Inierdicio  cum  eisdem  te- 
iieantur» 

Vil.  De  celebrante  pratente  excommunicato. 

Si  quis  vero  nobilium  vei  polentom  lerrae  teni- 
pore  quo  excommunicatus  fuerit  a  nobispresbyte- 
rum  aliquem  adduxerll,  et  conlra  interdiclum  no- 
sirum  divina  sibi  celebrare  fecerit;  ille  qui  lalitcc 
celebrare  praesumpseril»  excommunicetur»  et  officio 
et  beneficio  ecciesiastico  in  episcopato  noslro  ca- 
reat  in  perpetuum. 

Vlil. 

Consiiluimus  etiam,  ut  si  aliquis  presbyter  a  no- 
bis  excommunicaius  In  dioecesi  nostra  divina  eele- 
brare  praesumpserit,  beneficio  el  officio  ecdestastieo 
careat  in  perpetuum. 

IX.  Contra  Waldentet  hareticot^ 

De  haereticis  aulem  qui  vocanlur  Wadoyt  omni- 
bus  fidelibus  tam  clericls  quam  laicis  in  remissio- 
nem  peccalo^um  suomm  praecipimus,  ut  quicunque 
eos  invenerinl,  vinculis  astrictos  leneant,  et  ad 
sedem  Tullensem  puniendos  adducant. 
X. 

lllud  sane  memoriae  commendandum,  quod  si 
qui  pro  exsecutione  bujus  jusliiia!  a  propriis  scdi- 
bus  suis,  quod  abslt  I  expulsi  fuerinl»  apiid  nos 
noslro  patrocinio  R03traque  dispositione  victus  et 
vestitus  administrationeni,  prout  dignum  fuerit,  in« 
dubiunterinvenienl.  Omnibiis  hujiis  cartae  tenorero 
servanlibus  sit  pax  et  gaudiuin  per  oinnia  saecula 
saeculoram.  j 

Acium  legiiiroe,   publice   recitatumi  canonice 


vel  vendiderint  quod  carrlcabunt,  poslquan  vio-  ^  in  sancta  Tullensi  synodo  confirmaium,  indiclio 
ieiiiiam  iliam  cognoverini,  similiter  excommuni-  ne  x,  viii  Idus  Maii»  anno  Dominicae  Incaroaiio 
ceutur,  et  vilJa  illa  ad  quam  dcporlatum  fuerit     nis  1192. 


CIRCJk  Alf3IUM   MCC 


ALEXANDRI 

GEMMETICENSIS    ABBATIS 

EPISTOLA  DE  FILIO  HOMINIS 

(D.  IIabteii.,  AnecdoLf  1. 1,  col.  777,  ex  nis.  Gemmclicenf^K) 


R.  dileclo  in  doroioo  frairi»  fr.  Alexarder,  vi-  A  cerlius  est,  quoJ  aulem  iJeo  diclum  sii  quia  nnii 


dere  volunlalem  Domini. 

Secreta  mihi  mediialione  aliquando  qnaerenii 
qualiier  illud  evangelicum  :  Quem  dicunt  homine$ 
tiu  FUium  hominii  f  aimplicioribua  frairibus  Gal- 
lico  sermone  exponerem»  lanta  obviavil  diflicuUas, 
uC  vel  nimis  remola  inierprelatione  uierer»  ei  qnae 
vix  ad  lilterani  vidcrelur  accedere,  vei  quia  bomi- 
iiibus,  non  liilerae  salisfaciens,  aliud  pro  aiio  dlce- 
rem  eorum  de  more  qui  sopbislice  dispuianies» 
non  ad  oraiionem,  sed  ad  bominem  proferuni  so* 
luiionem.  Cum  enim  boc  nomen  (Uomo)  non  de- 
terminei  sexum  :  Filium  bominis,  iiec  filium  viri, 
jiec  (ilium  feiuiiiae  recie  poteram  interprelari.  Uo- 
rum  eniiu  ei   alierum  omniiio  falsuin  est,  ei  neu- 


ci  non  plurium  liominum  filius  esl,  non  de  verbis 
exponuni»  sed  verbis  ImponHniur.  Sciendum  est 
autem  quod  filius  in  sacra  Scriplura  quauior  mo- 
disaecipiiur;  raiione  crealionis,  ui  in  Liicailc/aiii 
fUiuM  Dei ;  raiione  saccessionis  ei  generis,  ui  ibi 
deCbrislo /l/ttDavti/» /i/it  A^raAaiii;  ralionc  legis, 
secunduin  quod  Josepb  dicilur  filiui  Eli.  Nain  se- 
CHudum  carnem  filius  Jacob  fuii,  el  foriasse  iu  liac 
eadem  significaiione  secundum  legem  nuiiidaiiani 
dicuniur  filii  adopiivi.  Quarlo  auiem  jnodo  filius 
diciiur  secundum  propriam  subsiaDiias  de  sulislan- 
lia  geDeraiionem»  secundum  quam  Christus  dlcilur 
Fiiius  Dei  et  filius  bomlnis.  Uiruuique  auiem  boruiu 
credere  de  subslaniia  est  fidei  cbristianai ;  et  ideo 

iru...  «le  liilera  haberi  poies..  No..  enim  aiios  ho-  ^  "*«  ^  "*«"«"»  "»"»  ^  »"1"'"^«  *""*  ^^"'^ 

itus,  cum  se  Filiuro  Dei  ei  filium  bominis  uomina** 


niinis  deierininale  boc  exprimil  quod  filius  feminae, 
vcl  filius  Yirginis,  quamvis  penilus  idem  sil  filius 
bomiuis  quod  filius  Yirgiuis ;  sed  neque  aliud  ali- 
qiiid  facile  occurrebal  quod  boc  lermiuo  (filius  bo- 
minis)  deierminale  iiisinuaretur.  Ilac  igiiur  diffi- 
cuUaie  coaclus»  ad  profundiora  mediiationis  sub- 
aidia  recurrebam,  el  veluii  ruiiiinando  quod  ab 
aliis  audieram,  ad  inenioriani  revocabam  quidquid 
id  est  loiuiu  libi»  fraier  cbarissime,  sine  ficlioiie 
efluiido,  ui  cum  cedulam  uostram  inspexeris,  le- 
gisse  in  peciore  iiostro  videaris.  Aiuiit  igitur  qiiod 
iiuus  solus  sii  filius  terrae,  unus  solus  filius  bo- 
iuinis,  caeleri  omnes  filii  bominum.  Adain  solus 


rei;  sicat  eniin  in  aiiis  sacramentis  iu  quilNis  sub- 
Blauiia  fidei  vertiiur»  qualla  sunt  eucbaristia  et 
bapiismus.  Quid  euim  manifesiius  esse  possii  eo 
quod  dicit  carnem  suam  manducandam  ei  sangui- 
nem  suum  bibendum  7  Quid  aperiius  eo  quod  di- 
cit :  Qui  erediderit  el  bafHizalui  (ueril^  ialvue  ern 
(Mare.  ivi).  Ita  luce  clarius  et  sine  omni  involucro 
filium  bomiuis  se  nominai,  non  bomiuum,  viri  sci- 
iicet  et  feminae,  sed  singulariter  bominis,  ut  e& 
necessitate  Inielligamus,  nou  inasculi,  sed  feminaf», 
ciijus  naluralis  proprielas  esi  concipere  et  parere. 
I3t  igitur  veritatem  bumauae  uaturae  oobis  creden- 


filius  est  terrae,  per  carnalem  concupisceniiam  ge-  C  ^^^  i»  ^  osteuderet»  filium  bominis  sincera  Ye- 


niii  ouinessunt  fiUi  bomiuuin,  siiiequa  genilus  non 
bomiuuin,  sed  boniinis  filius  esl  solus  Cbrislus, 
quod  quia  illi  soli  convenil,  iuio  quia  ipse  sic  vo- 
luit,  pro  descrlptione  ei  assiguatum  est,  quae  illi  et 
soli  el  seniper  convenil.  Si  vero  objicitur  quod  ct 
de  Czecbiele  scriptum  boc  reperilur,  iuiproprie  di- 
ctuin  putaiit,  ui  qui  dicitur  fiiius  bomiiiis,  Inlelli- 
gatiir  ei  filius  bominum,  el  baec  esi  omuium  fere 
de  praedicla  appellalioiie  seuteulia.  Tu  lanien  qui 
iion  verboruin  superficie  falso  deliiiiri,  sed  iiito- 
jiore  veriuiis  medulla  rettci  qu«ris,  anlmadverte 
quod  pnedicta  verba  iii  paric  quasi  verum,  in  parie 
auteiii  praeteudunt  subierfugiuui.  Quod  eniiu  bac 
•ralioiic  fllius  bomiois  Cbrisius  appcllctur,  cerio 


ritas  se  vocabat  et  slngulariter  unius,  ut  slngulari 
numero  et  virum  excluderef,  et  tacite  innuendo 
Spirilum  sanclum  iniimarei.  Unde  sic  Inlelligitur 
filius  boininis,  ac  si  diceret  filius  illius  B.  Yirgiuis 
quae  a  principio  In  collegio  Cbristi  inveniebatur. 
Aliter  forlasse  auiem  bujus  qiiaestionis  solutio  ex 
verbis  Aposloli  conjici  polerll,  ubi  dicii  Cbristuiu 
iiequaquaiu  deciinaium  fuisse  in  lumbis  Abrabae, 
eo  quod  siiie  peccato  Adae  natus  esi  de  Adam,  ut 
illius  peccatuiu  posset  abolere.  Dicii  autem  beatus 
llierouyiuus,  quod  ubi  apud  nos  legitur  filiui  ko- 
mittii  iii  Evaiigelio,  in  Uebraeo  babetur  fiiiui  Adie. 
Ideiu  ciiiui  Cbl  Adaiu  quod  liouio.  Uiide  qula  boc 
nomcui  homof  primum  fuil  veteris  Adie,  ei  iioa  ab 


921 


ALEXANimi  GEMMET.  ABB. 


illo  per  carnis  propagiiieiii  derivainiis,  eliain  ab 
illo  veiere  lioutuie  liiciuius,  Jii&ia  illud  :  Exuile  voi 
uierem  hominem^  elc.  {Ephe9,  iv.)  Adam  euiin 
luerilo  veius  appellaius  esi,  quia  el  ipse  priuitis 
invcicravii,  el  iiiveieraiidi  aliis  causaiu  dedit.  Cuui 
ciiiui  peccassel,  ni(|ue  a  priuio  siaiu  suo  in  delerio- 
rcm  staiuiu  decliiiassei,  jurc  velus  aique  iuvete- 
raiiis  dictus  esi ;  novus  siquidem  bealus  fuerai» 
sed  iiivelerando,  id  est  auiissa  gratia  qua  lloriie- 
rai,  et  natura  per  pecciituiu  debilitata,  in  scse  de- 
licieudo  miserriuius  iiivcutus  est.  Qiiae  miseria 
vetusutis  iioiuine  signata  est,  eo  quod  ab  illo  iit- 
veierato  exordium  habet.  Filii  auteni  iioiuine  no- 
vitas  siguatur,  quia  cum  filius  auditur,  novuiu  ali- 
quid  indicaiur  :  ideoque  Cbristui  fiiius  lioiuinis,  Id 
ett  uovus  ex  veleri  appellatur.  £x  bomine  euiin 
secuiidum  carnem  est  Cbristus,  quod  esl  esse  ex 
Adam,  sed  nulla  vetustatis  seu  peccaii  contagia 
contrabens  :  licet  veteris  sit  filius  bomliiis  lotuSy 
ideo  est  uovus,  quia  sine  peccato  est  lotus.  Qiiod 
autem  Cllristug  vere  fiiius  Kdx  ruerit,  et  ita  filiiis 
quod  etiam  bacres,  aperle  Ipse  monstravit,  duin 
asceudcndo  in  coelum  bxredilatem  ejus  apprebeu* 
dil.  Adae  eniin  et  semini  ejus,  nisi  peccassei,  ex 
decreto  Dei  haereditas  in  coelo  debebatur,  ubi  co»- 
Btriienda  erat  ecclesia  ex  duobus  parietibus,  homi- 
uuui  scilicet  el  angeloruin,  uumero  ac  diguitate 
aequaliter  sibi  iuTicem  respondentium ;  sed  priiiius 
bonio  ban:  bacreditatem  sibi  et  suis  trausgrediendo 
forisrccit,  In  quo  quia  oinnes  bomines  lunc  fuerunl, 
eadem  baereditate  omnes  privali  sunt,  qul  ab  eo 
cum  causa  seu  poeiia  peccati  descenderuiit  propter 
eaindem  causam.  Omnes  eniin  iiascentes  in  niun* 
do,  de  corrupto  primo  parente  corruptionem  tra- 
bebant,  et  cum  corrupti  concupiscentlis  resislere 
nou  posseni,  omnes  luobedientes  Deo  erant,  sicui 
et  patcr  eorum  Adam.  Erat  auiem  decretum  Dei» 
neminem  intrare  iu  coelum,  donec  tauta  obedientia 
iu  uuo  hoiiiine  iuveniretur,  quanla  iiiobedientia 
fuerat  iu  primo  parente.  Nemo  igitur  caeierorum 
proprie  fiiius  bomiuis,  id  est  bxres  Adae  fuit,  quia 
nemo  bacreditaiem  ejus  obtiiiere  valuit,  nisi  illo 


EPISTOLA  DE  FIUO  HOXITttS.  m 

A  ftolus  qui  siiie  omul  peccato  et  causa  pcccati  cou- 
cepius  est  et  natus.  Obediens  Deo  Patri  per  oninia, 
quia  nulla  illi  coiicupisceutia  resistebat;  potens 
oroniiio,  quia  Deus  et  Dei  Filius,  qui,  cum  pcr  obla- 
tioiiem  sui  corporis  Deum  uobis  recoiiciliaret,  iioii 
babuit  necessitatem  priiuum  pro  suis  peccatis  or- 
ferre,  deinde  pro  populo,  sed  tautum  quje  nou  ra- 
puit,  solvit.  lude  est  quod  taiito  praecouio,  nuiic 
barres,  uuuc  filius  nominatur.  Unde  est  illud  :  Po- 
Mluia  a  me,  et  dabo  libi  gentes  hceredUatem  luam 
{Psal.  ii).  Et  alibi :  Tu  e$  filius  meus  diieclus  in  quo 
mitii  eompiacui  (Malth.  iii).  £t  itcrum  :  Parvuius 
natus  esl  nobis,  et  fiiius  datus  est  nobis  (Isa.  ix). 
Posiremo  ipse  est  semen  Abrahae,  in  quo  beuedi- 
cuutur  omnes  gentes.  Nou  igitur  aestimes  me  di- 

^  cere  eum  filium  hominis,  seu  Adae,  ideo  taiituni 
quod  ab  eo  secundum  carnem  descendit.  Hoc  eiiim 
habueruul  et  alii ;  sed  quia  baeres  est»  quod  alii 
qui  quasi  spurii  in  peccatis  concepti  suut,  nullo- 
modo  esse  putuerunt.  Hic  est  ille  uiasculus  qucui 
peperit  mulier  iu  Apocalypsi,  cui  nocere  non  po- 
luit  draco  iiec  matri  ejus,  eo  quod  raptus  est  ad 
Deum.  Et  quia  nou  solus  Adam,  sed  in  eo  totuui 
buinauum  geuus  ba^rediiatc  privatuiu  est  :  etiam 
toti  bumaiio  geiieri  filius  datus  est,  juxta  illud  : 
In  eum  gentes  sperabunt  (Rom.  xv).  Dcne  ergo  in 
ejus  appeilatioiie  pouitur  boc  nomeii,  homOf  quod 
uon  disCcruit  geuus,  quia  uulli  discrctivc,  sed  oiii- 
nibus  datus  est  in  commune  qul  volucriul  ei  adbae- 

C  rere.  In  Clirlsto  enim  Jesu^  ut  ait  Apostolus,  non 
tst  mascuiuSf  neque  feinina;  non  est  sertust  neque 
iiber^  nec  acceptio  personarum;  sed  qui  timet  Deum^ 
acceptus  est  iiii  {Cal,  iii).  Reuiiiilsci  autcm  le  opor- 
tet  quod  Adam  et  bomo  eamdcm  liabeut  etyniolo- 
giam  ;  utrumque  enim  interpreiatur  terrenus.  Uo- 
nio  enim,  ul  dictuin  est,  proprium  Adae  nobis  fa- 
ctum  est  commune,  in  quo,  sicut  et  iu  Christo, 
omnes  siiie  generum  fuinius  discretione.  Sed  ul 
]am  parcat  oculis  nlmis  evagata  oratio,  filium  lio- 
niinis  crcdiinus  esse  id  qiiod  esi  novus  ex  veten\ 
seu  filius  Ad»,  babito  respectu  ad  eum  slatuiu  iu 
qiio  fuerat  A  fam  ante  peccatum. 


GIBCA  AMNUM  MCG 


GERALDI  CADURCENSIS  EPISCOPI 

EPISTOLA 

AD  FRIDERIGUM  IMPERATOREM. 

Orat  imperatorem  ut  e  carcere  eum  a  miMbui  detentum  liberari  Jubeai. 

(D.  Dachert,  Spicil.,  in-4,  t.  11,  p.  403.) 


Frederico  Dei  gralia  triiimphatoriel  gloriosissimo 
Romanoruin  imperatori,  el  semper  auguslo,  Geral- 
Dus  Gadurcensis  dicius  episcopus, 

Parcere  subjectis^  el  debellare  iuperboi. 

Ei  quo,  sereiiissime  princeps,  in  fcsto  Domioic» 
Naiiviialis  apud  Albam  ceicbrilali  gaudii  coronai 
veslrai  me  sublimilas  vesira  iniercsse  voluil  ei  ho- 
norare,  eamque  mihi  excellenti;e  vesirae  conferre 
gratiam,  ut  inler  alias  bcnignitaiis  vestrx  indicia» 
liilcras  etiam  sccuritatis  pcr  uiiiversum  imperium 
vestrum  ct  ad  omnes  fideles  vcslros,  mihi  dignaii 
sitis  concedere,  tantuin  circa  magniiudinem  ve- 
stram  fideliialis  concepi  rervorem,  ut  nihil  possit 
esse,  quod  honori  ct  bencplacitis  vestris  consonet, 
ad  qiiod  parvitas  nica  noii  sit  per  omnia  prona,  el  in 
omni  puritale  cordis  proinpiissiiiia.  Gumque  tunc 
ul  pcr  vos  habcrem  re;;ressuin  subliinitas  vestra 
inihi  Imposuisset,  et  in  Ramis  palmarum  apud 
riacentiam  aspectui  veslro  mc  prxsentasseni  im- 
pcrialis  magnificenlia  in  tanla  graiix  veslrc  bcni- 
gnitate  me  suscepit,  et  diniisit,  ut  sicut  cha- 
r  ssinio  domino  suo  fidclis  Tamulus  riierim  hoiiori 
vestro  exiUDC  obnoxius  factus,  et  pro  viribus  obli- 
gatus. 

In  boc  itaqiie  fidelitatis  proposito  conslitulus, 
contigit  quod  ad  visilanduin  quemdam  consangui* 
neum  meum  vicecomiiem,  Eborum  noinine,  qui  a 
Jerosolymis  rcdiens  apud  Saiictuin  Beiiedicluiii  de 
inonie  Gasslno  infirmabatur,  ad  partes  illas  irem. 
Qiii,  cum  esset  jam  mortuus,  qiiia  doininus  rex 
Francix,  consanguincus  vester,  mihi  dixerat  quod 
aJ  curiain  ,  ad  quam  domiiius  P.ivembergensis 
pro  rcformanda  pace  Ecclesiae  ex  mandato  vestro, 
et  dominus  Mendensis  de  bcneplaciio  vesiro  ab  eo 
roisfus  eral,  accederem,  visurus  qnid  de  Ipsa  pace 
factum  csset;  pcr  curiam  illam  iraiisivi,  volens 
gatisfacere  et  domino  marcbioni  Monlisrerrati,  qiii 
iDihi  fideli  suo,  quxd-im  ncgolia  siia  imposiierat. 
Comque  inde  redircm,  a  Goitrado  nuntio  vestro,  ct 
marchione  Marchix  Guarncrii,  nullns  prorsus  lilte- 
ras  habens,  captus,  ei  suh  cusiodia  deicntus,  cuin 
quibusdam  clericis  et  monachls  de  rcgno  tranco- 
riiin  et  Angloruin,  non  divllibus  quidcm,  sed  de 
iiobilibus  e;.clesiis,  qul  oinncs  sub  spc  pacis  Eccle- 
six  |icrrcxcranl,  quain  cl  ipsi  simililer  faclam  essc 


A  audieranl.  Inler  quos,  elsl  aliqui  litteras  portarent, 
niliil  tamen  contra  honorem  vestrum,  sed  tantdm- 
modo  ccclesiarum  suarum  jusiilias  conlinebant.  Ad 
pedesigitur  impcrialisimisericordiae  provoluii  ma- 
jcsialein  vesiram  suppliciter  exoramus,  quaienus 
dignationis  vestrae  miseratio  me  ei  quemdam  con- 
sanguineum  meum  vicecomilem  de  Albucione,  illius 
terrx  marchionem,  aioue  omnes  alios  cnm  honorc 
et  integra  restituiione  ablatorum  Taciat  liberari. 
Religiosi  siquidem  sunt  monachi  et  clerici,  el  in 
via  ista  qua  ambulabamus  absque  dolo  el  malilia 
cuntes  sub  spe  pacis,  qiiam  raciam  esse  audierant, 
qui  nihil  quod  vobis  credanl  conlrarium  vulcntes» 
81  pcr  alium  supcr  aliis  gravaminibus  justitiam 
assequi  possent,  ad  eum  utiqiie  libentius  issent.  Iie* 

^  ratis  itaqtie  ct  lacrymosis  precibus  ad  pedes  sercni- 
tatis  vestrx  provolviinur,  iinperatoriam  humililcr 
flagiiantes  misericordiam,  ut  amore  Dei,  iniuitu 
doininimarcbionis  Moniis  rcrrati,  el  domini  comitis 
Sancti  xgidii  fidclis  vestri,  in  meam  liberationem 
aperiat  pietas  vestra  oculos  stios  super  inc,  et  alios 
concapiivos,  quatenus  stiper  hoc  Deus  vobis  relri- 
buat,  et  nos,  qui  ab  omnibus  principibus  Gallicani 
rcgni  muliipUces  faclemus  vohis  graiias  reddi,  sem- 
per  pro  incoluinitate  vestra  orare,  ei  fideliores 
delieamus  exisiere.  Ad  boc,  benignissime  princi- 
pum,  celsitudinem  vestram  cxoro»  ui  liiteras  illat 
securitaiis  ad  omnes  fideles  vestros,  quas  niihi  oilm 
concessisiis,  non  quidem  momentaneas,  sed  sicul 

r  credidi  perpeiuas,  ct  nunc  elargirt,  et  mihi  veliiis 
transmiltere,  quaienus  pro  tali  graiiae  veslrae  argu- 
inento  imperii  vestri  non  soluiu  fidelissimus,  sed  ei 
famulus  efficiar  devolissimus .  Liberalilas  autem 
vestra  nullam  diminuiionem  in  liberatione  nostra 
inveniet,  sed  id  ad  angmentum  noininis  ei  gloriac 
vesirae  plurimum  poterit  provenire.  Statim  enim  ut 
captus  fui  ad  m.ijestatein  vestrain  appellavi,  me  et 
mea,  ac  socios  meos  sub  proleciione  vcsira  con- 
siiiuens,  fidei  jubere  volcns,  quod  recio  grcasu 
aniequam  ad  propria  redircm,  vcsiro  me  conspe- 
clui  praescniarem  mandatis  vesiris  pariiurns.  Tan- 
lum  enim  de  gratia  quam  iiiihi  dedisiis  confide- 
bain,  ut  mihi  benigniias  vestra  inJuIgerety  si  iu 
aliquo  nescientcr  peccasscm. 


AimO  »0111211  MCC 


MATTHIIIS  TIMinS. 


NOTITIA 


(F4BRIC.  Dibliotheca  medim  et  inf,  Latinilatii,  t.  V,  p.  54.) 


Matthapus  oppido  GnUi;r  Yindocinenst  orinndus, 
latidatusqne  Heiirico  G»ndav(^nsi  c.  23.  qui  Bar« 
tlioloniaeo  Tnronensi  ab  A.  1l77ad  1206  (i)  archi- 
episcopo,  Tobiadem  suam  siva  Metaphravn  libri  7o- 
6f>,  versilHis  etegi:)cis  scriptain  dedicavit,  neces- 
bario  diversus  exisiiinanilns  esl  a  Matlhaeo,  ciislode 
regni  Galliie  siih  Liidovioo  nono,  sancto  Galli;e 
rege,  ct  ab  A.  1260  nbbale  S.  Dionysii  (2)  in  quefti 
epilaphiutn  A.  4286  quod  incipit  : 

Hic  jacet  abbatum  ipeculum  tpeciale  probatum, 

Qui  dedit  Eccleiice  mag>tum  virtute  decorem^ 

Archiepiscopii  renuit  Turonensis  honorem,  etc. 
Parum  credibile  uiiquc  quod  Oudinus  loin.  III, 
pag.  483,  dispuiat,  Tobiadem  Barlboloinaeo  dicntam 
esse  pridem  dernncto,  liceniiaqne  poeiica  a  Mat» 
lliaco  honoraios  ejus  manes  tanquain  vivi  ac  spi- 
raniis.  Aliud  longe  linniunt  vcrba  quibus  illum  al* 
loqiiiltir  hunc  iii  modtim  : 

Ecclesi(K  Turonensis  apex,  ovium  speculator, 
Ut  speculum,  proisui  Bartltolomase^  fave* 
ct  cum  de  Engelbaldo  prxsule  A.  1157,   defuncto, 
avunculo  ejnsdein,  dixissel  : 

Hunc  rea  mors  rapuit,  eujus  digninimus  hares 
Tractas  emerila  sceptra  paterna  manu. 
Porro  subjutigit  : 

Vive,  vale,  decus  Ecclesice^  dispone  precanti 
Portunif  naufragium  pelle,  medere  rati, 

Suscipe  TobicB  titidos,  cnm  fratre  decano, 
Vt  limidum  duplexstella  serenet  iter, 

Caudeo  luce  nova  vos  proslvcescere,  etc. 

Vioite  felices  fratres,  quos  corpore  soto 
Esse  duos,  eadem  mens  probat  esse  duoSt  etc. 

Cerie  igitur  diversus  a  Tobiae  Meiaphraste  Jla<- 
Ihwus  S.  Dionysii  abbas,  ad  quem  Epistolce  S.  Lu- 
dovicinonian.  1270  deruncli  et  siiccessoris  ejiis 
Pbilippi  terlii,  el  abbalis  ad  Philippnm  bunc,  Gal- 
liap  regem  qui  anno  uno  aiile  abbatem  ohiit.  Kx- 
stant  epislolae  iilae  apud  Dachcrium  toin.  li  Spici» 
legii^  p.  548  seq.t  ct  tom.  III,  edit.  novae,  pag.  663, 
664, 666, 669,  670,  ei  Peiri  de  Condeto  ad  euindeiii ' 
Matihxum,  p.  667,  de  pace  iniia  cum  rege  Tuni- 
censi.  Auctor  vero  Tobiadis,  qiiain  male  Thebaidem 
dixere  uonnulli,  testatus  se  ex  Latina  Hieroiiyml 
translalione  Mataphrasin  istain  suam  condidiSbO 
libri  Tobiae : 

Ut  sacra  Hieronymi  tradit  translatio,  prosam 
Quulicunque  metro  Vindocinensis  arat, 
£t  .iliquot  versibns  iiiierpositis  : 

Transfert  Hieronymus,  exponit  Beda,  Matthaus 
Metrificat,  reprubat  livor,  amicushabet, 
AiqueinLpilogo : 

Has  fonte  beati 

Hieronymi  prcesens  urceus  haurit  aquas, 

Menioratur  Viiiilocintnsis  ab  llenrico  Ganda* 
Tcnbi,  libro  Deviris  iUustribus,  pag.  166,  cap.  23. 
Citatur  a  Yinccntio  Bellovacensi  in  Speculo  moratif 
ct  :ib  xquali  ejus  Tuoiiu  Walleis.  Ailegaiii  euui  ah- 

(1)  Sammarthani  tom.  1,  pag.  770  seq. 

(2)  Vide  Felibieniuu!  libro  v.  Historice  abbatiot 
S.  Dionysii;  Sainnuilhanos  toui.  IV,  pag.  536.  Suii- 
diuiii  ud  Vussii  pag.  508. 


A  quoties  auctor  florum  poetirorum,  non  Alanas  quf- 
dem,  ut  Tisum  Barthio,  sed  junior  quidam,  item 
Sparanus  in  Rosario.  Laiidat  ipse  Gualterum  scri- 
plorem  Alexandreidos^  de  quo  upra  tom.  III.  baff. 
107  (3).  ^  ^ 

Vobis  Hexametrum  desit  Galleridos  uti, 

,     Pentametris  elegis  Vindocinensis  amat. 

Ejiisdein  Matlhaei  Poetica  sive  Poetria,  ut  tum 

Tocabanl,  qiiae  ignota  caeteris,  sohila  pariim,  par- 

.  tiin  lignti  oratione  laudatur  non  se«ncl  ab  Hieremia 

de  Monlagnone,  cive  Paduano,  in  Epitoma  sapien* 

iia»,  uti  docet  Daumins  in  pracfntione  ad  Hieroiiymi 

Grccci  <^(>ofrtvtav.   ll^i^c    Poetria   nli    et  scriptum 

aliud  Malthaei  Vindocinensis  De  aquivocis  \i\  Bihl. 

RegisGalliae  et  Bibliothccis  Aiigliae  Manuscr.  vide 

Oudini   lom.  III,  png.  484.  Noii  vero  Poeiriam   a 

Tohia  diversam  Dauinius  maniiscriptam  iiahuii,  iiti 

legitur  in  Bibliotheca  curiosa  llallervordi ;  sed  To- 

biam  Vindocinensis,  et  id  ipsiiin  rorlasse  manuscr. 

^  quod  a  Gevartio  Bartbiiis  ncceperat,  cx  nuocenluni 
circiter  Tersus  aliquot  locis  emendaiis  inseruit 
lib.  XXXI,  Adversariorum,  capite  uliiino  :  ubi  inte- 
grum  Vindocinensein  edituruni  se  recepit  in  cor- 
pore  omnium  poeiarum,  qiiod  saecnlis  distincluni 
nioliri  se  lestaltis  est.  Tainctsi  Tcro  Corpus  illiid 
poeiaritm  lucem  non  aspexit,  Joannes  lamen  Hcrin- 
giiis  JClus  et  Fyndicus  Bremensis,  &lat(haei  Tobia- 
dein  ex  duobus  nianiiscriptis  edidit  Bremae  anno 
1642,  8.  Neqiie  prima  ista  Tuit  Vindociiiensis  edi- 
tio,  uti  cxistimavii  ilcringius,  ^d  exstat  etiam 
Lugdnnensis  A,  ISO"),  in  forina  quarla  niajore,' 
cuni  coinment.  inier  Auclores  octo  morales,  et  ex 
eadem  editione  Argentoratensis  A.  15i0,  ulraqiio 
Heringiana  longe,  prjpsertim  circa  flnein,  auctior»' 
Sed  ct  nlia  Lugdiinensis  |)er  Joanncm  Kaenerium 
A.  1538,  8«,  apud  Theobahlum  Paganum,  at  slne 
commentario.  Denique  (4)  Oporiniana  a.  Joh.  Ue- 
roldo  procurata  A.  1563.  A^  Quaruin  editionum  uo-l 
titiani  cl.  Daumii  diligentiae  debere  me   libeuter 

G  proflieor.  Cacterum  vir  clari»simus  atque  doctissi* 
nius  Juuchimus  Fellerus,  pro  singulari  sua  benevo-' 
lentia  ac  humanitaie,  qua  omiies  bonarum  liltera- 
rum .  studiosos,  duin  viveret,  complectebaitur,  A«' 
1690,  copiain  inihi  fccit  ViiitJocinensis  manu  exa- 
rati  a  docio  quodam  viro,  iii  ciijus  nianusciipti  inar«' 
^ine  passim  vari^  lectiones  adnotatae  Araiit.  DesiniC 
ille  oodex  in  ver.u  1510,  hocest  in  fine  capitis  de- 
linii  Tobise.  Ex  inanusc.  Guelpherbytano  varias  lo- 
ciiones  qnasdain  olToit  Polyrarpus  Le^scrus  in  lli- 
sioria  poeseos  inedii  aevi,  p.766.  lu  peiicopani  illaiii,. 
quain  a  Barlhio  iti  Adversariis  ediiain  stipra  esso 
dixi,  iiotas  quasduin  conscripserat  An-Jreas  Uivinus« 
quas  Jlideui  maiiuscriptas  oculis  usurpare  roe  ine- 
niini.  Aruiuoi  etiain  M-Jltha.*i  Vindocinensis  loca  il- 
lusirutu  ieges  iii  Episiol.s  Ueinesio  Dauinianis,  . 
pag.  344,  iii  quibus  et  passim  de  Bariholomaeo  illu 
agitur,  cui  Mutlh;eus  Tobiam  suuin  dedicavit* 

(3)  Vide  Patr,  t.  CCIX.  Epit. 

(4;  Kditioneui  pi  incipcni  ignoravit  Fabricius.  quae 
Lugduni  prodiit  anno  1489,  ap.  Jehuu  du  Pr^,  in- 
fal.  parvo>  cum  glusi^is.  Edit. 


m  MATTILtUS  YLNDOCLNEiNSIS.  928 

MATTH^I  VINDOCINENSIS 
IN  LIBRUM  TOBIyE 

PARAPHRASIS  METRICA. 

(£x  edilionc  cui  ti  utiis  :  Ilistoria  s-^cra  de  Toba  senlore  ac  jimiore,  ante  ahquot  saxnla  lam  earminis 
elegtaci  paraphrasi  quam  orutoria  explanniioHe^  juxta  maieriam  tlteolugicum^  eihicam  el  juridicani  eU' 
ganter  illustrata  per  Mattha'um  ViHdocinaisem  et  Ambrotium  M idiulanensem  :  quorum  ilte  poeta,  nune 
primum  ex  mu.,  iisque  membranaceis  ;  hic  autem  rhelor,  iHiiioque  proises  autjudea\  et  postea  episcopus^ 
ex  editis  codicibus  antiquis  luci  restiiuuntur,  simutque  epislola,  testintonia,  varice  tectiones,  obsercationes 
et  dissertatio  muliivarie  adjiciuntur ,  per  editorem  et  auctorem  Joannem  ILeringium  J  C,  Oldenburgen* 
sem  et  in  episc.  Yerdensi  capituiicutlied.  ecctes,  syndicum,  brema^  typis  Wessetianis  et  sumptibui  ifoU* 
mannianiSf  anno  Christi  164:2.) 

EPISTOLA  DEDICATORIA. 

In  urchi-el  epscopalibus  Bremensi  ac  Verctensi  proxime  viciuis  capiiulorum,  monasleriorumque  di- 
irersoruni,  reverendis,  perrevemidis,  iiobilissiiiiis.  clarissimis,  veneriibilibus  alque  doctissiniis  domini*, 
snmniis  pnvposiiis,  decanis,  urcbidiaconi!;,  caiionicis,  abbaiil)us,  praeposilis,  prioribus  ,  ele,.  dominiSy 
fautoribus  et  aniicis  quondam  ac  eliamnum  suis  dcvole  officiosequecoleudis  banc  bistoriam  sacrain  L.  M.  Q. 
dai,  dicat,  dedicat  Job.  Ueringius  JC.  ei  syndicus. 

Anni  quindccim  ac  novem  sunl  elapsi,  poslquaui  distincto  tempore  ac  de  sin^iilaribus  argnmentis  et 
diversimode  a  me  composila,  ciriisque  personis  inscripla  opuscula,  publicam  in  luceni  emi&i,  ac  pra;- 
niisi,  nec  iiiterea  aniinum  deposui,  quamyis  inter  varios  teniporuin  bod:ernorum  casus  coiislilulus,  el  ad 
di**xsos  oilicioru:ii  labores  vocaluset  in  ils  adbibilus  distraclusqiie,  pturaconquirereetexponere;  nisiqaid 
eiabora^.oni  alqiie  editioni  remorse  qua;dain  subinde  fuerint  iiijeclae.  Flcraque  tainen  ea,  qu»  sub  noiiiinc 
Observatianum  theoretico-practicarum  lam  ex  jure  publico  el  privalo,  quam  diversaruui  geiitium  aijii> 
quilatibus  bistorico-pobticis  adnotaiionibus  novissimis  deproinptaruin  promisi ,  et  quada.n  alia,  (taai 
discursus  qu^iin  iructalus)  prope  adjecta  babco,  atque  indies  ulierius  colligo.  i 

Ua:c  duiii  ad  fineiu  el  liniani  revocaiilur,  ncc  iioii  typograpbos,  mascenaiesque  inveniunt,  post  propria 
etiaiu  alieoa  sive  adopliva  scripla  iiovo-  antiqua  ad  Iwiiiiiu  coniinuiic  typis  coiiimittere  placuit,  et  desi*^ 
deratus  diseriliisiinusque  iile  Dcsiderius  Erasnius  Koterodainus  (5)  boc  siudiiim  fere  prasiulil,  idcmque 
arguinentuin  no^iri  ordinis  vir  ac  veleruni  librorum  diligcns  bcrututor  et  cultor  Joau.  Alcx.  Brassica- 
Dus  (6)  pturibus  iliustravit.  Occurruiit  inlbi  jain  duo  pervctusti,  iiqiie  ineinbraDacei  et  mauu  cxarati 
codices;  iieinpe  ad  niiniinuin  a  nato  Christo  aniio  i3i5;  sicque  ante  treceiitos  et  viginti  sex  annos  coq 
vei  descripii  quoiuiu  auctor,  naiionc  Galius,  iiiter  taiii  inuttos  ^neque  a  Tritbemio  abbaie  iuUbroDe 
tcriptoribas  ecclesiusticiSf  iieque  a  tbeo  et  pliilologo  Gesnero  iii  Bibtiotheca  collocatus  ;  uisi  quod  inter 
receiiiiores  a  polyb.store  Caspaio  baribio  in  Adversariis  locuptetissimii  vuceiur  Mallhxus  Vindocinensis 
(ciijiis  patria; «tiaiu  celebtrrinius  bistuncus  Jac.  Aug.  Tbuaiius  aliquoties  nieiiiinit),ut  cum  ipio  exislimo, 
el  lani  ipsius  proiogus  aique  epilogus  ind.caiit;  licet  in  caic^:  allenus  a  iiie  adbibili  exempiaris  exstent 
lixc  verba  :  CsLxpl.citiiber  uiagistri  Conradi;  i  rortassis  alicujus  possessoris,  descripioris  aut  prxleclo- 
ris,  ante  quein  alicr  iile  vixit  ac  ttoruis,  cujusque  particulaiu  isie  Bartbius  saiiem  edidit,  nempe  prjKla* 
lioiicui  et  capui  primuiii  vix  usque  ad  sccunduin* 

Parapbrasis  cst  nieirica  ct  salis  tersa,  pro  sxculi  istius  ratione  ac  aliorum  roinparaiione,  lii  Tobiae 
•bisloriolani  sacrani,  auic  nalum  Cbristuni»  juxta  quosdaui  cbroiiologos,  aiiuo  740  coniigenteni ;  cujiis 
occasioiie  iiilcr  Paties  ecclesiasticos«  alio  laiuen  diceiidi  gcuere  ac  scopo  tbeiua  suum  tbeok>gico-juridice 
exjiobuil  U.  Aa.brosius  episcopus  Hediolanensis;  iiec  uon  in  Aiiglia  veuerabils  piesbyler  Beda  in  Tobiae 
libetluui  atlegoricaiii  explicaUouem  coaiposuit,  toiiio  iV  operuin  insertam ;  posteaque  iielmboldus  ino» 
uosliclia  et  Ooiibus  jauibos  ryibmicos  posteritati  reliquerunt  jaui  simul  adjuncios.  Au.iqaiores  ei  bre- 
viores  iioiiJuin  inveui,  necde  proxinii  ac  bodierni  sxcub  receutioribus  aucioribus,  a  nie  pariim  visis» 
par.iin  ab  aliis  cilatis  (utriusijue  aulem  geiieris,  qui  in  tibruin  Tobiu!  scripserunl,  Saiiclos  coninicniaio- 
res  idciu  Uartbius  {!)  vocal)  audiv  ,  prasierquain  de  aiictoie  Otossa:  ordinariee  Micolao  Lyraiio,  llugouo 
cardiiiale,  Dionysio  Cartbusiano,  Feiro  Coineslore,  ScbjSliano  Mui.slero,  Pauio  Fagio,  briderico  i>au- 
«ea,  Joanne  Dcnediciino,  Conrado  Peliicuuo  llubeaquciisi,  Joanue  MaUbcaio,  Vicloriuo  Siriu^clio,  N.  Se- 
rario,  Mabaeie  Saxoue,  Audica  Scboppio  et  Adauio  ILolbio ;  quodexpiicaiiones,  iraiislalioiies,  adnota- 
tioiies,  coniiiicntaria,  concioues  et  scboiiadivuli^ariul  iu  isiam  sx^pius  laadata  u  Tobiu;  bisioriaiu  biblicam 
qua)  varia  cccoiioiu.ui  boua  et  mala  subiuiiiihlrai  ad  eicniplum  vcl  iiiciluiioiiis  sivc  iiaiiutioiiis  vel  emeh^ 
Jationis ;  baud  secus  ac  libellus  supptemeatum>|ue  Estberi»  de  Murdocbaio  ct  Uamaiie  exbibeiit,  quid  taai 
iu  Ecclesia  quam  republica  et  speciaiiui  aulu  ruccic  soleunt,  vuleaatque  benc  ac  inale  meriti  vir 
.feminaique.  Ilac  .giiur  \ice,  el,  ut  uuuc  ioqui  cousucvimus,  respective  iii  lucein  priinuin  revoco,  pri 
lainoque  iiitori  restituo  duos  istos  auctores  priscos,  nempe  riietorem  (8)  ac  pocuai  sacro-profano^. 
Mcc  puio,  ulruua|uc  mca  lam    uroquaui    coiifcbbione  ,  iicc   ab  uUiuii  xvi  staiu  alicnum  eise.  ^uis 

(5)  Erasni.  in  epist.  Ucdic.  ante  Ainbros.  opera,  edll.  Paris.  de  aii.  io39. 

(U)  llrassicaii.  Prtclal.  iii  Salviani  episc.  Ma>Ml.  lib.  Uc  provut,  Oji,  cdit.  Kitlersbus. 

(i)  Daribius  tiu.  xliX|  Adversar.,  cap.  10,  liil,  )lld*J. 


1^9  EPISTOLA  M:DICAT0RIA.  9S0 

enin  n^^cM  c,n:ti  (vriniiis  It^gisblor  el  oreanus  Ibcologi»  Moses  dixeril  ac  scripscrll  ?  Imo  nnm  pro  Cliri- 
i^tiano  hnbeniliis,  qni  sacmR  Scripiurop  libros  canonicos  et  npocryphos  lam  docendo  quam  discendo  non 
lejfU,  el  vivendb  expriniit  (9)  ? 

Nec  vilio  liactenns  versnm  riiii  i<5ii  Ambro^io.  qnod  fx  ornlore  el  pneside  vel  jndice  ractus  esl  episco- 
piis,  idemqiie  sn.T  cnnrrntioni  sncr.e  ct  jnm  recnsae  miilta  s.Tcu1aria  et  qiiidem  jiiridicn  immiscnit  (10). 
Ac  !iane  ipsemet  libellns  Tobioi  varia  continel  monita  et  exempln.  Habct  ibi  ibcologiis  mnltn  de  religiono 
pcrsocuiionc  et  sepultnra  pionim,  deqne  vero  m:i'rinM>nio,  item  cnstodia  angelornni,  innlitia  drabolonim, 
procrcalionc  et  educatione  liberorum,  diuiurnn  vila,  arte  moriendi,  providentia  Dei,  elBcacia  precum  et 
siinitibu.9.  Spatiosum  qiioqiie  campum  jnrispcrilus  ibi  reperit,  quond  mnndnia  principuin,  connscalionem 
ct  reciiperaiionem  bononiin,  ncc  iion  mutus  crf*di*a  et  iii^uras  (qiiae  duo  episcopiis  ille  Mediotanensis  po- 
lissimum  illnstravii),  itemqiie  cbrirograpba,  nnptias,  pacia  dotalin,  rcs  proprins  et  furliyns,  convivia 
niipiinlia  et  nlin,  capiivit.'^lem,  itincrn.  bxrodilaics,  mipfrniiones,  bononim  divistones,  logitimos  acqui- 
rcndi  modos,  elc.  Qiia^dnm  etiam  ibidem  invenil  pliysico-mcdicus  de  aqnis,  piscibus  ocutis,  c.Tcitaie, 
pliysiognoiiiia,  fumigatioiiibiis,  ciira  seffrolornm  et  acidc  reriim  ad  medicinnm  in  primis  utilium.^  Nec 
dcesl  niaicria  pro  eibico,  polilico  et  aliis  pbilnsopliis  de  hospitalitale,  pntienlia,  constantia,  castitatd, 
:iiiinineentia,  rcvcreiilia  ac  obcdientin  inier  principes  ac  snbdiins,  parenlcs  et  liberos,  tum  de  parcimonia, 
pnupeiiitc,  diviiiis,  morum  dissimilitudine,  condidentia  vcl  sympatbia,  mercede  ac  salario,  praemioqne 
niinistrorum.  Ut  sic  qiiilibet  iiltro  mcritoqne  concedat  uiriiisqiie  Teslamcnti  libros  esse  regulam  vilnc, 
sliidiontm  sunimnni  et  mundi  nniversi  compendium,  tilcquc  donum  qno  nihil  atlmirnbilius,  inajus,  ct  sa- 
liibniisdniuin  liomini,  qiiod  qiii  babet  fclix ;  qui  legit,  fclicior  ;  qui  ediscit,  felicissimus ;  qui  intel1igit« 
Deo  simillimuscvadii,  ut  ex  jureconsultis  dixit  Tobias  Hessiu.s  (II),  re  nomineque  Tobinm  nosinim  in 
co  exprimcns.  Inio  vcl  sobi  desrriptio  jurispriidenliae  qiiod  sit  rerum  divinaruin  alquebumanaruin  scien- 
lin,  sntis  indicnt,  buiiis  ordiiiis  viros  talia  qiioqiie  traclare  solere  nc  debere(li).  ¥a  forte  pnradoxuin 
quis  diccret,  qiio  I  S.  Clirysosiomus  aiisus  fuit  affirmare  :  Laicis  sive  s.Tciitnri*  us  magis  qu.im  ipsisele- 
ricis  nc  saccrdoiibus  necessariam  essc  sacrarum  litierarum  leciionem  ct  niediintioncm;  addi'a  liac  ra- 
lionc,  qiiia  quo  plures  dcrniqucndi  occasiones  oflerantnr  laicis  in  traclationc  reruin  butnanaruin,  jeo  plu- 
ribiis  etiam  indigeanl  antidoiis  peccaoruin,  qiiae  ex  divino  codicesint  pctcndn  (13). 

Hiiic  f:ictiini  piito  qiiod  in  specie  et  priori  nostro^uc  s:eculo  Novl  Te«iam^ntl  Syriaca  vcr- 
sio  per  legaios  in  Europam  pervenerii,  et  hi  Thesenm  Ambrosium  Albonesi  reguliim  jnrisconsuliiun 
liiterns  Syrincas  docucriiit ,  necnoii  Allierlus  Wicmanstndius  jurisconsullus  et  provincinrnm  Aiisiri» 
orioiilaliuin  cnnccllarius  lcmpore  Ciroli  V,  et  Fcrdinandi  I  imperatornm,  ea  in  sacri  negotii  promoiione 
ninli:i  bona  cxliibiicrit  (14);  tuin  prsccipue  Jonnnes  Reticblinus,  vulgo  Cnpnion  dictus  libniin  l>e  verbt» 
fnirifico  cdiderit,  nliaque  circa  rniguaiii  Hebraicain  pr.csiiierit  bic  jurisconsultus,  lii  sncris  apprimo 
versatiis  (15)  ct  ab  libcilianlo ,  cogiion:eiito  Probo,  principe  WurtcinliergensiaflCTsnrem  Fridcricuin  HI 
coiislitiitns  legntiis,  cnjus  coniites  splendide  insiructos,  eqiios  vei  aiireas  pliialns  et  alia  donaria  euin 
acripereut,  iltc  lanicn  anliqnissiina  qiisedain  et  l)eiie  descripta  biblin  Hebraica  ,  loco  iinmensi  auri 
poiideris  ab  imperatore  data  secum  reporlarc  nialuit  (16);  biiicque  prxlerca  evenissc  ex'Stiino,  quod 
iion  mudo  in  coiitrovcrsiis  juris  divini,  naturulis,  genliiun,  canonici  et  civills,  litiunique  forensinni  ac 
poliiicarum  dccisionibus  piibrcis  et  privntis,  dicta  ta.ii  Veleris  qiinin  Novi  Teslatneiili  allegare,  coni- 
inodeque  npplicare  sil  licituin,  ju\in  Jo.4e}ibi  M  iscnrdi ,  Tiberii  Dccinni,  Joannis  Altliiisii ,  Henrici  Vel- 
sicniiy  et  JonsR  Fulevii  (17),  aiioniniqiie  opinioncin  et  exeuipla  laudabilia ;  sc  I  etiam  qiiod  ex  di\*ersaruni 
naiioiinm  et  oflicioruiu  jurccoiisultis  Aiigiistinus  Callia  0;;iii  my$teriorum  Jehottv;  Franciscus  Galetius» 
Jncobus  deCrafDis,  Melcbior  Zjnibrainus,  LudoviciisLtipezius,  aliique  iraciatus  Oe  cusibus  eomcientiw; 
Nicolaus  Mangeorgius  codiccm  De  Mosaico  et  veteri  jure  eniicleando,  Tliomas  G.iiletus  JHriscoH»ul:um 
rcligiosum;  Horaciiis  Liicius  el  iiinocentius  Geniiletus  iu  Concilii  TrideHtini  traditiones;  Gnhradus 
Bruiiiis  De  ca?remonii$  eccleiia$ticii ;  Hciiricus  Bottaeus  De  iynodii  epiicopalibui ;  Joaniies  Fraiiciscns 
Pavus'/>e  viiiiatione  eccleiiarum ;  Franciscus  Duarenus  De  iacrii  Eccleiiae  miniiteriii  ac  beneficiii  traeta- 
fm;  Joannes  Corasius  PardpArasiti  in  tractatum  iacerdoiiorum ;  Udalricus  Zazi iis /)eJuc/<vorNm  infanti* 
bui  baptizandii^  contra  Stellam,  et  An  fidee  honi  ierranda?  contra  Ecl^iuin  ihcologum  defensioneiii 
apologeticam ;  Scipio  Gciitilis  In  S.  Pauti  epiitotam  ad  Philemonem;  cjiisqiie  frater  Albcricus  Gen  ilis 
Jn  librunt  Machabmorum  exDe  tatina  bibtiorum  venione  diiserlationei ;  GeorgtmEilertts,  OEconomiam  M- 
bliorum ;  Joannes  Baptista  Fii  klcrus  7/ieo/o<7tam  ;tirf(/fcam;Sylviu8Tintuslibrum  De  ordinatione  clericorum; 
Maniiius  AntoninsGeuueiisis  Manuale  paitorumciDeEcctesin;  bebastianiis  MedicesHotniliasDominicales:  llar- 
c;is  Anloniiis  Natta  DepassioneChristi;  Isiiiorus  Masconius  De  majestate  Eeclesia  militantis  opuscuia ;  Pelriis 
Asylus,Joacbiinus  Hopperus  et  Conradus  Hcrcsbachins  Paraphrases  Davidicorum  psalmorum ;  Tobias  Hessiiis 
Thecam  gladii  spiritualis ;  Joacbiiiiiis  a  Beust  Orthodoxns  enarrationes  et  s  mul  versiculos  latinos  in 
Evangelia;  Joacbiinus  Mynsinserus,Petnis  Heigius  et  Rutgerus  Rtilandus  (qui  ctiaiu  PostillamjurisconsuUorum 
et  politicorum  promisit)  varias  Precaiiones  ei  meditationes   sttcras;  Eberhardus  a   Wcihe    Veriiimilia 

(8)  S.  Ambrosii  liberdt  7o6i(texstat  Patr.  t.  XIV,  col.  759,  intersnncti  prxsulis  Opera.  Edit. 

(9)  Dcuter.  c.  vi ;  c.  xvi,  v.  48;  c.  xvii  v.  9,  i2, 18,  i9.  Act.  c.  v,  v.  54  39,  v.  8  cuin  seq.;  c.  x  per 
tot.;  c.  XVII,  V.  iO-l!2;  c.  xvui,  v.  2  4,  7,  8,  14,  i5,  17;  c.  xix,t.  6,  7,  20,  35,  38,  39;  c.  xxi,  v.  8, 
9, 16-20. 

MU)  Erasmos  ante  Ambrosii  opera  et  Uerberg.  parle  ii,  poitil.  cordiaL  post  fest.  Annunt.  Mari»,  fol.» 
i9^.  in  fin. 

(11)  Hessius  in  Theea  gladii  «pirt/.,  axiom.  192et8eq. 

(i2)  Dd.  commun.  ad  princ.  institul.  de  jiist.  etjur.  cuin  tit.  c.Desumma  7nmia/f ,  et  ad  tit.  seq. 

(i3)  Chrysost.  hom.  3,  de  Lazaro,  apiid  Hulteruin  in  Loc,  commun.  theol.^  fol.  38et39.  ilittersbiis.  in 
Exp^.  Novell.  p.  1,  c.  1,  num.  9,  junctis  ejusdeui  Cbrysost.  verbis  apud  Jacob.  Heilbruii.  tni  BucaihoL 
Pabsthumb»,  art.  xx,  cap.  20,  cap.  3,  lol.  764. 

(i4|  Joan.  Baltbas.  Baunibach.  in  tract.  De  liiig.  orieni.  cap.  xiii.  Joau.  Gerhard.  in  Exig.  ioc.  theuU 
toin.  I,  loc.  i,  De  Scripi.  sacr,,  sect.  5.  pag.  557-559. 

^15)  neiicblin,  iii  Cabata,De  verbo  mirifico^  speculo  ocu/ari,  ec 

(16)  Brassicaii.  Prasfat.  in  Salvian.  edit.  Biltershus. 

(17)  Mascard.  De  probai.,  coiicl.  191;  Decian.  iii  Apolog  projurispr.  cap.  xxii,  num.  92  et  93;  Alllius. 
pnsbiui  iu  i'o/f<.  el  dicigolog.;  Yelsten  \n  Quaat.  po/il.  qiixst.  i,th.  7;  Fulev.  in  diss.  De  S*  Scripi^p 
cap.  X,  juncio  Syrac.  c.  xl,  v.  11;  c.  iliv,  v.  4.     ^ 


931  MATTHif;!  VlNDOCINENSfS'  m 

theologico-jumdico  poUtica  in  c/iput  Samuelit  Dejure  regio;  Joannes  Alexnnder  Bmsslcaniis  Qi  Cunradiis 
Riaersliusitis  in  Salviani  episcopi  Missiliensis  De  gnbernatione  seii  providentia  Dei  et  alia  oputculat 
pracralionem  alqiie  commenlarium;  Georgiiis  Remns  In  Snlomonit  Proverbia  et  Eccletinslen  tpicilegia; 
Andreas  Alciatus,  Antonius  Faber,  Ernesliis  Collimamis,  JiisUis  Mejerns  et  aiii  ad  codicis  tltulos  De 
$umma  Trinitate  et  fide  catholica ,  deque  SS.  EcclesVn^  episcopit  et  clericis ,  deque  ha^reticit  lectionet ; 
Thomas  Laiisius  De  cura  religionit  ^t  anno  jnbilmo  Luiheri  (qui  mngniis  theologus  initio  jurts  stndia 
fuil  deditiis.  leste  Wolffg.  Crn^ero  in  Catal.  mille  viror.  p.  19i)  orationet;  Christophorus  Besoldus 
Axiomata  philosopho  theologica  deque  conversione  Judworum^  et  jure  regio  Snmuelit  dittertationet ;  llen- 
ricns  Cranius*  Justtis  Springerus  et  professores  Dillingeiises  Depace  religionit  inter  Catholicot  et  Evan- 
gelicot];  Henricus  Gebhardiis  alias  Wesenerus  De  potestate  eccletiastica ,  religione  ac  minitteriit  ordi- 
nibutque  sacrit,  tractatus;  Jonas  FuleTiiis  Churiolandus  ((jtii  spem  focit  de  inlegro  syslemate  theologico- 
juridico)  De  tacra  Scriptura  dissertationem  juridfcani ;  Ainbrosius  Lobwasser  Psalterium  Davidit  per 
rythmot  Theutonicus  in  cantioncs  redactum ;  iii  o  intcr  poptilares  et  respcctivc  collegns  quondam  nieos 
Gerhardus  Gisekeniits  De  veritate  corporis  Christi  in  cosnn;  et  Joannes  Tilingius  Enchiridion  disceptationum 
theoloqicarum ,  aliique  ev  numero  jurisconsiiltorum  alios  ac  iniegros  oliin  novlterque  coiisrripseritit  et 
piiblici  juris  leceriiit  libros,  qurbus  iiiiperriine  accesserint  Christophorus  Schvanin.innus suis  cum  Ept- 
grammatibut  Latino-Cermanicit  in  Evangelia  et  Epittolnt  Dominicalet ,  itemque  precibut  jaculatoriit, 
tuspiriis  tacrit  et  hymnit  rythmicit,  ncc  non  Henricus  Besselins  cum  Tuba  panitentiiBf  et  antoa  ego  edi- 
tione  discursuum  meoriim  De  appellaiione  ad  judicium  Dei  in  valle  Jotaphat ,  ac  De  homicidio  doloto 
ex  dictiMosisGeneti  de  Caino  fratricida;  passimque  in  tractatu  De  jure  molendinorum,  ejusqiie  inanlissa 
De  burgis  sive  cattritf  caminis,  dardanariis,  fame  et  oerutcaloribut. 

Spero  igilur  mo  nunc  eo  magis  excu<ntum  fore,  qui  non  modo  praecuntiiim  tstorum  virorum*clarissi« 
morum  vestigia  longinquo  secutu$«  et  ejusinodi  scripta  propria  confeci,  el  nunc  aliena  GdclittT  in  lucem 
produxi,  ante  liac  nondum  visa,  hisaue  vnrias  iectiones ,  notas  et  observationes  adjunxi,  suo  qiioque 
teuipore  singularem  de  dubiis  libello  Tobiaco  circa  lingtiae  Hebraie<3e  fonlcm,  GraRco-Latinam  versioneiii, 
hisioriam,  seu  chronologiam  et  Gdei  analogiam,  Indequc  canonis  toialem  denegalionem  additurus  disscr- 
lalionem  (i8);  sedetiamquiaavum  habui  tlieologum,nec  non  ejusdem  facullatis  agnalos,  afiines  et  frairem, 
qui  tnmen,  elieu!  pra;terito  anno  mortuus;  tuin  pater  iiidem  egit  iheologum,  jurisconsultuui,  historicuni 
ei  anliquariuin;  quoruin  egp,  ut  bonorum,  sanguinum  et  coiijunciionuin  ,  ita  et  sludiorum,  laboruni  ac 
ofllciorum  ha^res,  imitalor,  consors  et  successor,  apud  jilustrcin  doniiuuin  comitetn  patrixque  patreni  in 
cogunti  quoqiie  locum  substitulus,  pro  viribus  a  Deo  concessis,  per  septenuiuiii  tam  iii  consiiio  et  judicio, 
qiiam  consistorio,  simulque  ecclesiarum  et  scbolaruin  visitailonibiis  ibi  adhibilus,  iterumqtie  in  horuin 
archi-ct  opiscopatuum  vicinorum  capitulis  sive  collejgiis  ecclesiaslicis  syndici  muiiera  suceessive  suslinens 
(cujusmodi  transmuiationes  aut  repetiiioiies  ofiiciorum  vir  ciar.  Joanncs  Dauthius  (19)  satis  defendit) 
lalia  sacpius  arguinenta  Iractavi;  deuique  iu  prxsenti  militix  nc  nialiiiic  pleno  sasculo  postquam  per  tot 
antios  vixi,  in  quo  aiiimum  Gnnarc  decet  cousianiibus  excmplis,  non  taui  profanis,  ut  tactius  (20)  dixity 
qtiain  potius  sacris;  quo  Gue  Liilherus  htijus  quasi  redivivi  Tobiac  libeiluin  coiuiiiendavit  (2l),  et  aiius  eos 
qui  plurishumauuiii  quaiu  divinam  bisforiaiu  faciuiil,  pseudopoliticos  nupcrvocavit(22).  £x,quibus  simui 
et  in  specie  eomagiselucescit,  reverendissimi,perreverendi,  uohilissiini,  ciarissiini,  venerabiles  ac  do- 
ciissiini  viri,  cur  vobis  hasce  iucubratioiies  sacroprofaiias  dicare  vt  dedicare  proposuerim?  luter  vos 
iiamque  similiuiu  diguitatum  personx  existunl»  quibus  nosier  Vindociiiensis  opuscuiuin  suuro  inscripsit. 
Yos  bubiii  pro  successoribus,  (|uoruiii  niajores  et  adhuc  quidaiu  ex  iis,  qui  quaeve  Gdei  vestrx  coiniuit- 
tuiiiur,  prisco  ex  iusliluto,  sacrarum  iitierarum  prxleciioiiem  quoque  interedeudum  ac  bibendum  niisceiit, 
referentibus  Alberto  Trotio  (23\  ct  JonaFuievio  (24) :  vos  inaxinie  decet  ex  cnnone  vel  regula  isla  diviua 
vivere,  seu  spiriiunles  aut  sxculares  quis  vocaverit,  juxia  Albertum  Kraniziuin  (25);  sicque  vos  e.stis,  ad 
quoseo  magis  pertinet  tractatio  De  librit  tacrcB  Scripturoi  canonicit  et  ecclesiatticis;  quive  appeilali  iioii 
>ani  a  regione  quam  religione,  et  potius  juxla  r.anouein  viix,  quaui  pensiiationeiu  annuaui  vulgo  canoiieiii 
dictam,  receiisentibus  Fraucisco  Duareuo  (26)  ei  Afaithia  Mariiuio  (27) :  Vos  s.xpe  majores  ac  niinores 
colIegioruin,personarum,  rerumei  iMinoruin  ecclesiasticorum  causasexauiinaiis;  vos  religionis  in  Boinano- 
Gerinanico  iiiiperio  admissXy  imo  divinitus  inandatae,  in  liis  regionibus  coiiservaiores  ac  propagatoreft 
bactentis,  pro  nosse  aique  posse  exstitislis  strenui;  vos  bibliolhecarum  et  antiquitaium  cultores  iuude 
digni;  vos  inter  beili  sacro  profani  turbas  basce  diuturnas  tam  circa  publica  quani  privaia,  roecum  varin 
eslis  pcrpessi;  vos  iterum  roe  ad  honesla  recepistis  ofBcia  et  houoriGco  saiario,spequepr£iiiioruin  ulteriore 
excitastis;  inter  vos  ego  constantes  dominos,  lautores  el  ainicos  hucusquesuin  expertus;  apiid  vos  dcnique 
hic  foDlus  ingenii  denuo  natusac  productus  aiios  vicissim  aut  reciproce  patronos  iion  aduiittit, 

Suscipite  igiiur  hoc,  quidquid  est  iaboris,  hilari  fronte  et  ocuiis  peilustrate»  luaiiibusque  terite  hos 
nov-antiquos  iibellos;  doiiec  majora,  si  iion  roeiiora,  dederii  teinpus  uiagis  opportuuum  etoiium  adcrii 
suavius^iuccumque  diu  salvete  ac  vivile  in  Domino. 

Dabain  ex  rousaeo,  quod  jaro  est  Verda^  iu  dic  S.  Micbaelis  arcbangeli,  anno  i641. 

V  VVis  rev.  Dominai.  nobil.  clar.  et  vener.  digiiit.J 

Oroni  Gde  et  ofiicio  addictissirous 
Joan:  IIeringius  J  C.  et  syudicus. 

(48)  Prolixiores  Heringii  no:aB»quaead  libmm  Tobiae*  non  autem  ad  Parapbrasin  Matlbaei  Tlmlo- 
cluensis  spectant,  oroiiiimus.  Adeat  Lector  Patram  fien.  nolaa  ad  S.  AmiNroail  llbrum  de  Tobia  » 
Pfl/r.  l.  XIV. 

(19)  Dautbius  in  epist.  dedic.  ante  tract.  De  Tetiament. 

(90)  Tacltus  iib.  ivi  Annai.  in  fin, 

(21)  Lutherus  in  Prwf.  tuperTob, 

(22)  Adam.  Coiitzen  in  Politic,  iib.  i,  cap.  $. 

•\25)  Grotius  in  iractatu  De  perfecto  clerico,  c.  LVin,  n.  9. 

(24)  Fuievius  in  d.ssert.  De  S.  Script.,  c  i,  n.  25. 

(25)  Apud  Gebhard.  d.  tr.  Depotett.  ei  regim.  eeelet.^  ad  c.  iiii  n*  510,  p^SOO,  30i  allbique. 

(26)  Duarenus  d.  ir.  De  benefic.  ecdet.  1. 1,  c.  18. 
i27)  Maniii.  in  Lexic.  vhilol.,  verb.  Canon,  foi. 


935  LIBER  D£  TOBIA.  054 

lHATHiEI  VINDOGI1IIEN8IS 

'  IN  TOBUM 

PARAPHRASIS  METRICA. 
PRiEFATIO 

Ad  Barlhoiomffium  N.  ejusque  fratrem  N.  respecliTO  episc.  et  dec.  Turonenses* 

£x  agro  vereri  virtuitim  semina  moriim  ',  A      £xemplo  fovcas,  commoditale  juves  : 

Planiula '  juslitia  pullulat  ampla  segci.  Te  Deus  elcgit  ut  dispensare  lalent.i 

Loib  decns  hospiili,  patientia  Job,  Salomonem  Credita  "  n^altiplici  sedulitate  velis  *^  : 

Dogma,  fides  Abraham,  spes  Simeona  prob:^t.  Te  Deus  elegit,  vas  nobile,  vas  in  bonorem,| 

Iniitulani  ^  reliquos  praeconia  singula,  solus  Vas  speciale  sibi,  vas  generale  suis. 

Omiiia  Tobias  prxtitulatus  '  babei.  Vive,  vale  decus  Ecclesiac,  dispone  precanti' 

Tobiam  dccorat  elemosyna,  latria  *  firma  Portum  *'  naurragium  pelle,  medere  '*  raii»[ 

Spes,  illxsa  Hdes,  exsequialis  bonor.  Susclpe  Tobiae  titulos  cum  Tratre  decano, 

Ui  sacra  Hieronjmi  iradit  translaiio  prosam  I3t  timidum  duplex  stella  serenet  iter. 

Qualicunque  metro  Yindocinensls  arat  ^  Gaudeo  luce  nova  vos  ^^  praelucescere,  quippe 

Ecclesiae  Turonensis  apex,  ovium  speculator  Sol  nltet  in  geminis  caeter^a  signa  vacant. 

Et  speculatum  prxsul  Bartholomxe,  rave.  Sol  nitel  in  geminis,  quia  veri  gratia  Solis 

Noliilibus  trabeatus  '  avis,  decus  orbis,  honestus  '  Lampade  virlutum  vos*'  beat,  augel,  alit 

Forina,  sacerdotum  gemma,  lucerna  gregis  Vivite  fellces  fratres  quos  corpore  solo 

Solciijus  radios,  urbis  Martinopolisorbi  Esscduos,  eadem  mens  probat;  unafides**. 

Commodat  et  totum,  parlis  honorat  bonor.  Vos  duo,  vos  unum  ;  miror  duo  corpora  *®  mcnic, 

Cleri  praesidium,  via  pacis  cujus  hoi  ore,  Uuum,  dividuum  corpore,  mente  coil. 

Cujus  luce  dies,  iiigeminata  stiipet  Yos,  vos  '*  veslia  precor  plantatio,  veslcr  Amiclas  '* 

Es  solis  radius,  in  quo  coosistit  *^  honesto  Poscit  *'  ine  liinidum  confoveaiis  iter  '\ 

Forma  pudicitiae  rara,  sed  apta  comes.  Aspicite  stylo  nostro  "  mendica  phaselus. 

Es  ^*  solis  radius  cul  prsesul  avunculus  agnus  Freta  favore*  freti  scandula  nulla  tlmet, 

In  pastorc  fuit,  in  dominante  ro!nor.  Porcorum  siliquis  pudor  est  inhiare  favillis 

£s  solis  radius,quo  festinatur  alumuis  **  Pieriis  pudor  est  inservisse  stylum  ** 

ViDdocinum,  Turonis  prxsule  cive  polus,  Sumitur  haec  veteri  novitas  ex  lege  legenda 

Ilunc  rea  inors  rapuit  cujus  dignissimus  hxres  Ut  Patrum  veterum  testificatur  opus  ". 

Tractas  emerita  sceptra  paterna  manu.  Transfert  Hleronymus,  exponit  Beda,  Matthaeus 

Te  Deus  elegit,  ut  ovilia  dogmate  pascas,  •  Metrificat,  reprobat  livor,  amicus  habet  *'. 


TEXTUS  CUM  PARAPHRASI  METRICA. 

CAPUT  PRIMUM.  Q  Militat  mi  pucro  gravitns  matura,  siupcscit 

Tobiae  nauile  solum  Calilxa,  volunlas  Pauca  dics  tencrum  corpore,  niente  sciiein. 

Sacra,  timor  Do:iiini,  religioiils  "  amoiv  Neptalici  **  piicr  urbe,  tribii ;  maluris  iii  annls 

YARLE  LECTIONES. 

*  Hccc  Inscriptio  est  editoris,  ex  seq.  composita.  *  in  Barthii  cod.  umori.  *  fiarth.:  paucula:  et  qai- 
dem  transposito  commate.  ^  ms.  cod.  aller»  pro  laudanl.  "  sive  prmsigniiHi^  ibid.  *  hoc  est  iervii*um 
Dei,  Ibid.  ^  pro  de$cribiif  ibid.  '  pro  onialus.  *  Barlh.  honesL  **  ins.  codex  alter.  eon$eniit.  In 
Barthii  cod.  distichon  simul  est  transpositum.  *<  Barlh.:  cui.  "  scil.  atuneulum  In  ms.  cod.  ali. 
»Barih.:  Tradita.  ^^  H»c  duo  disticlia  in  alt.  cod.  ms.  non  pi«taDt.  **Barib.  Portum.  ^*ibid. 
madere.  «'  scil.  te  et  fratre^  in  alt.  cod.  ms.  marg.  "  Barlh.  no#.  ••  Barth.  unus  amor.  "  ibid. 
eorpore.  **ms.  cod.  s^h,  iiabet,  "  Barth.  Amic/M«  q.  ad  hlaiidiens  et  conlractum  lit  diminiitivom. 
"  Porltts  ibid.,  vel  Justa  ins.  glossam  lerviis  :  sicqiie  prius  hominis  qiiondam  humilis  nomen  Ainiclas  re» 
nianeret.  '^  ms.  cod.  all.  inops.  »  Barth.  vesiro.  **  nis.  eod.  alL  tadet.  "  ibid.  apes.  **  scil.  apud 
$e,  ihid.  in  m»rg.  **  vcl  re/i^foi«i;  ibid.  Barihio  :  et  religio$u$.  **  al.  Pieptalicus;  Luihero  :  Nephthalici. 
Barthii  in  cod.  onii^suni     hoc  distichon. 


95S 

Prac  icncrift  redolct  sobrielate  Tiriim. 
Gciiie  siia  minor  esi  annis :  sed  major  honesio 

Proposiio  meriia  *'  simpliciiale  pncil. 
PlaHlula  rructificai,  ienera  catiescii  in  herba 

Messts  adulia  pncsii  iempora  cana  Hdes. 
Alea  fortun.x  forles  examinai,  aunim 

In  fornace  niiel  "  aniielaie  fides  ". 
Teinpore  Salmanasar  rcf^is  capiivus,  honesta 

Menle  Deum  recolii,  spe   comiiaie  iimet 
Rldei  in  advcrsis   viriiis  ,   non    frangii  '^  hone^ 

[siUMI 

Proposimm  mers.T  prosperitaiis  hlems, 
Nomiiie  p.issa   Dci  redolei  iribulalio,  pascit 

Passioy  delectal  ia^sio,  preii»  sapii. 
Gapiivls  pariittir  opes,  premiiur  generali 

Damno,  nec  propria  perdiiione  dolei.  * 
Yisilat  infirmos,  irisies  solaiur,  egeiiis 

Gondolel  ei  *'  membris  gaiidet  amare  caput, 
Triplice  compaiiinr  ope,  rebus,  dogmate,  corde  : 

Gorde  gemii,  formai  dogmate,  rcbus  alit. 
El  fidei  culior,  quain  circumcisio  nostri 

Praevia  bapiismi  concelebrare  siudet  '*. 
Jerusalem  maturai "  iier  geniilia  speniit 

Sacra,  Deo  sese  sacrificare  siudet 
Ad  viiulos.qiios  Jeroboam  rex  fccerat,  ire 

Horrei,  aposiaiicos  increpai,  arcei  iier. 
Fictiribiis  lalriain  **  prxferi,  idololaira  **  sordei, 

Sordei,  ui  auclori  ^®  prxficiaiur  opus. 
Pliires  essc  deos  negai»  uuum  praedicat,  unum 

Liu  'al,  ul  unius  oinnia  laudc  meiai, 
Odii.  amal,  reprobai,  probal,  exsecratur,  adorai, 

Grimina,  jura,  nefas»  fas,  simulacra,  Deuniy 
Fas,  siniulacra,  Deum,  probai,    exsecratur,   ado< 

[rat, 

Odit,  amat,  reproDat,  crimina,  jura,  ncfas. 
Seminat,  aiigei,  alii,  exierminai,  argiiii,  arcei, 

Dogmaia,  jura,  decus,semiiiai,  augei,  alii  ^*(i8). 
Ne  laieai  jubar  in  ienebris,  geminaia  lucerna 

Tobiae  ii:ulo  spraeradiare  facii. 
Prima  lucerna  paiet  ^*  sernionc,  sccunda  coruscat 

Exempto,  qiiod  agit  ^*  hngua,  fatelur  opus. 
Exeniplo  legitur  ^^  doccrina,  quod  edocel,  aciu 

Coiisolidat  mcntis  expositiva  manus. 
Hoc  docioreDeum  recolii  Judxa,  dcorum 


fi 


MATTITi£l  VINDOCINENSIS  1155 

Ciillus  abi^si,  rccluni  miliialy  error  abil  ^. 
Deum  redii  annoruin  tcrnarlus,  erogai.omnis  ^ 

Primiiias,  decimas  conipailcnte  manu. 
Proselyios  ^^,  allenigenas  siisleniai,  ad  hor.im 

Semlnai  el  spargii,  ut  sine  fine  melai. 
Condolel  affliciis,  miseris,  blandiiur  ^',  egenis 

Qnas  largiiiir  ^*  opes,  mHliiplicare  raiiis. 
Jainque  pupillaris  aeias  suspirai  ■*  honesias 

Crescii,  ei  in  messe  "  surgii  a<Iulia  seges 
Primxvis  iun.cis  rosa  dedignaia  ieneri, 

Exit  florigero  coriice,  spirai  oJor. 
Rubigo  piimaeva  perii,  maiurior  »las 

Einicat  ei  frucinm  dlssimulare  negai, 
Esi  adolesceniis  aRtas'suspeclior,  aeias 

Lubrica,  deliciis  cbria,  legis  egens. 
Ne  plures  hnlieai  velui  emissarius  '\Annam  " 

Tobtas  sociam  desiinai  esse  iori, 
Non  liiceniivo  Veneris,  sed  prolis  amore 

Uxoralur  '^,  amat  fructiflcare  Deo. 
E4  adolesrentis  frennta  licentia,  sponso 

Sponsa  datur,  Juslo  sobria  parque  parl. 
Nubere  viriuii  ifiriiis  laeiatur,  honestas 

Gaudci  honesiaiis,  comparat  esse  corocs, 
Gonsonai  et  redoletj  melius    "*  Junciura   bono- 

[ruiii. 

Graiior  esi  flos  cum  flore,  nitore  nitor  **. 
Ergo  relaiivo  consensn  cella  '*  pudoris 

Concipit,  emeriium  carcere  prodit  onut 
Q  Agricolam  locupletai  ager»  fecunda  mariium 

Goiijiix  "  progenie  florldiore  beat« 
Solviiur  in    puerum    parius ,  pairis    aequipara- 

[lur  ■• 

Nomine  progenies  seduVilaie  Patris. 
Solc  iiovus  radius  prodii,  lui  lumine,  digtius 

Sol  radio,  radius  sole,  nitore  nilor. 
Vernatprole  paier  digiius,  proles  pairc  dignum, 

Vas  flgulo»  flgulus  vase,  parenie  pner. 
E^locei  hunc  pairis  iulela  **  ienere  tenorem 

Legis»  in  excessnm  liixuriare  vetai. 
lll  iimeafl  Dominum  •»  ,  priinula  dogmaia  ,  cor- 

[IIIS** 

Qiiod  Domlni  iimor  esi  iiiiiialc  **  bonum. 

Inde  Tcnil  Niniveny  geniiorem  prole  mnriium 

Coiijuge,  cognaium  concomiiante  iribn. 


VARIiE  LECTIONES. 


'*  al.  mira  ,  Barlhio.  merito,  Qiioad  scnienliam  similia  infra  sub  capile  vit ,  nuin.  25.  **  Barih. 
fide».  "  idem  :  niiet.  »•  Barlli.  merglt.  •»  i<lem  in.  •*  llarih.  ei  iill.  rod.  soht.  "  ms.cod.ali.  wo/i- 
lur.  **  hoc  esi  cu/mm  ^trtnum.  »»Barih.  t^o/o/fl/ri4.  **  ms.cod.  ali.  flf/on.  **  Barlhii  cod.  ifAiima/n, 
probra,  dolo$.  *»  Barlli.  niiel.  *»  Barlli.  ei  all.  cod.  ail.  ^  Iioc  csl  cognoscilur  ,  Ibid  in  marg. 
•  Banh.  obitm  *•  eidem  omnes.  *^  boc  esl  peregrinos  in  marg.  ms.  cod.  -  *•  Barlb.:  miseroi  sotaiur. 
*•  ms.  cod.  alt.  dispargii;  B«irihii  dispergai..  ••  ms.  alt.  el  Barlh.  exspirat.  ••  Bailh.  messem.  ■•  Barlli. 
admissariui^  scil.  ftquus  qui  omncs  :id>itiai.  Gonfer  Infra  cap.  vi  post  mcdiiim.  ••  Luihcro  :  Hanuam. 
•*  B.irth.  nxoratns.  ••  Barih.  melinn  retlolet.  ••  ci  ms.  rod.  ali.  colore  color.  •'  B.  colla.  ••  Barth.  uxor. 
••  idem  ei  ms.  coil.  ali.  wqnivtcatur.  ••  Barih.  cautela.  •*  Barib.  Dominum  timeat.  •»  id.  dogmata 
priina  probatut.    ••  id.  principule. 

NOTiE. 

(i8)  Tali  genere  carminis  iranspcsiio  ci  in  iolum  vel  ex  parte  ctncrliiOi  foaadoque  daleetaia  e»l 
aniiquiiasy  ui  consiat  ei  aliis  et  infra  sequUnr* 


9r»7 

Saciilegos  rerii£tl,  cotiviclus,  ilcvovel  escns 

Gentiles,  negal  his  *^  commaculare  Udem. 
Noii  convenliculis  horum  tommunical,  imo 

Horret,  quos  idolis  lliuriflcarc  vid«l  *■ ; 
Sed  quia  **  corde  Deum  vir  *^  juslus  lionorai,  Ito 

[noreiii 

Pensal  honore  patris  priroipotentis  apex. 
Salroanasar  dat  ei  divino  rounere  soius  ** 

Ut  queat  aibriirio  liberiore  frui» 
Regis  in  aspeclu  placet  buic,  oslendit  **  habeuas, 

Non  '*  reliquis,  regis  gratia,  rcgis  honor  ^* 
Cogiiatis  dispergit  opes,  prxccpta  salulis 

Pr.6dicai,  et  gemioat  proximiiails  opem, 
Esl  lin|;ux  "  cognaia  inanus,  documenta  mariiai'% 

Rebus,  bonestati  conjugat  oris  oiius  ^^ 
Sic  mentes  recreal  et  eorpora;  dogmnte  mentcSt 

Corpora  subsldio,  pascit  utroque  Deum. 
Defunclos  sepeUl,  tIvos  susteutat,  et  omni 

Obsequio  pleias  officiosa  viget 
Qundraia  pielate  juvai,  vItos  ope,  busiis 

Defunclos,  aniinas  dogmale,  mcmbra  cibis 
Tobix  titulos  virtutiim  quatuor  auget 

Gralia,  plus  sapiunl  lilia  niistn  rosis  : 
Tobias  rigtdus,  sapiens ,  consultus,  honeslus 

Est  auimo  forti,  dogmatc,  jura  ^'  modo  '*. 
Jnsium  jura,  modus  moderalum«  dogmata  doctuai 

Eificiunt,  rortem  contribulata  caro. 
Quadrata  pielate^^  ratus  templum  Saloinonis 

Quadratus  poieril,  anlificare  lapis, 
luJe  Rages  urbem  Medoruro  tendit  eunti 

Assistcnle  viro,  conjuge,  prole,  tribii. 
Tubiam  monet  hic  itognati  visa  Gabeli 

Pauperies,  roisero  condolel  alma  lidcs. 
Naturse  fortuna  potens  praeponderat,  horrct; 

Naluram  sequitur  hicra,  sopbisia,  favor. 
Fluctuat  ad  censuin  ^'  venalis  ainicus  egcninu  : 

Sed  refovet  verus  ^',  nec  fabricatus  aiiior. 
Tobiae  pielaS  nescit  fluitare,  Gabelo 

Condolet  et  uon  viilt  '*  dissimulare  fidctii ; 
Argenli  sub  cbirographobisquinque  Ulentu 

Tradit,  amiciiiam  testificatur  opus. 
Regis  amicitia  Tobix  regis  amici 

Ha!c  dederant,  domini  vernat  amore  cliens 
ilauslo  curriculo  prolixi  temporis  iustat 

Salmanasar  morlis  hora,  tributn  peteiis. 
De  medio  sublaius  obit  rex,  pessinia  prolcs 

Sennncherib  reguum  dilupularc  shulel. 


LIBLR  DE  TOBIA.  fSS 

A  Bndicis  vitio  sordei  rarounculus,  bxrcs 

linprobus  excedlt  tioxleute  pnircm. 
Gaudet  iu  affliclis  *'  ssevire  noverca  potesits 

Justitiac  sceleris  vla  ministra  riget ; 
lloc  regnaiite,  jacct  virtus,  prxscribii  houesto 

Impietas»  ratio  tlesipii,  aJget  bonor ; 
Justos,  innocuos,  funclps  **  preiuit,  euecai,  arcet 

Pravus,  iuiquus,  iners,  carcere,  csfnlCt  rogis 
Tubias  fovel  aiDictos,  pielatis  ad  usuw 

Dispensare  studet  mentis  et  orls  opes. 
Palrai  amore  Patris  *'  siiperi,  quae  dicUl  boneslas 

Legis,  se  Domino  sacrai,  agenda  replct. 
Beplei  agenda,  sacrai  Domino  se,  legis  hoiiesins 

Diciat  quae,  supcri  Patris  amore  pairai  (^i 
Judxa  rex  regrediens  percussus  acerbo 

Yulncre,  membrorum  sanguiiiis  imbre  mnual : 
Israel  in  populum  sxvii,  scpelire  pereoiploi 

Tobiae  salngit  officiosa  manus. 
Tobiam  rex  Senoachcrib  scpelirc  peremptos 

Percipit,  ira  fremit,  pessimapoena  placet. 
Tobiam  jubei  interimi,  pro  muncre  daronai. 

Pro  meri:o  cruciat,  pio  pieiate  preniii. 
Confiscanlur  opes  Tobia^,  quas  generales» 

Non  proprias  sensii  advena,  sentii  inops. 
Nescit  abesse  Deus  justus,  servaiur  ab  ho^e 

Tobias,  soboles  uujca,  spotisa,  iribus. 
Mortis  ad  antidotum  fugiuut,  utuntur  amico 

Prxsidio,  iegit  bos  proximitaiis  honor  *\ 
Tobias  latiiat  nudus,  poscensqiie  iiinoris 
Q     AniiJoiuni,  Domino  subveuienie,  laiei. 
Posi  iamenta  redit  lyra  *',  juridictio  **  regis 

Exspirat,  remeant  gaudia,  nioeror  obii. 
Opprimitur,  novies  exbausiis  quinqoe  dicbus, 

Rcx  perimii  Ogubim  vas,  gcnitdra  patreiu. 
Tobiasredlt  in  lucem,  latitare  coaci«( 

Emergii,  domiHO  reslituuniuropes. 
CAPCT  U. 
Instai  fesia  dies,  Tobias  siidat  iu  usum 

Lxtitise,  ridei  exbilarata  domus. 
Ad  conviviolum  coguatos  convocat,  escis 

Disposiiis,  naiuai  convocat,  ista  monet  '^ : 
Vade,  voca  quoscunque  bonos  commendal  origo 

Nostra,  timoraios  elige;  jussus  abiu 
Dum  puer  accclerat,  patrl  parere  paratus  '*, 
^      Nudus  ei  c^sus  israeliu  paiei. 
Condolet  occiso  patrem  pietaie  monetaiis  '*, 

Pairissnre  siudet,  degenerarc  negat. 


VAUI/E  LECTIONES. 

•^  pro  Itis.  *»  ins.  cod.  alt.  videt  *♦  vdquod;  Barth.  elqui.  *^  id.  cen,  ••  ms.  all.pro/ti.  •»  Bt^rih» 
vroteudit,  '*  id.  prx.  '*  ins.  ait  et  B.irih.  amor.  "  ms.  cwl.  all.  verbit,  ^*  pro  eonJ^itigU^  ihid. 
''"  ibid.  el  Barlh.  o/;«j.  '*  Eo  usqtie  a  Bnrthio  editi  suui  versiculi;  reliquos  nondum  vidi.  "*  iiis. 
coil.  ali.  jure.  "  al  viriute.  ^*  al.  cecensum.  '•  al.  reriu  refocet.  ••<!.  rennii.  •*  :il.  afflielot. 
••  foriassis  sancios.  **al.  Puirit  amorepairat.  •*  al.  nnior.  ••  pro  gnudio,  m  marg.  alt.  cod.  «•pro 
furitdiciioiie.  *^  ms.  cod.  alt.  habet  infert.  ••  al.  ftatea.  ••  pro  iMii7«iM/o  slve  inoribus  rcprxseii- 
Uiis,  seu  iiioueta  (it  iiii.-igiiie  cl  quasi  aduionitiouc. 


NQTiE. 


(^)  lii  ms.  cod.  au.  hoc  di.^^tichon  iion  reperilur 
et  fortassis  irre|>sit;  quia  foriuito  aut  studio  l.irii 
versiculi  in   totum  caiicrini ;  iia  ut  ex  penlametro 

Patbol.  CCV, 


iiaius  liexametur :  velut  ex  parie  alf«d  ^enus  supra 
habuiinus. 


30 


959 


A(l  palrem  rcdilum  mniural,  singuln  nnrrat 

Visa;  madel  flelii  solliciludo  palris  : 
Siirgii  ab  accubilu,  jcjunus  abil,  pietalcm 

.  Invitat,  corpus  inlumulare  sitil. 
Tollit  et  occuUat  corpus,  quia  Ixsus  abhorre 

Insidias;  quod  agit,  nolificare  limet. 
Noctis  ad  adventum  suspirat,  tempus  opacum 

Eligilet  limidus  noclis  aniical  opcm  ** : 
Genliles  timet  insidias  insistere,  quippe 

Exscaiurizantes  '*  la^sus  abliorret  aquas. 
Dum  corpus  sepelit  compassio  menlis  honorat 

Facta,  sacrum  gemitu  conjugc  vernat  opns  ^ 
Fletibusora  rigans;  non  ignorans",  quia  quisquis 

Sen  jnat  in  lacrymis  prosperitale  metet. 
Inde  domum  repeiit  *^,  satagit  memorare  *\  quod 

[Amos 

Ore  propbetali  concinil,  imo  Deus  : 
In  lamenladies  lesti  vertunlur,  in  actis" 

Vcrba  propheiix  noiificata  patent. 
Invida  Tobiam  reprobat  vicinia,  daranat 

Obsequium,  merilum  garnilitate  premit. 
Mcniis  inops  audcs  sepelire  cadavera,  nunquid 

Sennadierib  gladios  coitimemorare  potes? 
Juslo  proposito  Tobias  conslat  **  in  actu 

Justilix  siabilis  fructificare  studct. 
Ante  bonus  melior  fit  et  optimus,  ardet  hooestas 

Uberior  plebis  asperiore  sono. 
Quippc  limor   Domiui  probris  praepouderat,  liorret 

Murmure  plebeio  depretiare  fidem. 
Dcfesso  sudore  viro  gratissimus  hospes 

Est  sopor  *',  invitat  languida  merobra  quies. 
Yir»  fracto  torpore,  toro  sua  membra^rcponii  '*, 

Fessus  birundo  domum  circinat,  ova  fovel : 
Proximus  est  paries,  ubi  sunt  cunabula  prolis 

I3t  nalura  jubet,  deliciosa  iuto ; 
Fxx  oculos  cscat,  dum  solvit  hirundo  Iributum 

Ventrishirundiueo  stercore  visusobit. 
Sic  tentat  famulos  ul  palientia  pruestal  ** 

Exemplum,  quasi  sol  coUatcraie  jubar. 
A  granis  paleas  discriminat  area  stmimi 

Judicis,  elimat  ***  membra,  fl;igellut  amnns. 
Quod  fornax  auro,  quod  ferro  lima,  flageiluni 

Messibus  e.tjustis  asperiiatis  orius. 
Vir  grates  caecatusail,  non  murmurat  ira, 

Mec  strepitu  satagit  magnificare  Deuin. 
Aspera  meUificat  patientia,  quidquid  aiuarum 

Inslat,  Elisxi  dulce  farina  facit, 
Suadet  Elisseus  ut  agre  ics  conterat  herbas 

Israeliiarum  concio  *  jussa  facit. 
Conterit  accreias  oUis,  conservat  ad  usuin 

Victus  el  '  inde  tamen  pacificare  studet. 


MATTIIiEl  VINDOCINENSIS 

A  Duin  {(ustant  prxamara  *  stupent 


'     940 

claroalor  :  In 
[olla 

Mors,  pater,  est;  adhibet  mella  farina  patris. 
Aspice  ^  qiiid  latcat  ^,  nucleus  latet  in  nuce,  gra- 

[num, 

Si  placeat  *,  stipulis  elicialur,  adest. 
Concio  claustralis  libi  sit,  plebs  Israie),  heibae 

Disciplina,  rigor  olla,  propheta  Deus. 
Verus  Elisxus  dulcorat  auiara,  cicutam 

Mellificai,  fragilcs  roborai,  addlt  opem  : 
Grala  farina  datur  humilis  patientia,  morum 

Nulrix  egregii  pectoris  alma  cames. 
Si  qtiid  amarcscit  (ibt,  si  rigel  ira,  farinam  * 

Ilaiic  adhibc;  ridet  rixa,  cicuta  sapil. 
Chamo  ^  vel  freno  rigido  *  compescert  belles 
B    •  Maxillas  asinx  *  discutienlis  onus. 
Est  onus  ordo  gravis,  sed  honor,  maxilla  libido^ 

Frena  iigor,  torpor  chamus,  asella  caro. 
Tobiac  tribus  insultat :  Tibi  pessimc  **  ca*co, 

Pro  ir.ercede  datur  poena,  cicula  favo; 
llos  libi  dat  fructus  eleinosyna  plurima,  crcbri 

Funeris  obSequium  continuata  fides. 
Increpal  hos  vir,  mente  ^^  ratt»s,  mansuetns  at>- 

[horrel, 

Probris  probra  malis  xquiparare  malum  : 
Ad  petram  saiagens  priinos  clicere  '*  motus, 

Irae  primilias  luxuriare  Tetat. 
In  Domuiicum  gaudens  Douiino  moerore  sepiillo 

Laudat,  cujus  onus  esi  leYe,  suave  jnguin. 
Immotus  patieiis  probris  responsa  prbpinai 
^      Paucula  qux  pietasofficiosa  jubei; 
lii  Dominum  nolite  loqui  peryersa,  molestum 

Nil  puio  quod  faciat  Primipoteniis  apex. 
Bxspectare  decel.nos  vitam  gaudia  cujiis 

Sumil  "  quisquis  amal  ^^  continuare  fidem. 
IIxc  esi  vita  brevis,  lenebrosa,  sophisiica;  viia 

Est  vcntura  maiiens,  lucida,  vera  fides  *'• 
Quidquid  agat  Dominus,  rcgnal  **  bencdiclus  in 

[uiHui 

Tcmpore,  laus  ejus  semper  in  ore  meo. 
Sic  non  pra;valuit  tentaiio  vincere  jusium 

Job,  stabilem  casu  consolidante  virum, 
Non  qiiantiim  natura  jubet  pervcrsa,  sed  ulira 

Fcniincos  mores  condolet  ILuina  viru , 
^  Naiurx  fragilis  inorum  medicina,grubatuni 

Visilat  et  iiuclei  lcsta  sapore  sapit. 
Mentiri  natura  stupet,  duin  sponsa  luarilo 

Exhibet  irala  prosperitate  hdcm. 
Intcgra  Jura  tori  scrvare  sttidet,  licet  isla 

Kara  sit  agricola  deficiente  seges. 
Sponso  compatiiur,  sociali  menle  inarilum 


VARIiE  LECTIONES. 


^  pro  [amicabUUer    desideral ,  sen  in   ms.   all.    coil.   supposiluiu    est 
♦•  al.  ignorat,    **  al.  repeten$.      **  pro  ad  memoriam  reducere,  iWu\,      '"    ' 
•'al.  sapor,    ••al.  supinal,    •*  ^Lsapienlia  prcestet, 


•  in  ms.  cod.  all.  oinissum  el. 


foriassis  peramara. 


ms.  ood.       •  al.  pUicet  a,    '  al.  camo.      •  al.  rigido  [reno, 
**  al.  aUidere,      "  al.  jmiii«(,       '^  al.  amet,      *•  al.  dies 


pro   ebuUientBif    ihid. 

**  i\\,  actH.    -  •*  al.  constat  TobiaM, 

^**  pio  purgat,  iii  ins.  al  .  margine.     *  pro  fitr6a, 

^  al.  inspice,      *  tcil..  in    hac  hxstoria^  in  inarg. 

*  carnis^  ibid.      ^*  al.  pe$hima.      ^^  a.U  leg$» 

"  ;il.  regnet. 


941  iJBER  DE  TOBIA.  !Mt  f 

Suslinett  oUeqniltrr,  iniitcct,  honoral,  ainat :       A  tlcii  vilae  ixtlet  aiiinuim  **  derisio  factus 


MUitat  ^^  ad  victum,  qu»  dal  tevtiira  propinat 

Paucula  muliipUci  scdulilate  viro, 
Tobiae  manibus  quesita  Tiaiica  deferi  ** 

Yilx  **,  m«ns  redimit,  quodminus  actus**  babel, 
Diim  Phaebo  redit  •emeriio  **,  quem  seduladerert 

llxdulus  audito  percfpiente  viro; 
Quod  neque  invitus  denuntial  auris,  et  aiter 

Selisus,  ab  aliernis  proditione  **  vtget  : 
Reddite,  Tobias  clamat,  furtiTa  videle 

Nc  sit  pra:da,  vivant  propria,  furta  premunL 
llaimn  dolef,  nalnra  rcdit,  se  Toce  fatecur 

Sexus,  ct  objurgat  asperiore  sono  : 
Irriiadepcriil  Uja  spcs,  elcmosyna  T:w)a 

Quid  vuleat,  visus  perdiiione  patet. 
CAPUT  IIL 
Tobias  geminat  gemilus,  anciila  doloris 

Flclus  unda  rigaC  imbre  roadenle  genas. 
Pbsma  patrem,  figulum  ^vas,  foniem  rivulus  aeger 

Deposcit  mcdicuin  Toce,  tiinore,  fide. 
Jiisliis  eset  jusia  tua  sunt  examina,  summe 

Rex,  aeierne,  potens,  viia,  lucerna,  salus; 
Rex  regum,  Dominus  donrmaAtum«  ciijus  amicant** 

Verba,  duJccscil  pceiia,  flagella  juvant : 
Quem  meinorare  nequit  mcns  *%  noscere,  laudes 

ExaltarCy  loqui  lingua,  locare  locus; 
Siib  perpendiculo  dispouis  singuJa,  nullum, 

Te  mediaute,  ratum  deprettatur  opus. 
MoQ  tibi  peccaiitis  roors,  sed  coiivcrsib;  vila« 

Non  vindicta;  cruor  non  placct,  itno  salus. 
Grates  exhibeo  tibi,  tc  caecatus  adoro, 

Danipalus  vereor,  excruciatiis  amou 
Ne  reminiscaris  servi  delicta,  parenlum 

Sint  peccala  licet  mnlla,  reaiitle  reis. 
Nos  nocui,  nos  transgressi  tua  jiissa ;  sed  segra 

Viiliiera  non  gladii,  sed  medicanlis  egent  ** 
Non  intres  in  judicium  cutn  paiipere  dives, 

Cum  servo  Dominus,  cuin  fluttante  poiens  : 
Non  in  judicium  intres  **  cum  pulvere  forlis 

Exsulercx,  siabilis  hospitc,  inessesalor. 
Invas  quisfigulus,  fabricam  faber,  ingcnilurain 

Quis  pater,  in  stipulam  quis  salor  arma  gerat  1 
Uliio  non  placeat  tibi,  sed  miscraiio;flecie. 

Judicium,  niisero  paree,  mederc  nialis. 
Peccavi,  redeo,  miscrere,  precor;  misereiidi 
Tenipus  adest,  miseros  (e  refovere  dccet. 
Ileu  patior,  rcfoventis  egcns,  abjeciio  *^  plcbis, 

Fabula  viciuis,  ridiculosa  lues! 
Ileu  videor  vermis,  non  hoino,  consiiincre  frugcs 
Natus,  viia  nocet,  postulo  morte  frui ! 


Publica,  posco  mori,  mors  mihi  sola  saliis 
Poslulo  suscipias  animam,  tua  sacra  Toluntas 

Fiat,  «t  opiaiae  inortis  amore  fruar. 
Est  mihi  Tita  mori,  mors  TiTere,  roors  mihi  tu 

Dulcior  est,  redolet  vivere  mortis  amor. 
Deprecor,  aspira;  patior,  succurre;  molestor, 

Consolare;  sequor,  respice;  po8CO«  fave. 
Sic  mortem  dolor  invitat,  senieiUia  morlts 

Fronle  patct,  leglur  ore  doloris  onus. 
His  **  precibus  sitnilis  qucrJmonla  consonnt  nrh 

Medorum,  loca  sunt  dissona,  tempus  ideni. 
Incricpat'  excessus  ancillae  Sara  veiiusta 

Virgo,  ciii  Ra^ucl  est  paier,  Hanna  parens. 
In  Cragili  spccies  scxu  **  iniralur  boneslo 
B     Nupta»  sibi  morum  forma  marilat  opes. 
Scplcm  nupla  viris  fuit  lia'c«  quos  daeinonis  ira 

Prcssii,  et  illxso  veriiat  lionore  pudor. 
Prcssit  poena  reos,  dum  cariiis  amore  pudoiis 

Virg'ifei  sataguiit  depretiare  **  rosam. 
Ilasmo  **  dacmonio  iioinen,  pes  uliima  tocjs 

Restal,  ne  videar  **  julitulare  malum-; 
Fiat  bonore  *^  Dei  decislo  **  nominis,  hosle 

Nempc  Dei  pudorest,  xquiparare  Deo. 
tion  esl  ad  Belial  Domini  conjunctio,  lucis 

Ad  tenebras,  Themesis  **  liac  railoue  plaeet 
Adiverticiilo  repeiatur  mentio  Sar» 

Virginis;  anciUam  dum  regit,  ira  riget, 
In  doniinam  conspirat  atrox  ancilla  Tenenura 

Nalur»*',  loquax  dicit  ista,  refert  : 

C  Iiircciiuila,  prccor  *«,  vivas  et  inutilis,  expors 

,Cot)jngii,damnis  obruta,  prolis  inops; 

Poeiia  reani  reprimal,  pielas  divina  Tiroruin 

iiiicrfcciriccin,  frunincar^  neg.it. 
Iiinocuum  niinquid  proponis  cxdere,  sicut 

Nocie  cecidisti  prodigiosa  viros? 
Ilis  dolcl  auditis  pia  virgo  prophcia  doloris 

Virginei  fletus  pullulat,  ora  madent; 
Ad  fama^  geniit  interitum,  nc  laesa  labornt  ** 

Fama,  lames  moriis  impetuosa  placet  ^*. 
Desolala  jacet  ^*  conclavi,  DKPsta  cubili 

liirubat  el  lacrymas  conlinuare  studct. 
num  flnii  ^*  in  laciymas,  iierat  lamciita,  dioRta 

lla;c  ti-iduatta  cibus,  hic  placct  ah:^quc  ciho. 
^  MoDsta  die  quartoDominum  rogat  anxia,  lalos 

Erucial,  gcmiiii  prxpedientp,-prcces  : 
Nostrorum  Dcus  ^^  alme  patruai,  tibi  sit  beriaJi- 

[cluni 
Noinen,  sil  tibi  laus,  gloria,  rcgua,  decus; 
Exsilio  Tia,  viia  polo»  dux  orbe   luccrna 


VARIiE  LECTIONES. 

"  }^rolabornl,  ibid,  in  marg.  **  al.  vifo?.  **  al.  D^fbr/.  **  A;>/iis.  '*  pro  lo/e  aD«ro;.'so;  ilml.  fnmarf: 
**  \e\  perdiiioue.  **  hoc  est  amicabjlia  tttni^  iliid.  in  inarg.  *^  ms.  cod.  alt.  inserii  netch;  foitaiikis 
nescia  pro  seciuenti  nouere.  *'  al.  opem.  **  al.  huret  in  judicium,  *^  al.  abjeciio.  **  fnrtussis  posf* 
quam.  **  pro  h\$.  **  al.  «e.Tii  specieM.  *'  al.  premiciare.  Priiis  vero  signilicat  preelibare,  iii  nis»  cod.  alt« 
iiiargiiie.    **  pro  A$mo,    **  simile  de  voce  Maiisiin,  ciiin  nlia  ralione,  vide  apud  LiiJieruiii  iii   praef 

Germ.  Ruper  Daniel.  cap.  42.  tinrf  w//c/e'i7*i/i.     *^  n).  amore.    *•  al.  (Zemlo       "' '"   t  — -:-      -    . 

valurale,    fonassis  natura,  oini^so  coinaic.  **     al.  rrferl.     *'  ;il  laboret 
depnil.  **  sanclorum  pate)r. 


*•  lortsiSKis   T  i.osis. 
*•  al.  iatel.    **  al.  sedet. 


943 


MATTILf:!  YlNDOCINEiNSlS 


944 


Iii  lencbris,  pehgo  naiUa,  labore  quies; 
Principiiim  stne  principio,  sine  fine  prlorcm 

Tcnipore  (e  series  lemporis  esse  Stupel ; 
Spcs  sine  dcfcctus  offendiculo,  sine  nube  ^^ 

8«>l,  sinc  desldio  ^'  pax,  slnc  nocic  dies. 
Te  colo,  le  laudo,  Toco,  rogo,  diligo,  posco  liinore, 

Affectu,  precibas,  spe,  pleiaic,  Ode  : 
Quippe  viae  libi  judicium,  roiseratio,  verum 

Siint,  vcrus  judex  es,  mlserere  precor  ^. 
Exsulias  vcnia,  non  judiclo,  pietale 

Non  nece;  non  gladius,  sed  medicina  placet. 
Absolvas,  prccor,  iunocuam  de  casde  vlrorum, 

Oiijectum  ^*  scelus  boc  piirificare  velis ; 
Niipsi  non  stimulo  carnis,  non  aroore  virilis 

Contraclus  ^,  remove  crimina,  parce,  prcror, 
Parcc  precor,  qnia  malo  pali  discrirolna  viuv, 

Quam  fainae  vitio  sordidiore  frui  ^  : 
Parce  precor,  qnla  tot  patior  discrimina  vii», 

Interltu  cuplo  commodiore  frul. 
Scrutaris  renes  et  corda,  Deus,  patet  omne 

Cor  libi,  mens  loquitur,  notlficatur  opus, 
Scis  me,  summe  Pater,  Immunem  sanguine,  cxmIc; 

Nec  V0IO9  nec  volul  commaculare  iidero  '®. 
Sunt  tua  judicia  ",  justlssimc  recfor^  abyssiis 

Mulia,  non  bumanae  condiiionis  egent. 
Florcs  post  hiemem  '*»  mel  post  ahsintbla,  rlsum 

Prxsias  post  lacrymas,  post  tencbrosa  jubar, 
Cur  cecidere  viri,  scis,  ncsclo  :  forle  mariium 

Yis  alium,  salva  virginitalc,  frui. 
Yitu!  mulo  statum  labi,  quam  labe  rcatus 

Fama  labet  '*,  cesset  poena,  reatus  eiit. 
Largitor  venije,  Rex  suinme,  salutis  amator 

£t  dator,  objecturo  crlroen  abesse  jube. 
£t  mibi  sola  salus,  mihl  sola  medela ;  vel  aufcr 

Criminis  objecu  probrar,  vel  adde  mori. 
AiDigor,  miserereprecor;  defende,  laboro; 

Subvcmas,  cruclor ;  protege,  laedor ;  ades? 
Nescii  abesse  Deus  in  se  speraniibus,  apgros 

Yisilat,  elisos  erlgit,  arcet  onus. 
loipeirat  nuxiliuro  pietas,  pia  virgo  perorat 

Et  scuior,  redolent  cordis  in  ore  '^  preces ; 
Est  accepta  Deo  prxfata  querela  duorum 

Fiunt  voia,  salus  unlca,  plaga  ■"  duplex. 
Coelo  missus  adest  Rapbacl,  qul  vuliiera  sanat  ■* 

Amborum  redlmat'*  probra,  propinatopein. 
CAPUT  IV. 
Toblas  Domino  grates  ait,  u\  moriatur, 

Credit  apud  Dominum  praevaluisse  "  preces. 
Displicet  haec  mors  grata  patri,  quia  gaudia  prolis 

Discutiet  mortls  pernlciosa  dies. 
Quippe  pater  prolis  vernat"  pietate,  dolorero 


A     Lxiificat  prolis  gloria,  prolis  amor  **. 


B 


rperal 


Palrissare  studet  Tobias  Junlor,  horti 

Dciicias  rosulx,  lesiificatur  odor. 
Mossis  agrum  redolet,  rad*ccm  virgola,  fonloin 

Uivus ;  messls  agro,  mcsse  probatur  ager  . 
Lainpas  luce  ihicat,  lux  lampaUe,  patris  hoii^^re 

Prxradiat  prolcs,  prolis  honore  pater  : 
In  fruciuin  rcnovatur  agcr«  rosa  primula  Fpiiiam 

Fcstivat  **,  redimit  pluniula  grata  seneiii, 
Duni  rccolit  piolcm  Pater  et  **  primordla  sacra 

Indolis,  eroergunt  gaudia  *^,  vita  placet. 
Dum  sponsx  meinorat  opprubria,  gaudia  roergtt  ** 

Moeror  **,  amor  viiae  laiiguet,  obire  sltit. 
Sic  dubitat,  sic  mortis  amor  cum  prolis  amore 

Disputat  ei  pugnet  cum  pietate  dolor. 
Non  sibi  scd  gcnito  goaitor,  vuli  vlvere,  quamvis 

Anipiius  csse  negat,  non  negat  essc  pater. 
Mors  cl  vila  placcnt  genitorl,  vita  doienti 

Mors  placet,  a  patre  mors^ vita  dolcnte  fiigit. 
Sic  vitaro  probat  et  reprobat,  negat,  appetit,  bor- 

Ircl, 

Flagiiat,  infestat,  eliglt,  odit,  amat. 
Allegat  pro  roorte  dolor,  natura  perorat 

Proli  sic  fluitat  inter  utrumque  pater. 
Mors  tamen  hac  ratione  placet,  qula  pricmia 

Emerltus,  sperat  coelica  regna  Patris. 
Orbe  peregrinos  patriam  sitlt,  ot  pairis  aede 

Exsiliuin  mutet,  bospitiumqiie  domo. 
Sperata  mercede  ratus  contagia  muudi 

Rcspuit,  ad  coelum  praeroedltator  iler. 
Ergo  vocat  natum,  qul  patris  glorta,  palns 

Est  speculuro,  patris  sollicitudo  frequens, 
Ut  putat  optata  de  niorte  ratus  •',  vocata 

Prole  suae  doinui  dispo/ilurus  ait : 
Nate,  prccor,  mca  jussii  libens  intellige,  pairiii 

Expedit  in  facturo  fructificare  preecs* 
Nate,  cavenda  cave,  sectare  sequenda,  relcga  ** 

Crimina,  vas  mentts  purlficare  stude ; 
Spinis  ct  tribulis  purgare  novalia  debet  ** 

Qui  serit,  ut  senien  fructificare  queal. 
Purga  vasa,  nisl  purges,  liquor  oinnls  acescil 

liifiuus,  pereunt  seinlna,  roessls  obll, 
Cede  inalis,  cole  vlrtutcs,sic  fluribus  hortus, 

Mcssc  redundalit  arca,  spina  rosii. 
Spina  potens  desit  veiitosa  supcrbia,  moruin 

Prodiga,  iiequitiae  fomes,  origo  necis. 
Ne  sit  avaritiae  fex»  cui  sua  deesse  stupescit 

Copia  nuda,  sitis  ebria,  plena  faines. 
Invidliam  fugias,  qiiae  nata  nbcere,  dolorc, 

Laeta,  dolet  laetis,  commoda  vi^a  prcmit. 


VAHL«:  LECTIONES 


^^X.labe.    ^»  al.  distinctio.    **  al.  mei.    *' 
al.  contactis.      ^  ,,.  ^^^,       ,.  j,|.  ^^„,^ 
ood.  diciiur  boc  verbum  antiquum.    •*  al.  honore 

atmit.       al.  convaluisse.    »•  al.  vernat  prolis.    ••  al.  ,.^„v. .      «.v  ..«..  ...w^w 
MU  et  am   ni  alt.  cod.  ms.  exsiabat :  Libcr  secundus  de  informatione  (iiii. 
M  J,  ^J^"^*         al.  waror.      •*  al.  mngii.      "  m.H.  co»l.  alier  :  cerius  de 


objectat  sicque  praecedens  coma  htc  inserendnm  essei« 

•*  fortnssis  omissum  est  0.      '*  al.  hyemes.    **  in  nis. 

ore  vel  odore.    ••  al.  pana.    •*  al.  sanet.   •*  cur  non  re* 


,  honor. 


pana.    **  ai.  sanet.   *'  cur  non  re* 

•^  Uic  iion  modo  prolixus  excursus  seqMiiur, 

••proprna/.     ••al.  patris. 

morte,  ••  h.  e.  expetle    ibid. 


Ui5 


UBER  DE  TOBIA. 


m 


Respoe  Liixuriam,  qw  prodiga  sanguinift,  lioslis 

Esi  animae,  fragilis  carnis  amica  nocens. 
Parvulua  ad  petram  furor  ailidatur,  ut  Ira 

Sopiia  pereant  seliismata,  regnel  amor. 
NunquamcredeGulae,  cni  Crapula  servit,  obedit 

GustuSt  adulatur  suavis  in  ore  sapor. 
ElTugias  avidae  mentis^contagia,  vit» 

Taedia»  divini  rouneris  esto  memor. 
Sis  humilis,  largus,  castus,  miscrator,  abundaus 

Pace,  modo  vitae  munere  plaode  Deo. 
Iiisere  virtutes,  decisis  sentibus,  horto 

Purgato  poterunt  fructillcare  rosai, 
il(»c  precor,  boc  jubeo  toto  conamine,  toia 

Ex  auimay  toto  dilige  corde  Deum 
Ul  legi  TaTeas  tibi,  sicut  ameris,  ametur 

Proximus,  ex  primo  peudet  amore  sequens. 
Sabbaiba  devotus  recoles  ^*,  ut  praecipit  aluia 

Lex,  servile  dies  fesia  relegat  ^*  opus. 
Et  patris  et  nialris  potiaris  bonore  ^p  tenorera 

Vitae  multiplicat  bac  pietate  Deut. 
Non  iiiterficias  *' ;  nunquam  moechabere;  furtum 

Non  facias  ^^;  falsum  lestiflcare  nihil  '^ 
Non  cupidum  faciat  aliena  peconia ;  nullair 

Damnis  alterius  luxuri^re  decet. 
Sponsam  non  capias  '*  quam  duxit  proximos;  imo 

FlAreat  illassus  proximilatis  amor. 
Hxc  (ogis  praecepta  decem»  nisi  fallar,  babere 

Ex  patrum  veterum  traditione  potes. 
Hoec  aliis  facias,  qusescls  tibi  commoda,  nuUi 

Fac,  quae  facia  tibi  pcrniciosa  times  ^^ 
Tres  reor  ftocillas  operis  congressio  quarom 

Quodlibet  ^'  in  fructum  ^*  fructificare  facit. 
Tertia,  si  desif,  aut  commoditate  carebit, 

Aut.semiplenum  destitiietur  opus 
Quidquid  agunt  hcmines,  prior  est  ancilla  voluntas 

Propositi,  facti  praevia,  mentis  iter. 
Hxc  ioter  socias  prior  cst  opcrique  sororum 

Primum  V^^n'^  ofilciosa  gradum. 
Inde  secunda  subit  consulta  lic^ntla,  quidquid 

Expediat  liciio  conciliare  siudet  : 
Tertia  propositi  consummalura  facultas  ** 

Supremam  satagit  conciliare  manum. 
Ilaec  tria,  quidquid  agas,  cole,  concurrentibus  iitis 

Quodlibel  hutnanum  fructificabit  opus. 
Etfuge  tres  hostcs  animae,  versuila  quorum 

Pervcrsis  tripiici  perditione  nocei. 
Tres  bostcs  bominis  :  daeinon,  caro,  mundus  accr- 

[banl  " 

Insidiis  fructus  spiritualis  obit  '*, 
Est  caro  defectus  anciila,  sophisticus  hostis 

MunduSy  apostatica  **  dxmonis  irn  rigrt. 
Muudus  spondet  opes,  rcgnntconnaia  '^  vohtptas 


A     Carne,  superstitio  daemouis  arma  gcrtt. 
Mundus  avaritia  tentat,  caro  saevit  biatn, 

Luxuriae  latram  daemonis  ira  preniit, 
Prodilor  cst  anim»  daemon,  seducit  ocellos 

Mundus,  tdulatur  rcnibus  afgra  caro. 
Mundi  sperne  roiam,  cani  contineat,  cole  tolo 

Corde  Deum;  tria  sunt  tela,  medela  triplcx  : 
Carnem  frange,  juvat;  carni  blandire,  minatur ; 

Uancafllige,  favet;  huic  famulare,  necat. 
Sunt  famulae  carnis  *'  tres  :  lubrica   iingua,  soluti 

Renes,  ingluvies  ambiliosa  gulae. 
Renes  vana  petunt,  gula  devorat,  ebria  lingoa 

Palpiiat  el  currit  liberiore  roia.  * 

Est  duplex  hominis  motus  :  caro,  spiritus,  altcr 

AUerius  pretium  depretiare  studeL 
D  Spiriliis  est  sponsus,  caro  sponsa,  domesticus  liostis, 

Sponsum  sponsa  premit  proximioro  dolo  : 
Militat  '*  advcrsos  animam  earo  noxia,  sponso 

Sponsa  nocet,  sponsaa  sponsus  amicat  ■*  openi. 
flaec  nocei,  iste.doeet;  h»c  destruit,  hicstruii,  isie 

Prsmial ;  haec  crociat;  haec  premit,  ille  gemit. 
Si  rerum  *•  jobar  inspicias  '*,  est  spiritus  Adam,  ^ 

Eva  caro,  sponsi  perniciosa  comes; 
Eva  iioccnsAdae  pomum  praeseniat»  amicat 

Blanditiis,  palpat  munere,  IVaude  nocet : 
Alludit  **  caro  spiritu,  blanditur,  inescat, 

Palpat,  adulatur,  polliciiisque  ligat. 
Quamcaro  spirituidat,  delectalio  pomum 

Esse  potesty  pomum  mordet  avara  caro. 
in  pomo  tria  sunt :  odor  •*  et  sapor  ••«!  color  •«, 
C  [iiiio 

His  tribus  allicitur  ambitiosa  caro. 
Laudis  o.Ior,  lactus  sapor,  et  color  oris 

Sunt  in  carnc,  quibus  illaqueatur  homo. 
A  inorso  vetito  mors  dicitur,  omnia  mordens, 

Nomlnis  exponeus  ^^  significaia  sui. 
Pone  merumque  •*  et  talos,  caro  clamitat,  audit 

Et  dolet  olTendi  spiritUalis  honor. 
Spiritus  exclamat :  criicifige  ream,  crucifige 

Carnem,  templa  Del  desiruit  apgra  caro. 
Spiritus  expugnat  carnem,  ne  sponsa  niaritum 

Lxdat,  et  infligal  collateralc  maium. 
Est  carni  cognata  Venus,  jactanti»,  faslus, 

Ainbitio,  livor,  crapula,  rixa,  dolus. 
j^  Yeiitre  saginaio  Yeneris  snspirat  ad  usum 

Carnis  ••  amica  caro,  carnca  membra  petens. 
Yictus  sobrietas  dat  grata  remedia  luxOs  « 

Ei  veneris  :  pnucis  utcre,  luxus  obit  •* 
Spiritus  excludil  vilium  carnalo,  propinat 

Yiiam  spiritui  mortilicaia  caro. 
Asseritul  Salomon,  iria  siinl,  conAisio  auoruiii 

Excludit  fragilcs  commodiorc  doino. 


pro  nihU ;   ul   alii 
al.  factum.     ■•al. 


YARIiE  LECTIONES. 

'•  al.  reeolat.  ^^  al.  releget.  "  al.  amore,  *•  al.  inlerficie»,  ^*  al.  facie$.  *■ 
quoque  scripserunt.  »•  fortassis  rnpias.  "  al.  caves,  *•  al.  Qualibet.  '•  al.  factum. 
volnntas.  ■*  h.  e.  corrumpuni,  ihid.  ••  :il.  opet.  ••  al.  apostatici,  •*  al.  cognala.  ••  al.  carnis  famutVm 
«•  pro  laboral.  Sed  in  ali.  cod.  nis.  esi  -Mulciint.  «^  h.  e.  implorat,  ibid.  seu  aniiccinvitat.  ••  al.  i;frifm. 
••  al.  expedias.  ••  ibi  et  bic  siibinlelli^e  ut,  sic,  •*  al.  color.  ••  al.  ac  odor.  ••  al.  sapor^  sed  alter  ordo 
inox  rcpclitum.    •♦  al.  exponit,    •■  al.  mernm  vel  metum.    ••  al.  tfentris.     •'  al.  abit,.- 


917  MATTHi£l  VINDOCINENSIS  ViS 

ll»e  iria  sunl  :  Fumu»  aqua  iiilbns,  nox»a  coiijux,  A  Laas  divioa  jiival,  Ubiorum  sil  •'  labor  bospes. 


Sub  palea  granum  spirhuaie  l.-ilei. 
Est  aqua  coiisueiitm  sceliis,  ignoraiuia  fuinus. 

Conjux  esse  polesi*'  naia  nocerecara. 
^ate,  precor,  dissnesce  malis,  cote  dogmaia^  car- 

[nem 

nefrena,  Iria  sunt  tela,  medere  tribus  *'. 
Sepiem   steme    Deo    qnso    siint   odiosa  ,  siipre- 

[iiiiiin  "*. 

Deiestalor»  liabes  cx  S:ilomoiie  ndcni, 
Scilicet   hxc  :  Ocuii  snblimes,  lingua  «lolosa ; 

Sanguiiiis  innocui  cxde  cruenla  inaiiiis  ; 
Addilur  kis  modis  '  meditatio  pcssiina  ;  proni 

Ad  mala  discursu  *  liberiore  pcdcs  : 
Tesils  fulsidicus,  quam  deiestabile,  censtat 

Esse  Deo,  fralrum  schismala  sxva  ferens  *. 
NtHi  in  came  tlbi  Qducia,  carnem 

Comprimc,  ne  reprimat  le  iritiosa  caro. 
Si  quis  materiam  perpendit  originis  hiijiis^ 

Unde  supercilium  lollitur,  unde  tumor  ? 
Est  caro  vas  luteum,  vas  lamenliibilc  ,  feniiin 

Aridolura,  fragilis  ghebnla,  saccus  olens. 
Carnis  vita  labor,  carnis  conccpliu  tabes» 

Menstnia  putredo  finis,  origo  lutum. 
Sperma  prius^  modo  *  saccus  olens,  posl  vcrmibus 

[esca 

In  tiniiba  *,  Qiiamqiiam  dote  supcrbil  hoioo. 
Es  sapiens,  inarcet  sapienlia,  morie  redundaus 


lii  rcliquis^**  studeas  magnidcare  Deom, 
Lubrica  forlunas,  non  te  preniat  alea,  vivas 

Major  in  adversis,  prosperitate  minor. 
Quanto  majoc  eris  m^Us  desceiidere,  viva» 

In  magno  roinimus,  iu  dominante  cliuns  *'. 
Ut  '^  lua  sis  pronus,  ad  proxiiita  coinnioda  '*  siip- 

[plex 

Alterius  plausu,  phude,.  dolorc  dole. 
Sperne  malos,  cole  prudcnlcs,  compesce  r<bell«s 

Da  iniseris,  sontes  respice  *',  parce  reis'^. 
Quidquid   agas»   vilio    nunquani  *'  mergatiir  lio- 

[nestas. 

Faina  lucro,  rebus  perllciatnr  honor  •». 
Sii  tibi  joris  amor,  timor...  •%  pudor  almiift 
^     Criminis  innocux  simplicilatis  honor. 
Sil  tibi  iex  requies  Doinini ,  caro  victinia,  mun- 

[.lus 

Eisiliuni,  ceelum  patria,  vUa   Deus. 
Sic  bonus  ei  redolens  famae  dulcedine,monini 

Limpade"  viia' dolet,  moribus  orba  mori. 
Sis  pius  obsequio,  facundus  doginate,  soavis 

Alloqiiio,  stabilis  mente,  favore  placens. 
Pax  iram  rcpriniat,  fastum  patientia,  luxum 

Sobrietas,  odium  graiia,    probra  decus. 
Si^  quxratur  liouor,  onus  ••  intricator  "  bonori 

Quxris  opEs,  ad  opus*^,  fructlAcare  petunl. 
Si  quaeranlur  opes  tribuas,  ut  oporlet,  cgeno, 

Dives  oiiiimy   fer  openi ;   sic  operantur   opes. 


Divitiis  ^  lapsu  mobiliore  *  flaunt. 
Es  probus,  exspiratprobitas;  es  hoiieslus,  honestas  ^  Si  delectat  honor  onus  ••  adjiacet  exigit  csse 

Labitur ;  es  fortls,  fortia  niorie  jacent  •.  PnicLus  lionus    *•  oneris    •'.  fructus    lio 

Ucgrediiur  **ciiii8  in  cinerem,  resolutio  carnis 

Monstrat  prliicipii  **  inateriale,  lutum. 


llosles  ne  limeast  tua  circumcidere  debes 

Membra  Deo,  quod  obest,  emaculare  '•  stude 
Ne  vacuum  videas,  oculos  averie,  fenestris 

Ne  patulis  mortis  ingredialur  hicms. 
A  labiisexpelle  dolum,  medilatio  cordis 

Aspectu  vigilet,  judicis  "  oret  o|)em. 
A  lapsii  diverte  pedem  «\  vaga  luinina  flecte  »» 

Ad  lacrymas,  animain  ne  nioriatur,  ama. 
Vasflgulum  lau(fare  siudc,  mens  concolor  ori 

Consonet  ut  laudem  conflteatur  opiis. 
Se  laudi  conformel'*,  nisi  verba  »^  mariles  *• 

Verbis,  verba  nocent  frivola,  fruclus  obit. 
Turlur  ad  ccllas  ■'rostrum  deflectit  iu  actum  ••, 

Serinones  sapiens  frucliflcare  facit. 
Est  iaus  sacra  Dei,  via  viKc,  coelicn  vlta 

Laudatoris  bonor,  plasmatis  hoslis  onus. 


fructus    liouoris 
[oniis. 
Si  quasratur  boiior,  ut  onus  restringat  hoiioris 

Delicias,  oneri  compatiatur  bonor. 
Nubal  bonos  oneri ,   nec  onus  blaspbemei  ••  ho» 

[noris 
Praesidium,  nec  bonor,  difliiealur  ••  onus. 
Quxris  opes,  inopi  fcr  opem  ;  venari^  honorein, 

Si  quaeratur  bonor,  ne  fugiatur  onus. 
Te  non  excruciat  census,  sitis  ebria,  cujiis 
Pullulat  ex  gustu  multiplicata  famcs  ^, 
In  cupidis  sitit  ebrietas,  praesenlia  desuni, 
Quaerit  babens,  Inhiat  copia,  pleniis  egel. 
Heu  quid  pro  croceis  ^^  affectas  siercora  ^*  morum  ? 
Ueu  qoid  opes  opibos  comulas,  quid  proprin 

[qiiaeris? 
Cum  se  nemo  qiieat  appropriare  sibi : 
Nil  possessor  babei,  quia  quisquis  habetur,  ha- 

[bere 


VARIiE  LECTIONES. 

••  al.  Esse  potest  conjux.  ••  ;»1.  dampnn  meaela  triplex,  «••  pro  uUmum,  ibid.  '  al.  rordis,  •  at. 
diicurstt.  •  iil.  serens,  *  al.  unde.  •  al.  post,  •  al.  In  tumulo.  '  al.  Di/t/iii.  •  al.  liberiare.  •  al. 
Marte  ctedunt.  ^^  pro  redigitur.  *  *  pro  pmici/ifiim.  "  h.  e.  scindere,  in  ms.  marj?.  "  al.  vindicis, 
*^  aU  pe</ei.  '•  al.  verte.  »•  al.  confirmel.  *^  al.  sancta  ye\  sacra.  "  h.  e.  compleas,  ibid.  *•  al. 
Quellas.  Istud  pro  alis.  ••  nl.  aclu.  •*  al.  fil.  ••  scil.  membris,  ibid.  ••  hoc  distiohon  in  alt.  cod. 
iion  exslat.  '^  al.  ad,  ••  al.  commoda  proxima.  •*  aj.  nrgue.  "  al.  regis.  ••  al.  nunquam  vilio. 
■•  al.  pra^ficiatur  optts  vel  honor.  ••  iii  all.  ins.  cotl.  exsilii.  »»  h.  c.  cltaritale,  ibiil.  ••  al.  honus.  ••  i.  e. 
jHngatur,  ibiti.  •*  al.  onus.  ••  pro  onus.  ••  al.  honos.  •^  al.  oneris.  Sicqne  liilcrjc  iniliales  quasi  per- 
inutal»,  ut  factum  ii  robique  in  vcrsibiis  $ei|uciitibus.  ••  h.  c.  deponat,  ibid.  •*  al.  difideatur,  ^®  Ha:c 
^Jsiicba  in  al'.  coih  iraiisposUn,  ct  ibid.  cxstal '  Excruckt.      **  pro  OK^eslibus.      *■  h.  e.    mundantif 


H9  LIBER  DE  TOBIA. 

Niilla  poiest,  se  non  possidet,  ergo  nihil 
S(?rvil  habeiis  habitis  '-  ;   nec  habet,  sed  habetur  ; 

[avarum 

Census  liabet ;   domino  prxdominantur  opes. 
Jiire  poli,  non  jure  fori  communia  conslant 

Omnia,  liberlas  unici  parque  siatns. 
Jure  poli  proprlum  nihil  ^^  est,  a  jure  forensi 

Improbns  emergil  proprietatis  amor. 
Ambilione  paranlur  ope:»,  communio  prima 

Exspirat,  paritas  dispariata  fugit. 
Cnm  ncqueas  luas  esse,  luum  nihil  est,  suus  csse 

Nemo  potest  :  ergo  nthit  reor  esse  suum. 
Rcb^is  ab  humanis  excludit  propria,  claudcifs 

Omnia  pugillo  primipotcntis  houor. 
0  fclix,  sed  felici  felicior  omni 

Quem   sibi  Primipotcns  dcslinat  esse  suum  ! 
0  fclix  quem  summus  babcl  possessor,  habcri 

Sic  poterit...*'  proprietaiis  ^*  opes. 
Rursus  nil  liomiai  proprium  permiltil  habere^^, 

Moriis  hiems  vilam  termiiiat,  xra  rapit. 
Murlisad  occursum  cessat  imsessio,  transit 

Ad  dominos,  et  habens,  et  quod  habetur,  abeu. 
Servus  avaritiae  sibi  non  dominatur,  abutens 

Arbitrio  proprio,  proprietate  caret. 
Sic  tua  de  ^  propriant  proprium,   divina  poleslas 

Claudens  cuncia,  jugum  moriis  amara  lucs. 
Cum  proprium  nihil  esse  scias,  et  danda  faculias 

Quemque  relenta  noccnt,  parlicolatajuTant. 
Dispensa  qiiod  habes,  ut  consulit  usus  ,  ad  usum» 

Noii  ad  avariliae  pabula  confer  opem  ^*. 
Da  nudis,  da  pauperibus  ;  le  pinguibus  uli 

Non  decei  '*,  in  membris  esurienle  Deo. 
Qualuor  hxc  coguata  datis  sunt,  causa,  voluntas 

Danlis;  cui  dederis,  matericsque  dati. 
Cui  doderis,  sii  egens  ;  le  cognoscente ,  voluntas 

Gralia  ,  materies  propria,   causa  Dcus. 
Ailectus  parit  aflfectum,  non  aspicequaiilum, 

SeJ  fiiit  ex  quanla   sedulilate  dalum. 
Non    libi   quid  dabilur,  sed   cur,  iulellige  :  so~ 

[lum 

Sula  voiunla  is  forina  monetafopus 
Obsequio  refovetur  amor,  qiiia  verus  amicus 

Dantis  in  efieclum  '%  non  dalione  patct. 
Noiinuiiquam  fuge,  quod  dabiiur,  susceplio  do:ii 

Arbilrii  vendit  libcrioris  opes. 
Sa^pe  rcpulsa  jiivat,  nocel  impctrare,  rcptilsa 

Liberat  arbilrium,  munera  sumpta  ligaiii. 
Vendilur  arbiirium,  duin  vivilur  ex  alieiiu 


Suinptu  ;  paiie  tuo  vcscerc,  inius  "  er!s. 


950 

A  Si  locus  cst,  quando  *^  dafum,  non  rcspuc,  quippc 

Si  fugis  oblatum,  retribuisse  negas. 
Donis  dona  dator,  qui  poscit,  adulterat,  instat, 

Foeneris  aut  speciem  veuditiouis  habet. 
Da  cito,  da  gratum  gratis  "  ne  gralia  fiat 

Vcnalis  ;  gralo  munere  gratus  ••  cris. 
Denigrat  dantis  mora  meritum  :  sed  dala  raplim  '^ 

Munera  plus  laudis,  pfusque  favoris  habent. 
Gratius  est  jamjamque  datum,  tneritique  noverca 

Esse  solei  danlis  desidiosa  manus. 
Sic  des  pro  modulo  censiis,.ne  prodiga  dandi 

Yirtus  in  vitium  collaterale  **  ruat. 
Largus  cris  dans  digna  dari,  dans  digna  teneri  : 

Prodigus  ut  capias  grata,  nociva  cav«. 
Parcus  eris,  retinens  quae  censes  digna  tenert 
B     Usus;  avaruseris,  distribuenda  leneus. 
Prodigus  excedit  mensuram ;  largus  bonori 

Scrvit ;  fructiQcat  parcus,  avarus  eget. 
Sit  tua  "  larga  manus »  non    prodiga;  parcus^ 

[avarus 

Esse  cave ;  spreto  coriice  grana  metes. 
Paupeiiero  consulta  regai  pradentia  •*  pauper 

Succiuta  studeas  sobrietate  fovi  : 
Pauper  delicias  fOge,  pauperis  exigit  esse 

SkNplicitas  humiiis  ingenlosa  comes. 
Consuie  quid  moneat  rugosa ''  crnmena,  mone:ae 

Nescia,  jejunis  faucibus  »ra  petens. 
Ilaec  iria  displiceant  :  lasciva  senecla,  coacta 

Lairia  '*,  paupcries  deliciosa  pctens. 
Paupenatis  onus  honor  est  patientibus^  imo 
^      Semina   virlutum  commodiora  facit. 
Non  defectus  opum,  sed  desperatio  confcrt 

Pauperiem  meniis  deficienie  stalu. 
Non  rerum  curoulus  scd  sufficicntia  roeniis 

Diiat ;  sufficianl  paucula,  dives  eris. 
Da  Domino  grates  in  paupertate,  grabato  •* 

Si  jaccas  celebra  sospite  menie  Deum. 
Spe  lucri  Dominum  noli  rogitare,  vidctur 

Gralia  venalis  emolumenta  peteris. 
Ut  nos  pro  nobis  amat,  amplexatur,  amari 

Se  per**  se  Dominus  vull,  non  aniore  lucri. 
Da  Doinino  grales  *'  jucundo  tempore,  lauda 

Turbine  fortunse  flebiliore  Deuni. 
Laus  meriiuro  damnat,  dilata  noverca  favoris 
D     Esl  inora ;  tolle  moram,  nec  moriaiur  amor 
Si  bona  cepisii,  Domino  prsestaole,  malorum 

Arliculo  noli  insimulare  "  Deum. 
Fac  ul  amcris,^  ama  quos  fructus  arooris  amicos 

Prajdicat,  et  bravio  '^  dignus  amoris  amor. 


VARIiE  LECTIONES. 


^  al.  iervui  ambitonis  homo,  ^^  pro  n/7n7,  ut  alibi  saepius,  et  apud  Leon.  Arcliii.  iii  epist.  iit  mo- 
nui  in  postfal.  niet  discurs.  Dchomicid,  nuiu.  iO,  p.  101.  ^' deest  vox  quiednm,  ut  sensus  sil :  Sic  pos- 
iunt  omnes.  *•  al.  prosperitas, '''' prominil  amare.  ^  (oTiassis  te ;  Si\ii  deproprianl  pro  desiiluunt,  ♦»«!. 
opes,  '®  pro  iilraqiie  voce  iii  nll.  co  t.  exstal  :  Dedecet.  "  h,  e.  designal,  indicat,  ostendit,  ut  supra  de 
fllio  siinlli:er  loeuius.  •*  .li.  affectunu  ruriassis  affectu.  "  al.  liber.  ■*  f.  qnandoque,  Iii  all.  cud. 
exstat  plerum*fUe,  "  al.  graiis  gratnm,  ■•  h.  c.  acceplus,  "  ai*  meritum  dantis  morn^  facla  repente, 
"  i.  e.  oppositum  q.  c.  regioiie,  "*  al.  tibi,  "  al.  patientia.  •*  h.  e.  vacua  indigeat,  ibid.  in  all.  cod. 
"  h.  e.  Dei  cult  i,  ibid.  **  pro  lecio,  ui  siipra  :  juncto  Psal.  xli,  v.  2-4,  •*  al.  pro,  "  al.  iaudes, 
•'  ai.  ditsimulare:  Iii  inarg.  lal.  iiis.  [tro  incusnre.  '^  li.  e,  prwmio  ibid.  a  Grcco  B/dc^Ccfov,  cujus  iilud 
coiTuplum  esi.-MiUl.  iu  lejcic,  vhiloL,  \xrb,  Brabeum 


951 


MATTH/EI 


Fnictiis  aiiiiciliaj  reiliirtH  *lisp»tinlij  ▼ite 

Fiebilis,  exsitium  graiius  essc  facit. 
,Esl  sine  melle  favus,  aine  mcsj-e  seges,  sliie  fru- 

[clu 

Arbor,  amiciliae  conjuge  ••  vila  carcus 
Dulcis  amicorum  vernat  coiigressus,  lionesti 

Nulla  superfluitas  foederis  essc  poicst : 
Sis  placidus  placi Jis,  recolenies  te  cole,  Justo 

Justa  relaturo  gaudet  lionore  frdcs.* 
Sunt  in  amore  gradus  Ires,  triplex  gralia  ;  fumlat 

Prima,  secunda  fovet,  tertia  finnat  opus. 
Fnndat  origo,  fovet  progressio,  foedus  aniico 

Obsequio  soUdat  continuata  fides. 
rrimaserit  fcedus,  rigat  altera,  tertia  messein 

Siccat  et  liorreolo  continuare  *^  sludet. 
Nutritura  triplox  tenero  tribuatur  amori 

Te  duce,  ni  '•  foveas  semina,  messis  abii " 
Fcjedus  alit  morum  par  gratia,  par  studtoru4n 

Usuft,  in  obsequiis  alterutrata  fides. 
Quinque,  yrecor,  famulos  rcge,  quos  natura  mini 

stros 
Usibus  liumanis  olBciosa  dedit : 
\isus,  odoratus,  auditus,  taclus,  amicus 

Gustusi  ventris  opus  ottlciale  ^*  gerunt. 
Si  quis  aduliiur  sensus,  ne  crede  roaligno 
Sxpe  ministerio  servus  acerbat  herum  : 
Corporis  excubias  dum  serval  visus,  abutcns 

Oflicio,  mentein  vulnerat,  urget  berum. 
Vi  ns  obest,  oculus  legatus  amoris,  aduUer 

Mentis,  opes  animae  depretiare  studet. 
Intcrius  Babylonis  ^*  opes,  redimicula  ^^  mundi 
Nnniiat  in  mortis  damna  feneslra  ^'  palens. 
Carnem  deliciis  corrumpit^  inebriat,  inde 

Prodil  amarus  amor,  prodit  amara  lues  ^S 
Nonnunquam  nocet  auditus,  dum  percipit  auris 

Non  credenda,  fides  impetuosa  ^^  nocet. 
Tactus  adulatur  ^',  fallit,  dum  vendit  amantl 

Plana  superficies  qu»  scabiosa  lalent. 
Gnstus  edax  ventris  venator,  praedo  crumenae 

Iralo  vacuas  Increpat  ore  manus« 
Ljudit  odoraius  minus  his  sine  crimine  scnsus 

llic  sibl  collatis  frairibus  esse  potest. 
Il(>s  famuloscogas  libi  deservire,  minisiri 

Imperium  domino  dedecus  esse  solct  ^.   , 
Sit  tibi  vita  decens,  discretio  provida,  jnstuin 

Consilium,  stabilis  actio,  fama  niiens. 
Est  famxpretiosa  fames;  si  fama  laborat 

Vila  labal,  preliuin  labitur,  aigel  honor. 
Gr.iiiusest  meritum  famx,  quam  fama,  poiiri 
Inipcrio  minus  csi,  quani  mcruisse  decus. 


VINDOCINENSIS  ^^ . 

A  Esi  gmvlu»  meritum  posnai.  quam  pcena,  necari 
Incriicc,  credo  minus  quam  meruissa  cruccm. 
Famosos  recoles  mores  *•  infamia  mortis 
Est  spccies,  Bepelii  fama  sepulta  decus. 
Sarcina  dedecoris  damno  praBpoftderat»  ttninis 

Est  gravilas  famae  perditione  minor. 
Non  rredit  titulis  fama,  le  consnle,  crcdc 
Menti,  vera  canit  mens,  sibi  fama  favcl. 
Fama  ciial  laudem,  laus  praemla,  pnemia  menlcnr, 
Mens  siudium.  sludium  dogmata,  docma  Aecn». 
Doctrinao  praeter  paier  est  usub,  doctrina  scholarn 

Inlercisa  perit,  conlinuata  vigc*. 
Pnllulai  inflores  "'  najlura  "  labore  miiiistro 

Virtutis,  rcquics  confirmata  nocet. 
Est  animae  culiura  labor,  caro  nuda  iabore 
n     Est  sterilis,  spiiiis  obsita,  messis  faiops;. 
Ex  requie  serpit  pestis  saevissima  luxus 

Armiger,  et  famae  prodigus,  hostis  amor. 
Est  anior  injusius  judex.  adversa  mariUcs  •» 

Rerum  naturas  degcncrarc  facll. 
Consonat  antithesis  in  amore,  scientia  nescll 
Ira  jocatur,  hoMor  sordel,  abundal  •^  cgcns, 
P4*obra  probanl  ^*,  reprobat  laus,  desperatio  sperat» 

Spes  metnit,  prosunl  noxia»  lucra  nocenv. 
'  Annietas  in  amore  snpit,  dnlcescil  amamm» 
Vernat  hiems,  sudani  frigora,  morbus  alit. 
Ne  noceal,  carnem  compcsce  laborc";  labora*^, 

Languescit  viliuni;  nil  age,  morbus  adest 
Nostrorum  sectarc  patrum,vcsiigia,  patres 
Quae  coluere  cole,  quac  doeuere  doce. 
^  Sunt  assislrices  doclrinas  qualuor,  harum 
Conjugio  studium  fruetificare  soTet. 
Prima  perit  nalura,  quod  ingenium  fovel,  auget. 

Vis  exercilii,  perficit  usus  opus. 
Est  inculius  ager,  sed  fertilis,  artis  egenum 

Ingeniumy  sliidti  sedulitate  carens. 
Esl  sterilis,  sed  cuUus  ager,  studii  labor  expers 

Ingenii,  jungas  haec  duo,  messis  adest. 
Cansule  doctores  legis,  discede  malorum 
A  convcnticulis,  concomitare  bonos. 
Ui  de  melle  favum,  neclar  de  neclarer  rivum 

De  fluvio,  radium  de  radiante  metes  **• 
Ut  granum  de  messe  tibi,  de  fonte  salubri 

Pocula»  de  docta  doginate  •»  mente  legcs  ••. 
Plaude  bonis,  fuge  pravorum  consortia,  labciii 
I>     De  pice  tractata  »*  contrahil  aegra  manus. 
Ui  Douiino  placeas,  noli  peccare,  relega 
Peccatum,  vjenlam  posce,  beaius  eris. 
Da  miseris,  potum  sitienii  funde,  molestum 
Lxtifica,  parcus  semine**,  pauca  metes. 
Est  ancilla  Doi  simplcx»'  clemo^yna  morlis 


VARliE  LECTIONES. 


«•  h.  c.  copulatione,  ibid.  «»  al.  conciliare.  nl.  »•  tu  vd  iii.  '» :il.  obii.  ^»  h.  e.  ttnturale,  ibid.  Ii. 
%.eonfu$ionii,  ibid.  '*  i.  c.  ornamenta,  \h'u\.  '»  scil.  oculns,  ibid.  »•  li.  e.  perpetua  mon.  ibid.  "  scil. 
eredendi.  ibid.  '■  al.  adnlator,  oinisso  commatc.  '•  al.  volest.  ••  al.  mores  reeolas.  •»  scii.  $ctenna$, 
ibid.  •*  h.  e.  npturale  ingeninm.  •»  pro  eoujnngin$.  "^  al.  hubundajt,  ut  alibi  honu$  pro  o»w«.  ••  \u 
e.  taudant.  ibid.  •'^  ai.  dolore.  •^  scd  innc  coiuina  adjicieiidnin,  vel  fortassis  repeiendum,  labore;  ul  • 
wou,  Patrum^  Patren.  "  mctnn.  »•  al.  dogmatu.  •"  pro  caUiQHs,  ibid.  •*  al.  contracta;  fortassis  coih 
laUa.    »*  al. /)flrct;i«   semina.     *^  A.  supplcx. 


955  %    LIBER  DE 

Aniidolum,  veniae  porla,  saluiis  iler  (30).  A 

Diipuial  adfcrsus  dantis  peccata,  peroral 

Aciori,  redimil  probra,  precatiir  opem 
Pcccaium  mors  esi  nnimXf  mors  debila  poena 

Peccaii,  sana  Tulnera,  morbus  abest, 
Cortlis  amor  manibus  prapponderal,  bosiin  grnia 

Est  buuiilis  Domlno  spirilus,  ara  placens. 
D:i,  qnod  amas,  sl  quid  deposcil  amlcus,  aroarnm 

Miiiius  ni  dederis*\  nulla  petiia  reres. 
Est,  dare,  laetitias  tox,  verbum  nobile,  verbuni 

MeliiQuum,  dnnlis  glorla,  danlis  bonor. 
Est,  rogo,  vox  miseri,  vox  imporluna,  pudoris 
^    Pfodiga,  moeroris  plena,  ravoris  egens 
Debita  solve,  precor,  largire  rogata  roganll, 

Si  poteriSy  superat  munera  menlis  bonor. 
Da  ,  dabitur:  dimilte,  libi  dimitlel  opimus  *"  " 

Juilex,  consimiii  semina  iance  metes* 
Sparge  dapes,  operi  nudos,  cnpui  accipe  roembrii 

Hospitibos,  sepell  corpora,  vive  Dco. 
Spcrne  inalignanies,  sapieules  consule,  pravos 

Non  *'  reprobes  '^,  nec  le  magniflcare  velis. 
Solve  laboranti  liicra,  mercenarius  omnis 

Debet  promerita  conditione  frui. 
Solam  solus  ama  "  sponsam,  solam  cole,  soli 

lluic  socise  solura  te  sociare  velis. 
Non  capul  impinguet  oleum  peccanlis  el  **  aures 

Si  quis  aduialor  lactat  **',  omille  fidem  : 
Si  quis  qucm  '  reprobnt,  discernere  le  decet,  utnun 

Ilostis,  an  invidus,  an  ambltiosus  adest. 
Aiiibitio,  livor,  odium,  tria  suni  mala,  quorum         q 

Fautores  *  raciiicredulitate  nocent. 
Ilostis  si  reprobet  hostem,  ne  crede,  rurorem 

Exercere  suum,  te  mediante,  cupii  '• 
Invidus  ut  noceat  aliis  sludet;  aut  sibi  soli, 

Aut  prodesse  suis  imbitiosus  aroat. 
Sic  famuii  merces  ^  perit  exspectata,  potentes 

In  ramulos  armat  perpetuosa  fides. 
Solve  libens  roortem,  ne  desperatio  vitae» 

Prodiga  te  merita  proditione  premat. 
liors  properat,  ruga  nuUa  patet,  mortaie  Iributum 

Soivere  naturae  lege  lenetur  bomo. 
Siiscipe  judicium  Domini,  prece  simplice,  rebus 

Dispersis,  bumiU  corde,  timore,  Ode  '• 
Quis  fugiat  patrlam  miser  exsul?  patria  coBluin, 

Exsiliuin  mundus;  bic  mare,  portos  ibi.  D 

E\  bac  valle  gravis  cursus,  via  lubrica,  jugis ' 

Anxietas,  tempus  mobile,  vita  brevis. 


TOBIA. 


d5l 


Mocs  parcil  reprobis,  deflorat  florida,  quipi^ 

Veniis  erigitur  spina,  roseia  jacei  ^. 
(31)  Mairis  honore  rrui  sludeas,  matrem  cole,  pro- 

[leiii 

Expedit  in  malris  rruclificare  decos. 
Post  patris  exsequias,  deruncta  matre,  pateriio 

Maternum  tupnulam  continuire  stode. 
Expedit  ut  quos  una  fides,  quos  unit  amoris 

Iniegriias,  lumulus  disparlare  negat  *. 
Esto  paciflcus,  ruge  jurgia,  Tincula  pacis 

Gcelica  sunt  animaepabula,  corpus  nlunt. 
Plausus  alit  gentes,  gens  g>odia,  gaodia  pacem, 

Pax  requiem,  reqoies  semina,  semen...  •. 
fleul  Tilam  gerlmos  inopem,  limeaior  amica 

Menle  Deus,  cumolus  prosperitatis  adesl. 
Argenii  consanguineo  bis  quinque  Gabelo. 

Fili,  cbirograpbo  teste,  talenta  dedi. 
Mansitat  orbe  Rages  Medorum,  Tade,  reposce 

Debita;  cbirograpbom  redde,  petiu  fercs. 
His  accede  patris  monitis  '*  te  credere  patris 

Consiliis,  pietas  inlemerata  jubet. 
Vive,  Tale;  valeas  cum  veneris  ante  tribtinal 

ludicis  '*  in  patria  *'  gnudin  palris  babe. 
CAPUT  V. 
Sic  genitor,  cul  progenies  devota  ravorem 

Exbibet,  assensum  commodat,  ista  rerert : 
Pro  modulo,  paler,  aeiatis,  parere  paratus 

Sum  libi ;  quod  soadcs  approbo,  jossa  seqoor. 
Si  nescis,  ignoro  vias,  ignoro  Gabelum; 

Vix  dabit  ignoto  quas  tibi  servat  opes. 
Cui  genilor :  Noli  certis  dubitare,  recedat 

Pessimus  in  dubia  sorle  propbcta  timor. 
Ne  timeas,  solvct  tibi  depositarius  *'  6mne 

Depositumv  reddet  debita,  tutus  abi. 
Viso  chirograpbo  reddet  qusesila,  Tiirom 

Ne  seducaris  scbismate  ^^  qoaere  ducem. 
Jussus  abil,  Juyenem  Tldet,  oblatom  sibi  rorm» 

Dotibos  insignem ;  laetiflcatos  ait : 
Cujus  es,  0  ^"  juTenisT  Raphael  sic  :  Israelita 

Sum.  Puer  buic :  Rages  notificabis  iter? 
Huic  Rapbael :  Via  nota  mibi  patet,  sede  Gabeli 

Mansi ;  si  placeat  ire,  redire,  Teni. 
Nosco  viam  **,  Rages  urbs  est,  sita  monte  vocalo 

Abaibanus**;  novi  quo  properare  paras. 
Quem  videt,  ignorat  poer,  ignorat  Rapbaelem 

Esse  suae  comitem,  qoem  rogat,  esse  viae. 
Angelus  angelicas  dotes  occulial,  obumbrai 


VARIiE  LECTIONES. 


••  al.  ne.     '^  b.  e.  tilipeudas. 


•*  a1.  Ni  dedem  merilo,     •■   pro   optimui, 
•»  al.  ad.     »••  al.   lacteL     «  al.   quem  qnis,     •  al.  ^(actores.  »  nl.  siiit.    *  al.  mentes.     »  al.  rato 
assidua,  ibid.    ^  ai.  jacenl.     ■  al.  neget.    •  Deesl  vox  quxdam.     "  nl.  ilis  monitis  accede  patrts.   ' 

Dei,  ibid.    "  b.  e       *       " "  

Tcrba  scqq.    »♦  b.  e. 


•'  al.  solus  ama  solam. 
•  pro 
^  sciL 


coelo.    *•  imo  mutuarius  seu  «lebilor,  in  rei  veriiale  el  de  juie,  jiixtaqiie   lexlum  el 
e.  divisione.      "  o  omissum  in  all.  cod.    **  al.  tius.      "  Lulbcio  diciiur  Lcbatana. 


NOTiE. 


(30)  Scd  qux  dc  elecmosyna  tani  in  textu  quain 
glossa  dicuntur,  sanum  xapere  debeiit  fensiiin  ex 
libris  S.  Scripturae  canonicis  et  inl^rprelib  siiice* 
riorlbus.. 


(31)  llic  demum  auclor  suniucxcursom  fleclil  ad 
patris  monita  in  tcxlu  repcrla;  ceu  ipse  codex  ms. 
in  inarg  indicat. 


955  MATTilJ:! 

Cffixii's  homiiiis  spiriluale  jiibar. 
Qiiem  natura.  leval  ^*  pielas  iiicliuat,  lionesli 

Fornia  ininislerii  peiisat  bonoris  opes. 
Sic  radium  nubes  obnubilat,  umbra  lucernain, 

Sic  latet  angelicae  nobilitatis  apex. 
Sic  pneceptoris  non  immemor  angelus,  essc 

Yuli  minor  obsequio,  condilione  prior. 
Ad  patrem  malural  iler  puer,  omnia  narrat 

Visa,  jubet  juveoQm  laetus  adesse  paier, 
Procincius  Rapbael  veoit,  intrat  tecta,  saluiat 

Patrem  progrediens  exiguosque  lares  ^', 
Diccns  :  Sit  Dominus  vobiscum,  verba  salutis. 

Obstupet  anxieias  obteoebrosa  senis« 
Cuecatus  tenebris  languens,  squalore  grubati  *^, 

Sordidulus  nescii,  pullulat  unJe  salus. 
Anxius  el  rogitaos  moriis  compcndia,  vitaa 

Flebilis,  liorrescil  dona  saiulis  opem. 
Sic  queritur  :  Fluil  *'  unde  salus  misero  mibiy 

[cujus 
'   Pcena  quies,  mors  est  viverey  vita  mori. 
IIcii!  inors  pigra  venit,  nec  pervenii,  esl  mlbi  vila 

Mjrs  melior;  tenebris  lugeo,  posco  mori. 
Iluic  Rapbael :  Spera  Doinini  suffragia,  spera 

lii  Domino,  Dominum  dilige,  sanus  eris. 
Esl  pielas  prxgrata  Dei  **  praedulce  il:igellum 

Yirga  docens,  vulniis  uiile,  suave  juguin. 
Yerbera  sunt  palris,  velut  verbera  grata,  inedelur 

Yuluere,  vulperibus  ••  mulcet  amore,  doiual, 
Eliinai,  recolit  *^,  figulus  sua  vasa,  flugeliui 

Quas  recipit,  meJico  vuliiere,  pasior  oves. 
Tunc  senior  :  juvenis  bone,  dic  mibi,  qux  sit  origo 

Sanguinis,  unde  genus  conlrahis,  ede,  prxcor. 
Cui  Raphael :  Quspris  tibi,  mercenarius  an  sii", 

An  satis  est  ejus  noiificare  genus; 
Yis  aiidire?  vocor  Azarias,  Ananiae 

Filius,  h:cc  animo  solliciludo  cadat. 
Exaliare  suas  doles  negat  angelus,  imo 

Providus  hac  sepi^lit  calliditaie  genus. 
Tunc  supplex  senior  :  Non  irasceris  *'  amice, 

Quod  volui  geueris  conditioue*^  frui. 
Si  plac^ai  Rages  natum  perducere,  proista 

Consilium  ",  puero  consule,  confer  opem. 
Ne  dubita  **  dabitur  merces  condigna,  laboris 

Antiilotum,  re,  me  restituente,  feres, 
Ad  Medos  puerum  ducas,  exoro,  reducas, 

PIus  peto;  plus  reditus  quam  via  prima  pLicet. 
Sic  Rapbael  :  Quod  poscis,  adesi,  me  prxside, 

[frctus, 

Xe  ducc,  tutus  eril,  me  comitante  tutus  ••. 
tiei  genitor  prolis  *'  digressu,  praeside  tanto 


YINDOCINEiNSlS  »55 

A     Gaiidct,  spes  rcJitus  gauJia  prxesse  fucit. 
Prngcnies,  paier,  alierutraut  '*  suspiria,  proles 

Pairis  ainore  gemil,  prolis  amore  paier. 
Pra^parat  ergo  vi£  coiidigna  vialica  pniris 

Cura,  Deo  grates  multiplicare  studet. 
Digressus,  Ave,  geminai  puer,  oscula  nuio 

Ingeminal  gemiiu  flebiliore  pater  **. 
lu  lacrymis  animam  *^  dispensat  moesta  senectus 

Pairis,  quippe  pater  dcgenerare  oegat ". 
Claiuat :  Erit  '*  Doiuinus  vobiscum,  vos  comitetor 

Angelus,  et  vigili  sedulitale  rcgat. 
Dant  paier  et  mater  lamenta,  saluiat  utrumqoe 

Filius;  hinc  abeuor,  aggrediatur  *^  iter. 
llinna  *'  pareiis  ruit  io  lucrymas ;  lameota,  qiie- 

[relas 

Ingeminat,  matrem  dissimulare  oequit. 
Qui  prxseos  placuit,  abscos  exasperat,  iostat 

Quo  praeseote  fuit  plausus,  eunie  dolor. 
Matrem  matris  amor  reJoIet,  cura  coiijuge  tristis 

Litigat,  ut  pietas  ofllciosa  jubet. 
Ileu  ouoquam  fuerat'*  quxsita  pecunia,  cujus 

Causa  prole  pater  orbus  es,  orba  queror  ^* 
Cur  abiit  mea  tota  ^*  salus,  mea  cura,  seoecl« 

Praesidium,  matris  gaudia,  matris  hooor. 
Quod  nobis  aberat,  redimebat  gratia  ^*  prolis 

Puuperiem  fugit  hoc  effugieote  salus. 
Praeseos  delicias  cumuiabat  filiqs,  omois 

Anxietas,  viso  prolis  hooore  sapit. 
Sic  gcnilrix;  geuitor  hcrymas  castigat,  amicat 
C      Blaoditiis,  gemitus  luxuriare  vetat. 
Ne  tiineas,  desisie  queri,  reor,  angelus  alii 

Consilii,  pueri  concomiiatur  Iter. 
Ducetet  adducet  Deus  hunc,  sospes  remeabit 

Natus,  et  incolumis  prosperiore  gradu. 
Cessut  ad  lianc  vocem  mairis  qucrimonia,  fletus 

Casiigat;  lacrymas  terminat,  ora  premit. 
CAPUT  Yi. 
Procedunt  comiles  pucr,  angelus;  hoc  duce  felix 

Hoc^*  socio,  puero  dux,  Raphacle  pucr. 
Se  tanto  ductore  puer  Raphaelc  inlnislro, 

Se  Domino  *^  nescit  sedulitate  regi.J 
Pascit  ulerque  viam  verbis,  collega  fidelis 

Ei  custos,  satagit  prxvius  ire  comes  ^. 
^  Ambos  prima  dies  prope  Tigrin  ducit,  in  amoem 

Tobias  properat  muodificare  pedes. 
Piscis  adest,.pedibus  immersis  et  inslat,  hiatum 

Ampliat,  ul  palulo  devoral  ^*  ore  pedcm 
Clamitat :  Me^*  piscis,  heul  devoral  ";  cxtrahe, 

[suadet 

Aiigelus,  extracto  pisce  medela  patet. 


VARIiE  LECTiONES. 


"al.jufter.  "h.  e.  domos,  ibid.  "pro  lecto,  ui  supra.  "  al.  F/iin/.  "  forlassis  Deo.  •»  a!. 
werberibui.  «^al.  el  recoquil,  ••  al.  assit  pro  adsit.  "  al.  irascarii.  "  al.  ediiione.  "  al.  Praaidium. 
**  al  dubilei.  »*  al.  ratui.  **  al.  ioboti».  **  fortassis  alternant,  Germ.  :  Eim  vom  ander,  oJor  beidg 
gegen  einander  ieu/ftzen.  »•  al.ieit^x.  **  al.  tacryma$  animum.  »•  al.  nequit.  »*  ul.  eat.  "  al.  aggre" 
diuntur.  »» al.  Anna.  »•  al.  fuerit,  *•  al.  parem,  vel  mater^  scilicet  ego,  **  al.  iola.  *»  al.  giorin. 
**  al.  Ilie ;  sicqiie  foriassis  legendum  :  Uinc  iocim.  **  al.  Domini.  *»  al.  canii,  *•  al.  devorel,  *^  a1. 
Ileu,  furtassis.  iVe  ob  seq.  verbuin.  Et  luuc  pro  //#»  poneodum  Me.     ^al.  devorei. 


957 


LIBER  DE  T0B1A. 


9» 


Exlraliit  angelicis  inoniiiB,  exenlerat,  inde 

liuesiina  rapU  scdulilale  ducis. 
Eligil,  exploral  fel,  cor,  jccur,  lia?c  iria  sumi 

Providus  insinuat  angelus,  ille  favet. 
Quod  piscis  superest  delibulum  sile,  vft^e 

Suflicily  usque  Rages  perficialur  iter. 
Luce  sequente  die  ^'  redimuiil '®  Tastidia  ?erbis 

Altcmis,  rogat  hic  '*  a  Raphaeie  piier  : 
Dir,  Azaria  frater,  nobis  "  de  pisce  rcponi 

Quae  suades,  aliquid  utilitalis  **  babent? 
Aiigclus  huic  :  Non  vana  rogas  sed  seria,  jussi 

Servari  tria,  qux  coinmodiora  scio. 
Pariiculam  cordis  adhibe  carbonibus,  omne 

D;emonium,  fumo  subfeniente,  fugit. 
Fcl  prodest  oculis,  feliis  medicamine  morbus 

Oinnis  abest,  ocnlos  obienebrare  potens  "^. 
Luinina  fel  sanat,  virtus  promiscua  cordis 

El  jecoris,  pulso  dxmone,  prxslat  opcm. 
l:;de  puer  loquitur  :  Ubi  vls  maneannt^  m  tsta 

Nocie;  tiia  re^rt  dicere,  jussa  sequor  ". 
Aiigelus  buic  :  Ragucl  prope  roansitat  xquus  bo~ 

[nesii 

Cultor  "'  et  affinis  proximitate  iribus  : 
Cui  patris  servanlur  opes,  huic  unica  vernal 

Nala  dccens,  patris  gloria,  palris"  honor. 
llx^c  tibi  debetur;  hanc  posce'S  pater  dabil,  iino 

llac  uxore  metes  pratdia,  rura,  doiuos. 
Tola  patris  tibi  debetur  subslaiitia,  ducas 

llanc,  monco.  Puer  his  obstupefactus,  aii : 
Aiidivi,  sic  fama  refert,  fuit  hacc  data  scptem 

Sponsis,  daemoiiio  mortificanie  jaccnl. 
Si  pntiar  similes  casus,  nlerque  parenii 

Uniciis,  hos  constat,  ine  morienic,  niori. 
Angelus  buic  :  Aderunt  tibi  grala  remedia,  graluiu 

Aiitidoluni,  monitis'*  pcrcipe  **  lutus  eris. 
llos  daenion  perimit  quos  delectatio  carnis, 

Non  soboIiSy  stiinulat  virginitate  frui. 
Quisquis  sicut  equus  **  aut  mulus  gaudet  abuhi 

Conjugio,  carnis  viclus  ainore  perit. 
\irgine  non  lacta,  iribus  ora  noclibus,  insta 

Voiis  voia,  prcccs  accumulare  stude  *'. 
Priina  nocte  jecur  piscis  combure,  fugabis 

Ddemoniuro,  jecur  bac  eommoditate  juvat. 
Nocie  sequente  Deo  fundas  *'  suffragia,  possis 

Ut  palriarcharum  religione  frui. 
Tcrtia  nux  fructum  dabii,  ut  bcpedictus  honore 

Mulliplicis  ^  prolis  fructificare  qiieas. 
Ilas  ires  excubias  cole,  ne  prurigine  cariiis 

Victus,  quam  metuis  promereare  neccin. 
Sic  nge,  fructus  adest,  divino  *'  amore 

Sic  tua  virginitas  *'  carne  carere  caro 


A  Indulget  nox  quarta  tboro  ^  spe  prollt  hibend», 

Non  Veneris;  roonilis  crode,  medela  datur. 
CAPUT  VII. 
Angclus  haec;  puer  obscquitur,  Ragueiis  in  *•  xdem 

Angelicx  monilu  sedulilaiis  eunt. 
Occurril  Rnguel,  jucunda  fronle  screnit 

Hospitium,  faciem  purpural  oris  honor. 
Hospiiis  arridet  non  hospes  graiia,  plausus 

Hospitis  hospiiium  **  gralius  esse  facit  '*.  • 

llaret"  in  aspeclu"  piieri,  dijudicat]  oris 

Effigiem,  lanta  gratuitate  slupel. 
Quod  ^'  prolis  facie,  prolcm  ^^  prognosticat ,  aroor 

Fronde  palel,  legilur  ^'  prolis  in  ore  pater. 
Post  ait :  Haona  soror  consobrino  Ninivilse 

llic  quantum  siinili  coiisonat  ore  puer. 
Post  ait  hospitibus  :  Mihi,  qiiaeso,  pandiie  veslra 

Qtiae  sit  origo,  mihi  notificate  ^'  genus. 
Angelus  hiiic  :  Nos  Neptalia  ^^sumus  ex  Nlnivitis 

i^afliiMt^MkiktMt  fltiferesse  Deus. 
Sic  Raguel :  Nunquid  Tobinm  gratia  vestra 

Noverit?  Angelos  buic  :  Novimus  ambo  viruin. 
Url)e,  tribn  nobis  Tobias  proximus,  iste 

Tobiae  puer  et  filius;  adde  fidem. 
Ilis  sibi  narratis,  Raguel  stupel,  oscola  Istus 

Dat  puoro  teiieris  flelibus  ora  rigat. 
Gauilin  tcslatur  verbis  :  Beuedictio,  fili, 

Sii  tihi  inulla,  precor,  pcrpeluumque  decus. 
Ex  sacro  genitore  satus,  quem  voce  fateris 

Ei  facie,  simili  siinpUcitale  placens. 
r  lljcc  diccntc  viro,  lacryinis  cxubcrat  uxor 

Aniia  ^'  pro  fleiu  filia  sacra  ^'  madet. 
Inde  donium  viderc  jubet ",  desudat  in  usum 

Obscqiiii  celebris  Anna,  puella,  pater. 
Fcrcula  fesia  parani,  aries  mactatur,  honore 

llospitii,  cuniulat  prandia  menlls  honor. 
Gursitat  liuc  illuc  Raguel,  discumbere  laetus 

Suadet  uirumque;  puer  inficiatus*^  alt : 
Non  epulas  sumam  vel  prandia  ",  donec 

Quam  peto  des  natam  conditione  tori. 
Miraiur  Raguel,  septem  periisse  revolvens, 

Ne  cadat  hic  simili  perdilione  timet. 
Duni  dubiial  dare,  qiipd  petilur,  sic  angelus:  Oinnein 

Poiic  metum  ,  dabit  his  tibi  prospera  q^uxqiie 

[Deus. 
D  CreJe,  rescrvaiur  puero  tua  filia»  sola 

Soli  debel  ei  "  virginilaiis  apev  '^. 
Tunc  Raguel  :  Doininus  geiuitum,  lamenta,  que- 

[relas, 

Ut  reor,  admisit,.convaIuere  preces. 
Assensit  precibus  Domini  miseratio,  septein 

Slralis,  hunc  voluit  fructificare  Deus,  i 


VARL«:  LECTIONES. 

*•  al.  diein.      "  al.    redhniL      •*  al.   /wc.     '*  al.   Azaria»    frater  de. 
potes,    "al.  dicta  sequar.    "  al.  custos^    '^  fortassis  matris;  ut  iufra  cap.  x. 
deposce.      "  al.  monitus»    ••  f.  perfice,  ibid.      •*  vide  supra  cap,  1,      •■  al  precor, 
multipjici.    "an  voxdefr^/  vcl  similis  fucrit,  difficilis  lectu  est.       ••  al.  rir^iftfa 


"  al.   commoditatis,     '^  al. 

"  al.  pro  utraquc  vocc: 

.      "  al.  fundas.     •*  al. 

"  al.  thorum.    "  al. 


ad.  ^'  al.  officium.  ^' al.  potest.  '*  h.  e.  dubital^  ibid.,  vel  oculis  inlentus.  '*al.  affectu,  ^'  lii  fine 
praxetlenlts,  omisso  commaie  vel  puncto.  Alias  ex,  ^^  al.  patrem.  ^'  i.  e.  cognosciiur,  ibid.  ^'  al. 
certificate.  ^^  pro  ulraque  voce  iV^p^/fl/ic/.  '•  al. //«nMfl.  "  al.  Sara.  ^^  SiLjubent  videre  domum.  *\h. 
e.  fiegatuSf  ibid.  in  inarg.     ••  al.  pocula.    "  al.  debet  ei  soli.      '^  al.  opes. 


959 

El  ••  juxla  legem  Moysi  cognata  mariio 

TraJila  cognalo  prolis  abniuhil  ope. 
Trado  lubens  dexlrae  pticrili,  dcindc  maiiiaus 

Dcxlram  virgineam;  flel  paler,  isia  referi : 
Qiii  Deus  esl  AbraUam,  Deus  Isaac  el  Jacob ,  omni 

Teropore  yos  foveal,  vos  benedicai,  amcn  I 
Vcstrum  conjugium  confirmet,  prole  bealos 

Vos  faciai»  solidel  roedera»  praesiel  opem. 
Inde  palor  caiamum  deposcri,  foedera  firmal 

Conjugii,  scripli  lestificanle  nola. 
fnde  "*  vacant  epulis,  ot  sufficientia  dictat, 

Non  gula,  non  ventris  ambitus,  imo  ramcis. 
llis  factis  tenebris,  sopito  soie,  jiibente 

Patre,  maritalem  praeparal  Anna  torum. 
Inde  pius  natam  pater  iniroducil  "  in  usum 

Conjugis,  ingreditur  virgo  coacia  lorum. 
Virgo  timel,  lacrymis  teneris  exuberat,  usum 

Vomcris  ignoti  glebula  prima  timet. 
Solaiur  geniiorsic  :  Taedia  molta,  labores 

Miiltos  passa,  filia,  funde  preces. 
riaiisnm  post  lacrymas,  mel  post  absyntbia,  pra*stet 

Oinnipotens,  redimit  prosperitate  crucem, 
Inde  pius  puerum  pater  introducil,  uterquc 

Sic  cubat,  ut  manui  coliaierala  manus. 
Mcnie  paresy  par  forma  beai,  par  gratia  morum, 

Consona  vota  ^,  paris  **  religioiiis  amor» 
Fclix  conjngium,  par  copula  dum  sociantur, 

Qiiorum  par  pielas,  par  gcnus,  una  fides. 
Ambo  pnrcs,  parilas  quos  couiparal  oris  et  xvi, 

Mentis  comparilas  dispariare  negnl. 
Nuliii  cnsla  viro  *%  jusso  devola,  piiclla, 

Conjitgc  vir  dignus,  digna  puelia  viro. 
Quippe  dolopurus  puer  •*,  exccssns  puerile» 

Ilorrei,  etin  puero  scitredolere  senem. 
Praevenil  aetatein  ratio,  prxponderat  agro 

Me.  sis  a<!ulla,  minor  messe  stupescit  agcr. 
Exspoclare  negat  torporem  temporis,  annos  . 

Trnnsgrediens  virius,  inercpat  usquc  moram. 
In  tencro  sapit  cineritum,  stupet  arbore  major 

Fructus,  conqueritur  area  messc  minor. 
Blira  paient,  xvi  novitas,  oblita  dierum 

Obsiupet  in  puero  delituisse  senem  **. 
Ulira  femineum  sexuro  virguncula  vernat 

Moribus,  in  fragili  pcclorc  rara  fidcs. 
Esse  pudica  deceiis  satngit  se  forma  pudori^ 

Seqtic  pudor  formu)  conciliari  studeu 
Alloquio  suavis,  verbo  succincta  **,  modesia 

Vuliu,  fraiide  carens,  ofliciosa  dalis, 
Sobria  incnie,  vago  discursu  libera,  faslus 

Ncstia,  consulla  siinpliciiaie  pracit  '^ 


B^ 


MATTHiEI  VINDOCINENSIS  »60 

A  Arma  supcrcilium  gcrit  exclu>iva  favorts 

llliciii,  Veneri  •»  forma  favere  ncgat, 
Forma  pudicitiae  pacem  conjurat,  et  hoslis 

Quac*'  solet  esse,  fidcm  perpctuare  studet. 
Fcmina  justa,  potcns,  pia,  casta  •%  pudica  ••,  ma- 

^  [rilat. 

Sic  adversa  ligat,  qux.  fluitare  studenl  ••• 
Qiianium  conjiigii  praefaii  forma  modernis 

Disiat  conjiigiis,  quis  sine  labe  lorus  ? 
Ecclcsiae  noslrae  quantum  Synagoga  *•*  fidells 

Temporis  aniiqui  praeminei?  Unde  pudor 
Nos  pudcat,  quod '  praefuerat  ludxa  modcmae 

Ecclcsix;  nucleo  testa,  figura  rei. 
neu  I  quanium  deserta  fides  mendical,  et  unde 

Catbolicae  cccidit  religionis  apex. 
Qii;e  nubii  •,  vel  quis  nunc  uxoratur  amore 

Prolis,  quis  Vcnerisarmiger  esse  negat? 
CAPUT  VIII. 
Introducta  limet  pia  virgo,  propbeta  •  timoris. 

Supplicat  in  vuliu  simpliciore  rubor. 
lllibaia  timetfossorem  glcba,  tiiAescit 

Ad  roaris  accessum  virginitalis  honor. 
Angelici  monitus  Tobias  fit  mcmor,  inde 

Cassiduli  ^  profjprt  auxiliare  jecur. 
Servati  jecoris  pnrtcm  carbone  marito* 

Urit,  odor  fumi  spargitur,  hoslis  abeiit  *, 
Pnclibusi^gyptisummis  Rapbaele  ministro 

Daemonis  improbitas  iUaqueata  latct^. 
Tobias  vocal  uxorem,  cui  talia  :  Sara 
Q     Surge  loro,  deciis  esl  nos  vigUare  Deo. 
Expedit  ut  Domino  jungamus  nos  triduanis 

Noctibus,  orantes  magnificare  Deum. 
Pairissare  dccet  nos,  sacra  stirpe  creati 

DeLemus  meritis  acquiparare  patres. 
Post  triduum  nobis  dabitur  •  commissa  •  facullas 

Conjugii ;  virgo  surgere  jussa,  favet. 
Virgo  verecundat,  solvensque  ^*  tributa  pudoris 

Virginei,  roseus  snpplicat  ore  rubor. 
Snrgit  uterque,  preces  sataguni  eff^undere,  viUjc 
(  Incolumis  rogilant  commodiore**fiui. 
Tobias  docot  exemplo,  quod  prxdical  ore, 

Supplicat,ut  pietas  ofliciosa  jubet : 
Te,  Deus  orooipotcns,  benedicanl  oronia  '•,  Ludes 

Exbibcant  ignis,  humor,  inane,  soluro. 
^  De  limo  lerrae  placuit  '•  formare  parenteni 

Primum;  solus  erat  posteriiatis  *^  inops. 
IluicEvam  sociam  tua  dispensaliojungi 

Disposuit,  iiostrum  puUulat  unde  genus. 
Sic  nos  consocia,  sic  firina  foedera  nostri 

Conjiigii,  sic  nos  fructificaro  velis. 


VAIll;C  LECTIONES. 


«'  al.  l'/.  ••  al. /)nn(/e.  ^^  al.  iniroduxii.  ••  al.  w/a.  ••  al.  patrig.  ••  al.  pio.'  •*  al.  purm  ptter, 
*•  lljBC  pi-xmissn  vjiie  cliam  quomodo  cxornel,  sub  cap.  r,  post  princ.  ••  h.  e.  lepida,  ibid.  •^  al. 
pfacens,  •»  al.  Veneris.  »•  vel  Quod.  •^  al.  pulclira.  ••  al.  modesla.  ••  al.  solent.  «••  scilicct  Ju- 
dxu)runi;  hicqucest  digrcssiuncula  scu  applicatib,  quoad  Inpsain  disciplinnro  ccclesiasticam,  ut  qiioqae 
cap.  seq.  *  al.  quia.  •  al.  nubat.  •  ut  alibi  pro  indicio  vcl  signo.  ^  scil.  piscis,  ibid.  ct  infra  cap. 
XI ;  sed  yid.  Martini  Lexic.  philol.  verb.  CassidiUs,  fol.  403.    ■  pro  cor$juncta,  ibid.     •  al.  abit.    ^  al.^peWl. 

al.  dabitur  nobis.  •  pro  concessa;  al.  promissa.  *•  aA.sohens.  **  fortnssis  commoditate^  vcl  prosperitate^ 
ut  in  alt.  cod.  vcl  infra  scqiiitur.  ",al.  singula,    *•  al.  placuil  terr<g.    "  al.  prosperitatis. 


981  LTBER 

Non  nos  sollicitai  *'  YenepislasciTJa,  Terum 

Progciiies,  Terum  posterii^tis  ^*  honor. 
Nos  sociat,  nos  legilime  consensus  amicat 

Meniis  non  Yeneri^  "  praeda  *'  pudorls  amai**; 
Da  sobolem,  rogo,  qnae  studeal  per  saecula  s.^ecli 

Successiva  tuum  magnificare  decus. 
'    Sara  refert :  Miserere,  precor,  miserere  duorum 

Ut  liceat  nobis  **  consenuisse  simul  **. 
Inde  Tocat  '•  Raguel  serTOS,  cum  *'  praeco  diet 

Gallus  praeTigili  concinitore  diem. 
Suspectus  senior  Tigilat,  timet  ille  maritus 

Ne  cadaty  ut  scptem  procubuisse  liquet. 
Ergo  parat  foveam  lugubri  menie  sepulcrum 

Tobix,  generum  morle  jacere  timet. 
Post,  sponsae  loquitur,  eat  una  pedissequa,  Titam 

Vel  gcneri  properet  nolificare  necem  : 
Si  ceciditgener  utreliqui,  noctu  sepeliri 

llunc  decei,  in  generum  degenerare  nego. 
A(i  ilialamum  maturat  iler,  discurrere  Jussuin 

Maiicipium  *^jubet,  hos  vlTere  Tisa  refert. 
Lxiatur  Raguel,  plausus  agit  Anna  *'  fideli 

Meule,  Deo  grates  accumulare  sludet : 
Te  benedicamus,  Deus  Isracl,  est  daia  nobis, 

Te  tribuente,  salus;  te  mediante,  favor, 
Blandiiiis  flelum  comniutas,  melle  cicutam  **. 

Damna  daiis  siipulam  mcBse,  faToremetum. 
Nos  tua  respexit  miseracio,  quos  tua  nectit 

Gratia,  perpelua  sedulitate  regas  : 
Ut  Taleant  oflerre  preccs,  bolocausta,  fateri 

Te  Dominum,  laudes  concelebrare  tuas. 
Genlibus  ut  cunctis  flat  liquidum,  quia  solus 

Jura  monarchi»  primipotentis  habes. 
PosiRaguel  foTeam  cumulari'^*prxcipit,  exsul 

Spes  redit,  emcrguntgaudia,  mcerorabit  **• 
Aniia  **  deinde  jubet,  ut  quxrat  prandia  **,  quaerat 

Congrua  qua^que,  quibus  exptdialnr  bonor. 
lude  duos  Titulos  pingues  OTiumque  maritos 

Quatuor  occidi  prxcipit,  Anna  favet. 
Lxius  adcsse  jubet  dapes  'S  introducii  aiiiicos 
,  Vicinos,  doinini  ridel  honore  domus. 
'*  Dissonai,  heu !  quanium  mensae  mensura  modernis 

Deliciis.  quantas  scurra  ligurit  opes. 
Quid  servirc  gulx  prodest,  ut  praeda  macelli 

Venter  praecipili  pondere  membra  prema). 
Vi  vivant,  comedant  **  prodentes;  histrio  TiTit 

Ut  coinedat,  vendit  praedia,  vendit  agros* 
Veniribus  esca  dalur,  Tenter  escis  *\  Deus  cscas 

Destruil  ct  Tentrcs;  sic  "  sacra  Tcrba  cannnt. 
Hoc  conTiTiolo  via  '*  Titae  suflicit,  oninis 


DE  TOmA.  961 

A     Luxus  abei»t,  omnis  crapvla,  panea  ptaceni. 
Non  peiilur  placilura  gulsR  veiiatio,  nullum 

Aliile,  nec  *^  sicci  pcctoris  ira  piper; 
Non  vernbus  Tolvuntur  aTcs  gustusque  saporls 

Indcx  **,  noo  studet  hic  iniitulare  merum. 
Nulhis  **  adulatur,  sententia  nulla  palati 

Quxritur,  hic  satis  est  pacificare  famem. 
SufBcit  hicquicunque  liqoor,  cibusoinnis,et  ^esca, 

Sic  quaecunque  fames  Ticta,  liquore  sltis. 
Prxslant  nulla  gulae»  naturae  paucula  ^\  Titae 

Usum  pauperibus  plurima,  concta  Deo ; 
Prxstat  honor  daplbus;  inter  conTiTia  laetas 

Tobiam  Ragucl  flagitat,  iste  ^'  pelil. 
Me  tua  sollicitat,  faieor,  digressio,  gaudens 

Quo  pracsente  fui,  digrediente  queror. 
^  Hoc  precor;  hoc  moneo,  me  deposoente  duabus 

Uebdomadis,  placeat  continuar^  roorain 
Convivio,  foveai^recibus  tiia  gratia,  noK  ^* 

Noli  priroitias  depretiare  preciim  ^: 
Armalae  valuere  preces,  quod  ^'  aroicus  aiuicum 

Seu  dominus  senruro  postulat  ^*,  amia  geriL 
Inde  faculiatem  Tobix  frooio  serena 

Dimidiat,  scripto  lestificanle,  socer  : 
Post  obitum  reliqiiam  partem  largttar  h;;bendam 

Coiifirmant ;  statuunt  foedera,  pacta  ligant. 
CAPUTIX. 
Tobiae  pietas  Raphaelem  mulcet^aniicai, 

OUsequitur,  placida  simplicttate  faTet. 
^stimat  hunc  horoinero  forma  deceptss,  konoreai 

'Aiigelus  angclicum  notificare  negau 
Q  Ncscii  quid  lateat  ^^  hominis  sub  iinagino 

Quod  tcgitur  fragili  cortice,  thuris  odor. 
Exliibet  huic  gratcs,  colit  faunc,  quero  pra»ci»  fa- 

[Toris 
f  Dictat  amor,  fida  sedulitate  rogat : 
Scis  Azaria  frater,  fateor,  quod  munere  nollo, 

Obsequiis  Taleam  concolor  csse  tuis. 
Si  tibi  me  senrum  iribuam,  libi  consona  merces, 

Digna  dari  nequeunt  praemia,  digiius  honor. 
Quippe  tibi  sacra  reiigio;  tibi  Tcmat  honesluni 

Consilium,  moram  gratia,  finna  fides. 
Excedis  decus  humanum,  Tirlutis  in  usom 

Mcntem,  verba,mana8  fructificare  facit  ^. 
Tania  fidcs,  tanturo  roeriliiro  **  fastidit  faonoreni 

Bleiiiibus  bumanis  conciiiare  suum 
I>  Moribus,  incessu  membris  "9  qui  totus  in  astroro 

Exuis  humanae  conditionis  onos  *K 
IIoc  precor,  hoc  rogito,  Dominus  roihi  praestei  ho- 

[nori 


VARIiE  LECTIONES. 

•»  al.  soUieitet,  *•  pro  })o$tentaiii,  »^  al.  tcneri.  »•  al.  prtvdo,  *•  al.  amor.  ^  al.  nobiiis  liceai.  **  al. 
Deus;  forlassis  praemisso  coinmate.  "  al.  veiitf,  f.  subjnncto  posl  alieram  vocem  Ai^aW  commate.  "al. 
dum,  "^  pro  servo  Tcl  ancilla,  "*  al.  Uanua.  **  pro  amaritudiue,  ibid.  in  marj?.  'l  pro  implerij  ibid. 
'■  al.  obit,  '•  al.  Haunam.  »•  al.  fercula.  "  aL  dapes  jvbet,  **  Invectiva  ilerum  conlra  hodiernos 
mores,  ut  supra  cap.  vii  iii  fin.  "  al.  comedunl,  *^  al.  escis  venter,  "  al.  «/.  *•  h.  e.  victus^  ibid* 
"  al.  non,  *•  al.  iudex,  •»  scil.  sensus,  ibid.  *•  al.  «/.  *»  al.  pocula.  **  al.  ista.  *•  forlassis,  oroisso 
cororoate  priore,  nosiris,  ^^  Gcrmani  dicunt :  unsere  erste  Bitle  nichl  versagen,  verschweben  oder  ab- 
tcMagen,  ^  pro  quando  in  inarg.  ms.  cod.  ^*  fa.  c.  rogat^  ibid.  Gcrmani  dicunt :  de  Herren  bitten^ 
ist  gebieten,  *'  al.  tetigetur,  *«  al.  fxtcis.  *•  al.  prelium,  ••  al.  verbis,  **  al.  cpust  h.  e.  excedis  kuma' 
nam  naturam. 


m 


MATTHvEI 


Respondere  lao  prostpcriorc  manii. 
Si  mora  nos  leneM  rcduceSy  utrumqiie  parcntem 

Expressa  reprimii "  anxielale  dolor. 
Ble  meus  adjural  socius,  adjuralio  ciijas 

Me  reiiiiety  pudor  csl  deprcliare  preces. 
Yade  Rages,  servos,  animalia  sume,  Gabelo 

Tutus  cliirograplium  trade,  talcnta  feres. 
Yade,  vale  ",  nobisjubeas  salvere  Gabelum 

Cogiialum,  venial  tc  rcdcunle,  precor  : 
Angelus  obsequitur  Tobisc,  ncscil  abesse 

Justis  angelic»  nobililatis  lionor. 
Aspiral  precibus,  parat  ire  duosque  camelos, 

Bisque  duos  scrvos  eligit,  bauril  iter« 
ludc  Ungcs  properat  citus,  ingressusque  Gabeli 

Tecla,  viae  causas  explicat,Jsta  rcfert, 
Ciiirograpbum  iradit,  recipit  talenta  '^,  Gabelc 

Tobiae  prccibus  "  concomitanle  redil. 
Maiurahl  redltus  ■«,  Raguelis  iecm  Gabelus, 

Intral,  dum  colitur  connubiale  "  sacrum, 
Praecipite  pede  Tobias  occurrit,  amica 

Voce  relaturum,  clamal  uierque,  Vale  : 
Sumens  illud  Ave,  leneris  rigal  ora  Gabelus 

Flelibus,  et  religit  **  prolis  in  ore  patrem. 
Flens  rogat  hunc  :  Tibi  sit  benediclio  plurima, 

[multa 

ProsperitaSy  Dominus  te  benedicat,  Amen. 
Opiimus  est  genitor,  elemosyna  cujus  cgcuu^ 

Compatiiur,  sepelit  corpora,  praeslat  opem. 
Prospera  det  vobis  Dominus,  dat  **  cernere  iiatos 

Natorum,  tribuat  mulliplicare  genus. 
Terlius  et  quarlus,  precor,  a  vobis  videatur 

In  vestrx  sobolis  prosperitaie  gradus. 
Respondetur,  Amen,  a  circumstantibus,  iude 

Dat  festiva  dapes,  lagena  meruin: 
Dulcis  amicorum  redolet  congressus,  aniicos 

Expedit  affectus  alterutrare  **  suos 
Gasuscommemorani,  nec  prandia  festa  tlinorem 

Excluduut  Domini,  nec  pietads  egenl. 
CAPUT  X. 
Tubias  paier  exspectat,  miratur,  acerbat, 

Qui  tinior  in  dubiis  deteriora  canit. 
Computat  elapsi  dispendia  temporis,  xger 

Mati  conqueritur  ulteriore  mora. 
Dum  recolit  prolis  pretium,  qui  prolis  egenus 

Dimidia  queritur  parte  carere  sui. 
Caniiie  miser  impexa  lamenta  propinat, 

Qu9e  meniispietas  expositurajubet : 
Vae  mibi,  quod  nocui  tibi,  flli,  vae  roibi,  nunquid 

Scbismata  te  retinenl  insidiosa  viae? 
Dic,  soror  Anna,  puias  quod  depositarius  ille 

Decessit  *\  nunquid  inflciantur  opes? 
Anna  parens  ruil  in  lacrynias  moesiissiroa,  plancius 

Aggregat,  armaio  destruit  ungue  genas. 


V1ND0C1NENS1S  su 

A  Ad  proiis  reditum  mater  suspiral,  amiea 

Menie  sapii,  mairem  dcgenerare  negat, 
Dant  gemitus  senior/  velerana,  remediaflelus 

Conlinui  neuler  accipil,  Anna  referl : 
Ileu  I  fili,  mea  salus,  mea  gloria,  ccssel 

Hxc  inora,  ne  cogat  **  nos  mora  cerla  mori, 
Quod  peregrinari  le  misimus,  unica  nostrae 

Virga  seneclutis,  posteritatis  bonor. 
Te  prxsenie,  nihil  aberat,  lua  graiia  praeseos 

Ampliai  etrcdimit,  quod  minusesse  potest. 
Nos  miseri  merito  patimur,  conamine  quomai 

Est  data  digressus  copia,  causa  viae. 
Sic  genilrix;  genitor  solatur  :  Tolle  querelas, 

Nos  decei  in  dubio  prosperiora  loqui. 
Anna  tace,  noli  lurbari,  suspile  nato  . 
^     Gaudebis,  iacrymx  commodilatis  egent. 
Ne  limeas,  vir  qui  pucri  moderatur  babeiiis 

Ei  rcditum  vernat  religione,  fide. 
Malcr  non  recipil  fletus  solatia,  malris 

Excubias  vigili  sedulilate  gerit, 
Circinat,  egressus  •»  scrulatur  compita,quacril, 

Explorat,  soboiis  non  meminisse  nequit* 
Dum  reculit  sobolem  sapiunt  lamenta,  qiierelae 

Duicescunl,  redolet  prolis  aroore  dolor. 
Tobiam  Raguel  precibus  circumvenil,  insiat 

Arguit,  adjurat,  inficialur  iter. 
Dissuadet  reditum  sic  :  Fili,  postulo,  crede 

Consilio,  redilum  prxcipilare  nega, 
Non^te  sollicitct  mora,  mitlamus  paraiiympbum  *^, 
Q     Quo  mediante,  patri  sit  lua  ceria  salus. 
Quxso,  niaiie  noli,  noli  discedere,  uoli 
.  Ut  redeas  soceri  sollicitare  doniuro. 
Fruclus  amicilix  j^ibet.bacc  secreta  profari, 

Uti  consiliis,  alierulrare  "  jocos. 
Tobias  negat  assensum,  sic  littus  aratur, 

Sic  laler  abluitur,  sic  pia  verba  cadunl. 
,  Dum  genitus  niemorat  •*  utriusque  parcmis,  an- 

[bcl-t  •» 

Ad  pairiam,  subilum  pracmeditalur  iter. 
Qiiippe  tiihet  pia  progenies,  ne  moesla  seuecius 

Amboruni  deleat  luxuriare  •*  moram. 
Sxpiiis  exousai  sic  :  Mc  deriste  precari, 

Cliarc  pater,  moniiis  parcc,  reflecle  proces. 
Quippe  dies  numeranl  pater  ei  maiercula,  nolo, 

Nec  dccct  in  mortem  pr;rcipitare  sencs. 
Fletgcnitor,  genilrix  itcratlamenla ;  inoranti 

Va%  mibi.  ne  pereant,  me  facienie  moraiiL 
Nulo  mci  cansa  patrem  decedere,  malo 

Praecipitare  rooram,  quain  patricida  mori. 
Copia  sil  nobis  redilus,  eralio  nuila 

Impetrare  potest,  nos  remeare  julie  •*• 
Cuin  Raguel  nullis  precibus,  nec  aniore  leneri  ^ 

Sensit  ^*  cos,  mocsta  scdulitate  favel. 


VARLE  LECTIONES. 

"  al.  reprhnat.  ••fortassis  valea,  a.  •*  al.  qu(c$ita.  ■»  \u  e.  ad  illius  pelitionem.  »•  al.  Maturei  r«. 
df(tim.  "  al.  conjugale.  ••  pro  cognoscit,  ibid.  ••  al.  Deu$  et  det  ••  b.  e.  atiernalim  tradere,  ibid. 
•»  h.  e.  mortuus,  ibid.  ••  al.  Aa'c  wiorfl  membra  mori.  ••  scil.  viarum.  •*  h.  e.  ntfmiifm.  ibid  ••b.  e. 
aliernatim  miscere,  ut  cap.  praeced.  ••  al:  memorat  gemitus.  •'  pro  feslinat.  ••  pro  abundare.  ibid» 
••al.  rfe/iir.    ^^ 'a\,  reflecti.     '*  al.  wri«f7.  * 


«65 


LIBER  DE  TO0TA. 


tM 


Snram  tradU  el»  fimulos,  armenta,  came1os« 

Ancillas,  reliquas,  quae  reliiientur  *\  opes  : 
Pariitiir  gcncro,  quae  singula  possiUet,  ornat 

Obscquiis,  honerat  ^'  rebus,  lionorat  opcm  ^^ 
Aflligii  socerum  ^*  generi  digressio,  naiani 

Dum  vidct..,  '*  pater,  non  pater  esse  nequil. 
Sic  rogiiat  :  Domini  vos  dirignt  angelus,  adsit, 

Aspirct,  faveat  ^^  prosperiore  gradu. 
Obi  nosira  milii  paleal  generalio,  suuiiiiis 

Deliciis,  summa  prosperitate  fruar. 
Vos  Dominus  regal  incolumes,  vos  prole  beaios 

EQiciat,  slabili  vos  piefate  regat  ^\ 
Trislis  utcrque  parens  naiam  producit,  amica 

Oscula  daiit,  flelu  liberiore  madont. 
Talibus  exorant :  Soceruin  venerare,  maritum 

Dilige,  moechari  respue,  sperne  inalos. 
Provideas  domui,  servis  blandire;  protervos 

Corrige,  pauperibus  consule,  plaude  boiiis. 
Sit  discurrendi  ^*  frenata  llceniia,  sponsi 

Co^natos  humili  sedulitatc  cole, 
Sis  pia,  sissimplcx,  sis  blanda,  modcsta,  fidelis, 

Justa,  favens,  humilis,  religiosa,  placens. 
Bis  dictis,  iteralur  ave,  dant  oscula,  fletu 

Delibuta  pio,  disgrcdiuntur,  eunu 
CAPUT  XI. 
Hos  reduces  Carran  *^  vix  senes  et  quinque  dicbus 

Provehit,  hic  coeptum  dimidiatur  Iter. 
Tobix  Raphacl  haec  suadet :  Amice,  parentis 

Sis  memor,  lutuitu  sospite  caecus  egct. 
Maturcmus  iter,  conjux,  animalia,  servj 

Mos  polerunt  gressu  properiore  ^*  sequi. 
Tobias  favel  his,  proccdunt  anibo,  relicta 

Cxtera  succedunt  languidiore  gradu. 
Angelus  haec  :  De  pisce  datam  tibi  fellis  habeto 

Parliculam,  nobis  auxiliaris  erit. 
Tobias  fovct  his,  patrisque  salute  saluiem, 

Qua  fruitur  natas  "  alierutrare  cupit. 
Accelerant,  naialis  humi  dulcedinc  gaudent  " 

Tobias,  stiniulos  addit  uterqae  pareiis. 
Anna  supercillo  '^  montis  speculalur,  amica. . 

Scdulilatc  viccs  excubitoris  aglt. 
Dum  desiderio  famulantur  lumina,  natum 

Prospicil,  exspirat  qui  fuit  ante  dolor. 
Gaudia  visa  patri  denunliat,  obvla  proli 

Cursitat,  xlatis  imincmor,  exit  anus. 
Adgcniii  reditum  geniloris  gaudia  nullum 

Obseqiiium  vocis  enucleare  polest. 
Angelus  hxc  itcrat  :  Dominum  prece  pronus  adora 

Supplice,  dum  patris  ingrediare  doniurn. 
Solvc  Deo  grates.  cujus  rcincas  onc,  gauileiis ; 


A     Incolumis,  placida  sedulltate  **  fruens. 
Cujus  praesidio,  cujus  conamlne»  cujos 

Consilio  nostrum  fructificavit  iter. 
Oscula  multiplica  palri,  medicamine  fellis, 

Quod  geris,  unge  patris  lumina,  morbos   abcst ; 
Natiirx  viiium  redimens,  pietate  fidelis. 

Cxcubiior  certat  procelerare  **  canis, 
Blanditur  laribus   notis,  deminique  *^  salutes 

Insiiiuaf,  cauda  mobiliorc  "  loqiiens. 
Tubiie  canis  advcntuin  prxnosticat  **,  cxit, 

Currit  uterque  parcns,  hic  nnus,  indescnex, 
Aiinos  evacuat  cxcus  patcr,  oscula  nato 

Inipriiuit  et  palpat  praedubitaute  manu. 
Ora  madent  lacrymis  j(^audcnlibus,  osciila,  plnusus; 

Auiplexus  satagit  ingeminare  pater. 
^  Angclus  ut  suadct,  Tobias  intrat,  adorat, 

Et  Domino  grates  ofliciosus  agit.  ; 

Ut  pietas  dictat  fellis  modicainina  profert 

Cassiduli  **,  sanat  lumina,  viftus  adest. 
Est  albiigo  velutovi  membranuia  lapsa 

Ex  **  occulis,  lumen  redditur,  umbra  fugity 
Exhilarat  cxcum  visus,  dulcedo  salutis 

Gratius  ex  morbo  prseveniente  sapit. 
Rcspirat  vigor  intuitus,  privatio  pulsa 

Ccdit,  adcst  liabitus,  laetificatquc  senein. 
Praccursor  baculis  gaudet.  cessare»  quiescii 

Tentatura  viae,  qu»  sol^t  esse  manus. 
Glorificant  Doininum  senior,    vetcrana,  laborant 

Laetilia,  scnior  supplicat,  ista  refert  : 
Q  Te   bcnedicamus,  Deus  Israel,  es  mihi  graium 

Prxsidium,  morbi  meta,  salutis  iier  :* 
Tenias,  ut  releves ;  premis,  ut  medeare  ;   flagellis 

Sanas  ;  vulneribus  scis  redolere  patrem. 
Te  laudo,  te  glorifico,  te  proedico,  cujiis 
'   Munere  progenies  aspicienda  venit  *'. 
Ut  dilnpsa  dics  est  sepiima,  sacra  cameiis, 

Servis  et  rcliquis  concomitala  venit. 
Sacra  referl**  Raguelis  opes,  censumque  Gabelo 

Depositum,  soceros  Ixtificare  nuru. 
Cursitat  Anna  senex,  nurus  congaudet,  amicii 

Sudat  in  obsequiis  ofOciosa  domus. 
Tobix  congressa  tribus  laetatur  *\  amici 

Conveniunl,  celebrant  gaudia,  verba  seront. 
Adveniuni  Nabogar  ct  Caphat**,  pairis  amici, 

Et  consobrini,  proximitate  tribus. 
Juiiior  exsultat  Tobias,  proapera   narrat, 

Quaeque  viae  monstrat  commoda,  monstrat  opes. 
Magnificat  laudes  Raphaelis,  quo  duee  sanum 

Irc  rcdire  dedit  Primipotentis  apei. 
Poit  consobrinos  plausus  genitoris,  amicos 


YARliE  LECTIONES. 


»■  [ifo  rettceuiur,  ibid.  ^*  pro  oneral^  ut  supra  honm  pro  onm.  ^\al.  ope».  ^"  al.  el  iocerum.  '•  Vox 
qiioedain  diflitilis  lcctu  in  nis.  cod.  nicmbrana;  forlassls  ire.  ''  al.  foveat.  ^*  al.  regat.  "  al. 
di$fiursandL  •*  Luihcro  Uaran.  *'  potterlore^  •*  al.  natus  fruitur.  ••  al.  gaudet.  •*  h.  e.  sicm- 
vtitate,  ibid.  •*  al.  commoditate.  ••  al.  prwvius  ire,  "  al.  dicemque.  ••  al.  cauda  mobititatg^  vel 
cauda  mobiliorey  scil.  scciis  ac  soiebat.  ••  siipra.  prognotlicat.  ••  scil.  pitcit,  ibid.  iil  supra  cap.  viii ;  ^ed 
viile  ll»i  Martiniiiin  ciiatutn.  »»  al.  Ab.  ••  al.  daiur  vel  redit;  ob  vers.  seq.  •*  h.  c.  portat,  ibid.  ^^  aL 
cpngaudct.    •■  al.  Nabaoth  el  Acar^  ei  Luthero :  Nubath  et  Achior.' 


967 


MATTHiE!  VINDOCINENSIS 


M 


Convocat ,  el  gemiito  Tenial  bonore    doniiis  *\ 
Gratia  iluni   nubit  forlunae,  rractus  bonoris  '^ 

Plenior  est,  faTor  hinc  niilitat,  inde  genus. 
Ilinc  redilu  prolis  gaudait,  hinc  sospite  visu  *' 

Visu  **,  stc  geminat  gaudia   causa  duplex. 
LcTta   iribus  scptera  convivia  festa  diebus 

Conlinuinl,  plausu  nielliGcare  ^'*  dapes. 
CAPUT  XII. 
Indc  pater  nalo  loquiiur  *  :  Quae  prxmia  digna 

Isli,  qiiae  dabimus  emolunienta  viro? 
Qnippe  iibi  (idus  comes  eislittt,  utilis,  alinus, 

Vcrax,  consilio  providus,  artc  potens. 
Mil  niortale  sapii  sua  conversaiio,  sacnc 

Menlis   bonestatcm  pracdicat  oris  bonor 
Filius  huic  :  Coincs  est  dignus  mcrcedCy  labori' 

Respondcre  suo  prxmia  digna  decet. 
Quanta  fides  * ,  qiiis  bonor,  qiiae  gratia,  nulb 

Lingiia,  labor  nullus,  ccrtiflcare  polcst. 
Ebt  pretio  dignus  operarius,   asplce  qiinnta^, 

QiianUc  coiitulerit  commoditatis  opeiiu 
Duxit,  rcxii  iter,  fida  pietate  reduxit 

liicoluincm,  gressu  praevius,  aede  cliens. 
Mdrsihui  cripuit  mepiscis,  ducere  Sarain 

Su&sil,  dxinonium  rcpulii  * ,  undc  salus ; 
Progrcdions  Rages  \  qiixsita  taleiita   Gabclo 

Atlulit;  hoc,  gctiitor,  suLveuienle  vides. 
Connuod.i  restituittria  :  Te  solamine  moestum 

Lxtificat,  caecum  lamiiic,  prole  palrem. 
filaiidiis  iii  obsequiis  crat,  in  sennone  niodestus, 

Proposiio  stabiiis,  rdigione  saccr. 
Qtii  stiidei  illius  pnceonia  promerc,  solein 

Famosis  *  fai  ibus  prjeradiare  *  pirat. 
Qiuc  dahiiiius  condlgna  viro  '  stipendia,  poscit 

Dos  conipensare  dole,  favorc  favor. 
Vade,  rogo  *,  geiiitor,  dignetur  sumere  censuui 

Dinndiutn,  digiius  ubcriore   dato, 
Cuni  sii  digiia  lides  finali  messe,  quod  isti 

Dctur,  cmn  sata  ftintplurima,  pauca  segcs  *• 
Qiix  ^*sevit,  capiat,  coluil  vineta,  fruatur 

Fruclu;  rrcgit  hnmum  vomere,  granametat. 
llis  diciis,  genitor»  natus,  Raphaele  vocato, 

Conveniunl,  resident  interiore  domo. 
Sic  geniior  :  Tibi  digua  Deus  stipendia  prxstet 

Pro  meritis,  meritaB  messishoiiorevive. 
Pauperies  quae  nostra  nequit,  diviiia  facultas 

Suppleat,  eclipsiin  ne  {laiialttr  honor. 
Accipe  dimidiun  census,  cape  fronte  serena, 

Quod  dabitur,  redolct  dantis  bonore  datum, 
tJt  patcat  '^  Jubar  angelicuin,  parat  angelus,  crror 


A   '  Discedii,  redcunt  vcra,  lucern»  patet* 
Enicrgil  juhar  in  tenebris,  farragtne  granuni 

Elicilur,  nucleus  cortice,  nube   nilor. 
Esiuit  ainbiguuin  veri  emptor,  exil  opaca 

Noctc  dies,  fiimo  flamnia  sepulta  nilet. 
Angelus  hxc  :  Preiura  nolo  "  mortale,  uec  ittis 

liidigeo,  ntuuuss|)iriluale  metam. 
Quod   praestat  **.   Doininum    beDedicite ,   fabriea 

[fabro, 

Auciorique  suo  coiifileatur  opus, 
Sccrctum  regale  rcgi  deposcit,  ad  horam 

Mysterium  latuit,  exhibeatur  opus  '\    ' 
Jejiiiiante,  coroes  prodesl  eleinosyna,  vita 

Justa  *',  reos  possunt  conciliare  Deo. 
Liberat  a  mortis  laqueis  **  eleinosjiia,  tordes 

Ahluit,  auctori  ^^  duicc  perorat  opus. 
Vitam  perpetuam  venturam  praestat,  hofiorefii 

Corporeum,  praestat  spirituaie  dectis. 
Sunt  ejuscomites:  pielas,  fidocia,  ptausiis 

Mentis,  sobrietas,  intemerata  fides. 
Quisquis  iniqua  gerit,  auimam  captivat,  bone^ttim 

Prosequitur,  justum  damnat,  bonoris  egct. 
Prohdolor !  beu  morsest  relributio  crimiiiif,  haerist 

Anxictas,  moeror  armiger,  ira  comes. 
Occultuui  rcserare  libet,'  sub  imagine  tccium 

Iluniana  voluii  me  latitare  Deus. 
Dum  iiiidos  vestire  soias,  sepelire  pereraptos 

Pasccre  mendicos,  collateralis  erain. 
Me  pro  lc  (32)  fudisse  preces^rpcade,  prccanli 
Q      Compaticns,  Domini  gratia  misit  opem. 
Te  noii  sollicitcnt  divina  flagella,  probare  ^* 

Te  voluit,  medico  vulnere,  patris  honor  **. 
Me  Deus  huc  misit,  ut  iiubal  Sara,  fugato 

Dxmone »  ne  visu  desliluaris  inops. 
De  nuniero  scptem  sura   tpirilitum  quibus  esse 

Esse  datur  summi  praesults  ^  aiite  sta  uiu. 
Causa  fuitduplex  *'  advcntus,  oratio  Sarae 

Et  tua,  cora  fuit  una,  ruina  duplex, 
Sum  Rapbael,  sumiui  Patris  angelus.  Audi.  utcr- 

[lue" 

Et  stupet,  attonito  supplicat  ore  timor, 
Prostrati  facies  inclinant,  angelus  aegros 

Solatur,  timidos  recrcat,  ista  relbrt: 
Pax  vobis  maneat  *',  nolite  tiiiiere,  volunias 

Me  Doinini  misit,  jussa  paterna  *^  sequor. 
^  Coelica  consuluit  vobis  iniseratio,  grates 

Expcdit  assidiias  vos  iterare  Deo  **• 
Essc  vidchar  homo  vobis  mortalihus,  liti 

Dcliciis,  potu,  vcsle,  sopore,  cibis. 


VARIif:  LECTIONES. 

»•  al. /ofM«.  •' al.  flmor;«.  ••al.  patris,  ••  sicqiie  lia»c  vox  manet.  «••  al.  mcliifiraii^c.  *  al.  /o- 
quiiur  nalo.  •  iii  iiis.  cod.  alt.  insertum  ej  s.  •  al.  drpiihl.  *  al.  Po%t  liages  gradiens.  'al.  fw 
wosis.  •  al.  irradiare.  '  al.  dari.  •  al.  rorja.  •  al.  dies,  »•  vol  Qnid.  "  iu  ins.  iiiarg.  i^atet.  ••al. 
Piolo  pretinm,  "  foriassis  restat,  h.  e.  snpriesi.  «*  al.  honor.  "  ibid.  iii  inarg.  Juncia.  "  al.  p^wif. 
•^  al.  actori.  *•  al.  }>robari.  *•  al.  amor.  ••  al.  pracsidis.  •*  al.  dnplex  fuit,  iit  vers.  seqii.  •■scil. 
palcr  et  (ilius.  •' al.  moiico.  Ergo  prseiiiitteuduin  est  scmicoloiu  •^al.  gnperna.  **  \u  iiiai^.  alt.  «od^. 
exstat  :  preces. 

NOTi€. 

(5i)  Cavc  liic  poniificiam  iiilercessionem  angelo-      syna  inscruiitiir. 
ruin  pro  honiiiiibiis  :  ul  t\»x  hic  aliliique  deelecuio- 


969  LIBER  DE  TOBIA. 

Bloiialcs  non  gns!o  cibos,  m«  latrin  pnseit» 

Mc  condiinciitnni  spirilu.ilc-  fovct, 
A!c  Doniiiii  jubar  irradiat,  nie  lampailc  suiniiii 

IVssidis  inluitas  exsatiarc  ncquit. 
Ut  rcdeain  tcmpus  pctit,  er^  revertar  ad   iiliim, 

Qui  me  misil,  eiiin  nos  cclebrarc  decel. 
Iloc  moneo,  Dominum  benedicite,  psallite,  laudci 

Decantaie,  Dei  «•  concelebrate  deciis  *\ 
llis  dic:is,  fiigit  ex  oculis,  nec  luminis  usns 

Afl  iialriain  *'  raptani  notiHcare  potest. 
rroslernuntur  humi  iribus  horis,  exlasis  anibos 

Occiipat,  accuninlanl  vota,  pluuntqne  **   prcccs 
lii  mirabilibus  Domini  desudat  uterqiic, 


970 


Lnudibus  **,  et  gcniilu  flebiliorc   inadciit. 
Scd  quia  rcgrcditur  Rapbael  rcsponderit  utrum 

Vcra,  labor  meritus  enucleare  parat  *'. 
Sci'ia,nec  slerilis  emergit  quicstio,  digiia 

Solvi,  nc  latcat,  qiiod  patuisse  dccci. 
Disculialur  utrum  sit  verus  angclus  ?  absit. 

Absit  ul  angeiico  peccet  in  ore  dolus, 
Non  poluil  nisi  vera  loqui  paranyinphus  '*,  aniccno 

Fontc  madenSf  a  quo  vera  fluenta  flaiiiit. 
Rctultt  iota  :  Yocor  Azarias,  Ananios 

Filiiis;  iiiciso  cortice,  grana  pntent. 
Iiivolvit  ciiiis  iguiciiluin,  Litcrna  lucernnin, 

Vox  sensiim,  nuclcum  lesta,  favilla  Jubar. 
Graiiuin  prxniteal  slipulis,  esscntia    forinre, 

Ues  uinbras,  cineri  flainmd,  laccrua  luto. 
Idspicc,  quid  latcat,   pateant  xnigmata,  venun 

Sil  tibi,  quod  rccital  spiritus,  alina   nois  ^. 
Dicitur  adjutor  Azarias,  Aiianias 

Gratia,  sive  Dei  gloria,  figc  *^  (Tdcm. 
Qiiippc  miiiistcrio  Deui  aiigL*lico  sua  prxslat 

Munera,  pru!nion8lrat  sigua,  propinat  *'  opem 
Diim  servit  natura  Deo,  duin  coelica  rcplet 

Jussa,  juvant  figiiliini  vascula,  meinbracapnt, 
Quijipe  crcaturis  uti  divina  potastas 

iure  poiestatisad  sua  jura*'  potest. 
Quos  in  liliolos  exaltat  '^  adoptio  sninmi 

Patris,  cos  Domini  jussa  juvarc  dccet. 
Consule  Scripturas,  lege  rauH  dogmata.  Paulus 

Mos  **  adjutores  asscrlt  essc  Dcl. 
Est  Azarias  Ananise  Hllus  omnls  *^ 

Quo  faniulante  Del  gratia  SoSie^  pate*. 
Sic  sopitajacetdubitalio,  nubila   lucenl, 

lics  radiatt  loquitur  spiritiit,  Qinbra  lacet. 
CAPUT  XIII. 
Miranliir  veterana,  senex  ^'  niatnrior  aevo 
Ki  sensu,  seiiior  supplicat,  Ista  refert : 
Rcx,  a:tcrne  Deus,  tibi  laus,  tibi  gloria,  regnnm 


A     luiinorlnlotihi,  si:  sinc  flue  decu<:. 

Soiiis  uhi(|uc  pot4MH,  solus  rcgis  oiiiniii,  solas 

Rex  ^*  cs  justilns ,  svl  siuc  nube  nitens. 
To  soluin  siue  finc  Dcuin  veuerantur,  adoraut 

Aer,  igiiis,  aqua,  h>cale  locus  *'. 
Qiiidquid  erat,  facil,est^^  tibi  confiieaturet  oiunts 

Lingua  Imuiii  noincii  nia^nificare  velit. 
Rcx  es,  eris,  sino  priiicipio,  sinc  fine,  creatis 
Rehus  CNiicta  creans,  nou  nequit  essc  prior. 
NoB  kahiiil,  ntc  babere  potcsl  priinordia  prioccpst 

A  qiio  principium  priini&iatur  itcr. 
Non  ccpit,  nec  ineipiat  ^*  Dcus  esse,  pt^testas 

Ciijiis  principinai  fons   et  orlgo  fuit. 
Iiicepissc  nequii  oittsarnni  causa»  craator 
Urhis,  origo  boiii  ^rineipioque  prior. 
D  Oiiinia  qui  fecit,  prior  est  conctis  *•,  prior  essa 
Non  poterii  soboles  patre,  salor*  saiHni. 
Ducis  ad  infernHm»  iniserando  rcducii  acerbis 

Nos  Pater  cx  ^^  vitiis,  no^  pietate  juvas. 
Neino  iK>tei»f  potcrit,  ut  te  fugiat.  tua  virlus 
Reguat  ubiqNe,  preinis  fortia,  saiva  doinas. 
Ncscit  honor  tuus  eclypsim,  lua  gloi'!»^*  ftiiem, 

Lii\  leiiebras,  morteia  vi:a,  corona  jugum. 
Gciis  qiiae  iion...  ^*  Dcus  esso,  fiiisse,  futnrtit 

Esse  qiioat  stabili  scduUtate  sciat. 
Crimiiia  nostra  patris  pielas  castigat,  amicat 

Siippli«:iis  '^,  sanat  vuluere,  clade  doce:.     . 
Illuin  confltcor,  ilU  gratcsago;  casus 
Peccaloris  ei  non  placei,  imo  sabis^ 
Mngnifica  Dominuiii,  plebs  Israelitica.  lauda, 
^     Confiteare,  nega  non  meminisse  Doi. 
Dispersit  Domioi  nos  indignatio  *\  nostris 
Ut  colat  exempliSf  gens  iniroica  Dcum 
Vos  narrare  decot  Domiui  RMgnaUa,  nMgniis 

Laiides  mtgnifleas   promeruisM  potesC. 
.  Qiix  bona  contHlerit  nobis  perpenditc.  rcgem 

Exal:ate,  fiUcm  confiteatur  opus* 
A  vi  iis  converiimini,  coran  patro  jusii 

Es  e  studete,  Bcelus  cesset " ;  abanibc  amor. 
Eiccti  Douiini  Dominum  benedicite,  corde 
\  Voce,  manu  laudes  notifical^  Deo. 
Sit  Domini  tiinor  in  vobis,casloquo  Uroori 

Nnbtt  et  in  fructMW  promovoatur  bonor  *'• 
Jerusalem,  recto  Dominus '^  eastigat,  iniqna 
D     Plcbs  tua  fusa  jacet,  flebilis,  exsul,  inops 
Qux  pateris  mala,  promeruii  Uia  crapula.  casus 

Dignus  te  cruciat,  laliodigna  premit. 
AfRigit  rcprobos  Deiis,  ex  pieute  tenetur 

Ca-iiigare  suosprofida  cura  Patris  **•  , 

Non  punit  gladio  Domini'*  elemeatia,  BnUis'* 


VARIiE  LECTIONES 


•«  al.  Deo.  "  al.  Deum,  ulrobiquc  transposiio  commate.'  "  al.  a  patrla.  •»  f.  fluunUfii^.  ••  af. 
landandU,  f.  Landanle»,  omisso  el.  "  al.  w/«l.  "  pro  nunlio,  ut  snpra.  »»  Gracc.  pro  mente  dhoma^  nc 
lupra.  ■*  al.  jange.  *•  al.  mmkirat.  ••  al.  jaua.  •^  al.  extultat.  ••  ibid.  l/oi.  ••  sCil.  kmo. 
••  Grac,  pro  gloria.  •«  scll.  Hanna.  et  Ta^as,  ibid.  •■  al.  SoL  ••  b.  «.  eontentum:  e^ntiHen»  pm 
urra,  **  al.  hoc.  ^  al.  incipiet, 
lcgi  non  potuit.    *•  al.  $upptieio 


COfl.  nis.  cst  trans[H)siluni. 

nulji. 

PAT.ROL.  CCV. 


Ul. 


•T  3|^ 

•■  al.  SoL 
^*  al.  OMiiiil^iM,  et.     *'  al.  a.    ••  al.  gratia.     *♦  lii  ms«.  codiL  vAx 
•'  al.  dispensutio.    •*  al.  absit.    ••  Hoc  ct  prabcedens  distichon  in  alc.' 
Dominus  recte.    ■•  al.    Dei.    '•al.   Heprimit  reprobos  §ittdio. 


•'af. 


91 


971 

lufeil  suppiicinro  roaicriale  Ocus". 
Sic  Deus  aflllgil  rcprolios,  non  Incilal  ••  lio=ii 

Exponit,  relrahil  ilona,  reflcclit  opem  •• 
Qiiippe  Paier  nos^ler,  duin  se  sperni  vtdet,  hosli 

Nos  servire  suo  non  refovcre  negat. 
Ks  pius,  es  patiens,  Irx  turbaiio  nulla  •* 

Pacis  in  auclorero  bella   movere  potest. 
Diciiiir  irasci,  quia  duni  sc  rctraliit  irae 

Filius,  lioslis  atrox  inUat,  acerb.it,  obest. 
Jerusalcm,  tibi  multa  detKt  Doininus  Deus  •%  aits» 

Es  rcprobare  Deum,  dopreiiarc  fidein. 
Inviiavit  opum  luxus  ••,  contagia,  viiae 

Perniciem,  merilae  perditionis  omis. 
Hosiis  eras  fidei  luxu  corrupfa,  soluta 

Deliciis,  vitiis  ebria,  legis  inops. 
Unde  Deus  tibi  consuluit,  mandala  rclegas 

Coelica,  compensas  perJilione  dalum. 
Ucu  paleris  gentile  jngum,  captiva  laboras 

Sub  Domino,  Doinini  carcere  pressa  gemis. 
Non  estqui  mi!<cram  te  coiisoletur,  asylum 

Commodum,  auxilium  prxsidial&ferat, 
Ecce  Jacob  premitur,  Esau  dominante ,  coercei 

Joscpli  compedibus  ismaelila  patens* 
Ejulai  •^  llebraeus,  iEgypiHs  imperat,  instal 

Perfidix  cumulus  ,  spernitnr  «pgra  fides 
Fruciibus,  heu !  rapli  sicut  custodia  cessnt 

Pomorum,  cxais  civibus  ,  orba  jaces  •*. 
Invitat  Deus  ad  Tcniam  per  scanduia  ,  quaeril 
.  Tetc  legliima  religione  frui. 
Te  Deus  implH.vit  opibus,  dispendia  moruin 

Tola  superfluitas  luxuriare  facit. 
Libera,  dives  eras,  successibus  obvia,  vernans 

Deliciis,  felix  principe,  clve  polens. 
Te  cruciat  Dcus  ex  propriis  cxcessibus,  instat  •• 

Tanta  lues,  quanlum  praeradiare  soles  ". 
£st  innaia  libi  dissensio,  sanguine  priinum^* 

Dclibuta»  seris  schismata,  bella  inoves. 
Jerusalem,  tua  progenies  te  cogit  abuti 

Noniine,  dum  pacis  visio  pacis  oget  ••• 
Teprohibet  tuaplcbsmala.pcjor,  pcssiroa,  discors, 

Vocis  pacifici  ^*  significata  sequi.    ' 
Nominis  eflectum  nescit  ^*  exponere,  crebra 

Geede,  per  antiphrisim  noinen  habere  potest. 
Victnises  facta  tuis  illuslo,  danlur 

Csca  volatilibus  viscera  cacsa  palrum. 
Consolare,  queri  noli,  laetare,  doloris 

Anlidotum,  Domino  conciliante,  palel  ^*. 
Spemrefove,  Dominum  confessa  revertere,  laudes 

Multiplica^  dabitur  coniinuata  saliis. 
lihlilaia  tibi  dabitur  proteclio,  cives 

Kcsliluet  Doininus,  moenia,  rura,  domos. 


B 


MATTfliEI  VINDOCINENSIS  «     to 

A  Prislina  reddetur  tibi  jurisdiciio  ^*.  fractis 

Gcntibus,  expulsosckisinalc,  iMauaus  erit. 
Gentilis  rabies  modo  vclrix  ^^  victa  irlboiuin 

Reddet  ^*  supplciuro  vincla  ^*  coacta  pati. 
P  allcDco,  persolveDoo  pia  vota,  rovebit 

Te  Deus,  el  redimit  prosperitate  criiceiiK 
Rcliquix  nosiri  generls  te  praeesse  Yidebunt» 

Orbe  tua  dabilurampla  salute  salus. 
Deprctiata  "  priiis  fides  '•  prxdaria,  praedat 

Pracda^sux  fiet  prjcdo,  li^^atus,  inpps. 
Qui  te  dcspiciuni  ^*,  inaledicanlur ;  benedictns 

Te  bcnedicatur  Primipotentis  ope. 
Filiolis  laetare  tuii,  urbs  sacra^  reducet 

llos  ad  te  Dominus  commodiorc  via. 
Claraftmaragdus  eril  tibi  sive  sapphiras  ut  iutta 

Muhipliccs  muros"*  xdificare  queM. 
Ex  lapidibus  fienl  pretiasi  schemate  mnri 

Ambitus  »  ui  preiium  schcmalis  ornei  '*  opi» 
A  perior  qnaiito  praecessit  kcsio,  taMi» 

Successu  dabitur  liberlore**  frui. 
Nalio  provcnict  '•  tibi  fundet  munera  votit 

Rebus  adorabit  religiosa  Deum. 
Plebs  diversa  "^  tibi  rcroeabit  iiescio  luxua 

Sobria,  justa,  placens,  ofliciosa  Deo  ••• 
Per  vicos  populus  canei  Alleluia,  plateae 

Ridebunl  vario  Aore»  favore,  {octs. 
Plcbs  concinnabit  Doroini  praeconia,  mcntis 

Devolae  jiibiluin  noiificabit  opus. 
Kcx  beoedicatur,  cujus  ciementia  plaocius 

Pressae  Jcrusaiem  respicit,  addit  opem* 
Spirilus  omnis  amct  Dominum,  bcnedicaly  adoreC 

Gloiificet,  celebri  credulitate  colai. 
Et  pius  et  ••  forlis,  Pater  ct  Doroinus  dominanteia 

In*Palre  te  colinius,  in  domnnnte  Patrein. 
Sit  tibi  majesus»  laus»  faina,  polentia,  viriusy 

Imperiumy  resonet  spiritusomnis  ,  Amen. 
CAPUT  XIV. 
Sic  genitor  *^;  nec  verba  carent  viitote,  tnoderuo 

Tempore  verborom  pars  manifosta  paict  *". 
Aliera  pars  quae  gpondet  opero,  sub  judice  pendei . 

Et  fluital,  victo  gaudeat  hoste  fides. 
Vilae  reliquias  posl  reddita  luroina  pace 

Haurit  ei  illaesa  religione  senex. 
Dispensat  radios  sol  vespere,  plenius  hora 
'  Vespertina  solet  intituiare  '•  diero^ 
Dcsudat  ••  virtutis  ager  **  coele^^te  talentum 

Muliiplicans,  Patria  borrea  messe  replei. 
Obscqoitur  regi,  castigal  lurpia  •*  prolero 

In  iruit  exempli-i,  religiunedocei. 
liicrepat  elatos,  iratos  miiigat,  xgris 

Compatitur,  miseros  visital  ore,  raanu. 


e 


VARIiE  LECTIONES. 

^  "*  hh  ei  alt.  cod.  ms.  restiiutum  hoc  hemistichium,  alias  cormpiuro. 
••  sciL  ffd  se.  «^  al.  nulta.  •*  al.  Deus  Dominus  dedit,  ••al.  fluxns. 
••  J»l.  exstnl.     •^  al.  facit    •*•  al.  patrum.    ••  al.  egeu    '•  al.  paeificw. 

▼^  al.  nutrix.      '•  al.  sofret.      »•  al.  juncta 


\n  niarg.  d.  cod.   visiiat. 


'•  al.  jurhdicuo. 


•*  vcl  Exiulat,    •■  al.  jncens. 
^'  al.  netcis.    '•  al.  concUiara 
""  al.  deprwdata.    '•  al.  fies. 


varet 

*•  vel  destituunl,  ibid.  ••  al.  muros  multiplices.  •»  al.  horret. '  •■  al.  fiuridiore.  »»  al.  quw  ven  et» 
•*  al.  dispe^sa.  •»  vel  darls,  ibld.  ••  «I.  es.  prxniissocominate.  •'  al.  senior.  •«  vel  nitet,  ibid.  ••  h. 
c.  taudare;  etsic  Tobiai  facil   in   sencctute,  ibid.    ••  al.  desndet.    •»  aL  aqro.    ••aL  ctimim. 


m  LIBER  DE 

lluiiiiiMfit  meritiim  merllo,  itiremitne  mariluiis  *'     A 

PrincipiOy  saiiclus  sanclior  esse  sludel. 
Jam  gnivis  esl  aMale  scncx,  a  carne  irilxiiuin 

Exigil  asperilas  irrcYocaia  necis. 
Languel  viia  senis,  inoriis  cognaln  scnectiis 

rr»cinil  advenltim  iebiliore  t.iba. 
IMurlina  clarescunt  inoriis  symplomala,  tanqnam 

Coiijiirata  prcmNni  laedia  niuUasenem. 
Con(r;iliilur  nalura  '^  sens,  vox  raiica  ininores 

Sifnt  ocnli,  iiaris  uda  *',  saiiva  frequens, 
Fes  iremnlus   tllubat,   manus  esl  **  Iremebuiufai, 

[  noverca 

Peclori^,  hinc  lussis,  inde  calbarrus  obesl; 
Fervoris  stomacbiis,  demis  masilla,  saporis 

LuHiitia  lippa,  pilis  area  fronlis  egeus  *'; 
Cibbus   lerga  ,  capul  **  scabics,  premil  *'  bfruia  * 

[cbines  '••» 

Bnga  an'eiDt  peclns  struma,  ruma  griidus. 
Totiiie  seoii  non  svtit  kxc  *  laedia,  credas, 

Qux  loqnor»  «tatis  non  epiihela  *  viri. 
Iloi  t!s  ad  advenlum  senior  Isriaiur,  anlielat 

Adpalr!am,  Palri supplicat,   orat  opom. 
Morte  palente,  limet  Domiunm,  not>  dico  timore 

Scrvili,  sed  eo  quo  rcveretur  inior  '• 
llors  paict  in  foiibus,  mors  pulsat  ad  ostia,{irolem 

Convocal  in  totum  ^  provida  cura  palris  *. 
Ergo  parat  doinui  disponere»  qiiae  Niuivilis 

Ei  soboli  sentit  insidiosa,  refert. 
Ad  patris  edictum  naliis,  sepleiuque  nepolcs 

Couveniunt,  monet  bos  oremadcnie  paier: 
iuiminet  iuteriius  Ninivae»  Ninivila  laborai 

Ail  casum  populus,  proxima  poena  paleu 
Noii  cecidit  verbum  Domiui  niirabile»  cujiis 

Verba  voluntalem  concomilatur  '  opus 
Jerusnlem  renovabil  ^  iler,  dispersio  fratrum 

Lxia,  revertiiur  Israelila  poiens. 
Quippe  domus  Domini  reparabiiur  iu  meiiorem, 

Qiiamvis  fusa  jacei,  aedificata  slatum. 
Isracl  in  regem  eonversio  provida  regum 

Crcdct,  adorabit  voce,  favore,  daiis. 
Exaudile  pairem  vestrum,  |ierfusio  '  ciijus 

Vos  amat  ei  pa!ria  seduliiale  docet. 
Iloc  moneo»  Doinino  servite  timore,  Ircmora 

Exaliaie  ',  pia  mente  placere  Deo. 
8e  verbis  conformet  opus,  doceatis  iii  usuro  D 

Jiisiitiae  iiosiras  fruciiflcare  preces  *'. 
Nate,  precor,  rooneo  votis,  sermonibus,  aclu 

Te,  lua,  te  loium  des  holocausla  Deo. 
Credas  consiliis,  rogo,  nec  vesiigia  patri^ 

Spcrnc,  nec  in  pairem  degenerare  velis 


TO»A.  «71 

Conjuginm  facias,  oratio  sponst  marlttis 

Sit  jejunaiidi  deliciosus  amor. 
Ne  sieriles  veniani  "  eleemo^yna  proileal  aluu 

ProIes,prole  paier  "  fruetificare  stude. 
IHc  esl  funiculus  triplex,  qui  turbtne  nulio 

Rumpilur^  hic  *'  bosiis  rete  ligatusidesl. 
Sic  dabilur  requies  vitac,  jucunda  senecius 

Jiigis  *^  prosperiias,  continaata  *'  lalus. 
Mcute  Deuin  niemori  benedicite,  laudibus  ejus 

Impendaiur  amor,  gratia,fama»  decus. 
Ecce  patet  Ninivitanim  confusio,  casum 

Urbs  feret,  emeriia  perdiitone  ruens. 
Yos  precor,  hinc  migrare  loco,  sic  maire  sepukta 

Ut  iios  contineat  ^*  immediala  ^^  quies  ^\ 
Yivile  felkes,  benediclio  phirima  suuinii 

Pairis  vos^'  palria  commodiiatc  regal. 
Regredior  cinis  in  cinerem,  mortale  tribulum 

Sdvo  libeiis,  mibi  mors  patris  amore  plaeec 
Vivile  devoti  Domino.  sine  crimtn?  ",Jusli. 

Unanimes,  buinili  '*  corde,  tiinele  Deum. 
Crescat  in  immensum  geueralio  veslra,  valete 

In  Domino  siabiles  pace,  salute,  fide. 
Ilis  diciis,  senior  domui  disponit,  anlielat 

Ad  patriam,  spreto  carccre ,  regna  cupit  "• 
Jtidicium  Domiiii  palcr  accipit,  ore  sereno, 

Lxia  menle,  pia  laude,  limoreralo". 
Rebus  dispositis,  beiiedicta  prole,  quiescens 

Pace,  poIos*^auima,  corpora  diiat  bumum« 
lleu  1  quid  bomo,cujus  luccm  premiiurobra,  cadaver 

Felor,  dclicias  busui,  ruina  staium  **. 
Cur  hominem  paiit  et  perimit  nalura,  noverca 

El  genitrix,  ortu  commoda,  mortenoceiis. 
Qoid  fuit,esleierit,  nisi  foex  vilissima  ",  quamvit 

Cara  sit,  beu  carie  "  non  caritura  caro. 
Non  naius  vaieo "  raortem  noii  solvere,  natus 

Non  nequeo  misert  conditione  frui. 
Lex  gravis  e^tcamis,  ctijus  vila  transltns,  esse 

Est  debere  sibi  deesse,  sepulcra  pali* 
Heu  quantls  viiiis,  quaiiia  graviiate  modenii 

Exsilii  petimus  perpetuare  moram  "• 
Nasceris  ergo  cinis,  eris,  incipis  esse ,  lencrls 

Post  non  esse  daiur  viia,  ienere  mori. 
Nos  trabii  in  niorlem  natura,  coactio  morn!«. 

Esi  haec  viu  brevis,  iubrica  pcena  dolor  "• 
Tobiac  sunt  piura  iiecis  solatio,  lumen 

Perpeluum,  jngis  vita,  jocosa  qnies^ 
Non  morilur,  sed  mutautur  fluitaniia  cerils  " 

Terra  polo,  gemitus  pace,  quiete  labor  "• 
Ad  solein  radius,  ad  pairetn  filius  exsui 

Ad  patriam  victor,  ad  diadema  redit. 


VARL€  LECT!ONES. 

^  h.  e.  conjungen»^  ibid.  '^  vel  iiatura^  ihid.  **  h.  e.  madida,  ibid.  "  al.  tiluhalqui  manvM.  *'  :A. 
e^i.  **  al.  premit^  iransposilo  anteriore  eommito.  "  al.  capui.  '"  aL  reue$,  .*  al.  Hmt  eauh 
Mcm  Tabiof  iunt.  '  b.  e.  proprieiaUe^  Ibid.  in  marg.  '  al.  ffHMi.  ^  al.  eee'um.  '  vel  Miftt,  ibid.  *al. 
toneomiianlur,  ^  al.  retocabil.  *  al.  pertuasio.  *  a!.  Exeuliate.  **  al.  tribus,  *'  al.  ^iMUi,  "  vH 
pari^  ibid.  *'  fortassts  hae,  *^  h.  e^  assiduo^  \n  all.  cod.  **  pro  wlerna^  ibid.  **  al.  eoniinuei.  ^^  aU 
eoutinuata.  **  vcl  f/i/ics,  ibid.  "aLNOi.  *^  uU  btnadieue.  **  al.  AMfni/M.  "  aL  «ilif.  '*  >r6 /irnf^, 
Ibid^  '^  h.  e.  ceelum^  ibid.  "  llie  incipit  quedam  digressio.  **  al.  ~  ' 
Ibid^    "  al.  taleo   naius.    "  al.  moras,    "  ah  labor,    *<  ai.   terris. 


fex^  fex  pessima.    "  h.  e.  putredine^ 
fs«    '*  al.  salme  dotor. 


975 


MATTHifil  VLNDOCINENSIS 


971 


Juslusobil,  iicc  obil;  obit  orbc,  rcnascilur  astris 

Et  jucunda  novnm  sitlera  sidus  liabenl. 
Justus  obit,  nec  obit,  sed  ablt,  sed  ab  bospite  mi- 

[grans 

Carne,  petit  "  patriam,  deliciasqnc  palris  ". 
Magnus  erat,  modo  major  erit,  sed  roaximus  orbe, 

Orbe  bonus,  melior,  optintas,  asira  petit  *'. 
Doclrina  Moyses,  alter  David,  alter  Elias. 

Orbe  Jacob,  ccelis  Israel,  astra  colit ". 
Fxsuierat,  modo  cinis  '^  crit;  nec  obit,  sedobedit 

Patri,  dum  patriae,  dum  paliiH  optat  opes. 
Quippe  pater  palrix,  paier  el  patrlarcba,  patronus, 

Imo  patronium  leglsobire  ncquit. 
Non  moritur,  poteritnc  mori,  cui  fama  perOral, 

Laus  scquitur  ••,  redolet  fructus,  abundat  arcor? 
Undedolens  trislatnr  boino,  canit  angelus  unde, 

Uiulc  serenantnr  sidera,  pallei  bumus. 
Dormii  cum  patribos  »•,  dornill  patris  *•  in  lare, 

[dormil, 

Et  metil  in  palria,  coelica  Incra  viap. 
Qui  studnit  sanclre  Dei  magnalia,  sanclnm 

Sanctorum  nainero  connnmerare  **  dccet 
Qui  Dominom  coluit  exemplo,  dngmate  votis, 

Laude  relativo  debct  honore  coli* 
Tobias  Ninivae  jacet,  bujus  *•  faraa  ocpotes 

Irradial,  ccelnm  spiritiis,  ossa  solum. 
Quinque  paler  dccics  et  sex  pnevixerat  anois, 

Cum  caccivit  enm  Prlmlpotenlls  apex  *•. 
Yisnm  suscepit  sexagcnarias  annis, 

Posl  vixil  decies  qnatuor,-  adde  **  duos, 
Adde  duos  annos  ^  cenium  meiisura  dieruni 

Tobise  slabili  cogniiione  patcl. 
Palri  compatitur  cognatio  inoesta,  qnerelas 

Ampliai,  imbre  madent  **  uberiore  genas. 
Conveniunt  Iribus,  afline»,  mors  unica  damno 

. .  . .  ^^  patriam,  patre  jacente,  premit. 
Tobias  dolet  **,  Aniia  gemit  **,  Oet  Sara,  nepotes 

Planguni,  plebs  gemitus  ingeminare  studeu 
Quippe  tenor  fidei,  speculum  viriuils,  asylum 

Justitiae,  legis  ancbora,  mcrsa  Jaceu 
Ui  lcgis  praecepta  jubent,  scpelire  labora 

Patrem  progenles  officlosa  pirtris  ••. 
Temporis  elapsn,  defuncla  maire,  sepnlcra 

Fiiius  amborum  conlinuare  stodet. 
Ad  soceros  •»  maiurat  iter,  post  funera  matrls, 

Tobias  abiC,  hoc  disgrediente,  tribng. 
Siira  virum  seqoilur,  patrem  genitura  supellcx, 

Tuia  domus...  concomiiatur  iler. 
Cursitat  Anna»  gradu  jurenescit  blamla  senectus, 


A     Obsequio  credas  non  senutsse  senes  •*• 

Ciirsitat,  occurrit  ••  Ragoel,  redimitqoe  senectai 

Torporem,  sobolis  advenientis  amor. 
Compatitur  soceris  generi  clemenlia,siipplel» 

Quidquid  debilitas  iuvcterata-  nequil. 
Obsequttur,  blanditur,  amafy  veneratur  in  omul 

Niiiiur  obseqnio  coueelebrare  senes. 
Defiinctis  soccris,  processu  temporis,  Mubos 

Tobiae  scpelit  compatientis  amor. 
Dispensat  lacryroas,  fructum  pietatts  amore  ^ 

Multiplicein  ••,  nec  onos  sentit  honestut  amor  ••• 
lliis  pra^libatis  •^  TobiasviRdicat  haeres 

Jurc  ••facultalem,  praedia,  nira,  boves  *•• 
Yindicat  ancilias,  famulos,  et  caetera  spargii 

Pauperibus,  redolei  nomiue,  mente  palrem. 
Providus,  innocuus,  dispensat  tiogmata,  prolein 

Pairissare  pia  sedulilale  docet. 
Prosperilas  arridet  ei  cumulata,  ncpotiun 

Quinta  beatilkal,  Hnea  visa  patrenu 
Annis  iiidc  ••  decem  labenlibus,  uno 

Dempto,  morlis  adest  irrevocala  dies. 
In  cincrem  redii,  anie  cinis,  satur  asira  sereaat 

Spirilns  innocuo  corpure  vernal  bumu&. 
Tobiam  niors  ausa  rapit,  pietatis  asyluin 

Mergit  humus,  rocrgil  flcbilis  uinbra  dicro. 
Lex  cum  legifcro  jacet  obruia  •',  reniige  classis  •*» 

Rivus  fonte,  jubar  lampade»  sole  dies. 
Eclypsisradiuin,speculiim  cinis»  uinbra  uiiarem 

Mors  patrcm  palriae  perniciosa  rapil. 
Q  Commutatur  «i  patria  via,  pace  lumullus, 

Nubila  luce,  poJo  terra,  quiete  labor. 
Da  g^mitos  ••,  Judaea,  dole  Synagoga  duobus 

Palescis  radiis  orba,  nitoris  egens. 
Eclypsin  pateris  duplicem  •^,  caligine  mortis 

Ileii !  jacet  in  tenebris  mersa  lucerni  duplei. 
Oi-ba  patrocinio  gemioa  laroenta,  sepultis 

Legiiimis,  legem  legis  egcre  ••dolc. 
Ecce  secundus  obit  Tobias  noniin«$,  momm 

Lampade  patrissans,  dogroate,  laude.  siaiii. 
Heu  !  tcnor  ••  exspirat  legales»  ulroque  scpullo 

Tobia  trabea  religionis  ogens. 
Parca  per  antiphrasiii  mors,  incipc  parcere,  cesset^frig 

Antiphraats,  verum  nonr>en  Iiabcro  siiulet.  ^ 

\isne  bonis,  jostis  vel  sanctls  parcere  ?  parce, 
^     Parce;  bonus,  Justus,  sattctus  uterque  fuit. 
Alter  in  alienitro  dnm  vium  duxii,  ia  uuo 

Aiterius  voUa,  aiieraierque  fuiu 
Dum  disccrnit  idem  biiiarius  esse  videtur 

Mendax,  dum  numero  snnt  duo,  rebus  idero  •*. 


YARIiE  LECTIONES. 

••  al.  Pntfii  scilicet  DeL  »*  al.  petH.  »•  al.  alta  coUt,  sciliccl  Tobias.  ••  vcl  petit,  ibid.  *^  fort:(ssis 
ehi$,  ••  al.  loquitur»  *•  vcl  »anciis^  ibiU.  *•  al.  sanitii,  **  vcl  conliunare^  ihid.  *•  al.  eju$.  *•  al.  amnr, 
.  ^  al.  aiefne.  *■  al.  Annos  odde  duo$.  ^•aL  rigat.  *'  Yox  difficiiis  lectii ;  videtur  esse  Plnrati.  *•  al.  pe- 
iiltl.'*»al.  dolei,  ■•  :iL  palri,  ■*  al.  $ocerum.  •■  al.  Nititnr  obsequio  concelebrare  seites ;  qiii  tamen  vcr- 
6U6  infra  sequitiir.  ••  al.  occiirr*ii«.  •^  al. /lonore*  ■•  vel  fiiM/nV/ir''*,  ihid.  ■•  al.  AoHor.  "  h.  c. '</«/"»«- 
cli»,  ibid.  ■•  al.  jnra.  61  sic  comn?'?  seqnalur.  ••  vel  domo$  ibid.  ••  al.  deinde.  ••  h.  e.  vater  cum 
/S/io,  ibid.  ••  al.  )iai'M.  **  \aX.  gemHpA»,  *'' a^l.  dupUctm  paltri$.  ^^  u\.  adesse.  ••  al.  ri/iior.  •^  Scqueil- 
lia  usqiie  ad  verbum  parce^  in  alt.  cod.  nou  exbtabaiit.    ••  Hoc  disticboii  in  all.  cod.  deest. 


fi 


Vil  LlfiER  DK  TO&IA; 

lli^nUiarduin  sdndit  eos  iMoarius,  ausut 

Dimiiihim  loti  conlinuare  *'  suo. 
Auiborum  lilulos,  iiatura  recolige,  dando 

Pauper  ^*,  qu«  detleris  relrahe,  dives  eris. 
Ainl)o  i>OQi»  pius  bic,  pieus  erat  iile ;  fldelis 

Hic  eral,  ilie  fides ;  bic  sacer,  ilie  sacrum. 
Dc  lorteiito  lua  potavit  uterque,  recepil 

lu  palria  Heclar  spirituale  bibunl. 
^  *iiiiie,  re  sittiiles,  pax  ccelica,  pax  iii  idipsum 

Pascii,  et  occasuin  noo  habitura  qiiies. 
Saiictum  sancta  palreni  soboles  iinitantur,  bonesta 

Innocuum,  siabilcm  sobria,  justa  piiiH). 
Ilorum   viia  decens,  saera  cOHserTaiio  qni|ipe 

Insequitur  truncum  virgnla,  meinbra  capul. 
£si  Doinino  soboles  Tobin  grata,  sapoit  ^' 

Radicis  redolent  vimiiia,  spirat  odor* 
ll.inc  refovet  summus  paler ,  ut  discursibus^^Tl 

Eulogiis  boniinuin,  pilrii  alMudat  ope. 
EPILOGUSAUCTOliiS. 
Sislo  ratem,  qula  porlus  adesl,  lias  fronte  ^*  beati 

llieronyini  pras^ens  urcens  l^aurit  aqu^is. 
^    Vivite  Tobia;  tituii,  vos  nullus  obuinbrei 

Livor,  nulla  lues,  nulla  procella  preinal. 
Non  favor  appciitur,  aui  famac  fistuh^*;  scribo 

Cunctis,  scribo  Dei  monere,  scribo  Deo. 
Voliis  bexametrum  desit  Galteridos  (33)  uti 

Pentameiris  elegis  Vindocinensis  amat. 
Vos  elegos  m^igis  elegi,  quia  legis  amico 

Vos  ineiricse  metrica  censeo  lcge  legi. 
Sitccinctis  opus  cst  elogis  ^^,  elegia  *"  claudum 

Vindicat  ornalus  iMlegrilate  pedum. 
Mon  phicet  aui  placeat  elegis  liyperbatoa,  nti  ^ 

Succincle  breviias  cnucleata  juvat. 
Pcntameter  minor  liesametcr,  velut  ariniger  iiin- 

[brant 

Expiicat  aut ''"'  clauilit  anlcrioris  ilcr. 
Uixanieierpraeit  nt  Doininns,  vesiigia  clandil  ^* 

Ariniger  obliquat  ^*  laiigiiidiore  gradu. 
(Jiiis  metrvin  niuiilel,  seu  fiaucis  **  oscufa,  roelra 

Inicrcisa  magis  integrilatis  halient. 

r^uii.  coiigeries  pralixa,  noverca  favoris 
Displicet,  excurril  •*,  labitur,  auris  abest ". 
Uigreditur  citius  epuluiu,  per  fracciua  plena 
Lance,  ininuiiolls  carmina  c«la  paleiit  ^*. 
Ilos  elegos  disiingue,  placenl  *^;  disiinctio  cessel,  ^ 


m 

A  Tiieina  suum  '^  festivat  opus,  non*  attctor  bonestas 

Mnterix  celebris  materiata  juvai, 
Si  qua  boni  scintilla  pntet,  stillat  bonitalis 

Frunle  ",  Deus  boua  dat  quis4]ue  iniuistral  hom« 
Plasma  dat  obsequium,  Deus  iiicreineola  propinal 

Grala»  ininisterinm  liiigua»  charisma  Oeiis. 
f  niciificat  Deos  in  fMnuiis,  divina  supellex 

Est  bomo,  ponit  hamo  semina,  graaa  Deiis. 
Dispensat  figiiJus  arteni  pcr  vascula,  fraetis 

UMtur  id  siabilis  integriUtis  opun. 
Unde  prophetijR  Catpbas  kabet,  nade  PilaAus 

Verba  malis  rruitor  ad  bona  p:itris  amor. 
Qiiae  tibi  dat  Turoni  mctra  Vindocinensisaiiimna"* 

Perlege  Parisios,  Aureliaiiin  faabe 
Rivulus  aridolus  de  veiia  paupere  pioguef 

Serpit  id  areolos  **  paupcriore  gradu. 
Verbornm  plaenil  micies  *'  infaulia,  metri 

Floris  egena,  carens  sehemate,  nnda  tropis. 
Vera  liiquens  '*  iion  pingo  metroni,  ne  pieta  sii* 

[peliex 

Carminis  incurrat  ambitionis  onus. 
Vernans  nictaphoris,  epithetis  fabula,  nugis 

Ebria  vcnalor  **  credulitatis  opein. 
Vera  uegant  pingi,  qnia  vera  relatio  vocum  *^ 

Ncffcit  *'  adulari,  floridiore  sano 
Litlera  non  faltii  **  perimit  pervcrsa  legentem 

IJitera,  vivificat  spirituali^  odor.  ^ 

Ad  quoscunque  polesl  rivales,  conjuge  sensu 

Postposito,  roeretrix  littera  flectii  '^  itcr. 
Q  Ctim  vctiio  sensu  vox  peccat  aduliera,  casus 

Converlit  dubios  amphibolia  biceps. 
Arepbibolia  nocef,  nocet  a;quivocntio,  plura 

Unicus  aequivocat  significaia  sunus. 
Snmmus  **  Aristoteles  ut  proteslatur  eleiichij  *** 

Sex  phantasias  *■  voce  latere  docel. 
Niinqnid  dicatur,  sed  cur  perpendite  :  quippe 

QiioJlibct  iiititulat  mens  operaniis  opus. 
Iinperiuin  tibi  sit,  rex  Chrisle,  poientia,  virms» 

Gloria,  inajeslas,  laus,  diadema,  decus. 
Existens  alius,  non  aliud  quam  ul  Paler  *«.iinc 

Cuin  Patrenon  idein  ',  unus  idemque  Patris^ 
Et  Pater  ct  Nalus  et  Spiriius  cst  Deus,  unus 

Et  plurcs ;  Ires  sunt,  uontria,  tres  et  idein 
Esl  iiersonarum  distinctio  Irina,  sed  una* 

Est  una  *,  Deus  unicus,  una  nois  ^ 


Fructus  abest,  errat  clausula,  sensus  hebel  ", 
Muiliis  ad  auctorem  ''  fiat  respecius  hoAora 
Thematis  boe  lector  experiatur  opus* 

VARfif;  LECTIONES. 
••  vel  eonnnmtrttre^  ibid.    '•  al.  v^tcmia.    ^*  vA,  sopore.    '*  al.  foute, 


Natus  es  ancilla  Deus,  ul  baptismatis  alino 

Fonte  renascalur  et  renovetur  bomo. 
Natus  esex  ramo  radix,  sol  sidere,  totuni 


*'  b.  e.  v«iia  glorla,  ibid.    ^^  al. 
*•  vei  obse^ttUuTf  ibid.    *•  scif. 
vel  plncent^  ibid.     •*  af. 


elegii  opus  est.    '■  ai.  elegtcgia,    '•  al.  tmo,    "  al.  «/.     '•  al.  ctaudens, 

ilta  vetula,  ibid.  •*  al.  exqnatilMr^  1.  excmitur.  ••  scil.  auditoris.  ••  vel  placent,  ibid.  ■*  ai.  pafent. 
••  al.  census  abest.  ••  al  actorem.  •'  al.  sacrum.  ••  al.  fontes.  ••  pro  n/iinitniii,  ibUI.  ••  aL  arielmu 
*^  »\.  macies  placvit.    ••  al.  iViidfl  liffudr.    ••  aL  r^naffir.    •*  al.  rwii.    •■  al.   nescil.    ••  aL  /n//^    •^aL 

'    '  ^h.  e. /tf//arias,  in   eod.  coil.     •  llxc  pra^cedentia 

^  scil.  tn  substantia  de  ait.  cod.    '  aL 


fingit.    ••  al.  ififtff.    ••  aL  siimmis.     *••  al.  elenchi. 

verba,  qiioad  versum,  luiiius  poeiice  posila.    •  scil.  in  pcrsonis» 

unum.    •  Grac.  cssentia.    '  b.  e.  mens  vet  notilia,  ibid. 

NOTiE. 
(53)  Galtcnis,  poda  in  media  bnrliarie  >atis  de-      de  Alex.  A/.  et  a  Dartbio  passim  allegatuii  rcpcri- 
gans,  scripsit  libros  Alexnndreidos^  sive  llitioriam      tur. 


$79  NATTIL£I 

Partieula,  flyulus  Tase,  colonut  agro. 
Conseendit  apex  conYalli,  pnepura  aacco 

Rez  ramui^t  cineri  lampas,  oliTa  rubo. 
Ne  drspergai  '  opes  liipus  hostis,  cardine  crauso 

Intrat  et  exll  ovis  pastor  et  agnus  ove. 
Prodil 'messesalor,  genilrix  sit  filia  Palris, 

Ct  geiiili  lactal  filki  Virgo  Pairem. 
Felix  cuiijiigiom,  dum  se  sacra  verba  mariiant 

Auricohe  **  Verbum  '*  fll  carOt'patre  carens  : 
Aiigelus  obstetrix,  paier  infans,  sermo  maritiis, 

Auris  sponsa,  parens  naia,  creator  hoino. 
liitos  et  exterius  totus,  quia  Yirgine  lotus, 

Tolus  apud  Pairem,  tolus  ubique  Deus. 
Felix  partus ,  ubi  capui  orbe  capacior  akna 

Virgo  Deum,  soli  pervia,  sola  Deo. 
Felix  pariust  ubi  parit  aula  pudoris,  aperu 

Quanquam  clatisa,  velut  sole  micanle  viiruin*^. 
Excludit  *'  fragilis  naturas  crimiiia,  pcBham, 

Non  culpam  retinens  Virgiue  suinpta  caro. 


VINDOCLN£NSlS  980 

A  Ciir  pcennin  reiiiicns  puniri  venerat  unife 

Probra  pali  vohiit,  spiil»  flagclla  criicem  T 
Ke\  pie,  Rcx  fbrtis,  Rcx  oplime,  le  beiiedicaut 

Cuiieti,  Creatorein  testiffcata  suum. 
Sii  tibi  laus/qira  vivo  ;  loqiior  qitia  paueiria  srrii)0 

Slelra,  tutiin  teneor  eoiicelebrare  deciis. 
Quod  portein  teiien,  tibi  grales  exvgo,  qu^.iinTi» 

Laus  humana  Deuin  iii.iguifi)care  nequil. 
Te  laus  nuHa  canit,  quia  signiflcatio  vocimi 

Deficit  aiiclorem  *^  significarc  suui». 
Dc  virtuie  tua  vocuin  penuria  cogit 

Nos,  quasi  vagitu  deficieiile,  loqui. 
Trinns  el  unus  ades  scribcnli,  ternus  in  uno» 

Unicus  in  Irino ,  sis  benedicius.  Ainen. 
in^ontes  elegi  dormite,  quiescite,  vobis 
B      Compaiior,  fessis  in  parilate  peduin. 
Explicil,  expletum  *'  Tobiain  qiii  legit,  iiifttel 

Tobiain  inerila  religione  sequi. 


Anno  Domini  1315  '*,  Tiburlii  el  VaUriaHi^^. 

VARIiD  LECTIONES: 

'  aU  ditperdat.  '  aL  perdiL  **  B.  Mariae  ibid.  **  Filiui  Dei^  il)id.  *'  lii  alt.  cod.  lransposil»ditiH 
rha.  "  al.  exciuiit,  ^  al.  actoretn,  *'  al.  explicitum,  *'  scil.  die  siibiiilcllecliiin  vel  iiieiiria  OHiisiiHii. 
*^  Paulo  post,  in  eodeni  lalere  alt.  cod.  subscriptuin  erat  :  Explicit  liber  Tobia$  Mri  (roriassis  Uagistri^ 
i/ar/titi,  vel  Jfinij/ri)  Cnnrac/i.  QiiicMitgtce  is  sit  posseaor^  descriptor  vel  prmiector  ^  veriu  auctor  est  Uut» 
tkteus  Yindocinensis;  iicque  hic  anie  Ulum  vixit  et  fioruit. 


MATTHiEl  VINDOCINENSIS 


CARMINA  VARIA. 


(Wei^ut  et  liALLivirEi.L,  Reliquiiv  antiquof.  Scraps  from  ancient  manuscripts ,  illuHrating  chieflg  $ar(m 
english  liurature  and  ihe  english  tanguage^  London  1843,  8*,  I.  II,  p.  ij7,  ex  codice  Cremilanensi 
chartaceo  sxc.  xv,  iii  bibl.oth,  iinperiali  Viiidoboiiensi  asservtio,  quod  comniwiicavit  Dr.  Endlicherr 
Vindobontiisis.) 


I 


COMHEJSDATIO  PAPiE. 
Orbis  ad  exempluin  papa*.  procedit,  bonestas 

Scintillat»  ratio  inilitat,  ordo  vigeL 
Religionc  sacer  est,  voce  modestus»  bonesti 

Cullor,  consillo  providus,  orbis  apex  ; 
Quo  duce  provehitmr  raiio,  sedet  ira  teoeseens 

In  paceni,  pietas  olficlosa  viget» 
Non  sapit  humantin&  sua  conversatio,  culpam 

Dedigiians  homiBis»  concipiensqjie  Deuin. 
Condolet  afilicto,  misero  roiseretur,  anhelat 

Ad  leges»  reprimit  ermiina,  |ura  foveL 
Papa  docenda  docet,   prohibet  prohibeiida,  reatus 

Castigat,  sceptrum  spiriluale  tenet. 
Ilic  animas  ligat,  et  solvil,  soWendo  ligando 

Coelestis  partes  opilionis  agit. 
Nos  proles,  nos  ejus  oves,  nos  membra,  luetur, 

.Meinbra  capui,  genitor  pignora,  pasior  o>^s. 


G  Dispulat  in  papa  virtutum  concio,  viriu* 

Virtutis  certat  anticiparc  locum; 
ro  parte  virlutum  conflictus  liligat,  instat, 

Quodqiie  sacri  pecius  primitiare  viri. 
iusiiiia  prior  esse  studel,  moderantia  ceriai, 

Blanda  sibi  pietas  appropriare  patrein. 
Quinta  tribus  prior  esse  sludet,  sapientia  certat ;  ) 

Pro  paire  sit  dos,  cum  dote  sorore  soror. 
Jura  rigent,   mulcet  pieus,  moilcranlia  platai, 

Sub  perpendiculo  singula  sensus  agit. 
Quatuor  his  constat  quadratus  papa,  propii.at 

Quadratiira  suituni,  perpelualque  fidem. 
II.IC  quadratura  frelus  non  nugal  iii  iisum 

Criminis,  et  nescit  nescius  esse  Dei. 
Papa  regil  reges,  domiiios  doiniiiatur,  acerbis 
i>     Principibus  stabili  jure  jubere  jubel 
Piovcnit   huinanuiu  prctium,  fragilcsquc  rel«  gnp.t 


Ml 


Afftteiui,  ceriai  emMreTinini. 
Trans  lioniinuni  gressui  exlendil  ab  hospiie  f  ita, 

Ati  coclum  patriam  prsmeditalur  itcr. 
Coinniuiare  sladet  fixis  fluiianlia,  certia 

Vana,  poto  terras,  liospitiumaue  doroo. 
Mens  sacra  fas  »grum  rastidit,  carcere  caruis 

Necti  conqueritur  spiritualis  lionor. 
Mens  sitit  sternam  sedem»  pastorquc  rrequenlal 

llospitlum  lerrae  corpore,  Biente  poluni. 
Non  saora  sacrilego  denigrant  peclora  morsu 

Criinina  nec  preiium  depretiare  licet 
Est  honus,  est  melior,  est  optimus»  el  boniiatem, 

Si  liceal,  quarlo  quncrit  babere  gradu. 

COMIICNDATIO  UILITIS  (L.  CiESARIS.) 

Fulgurat  in  bello  consiantia  Ca^saris,  obsiat 

OpposilU,  rrangit  rortia,  sxva  domat« 
Ejus  in  aCQictos  pietas  lepel,  hostibus  bostem 

Sc  probat,  el  mitis  mitibus  esse  siudet. 
Prseradiut  f  irtule  duces,  exeiriplar  eqiiestris 

Oflicii  prelio  vcrnat,  lionore  pracit 
In  velilum  prxcedit  iler,  suspirat  ad  u?um 

Militis,  ad  requiem  torpet,  ad  arma  volat ; 
Belia  sitil»  gladium  laleri  conroedernl,  ejus 

Virtus  dereclus  nescia,  lerga  riigai». 
In  gladium  sperare  juvat,  jus  judice  fcrro 

Meiilur,  gladio  praeside  carpit  iler. 
Cxsaris  ad  nutus  nutat  rorluua  birorniis  ; 

Casus  ceu  visus  prosperiiatis  babet. 
Cxsar  in  kdversis  Kurglt,  nec  jungil  bonorera 

Vullus  iratae  prosperiiatis  biems. 
Sseva  prcmit,  miseros  rovet,  el  libnmine  juris 

Compensat  pacis,  nequiti^jrq.uc  vices. 
cura  pio  sociat  modcranlia,  dc  |Sicialls 

Blaiiditiis  lerrum  judiciale  lcpet. 
Miliiat  ergo  modus,  pielas  ne  jure  supiiict 

I>ie  vita  pueri  difliieaiur  opus. 
Iiuperii  gravitas  mentem  non  pauperai,  immo 

Ad  paries  virtus  parliculata  volat. 
Iloiibus  ingenii  vcrnat,  non  exsulat  artes, 

Non  siudium  regimen  imperiale  rugat. ' 
mblliosa  siils  fidei  non  derogai,  immo 

lii  regnante  sapitdeiiciosa  fides. 
€xsar  ab  efleclu  nomen  lenet,  omnia  ccdciis» 

Nomints  exponenssigiiinc^ita  manus. 
Cui  rcquies,  requieprivari,  deesse  labori, 

Cui  labor  est,  cujus  pas:iio,  niilla  pati. 
Cui  timor  absenli  vincil,cui  rama  laborai, 

Ad  tumulum  cujus  praelia  nomen  .'igit. 
Cxsaris  advenlus  pro  Caesaredisputat,  uinbra 

Nomiuis  anuati  milllat,  arma  gerit. 
Strenuus,  indomilus,  pugnax,  premil,  asscrit,  urgct 

Hostes»  bella,  reos,  eiise»  rigore,  nieiu. 
Audax,  intrepidus,  probus,  imbuit,  ampliat,  iiuplot 

Ariua»  decus,  vulturo,  sanguine,  uiarte,  uiiiiis. 
Coricipil,  iustaural,  ponit,  vigil,  inipiger,  iiistaiis, 

Spe,  dubiis,  gladio,  pra:lia,  certu,  reos. 
Virius,  ronna,  fidcs,  rcplel,  adjuval,  instruit  actust, 

Virtulem,  meulcin,  robore,  laude,  slatu« 


CARMni A  YARIA. 

A  lloc  preiio  serv ivit  ei  tub  jure  irilNilil 
Uoma,  suo  imijus  ausa  videre  capul. 


9ff 


COMMENDATIO  MILITIS. 

Purpurat  eloquium,  scnsus  resiival  Ulixcii» 

Intitulat  monim  graiia,  rama  beat. 
Lingiis  deliciis  exuberat  acer  Ulixcs, 

Eloquio,  scnsu  providiis,  artc  poieiis. 
Ne  laiigtiescat  bonor  mcn!is,  faciiiidia  vernaii^ 

Ampliat,  et  reficit  quod  minus  esse  poiest. 
Ne  sit  lingua  poieiis  sensu  viduala,  marital 

Se  lingiiae  sensus  interioris  bonor; 
.    Fce.Ieral  ingenium  studio,  cultusque  mnritus 

Seminis  in  mcssem  fruciificare  studet. 
B  Concipit  ingenium  sensu  dictautc,  magistr.i 

Uiscernil  ratio,  lingua  ininisira  sonal. 
Seminat  iugenium,  sludium  colil»  asserit  usus, 

Elmat  ralio,  consiliumque  rovet. 
Seiistis  pra*cursor,  ralioquc  praeanibula,  lingiiain 

Hscredcm  raciuiit  dogmalis  esse  sui. 
Non  ccllae  capilis  iii  Ulixe  vacanl,  epitcluiu 

Ofliciale  tenent,  priina,  secuiida,  sequens. 
Priina  vji!et,  media  disceniit,  lcrlia  scrval; 

Priina  capit,  media  judical,  iina  ligat. 
Priuia  serit,  mcdia  recolil,  inetit  uhimn,  landeiu  4 

Prima,  secunda  capii,  leriia  claudit  lier. 
Prima  ministrat  opus  reliquis,  sic  Iiostia  prima, 

llospitumque  media,  posteriorquc  domiis. 
Prima,  secunda,  sequciis,  includil,  judicat,  arcet 
^      Obvia,  visa,  rugain,  pesie,  sapore,  sera. 
Suit  medio  rationis  apex,  et  utriuqnc  salu  at 

llostia  sincipiiis,  occipitisque  seram. 
Huluram  virlute  praeii,  ndusqiie  magister 

Iiilimus  esl  bomiufs  iiitcrioris  bomo. 
Moribusegrediiur  bominem,  prxpouderat  xgre 

Nalurx  sensus,  subvcniciitis  boiior. 
Ponderat  ancipiies  casos  sapieniia,  justum 

St;u  reprobum,  trulinajudice  pcndet  opiis. 
Non  iiisi  consullo  liberainine  juiis  iu  actus 

Prodil>  consullo  nieniis  aniica  inanus. 
Contrariis  vicibus  conrert  coniraria,  diclis 

Respondcrc  suis  consoua  racta  racil. 
Propositum  raclo  vicino  mancipat,  ori 
D     Concolor,  est  inentis  expositiva  manus. 
Non  a;tas  aniini  virtulcm  paupcrai,  inimo 

Cortice  de  leiicro  spirat  adultus  odor. 
iEiatem  viriule  domat,  sua  caua  juventus 

Cousilio  redolet  interiore  scnem. 
Vola  juventuiis  virtute  supervciiit  »vi 

Jura  supergreditur  inentis  bouore  sui^ 
Mcntis  cauities  xvi  castigat  babenai, 

Mensqiie  siupet  tcneros  amicipare  dies. 
Nou  aiiimi  florem  rastus  deflorat,  bonoris 

Tauli  delicias  non  preiuit  ulla  lues. 
Noii  rorluua  prcinit  rortem,  senlilque  bironuis 

Unanimcm,  rigidum  mola,  caduca  gravem. 
Noii  valct  Autipbatcs,  seu  Circesi  sive  Caribdis    - 
Mditis  Ulixxx  debilitare  fiUem. 


965  AlATHiEI  VINDOCINENSIS 

ViiiclU  9t1it>  cumulat,  forlis,  cousuUus,  hoiieslns. 

Aspcra,  jura,  Adem»  vi»  ralioiie,  suiu 
rnulciis,  racimdus,  largus,  beal,  oniat,  honoral, 

Pectora.  verha»  manuni,  meute,  decore «  daiis. 
Tu!lius  eloquio,  confliciu  Cxsar,  AJraslus 

Cousiliis,  Ncsior  inente,  rigore  Cato. 


m 


VITUPERIUM  STULTl. 

Scurra  vagus,  parasitus  edax,  abjeciio  plebis, 

Est  Davus  rerum  dedecus,  xgra  lues ; 
Fomcnium  sceleris,  mundi  bentiiia,  ruina 

Justiliai,  legum  larsio,  fraude  potens; 
Somen  nequilix,  vcri  jejunus,  abundans 

Nugis,  dcforinis  corporo,  menic  noceiis; 
Fiirma  Tersitcs,  ad  fraudes  Argiis,  ad  leqiium 

Tiresias,  Verres  criiuine,  fraude  Symoii. 
Uilitalad  vitium,  virtuiis  nescius,  Iioslis 

Naturae,  justuin  dampnat,  honc&tuin  premil. 
Noxius  iiigenium  nocuos  dispensat  in  usus, 

Se  totum  scelcris  vendicat  esse  domuin. 
Spiral  ad  illicilum,  coufusio  pacis,  ainoris 

Scisma,  malis,  pcjor,  pessimus  esse  studet 
Fllliiit  huc  illuc,  rimaruin  plenus,  abundans 

Nugis  ,  justa  premil  facla,  laccmla  rcfcrt. 
Vas  sccleris,  pulcus  vUioruiii,  plenus  aceto, 

Nequitiac  iiescit  nescius  essesux. 
Ilons  imbuta  malis,  ne$cit  ncsclre  reaiiim, 

Peccandique  polest  e^se  magistra  mainis. 
Ksl  grave  consuctis  vitiis  desuescere,  vergit 

Noxius  ad  solitae  noxielalis  iler 
Pullulat  io  specicm  iialune,  concolor  usus 

£t  quasi  naturx  fllius  esse  potest. 
Non  iiequit  esse  noccns  Davus,  naliisque  nocere 

Duiu  neqiiit  essii  noccus  degener  esse  piiiat. 
Estscelus  inualum  Davo,  fraus  omnls  in  unuin 

Confluil,  in  proprium  vendicat  onine  scelui». 
Uiii  fldei,  qui  juris  inops,  qui  fraude  laborat, 

Qui  volat  in  veiitum,  qui  pietaiis  egct. 
Ciijus  hdnor,  quod  bonore  carcl,  cujus  teiior  esse 

Absque  tenore  fides,  non  habuisse  fideni. 
Ctii  scehis  est  vltare  scelus,  cui  crimeti  egere 

Critnine,  cui  fraiidis  est  puduisse  pudor 
Ouem  leporein  lioior  esse  probat,  quem  praeda  leo- 

[uein, 

Cauda  caprum,  vulpem  furta,  rapina  lupuin. 
Qiio  duce  mendicat  ratio,  quo  pracside  virliis 

Migrat  in  ezsilium,  pullulat  segra  fides. 
Sola  vocati  casus  inflexio,  Davo 
'  Parcet,  ibi  non  vox  arliculala  lacci. 
Aerisest  Davus  faex  unica,  digna  calbenis^ 

Digna  Jovis  trifido,  fulmine  digna  mori. 
Blandimenta  ininis,  odio  compescat  amorem, 

Pesle  boiium,  rapiu  muuera,  fraude  fideiii. 
£cce  mali  cumulus  luens  est  scelerata,  profaiium 

Cst  corpus,  fallax  lingua,  nepbanda  lunntis. 
Se  negat  hypocrilam,  nucleo  nux  consona,  sor- 

[«ient. 

Pari  tabe,  simili  pcsle  localc  lociis 
t^c  prose  ponalur  idein,  consordeai,  inlus 


A      Ei  foris  ii)  Davo,  melonomia  pcrit. 

Coi>speclum  dolet  ad  risum,  risvsqoe  doloreiti 

Pensai,  et  eveiitn  prospertore  getnit. 
Fuxis  massa,  pudor  natur»,  sarctna  lcrns, 

Mensaram  baratrum,  stercoiis apgra  donmft. 
Iiivhliaestimulis  coquitur  mcns  foe.la,  coloretii 

Captlvat  mcntts,  migrat  in  ora  Ives. 
Ciirsitat  ad  meiisas,  post  pranJia  lorpet,  aniietis 

Venlris,  coiisumit  piuguia,  spernit  olus. 
Non  malus  est,  sed  triste  inalum,  consumert  Mh 

[lus 

Fruges,  ad  numerum  noii  numcrale  focil. 
Ejus  in  adveiitum  calices  siccantur,  egciio 

Slendical  dapibus  meusa,  lagena  mcro  ; 
Cui  dcus  est  venier,  cui  tenipla  coquiiia,  sacer« 


B 


LdM 

Est  coqiius,  et  fumus  thura  Sabaea  sapif» 
Laiice  sedet,  mensasqne  dapes  incarcenil,  Bnvfe 

Pullulatet  nlmittin  venirts  ainica  Yeuus. 
In  pateris  palinisque  sludet,  ruciante  lumultu 

Etstridentetuba  ventris,  utrinquc  lunai. 
Iiiflictis  dapibus  moles  praeturgiJa,  venlos 

Concipit,  el  Davns  iEolus  cssc  studeL 
Davus  hians  xger  veiitonim  turbinc  fracto 

Carcere,  dibpensal  quos  cobibere  neqnil. 
Pergil  ad  incestum,  Vcnus  excilal  ;i?gra  bitibret 

Fralres,  meinbra  lepcnl  caclcra,  cauda  rlgei. 
Mclri  dactilici  prior  iiitrat  syllaba,  crcbro 

Impulsu  qiiatiiint  meuia  fceJa  brcves. 
Ncqtiiiia  rabicm  servtleui  praedicat,  actu 
.  Enucleat  servac  condilionis  opus 
Urgetblanda,  furil  ad  hbera  lerga  rebelfls, 

Ne  vetiio  recliis  limite  carpat  iter. 
Itubuit  innocuos  vitiis,  exuberat  a^gri 

Pecioris,  in  mulios  particulaia  lues. 
Saccus  nequilia!,  lucis  caligo,  macelli 

Tempestas,  pestis  saeva,  vorago  paiens 
Noxiiis,  aeger,  incrs,  conmiitat,  destruit,  urget, 

GauUia,  jura,  bonos,  scismale,  fraude,  doio. 
NiiJus,  iiiops,  vacnns,  preiio,  vittutis,  honeslo, 

Lite,  fiirore,  fide,  gaiidet,  abundat,  eget 
Eligit,  oplat,  amat,  depravat,  spernit,  abhoiref, 

Jurgia,  probra,  scelus,  foeiiera,  teinpla,  dros, 
Qiio  nascente,  suum  virlus  dum  comperit  hoiteiu, 
^    Bella  mihi  video,  bella  parantnr,  ait. 
TEMPORUM  DESCRIPTIO. 
Ver  roseuin  teuero  laseivat  flore,  laborat 

Piclurare  Reain  floridiore  coma 
Solis  amica  calel  xstas  a^stiique  redundans 

Niiitur  inierpres  nominis  esse  stii. 
Vinitor  auiumpnus,  Bachi  pincerna,  propinat 

Uvae  delicias,  horrea  messa  replet. 
llorret  Iiiems  Iriplici  panno  pellila,  noverca 

Florom,  lascivi  pecloris  xgra  coines. 
Sunt  paries  aniii  bis  bina;,  ver  tepet,  aesla 

iflstual,  aulHinpnus  uva  dal,  algcl  hicnis. 
Ver  florum  geniior,  a*stns  nutricula,  fruciii 

Ditior  aulutnpnus,  prodiga  vestis  liicms. 
Ver  lurbal  rcncs,  in  vcrc  furit  Diogeues; 


osn 


CAHMINA  YARIA. 


988 


Vcr  Vcncri  jiivcnes  fmplicil  ct  scnes. 
Liiciror  asira  riigat,  sotis  prwciirsor,  ad  orlntn 

Ucspirat,  nielior  exQte  noctc  iKes. 
l.(*g:ii  in  exiliuin  tencbras  Aurora,  cubile 

Tilaiii  vidnans,  purpurai  ura  Jutis. 
Iliisiito  coinitata  gdtt,  lux  serpit  ct  orlns, 

Teiiipora  canicics  nnlicipare  sdittei, 
Ubcriijs  radios  rhoebns  dispeiisat,  aithelaHt 

Quadrupedet  curni  dimidiante  diein 
liigral  ad  antipodes  Pbcebus,  dcclivior  axis 

Vergit  ad  occasom  laiiguidtore  rota. 

DESCRlPTtO  LOCI. 

Natunc  sCudinro  locus  est  qno  veris  abundant 

Delicix,  veris  gratia,  veris  opcs. 
Tctlus  tuiuriat  criiiilo  gramine,  grntnrn 

Vtriiat  flore,  lepet  aunil»,  spirat  odor. 
Blandilur  natnra  loco,  donando  f^ivorif 

Protiiga,  doiiatis  rebus  egere  potcsl. 
EH)ii:indi  Iransgrcssa  inottunt  stbi  nnlla  reserv^Mis, 

Piirpurat  oniaiu  fforidiore  locum. 
rcrpetnai  Zcpbirus  flores,  hirsutaqtie  brnma 

Noii  infestat  hHinum  pan|>eriore  conin. 
Pullulal  in  flores  hHmus,  humida  gleba  maritat 

Se  glcbae,  redolet  floscnlns,  berba  sapit. 
rSo:i  rabics  canis  aul  cancri,  veriMiiitis  honoren 

Floris  coinmutat  p^uperiore  toga. 
N^ilali  lumulo  dulcis  losa  Uives  nmictu 

Vei  nat,  odoratus  deliciosa  comcs. 
FaMiiciiIuscrispato  virel,  qii;E  divcs  oJore 

Custigare  solet  spirilualc  mahiiu. 
Mollia  nigrescunt  vacciuia,  naris  atuica; 

Lilia  procedunt  caudidiora  coiiia. 
Vcriilur  ad  solem  cyaiie,  gravc  vulnns  amoris, 

PboBba.M  nutus  prxdicat  berba  scquax. 
Salvia  proccdit,  piperi  quem  lcve  mariiat 

Qui  facil  immensas  luxuriare  dapcs. 
Artemisia  vigei,  quae  viiltu  glauca,  saporetn 

Dachi  dcliciis  luxuriarc  solel. 
Qucm  caslum  rcdolet,  pallct  narcissus  amoris 

Indicium  fjcie  pnllidiore  gerens. 
QuiprocuIBachi  reslivat,  surgit  hysopus 

lntiUitare'potetis  dolia  pleiia  dco. 
Quod  giistu  commcndal  ovis  vcl  dainn  popetlo 

In  triviis,  raris  criiiibiis,  hcrba  viret. 
Pelrosilla  apis  ceriantia  vuUu  (jiV) 

Va  simili  similisdenegai  cssc  sapor. 
St.Mtura  brevi  trifolium  scdel  csca  iiopclli, 

El  jejuiianti  coenula  Tesla  viro. 
Quae  reties  cessare  jubet  lactura  novercn 

Exsurgit  Veneris,  rcligionis  amaiis. 
Ad  Venerem  faciens  gcnilrix  eruca  rigescit^ 

Suscilet  ut  semen  cnndida  cepa  putens. 
Viciiiatur  humi  rcsidens  pluntago,  tuinorcm 

Castigatis  carnis  el  rcsidere  jubeiis. 
Prodil  humo  dormire  studens  pnpaver,  ancti 

Vcrnanl  delici»,  naris  amicus  odor. 
Purgalrix  slomachi,  fucicusque  toniuua,  purgil, 


A      Siirgil  ab  ofihsii  iiomine  wmttn  halKiis. 
Lilia  sedantur  vesiisl  raadorc,  Itgaior 
Ad  viilniis,  fach*iis  bitccolat;t  jacel. 
Paltcscit  rubor  in  vlnlis,  inediiisqtie  viilelur 
Nescio  quis  netiicr  tnter  iilniKique  eolor. 
Oris  delif  iae  ptxMlil  gingeiuber  acultiSy 
Vernatiles  certat  perpctvare  conias. 
Florescnnt  limn,  vicliif  npum  qti»   diiplke  fruclu 

Diianl  luminibns  tenipla,  sapore  gntjm. 
Disputat,  et  mcllus  redulet,  coiifliciui  odori*» 
Et  qiix  noii  possunt  stiignla,  inulta  jufftnL 
Custas  apii  florem  c:irpendo,  labere  iBagi«tr<i 

Monstraiis  hiifnaine  commodiiaiis  lier. 
Moik  praedatori  bereae  de  floro  tributuMi 
Solvil,  graluitat  lnviolala  loci. 
^  Ne  percat  nntricis  inops  infaiitia  floris, 
Conitiiodat  altrlces  foiis  redivivus  aqnas 
Vestll  humuiu.decus  arboreuin,  frtgtisqtie  pr«ifii^ 

[iiaiis 
Solis  ad  exsilitim  niiilar  umbra  lepent. 
Querciis  atumna  siiit  coelum  vertire  mariiat, 

Votivoque  suum  respicit  ore  Jovein. 
Laiirus  vaiis  honos»  hiberiias  desptctt  ir«». 

Ei  spolii  gamkil  inlcjtritate  frui. 
Ulmiis  laia  virety  triviie  umbratitis,  «liiora, 

Tiiire,  consiirgit  fagus  aroica  itbl. 
Albcscil  palmae  coma,  ramos  qns  eeanna 

Audit,  Christicola  vocileninie  vire. 
Aslra  petons,  patulos  in  ramos  puHebt  Ues, 
^      Qii«  solei  esse  domes  melliflcaniis  apls. 
liiiiiatc  mali  scmen  viiaeqite  noverca, 

Ficus  adcst  primo  noxla  priina  patri. 
Vicinaturhumi  buxiis  quae  sistra^  propitiai 

Cxubits,  tegimen  ministcriale  cruci. 
Artinc<s  mediante  mana  dansvasa  Liei; 
Pluribns  iii  nodis  prarsolidalur  acer. 
Qiti  Bacbi  pateras  profaibct  rcqiiiesceret  prodil 

Vesperiina  gerens  |>raii<iia,  cvrva  pinia. 
Pottius  progreditnr  dans  sncdmealia  raucfi, 

tlersula  carboni  conflcicnda  mero. 
Cerasa  pleua  rubcul,  sed  jacturam  brevitatis 

lliorum  rediniit  deliciosus  lionor. 
Arborei  gcncris  surgit  regitia  cyprcssus, 
Qiix  rcgcm  regiim  iangcre  digna  fuit. 
D  Tcstis  aroicitije  Paridis.  nymphxque  reputsae» 
PuUulat  in  mollcs  populus  alba  comas. 
Froudcscit  pl.itanus,  corniis  nodosa,  tioverca 

Taxus  apum,  rcdoleiis  cyamus,  uda  salix. 
Egrcgio  pullel  eflcctu  niyrrn,  tiqiiore 
Viviflco,  carnem  luxuriare  poteiis. 
Aliiorad  niibes  lollii  cnpui  ardua  pinu:^, 

Uiidis  judicibus  cxposilura  raies. 
Virgu  propiiintrix  Ihuris  consurgit,  honorem 

Votivx  mcntis  cxbibitura  Dco. 
Piodit  amigdalcus  fructus  quem  fcbris  aviia 

Torquet  laiiguenti  sana  dieta  viro. 
Piilliilai  ex  ciijiis  spolio  iraclura  colorem 

Aililicciti  prxslans  veslibus,  ntiiiis  ndcst 
Flu:c  rubet  sapiilo,  rubens  mitcscit  odore 


987 


IUTUi£l  VIND.  CARMINA  YAIUA. 


Annoruiii  reritas,  atptriusque  fogae. 
Antua  iDonis  adest«  cui  momentanea  prolet 

Sanguine  Pirameo  premitus  alba  ruljet. 
iOsculus  egreditur  a*? o  majore  reseryans 

Frucluro  melliiaro  concavitate  cadi. 
Viilsadcst,  nosiro  major  Jove  tempore,  plcbis 

Deliciae,  plebis  gloria,  plebis  araor. 
Plurima  restat  adhuc  arbor,  sed  Musa  laMhnii 

Compriinit,  et  breTitas  auris  aroica  placel. 
NoQ  infestat  aquas  solis  tepor.  immo  teporeii» 

Itamorom  series  orbicutata  sonel ; 
Humor  amicitiaR  solis  sna  jura  maritans 

Destinat  in  florum  fruciificare  comas. 
Altera  graiaitas  snperest,  cuniulanlqae   decorem 

Egregie  stadio  garrulitatis  afes. 


A  Garrula  plgrescit  el  avara  monedula  aueta 

Ezilio  nostros  concelcbrare  lares. 
Vel  pjititur  vei  agit  passer,  cuknomina  poiiii 

Ct  luinbis  fluitans  irrequieta  Venus. 
Non  cornix,  non  corvus  adest,  non  noctaa  sacrua 

Blaspbemat  gemitus  asperitate  locum. 
Non  aquilc  primatns  abest,  nisi  carmina  plebls 

Rumpat  regalis  condilionis  lionor. 
Ergo  relalivos  volucrum  queremonia  cantat 

Dum  movet,  organicum  carnien  adesse  paiei. 
Flos  sapit»  lierba  viret,  parit  arbor,  fractas  abua- 

Idat, 

Garrit  avis,  rivus  mormnrat,  aara  tepet. 
Voce  piacent  volucres,  unibra  calor,  aura  tcpore, 

Fons  |H>in»  rivus  niurinure,  flore  solnm 


Vociferans  c  occide,  I  doteus  pliilomena  querelas  ^  (^ratum  munnur  aquae,  volucraro  vox   consooa 


El  sut  jocundo  dampna  dolore  canit. 
Voi  merul»  resonai,  qiis  facu  doiiiesiica    nostrse 

Vocis  adulterio  nobilis  esse  solet. 
Psitacus  eiclamat  pncsenlatura  trianipbis 

Cjesareis,  tingua  degeiicrnnle.  c  vate.  • 
In  scelus,  in  lilein  cerians  armatur  alaada, 

Laela  prophetanti  concinat  ore  diem 
Argi  Inminibus  stellatus  pavo  superbas 

Ei  picturatap  vesiis  lionore  nitct. 
Nidificai  ramis  Veneri  dicata  coluinba, 

liicestum  redimens  simpliciore  coma. 
Turtur  amicagcmit,  priroojurata  marita 

Continuiiivi  pigniis  amoris  amans. 
Ilic  canit»  bic  babitat  maculis  distincia  coiunii»,      4 

Ct  regido  perdrix  eicracianda  veru. 
Qui  proprias  canit  eiseqtiias,  mortisque  propiiiquut 

Despicit  articnlum,  fonle  rcsultat  olor. 
Maieriaiu  logici  conflictus  pica  propinaus, 

Nescio  quo  luedio  meiubra  colore  icgit. 
Birei  naiius  adestt  qoi  staiurae  brevitatcui 

Nomiiiis  iniitulat  nobilitate  sul.^ 
Aoii  picctts  fabricator  abest,  ovi  fabrica  rostram 

Daro  sibi  de  sociis  bospiia  tccu  fodit. 


[flortiiB 

Suavis  odor,  aronis  frigiilus,  unda  tepens. 
Sensiis  quiiique  loci  pra^dicti  graiia  pascit, 

Si  collative  qua^que  notata  putes. 
Uuda  juvat  tactum,  gustum  sapor,  et  sonas  aarem; 

Est  volucris  visus  gralia,  naris  odor. 
Noii  elemcnta  vacant,  quia  tellus  concipit»  aer 
,  Blanditur,  fervor  suscitat,  bumor  alil. 
Cieeides  Musae,  paulo  majora  canamus, 

Vobis  frela,  freio  vela  secunda  damus. 
N<m  omiies  arbusta  juvant  buroilesquo  roiricat, 

Immo  juvat  lauri  participare  vicein. 

LOCI  BREVIS  DCSCRIPTIO. 
Hic  genius  sttidet  in  melius,  ver  gramine  pictam 
Eiimio  tcrrae  gremio  pracsenut  amicturo. 
Pu4lutat  hcrbula,  nunciat  aunila  veris  bonoreni ; 
Flosculus  einicat,  et  rosa  praedicat  oru  teporem. 
Frons  vltreus,  fons  nectareus,  nova  gcrroina  Ao* 

[ru  11 
Vivificat,  fovet»  aroplificat,  spirans  odorem. 
Non  spoliat  nec  depreciat  rigor  hostis  iniquus 
Temperiem,  retinet  specieni  flos  veris  ainicus. 


aT 


INDEX  IN  PETRI  CANTORIS 


VERBUM  ABBREVIATUM. 


Revifcaiur  Lector  aa  numeralet  nota$  cra$tioribu$  ijffHt  textui  intertat. 


k 


Abbates,  Abbatiss«,  AbbaliaUs. 

Abbalessubesse  (lebrnt  episcopis  in  cojus  sont  dfirce- 
•i,  113.  Abbatis  benediclio,  seu  inaoguralio  siniplei  est 
ct  potest  iterari.  114.  Abbas  Qsterciensis  Stepbauus  elee* 
niosynam  sibi  a  sacerdote  Simoniaco  oblatam  rejicit,  1 19. 
Abbatissae  non  excusantor  a  Simonia,  dum  paciscontur 
cum  pareutibos  poeile  intralore  monasterium,  424.  Ab- 
batum  a  suis  dioecesanis  exemptio  iroprobalur,  1 14.  Ab- 
batialis  roitrae  cornua  duo  quid  significent,  113, 429.  Abba- 
liaMs  roilra)  lingui»  duae  quid  siguiflcent,  114. 

Abigaii  qoa  prudentia  iram  mvid  mitigavit,  39. 

Abrabam  in  casa  exigua  ang^los  Dei  excepit  hospites^ 
S2.*>.  Abraham  et  Lot  exempl<*  >  jo  kospiia'italem  commeu* 
darunt,  295.  Abrabam  quiu :  je  regum  victor,  eonim  mti- 
Dcra  respuit,  54. 

Absolulio  que  datu*  pacto  prelio  Simoniaca  est,  67. 

Abslinenlia  nutrix  est  continenlijB,  300. 

Abundantia  panis  peccati  Sodomorum  Tuit  origo,  488. 

Acceleranda  est  pirnitentia  ob  septem  caufsas,  323. 

Acceplio  munerum  multiplex,  58.  Acceptto  munerun» 
rcprobalur,  60,  598.  Acceptlonis  personariim  definitio. 
172.  Accepliomunerumquemlibet  obligat  ad  omnem  ser- 
vitutem,  585. 

-  Accipilribus  assimiUnturprcIatorumolticiales,  et  e\- 
aclores,  69. 

Accusare  neminem  ieges  obligant,  209. 

Accosatio  pastorum  quaiido  non  esi  recipienda,  481. 

Acedia  el  ignavia  impediunt  oralionem,  289. 

Acban  de  anathcmale  Jericlio  non  impune  furatus  esl » 
\Z\,  135. 

Aoquiri  et  retineri  joste  qotenam  munera  possont, 

llo. 

Aclio  contemplativa  duplex,  205. 

Activa  viu  duplex,  4S2. 

Adum.  Sicul  Adam  primum  bominem.  sic  et  sccondura 
agi^rcssa  est  superbla,  28.  Per  Ada;  superbiam  viu  muudi 
perierat,  qnam  Cbrislus  humililale  recuperavit,  34. 

Adolesceniibus  curam  commiiiere  animarum  quam 
damnosum,  159.  fn  adolescente  qiiae  sinl  superbiiR  indicia, 
26.  Ado!escenlis  Roniani  lepidum  commenlum,  90. 

Adulari  nescit  contcmplus  munerum ,  58.  Adiilaiio 
oleum  est  simui  et  maledictio,  114.  Adulatio  pauperes  fu- 
|rtt,  dlvites  sequitur  ,  1 15.  Adulatiohe  ct  deiractione  bo- 
no  aleut  aurum  in  fomace  probalur  115.  Adolationis 
ole«n  menles  emollit,  1 15. 

■  Adolator  omois  mente  caecos  est,  1 16.  Adolatorom  vcr- 
Da  eorrumpunt,  32.  Adul:itores  aulici  Xerxcm  in  Lacede- 
nionios  bellum  parare  mendaciter  instiganl,  4L  Adiilalo- 
ribus  comparatur  Joab  Amasan  osculo  simulalo  necaus, 
1 17.  Adulator  omnis  esl  proditor,  1 17. 
•  Adulteriuni  quid  sit,  et  auain  grave  crimen,  501 . 

Advena,  et  pcregrinus  euere  de  agno  Paschali  olim 
prohibebatur,  86. 

Adversis  dlfilcile  resistitur,  nisi  fortitudini  prudcniia 
joptilclur,  275. 

Advocalis  periculosios  nihil  est  monerom  acccptione, 
38.  Advocati  maxime  pecuniarum  sunt  cupidi.  155.  Advo- 
cdli  linguam  venalcm  tiabent,  133,  365.  Advocati  antic|ui- 
lus  viles  reputabantur,  154  Advocatorom  malilia  suggiHa- 
tur,  131.  Advocad  scpius  horrenda  morte  decedunt,  155. 
Advocatosdives  si  oro  advocationemiidquam  accipiat.pcc- 
rat  mortaliler,  15d.  Advoraii  nou  divins,  sed  suJi  huroa- 
uc  innituntur  justiti»,  156.  Advocati  :otcro!Ii,  415.  Ad- 


Tocatos  cogit  restituere  Ambianensls  epneoput ;  qtiare' 
446- 

ifidiflciorum  superfluftas  vlilrsa  est  et  reprobanda.  225» 
494.  iEdificiomm  suinptuosnrum  expensa  paupcrum  de- 
rogant  eleemosjrnis,  m  JSdiQcium  virtutum  ex  quilMis 
consumnietur,  141. 

yEgrotus  medicum  non  qa«rit  eloqueBten,  led  pnideu* 
lero,20.  n  -^  »       1- 

Msxoiis  valetndo  corporis  prius  cure  est  iqaam  iDhua, 
525. 

yequitati  manifestae  ac  ratiouibus  vivis  nullios  aacturi- 
tas  potest  ref^gari,  138. 

iEtas  spectanda  est  in  sacerdolis  ordiaatione,  S\  iEiat 
ad  sacerdotalem  reverentiam  naxime  nccessaria  est. 
158. 

ieternitati  vita  prssens  comparata,  Telat  punctiun  tft 
tcmporis,  320. 

Affeclus  camalfs  nimlus  erga  parenlcs  rea  probatur» 

Agcllius,  seu  AulusGellius  legesurbium  tclis  couipi- 
rabat  araneamm.  138,  447. 

Agnus  Paschalis  cun  lactacis  agrestilNis  onnedl  iabe- 
batur,  81.  Agnus  Dei  car  caotetur  in  missa  post  eudisri- 
stiae  confectioncm,  265. 

Alani  de  sacerdotibus  eleganter  dicta,  451. 

Alas  duas  habere  debet  oratio,  256. 

Alearum  ludus  quot  pariat  mala,  401. 

Alexander  Magnus  nodun  nuiiera  largleiidi  IgiiuravK» 
121.  Alexandri  llagni  exercitus  patlentissimus  Taboraiu» 
272.  Alexander  papa  inconcilio  Lalerancusi  feneratoresex- 
communicavit,  152.  Alexaodri  tertii  pap»  praBcUrs  sen 
tcnUa  evulgatur,  17 1, 185,  553. 

Alieua  rapit  qni  superflua  retinet,  46. 

Allophyli  dicuntur  Pfallisthni,  36. 

Altare  ministrare,  ac  pr»dicare,interdumde  cupiditale 
laudls  oriuntur,  39.  Aturi  quoties  tdstat  sacerdoe  Pasdiii 
immolat,  72.  Altaris.sacrameBtum  Impre  iabileessedebet, 
76.  Altaria  multa  in  eodem  templo  improbantur,  82.  Al- 
tare(ad)  sacerdos  cum  Iacr.vmis  accedat.  84.  Peraltare 
idoli  Belis  signalur  omnis  Simonia,  66,  99,  333.  Alure 
RubeniUmm  cxomplionem  inferiomm  a  snperioribus 
suis  signabat,  1|5.  Aluris  secrclarius  dicilur  diaconus» 
157. 

Altercalio  non  decet  sanctos,  11. 

Aman  in  proprio  patibulo  suspensus  est,  254. 

Amasa  non  in  ingulne  percussus  est,  451. 

Amasan  et  Abner  Joab  inviJia  correptus  interfecit, 
29. 

Ambianensis  cpiscopuscogitadvocatos  ad  restilutiooen, 
ei  quare,  446. 

Ambisinistri  sunt  muncmm  acceptores,  60. 

Ambiiio  fori  excaM»t  litigantes,  136.  Ambiliosi  suggil- 
laulur,  159.  Ambilio  Romanam  destmxit  rempublicam, 
1  iO.  Ambilioclericomm  ex  Judaeomm  ambllioue  sumpsit 
cxordium,  144.  Ambilio  gulam  coroiutur,  299. 

Amicitiae,  divitias  ct  honores  ne  praepouas,  62. 

Amorcarnis  indignosad  digniutes  promovere  soiet, 
145.  Amor  <'hristi  carnalem  nescit  afrcctum,184.  Ab  amo- 
re  ct  odio  privato  alienum  esse  decet  aequum  judiccn, 
6i. 

Amram  Moyscn  filium  suum  occulUt  mensibus  tribusy 
72. 

Anachoretarum  solitudo  excellcntior  est  quam  ccpiio- 
bitamm,  185.  Anachorctae  quidam  ab  abbale  B.  Felice 
praedicationem  non  impetraot.  ctquare,  11.  Anaritoreu 
quidain  mirL  induslria  fugal  superbiam,  25.  AnailioreU 


9  1 


rSDE\  IN  PETRIM  CAiMOREM. 


99i 


quidaro  plonum  laquois  muodum  \idet,  55.  Anjicboreta- 
rum  celiul»  non  superfluaB,  i9i. 

Ananiam,  Saphiram,  ac  Simonem  Hagum  ob  Simoniam 
B.  Pelrus  graviler  corripSt,  335. 

AnathemaNoviTesLameoti  cnmanaUiefnateYeteris  Te- 
slamenti  comparatur,  67.  Analbemata  debent  csse  mona- 
chis  omnia  mundana,  333. 

Angaria.  Inangaria  crux  portatur  tripliciter,  271. 

Angelos  de  cirlis  in  aerem  hunc  caiiginosum  praecipi- 
tavil  superbia,  21.  Angelos  in  coelis  primum  ecddilsuper- 
bia,  27.  Angelonim  ordinihus  pro  quaHtate  merilonim 
homines  jusli  inserentur,  28.  Angeli  sacram  allrtris  ho- 
stiam  cum  Iremore  circumslanl,  83.  Angclorum  onlines  a 
Deo  disposili.  115.  Angelica  perreclio  ost,  in  nuUo,  aiitor 
quam  vSe  rcs  habct,  sapcre,  193.  Angelorum  conversalio* 
ni  virgines  associantur,  2lo. 

Animae  fidelium  de^^unctorum  in  purgatorio  juvantur 
per  misss  sacrificium,  81.  Animo  simplici  munera  imper- 
tienda  sunl,  t2i.  Animus  virilis  maxiuie  necessarius  cst 
praelato,  146.  Pro  animabus  subditoruir.  suorum  spoode- 
re  praelatus  debet,  153.  Animam  pro  Chrislo  pouere  pro- 
dlgalitas  aancUi  esL 

Animalia  glebae  quinam  homines  dicantur,  16. 

Anoa  soror  MoyaU  ob  delraclioBem  lcpra  percussa  est, 
109. 

Annexio  plarlom  niissanim  inler  se  exploditur,  81. 

Anniversaria  tenuia  merito  in  unum  rediguiUur  ab  epi- 
•copls,  406. 

Anselmus  Cantuariensis  episcopus  nepotis  sai  promo- 
tionem  iropedil,  et  cur,  l2o,  438. 

Aniigonus  rex,437. 

Antonius  B.  anachoreta  fratribus  vivendi  Tonnam  pe- 
tentibus  Evangelium  propnsuil,  206.  B.Antouiu8S.  Pau- 
l«m  prmum  eremitam  visiiat,  216. 

Aorasia,  cedtas.  14,  293. 

Apes  a  grege  suo  burdones  ejiciunt,  quare,  130 

Aporiari  quid  sit,  610. 

Apostalare  a  Deo  Tacil  superbia,  22. 
,  Apostolus.  Super  appstolos  Spiritus  saDclus  cur  lo  liu- 
guis  igncis  apparuit,  15,  152. 

Aposlolorum  et  episooporum  sniidilla  quid  significcnt, 
71.  Apostoli  duos  tanluni  ad  aposto'aliis  oITiciuni  eloj^c- 
nmt.  7 1 .  Apostoli quare  lumbos  pra>ci!K-ti  pr«dicare juben- 
tttr,  li6.  Apostolis  csteris  B  Petrus  o!)  provociiorom 
iplalem  prsefectus  esl,  VoS.  Aposloli  paucas  reiiqueruot 
iraditiones  ut  raelius  servarentur,  206. 

Aquae  judiciiim  poregrinnra  prohibclur,  197.  Aqu.T.  ot 
ferri  judicia  peregrina  niliii  iu  se  certi  liabere  probatur 
'etemplis,  201. 

Amnea  rennis  est  putidus  et  vonenosos,  233.  Arnnea- 
rum  («lis  leges  nrbium   assimilabal  Ageilius.  158. 

Ardens  prjtdicator  acceiidit  audilores,  1  i,  4j4. 

Argus  centoculus  episcopos  praesignat.  92. 

Ariaiia  bspresis  m  quo  conriifKlatur,  213. 

Aristippus  auiicus  regius  a  Diogene  Cymco  contonni- 
tor,  5i. 

Aristoteles  ad  nullam  qu»stionem  sibi  proposiiam  oisl 
datis  induciis  respondebat.  12. 

Arpenoa  sea  arpina  ferre  qoid,  417. 

ArreptHios  quis  dicaiur,  516. 

ArHia  quid  sit,  337. 
'  Arsenii  Paiatini  eremitc  pr»clara  fidocia,  219.  Conti- 
tiuas  ex  oculis  lacryraas  Aiodebat,  2i6. 

Ariifices  in  Ecclesia  quinam  sint  necessari,  et  qui  oon, 
«23. 

Arundini  vea'to  agitai»  cooiparantor  ioconstaBles , 
itit>. 

Asino,  sicnt  et  corpori  no0tro,  ot  dootetur,  tria  deben* 
tor,  296,  368. 

Assiduitas  Tilescit,  et  reverentiam  tollit,  405. 

Asteriscus  quid  sit,  339. 

Athanasii  pape  pro  fide  exsalaRtisqoUam  ereinita  cau- 
Bam  defendit,  163,  285. 

Athenienses  ingratttodinis  rithim  graviter  poniebant, 
804. 

Athleta  qwis  dlcator,  569. 

Avaritia,  Avaros.  Avaritia  quid  sit,  48,  49,  585.  Avari- 
tia  est  idolorom  «orviius,  51.  Avaritia  infemo.  ac  vulvae 
mereiricis  comparatar,  52,  2i7.  Avaritia  difiicillos  cura- 
iorquam  libidliiis  viiium,  ri2,  2  »7.  Avaritia  ecclesiasUco- 
rum  suggillalur,  69,  73.  Nihii  avarilia  gravius  cuiquara 
imprecari  qois  fwiest,  51.  Avariiia  indignosad  dignilate» 
frequenter  promovet.  Avari  sanguisuga}  diruimir,  70, 
579.  Avari  jpjunium  Deo  exsecral)ile,  2%.  Avaro  nihil  et 
sccleslius,  50.  Avaro  pa^nitenti  qu»  ptrnitenlia  injun- 
gonda  sit,  53.  Avarus  iiidigel  ctiam  Iiis  qu»  po8si('.et,  50, 
tVJ.  Avanisomnis  iflimundiis  est,  51. 

Auctoritalem    papalein    sibi    per    tricnnium   optavil 


B.  Bernardus  tres  ob  causas,  111.  Auctoribs  nulla  «qui- 
tati  manifestae,  ac  vivaerationi  potest  refragari,  138. 

Auditorum  ulililati  niliil  adeo  obest,  quam  doceDtium 
niniia  sabtilitas.,6.  Auditorum  capacitati  prsdicalio  ac- 
coromodari  debel,  169.  Audilor  si  deesset,  detractor  noa 
esset,  32. 

Auguribus  munera  non  sunt  conferenda,  437. 

Augustinus  (S.)  infestissimus  detractorum  persecolor, 
31.  S.  Augusiinus  fugiebat  omnem  civilatem  episcopo 
orbatam,  1  iO. 

Auguslus  Cssar  in  omnibos  agendis  morosos  fait,  196. 

Aurifrigiuin  quid  sit,  448.  In  auro  et  argeoto  'beatam 
\iium  repoiiore  turpissimum  est,  45. 

Aurum  builiens  pluet  super  feneratores  io  infemo, 
133. 

B 

Balaam  munerum  acceptator,  56. 

Balthazar  rei  vasis  sacris  abuteos  regoo  ejectus  ett 
14i. 

Buplismi  eflfectum  impcdil  macula  peccati  morUlis. 
200. 

Basilius  (S.)  liogoa  ignea  prsdicare  conspiciel>atur,  15, 
152. 

Beatitodines  octo  de  foote  cbaritatis  procedont,  2H(. 

Belis  idoii  sacerdotibos  oomparaiitur  mooachi  proorie 
tarii,  335. 

Bclisarius  comes  stabuli,  414. 

Boltorum  strepitus  et  s»cuiaria  oegotki  vitare  jutMQtar 
pr.rlali,  155. 

Bollua  multorum  est  qui  pluries  licneficiatus  est,  92. 

Benedkannu  Uomim  cur  a  pueris  iu  ecdesiis  (iecauta- 
lur,  58. 

Benedictioqua  abbas  inauguratur  sioiplex  esL  et  polest 
iierjri,  114. 

Bonedictus(S.)  solitodinero  exenplo  suo  G0Bmiend.t- 
vit,  183.  Precibus^uis  monachum  a  leotatione  liberavitv 
289,  538.  Proprietatem  in  monachis  suis  maxime  dete- 
statuK  est,  335. 

Beiiofiictorum  inlentiODi  non  satisfacit  pluriom  missa- 
rum  connexio.  81 

Beiielicia  plura  relinentes  fletispoetanim  monstris  com- 
parantur,87.Beneficia  ecclesiastica  qooritucoiiferrisolentv 
90.  lioneUcia  ecclesiastica  ad  cultuni  Dei  propagaiKlum  o'r- 
dinantur,  94.  Beneficia  plura  retinenies  detesiabiliores 
sunt  Lamech  bigamlam  inducenie,  95.  BeneUcia  ecclesia- 
siica  conferendi  varias  modus  explicatur,  103,  104,  105. 
BoneUcium  ecclesiasticum  qui  indigno  conferi,  pauperum 
res  furatur,  156.  Beneficium  ecclesia«tieum  luUus  est  re- 
linquere  qiiam  cum  scrupulo  retinere,  184. 

Bernaraus  ($.)  coram  monialibos  pnedicaiioBen  in- 
fhoansobmutescit,  etquare,  14.  S.  Bernardus  cum  Tea- 
tonicis  coram  populis  absque  fructu  praedicasset ,  ejoi 
sermo  postea  per  interpretem  reculcaius  frueiiicavit,  14. 
S.  BernarduK  papalem  per  trienuium  optavit  auctorita- 
iem,  tres  ob  causas,  111. 

Bifaciat»  miss»  exploduntur,  80. 

Blasphemla  horrenda  clerici  cujiisdam  aleatovls,  65. 

Boamundus  Judex  justus  personarumfugiiaceepiieBeai. 

fikmarom  mentium  esfibi  colpam  agBoscere  ubi  colpa  i 
non  est,  191.  Com  bonis  cooTersatio  laudator,  180.  J 

Brevitas  vit»  praBsentis  io  memoria  oostra  semper  de« 
bet  versari,  52. 

Britto  Maoichaas,  488. 

BruUs  animalibus  variis  onoia  siogulariier  Titia  cooi^ 
parantor. 

Bollienti  auro  potabuniur  feBeratoree  ia  iBfeml  ge- 
hcnna,  133. 

Burdones  a  grege  apum  repulsi  bittrioBes  desigBani. 
130. 

Bursas  paaperora  qua  arte  epleooporooi  offidaSes  eoran- 
gant.  66. 

Busiris  rex,  498. 


Cadus  quid  sit,  453. 

Cascus  menteestomnlsadulator,  116. 

Ceremonias  Ecclesi»  non  observat,  qul  missam  btfa- 
ciatam  celebrat,  80.  Csremoniarum  multitudioe  popuius 
Israel  meriiis  suis  exigeoulius  oneratus  est,  2.  C»»r  Au- 
gustus  io  omnibus  agendis  suis  morosus  exstiUt^95. 

t'.aio  Caosiiri  comparalur  pluries  beneflclatus,  92. 

Cain  tnvidia  motus  fralrcm  occidit,  29.  Catn  stgBam 
erat  cornu  iu  nare,  3GI. 


905 


INDEX  !N  PETRUM  CANTOUEM. 


994 


ralumniain  peregrinisjuc^.irUsmanPlimpiinila,  103. 
f^meracensis  ciijusdam  npiscopi  Itifius  spiriiualis,  401 . 
CameraceDSis  quidam  can^nicus  scripsil  coaira  nmlilalem 
pecU>ri8  in  reminis,  483. 

Canccllariuoi  suura  S.  Thomas  Cantnariensis  sub  jura- 
nento  aslrin^t  ad  munera  rejicienda,  57, 106. 
Cancro  simtlis  est  usura  peccali,  131. 
Canipulus  qoid  sil,588. 

Cariones  in  2  et  3.  aninitatis  grada  raalrimonium  con- 
trahi  prohibeDtes.  68.  Canones  pro  libitu  condere,  inler- 
pretari  etabrogaresumraus  ponlirex  potest,  158.  Caiioui 
derogatur-cauonecoutrario,  138.  Cauonum  raissc  quis 
maior  et  minor,  407. 

Canllci  et  psalmi  dlslinclio,  48  i 

Capellarum  pluralitas  peperit  ministeria  capellaoorum 
lllcgillroa,82 

(^pilii  AbsaUmis  quo  crebrius  tondcnlur,  eo  uberius 
eisurgiint,  59. 

Capili  serpontis  fides  comparatur,  257.  Caputiuaxime 
deturpat  oculoruro  absentia«  9i. 

Cardinaiibus  auatuor  virlutibus  ornari  debet  pr»]atua, 
149. 

Carealis  aflTectus  reprobandus  est,  181.  Cami  ct  sen- 
sualilati  hominum  adversatur  sacra  Scriptura,  211.  Carni 
nostr»  sicut  et  asino  tria  dt*bentur.  ut  dometur,  296,368. 
ra'0  aostra  aic  dormi«t,  ut  mens  in  Christo  vigiiel,  218. 
Carc  citoad  praeteritas  illecebrasaspirat,  317. 

Carthusienses  altaris  hostiam  consecrare  noa  audent 
nisi  diebus  festis,  78.  Carlhusiensium  solitudo  a  quibus 
traxit  originem,  18.  Carthusiaui  e^gusdam  religiosi  charitas 
eomroendabilis,244.  Castrorum  acies  terribilis  debet  esse 
£c«le.sia,  142. 

Casus  frequens  est  malos  puniri  inslrumento  so»  offen- 
aionis,  234. 

Catechuraenoruro  missa  que  sit,  407. 

Cathari  ha;retici  Novaiiani  dicti  sunt,  480. 

Cathedram  concionatoriam  ascendere  seuiorum  tanlum 
ett,  160. 

('.ausu  et  principium  malorum  omnium  rsl  superbia,  21. 
Causa  adeo  injusla  nuiia  est  pro  qiia  tuenda  non  invenia- 
iur  Advocatus,  IM.  ( ause  pessiman  tadlurnitalis  sunt 
quinque,  161.  Causs  du«  tacituniiiaiisin  prsdicatore  de- 
bent  cousiderari,  167.  Causegarruiilatis  vitiosaB  suntqua- 
tiior,  167.  Obcausas  seplem  acceleranda  est  pcBuitentia, 

Cansidici  linguam  babent  venalem,  135,  365. 
i'.aYenda8ummopere  est  singularitas  in  congregatione. 

Celebrare  ofQcia  sacra  pro  lucro  temporali  veiat  Scri- 
ptuia  sarra,  70. 

Oleritas  in  loquendo  non  est  amica  philosophiae,  11. 

CeU«  monachorum  oiim  obedienlic  appellari  solebanl, 
555. 
.    Cellul»  aaaeiMretarum  non  superflua,  49 i. 

(^nsus  eccIe^stiLUs  clericorum  peperil  ambitionem, 

Cervix  erecta  per  superbiam  post  peccatum  nbaxime 
l)eu  displicet,  22.  r-     t~ 

ChariUs  prtucAps  eslomaiBm  virtutum,  244.  Charitas 
debet  a  leipso  incboari  et  in  proximo  perliei,  218.  Chari- 
tas  Tult  aliquaado  ceteris  pr«reni  propler  commuaem 
«Uitalem,  140.  Charitatem  acrius  lcdil  detracUo  quam 
c«tera  vuia,  33.  Absque  chariute  viriules  c»ter«  dcfi- 
ciunt,  212.  A  cbariute  pendetlex  et  prophet»,  2i3.  Cha- 
rilatis  fili»  sunt  omnes  Tirtutes,  2i5.  ChariUlis  filia  spe- 
ciaiis  est  misericordia,  2i7. 

Choritse  quinam  dicantur,  1U8,  420.  Chorit»  Simoniacis 
■Lfit  pejores,  106. 

Cbristus,  Cbristiaaus.  Cbristi  passio  soperbis  non  prod- 
Mt,  24.  Christi  humiliute  viu  mundo  rediit  quam  Ad» 
abstulerat  sttperbia,  34.  Cbristi  viu  toU  in  bumiliute 
fundaU  est,  38.  (Jirisli  pauperUs  maxime  in  cruce  ap- 
paiMit,  53.  Christi  exempio  camalis  parenlum  afiipctus 
abjidendus  est,  181.  Cbritti  humiliUs  docet  debere  nos 
esse  coatentos  humiiibus  habluculis,  227  Christi  omnis 
actio  Bostra  est  iaslructio,  248.  Christiani  viU  debet  esse 
trux  ei  roartyrium,  72.  A  Chrisliano  major  exigitur  san- 
ctltas  qoam  a  Jud»o,  21 4.  Chrisiianum  histrionicus  habi- 
lus  non  decet,  225.  Chrislianus  non  cea!>elur  qui  necdum 
per  palientiam  probatus  est,  S70.  Christus  positus  est  in 
signum  cui  contradicitur,  8.  Christus  Judaeorum  invidia 
crucifixus  est,  28.  Christus  verbo  et  exemnlo  pauperta- 
tem  prsdicavit,  41.  Christos  in  eucharisUa  ibmi  eal  omnis 
grali».  75.  Christos  semei  se  oiTerens  sufliciecs  fuit  ad 
redenipUonem  toUus  generis  huraani,  77.  Chrislus  vigi- 
lanter  et  strenue  pr»dicatiani  institil,  151.  Chrisius  ante 
aunum  duodecimum  non  docuit  "15^.  Christiit  nasattam 
rUisse  legitur,  171. 


-f  Cibo  qnovis  nefossitate  exigcnlc  religiofds  nli  conecs- 
sum  est,  non  aulein  vosle  siiperflua,  225.  Ciborum  dain- 
nosa  est  superlkiiias,  220.  In  cilmrum  supcrfluiute,  unica 
manu  diabolus  lerit,  iu  vestium  autem  duabus  mauibus, 
224. 

Cini(4ie8  et  cynomia  adulalionem  et  dclracUonem  desi- 
gnant,  115. 
(!inis  et  cilicium  arma  sunt  pocnilenti»,  316. 
Circuitusjiislorum  boniis  mulliplex  est,  235. 
CLstercien.sibns  inbibitum  est  habore  in  suis  danstris 
decreta  (iratiani,  477.  Cislerdenses  maie  reprebcnduntur 
ab  episcopo  Carnotensi,  485. 
Ciaraosa  es.se  non  debet  dispuUtio,  7,  3i4. 
Clarevailensisabbas  Willelmusinaiuit  negotio  mona- 
sterii  sui  tracUre,  quamprsdicare,  17. 
Claustralium  opera  orarc  et  legcre,  286. 

ClaudicaUo  roorulis  culpx*  triplex  est,  282,  533. 
Classicus  1,  2  et  3,  sunt  pulsus  ad  boras  CAnonicas,  401. 

Clavicula  Salomonis  damuata  est,  478. 

Clcmentia  species  est  misericordiap,  252.  Clcmentia  In 
judice  maxime  elucere  debet,  232.  Qemeutia  Judicis  stt 
moderaU,  506. 

Clerici  cujusdam  horrenda  blasphemia,  66.  Clericl  eon« 
tes  ad  chorum  Untum  lucri  causa  reprehcnduntur,  70» 
402.  Clerici  dies  sepUman»  compuUredebent,  405.Clerici 
corona  et  toosura  quid  si^biflceiit,  500.Ciericis  hicosesse 
meliores  maximc  destruit  Ecclesia,  39,  151.  A  clcncls 
Lia  magis  qiiam  Rachei  diiigiiur,  94.  Clerici  uisi  probat» 
scienti»  ad  bonores  non  suniassumendi,  145.  Clericorum 
avaritia  suggiliatur,  73.  Cicricoruni  ad  honorcs  Indigiia 
promotiosuggillatur,  142.  Clertcorum  pigriiia  pr»c»tcris 
omnibusdebct  rcdargui,  219.  Ciericus  dives  in  conscien- 
tia,  pauper  sit  in  pecunia,  50.  Clericus  adulator  jubetur 
degradari,  117.  Clericus  divcs  pauperum  elecmosynas 
usurpaus  sacrilegus  est,  liG.  Clericus  ^uidam  ob  aduite- 
rii  crimcn  viscera  sua  in  lalrinas  ciruda,  479. 

Cirlum.  (xclcsiis.  In  ctulis  primuni  naU  est  superbia, 
27.  CgdIos  apcrit,  cl  claudit  oraUo,  288,  C(cli  peccatores 
dicuniursuperbi,  21 .  In  ca>ium  mciiusde  tngurio  prosilibl- 
tur  quam  dc  palaUo,  227.  De  aulcslibus  pulvercm  et 
quisquilias  olligcre  horrendum  est,  10. 

Coenobitarum  solitudo  sccurior  est  quam  anacboreta- 
rum,  185. 

Columbas  vcndere  est  pacto  pretio  mystcria  alUris  ca 
lebrare,  75,  98. 

Collalione  sacramenlorum  non  potest  prslatus  etiaai 
suprcmus  in  »tcrnum  privare,  1 12. 

Comes  sola  defunctorum  est  miserirordia,  255.  Comes 
quidam  cxcommunicatus,  cum  absolvcrelur  a  suromo 
ponlificc,  ab  ordliiario  tamen  etiam  peUt  absoIuUoueic, 
430.  Comes  paiaUnus  duplex,  4b9. 

Comitestres  habct  jtiraincntum.  291. 

O>mmoda  qusrere,  ac  incommoda  \iUrc  natunle  est 
hominibus,  2*0. 

Communia  idem  quod  coramuniUs,  396.  ComrauUtio 
bencficiorum  et  rerum  spiritiialium  qu»nam  Simoniaca 
sit,  107. 

t  ompcdcs  naUir»  et  graU»,  44,  373,  375. 

Concilium  Lateranense  usurarios  cxcommQnicat . 
132 

CondiUonis  abjcct»  homines  anUquitus  In  advocatos  cli- 
gebantur,  134.  Conditiones  cleemosyii»  iaudabilis,  256, 
533. 

Conrcssarius  vinum  ct  oleum  Samaritani  debet  habere 
pa'nitentit)us,  171.  0)nressarius  trla  pr»cipuc  dcbelin- 
Jungcre  punnitenU,  171,  313.  Conressarius  pa>nam  arbl- 
trariam  picniienlibus  potcst  injungerc,  215.  Conrcssarius 

Eivnitcntcs  dcbet  pungcre  et  ungere,  312.  Conreasarii 
oni  qu»  sint  qualitatcs,  312. 

Coiitcssio  triplcx,  510.  Confcssio  oris  maxina  pars  est 
salisracUonis,  311.  Confcssionis  dilaUlo  fugiendo,  171. 
Confessionis  qu»  siniconditioucs,313.  ConCi^ionein  pec- 
catorum  $»pc  irapedit  vcrecundia,  325.  Per  confessiooem 
omnium  peccatorum  deicntur  macul»,  328. 

CongregaUo»  In  congregationem  toUm  s»pe  nnius  re- 
dundat  peccatum,  189. 

OnsanguiniUUs  favore  non  est  eroganda  elecmo^na, 

Omscicnti»  serenat»  vocem  sequitur  vox  prsdicaUo- 
nis,  15.  ConscienUa  occuIU  nou  cst  alieno  subiecU  judi- 
cio,  192. 

Consentire  quid  sit,  581.  0)nsentit  peccaatl,  qni  uou 
cbrripit  cum  possit,  189. 

Constabulahus  seu  comeslabularius  quis,  414. 

Otnstructio  pulciirarum  douiorum,  invltaUo  est  super- 
borum  hospitiuin,  227. 

Consuetudinera  pcccandidifOrile  est  eTellere,523.  Om- 
suetodiuis  prav»  quatuor^vincula,  585. 


m 


IXDEX  IN  PETHUM  CANTOREM 


99C 


r.oDsumnMiUo  omniApoccAti  siipcrhia,  22. 

CootemnUiir  p4up4*r  In  judicio,  61. 

ronlemplaliva  vfta  dup.ex,  2i)5,  482. 

Coniemplu  sui  repellitur  sopcrbiu,25.  Contemptus  mu- 
ncrum  causas  mentiendi  et  adulandi  non  habet,  58. 

Coutcntiosa  disputatio  audilores  suhvertit,  11. 

Coolinentia  el  abstinenlia  sorores  sunt  uterin»,  71. 
Continenli»  nulrix  est  abstinenlia,  500. 

t>)nlritio  pro  peccatis  quanta  esse  debeat  docet  Cbrist^is 
ia  resusdutione  Lazari,  509. 

Controversi»  finis  esl  iuramenturo,  206,  290. 

Contumeliosa  et  scandalnsa  praedicalio  qiisnam  cen- 
seatur,  16.  £x  contumelia  dupliciter  oritur  invidia,  27. 

Conversanduui  nou  est  cum  malis  nisi  causa  correctio- 
nis.  180. 

Conversatio  ma^ornm  maxime  cavenda  est,  178. 

Cor  homiiiis  profundum  est  et  inscrutabile,  t9.i.  Cor 
nostrum  sancttssim»  Trinitatis  Iriclinium  est,  245.  Cor 
nundiun  custodtre  diffidlius  est  quam  corpus,  2(52.  Cor- 
dis  munditiam  fides  inchoat,  spes  et  charitas  «oosum- 
m.inl,  262. 

Comu  bellfcom  quid  sit,  415.  Cornoa  duo  habet  soper- 
bia,  22.  Cornua  altaris  duo  quid  significcnt,  80.  Cornua 
nitrie  praelati  quid  sigmflceiit,  115,  429. 

Corporl  humano  tria  debentur,  297.  Corporis  membra 
omnia  sibi  viiidicat  8iiperl>ia,  25.  Corpus  Christi  majori 
cum  reverentia  conGcitur  praroetite  di:*cono,  157.  Cor- 
pns  nostrumex  nalura  sua  vcslium  mollitie  non.eget,2i4. 

Correcllo  fraterna  commencialur,  251. 

Corruptnm  est  judicium  jiidicis  munera  captantis,  61. 

Crates  Thebaniiaad  philosophiam  accedens  opesonmes 
8uasabjecii,5i. 

Criminaliter  peccat  prelatus  peccator  etiam  occoltiis  sl 
pr.-edicaverit,  li). 

Crocodiius.  415. 

Crucingit  denuo  Christuro  qui  IndiKne  enim  In  auari 
sumit,  85.  Kx  cruci(lx1seligeiidisuntr:cclesi»pr»laM,98. 

Crudelem  esse.  est  bomiueni  dilRleri,  252.  Crux  quatuor 
roodis  pcrlatur,271.  Cnix  io  aogaria  poriatur  triplici  de 
cmisa,  171. 

Ciilpam  agiioaccre  ubi  culpa  non  est,  bonarum  menlinm 
e8t,  191.  Culparo  peccantis  totam  perscqui  noii  modica 
culpa  est,  219,  252.  Culp.-e  somnus  triplex  est,  218. 

uiUiis.  Obciiltum  Dei  propagaudum  iustituta  suut  bene- 
flcia  ecclesiastica,9i. 

Cupidilas  plurcs  pecr^torum  'complectitur  species,  48. 
Cupiaitas  rarilx  omnium  malorum,  48  Non  cupidilalem 
solum  sed  omnem  eju^  occasiouem  vitare  debcmus,  51. 
Cupiditatem  pariunt  ac  nutriunt  divitie,  48  Cupiditas  sa^ 
cerdotum  peperit  venaUtatem  missarum,  77.  Cuplditas 
monsiruosa  est  l>eneUcia  plura  retiuere,  91.  Oipidilas 
insaliabilis  est,  379. 

Coppaquidsit,481. 

Cura  non  minori  regitur  vita  humana  in  hoc  muodo 
qoain  navis  iu  marl,  17. 

Curiositas  vestium  superflua  snggiratury^lt.Coriosita* 
tem  matris  su^  qua  arte  Romanus  adoleifceiis'elusedt,90. 

Correre  ad  unctum  quid  sit,  402. 

Currus  Elie  ^iiatuor  habet  rotas,  et  auas,  149,  274. 
Currus  spidtosiis  seu  auaiuor  virlutom  hise  explicatur. 
518. 

Cyriacos  diaoooos  acceptionero  munenim,  et  Simooiam 
detesutor,  57, 107. 


I)cdatlniqoisint,492. 

Dcmones  quidam  praesont  tacitoroitati,  qoldam  aotom 
|arrolitati,  161.  Dtemones  si  fldem  habent,  mortua  est, 
240.  Inter  dcmones  ilie  maxime  laodatur  qui  roonachum 
•ubvertedt,  55. 

Damaralus  phi!osopbos  solus  aosus  est  Xerxl  regl  ve< 
run  dicere,  4i,  116. 

Daniel  et  Jeremias  in  poedtia  prophetaveront,  158, 

David  in  humilitate  prspscrHm  commendalur,  55.  Da- 
xifl  moneroro  acceptionero  refugit,  56.  David  erga  ba« 
nevolos  snos  maxime  ^atiis  semper  exstitit,  504. 

Debluiiiicita  et  si  juramento  coufirroaU  de  patdmonio 
Chdsti  non  sunt  solvenda,  185. 

Decanus  qiiidam  isubditum  suum  qoomodo  cum  confu- 
sione  repuicrit,  91. 

perundorum  animabus  inporgatorio  prode^t  mis8ss3cn- 
ficium,  81.  Derunrlorum  sola  comes  est  roisedcordia,253. 

Dejectio  superliiaro  seqiiitur,  56. 

Democdtus  contiouo  ridebat,  503. 

Demostbenes  linguam  habuit  venalero,  57.  Demosthc- 
ces  fuit  viva  vox  Juris,  164 

i>esidcrla  DatoralU  flnem  aliqnem  babent;  49. 


Desiderare  non  necess.iria  cst  vanitas,  504. 

De.speranduin  non  esi  de  ullo  homine  duro  adhuc  est 
In  via,  212. 

Detractioeliam  in  verum  dicent«  quomodo  deprehendi 
potest,  52.  Delraclio  acrius  charilatem  laedit  quam  o^ 
tera  vitia.  53.  Detraclio  occulta  pemiciosior  estquaro  ma- 
nifesU,  53.  Detractio  non  audienda,  565.  Detractione  pe- 
jor  est  adulatio,  115.  Delraciione  et  adulatione  homo 
sicut  aurum  in  fornace  probatur,  115.Detractioni8  maier 
est  invidia,  ^9.  Detractionis  dcns  quis  sit,  562. 

Detractores  iion  erunt  si  desit  auditor,  32.  Detractores 
porcis  et  canibus  coroparaniur,  166.  Detractorum  tria  suot 
genera,  32,  33.  Detractorum  poDua  tdplex,  33. 

Detrahere  praesenti  leviiis  crimen  est  quam  absenti,40. 

Dcus.  Dei  verbum  de  frigido  peclore  erumpens  audito- 
res  nun  inflammat,  15.  Dei  intuitu  advocatum  agere  laiida- 
bileesl,  155.  Deisolius  inluiiu  danda  est  eleemosyna,258. 

De  Deo  pnud  debent  esi^e  serm>  nes  nostd,  11.  Deo 
Dlhil  iu  diKplicet  sicut  cervix  erecla  post  peccatum,  22. 
Deo  qui  feurratur  centuplum  agcipit,  150  Dco  coacu 
serviiia  non  placent,  257.  Dco  consecrata  in  usus  pr  fa- 
nos  non  sunl  transferenda,  4i5.  Deo  singulariter  ioquV- 
mur,  liominibus  autem  pluraliter,  et  quare,  117,43. 

Deum  solum,  non  aulem  amicum  profereudo  senlen- 
tiam  jndex  in  mente  habere  debet,  6i.  Nec  Deum  nee 
homines  respicit  anibitio,  140.  Iiiler  Deoro  et  boniiies 
mediator  esse  debet  praelalus,  149.  Apud  Deum  imn  cst 
personanimacceplio,  172.  Deuro  neroo  tenUre  debel, 
l^.  Deuffl  abnegare  insipientia  esl  coosoromaU,  240. 
Deus  prohil>et  ne  linioia  praedicare  praesiimat  coi  obviai 
cooscientfa  4»rava,  15.  Deus  pensat  auo  quis  animo  brne- 
flcium  impertitur,  124.Deus  in  lege  Movsi  duodecim  Uu- 
tom  persooas  exciusit  a  contractu  matrimonii,  138.  Dcus 
insipientem  sacerdotem  raro  sapientem  facit,  144.  Deus 
solus  hvpocriUm  deprehendere  polest,  194.  Deus  in 
exircmo  judicio  omissa  exprobrabit,  non  autem  commissa, 
217.  Deuspropde  dicitur  chadUs,  241. 

Diabolus  pninum  hominem  tenUvit  tdbos  modis,  48. 
Diaboius  mutuo  ad  usuram  homini  suggcdt  peicaltni, 
130. 

Diaconi  ac  sa^erdotes  debent  esse  scientia  et  moribus 
pcrrecli,  157.  Diaconi  ofticiuro  non  est  praklicare  ex  au- 
clodjale,  157.  Diaconi  seplem  a  B.  Petro  apostolo  sunt 
ordinali,  457.  Diaconis  debetur  prima  manuum  imposiiio, 
157.  Diacono  praesente  majnri  cum  reverentia  conUciiiir 
eorpus  Chnsii,  ibid.  Diaconoriim  qualis  esse  sUtus  debet, 
ir>6.  Diaconus  paralusesse  debet  sacerdotem  ad  mariy- 
dum,  et  ad  evangelizandum  sequi,  157.  Diaconus  in  nia- 
jodbiis  ecclesiis  deesse  non  debet,  ibid. 

Difliciie  eiit  siue  impcdimento  orare,  289. 

Dignius.  Qui  digniute  prvest,  prssil  et  morum  hone- 
sute,  98  Dignitates  ssculi  vel  habite,  vel  concupils  ge- 
nc^rant  superbiam,  21.  Ad  digniutes  ecdesiasticas  perve- 
niendi  via  quadniplex,  97.  Digniutes  ^cclesiaslice  nno 
cognationi  et  cariii,  sed  modbus  conferend»  sunt,  ibid. 
Ad  (ligniiates  ecclesiasticas  qui  illegitime  promovenlur. 
similes  sunt  sacerdotibus  Jeroboam  regis,  w.  Digniutes 
in  pdmitiva  Ecclesia  sola  virtus  obtinebat,l  11.  Digniuies 
plureseccle>ia8tica80ccuparedamnosumest,88.Diguitaturo 
ecclesiasticaruin  pluraliUlem  arguit  triplex  unidUs,  95. 

Dilatio  confessionis  roagnaro  ruioaro  padl,  171. 

Dileclione  fervens  B.  Magdalena  pedfes  Clidstl  post  re- 
sorreciionero  Ungere  uon  perroittitur,  et  quare,  14.  Posi 
dileclionis  tdnam  confessionem  B.  Petrus  toli  Ecclea!» 
prsfectus  est,  143. 

Diogenes  divUiascontcmnensAdstippuro  regioro  Dion.v- 
sii  Sicuii  irridet,  34. 581.  Diogeues  aroenUaro  horoinuoi 
assidue  deflebat,  246. 

Disputationes  nimium  efl^iiss  plus  strepitos  habent.  et 
miiios  uliliutis,  7.  DispuUndi  modusexigit  utsine  lite  et 
contentione  flat.  11.  In  disputaliouibus  theologi»  non  est 
damandum  de  fdvolis,  7, 544.  In  dispuUtionibus  prspro- 
perum  esse  rf*8pondentero  turpe  et  pcdculosum  est,  12.      • 

Dislinctio  inter  traditiiHies  lidUs  et  llliciUs,  207.  ^ 

Dives,Divlti«.  Divesqui  necessadiscunteotusnonest, 
lopus  est,  45.  DTves  quo  plura  habuedt,  eo  plura  des»- 
derabit,  49.  Divltes  superflua  sua  paupedbiis  oblisaiitur 
erogare,  46.  Diviies  roulUs  ludigenU  46.  Inter  divilcs 
computantur  qui  didlias  concupiscout  155.  Divites  laciie 
in  iiies  veniunt,  446. 

Diviiiassuperbiaet  copidilas  comitantur,  2i  Dlvltia- 
rom  modus  quis  sit,  45.  DiviUas  scquiUir  adulatio,  115. 
DiviUs  cum  possideotur,  non  possunt  non  aroari,  41.  Dl^ 
viti»  eflieroinatos  et  roolles  nuiriunt,  non  auiero  fortes 
viros,  41  DiviUe  padiinl  et  nutdunt  cupidiUtcro,  48. 
Divilibus  neroo  veruro  dicit,  43, 1 16.  DiviUbus  dare,  pcr- 
dereest,  122.  DlviUbus  ideo  omnia  licent,  quia 
poasiuit,  160l 


^07 


INDCX  IN  PETRUM  CANTOREIf. 


m 


D\\\M  officU  UipUeem  ob  caasam  celebrantur,  71  Di- 
tina  oHioiaroeliiisest  miltcre,  quamin  lignecelebrareji. 

Doctor.  In  doclorc  iJoclrinam  el  proHJicalionem  bona 
^ita  pnecedere  debet,  13.  Doclorcm  C8>e  pralalum  dccel, 
146. 

Doclrina  viri  ir.  patienlia  consistit,  15i. 

Dolo  adulalionis  Adam  subversus  est,  IIS.  Dolus  suus 
ncmini  debei  palrocinari,  127. 

Domo  (ex)  soa  hominemlriaeicpellunt,  15l,S00.Domo- 
rum  snperbarum  ediQcatores  g^gantibus  lurris  Babel 
Cimparantur,  2i6. 

Dona  Spiritus  sancti  variis  varia  conrcnintar,  91. 

Dormire.  Sic  dormiat  caro  nostra,  ut  mcns  ia  Christo 
Tiailet,  218. 

Dubius  testis  non  manet  imponitus,  195. 


EbrieUs  libidinem  accendit,  298.  Ebrietas  infinila  pa- 
ril  mnnsira,  500. 

Ecciesia,  Kcclesiaslicus.  Ecclesia  quandoinca^peril  pos- 
sidere  divitias,  UO.  In  Kcclesia  priniiiiva  sola  virtusdi- 

fnitaies  obtiuebat,  U!.  Kcclesia  castroriim  acies  dlcitur. 
42.  Ab  Ecc:esia  sua  in  roaiorihus  solemnitatibus  pnelatt 
abessenon  debeni,  132.  Kcclesiuhoc  tempore  ma^s  in- 
nltitur  bonis  operibus,  quam  miraculis,  191).  In  Ecclesla 
diver^rum  personarum  nunt  diversa  oflicia,  202.  In  Eccle- 
sia  qui  artiOces  sint  neccssarii,  ct  qui  non,  223.  Kcclcfia 
una  constat  cx  pluribus  pprsonis  mullarumfacienim,  282. 
Kcclesiam  nihil  ita  destruit,  quam  clericis  lali^os  videre 
roeliores,  39,  151.  Ecclesiam  fraudare  sacrilcgium  esty 
.'»08.  Ecclesiarum  quarum<lam  erga  bcneficiandos  mos  lau- 
dabilis,  424,  429.  Kcclesiasticorum  rcproheiiditur  avari- 
tia.  G9.  Ecclesiasticorum  oiliciorum  venalitas  suggillatur, 
Si6.  Ecclesiasticum  beneficium  quando  licet  conferre 
consangnineo,  422.  Ecclesiasiicum  beneUcium  conreren- 
dum  non  est  indigno,  421.  Kcclesiastica  moustra  quando 
orla,  47.  Ecclcstasiica  oroamenla  et  vasa  sacra  quaiido 
vendi  possint,  423, 100. 

Kcc!esis  stipcndiis  non  debent  sustentari,  qiii  bonis 
parentum  possunt  ali.  417.  Ecclcsise  pax  in  ratione  dati 
et  accepti  consistil,69.  Ab  Kcdesiat  primiiivae  inslituto 
quanturo  receduot  sangiiinilae,  111.  Ecrlesix  civitas,  mu- 
rus,  et  columna  esse  prielatus  debel,  147.  Ecclpsiis  plu- 
ribiis  salisfacere  unicus  ministcr  non  poiest,  40.  lu  Eccie- 
•iis  majoribtis  diacenus  deessenon  debet,  157. 

EfTectum  bapiismi  impedit  peccatum  mortale.  200.  Ef- 
fectum  oraiionis  quid  iropedit,  290.  EiTectus  in^idiae  fn- 
ternum  odium  est,  27.  ElTectus  pacis  quis  sfl,266.  efTectus 
orationis  qiiis  sit,  288. 

Kledio  illegitima  ad  dignitates  similis  est  altari  idoli 
Deiis,  66,  99.  Ejectio  canonica  multiplcx  in  veieri  testa- 
mento,99.  Electionem  jactusortium  fieri  non  permi.tit 
Kcclesia,  19».  Eiectionis  definitio.  99.  Eieciiouis  caiio- 
nice  sinceritatem  iria  impediunt,  97. 

Electro  pax  comparatur,  515. 

Eleemosyna  quibus,  quomodo,  et  qno  ordine  fadenda, 
125, 156, 157, 510.  Eleemosyna  filia  est  miHcricordi»,  236. 
Eieenicsynadanda  estsolius  Dei  intuitu,  258.  Eleemosy- 
nam  sibi  a  sacerdote  Simoniaco  fiictam  abjicit  Stcphanus 
abbas,  1 19.  Eleemosynarum  quatuor  sunt  species,  259. 
£!eemosyn«  ex  illicite  acquisitis  non  sunt  facicndae,  121. 
Eleemosynis  pauperum  dferogat  supcrfluus  cdificionim 
flumptiis,  226. 

Elephas.  Intcr  elephantes  exeellentior  cseteros  omnes 
prsit,  141 

Eliseus  indigentls  Yidns  rasa  implevit  o1eo,122. 

Ementes  et  vendentes  ex  templo  Christua  bis  ejedsse 
legitur.  75,  98. 

JEmpIastro  sordidissiiiio  sordidissimum  vitium  snperbia 
curator,  25.     • 

Endromis  vestis,  451. 

Ephod  Gedeonis  quid  pneligaraverit,  i  IS,  121,  593. 

Ephron  nomen  in  Ephrem  versum  est,  385.  Ephron  cnr 

Snius  accns^tur  ob  venditiofiemterrfle  consecrand»  quam 
man,  987. 

Episcopi  tot  quot  Argns  oculos  habere  debent,  23.  Epi« 
seopatlbus  diiobus  duo  pr^flciantur,  non  unus  tantum, 
S9i.  Kpiscopi  vocaiitur  presbyteri  qui  sunt  tn  privata  ec- 
clesla,  352.  Episcopi  olim  papae  direbantur,  452.  Episco- 
porum  ofilciaies  triplices,  59d.  Episcoponim  per  ofiiciaies 
injusta  pecuniarum  a  pauperibus  exactio,  6&.  Episcopus 
In  missa  cur  dicit  Pax  vi  bis,  263. 

Epistois  canonics  qus  sint,  364.  EpLstols  ad  Romanos 
primum  caput  olim  in  4  capila  secabatur,  507. 

Eremit»  quidam  mira  industria  superbiam  ftinit,  25. 
Eremiu  quidam  plenum  laqueis  mandura  Yidet,  59.  Ere« 
miu  quidam  vloleater  io  sacerdotem  ordinatofl  naiiqilam 


cclebravit,  $5.  Ercmlta  qiiidam  Athanasii  paps  pro  fid« 
exsulaiiiis  causam  luetur,  163. 
Krror  noii  modicus  est  minus  bonum  prsponere  n^}ori, 

Ksaii  venator  sublimia  per  superbiam  appetens  a  Deo 
reprobatur,  37.  Ksau  gastrimarffos  prsflffuravil,  501. 

Evagiiiis  eremila  comes  S.  Hieronymi,  538. 

Evaiigelio  p;iuci  obedlunt,  206.  Evaiige.ium  Lncs  ollra 
in  qnot  capita  divisum,  457. 

Kucharistia  sacra  fouiem  omnis  gratisChristum  continet, 
75.  Kucharisiiam  sumere  omnium  est  Chrisilianopjm,  con- 
ficere  autem,  paucorum,  77.  Kucharisiiam  indigne  con- 
ficienies  vel  sumentes  reprehenduiitur,  82  Contra  eocba* 
risiiam  turpitererraviiManichsushsreticas,213.  Ineucha- 
risiis  consecratione  eiiam  viffet  Simouia  sacerdotom,  76. 

Kxaltatio  humilitatem  scqmiur,  40. 

Excommunicalus  ab  episcopo  proprio  ab  ciodem  debel 
abso!vi,450. 

Exempla  humilitatis  plora  recensontur  ex  Scripttirfs 
sacns,  37.  Exempla  a  bonis  sumenda  sunl.  80.  Exemplis 
sacrs  Scripturs  multis  probaturquam  deteslanda  sit  mo* 
nerum  acceptio,  54.  ExcinplLs  multis  probatur  peregrina 
ignis  et  aqus  judicia  inccrta  esse,  201  Kxemplo  quanium 
bonus  prslatiis  prodest,  tautum  indoctus  iiocet  sileutio, 
16,  IMi.  Exemp!o  et  \erbo  paupertatem  Christus  com- 
mcndavit,41.  Exemplo  Christi  parentum  carualto  affectus 
fuffiendos  est,  181 . 

Kxcommuiiicalus  ab  inferiori  pislato  non  potest  ab- 
sulvi  a  superiore  nisi  cogiiita  causa,  1 12. 

Kxemptio  sui,  a  jurisdictioue  prsla!i  ordinarii  vitanda 
est,  112.  Kxeftptio  abbatum  ab  episcopis  diuecesanb  im- 
prc«batur,  114. 

Exhortatio  ad  accelerandam  poMiitenliam,  525. 

Kiecbiel  anno  30  inccepit  proplietare,  158.  Ezechielit 
prophets  liber  oiim  in  quot  versus  dividebatur,  487. 


Fabros  ferrarios  a  pupulo  Israelitico  amoverant  Phiif- 
sllisi,  143. 

Facies  Dei  primaria  est  ejus  divina  essentia,  secondaria 
aotem  sensus  Scripturs  sacrs,  9.  In  Dei  facf em  conspuit 
superbia,  22.  Faciem  naturs  in  homine  nuxlme  detorpat 
Ibrnicatio,  256,  501.  Facies  hominis  moltiplex,  236.  rar 
cierum  plurium  misss  iinprobantur,  79. 

Facuiidia  obmutescil  uoi  rgra  subest  conscientia,  1  i. 
Facundia,  sdeutia,  et  viu  in  prsdicatore  requiruntur, 
16. 

Fclix.  A  beato  Felice  abbate  prsdicatio  impelrari  noo 
potrst,  el  quare,  14 

Fallunt  frequehter  peregrina  ferri  et  aqo»  jodicia. 
197. 

Falsilatcm  loqui,  ct  veritatem  facere,  squalis  cst  im- 
pictas.  163. 

Familia.  In  familia  magna  varia  sant  oflicia,  91   . 

Familiaris  Intmicus  pemiciosa  res,  116. 

Fastidio  sui  laborat  stultus  et  iiiciHistans,  196. 

Favore  principum  sspe  in<figni  addignitates  pronoven- 
tur.  143.' 

Fenerans  Deo  ceniuplom  accipiet,  150.  Feoerator  esM 
pejor  diubolo  osteodilur,  131  Feneratores  a  commoniooo 
flacrameniorum  et  ab  e:'Clesiastica  sepultura  arcendi 
sunt,  52.  Feneratores  diabolo  assimilantur,  150.  Fenera- 
tores  anatbcmate  feriuntur,  152.  Feneraiores  et  hsretid 
perdicibus  immundis  comparantur,  132.  Feneratores  qua 
druplici  plectunlur  po^na,  133.  Feneratores  malunt  es  o 
bonorum  suorum  donatores  quara  restltotores,  155.  Fo 
neratori  olim  oscolum  pacis  In  rolMa  dob  dabontor, 
131. 

Fereulum.  In  fercolo  triplid  seipsum  cooTlfls  solsQiri- 
stus  apposuit,  86.  Ferculorum  in  una  mensa  superfloa  etl 
varieias,  220. 

Ferri  et  aqus  perrgrina  exploduntor  indtda,  90(^.  Sle- 
ut  ferrum  igne  et  malleo,  sic  peceatom  debet  tribolatlo- 
ne  parffari,  519. 

Feuda  iiiferiorls  domlni,  saperioris  domioi  tmperioiiOD 
subsunt,  108. 

Fidei,  quam  csteranim  Tirtotom  raajor  bodle  est  defo- 
clus,  238.  Fidelibus  defunctis  in  purgatorio  misssprodeft 
sacriflcium,  81.  Pro  fldelibus  defunctte  missa  sicca  ooo  sch 
let  celebrari,  81.  Fides  est  prinia  mater  vlrtutom,  237. 
Fiderex  solo  Deo  est,  237.  Fides  a  sola  gratia  habet  ori- 
gioem,  257.  Fidespeperit  Salvatorem,  2».  Fidesmagna 
est  in  tribus,  2il.  Fides  veritatis  simplex  prsstantior  est 
quibusvis  i^ilosopborum  astutiis,  257. 

Fiduciam  omnem  soam  in  Deum  referre  debot  pooper 
prsdicator,  155. 

Figmeou  pcetamm  Taria,  79. 


l\Di:V  IN  PFTUrM  CANTOREM. 


4000 


Filia  invidiae  delraclio,  ro  Fiiiae  ciiaritalis  sunt  omncs 
Tirtiitos,  24. 

Filiorum  esl  \igilare,  scrvorum  autem  dormirc,  elpi- 
grescere,  218. 

Finibus  duobus  opiis  omne  conrludilur,  71.  Finis  omnis 
controversiae  est  juramenlum,  206. 

Fisciisquid  tollit,  4n. 

Flagcllum  pfrnilenliaR  e\  quatiior  virjfis  componitur, 
516.  Plageilo  vendenies  ei  emcnles  ex  templo  Chrislus 
bi^  ejec|sse  legHur,  75,  08. 

Pomeset  nutrix  superbiae  adulatio,  117 

Forma  corporis  vcnusla  sapj»p  protlil  snperbiam,  21. 

Fornicandi  praBbcre  opportunitatcmcum  tmpedirepossis, 
peccatum  mortale  est,  250. 

Fomicalio  quid  sil,  et  quam  gravc  est  rrimen,  301. 

Fortitudinis  esl  tolerare  palienler  adversa,  284-.  Inler 
forMtudinem  et  palienliam  qu*  sii  difl-  renlia,  27o.  Forli- 
tudinis  maler  est  magnanimitas,  285.  Fortitudo  comes  esl 
piniiilentiae,  518. 

Fortuns  tatentum  prohibet  Deus  dare  adusuram,  t30.  . 
A  forlunaedonisoritiir  siiperbia,  23. 

Frenum  in  nre  ob  taciturnitatem  anachoreta  quldam 
fiempergestavit,168. 

Praterna  correciio  specfes  est  mi^sericordiae,  554. 

Prausomnis  in  se  coiiversa  colIiditur,'23i. 

Prequeiiterjuranssnppn  labitur  in  perjurium,  1G8. 

Fnigalitatem  cxiKitphilosophia,  47. 

Fugicndae  sunl  occa^ioiics  pecoati.  171. 

Fundamentum  prredir^tionis  esl  sanctitas  viiae  et  coii- 
Tersalio  bona,  13.  Fundamcntum  sanclilatis  humilitas.  40. 
Pundamentiim  religionis  cst  lacitumitas  bona,  166. 

Fure  pcjor  es'  fenenlor,  131. 

Furcin  esse  minus  est  qiiam  latronem,  100, 108. 

Furseus  (B  )  a  reneraiorc  lunicam  donalivam  acciplens 
lepra  prrcutitur,  120,  135.  lleahis  Fiirseus,  43i,  iU. 

Furit»  pariiripalnr  multis  modis,  i80.  Furlum  est  et  rt- 
pina  plura  benencia  letinere,  95,  i6i; 


GalfVidns  r.iarevnllensis  episcopatum  rcspnit,  141.  Gal 
fKdus  Peronensis,  48. 

Gallia  mons.ris  noncaret,  92. 

Galiiii.T  debei  pniMlicaior  assimilari,  170. 

Gaueo  quis  si!,  4il 

G.if  iones  qiii  slnl,  30f^,  497. 

Garrulilati  qridam  d^finones  pr.Tsnnt.  et  quidam  lari- 
tumilali.  16i.  Garniliuiis  malae  quatitor  sunt  causT,  MTJ. 

Ga.strim:'.rgi.  pcccatnres  lerrre  ilicunlur,  22.  Gastrimar- 
gia  sobrietatem  pcrimit,  237.  Gaslrimargigequaula  sil  per- 
ulcies,  298. 

Gedeon  accei:sis  Iiiminarihi:s  contra  Madianilas  pn$aial, 
16.  Ged«>on  Judicare  p.  piilnm  Isracl  noluit  nisi  diviuitus 
tigfio  acccplo.  U7.  (iedeoni  in  ruinam  familiaesuae  versum 
est  Kphod  quod  s\b'\  paravit,  1 13,  121,  553. 

Gehennx!  a^iemH;  consideralio  peccalores  ad  pocniten- 
tlam  accelerandam  excitat,  5^6. 

Genealotfia  lilinritm  Adam,  548. 

Genera  dctractomm  tria,  52  Genera  detractornm  duo, 
53.  Gener^  Hiiroilllatis  malae  sunt  duo.  57.  Genera  spiri- 
liialium  sunt  quatuor,  et  quaenam  ex  his  vendi  possini  , 
100,  423.  Genera  persectitorum  .suntduo»  115.  Generu 
BMMuichorum  soUtartoram  suiit  tria,  188.^ 

Generis  (a)  nobliitatcnascilur  superbia,  24.  Generis  no- 
biiilas  indiguos  ad  dignitates  promuverc  solet,  143. 

Generosllas  animi  prftlaio  maxime  necessaria  est,  116. 

Gengulpbi(>.)u!corcum  derico  adulterataqualemsorli- 
U  €8t  ptenam,  407. 

Genus  hominum  vennle  suntadvocati,  133. 

Geranlus  (S.)  Gameraceiisis  episcopus,  483. 

Giexi  ob  munerum  acceptionem  lepra  perculitur,  57. 
Glezil»c:i  leprj  ei  Simonia  in  quo  diircmiit,  102.  Giezl  et 
Simmiis  turpis  Simonia,  7i.  Giezi,  f.horc,  et  Simon  sin- 
oeritatem  canonicae  elec:ionis  iiupediunt,  97.  Giezi  ei  Si- 
monls  sequaclum  senienlia  damnabiiis,  407. 

Giganlious  anliquls  comparantur  curio.sl,  S. 

Giibertus  Porrctanus  episconus  Pictavieiisls  errores  ab- 
joravK,  i29. 

Giadius  occiillus  est  adulalio,  117.  Gladium  a  s.snguine 
prohibere  quid  si.',  1f>3. 

Gloria  vana  quid  sit,  49.  Gloria  aeterna  1n  duobus  con- 
tl8lil,3.'>2. 

Gloriosius  in  principc  nihil  esl  clcmentla,  233. 

(■nalo  qttis  sit,  i5^, 

Gomor  Cntwn  gomor  mannae  in  populo  Israelitlco  cul- 
vis  sullidebat  per  diem,  78. 

Gradtis  acituirendse  et  conscrvanJae  huroilitatis  sunt 
trea.  55. 


Grammaticae  lcces  conftindil  adulatio,  117,- 

Gratidiinoiitensis  onlo  sub  Hegula  sancti  BenedicU  iu 
Lcmovicensi  «liiecesl,  48  i. 

Gratia  eiimia  esl  hospitalitatis  inter  ciPteras  virliites, 
203.  A  graliae  divinae  dono  frequenter  oritur  superL>ia, 
2i.  Grali.-R  tanlum,  et  non  sanguini  exhibenda  estrolseri- 
cordia,  123.  Graliae  et  ualur»  taleutuni  jubet  i>eus  oiulti- 
plicari,  150. 

Graiianl  Decreta  prohibiia  haberi  in  claostris  Cistcr- 
ciensium,  477. 

Gratuitiim  noti  est  quiilqui.l  ob  lucrum  vel  operara  lo- 
catain  datur,  114. 

Gravius  nihil  cuiquam  imprecari  potesl  quara  avtritia, 
S1. 

Gregl  suo  pastor  bunus  vcrbo  et  eiemplo  praesens  tdot- 
se  debet.  96. 

Gregorius  (S.)  tricenarium  fleri  pro  dcrunctis  institoity 

Gtibcrnatori  navis  nauscabundo  simiis  cst  curiosus  pra»- 
dicator,  17. 

Gulaquid  sit,  49.  Gula  libidinem  fovet,  293.  Gula  qut 
tuor  kabet  sateilites,  298. 

H 

Habitns.  Ab  habitu  interiori  f  t  extcrlori  qnandoqve 
orilur  supf  rbia,  23.  Siib  habitu  vili  quaiidoqae  fdelitesdt 
superbia,  2i.  Habitus  exterior  signum  est  coroposiiiouis 
int<'rlorjs,  W.  ilabitus  monachtnoii  splendeat,  493 

H;rdus.  Cum  haedis  munerum  acceptores  in  iodicio  ex- 
tremo  collocabtiniur,  60.  Haeihim  furtivum  domi  soae  re- 
tineri  Tobiassenior  prohibuit,  119. 

ii^reditas  fcncratorum  vix  ad  tertiura  haeredem  tnns- 
it.  155. 

Haereticomm  mallel  S.  Augustiniis  et  S.  HIIariu»,li. 
H.-ereiici  et  feneratorcspcTdicibusiinmuudiscomparaiitury 
132. 

Harpyae  quid  sint,  180. 

Hebdom.ida)  dies  a  ciericisper  ferias  debent  numertrl. 
40.->. 

Hcli  Silonites  pro  peccatis  filiorum  raorte  punitus  cst 

Helvidius  impie  de  B.  Vlrgine  Deipara  scripsit,  145, 
16;i. 

Heraclitus  philosophus  .semi>er  flehtt,  503. 

Hierarchia  angclomm  a  Deo  Inslituta,  III. 

Hieronymiis  (S.)hislrionum  (autores  ad  clericttumpro- 
moveri  prohibebat,  129.  Monachis  affectum  camalem  in 
narentes  vetat,  183.  Eremi  solitodinem  cammendavit, 
185.  Quam  reverenter  martyrum  templa  vi.sllavit,  405. 
S.  Hieronymi  de  Hclvldio  sententia,  450,  465. 

Hilarloni'»  (S.)  cellula  cujus  formae,  494. 

Hilariter  psallentem  et  oranlcm  Dcus  dillfflt,  207. 

Hihlebertusr.enomanensis  eplscopus,  502,411,  4iH,  482. 

Histrio  nullis  homiuum  usibus  aptus  est,  129.  Hislrio- 
nibus  muncra  non  suut  crofranda,  128,  457,  4il.  Histrft- 
nibus  muncra  dare,  daemonibus  immolare  est,  129.  Hi- 
sti  ionicus  habltus  Christianum  uon  decet,  225. 

Homagium  quid  sit,  428. 

Homicidii  et  proditionis  maler  invidiay  29.  Ilomiciclk) 
par  criiBen  est  adultehum,  501. 

Hominem  de  paradiso  fugavit  snperfola,  21.  HomiO€m 
ex  domo  sua  tria  ejlciunt,  150,  300.  Homines  t  lupis  pr»- 
visl  obnratescnnt,  57.  Nec  homines,  nec  Deiim  refmeit 
tmbitio,  140.  Homlnes  dum  docent,discuut,  178.  Hommei 
arruali  qul  dicantur,  5t;9.  Hominl  diabolus  mutuo  td  mo- 
ram  suggerit  peccatum,  150.  Ifominia  pcccatoqutdruplai 
est  lavacmm,  508.  Homiui  in  inflrmitate  difDcile  et^  de 
peccalis  pocnitere,  525.  Hominis  sepulcra  sunt  qiitlaor, 
z28.  Hominum  geniis  triplex  paupertatcm  simulti,  126. 
Hominum  venalc  gcnus  sunt  advocatl.  155.  Homfnum  po- 
sitiva  juslltia  nihil  soliditatishabet,  156.  Hominum  mores 
Iria  rajxlme  cormmpiint,  140.  Homiiium  scnsutlittlf  st- 
cra  advcrsatur  Scrlptura,  21 1 .  Hominum  et  porcorum  vi- 
scera  mtgnani  habent  inter  se  similitodinem,  306.  Homo 
saccus  est  stercomm,  39.  Hdmo  qnomodo  dicaUir  rbibi- 
lis,  176.  Homo  multiplicem  habet  faciem,  256. 

Honestate  momm  praesit  quisquis  preest  dlgnlUle  , 
98. 

Honores  ac  divltiae  non  snnt  amicltfis  tnteponend», 
62.  Ad  honores  ecclesiaslicos  diim  Ecclesia  ccusu  eamit, 
ncmo  a.spiTabat,  140.  Honores  ecclesiastici  cum  roagno 
animaD  periculo  acquiruntur,  141. 

Honorificentia  quid  sit,  172. 

Horam  mortis  debemus  assidue  meditari,  521.  Hora 
rooriis  nobls  incerta  est,  524. 

HospilaHtatero  exemplo  suo  commendamnt  Abrabam 
et  Lot^  993.  Hospltalitas  filia  esl  miscricordlse«  292 


1001 


INDEX  IN  PETRUM  CANTOltEir. 


lomr 


Hugo  abbas  Claniacensis,  555 

Humaniiati  nihil  est  affinius  cleroentia,  252. 

Humanus.  Vn  bumanis  negoUis  sequenda  sunt  exempla 
prudenlium,  210. 

HumiliUs,  367,  569.  Humilitas  omnia  viiia  enerral  et 
onines  virtutes  colligit,  23.  Humilitas  superbie  adversa- 
tur,  54.  Humilitas  via  viia  nuncupatur,  55.  Humilitas 
quadruplex,  57.  Humilitas  non  animo  solum  sed  cunctis 
corporis  membris  est  exhibenda,  58.  Humilitas  sancttta- 
tis  fundamentum.  40.  Humilitas  Christi  docet  contentos 
esse  debere  humiiibus  habitaculis,  227.  Humilitas  obe- 
dientisB  mater  est,  285. 

De  humilitate  laudem  appetere.  humilitatis  subversio 
est,5t4.Humilitate  sua  scholam  coelestem  Christus  in  tcr- 
ris  erexit,  54.  Humilitatem  sequitur  exalutio,  58.  Humi- 
1itali's  aoquirend»  et  conservand»  gradus  snnttres,  55. 
Humilitalis  malae  duo  suntgenera,  57.  Humililatis  exem- 
pla  ex  Scriptura  sacra ,  57.  Humiliutis  collacunea  e.st 
nansuelttdo,  40.  HnmiliUtis  nutrix  est  paupertas ,  154. 

HvpocriU  est  qui  aliud   loquitur  et  aliud  facit,  15. 
Hypocriu  est  quisquis  humiliUle  caret,  58.  H.vpocriU 
sterquilinio  comparatnr,  59.  Hypocrils  jejunium  Deode- 
testabile  est,  296.  H>pocriUm  solus  Deus  agnoscere  po 
test,  294. 

Kjrpostasis  oinniiim  virtutam  fides  est,  238. 


Idololatra  est  omnis  avafus,  51  ^ 

Ignavia  el  acedia  impediunt  orationem,  289« 

Igni  purgatorii  aequipollere  debet  prssens  pQeoltentla^ 
518.  fgni  sacro  coraparatur  usura,  151.  Ignis  sacer  quale 
malum.  442.  Ignis  sterni  consideratio  peccatores  ad  ac- 
celerandam  puBnitentiam  instigat,  226. 

Ignoranlia  falsa  apquipollet  errori,  215.  Per  ignorantiam 
Don  censelur  peccare  sacerdos,  144.  Ignoranliae  fomes 
estadolatio,  117. 

Illicite  acquisiU  non  sunt  oflerenda  in  sacrinciuni , 
121. 

Impatientla  viris  potenlibus  solet  essc  familiaris,  154. 

ImpedimenU  canonic»  electloois  sunt  iria,  97.  Sine 
Iropedimento  orare  diu  et  psallere  difQcile  est,  289. 

impieUs  UdU  est  veriuiem  Ucere  quam  falsnm  loqui, 
163. 

Impoenliens  praedicans,  etiam  ex  ofncio  mortaliter  pcc- 
cat.  16.  ImpQenilentibus  neganda  sepultura,  582. 

Imprecatio  omnium  gravlssima  est  ut  quis  incidat  in 
manus  diaboli,  151. 

Improbus  cum  solus  est  mala  agiUt  consilU,  287. 

Impunitalis  mala,  405. 

locanUtloDdm  efTectus  in  parvulis,  568, 

Incessu».  In  iiicessu  supeH)ia  dignoscitur,  26. 

loeettns  qoarti  gradus  mious  crimeo  est  quam  adolte- 
riom,  547. 

Incompositio  exterior  incompositionem  ioteriorem  de-^ 
il0iat,26. 

locoDstaotes  compafantur  arundini  vento  agiUtc,  1P6. 

InconsUntia  rumorosos  comiutur,  ibid.  InconsUntia 
mllemm  est,  ibid.  Incoostaotia  meotis  membra  corporis 
prs^t  inquieU,  197. 

Indicia  superbi»  in  adolescente,  26. 

lodignas  promotionis  quatuor  causae,  145. 

lofamiae  noUm  incurrit  qoi  1n  diversis  regiooibas  cn- 
raiB  suscipit  anfmarum,  91 . 

lofemo,  ac  vuUas  meretricis  comparatur  avaritia,  52. 
lo  iofemo  feneratores  auro  bullienti  potabonlury  155. 

lofideles  qiiibus  compareotur,  259. 

loflrmiUtis  dolores  vix  admittunt  memoriam  de  pmol- 
teotia,  59». 

Ingratitttdinis  vitium  Deo  et  hominibus  esto^osom,  304. 

Inimicas  familiaris  pemidosissimus,  lt6. 

loiqaiUtem  totlus  populi  porUbuot  praplatt^  159. 

loiquitas  sua  uoicuique  poBoa  est  et  patibularo,  254. 

Injoria.  Ex  tojoria  dupliciter  nascilur  iovidia,  27. 

Inoocentla  vitae  est  fiindaoieotum  oomis  scientiad^  15. 

Inopiae  remediom,  45. 

Ab  institiitis  priraitivae  Ecdesia  qaaotom  recedaoC 
sangiiinitje,  109. 

lostromenu  musicalia  a  lasclvis  pericnlose  aadiuntur,223. 

loterpretes  sacr»  Scripturas  debeot  de  Cieiestibus  oe- 
gotiis  prudenter  tracUre,  12. 

Interpreutio  Scripturarum  oon  debet  peodere  avolao- 
Ute  oostra,  210. 

Introitus  roissae,  condimenU  varia,  405. 

InvenU  quaodo  po^suot  dari  pauperibus,  452. 

lovidia  etiam  Spirilom  sanctum  pefsequitur,  27.  loTf- 
'  db,  sicutet  superbia,  iodiciisquibusdam  maotfestator,  2d. 

PilTROL.    CCV, 


lovidia  horoicidii  ac  proditlonls  mater,  29.  Invidia  rarosle 
exstinguitur,  quin  rursum  pullulet,  39.  Invidia  quam  de- 
testabilis,  29.  Invidia  ct  superbia  quaedam  saocU  est,  SO, 
Iovidia,360,  561. 

Iram  vincere  majus  est  quam  civiutem  sibi  subjic^re. 
250. 

Jrasci  hominis  est,  54. 

Isaias  ct  Jercmtas  reoes  succiuctl  praedicare  Jubeotar, 
16,297.  Isaiae  prophetfa)  quot  o!im  erant  capita,  559. 

Invidus  estomnisavarus,5i.  Invidiae  mater  superbia3<^ 
Ivo  Carnotensis  librum  Dccretorum  ad  pedes  protjecit 
qoasi  inutilem,  158, 582. 


Jacob  patriarcha  cib  humililatem  a  Deo  diligitnr,  87. 
Jacob  poeniteoti  peccatori  comparator,  55.  Jacob  ob  pro- 
lis  multiplicat{onem  plures  ducens  uxores  excusatur.  94. 

Jejunii  diebus  semel  Untoro  accedltur  ad  roensam,  78. 
Jejunium  multiplex  est,  295.  Jejuniuro  exeroplo  sao  qol- 
nam  sanclorum  coromendarunt,  296. 

Jereroias,  et  Daniel  pueri  propbetarunt,  158.  JeremiaSy 
Elias  et  alii  multi  soliuriae  vft;edederant  exempla,  188. 
Jericho  defeclus  interpreutur,  17. 

Joab  in\idiae  et  superbiae  typiim  gessit,  29, 116, 117. 
Joannes  (S.)  BaptLsU  Christuro  baptizandum  Uogere  ve- 
retur,  85.  S.  Joaooes  BaptisU  praedicationem  suam  io 
choarit  a  poenilentia,  507.  S.  Joannes  aposlolus  an  (^ige- 
rit  relicta  sindone,  456.  S.  Joannes  eleemosynarius,  505« 
S.  Joannes  Chrysostomus  advocati  resputt  olUcium,  154. 
Job  advocatus  pauperum,  155. 

Joseph  non  nisi  probaU  ejus  saplentia  Domtaat  ^gypti 
Yocatus  est,  145.  Joseph  et  Moysem  praelatl  imitarid»- 
bent,  152. 

Josias  rex  auditis  verbis  legis  flevit,  150. 

Josue  terram  sanctam  discalceatus  calcare  Jobetor,  8Sr 

Jubal  rousices  inventor,  491. 

JncundiUs  aeterna  in  duobus  constslit,  552. 

Juda  proditore  deteriores  sunt  sacerdotes  respeetu  lo- 
cri  missas  celebrantes,  77.  Juda  proditofe  grarios  peccattl 
qui  Eucbaristiam  indigne  sumunt,  85.  Judae  fttoditofl  sl- 
miles  sunt  sanguinltae,  109. 

Judaeomm  pontiflcum  ambitionem  imitantof  saeerdcftoi 
bujus  temporis,  144. 

J  odex .  J  udichim.  Judex  non  sit  slroills  staters  qoaeroodfro 
pondereinclinaturJSl.  Judex  solumDeuro,  nun  aoteroami* 
cum  habeat  in  mente,  62.  Judet  ab  amore,  odio,  et  cupidhatli 
debet  esse  alieous,  62.  Judex  Simooiacum  occuitua 
damnare  non  potest,  105.  Judex  homiliter  de  se  sentUI» 
147.  Judex  sit  caecus,  591.  In  judice  maxime  elocerti  de- 
bet  clementia,  252.  A  Judice  saeculari  tutelas  duas  petem 
suspectum  est,  95.  Judicia  nostra  de  occnltis  temertirla 
sunt,  i92ir  Judicia  peregrina  aquae  et  igni  prohibeotor, 
197,596,482.  JudkiaperegrioasaepefUloot,  197,  Jodl^ 
da  pereffrina  nihil  certi  in  se  habere  rooltis  probaUir  6t- 
eroplis,  201.  Judicii  appeodicia,  591.  lojudicio  saogolnto 
noo  est  coojectoraliter  procedeoduro^  m. 

lo  jodicio  peregrloo  calurooia  roaoet  imponlU,  206.  lo 
judicio  extremo  Deus  omissa  exprobrabit,  nofll  «ateoi 
comroissa,  217. 

Judicis  ingeoiaro  hebeUnt  mooera,  61.  Jodiciom  tema- 
rariura  oritur  ex  superbia  vel  iovitfU,  195.  Judicium  ju- 
stum  judex  si  veodat,  SimooUcus  est,  i5S.  Jodicium  per- 
vertitur  quadrupliciter,592.  Ex  joramentofrecloent)  sspe 
labimur  in  peijurium,  168,290. 

Juramentum  tres  babet  coroites,  291  Juramentomx  noit 
prohibetur  ot  roaluro,  539.  Jurare  quaodo  liceat,  290. 

Jurare  Christianum  ooo  decet,  211,  290. 

Jusle  Ncquiri,  ac  retineri  quae  booa  p<»8int,  118. 

Justis  saepe  pro  Yitae  saoctitate  subrepit  soperbia,  21. 

Justitia  huroaoa  nfbii  habet  soIidiUtls,156.  JostitU  quld 
slt,  277.  Justitiae  officium  estcohibere  superbiam,  277« 

Juveotusatteodeoda  est  io  sacerdote  ordtoandD^-liS, 
161.  Joveotus  duplex,  412. 


LnbaiK  impostor  praelatos  EcclesiaB  moDerom  oapfatores 
praefiguravit.  59. 

Labium  aeneumin  introito  taberaacoMqaare  posfUiro 
16. 

Labor  roultiplex,  219.  Labomro  poenKentiae  praecerlere 
buroilitasdebet,'55.  Laborem  naturae  convertunt  boni  lo 
laborem  gratiae,  mali  aotero  in  laborem  colpae,  220. 

Lac«d«m()oes(iD)  bellum  parans  Xerxes  ab;^ol1cls  adii 
latoribos  decipitur;44. . 

83 


1003 


INDEX  IN  PETRUM  CANTOREM 


1004 


I.acrym»  pocnitenti»  calicem  alUris  raciunl  dulciorem, 
Kl.  Lacrvm»  quaMlam  laudabiles,  qu»dam  aulem  sunl  vi- 
Uosae,  245.  Lacryma)  maltiplices,  583. 

Lacti  coagulaio  comparalur  superbia,  23. 
■  Laicos  Teutonicos  sermo  B.  Bcrnardi  ab  atio  recitatus 
ad|lletum;commovii.li.Laicos  clericis  esse  melioresmaii- 
me  deslruil  Ecclesiam,  39,  151. 

Lamech  bigamo  deiestabiliores  sunt  qui  plures  in  Ec- 
)c'siis  digiiilalcs  usurpant,  95. 

Lamenlatio,  carmen,  et  vap,  quld  sint,  15. 

Lanfrancus,  359. 

Laqueos  mundi  evadet  sola  humilitas,  35. 

Lascivus.  A  lascivis  inslrumenla  musicalia  pcriculose 
audiuntur,  223. 

Laleranense  concilium,  443. 

Latratu  praslatorum  lupi  a  gregc  debent  arceri/»162. 

Latro  est  qui  in  admiaislralione  .spiritualium  lucrum 
temporale  sectalur.  75.  Lalronem  esse  pejus  est  quara 
Airem,  100, 108. 

Lavacrum  bominis  a  peccato  quadruplei,  508. 

Laudabiie  est  Dei  intuitu  advocatum  agere,  iS5. 

Laudari  a  turpibus  ila  turpe  esl  sicut  laudari  ob  tur- 
pia,  129. 

Laude  et  vituperio  homo  sicut  aunim  igne  probatur, 

Lazaras.  In  Lazari  resascitatione  docuit  Christus  quant« 
debeat  esse  peccatoram  contritio,308.  Lazarum  pauperem 
Christus  nomine  proprio  vocavit,  divitis  nomen  tacuii, 

Lecatorquissit,  441. 

Lcffale  sacerdotium  olim  vendere  erat  Simonia,  98.  In 
lege  Hosaica  Deus  duodecim  tantum  personas  exclusit  a 
eontrahendo  matrimonio,  138.  Legem  ignorare  non  de- 
bent  sacerdotes,  144.  Legem  communem  non  faciuut  pri- 
▼ilegia  paucorum,  159,  198.  l.eges  neminem  accusare 
obligant,  209.  Leges  omnes  veteris  teslamenti  umbra 
tnnt  futurorum,  157.  Leges  urbium  telis  aranearum  assi- 
milabat  Agellius,  158.  Leges  juxta  quautitatem  peccato- 
ram  slatuunt  quantitalem  pcenarum,  301.  Legis  divins 
implenda  sunt  opera  antequam  accedas  ad  doctrinam, 

Lepra  Giezilica  et  Simonia  quomodo  inter  se  differant, 
102. 

'    Leyius  crimen  est  prssenti  detrahere  quam  absenti, 
58. 

Lex  nators  quos  terminos  cuique  imponat,  45.  Lex, 
prsceptnm,  testhnonium,  justiflcatio,  judicium  quomodo 
differant,  137.  Lex  positiva  maxime  mobilis  est,  58.  Lex 
Det  potius  attendenda  est  quam  hominum  exempla,  210. 
Lex  temporalis  potest  motari,  447. 

Lia  Racheli  ab  ecclesiasticis  prsfertnr  ob  avaritiam, 

Libanius  sophista  amicus  Juliani  Apostatm,  535. 

Libidinis  nutrix  est  gula,  300.  Libidinosi  peccatores 
terrae  dicuntur,  22.  Libidinosus  porco  comparatur,  236. 
Libido  eo  plus  crescit  quo  plus  exercetur,  247.  Libido 
Cicilius  curatur  quam  avarilia,  52,  2i7. 

Librorum  superflua  mullitudo  lectoris  animum  distra- 
hit,  1,  538.  Libros  scribentes  Dei  honorem  et  proximi 
ntiiitatem  spectent,  369.  Libri  Job  quot  olim  fuerunt  ca- 
plU.344. 

Lingua  illius  sine  labore  praedicat  cujus  vitam  moribus 
pnedicat,  17.  Lingiia  ntia  succensentur,  167.  Lingua 
Tenalem  habent  advocati,  155.  Iii  lingnis  Igneis  super 
apostolos  cur  Spiritus  sanctus  apparaiL  15, 152. 

Lites  mult«  solent  esse  divitibus,  446. 

Litigantes  et  advocatos  exc»cat  ambilio  fori,  136. 

Litlera  quomodo  merelrix,  405. 

Lixivium  pa^nitcnti.T  quale  sit,  516. 

Locus  Hypogeiiis  subterraneus,  494. 

Loquacitas  mala  bou»  tacituruitati  adversatur,  167.  Lo- 
ouacitatis  mals  quatuor  causae,  167. 

Loqui  adversus  Deum  iniquitatem  quomodo  inlelliga- 
tur,  10. 

Lucas  (  S.  )  de  Ilungaria  moritur  excommunicatus , 
430. 

Lnc»  (S.)  Evangelium  in  quot  capila  olim  fuerit  divi- 
8um,  457,  536. 

Ludi  alearum  quotmala.401.  Ludus  spiritualis  Wiboldi 
tpisGopi  Cameracensis,  501. 

Lumliis  praecinctis  prophetae  qnatuor  praedicare  juben- 
tur,  16,  297,  ti6. 

Lupi  quas  prius  aspexerint  laciunt  obmutescerc,  57. 
Lupo  comparatur  dives  qui  neeessariis  non  est  contentus, 
48.  Luporum  rabies  a  Rr^^duobus  modis  arcetur,  146. 
Kupus  iu  fabula  quid  sit,  388. 

Luxuria  consumit  quod  congregavit  avaritia,  58i.Luxa- 
riam  fovet  ebrietas,  ^. 


Luxus  vestium  rcprehcnditar,  556, 491, 224. 
M 

Macula  omnis  peccati  deletur  per  confessionem,  S28. 
Maculas  corporis  m  introitu  tabernaculi  Judaoram  sacer- 
dotes  eluebant,>16. 

Madianitas  quomodo  Gedeon  vicit,  15. 

Magnanimitas  mater  fortitudinis,  285.  Magnanimitatis 
virlus  maximead'£ccIesiaepr8elatos  pertinet,  284.  Ma- 
pnanimitatis  exempla  plura,  285. 

Magnus  est  qiii  vasis  fictilibus  utitur  qnemadmodM 
ar^enieis,  48, 177. 

Malilia  advocatoram  declaratnr,  154. 

Mali  principii  malus  exitus,  158.  Cum  malis  oonTerm- 
dum  non  esl  nisi  causa  el  spe  correctionis,  180.  Midoraiii 
conversatio  ibgienda,  178, 179.  Maloram  omniumi 
est  quod  vivhnus  exempla  maleram,  210. 

Maium  Ignotum  vitari  non  potest,  21. 

Mamillaram  niiditatem  reprefaendit  quidam 
Cameracensis,  485>  490. 

Mammona  Deus  divjliaram.  41. 

Mammotrecti  qui  sint,  479. 

Mandatum.  Per  mandatoram  Del  obsemntiam  ad  ScfW 
ptnrarum  pervenitur  intelligentiam,  9. 

Manichaeus  in  sacram  eucliaristiam  blaaphemnSv  115. 

Manichseus  Brito,  480. 

Manna  ad  mensuram  gomor  euivis  ez  popQlo  brart 
sufficiebat  per  dlem,  78. 

Mansuetudinis  etymologia,  40.  Mansaetodo  ImmUtti- 
tis  collectaneadidtur,  40. 

Manumissus  quis  sit,  549. 

Marcellns  (S.)  Parisiensis  episcopus,  480 

Manus  cito  nemini  pnelalus  imponat,  157. 

Marcus  (S.)  sibi  poliicem  abscidit  ne  saceidos  ordfaia- 
retur,  85,  161.  Marcus  (S.)  Evangelista  uou  pollicem  aibi 
abscidit,  sed  quidam  anaclioreta,  411. 

Maria  (S.)  Deipara'c«teris  virtutibus  humilitatem  prc» 
posuit.  35.  Qusstuaria  dicitur,  577, -54. 

Mana  (S.)  Magdalena  pedeii  Domini  resorgentis  lan- 
gere  vetatur,  et  quare,  14,86. 

Maria  (S.i  Magdalena  turrita  dicitnr.  410,  556. 

Maria  (S.)  iEgyptiaca  semei  solum  in  deserto  endtt* 
ristiam  siimpsit,  84,  Solitari»  vit»  praebuit  exemplum, 
188, 196.  S.  Mari»  iEgypUace  ViU  a  quo  ait  oonscripu, 
472. 

Marrantia  quid  sit,  416. 
"  Martini  (S.)  episcopi  erga  sacerdotcm  reverentia,  171. 
S.  Marlini  episcopi  de  ove  pium  elbgiom,  210.  Ocolis  ae 
manibus  in  coelos  semper  fntendebat  255,. 287.  Eleemo- 
synaram  largitor  maximus,  258.  Adhuc  catechomenus 
potius  monacnus,  quam  miles  apparebat,  555. 

Martyrum  omnium  cracUtibus  atrocior  eat  pofgatoril 
pcena  loissima.  518. 

Maler  homicidii  et  proditionis  invidU,  29.  Mater  de- 
tractionis  invidia,  29. 

Materiam  peccandi  sspe  dat  occasio,171. 

Matrimonium  in  tertio  afflniutis  grado  prohibeter,  681 
Matrimonium  tantum  esse  in  remedium  quomodo  intelii- 
galur,  422. 

Matrona  munuscula  ab  amatore  redpiens  corroptioiui 
suspecU  est,  61. 

Maurilius  (S.)  episcopus  ob  levemcolpam  graYem^t 
poenitenUam,  192,  474. 

Maximillae  hsresls,  462.  ^      . 

Mediator  inter  Deum  et  hominem  est  pr»1atos,  i¥L    ■ 

Medicum  curporalem  infirmus  pluris.Ucit  qoam  aplri» 
tualem,  325. 

Mediocriusin  omnibus  tenenda,  174.  Tera  mediocritas 
in  quo  consisUt,  47.  ^  ^     ^,^ 

Ittegarenses  molles  conviv»,  et  superbi  sdiQcatoresdi- 
cuntur,  226.  .^^ 

Melle  adulationis  pauci  non  de1ecUntur,115. 

Membra  corporis  omnia  sibi  vindicat  snperbia,  25. 
Membris  omnibus  corporis  humilitas  praferenda  etl  , 
5K.  Membrorum  oorporumet  spiritualium  uterse  compafa- 
tio,3i,  111.  ^^ 

Mendaclum  vitium  viscosum  est,  279. 

Mentes  hominum  emollit  adulationis  oleum,  115. 
Mentium  bonarum  est  illuc  culpam  agnoscere  ubi  colpa 
nonest,  191. 

Mentiendicausas  non  habet  contemptus  moneram,  38. 
Mentiri  scrvoram  est,  non  filiorum,  274. 

Mercenarius  est  qui  Deum  proptcr  aliud  quam  ipsom 
amat,  73. 

Mereif  ix  omnia  membra  habet  venalia,  155. 

Meritoriom  est  Dei  intuitu  advocatum  agere,  t56 

Meritum  audientis  et  viU  loquentis  pradicatioui  re- 
spondere  debent,  14. 


1005 


INDEX  IN  PETRUM  CANTOREM. 


looe 


MeU.  Ad  metam  salatls  pervenire  copientes  debent 
lumbis  succincti  currere,  224. 

Miles  unus  duabus  legionibus  prxessenon  polesl,  90. 

Milones  episcopi  duo,  491. 

Ministri  ecclesiaslici  Liam  Bacheli  praeferunt,  94. 

Miracula  patrare  eliam  injustis  inlerdum  conceditur, 
199,  257. 

Misericordis  avaritia  opponitur,  83.  Misericordia  omni- 
bus  impendenda  est,  123.  Misericordia  spccialis  est  cha- 
ritatis  Hiia.  2i7.  Misericordia  maiime  commendabilis  est 
in  Deo  et  hominibus,  247.  Misericordia  plenitudo  virtu- 
tum,  248.  Misericordi»  dus  snnt  species»  250. 

Misericors  non  legitur  ulius  nisi  bono  fine  obiisse, 
249. 

Missa  sicca,  405.  Missa  sicca  pro  fidelibus  deAinctis  non 
solet  celebrari,  81.  In  Missa  cnr  post  liosti»  consecratio- 
nem  cantetur  Agnnu  Det,203.  MissaeatechumenorumqojR, 

407.  In  missa  quid  brachiorum  extensiones  significent» 
405.  Miss»  diversamm  faciemm  refelluntar,  79.  Miss» 
bifaciat»  similes  sunt  idolo  Nabuchodonosor,  80.  Misss 
bicipites,  quae  sint,  406.   Miss»  lavorabiliores  q*ia9sint» 

408,  Misss  introitus  condhnenta  varia,  405.  Misse  cele^- 
brands  reverentia,  ibid.  Miss»  oblationes  a  laicali  per 
soua  non  sunl  palam  recipiende,  408.  Misss  canon  major 
et  minor  quis,  407.  Missam  ter  celebrare  in  feslo  Natalls 
Domini  concessum  est,  76.  Missam  celebrare  semel  tan^ 
tum  in  die  sacerdoti  concessum  est,  78.  Missarum  plu- 
rium  annexio  non  satisfecit  benefiictormn  intentioni,  81. 
Missarum  multiplicatio  procedit  ex  cuniditate  sacerdo- 
tum,  82.  Missas  qui  pretio  celebrant  Juaa  proditore  sunt 
deteriores,  77. 

Mites  mulii  snnt  dum  iliis  non  conlradidtur,  517.  Mitis 
non  est  qui  humiiis  non  est,  40. 

Mitrs  cornua  duo  quid  significent,  113,  429.  Milrse  ab- 
batialis  lingulae  du»  subjecuonem  significent,  114. 

Modestia  et  modus  in  omni  opere  bono  servandus  est, 
175. 

Modus  intrandi  in  Ecclesiam  catholicam  quadruplex, 
97.  Modus  varius  conferendi  beneticia  ecclesiastica,  103, 
104,  105. 

MoIIIiiem  vestium  seqnitur  superbie,  et  inconstantisB 
vitium,  224. 

Monachisportantibnscadaver  ihneratoris  objicit  milesdi- 
cens,  455.  Monachi  superioribus  suis  majorem  debent 
obedientiam  quam  canonici,  204.  Monachi  vocabulnm  quid 
si^ificet,  533.  Monachis  carnalem  parentum  afl^ectum  S. 
Hieronymos  dissuadel,  183.  Monacliorum  vitam  solita- 
riam  Christus  instituit,  Joannes  Bapiista  commendavit, 
188.  Monachorum  solitariorum  tria  ffenera,  Und.  Mona- 
cborum  vestis  non  splendeat,  499.  Monachorum  proprie- 
tas  quantom  vitium,  535.  Monachorum  multi  dum  paren- 
tibiis  miserentur  animas  perdunt,  182.  Monachum  mente 
m[Qiu  S.  Benedictus  precibus  suis  a  tentatione  liberavit, 

Monasterium.  In  monasteriis  divisiones  et  schismata 
mult»  pariunt  traditiones,  207.  In  monasterium  junlores 
▼idu»  non  sunt  admittendae,  123. 

Monastic»  qusdam  traditiones  improbanlur,  205. 

Moueduiis  monachi  proprietarii  comparaotur,  335. 

Mouialibus  prsdicans  S.  Bernardus  obmulescit,  quare, 

Monoculns  abbas  Clarevallensis,  554. 

Monstris  poetarum  fictiliis  comparantur  plurium  bene- 
fldorium  retentores,  87.  Monstra  iufinita  parit  ebrieus, 
500. 

MoDtanus  haereticus  Catharus,  462. 

Morbus  ignotus  non  polest  curari,  117. 

Mores  homimim  tria  maxime  corrumpunt,  140.  A  mo- 
ribus  commnnioribus  philosophia  non  abnorrct,  47. 

Mortaliler  peccant  qui  hostiam  sacram  indigne  sumunt, 
84«  Mortaliter  peccat  advocatus  dives  si  pro  palrocinio 
aiiquid  exigat,  136. 

Morte  caiamilosa  ssepius  decedunt  advocati,  155.  Mor- 
tls  horam  debemns  semper  meminisse,  321.  Mortis  hora 
Incerta  est,  324.  Mortui  raros  inveniunt  amicos,  260. 

Moyses  a  mnnerum  acceptione  innocuus,  55.  Moyses  in 
monte  Oreb  jubetor  calccos  deponerc,  86.  Moyses  non- 
nisi  signis  pluribus  acceptis  ad  Pharaonem  accessit , 
1 17.  Moysen  et  Joseph  prslati  imitentur,  152.  Moyses  et 
Phinees  acceptionem  personarum  fugerunt,  173  Moyses 
aamalem  afl^ectum  vitavit,  184. 

Mulctrale  quid  sit,  538. 

Mulier  non  nisi  sexagenaria  admittatnr  ad  custodiam 
Tirginum,  158. 

Multitudo  liominam  qno  copiosior  fuerit,  eo  difOcilius 
regitor.  44, 116.  Multitudo  non  parit  peccandi  patroci- 
nium,  205.  Multitudo  constitutlonum  gravat  constituen- 
tcs,  204.  Mullitado  traditionam  multos  transgressores 


cohsiituit,  206.  MoUilndo  vix  punitornlsi  pfb  ftirto  dt 
analhemate,  121,  434. 

Mundana  omuia  monachis  esse  debent  sub  anatheitttA^ 
553.  ^^ 

Mundi  pompae  difficuUer  possont  caveri,  25.  fn  mandi 
ruinam  superbia  et  invidia  stmul  couspiraverunt,  29.  Mai>* 
di  laqiieos  evadet  soIahumiIitas,55.  Mundum  com  Chrbto 
judicabunt  qui  omnia  pro  Chrislo  reliquemnt,  42 

MundlUa  cordisquae,  511.  Mundiliam  cordis  fides  in- 
choat,  spes  et  charilas  consummant,  262. 

Munera  quenam  possiot  juste  acquiri  ac  retineri,  118. 
Munera  a  feneratore  accipere  periculosum  est,  153.  Munert 
exc«cant  oculos  judicum,  57.  Munera  siint  triplicla,  419« 
In  mnneribus  dandis  qii»  consideraiida  siut,  12i.  Mane- 
mm  acceptionem  repuiit  Abraham  etiam  victor,  54.  Mu* 
nemm  acceptio  signum  est  divin»  reprobationis,  56.  Mn» 
neram  acceplio  multiplex,  58, 120.  Murot  Jerosaleiii  pth 
mos  Nabazardam  destraxit,  297. 

Moscc  nocentes  qa«  dicantor,  512. 

Mvsteria  Domioi  tegenda  sont,  opera  antem  prcdicaii* 
da,  9.  Mysteria  misss  varia  expllcantor,  80. 

N 

Nabal  praelatos  Ecclesi»  monera  'captantes  praeflgitfs» 
vit,  59.  Nabal  ob  ingratitndinem  a  lieo  percussos  est, 
504. 

Nabuzardan  magister  coqooram,  575.  Naboiardaa  pri« 
rous  destmxit  muros  Jerusalem,  297. 

Nsvus  quid  sil,  426. 

Nativitates  nostra^  plurcs  sunt,  110. 

Natura  in  usu  temporalium  cunctis  modum  pfaefixit,  23. 
Natura  sepeiit  homiiies,  494,  495.  A  naturae  dono  orltut 
superbia,  24.  Natur»  et  ibrtunae  compcdes,  44.  Natune 
lex  quos  terminos  cuique  imponit,  45.  £x  nator»  eodeiA 
otero  nat»  snnt  continentia  et  abstinenlia,  71.  Natune  et 
gratiae  talentumjubet  Deus  multiplicari,  130. 

Naturale  est  homini  vitare  incommoda,  2i0.  INatoralia 
desideria  finem  aliquem  habent,  49. 

Navi  simiiis  est  vita  humana,  17. 

Necessitati  paoperom  eroganda  est  eleemosyna,  hoii 
aotem  sangoini,  125. 

Negoiiissaecolaribosrenonliarejobentor  prelati,  155. 
In  negotiis,  homaois  exempla  pradentom,in  viasalatia  !«• 
gem  Dei  atteode,  210. 

Nemini  debet  fraos  soa  patrochiarl,  127. 

Nepotes  soos  promoveri  ad  honores  Anselmns  docUlt 
Doluit,  ne  superbirent,  125. 

Nero  imperater  vbiis  est  in  inferis  com  snis  •dvocatit 
in  balneo  auri  bullientis,  155. 

Nicolaus  (S.)  Ineleemosynisexcelluil,  258. 

Nobiles  aliis  humiliores,  557.  Mdbiles  falsi  qu.  sint, 
ibidi 

Nobilitas  vera  qu»  sit,  556.  Nobilitas  generis  indi- 
gnos  ad  dignitates  promovere  solet,  143. 

Noe  et  Lot  non  in  domibus  superbis,  sed  in  humilibus 
tentoriis  habiUrunt,  225. 

Nomen  omne  Dei  inelfabile  est,  10.  Nomen  Lazan  paii* 
peris  Christus  exprimit,  divitis  epulouis  nomen  tacet, 
44.  Nomen  pasloris  non  meretur  qui  sibi  commisso  ^egt 
non  adest,  91.  Nomine  olei,  et  maledictionis  adulatio  10-* 
telligitur,114. 

Nomenclator  quid  sit,  441. 

Notam  infami»  incurrit  qui  in  regionibus  diverslsctf' 
ram  susclpit  animamm,  91 . 

NovsB  traditiones  saepe  dant  matenam  delinqueBdif 
206. 

Novitas  missaram  procedit  ex  cupiditate  sacerdotum, 
82   ' 

Nuvitiani  qui  sint,  480. 

Nudi  nudum  Christum  sequentes  mondum  cum  Chrfsto 
judicabunt ,  45.  Nudos  vestife  opus  misericordis  est , 
&4. 

Numero  (In)  vlrtutum  computator  qoi  diviUas  concupi- 
scil,  155. 

Nummus  est  generis  quadruplicis,  102. 

Nutrix  virtutum  paupertas,  41.  Nulrix  majoris  charita- 
tis  pauperUs  est  voluntaria,  44.  Nutrix  soperbis  aduli' 
tio,  117. 


Obelos,  qoid  sit,  S3d. 
Obedientia,  qoid  sit,  283.  ^     ^, 

Obedienti»  mater  est  horoflitas,  ^285.  Obedientif  tri 
Blex,  ibid,  Obedientia  inj^eocatis  pernidosa,  284. 
Oblatio  unica  Christi  in  croce  fuit  suflicieiis  ad  redcu^ 


1307 


INDEX  IN  PETRUM  CANTOREM. 


lOOS 


Hiionem,  77.  Oblationes  a  populo  in  misssa  facl«,  indeceD* 
lcr  a  laicali  persona  publice  reclpiunlur,  408. 
Obnissa  quid  sit,  555. 
Obsequium  sordidum  quodnam,  422. 
Obsoulurum  diversitas  corpus  inquinant,  non  alunt,  1. 
«     Octonaria  psalmi  cxmii  qualiter  inlelligenda,  502.  Octo^ 
naria  psalmi  cxviii  per  vers um  Gloria  Patru,  Benediclini 
dividunl  in  horis,  503. 

Occasionem  omnem  cupiditatis  efl^igere  debemus,  54. 
Occasiones  pcccati  fugiend»,  1 7  i . 

OccaUus  peccator,  si  non  sil  praelatus,  potest  pr»di- 
care.  Pralatus  autem  in  morUli  peccato  existens  non™>- 
test,  16.  OcculU  detractio  crudelior  quam  manifesta,  33. 

Oculos  ante  el  retro  clericos  habere  debet,  50, 92. 
Ocnlorum  privatio  maxime  corpus  deturpat,  92.  Ob  ocu- 
liw  mortis  nora  habenda  semper,  521. 

Odium  fraternnm  effectus  invidi»,  27,  quam  grave 
peccatum,  ilnd.  Ab  odio  et  amore  privato  debet  removeri 
cquus  judex , 62. 

OfBcialinm  eccleslasticorum  avaritla  sugillatur,  65.  Of- 
fidalium  episcopi  tria  genera,  393. 

Oflicium  praelatorum  quodnam,  1 45.  Officium  advoca- 
torum  olim  viie  et  abjeclum  repuUbatur,  134.  Officia  Ec- 
f  lesiae  non  sunt  vendenda,  396.  Oflicium  papale  triplex, 
171.  Contra  ofllcium  facil  qui  existens  in  proposilo  pec- 
candi  et  impoDnitens  praedlcal,  16.  Ofllcia  divina  tripiicl 
ex  causa  ceiebrantur,71.  In  ofliciis  ecclesiastlcisDensnon 
popnli  frequentiam,  sed  devotioncm  specUt,  74.  Ofliria 
magns  familise  diversa,  91.  Oflicium  boni  paslorls  quod- 
«lam,  96.  Oflicia  ecdesiastica  turl>antur  cum  quis  se  a  ju- 
Tisdictione  ordinarii  sublrahit,  112. 

Oleum  duplex,  maledictionis  et  adulationis  esl,  114. 
Bleo  vasa  vacua  pauporis  vidus  roplet  Eliseus,  22. 

Omiitere  melius  est  diviua  ofllcia,  quam  indigne  Ira- 
elare,  74. 

Opes  omnes  suas  Crates  Thebanns  ad  philosopmam  ac- 
cedens  abegil,  54. 

Opera  summi  ponliQcis  vituperare,sacnlcgium  est,  lU. 
Operam  suam  advocatus  licite  potest  vendere,  133.  In 
vopere  bono  servandusmodus,  175. 

Opportuniutem  fomicaadi  prsbere  cum  possls  impe- 
^ire,  morule  est,  203. 

Opus  quodvis  duobus  terminis  concluditur,  71. 

Oratio  sapientis  debel  vit»  concordare,  19.  In  oratione 
Dominica  Panis  quotidiatm  quis  dicatur,  78.  Oratio  Do- 
minica  cur  communioui  alUris  a  sacerdote  prsroittitur, 
87.  Oratio  duas  a  as  debot  habere,  256.  Oratio  quid  sit, 
186.  Orationis  efllectus,  288.  Oraiionis  efl^eclum  quidnam 
jmpediat,  290.  ^^ 

Orare  est  opus  maximum  omnium  virtutum,  286. 

Ordinis  in  opere  bono  permuUtio  merilorum  mnUt 
formam,  191,  216.  Inter  ordines  sacros  subdiaconatus  de 
novo  insertus  est,  157.  Ordines  sacros  non  leviier  con- 
fenint  praelati,  tbid.  Inordinando  sacerdote  speclanda 
»Us,85. 

Origo  superbiae  quae  sit,  25. 

Origenes,  sicut  docuil  iU  vixit,  211. 

Oris  confessio  maximapars  estsalistactionis,311. 

Ornatus  verborum  non  requiritur  dum  veritaspatet,17. 
;Omatus  vestium  reprehenditur.  356. 

Omamentum  praelati  esr  patientia,  154. 

Oman  cur  non  reprehenditur  ut  Ephron  ob  venditio- 
nem  terrs  consecrandse,  387. 

Oscula  triplicia,  413.  Oscuium  pacis  olimfeneratori  non 
dabatur  inmissa,  131. 

Osliarius  camerae  ordinandorum,  nil  ab  ordinandis  po- 
test  exigere,  425. 

Ostium  et  via  ovium  Christus  est,  96. 

Otiosi  malum,  488.  Oliosi  verbi  definitio,  169. 

Olium  et  quies  pusillos  reddunt  animos,  286. 

Oves  quomodo  pastorem  sequi  debeant,  96. 

Oia  erat  de  tribu  Levilica,  410.  Oza  Leviu  arcam  Do- 
mini  Ungens  indigne,  morte  percutitur,  83, 109. 

Ozias  rex  coutra  ofUcium  thus  Deo  ofTerens  lepra  per« 
CuUtur,  ibid. 


Pactio  pecunie  pro  absolutione  spiritoali  parit  Simo- 
Diaro,  67.  Pactio  omnis  in  spiritualium  administratione 
abigenda,  101. 

Palemon,  543. 

Panis  abundantia  origo  peccati  Sodomomm,  488.  Panis 
nouiine  omne  necessarium  Inteliigitnr,  489.  Panis  quoti- 
dianus  in  oratione  Dominica  qpis  iDtelligatur,  79.  Panis 
ttODiine  delici»  IntelligaDtur,  572. 

PallidlSauetihaiDaro8uat^l9.  Sorom  timplkitas  in 
tesUtu,  S2S.  Jojimb,  296., 


Papa  polest  canoncs  condere,  interpretari  et  abrogare, 
138.  Paps  opera  redarguere  est  sacriVegium,  114.  Pap« 
Idoneitas  in  quo  consistal,  553. 

Papale  oflicium  iripiex,  171.  Papatum  donec  Ecelesia 
pauper  fuit  nemo  ambieliat  papalus  vacat  per,  55.  die^, 

Papirii  praetcxUti  excmplum.  436.  Participatio  non  ha 
benda  cum  detractionibus,  35.Pascha  toties  sacerdos  ce 
lebrat.  quolics  ad  alUre  accedit,  72. 
Parenlum  afl^ectus  camalis  fugiendus,  181 
Passio  Chrisli  superbis  non  prodcst,  24. 
Pastorum  a('/!usalio  quando  recipienda,  48.  Pastor,  Za- 
charias  et  Serapion  eremita  r»ilcntium;  commendant«  168. 
Pastor  ignoraiis  praeco  muUis  est,  155  Pasloris  offlcium 
e^tgregi  semper  adesse,  91.  Pastor  bunus  iDtrai  per 
ostlum  quomodo  intelligitur,  %. 

Palienlia  virtutes  nmnes  probat,  266.  Patientia  notris 
obedientiae,  283.  Palientia  habenda,  517.  Patienti»  cir- 
cumsuntia,  515.  Patieniia  oinamonium  urslati,  154.  Pa* 
tientis  et  forlitudinis  diflierentia,  273.  Impatientia  qo«- 
dam  sancU  est,  273.  PatientU  triplei  objicienda  triplid 
persecutioni,  271. 
Patrimonium  cruciflxi,  123  et  436. 
Patrocinium  justum  licite  potest  vendere  advocatni^ 
Paulus  apostolus  (S.)  in  pr«dicaiione  sua  ab  ootni  mo* 
nerum  acceptione  abstinuit.  Quinque  ob  causas  a  subditfe 
suismuneraaccipererenuit,  69, 128.  Nonnisi  sezagena- 
riam  mulierem  admittit  in  custodiam  virginum,  161. 

Paulus  (S.)  primus  eremita  morluus  oravii  287.  A  satt» 
cto  Antonio  visiutur,  226,  ct  296. 

Pauper  sincerius  ridet  quam  dives,  42  Pauper  sii  ele- 
ricus  in  pecunia,  dives  in  conscieniia,  50.  Pauperum  ret 
diviiibus  dare  sacriloginm  est,  122. 

Pauperlatis  laus,  575, 374.Paupertatcmslmulant*.tripUcis 
gencris  homines,  126.  Paupcrus  volunuria  custodia  vlr- 
tutum,  41.  ChariUlis  signum,  44.  IlumiliUlis  nutrix,  154. 
Paupertatem  Christus  docuil  vcrbo  el  exemplo ,  44^ 
Paupertas  eos  oslendit  a  quibus  quisque  amctur,  115. 
PauperUs  Christi  maxime  apparuit  in  cruce,  53.  Piuper* 
tas  contempta  obcst,  observata  prodcst,  f54.  Pauperta- 
tis  prxdicatori  nccessaria  csl  pauperus,  155.  Paupertat 
aduialionem  non  invenit,  115.  PauperUs  viduarum  sob- 
levanda,  123.  Paupertaiemsimilant  triplicis  geueris  bo  • 
mines,  126. 

Pax  triplex,  165.  Consummatio  virlutum,  ifnd.  £1e- 
ctro  comparalur,  513.  Pacis  efl^ectus,  113, 114,  et266. 
Pax  in  missa  datur  posl  consecrationem  ei  cur,  265.  Pe- 
neralori  non  dabatur  olim,  131.  Pax  Ecclesi»  consistli  te 
ratione  dati  et  accopli,  69. 

Peccalum  gravissimum  eucharistiam  indigne  soraere. 
83.  Pcccatum  quod  non  diluitur  suo  pondere  ad  aUod 
trahit,  324.  Peccalorum  causa  supcrbia,  21.  PeccaU  mo- 
nialium  reddunt  S.  llernardum  mutum  ad  prapdlcandooi, 
14.  Peccare  pcr  ignorantiam  non  censeiur  saeerdot» 
144.  Peccalorcs  provocal  ad  pocnitentiam  acceleraBdam 
recordatio  poenje  sternse,  326.  Peccalores  coeli  ei  ierr« 
qui  snnt,  216.  Peccalum  grave  odium  fratemumy  27^ 
Pecc;«.orper  humiliutem  primo  habet  accessomadDeoiDt 
34.  Peccatoribus  bene  facere  et  daemonibus  hnmolare  pir 
crimen  est,  124  Peccat  gravius  fenerator  quam  fur,  151. 
PeccaU  audientium  debel  prsdicator  ejicerequatuormo- 
dis,  171  Peccati  occasio  fugienda,  ibid.  Peccati  conseBlit 
qni  non  corripit  cum  possit,  189.  Peccatori  si  iestisadskt 
peccatum  impeditur,  187.  Peccatum  unius  saepe  lo  toUm 
congregationem  retorquetur,  189.  Peccantibns  sapeibU 
est  primum  peccatum,  et  poenitenlibus  esl  uliimomy  fl. 
Peccati  morUlis  macula  impedit  efliectum  bapiismi,  SOO. 
PeccaU  a  confessariis  nonsuiit  Ieviganda,215.  In  peeeitlf 
perniciosa  obedientia,  284.  Peccatis  singulis  poenlieBtii 
opponil  contraria  remedia,  318.  Peccatom  inoliium  debet 
p<enitentia  sicul  ferrum  igne  el  maileo  purgari,519.  Peo- 
cati  consuetudo  difficulter  eraditur,  523. 

Pecuniarum  maxime  cupidi  sunt  advocati,  153.  Peco* 
ni»,  poenae  et  culp«e  Ulentum  prohibei  Dominos  darl  sd 
usuram,  130. 
Pelliparii  qui  snnt,  492. 

Perdicibus  immundis  comparantur  hftrttid  et  osorariL 
132. 

Peregrina  aqu»  et  ferri  jodicla  prohibcDtor,  482.  la 
peregrino  judicio  calumnia  manei  impuniU,  203,  et  196. 
Perfectio  angelica  est  nou  allter  sapere  quam  se  ret 
habet,182. 

Periculosa  sunt  vcrba  qn»  delecUbilia,  20.  Periculo» 
sum  esi  a  fcneratore  donaria  accipere,  135. 

Perillus  aulicus  l*halaridis,  498.  Prnprio  moriis  eoflH 
mento  cmciatus,  234. 

Permuutio  beneQciorum  ob  solom  lacrom  esi  Simookf«y 
lUCL 


10« 


INDEX  IN  PETRUM  CANTOREIL 


l(HO 


PerroenoDf  s  qat  slnt,  455. 

Perionam  amici  eiuit  judex  cum  penonam  jodids  in- 
^Lit,  62.  Penonarum  acceptionis  definitio,  172. 

Pcrsonatus  esl  benencium,  413. 

Persecutonim  duo  sunt  genera,  115.  Persccutioui  tri- 
|iUci  triplex  patienlia  objiciencia,  271 

Pftlri  rantoris  revcrentia,  circa  venerabile  sacramen- 
t!.m  allaris,  409.  Quando  hoc  opus  composuit  uoudum 
*  erat  momichus,  554. 

Petri  Abaelardi  errorem  convicit  S.  Bernanlus,  434.  II- 
licite  acquisila  pauperibus  erogare  renuit,  1 20. 

Petri  Bleseasb  coulra  acceptores  munerum  sentcntia, 
598. 

Petri  de  Riga  Remen.^is  clerici  versus  in  S.  Scriptu- 
ram  nondum  impressi.  518  et  450. 

PelrusMonoculusabbasf'lareTallonsisquandoobiit,534. 

Petrub  Berthorius  con.scripsit  epitomen  genealogiac  fl- 
liorum  Adam.  quod  opus  vucatur  a  Trilhemio,  Breviarium 
Biblm,  548 

Petrus  (B. )  non  ^isi  post  trinam  dilectionis  coQfessionem 
Ecclesia  est  pr»feclus,  143.  Ob  «latem  provertiorcm 
oeteris  apostolis  est  prslatus,  158.  Ananiam,  Saphiramet 
Simoaem  Magnum  ob  Simonia  crimen  graviler  corripii, 

Pbarisaicum  Jejunium  Deo  odiosum,  296. 

Pbilistbei  procuraverunt  ne  esset  bber  ferranus  in 
populolsnel,  143. 

Pbilosopbie  nomen  odiosnm  47,177.  Philosophia  coe* 
lestis  hor  promittit  ut  te  Deo  aliquid  parere  laciat,  G. 
Pbilosophia  coeicstis  ab  humana  difl^ert,  18. 

Philosophos  nil  adeo  infestat  quam  cum  verba  non 
opera  Iractare  dicuntur,  16.  Phiiosopbipropositum  secun- 
dom  naturam  vivere,  47, 177. 

Pbinees  et  Mujses  personarum  acceptionem  qoomodo 
flifferint,  173. 

Pietas  danlis,  non  aotem  qoantitas  rei  dat»  commen- 
dat  eleemosynam,  230. 

Pignos  quid,  537. 

Pigritia  magnum  peccatum.  216.  Pigrilia  in  omnibos 
boroinibos  redarguitur,  maxime  autem  in  clerico,  219. 

Pilum  quid,  492. 

Ploratores  qui  sunt,  401. 

Poena  levissima  purgatorii  gravior  est  omnibns  crucia- 
tibos  mart}Tum,  318.  Poena  detraclorum  iriplex,  33. 
Pcpn«  Simoniacorum  variae,  106.  Pa>n»  quibus  ChorilaB 
Tarie  afDciunlur,  109.  Pivna  usurariorum  quadruplex, 
135  Pcena  arbilraria  peccatis  iujungunt  confessarii,   215. 

Pocniteus  non  est,  nisi  qui  se  scntil  palientem,  270. 
Poenitentibus  periculosa  est  praeteriioruin  volupUiluin 
recordatio,  317.  Poeniienti  tria  prscipue  debet  iiijungere 
confessarius,  171.  Pucniienti  avaro  injunccnda  est  pecu- 
nie  in  pauperes  erogalio.  53.  Erga  pa^nilenlemquomodo 
•e  debet  gercre  confessarius,  171. 

Pomitcntiae  laborcm  debet  prscedere  humilitas,  35. 
Pocnitenlia  duas  habct  manus,  219.  Pobnitentis  flagellum 
componitur  ex  quatuor  virgis,  516.  Pceuitenlia  est  anti- 
dotum  contra  omnia  peccata,  507.  Ad  pwnileiiti»  perie- 
ctionem  quatuor  sunt  necessaria.  306.  Pa>nitenliam  dille- 
reni  osqoe  ad  diem  morlis  rjiro  verc  pcpniiet,  517.  Pueiii- 
tenti»  comes  est  forliludo,  318.  Ptnnilenlia  debet  eqiii- 
pollere  igui  purgatorio,  318.  Poenilenlia  ob  septem  cau- 
<as  est  acceleranda,  323.  Pwniteutia  sequitur  prsecipitem 
semionem  et  actionem,  195. 

Poetarum  varia  figmenta,  79. 

Pompa  dbboli,  ZS6. 

Popilius  maxime  ingratus  Ciceronem  trocidavit,  505. 

Porcorom  et  hominum  viscera  magnam  habent  inter  se 
eODvenientiam,  506.  Porco  libidiiiosus  comparatur,  256. 

Posiliva  bominum  Juslitia  nibil  habet  soliditatis,  136. 

Poteotum  stalus  periculosus,  quare,  181.  Poteutibos 
amica  solet  esse  impaiientia,  154. 

Prcdicare  noo  est  diaconi  ofBcium  ex  auctoritale,  157. 
Prsdicare  ac  altari  minibtrare,  interdum  de  laudis  cupi- 
ditate  oriuntur,  59. 

i  Priedicatio  moltiplex  13,  et  16.  Prsdicatio  est  tectum 
exercitii,  S.  Scriplurs,  ibid.  Pr»dicationi  vox  necessario 
sub.servit,  ibid.  Praedicalionis  vox,  vocem  fletus,  vocem 
confessionis,  ac  tandem  vocem  exsultationis  sereuata 
conscientlsB  subs^uitur,  ibid.  In  praKlicatione  mores 
pnedicantis  potius  quam  verba  loquunlur,  14.  PraKlica- 
tio  non  debet  haberi  nisi  de  praemio  patri»,  de  poeniten- 
tia,  et  de  poeua  gehennx,  praedicaiio  contumeliosa  et 
•candalis  plena  est,  qu«  sit  per  eum  cujus  vita  despicilur, 
16  Prsdicatio  debet  esse  talis  qualis  S.  Scriptura,  ut  cu* 
ret  infirmoe  potius  quam  delectel  euriosos,  18.  Praedica- 
tionis  homilis  vari»  similitudlnes,  20.  Pr«dicatio  assidua 
non  froctificatsed  vilescit.  78,  99,  147  et  166.  Prsedica- 
thmis  vox  quinloplei,  160.  Pradicatio  teroperaRda  se- 


cundomcap«citatemaodltonim,109.  Praedicatiooem  suaoi 
S.  Joannes  Baplisla  incboavita  pa>nitenlia,  307.  In  pr»- 
dicatiouibus  uliiia  et  suflicienlia  tantum  sunl  appoueuda. 
21.  fi-'  f 

PraHlicalor  qui  nonardet  non  arcendit,  14.  In  prsedica- 
tore  reqiiiruntur  vita,  scienlia  et  facundia,  16.  Praedica- 
tor  eleganliae  nimium  curiosus,  non  magis  Juvare  potest, 
quam  navis  gubernalor  nauseabundiis,  17.  Praedicalor  ju- 
betur  non  esse  anxiuscirca  composilionem  etcuram  ser- 
monis,  18.  Prxdicalor  sapiens  debet  dirigere  sermonem  : 
joxta  capacitalem  auditonim,  18  Prasdicator  gratanter 
auditur,  qiiiviviiul  loquitur,  146.  Praedicalorem  oecel  vite 
aus'.era,  1 46.  Circa  prsdicatorem  duae  causae  taciturnila- 
tis  debcnt  attendi,  167,  praedicalor  quomotJo  et  que  loqui 
debet,  167.  Pnedicator  gallinse  siinilis  es.sedebei,  170. 

Prsplatus  pecc«'ttor  eliam  occultus  criminaliler  peccabit 
si  prxdicaverii,  16.  Praelalorum  tacilurnilas  mala  repre- 
henditur,162.  Prjelati  Kcciesiarum  pro  justitia  munera 
accipienies,  Nabal  lundentioves  a.<«imi!antur,  59.  Pr»- 
Iniorum  injust«e  exlorsiones  reprebenduntur,  65.  Pnela- 
torum  ofliciales  exactores  accipitribus  comparantur,  09. 
Pr?elati  minoris  re<  omnes  iii  poiestate  suni  prielati  ma- 
joris  tum  demiim  cum  deliquit,  109.  A  prclalorum  obe- 
dienlia  sese  subdurentes  reprol>antur,  11 1,  et  1 12.  Prela- 
tussuperior  non  potest  aosolvere  excommunicatum  a 
priplato  inferiori,  nisi  cognila  causa,  112. 

Prielali  iniquitatcm  tolius  popuii  portabunt,  139  et 
190.  Pr!elaloi*um  oflicium*quodnam,  145  et  171.  Pnclato 
generositas  virilis  necessacia  est,  146.  Prelati  liidocti 
praidicalio  contcmnilur,  146.  Prsktum  esse  doctorem 
condecet,  ibid.  Prielatis  magls  interest  dare  subditis 
quamab  eis  accipere.  148.  Praelatus  esl  mediator  iuier 
Deum  el  populum,  149.  Praslatus  debet  vehi  quatuor  ro* 
tis,  149  et  518.  Prxlatorum  negligentia  suggiilalur,  150.^ 
Praelalus  quam  vigilans  debet  esse  super  grcgem,  ibid. 
Prelati  debent  imitari  Joseph  et  Moysen,  152.  Praeiati 
in  majoribus  solemnitatibus  non  absint  al)  Ecclcsia  sua» 
ibid.  Prelatus  spondei  pro  subditis,153.  Praelati  veri  quo- 
modo  a  falsis.discernuntiir,  ibid.  Prslati  prscipua  virlus 
est  patieulia,  15i.  Debent  bellorum  slrepilus  vitare,  155, 
Conierens  beneflcium  indlgno,  bona  pauperum  furatur, 
156.  Prsiati  electio  per  sorlem  reprobatur,  198.  Pra*lati 
vila  activa  digninr  esl  quam  contemplativa,  quantum  ad 
meritum,  20 i.  Pneatos  magnanimilas  decet,  28i.  Prc- 
lati  favenles  dolatoribuspeccant,  265.  Pro^latus  quouiodo 
prodest  et  prapcst,  429.  Praelatus  quae  bona  polest  dare 
parcutibas,  438.  Prselati  qiiomodo  sunt  cophiui,  465  Pr»- 
latiis  ad  qu.'e  apeiire  os  debet,  166.  Praslali  novitii  et 
pucri  su};gillantiir,  158.  Prslatus  debet  ornari  qoatoor 
virtulibi'S  cardinalibus,  149. 

Prsepositus  ruralis  est  decanus  Christianitatis,595.  Pr»- 
positiis  minorum  quis,  109. 

Primipilus  quis,  414. 

Princeps  superior  eximere  quemqoam  oon^potejit  a 
principis  minoris  potestate,  nisi.cogmta  causa,it2.  Prin- 
cipuni  favor  indif^nos  ad  digniiates  scpe  promovet,  145, 
Principi  gloriosuin  est  citra  meritom  punire,  275.  Prin- 
cipes  boni  perversorom  olentes  ministerio  Scyll»  et 
Harpiis  comparantur,  180.  In  principe  nil  gloriosius  cle* 
mentia.  252. 

Principatus  in  Ecclcsia  non  cognationt  et  carni,  sed 
moribus  deferendus  est,  97.  Priucipatus  mitis  regnuiD 
servat  incolurne,  252. 

Principio  malo  (a)  procedenlia  l>onoro  non  babent 
exitum,  96. 

Privilegia  paocorom  non  fadoot  legem  commooem. 
159  et  198. 

Probatio  dileclionis  exhibitio  est  operis,  156,  246  et 
510. 

Pmdifralitas  sancta  est  animam  proChristo  ponere,230. 
Prodigalitatem  comitantur  cupiditas,  avaritia  et  rapiua, 
53  et  231,  prodigalilalis  vitium  et  quibus  causis  oriatur. 
230. 

Profanis  auctoribus  licet  oti,  338. 

Profundum  est  cor  hominis  et  inscrutabile,  194. 

ProIixilQS  nimia  nocet,  359. 

Proprieiarii  monacbi  qualis  debeat  esse   sepultura 
534. 

Proprietas  monachorum  suggillalor,  333, 

Pfo  lorcularibus,  psal.  viu,  516 

Psallcntcin  hi.uriier  etorantem  diligitDeos,  207 

Psalnii  et  cantici  dislinctio,  48i. 

Pr.idenlia  qiiid  sit,  274.  Prudentia  virtolesomues  per- 
ficil,  274.  Prudeutia  simoiicltalem  virtutis  comitatur, 
292. 

Podorsaepc  impcdit  peccatorum  confccilouem ,  S25. 

Pulinentum  quid,  435. 

Pygmwi  dessribtfutur,  343. 


fOU 


INDEX  IN  PETRUM  CANTOREM. 


im 


Qu.<estfones  |n  dispatalionibos  pra>dpllauler  solvcro 
turpe  est  et  pGriculosum,  12. 

Quacslores  episcoponim  qua  fraude  paupemm  bursas 
emungaut,  66.  pusstoris  cujusdam  episcopl  ridicula  pe- 
cuiiiamm  exaclio.  68. 

Quaestui  habere  rcmpub.  scelcratum  est,  70. 

Quaretuaria  dicilur  S.  Maria  Deipara,  38,  367. 

Oualis  essc  debeat  confessarius,  312. 

Quies  et  olium  remissos  reddunt  bomioes,  286. 

R 

ftachcl  io  ultioncm  pateruas  avariti»  idola  furata  cst, 
S9. 

Radii  omnis  peccati  superbia,  22.  Radix  omnlom  ma- 
lorum  cupiditas,  48. 

Radulpbus  Afllighemicnsis  monachus,  dictus  Tacens, 
404. 

Ramos  suos  qnam  late  extendat  Simonia,  105. 

Rapis  assimilautur  adulatoros,  115. 

1\apina  est  plura  beneficia  relinerc,  93. 

Raptores  pauperum  gravitcr  peecaut ,  509.  Raptorcs 
^jmns  dum  superflua  retinemus,  46. 

Rapina  est  plura  beneficia  retinere,  93. 

Ranim  charum  est,  455. 

ttationi  nullum  est  cum  crudelitateconsortium,  252. 

Ralioni  ▼ivae  nulUis  auctorilas  refragari  potest,  138.  • 

Rcalis  etmenlalis  Simonia  exprimitup,  102. 

Regimen  animarum  (ad)  clericus  non  nisi  probaue  scien- 
liie  eligendus,  145. 

Religtonis  fundamenlum  cst  bona  tacitumitas,  166. 

Religiouls  Christian»  potissiraum  siguum  cst  veritas, 

Religiosis,  necessitate  exigente ,  quovls  cibo  vesci 
concessum  cst,  vestc  autem  superflua  uti  nunquam,  225. 
Relifiosi  mendicaiites  merito  victum  a  rusticis  petunt, 
597.  Religiosorum  dux  flcri  non  debet  quis  ni  prius  fuerit 
iniles,  421.  Rcmedia  varia  quibus  eradicati  possunt  plu- 
res  abusus  sacerdoluin  eirca  missas,  82.  Remedia  contra- 
ria  singiilis  peccatisper  pQcnitcniiam  debent  oppoui,318. 
Remedium  inopiae  quodnam  sit,45. 

Renes  el  lumbos  succiocti  jubentor  a  Domino  Isaias  el 
i^remias  prjcdicare,  16. 

Reprobattonis  divioat] jndicium  est  munerum  acceptio, 

Res  omnes  minoris  pnelati  sunt  in  potestate  majoris 
pcajlati  tunc  demum  quando  dellnuit,  109.  Res  pauperum 
diriiibos  dare  sacrilegium  est,  122. 

Respublica  Romana  ambitione  deslructa  est,  141. 

Kestkuere   oogit  advocatos  episcopus  Ambianensis, 

^»0. 

Retia  prslatorom  ecclesiasticomm  quenam  66. 

Reiim  se  vir  justus  pro  modico  etiam  peccato  confite- 
tur,  190. 

Reverenlia.  Ad  reverentiam  sacerdotalem  necessaria 
^t  «tas,  158. 

Rex  appellari  a  pner4s  Hebrsoram  voluit  Cbristus,non 
a  Scribis  el  Pharisff>is,  78. 

Risisse  nusquam  Christus  legitur,  176.  In  riso  servan- 
dus  modus,  175. 

Robertus  Ambianensis  episc.  ob  levem  culpam  maxime 
IMcnituit,  392.  Quotus  fuit  in  ordine  episcopus,  474. 

Rot»  quatoor  currus  £li»  quaenam  sint,  149,  274  et 

Olo. 

Ruinamparit  dilatio  confessionis  post  peccatum ,  171. 
Ruina  superhiam  sequitur,  S8.  In  ruinam  totius  mundi 
sunerbta  et  tnvidia  simul  conspiravemnt ,  29. 

Rumomm  seminatoresetauditoresperstriuguntur,  195. 
Bumorosos  comitatur  inconstanlia  1U6. 

puralis  prsepositus  cst  decanus  Christtanilatis,  393. 

8 

flabelliana  hieresis  io  qoo  consislat,  ^13. 

Saburra  quid,  340. 

Sacer  ignis  quid  stt,  442i 

Sacerdotalcm  dignitatem  rcgali  fasligio  pr.^etulit  S. 
•  artinus,  174.  Ad  sarerdotalera  reverentiam  roaxime  nc- 
cessaria  est  setas,  138 

Sacerdotes  qul  ficrl  cupiunt,  qua^nam  babent  attentc 
considprare.  2:)l.  Saccrdotes  quomodo  muti,  4.J1.  Sacer- 
do8  tolies  Pascha  inimolat  quolies  missain  cetebrat,  72. 
Racerdotes  qui  paclo  pn*tio  missas  celebrant,  sunt  dcte- 
riorcs  Joda  proditore,  77.  Ih  sacerdoiis  ordinatione  «Mas 
«^tanda  cst,  ?5.  Saccrdos  qoare  in  roissa  antc  coromu- 


nfonem  prsmittat  orationcm  Dominicam,  87.  Sacerdoli" 
bus  Jcroboani  c^mparantur,  qui  ad  dignitates  Simoniaca 
eliguntiir,98.  S:icerdoies  nuuquam  censcntur  peccare  per 
ignoranliain,  Mi.  Sacerdos  qunlis  esse  debeat,  145.  Sa- 
cerdotos  et  diaconi  debent  esse  sclentia  ct  moribus  peiw- 
f^cti,  157.  Saccrdotem  diaconus  paratus  esse  debet  sequl 
ad  evangclizaiidum  ct  ad  mariynum,  157.  Sacerdotis  ver- 
ba  aut  vera  suut  aut  sacriiega ,  279.  Saccrdotibus  mun- 
ditia  cordis  maxime  necessaria  esl,  162.  Sacerdotibus  vi* 
tandus  est  carnalis  praQscrtim  parentum  afl*ectus,  181. 

Sacramenli  uomine  juramenium  aliquando  intelligilar 
484.  Sacramenloruiii  collatione  praelatus  etiam  major 
non  potest  quemquam  in  aiicrniim  privarc,112.  A  sacrai 
menlomm  communionc  fcneralores  ascendi  sunt,  52. 

Sacrilegium  est  res  paupemm  di\itibus  erogare,  122. 

Sacrilegus  est  qui  rcm  sacram  tollit  do  loco  sacro, 
534. 

Salomonis  liber  qui  Claricula  dicitur  est  damnatos,  478. 
Salomon  duodenis  iii  regem  unctus,  158. 

Saluti  duosunt  neccssaria,  213.  Ad  salutis  melam  per- 
venire  cupienles  mundi  hujus  stadium  procfnctos  per- 
currere  necesse  est,  214. 

Samson  arcliicpisc.  Remensis  prohibuit  pcregTiHtnii 
judicium  ignis  in  sua  dioecesi  exerceri,  201. 

Samuel  a  muneram  accepiione  immunis,  56. 

Saiicceium  oppidum  ubi,  417. 

Sancti  priroitivs  Ec^lesi»  nullam  quxstionem  solve- 
bant,  nisi  deliberatiooe  praevia,  12. 

Sanctimonialis  qusdam  ob  muncrum  aocepUonem  pro* 
pheli»  gratiam  amitlit,  107. 

Sanctitas  vitae  el  conversatio  bona  sont  tvndamenUroi 
praedicationis,  13. 

Sandalia  apostolorom  et  episcoporum  quid  significant, 
71.Sandalia  et  linguls  mitr»  abbatialis  subjectioueu 
quidsigniQcant«li4. 

Sanguiiiis  Dominici  consccratio  InTita  sancti  Laurentii 
quomodo  intelligatur,  458.  A  sanguine  gladium  prohibere 
quid  sit ,  153.  Sanguinis  effiindeudi  occasionem  praebere 
cum  possis  impedire,  mortale  est.  203. 

Sanguinit»  qui  dicantur,  109,  420.  Jud»  proditori 
comparantur,  wid, 

Sanguisuffis  assimilantur  prslati  et  ofllciales  exactores 
eccleslaslici,  70. 

Sapientis  oratio  Ulis  debet  esse  qoalis  ejos  Tita»  19. 
Sardanapalus  quis  et  qualis,  475. 

Sarpa  quid,  555. 

Sat  cite  si  sat  bene,  196. 

Satellites  quatuor  habet  gula,  298. 

Satietas  diviiibus  conceditur,  46. 

Saulem  e  regui  solio  dejecit  superbia,  36,  121.  Qb  i^ 
obedienliam  e  regno  dejeclus  est,  121,  333. 

Scandalis  plena  est  ejus  prsdicalio  cujus  vita  despiei?' 
tur,  16. 

Sceleslius  avaro  nil  est,  50. 

Scbacci  sunt  calculi,  492. 

Scholam  coelestem  per  humilitatem  in  terria  Christus 
erexit,34. 

Scholaribos  S.  Scriptura  necessaria  est,  cordis  mondi- 
tia,  262. 

Scientia  reram  vltam  disponit,  1.  Scientia  vera  estqo* 
tantum  consistit  in  doctrina  fidei  et  moram,  5.  Sdenli^ 
parit  soperbiam,  2i. 

Scripture  sacre  exercitium  in  tribus  consisUt,  S.  S. 
Scriploram  qua  arte  exponat  S.  Hieronymus ,  S.  Sacrm 
Scriptora  quadmpllci  sensu  uniusanni  spatio  eipomU 
sanctus  Hieronymus,  ibid»  S.  Scriplura  navis  est  noo 
onerandasuperfluis,  exposiUonibus,  ibid,  S.  SGripUin^ 
varia  comparaliones  quU)us  glossaram  superfiuitas  vf- 
Unda  innuitur.  4.  Ad  S.  Scripturae  brevem  exposiUonem 
moneri  dcbcraus  propter  sumptus  nimlos  libroram,  te- 
dhim  leciionis,  jacluram  temporis,  clc,  4.  S.  Scriptura 
esca  a  prudente  dispcnsatorc  dispcnsanda  est ,  9.  S. 
Scriptura  qiia  simplicitatc  explicanda,  10.  Sacra  et  divina 
Scriptura  viva  voce  simpUcia  et  uUlia  loquitur,  18.  S. 
Scriplurae  in  iniquos  judices  cltantur,  63.  S.  Scriptora 
amica  est  simpIiciuU,  292.  Ejus  intcrpretaUo  non  debet 
pendere  a  volunUte  noslra.  sed  econlra,  210.  S.  Scri- 
ptora  veUt  ofllcia  divina  pacto  preUo  celcbrari,  70.  S. 
Scriptor*,  id  est  Geneseos  et  quorumdam  libromm  lecUo 
iunloribusprohibitasuntollm.  161.  S.  Scriptiirae  vjeritas 
vino  comparatur,  311.  Sacriflcium  missae  quidam  in  ar>Tn 
magicam  vertemut,  81.  Sacrificia  px  ifticile  acquisiU* 
non  sunt  ofl^ercnda,  121. 

Scylla quid sil,  180.  ^  ^,, 

SebasUano  (B.)  praedicante,  Zoe  uxor  NicostraU  viilit 
angelum  coram  illo  apertum  librum  prxmonstrautem,  19 

Sccretarios  alUris  est  diacouus,  157 


1013 


LNDEX  IN  PETRUM  CANTOREM. 


1014 


SeneschalcQS  quis  slt,  iU. 

SeDiorum  tantum  est  suggestum  concionatorium  con- 
•cendere,  160. 

Sententia  viri  debot  essc  cerla  animl  responsio,  195. 

Sepeliri  quo  rilu  del)eat  monachus  proprietarius, 
534. 

Sepulcra  sumpiuosa  morUiis  snnt  potios  in  augmentum 
supplicii  auam  in  remediuni,  tiS.  Sepulcra  homiuis  sunt 
quatuor,  228.  > 

Serapion,  Zacbarias  et  Pastor  eremitao  tacitumitatem 
oommendant,  168. 

Serenitas  conscientiae  qose  sit,  511. 

Sermo  uon  est  nisi  ei  rcspondeant  vita  loquentis  ct 
merilo  audientis,  14.  In  sermone  unicu  praedicator  versa- 
Iv»  quibus  comparetur,  18  ct  19.  Sermonem  et  actionem 
prscipitem  sequitur  poenitcntia,  195. 

Serpentis  capiti  fides  comparalur,  237. 

Servitia  coacta  Deo  non  placent,  257. 

Servomm  est  pigrescere,  filiorum  autem  vigilaTe, 
316. 

Signom  est  et  natrix  majoris  charitatis  pauperlas  vo- 
Iantaria,44.  Signis  quibusdam  dignoscitur  invidia  sicat  et 
8operbia,28. 

SUentii  exemplum  de  Radulpho  Afllighemiensi ,  464. 
FllenUo  prsiatus,  tantum  uocet  qoantum  prodest  ex« 
emplo,  146. 

Silvestri  S.  temporibus  incoepit  Rcdesia  possidere  di« 
Titias,  140. 

;  Simoo  Magus  ob  Simoniam  stemam  damnatur,  106. 
.  Simonia  quid  sit,  100.  Simonia  realis  et  menulis  expri- 
nAtmf  lOS.  Simonia  et  lepra  Giezitica  in  qoo  dilTcrant, 
102.  Simonia  consistit  in  exspectatione  et  conceptione 
moneris  pro  beneflcio  accipiendi,  102.  Simonia  Glezi  et 
Simonis  detestauda  est,  74.  Simoniam  ab  Ecclesia  eradi- 
candam  docuit  Christus,  76.  Simonia  committitur  tripll- 
dier,  lOl.Simoniscrimengraviusestin  dante  beneficium 
qoam  in  accipiente ,  104.  De  Simonia  interiori  judicare 
non  debet  Ecdesia,  105.  Slmonia  quam  late  expandat 
ramos  suos,  105.  A  Simonia  non  excusantur  abbatissa 
qo»  cum  parentibos  poeiia  intrat^ra  monasteriom  padr 
■contur,  424. 

Simoniaci  qninam  dicantur,  420.  Simoniacns  est  Jodex, 
si  jostum  jodicium  vendat,  133.  Simoniaci  diversimode  a 
hio  poniuntur,  106.  Simoniaca  ost  analhematis  absoloi 
MOt  qus  pacto  pretio  conrertur,  67.  Simoniaca  rabies, 
4U3.  Simoniacorum  senteniia  damnabilis,  402.  Simoniaco 
Choriu  gravius  peccat,  108. 

Simplicitas  multiplex  est,  291.  Simplicitas  in  vestitn 
commendatur,  222.  Simplidus  nimia  stultitie,  et  su- 
pertM  superbi»  cognaU  est,  557,  359,  345.  SimpliciUtem 
Tirtotis  comiutur  pmdentia,  292. 

Simolacrorum  servitus  est  avaritia,  51. 

Singularius  mala  reprobatur,  176.  Sinffolaritas  in  con- 
gregatione  sommopere  est  cavenda,  17i.  SingolariUtis 
I^Uum  sugffiliatur,  94. 

Sirenes  dicuntur  adulatores,  116. 

SiUs  quaedam  laudabilis  qusdam  vitiosa,  246. 


SobrieUtem  perimit  gaslrimargia.  247. 
SodeUs  cum  quibus  habenda,  179. 


SocraUs  exemplo  avaritia  viunda ,  384.  Socrates  pr»- 
<^pit  disdpulis,  dafi  indudas  ad  solvendas  qoasconqoe 
qocsUones,  195. 

Sodomitis  osUom  Lot  qosrentibus  comparantor 
qui  verbnm  l>ei  tracUnt  sine  fondamento  sancUutis,  14. 

SodomiUcom  viUum  quam  sit  exsecrandum,  503. 

Soiemnitas.  In  solemniutibus  mi^oribos  ab  ecclesia 
toa  praUtus  non  debet  abesse,  152. 
I    Solitudo  triplex  et,  178.  Solitodo  commendator,  ibid 
€f  tequent. 

.    Solitariam  monacborom  vltam  Christns  insUtoit,  188« 
SoliUriorum  monachomm  tria  sunt  genera,  ibid. 

Somnium  est  %iu  prcsens  si  «terniUU  comparetur, 
520. 

Somnus  quadraplex  est,  218.  Somnos  colpaa  triplex, 
ibid. 
'    Sorores  suot  otcrinaB  conUnentia  et  abstinenUa,  71. 

Spes  in  malis  non  est  virtus,242.  Spei  defectus  similis 
est  defectui  fidei,  242.  Spes  incerUboni  nomen  est,  187. 
I  Spiritnalium  ffenera  sunt  qoatuor,  100.  Qo»  spiritualia 
tendi  possunt,  100.  Spiritualinm  remm  commutaUo  Si- 
moniaca  reprobatur,  107.  Spiritualium  reram  seu  benefi- 
Ciomm  permuUtio  quaenam  permissa  sit,  108. 

Spiritus  sanctus  super  apostolos  ideo  in  lingois  igneis 
jppamit,  ot  ignili  diiectione  igniu  praeferrent  eloqoia, 
15.  et  152.  S.  Spiritos  varUs  varia  dona  distribuit.  91. 
Spiritom  eUam  perseqoitur  invidia,  28 

^Utera  modico  ponderc  addito  inclioaturj  sic  et  jodex 
ipiuicre  oorroptus,  61. 


SUtus  potentum  maximo  meUculosus,  ac  pcriculosos, 
et  quare,  181. 

Stephanus  abbas  Cistercicnsis  eleemosynam  sibi  a  sa- 
cerdote  Simooiaco  daUm  reUnerc  renuit,  119.  De  eodem, 
259,  509,  453. 

Sterquilinio  comparatur  hypocriu,  39. 

Stultus  et  inconsUns  laborat  fasUdio  sui ,  196.  Stultom 
se  simulare,  est  pmdenUa  summa,  554. 

Subdiacofialum  esse  sacrum  ordiuem  de  novo  iusUto- 
tum  est,  157. 

Subditis  dare  poUus  debet  praelatus  quam  ab  eis  acci- 
pere,  148. 

SuflTra^a  plus  uni  praesunt  quam  muUis  simul,  402. 

Sugenus  abbas  non  procuravit  emaniipaUonem  mo- 
naslerii  sui  ab  episcopi  Parisiensis  polcsute ,  429. 

Sumptus  nimius  aedifidorum ,  eieemosynis  paupemm 
derogat,  226. 

Supeii)ia  unde  oriatur,  23.  Ejus  ortus  multiplex,  377, 
359. 

Superbia  est  causa  omnium  maiomm  et  peccatomm, 
21,277.  Superbia  ultimum  e^t  peccatum  pomitentibus, 
eiprimum  peccantibus,  21,277.  Superbiae  viUum  soper 
omnia  viUa  detesUtur  Deus,  22.  Soperbia  cornuU  de- 

Eingitur,  ibid.  Superbia  in  iiicessu  eihibetur,26.  Super- 
ia  viUum  sordidissimum,  sordidissimocuratu.emplastro, 
23.  SuperbispassioChrisU  non  prodest,24.Superbia  pri- 
nram  in  cnelis  naU  est,  27.  Superbia  Locifer  ex  angelo 
factus  est  Satan,  27.  Superbia  et  iovidia  in  ruinam  toUus 
mundi  pariter  conspiravere,  29.  Superbia  et  invidia  qu»- 
dam  sancU  est,  30. 

Superba  «dificia  stmentes  C4)mparantar  gigantibos 
turris  Babel,  216. 

SuperfluiUs  veslium  reprobatur,  23,  356. 

Suspiciosi  pcrstringuntur,  192. 

Syrma  quid  sit,  491. 

Syrmatica  vesUs  ChrisUanum  non  decet,  222 

Symmachus  (non  S.  Marcus)  iii  oratione  Domioica  ver* 
IR  panem  pecuiiarem  pro  quotidianum,  406.J 


Taberaacolom.  In  taberaaculi  inlroitu  labiom  cnemn 
positom  erat,  et  quare,  16. 

TaciturniUs  commendatur,  166.  Tacituraitas  bona  est 
fundamenium  rcligionis,  ibid.  TacituraiUtis  diiae  caos» 
in  praedicatore  debent  attendi,  167.  TacituruiUtis  pessi« 
mae  quinque  sunt  causae,  164.  TacitnraiUUs  mal»  quin- 
que  sunt  modi,  ibid.  TaciluraiUU  praesunt  quidam  dae- 
mones,  quidam  aotem  ^arrulitali,  164.  TaciturniUs  mala 
praetatorumreprehenditur,  162.  TadturniUUs  encomium. 
168. 

Talentum  muIUp1ex,442.Ta1entom  naturae  el  UlenUun 
graUas  iubet  Domfnus  raulUplicare,  130 

Tardiloquium  praedpitur,  196. 

Taurus  generosior  armenlum  solet  prapcedere,  142» 

Telis  aranearom  leges  orbiom  companJ>at  AJgeUioSy 
13o. 

Temerariom  jodiciom  oritur  ex  soperbia  vel  invidla, 
193.  Contra  temeraria  jodida,  192. 

Temperandi  sont  mores  nostri  inter  bonos  et  poblicos, 

TemperanUa  oltra  lidUim  non  proffreditor,  976.  Sioe 
temperanUa  caeterae  viruites  saepe  deudont,  276. 

Templariis  illidtom  foit  Darentom  sooram  ministeria 
Ihii,  184. 

Templomi  onicom  haboit  oniversos  popolos  Israel, 
82. 

Temporaliom  coris  Jobeotor  renonUare  praelaU,  155. 
Temporalia  pro  spiritualibus  tribus  modis  possoot  dari, 
101.  Temporalia  a  Deo  licet  petere,  504. 

Tempus  vendit  fenerator,  131.  Tempus,  quo  vivimos, 
etiam  puncto  minus  est,  2. 

Tenure  Deum  nem<)«debet,  198. 

Terrae  peceatores  dicuntur,  qui  libidini  et  gastrimargiaB 
serviunt,  22. 

Terribilis  ut  castromm  acies  esse  debet  Ecclesia, 
142. 

TestamcnUveteris  et  novi  dlsUncUo,  71.  Ex  Testamento 
veteri  elecUo  canonica  mulUplex  aff)ertur,  99.  lu  Tesu- 
mento  veteri  lex,  praeceptum,  tesUmonium,  Justificatio, 
judicium  distinffuitur,  137.  .  ^ 

TesUmonia  S.  Scripturae  iniquos  judlccs  detestantis 
profemntur,  65 ,  6i.  Testimonium  verum  tendere  testia 
non  dei>et,  l^. 

TesUs  si  peccatori  adsit,  peccatum  commiUendum  im- 
peditur,  187.  Testis  dubius  non  remanet  impunitus,  19tt 

Theobaldus  comes,  260, 434,  483,  510. 

Theologum  maxime  pia  decet  simplidtaSi  291 


1045 


NDEX  IS  PETRUM  CANTOREM. 


lOit 


Tbomas  S.  Cintuariensis  SimoDiam  cl  muiierum  acce- 
tiooem  a  domo  sua  procul  abegit,  57, 106,  386. 
Tliome  Mori  B.  caocellaril  Augli^  sulerlia,  446. 
Tlirasyllus  Cynicus,  473. 
Thuribuli  Torma  et  ministerlum,  7i6. 
Tubias  ruriltom  boedum  reiineri  velat,  119. 
Toxicum  venenum  unde,  492. 
Traclanles  verbum  Dei  sine  fur>damento  sanctilatis, 
similessunl  Sodomilis  aorasia,  seu  cscilate  percussis, 

Traditiones  licits  et  utiles  qusnam  slnt,  20 1.  Traditio- 
oum  multitudo  gravat  subdilos,  204.  Tradiliones  quo- 
rumdam  monasleriorum  improbantur,  205.  Traditioues 
uov»  sspe  dant  materiam  delinquendl,  206.  Tradiiiunum 
niultitudo  muitos  transgressores  constituit,  ibid.  Tradi- 
lioues  licil»  ei  iilicite  quomodo  dignoscaniur,  207.  Tradi- 
ilones  mult»  pariunt  iu  monasteriis  divisiones  et  scbi- 
tmata,  207. 

Tricenarium  pro  defunctis  quis  instituit,  407. 

Trutanuiaqurdsit,439. 

Tubalcain  inventor  malleorum,  491. 

Tuberonis  Romaui  mediocritas  laudatur,  46. 

Tugurlum.  De  tugurio  melius  prosiiitur  in  cceium  quam 
depaUilio.326. 

Turcarum  parcimonia  in  cibis,  543. 

Turpeestbeatam  vitam  in  auro  et  argentoreponere,45. 

Turpis  et  cupida  pactio  in  spiritualium  admiuislratione 
dobet  excludi,  101.  lia  turpe  est  turpibus  el  perversis 
dare  quam  ob  turpla,  124. 

TiUelas  plures  a  judice  sxculari  petere  suspectum  est, 

TuUos  auditur  verum  quam  dicitur,  168.  Tutius  est  in 
rcmissione  peccare  quam  iu  nimio  rigore,  175. 

.u 

Uogere  aiioui  caput,  qnid  sit,  430.  Ad  unctum  currere. 
^d  sit,  402. 

Uoicitas  ab  unico,  unilas  ab  uno,  418.  Unicitas  triplex 
redarguit  ploralilatem  d}gnitatum  ecclesiasiicarum,  93. 
Unidtas  mala  est  vitium  singularitalis,  94. 

Unicuique  iniquitas  sua  p^i^na  est  et  patibulum  ,  234. 

Upupis,  qus  aediGcant  iu  slercoribus  suis  comparautur 
Saoguinit»,  110,  233. 

Usora  igni  sacro  (quem  Graeci  i^ivuait  vocant)  compa- 
ratur,  13i.Usura  peccaii,  cancro  comparalur,  131.  Usura 
sangoisoga  est,  132.  Usurarii  anatliemate  feriuntur,  130. 
Usurarii  in  inferno  auro  buliienii  potabuntur ,  133. 
Usorariorum  po^na  quadruplex,  133.  Usurarii  restitulio 
sdmirabilis  el  salutifera,  44o.  Usurarii  sepuitura  iguomi- 
liio8a,382. 

Usos  boDos  oon  justiflcat  male  acqoisita,404  et  121 .  Ab 
tttu  difflciliimum  est  revelli,  276.  In  usu  rerum  tempora- 
Wattk,  ipsa  oatora  soperlluiiatem  vetat,  23. 
*  Uxori  Lot  oomparantur  qoi  caroali  pareotom  aflTectu 
dncootur,  182.  Uxores  plnres  Jacob  duceos  ad  procreau- 
dnn  proiem  eicusatur,  94. 


Vade  reeoncHtari  fratri  tuo  doplieiter  expooitur,  3G3. 


Vaoa  gloria 


CHiari  fr 
auid  sit 


49. 


Varietas  duplex  io  Lcciesia  commendabilis  declaratur, 

.^Vasa  flctilia  mens»  Tubcronis  Romani  aureis  ac  ar- 
gTOteis  Dobiliom  civium  vasis  praepoountur,  47.  Vasis  sa- 
«ffis  tempil  abutens  Baltassar  rex  regno . privatus  est, 

Venalem  linguam  advocatus  habet,  153 ,  565. 
Venenum  ocx:uItumestadulatio,  117  Veuenum  invidia 
▼ix  unquam  ita  exstinguitur,  ut  postea  iterum  non  puliu- 

Ventris  tumor  vituperatur,  559.  360. 

Verbum  8.  Scriptur»,  sicut  et  Verbum  Dei  incamatum 
▼oluit  Deus  abbreviari,  1.  Vereniudia  amica  cst  viriulis, 
165. 

Verbwn  abbreviatum  secundu ji  mentcm  auctoris,  quid 
IricT  337.  Verbo  et  exemplo  Patres  et  apostoli  nos  in- 
ttruunt ,  8.  Verbi  Dei  praedicatio  magniflcentior  est  in 
tenui  panno  et  facie  pallida,  quam  in  lumentibus  et  ru- 
beotibus  boccis,  14.  \erbum  Dei  qoodde  frigido  pectr>re 
erumplt,  audimres  non  inflammak,  15.  Verbum  Deo  sua- 
vissiuie  praedicat,  qui  suavissimcdiligit,  15.  Verbo  nnn 
«utem  exemplo  praedicantos  vocantur  animalia  glebs,  16. 
Verfoa  C4>mposil:i,  ctsi  delcctabiiia,  pcriculosa  sunt,  20. 
Verbis,  iocesso,  quovis  corpqris  motu  exbibenda  esthu- 
IUmat»  38.  Verbo  malo  tripliciler  quis  utitur,  168.  Ver- 


bum  otiosum  quodnam  dicllur,  169.  Verba  sacerdotls  aut 
vera  siint  aut  sacriiega,  279. 

Vcritas  S.  Scriplur»  vino  comparator,  211.  Verltas, 
dum  parct,  non  requirilur  ornalus  verborura,  17,  280. 
Veritalem  taccre,  et  faisitalem  loqui,  squalis  impielas, 
163,  280.  Verilas  omnis  in  se  dulcis,  etsi  non  malis,  215. 
Veritas  duplcx  cst,  279.  Verilas  poiissimum  signum  est 
Cbristian»  religionis,  280. 

Verum  tutius  audilur  quam  dicilur,  168. 

Vesperi  parce  cdendum,  435,  436. 

Veslis  synnalica  ClQristianum  non  decet,  222.  Vesllum 
semper  in  dies  crescil  supcrflua  curiositas,  221.  Vestium 
moUitics  viiium  duplex  inducit,  inconstaoliam  et  super- 
biam,  224.  Veslium  luxus  reprchendilur,  556. 

Veteris  TestameuU  ieges  omocs,  umbra  sunt  futuro- 
rum,  137. 

Via  intrandl  Ecclesiam,  quadruplex,  97.  Via  vit»  dlci- 
tur  proprie  hiimiiitas,  35.  In  via  fidei  et  morum,  sequenda 
est  potius  lex  Dei  quam  liominum  exempla,2i0. 

Vide  ne  cantes  bene,  et  male  vivas,  15. 

Vidu»  iuoplam  oleo  sublevavil  Eliseus,  113.  Vidoai 
verae  guaenam  dicuntur,  123. 

Vigilias  tres  Christus  commendat ,  218. 

Vinum.  Sicut  vinum  bibentis,  sic  muoerum  acceplio 
judicis  hebctal  iogeoium,  61.  Vinum  et  oieum  Samartiaui 
confessariOs  habere  debet,  171. 

Vir  justus  pro  modico  etiam  peccato,  reum  se  conflte- 
tur,  190.  Viri  sententia  debet  csse  ccrta  et  indubftau 
animi  responsio,  195.  Viros  fortes  diviti»  non  nutriunr, 
scd  molles  ct  elTeminatos,  42.  Virililas  prslalorum  digni* 
tatem  prscedere  debet,  146,  165.  Virorum  qoonimdani 
sanclorum  charilas  maxime  laudabilis,  249. 

Virgo.  De  Virgine  Deipara  impia  Uelvidii  hsresis, 

Virgines  angelic»  conversationi  vicinantur,  215. 
Virga.  Ex  virgis  qualuor  componitur  fldgelium  poeni- 
lenti»,  316. 

.  Virtus  praecipua  pra^Iatorum  est  patienlia,  154.  Vir- 
tutes  omncs  dissipat  superbia,  23.  In  virtulum  exercilio 
perfcclus  sjppe  subrepil  supcrbia,  21 ,  277.  Virtulibus 
c^ftleris  Maria  Yirgo  bumililaiem  prtetuiit,  55.  Virlutibus 
quatuor  cardinalibus  ornari  debel  prxiatiis,  149.  Virlutea 
omnes  unum  sunt  in  radice  cbarilatls,  256.  Virlulis  nul- 
lius  tanliis  esl  defeotus  bodie  quam  tidei.238.  Virlutum 
aidiGcium  ex  quibus  consummclur,  241.  Virtules  omnes 
absque  charilatc  der.tiunt,  ^4.  Virtulum  oninium  prin« 
cepsest  charilas,  244.  Virlules  onmcs  suut  fili»  charita- 
tis,  245.  Virtulum  picuitudo  est  miscricordia ,  246.  Vir- 
tutum  consummatio,  pax  csl,  262.  Virlules  omnes  probat 
patientia,  2^:6  Viriutes  omncs  perficit  prudcntia,  274. 
Virtuti  nil  a^que  noxium  est,  quam  voluplalis  admlslio 
in  cooccssis,  276.  Virlulum  omnium  maximum  opos  est 
orare,  286.  Virlulum  cardinalium  commcndatio,  520. 
Virtutum  cardinalium  currus,  seu  quadriga,  518. 

Vita  praesens  «^omnus,  umbra  et  spuma  dicitur,  549. 
Vite  Patrum  liber  qualis,  412.  Vita  bona  scienliam  re- 
ruro  praecederc  debct,  13.  Viia  loqucnUs  ct  meritum 
audienlis  debent  praedicalioni  respondere ,  14.  Cujus  vita 
moribus  pra?dicat,  illius  lingua  siuc  labore  praedicat,  17. 
Vita  Christi  tota  iu  biimiliiate  fuit,  38.  Viu,  scientia  ei  Uf 
cundia  in  prsdicatore  rcqiiiruntur.  16.  Vita  Christianideb«t 
esse  crux  et  martyrium,  72  Cujus  viia  contemnitur,  pr«- 
dicatio  contemnitur,  146.  Viia  atistcra  praedicatorem  de- 
cet,  ibid.  Vit»  contemplativs  sLia  exceliens,  alia  iodl- 
gnior,  205. 

Viuri  non  polest  malum  ignotum,21. 

Viliiim  superbiae,  super  omnia  mala  detestatur  Deos , 
22.  Viiium  nullum  teirius  est  avaritia  principum,  70.  Vi- 
tium  Simoni»  gravius  est  in  confcrente  bencficium  qoam 
io  accipieote,  104.  Vitio  clcemosyoa  non  est  eroganda, 
124.  Vitium  par  est  pcccatoribos  dare  et  da^monibos  Iok 
molare,  124.  Vitium  Sodomiticom  quam  enorme  sit,  505« 
Viiia  singula  qusque,  variis  brulis  animalibus  comparan- 
tur,  306.  Vitium  muliebre  est  inconstantia,  196. 

Voluntas  et  proposiliim  distiuffuit  maleficium,  52. 

Voiuptates  singuiffi,  in  singula  hominum  tormeota  con- 
vertuntur,  235. 

Vox  praedicationls  qiiatriplex,  166.  Vox  subservit  pr»- 
dicationi,  eaquc  mulliplex,  13.  Vocem  flelus,  et  oon- 
fessionis  ac  cxsultationis  .serenats  conscienti»  sequilur 
vox  pra^.dicationis,  13. 

w 

Waudrci  anagrammaU.  In  Perum,  561.  In  avanua, 
380. 

Wiboldi  cpiscopi  Cameracensis  ludus  spiritoalis  In  <n 
tiam  clericomw  exsGrlptus,  401. 


1011 


ORDO  RERUM  QUiE  IN  OC  TOMO  CONTINENTLR. 


1011 


WlcJefl  error  damnatas»  408. 

Willelrnus  abba^Clarevallensis  sme  roffatas  sermonem 
Mluilcoulexere,  17 


Xenocratis 'pbllosopbi  industria  Polcmon,  de  YaniU- 
41IJ  mundialium  assecla  pbilosopbus  evasit  prsclalus   6. 
Xerzem  adulalores  aulici  decipiunt,  ii,  116. 


Zacharias  Pater  S.  Joannis  Bapt.  inerediilas,  fit  motiis, 
Zelo  accensus  Cbrislus  veidentes  e  templo  ejldt , 


75. 


Zoe  nxor  Nicostrati,  praedicaiile  S.  SebasUano ,  vidit 
angehim  librum  aperlum  praererentem,  iJ$. 

Zozimus  abbas  S.  Marl»  iEffypUac»  S.  eucbariitlam 
indeserlopraebet,  8i. 


ORDO  RERUn 

QVJE  IN  HOC  TOMO  CONTINENTUR. 


PBinuS  CANTOB. 

Notitla.  0 

Notitia  bistorlco-litteraria.  9 

Blcgia  de  Petro  Cantore.  5 

Nomlna  aoctorum  quorumcperibus  osus  eslPelrus  Can- 
lor.  19 

YERBUH  ABBREViATUM. 

Lectori  Cbristiano.  S 

Cap.  I.  —  Contra  superfluitatem  et  proliiitatem  glossa- 

tom  et  inulilium  quaBslionum.  25 

Cap.  II.  —  De  breviiale  lectionis.  25 

Cap.  III.  —  De  brevitate  et  comrooditale  qoxstionum. 

28 
Cat.  rV.  —  De  tcmeritate  quaestiouum,  et  temerariis 

dlsputatiouibus.  51 

Cap.  Y.  —  De  modo  disputandi,  qui  est  ut  sine  conten- 

tloue  dbputetur.  54 

Cap.  VI.  —  De  prsdicalione  qnam  debet  prscedere 

nnrtiUs  vitie.  56 

Cap.  VII.  —  De  commendalione  sacri  eloquil.  58 

Cap.  VIII.  —  De  curiosa  prsdicalione,  et  contra  eam. 

40 
Cap.  IX.  —  De  bumilitate  praedicalionis.  45 

Cap.  X.  —  De  suggillatione  superbiae.  4i 

Cap.  XI.  —  Contra  invidiam.  51 

Cap.  XII.  —  Contra  detractionem.  54 

Cap.  XIII.  --  De  bumiliute.  58 

fiP  XIV.  —  De  duobus  generibus  bumiiitatls  male. 

61 
Cap.  XV.  —  De  mansuetudine.  64 

Cap.  XVI.  —  De  paupertate.  65 

Cap.  XVIJ.  —  Conira  quxritantes  et  detinentes  snper- 

flaa.  70 

Cap.  XVIII.  — J)e  mediocritate.  70 

Cap.  XIX.  —  Conlra  vermem  et  malum  dlvitiarum. 

72 
Cap.  XX.  -—  Conlra  cnpiditatem  et  avaritiam.  73 

Cap.  XXT.  —  De  avaritfia.  75 

Cap.  XXII.  —  Contra  acceptores  munemm.  78 

Cap.  XXIII.  —  Contra  acceptores  munerum  pro  jnstltia 

(kcta,  vel  facienda,  acceleranda,  vel  omittenda.  82 

Cap.  XXIV.  —  Contra  clericos  superfluis  utentes  et  se 

.  excusantes  per  boc,  quod  psallant  in  ecclesia.i  90 

r^p.  XXV.  —  Contra  Simooiam  existentem  circa  exer- 

ciiium  ecclesiaslicorum  olOciorum.  sen  quorumlibet  spi- 

ritualium,  qu»  ne  pro  temporalibus  flant,  probibetur. 

95 
Cap.  XXVT.  —  Contra  quaritanles  temporale  commo- 

dnm  in  spirilualibus.  97 

Cap.  XXVil.  —  Contra  Simoniam  exislentem  in  snb- 

•tantiis  sacramentorum,  prsecipue  eucbaristi».  99 

Cap.  XXVIII.— Contra  venautatem  et  pluraUutem  mis- 

nrum.  102 

Caf.  XXIX.  —  Contra  missas  mnltamm  faciemm.  104 
Cap.  XXX.  —  Contra  conflcientes,  vel  snmentes  oorpns 

ChrisUindigne.  107 

Cap.  XXXi.  —  Cootra  Gergones  belloas  bioorpores,  bl- 

fipites  iD  ploribiia  ecdetUa.  U2 


Cap.  XXXII.  —  Conlra  blgamos  et  Lamecbitar  fai  plorl- 

bos  ecclesiis.  117 

Cap.  XXXIII.  —  De  sancta  unicitate.  118 

Cap.  XXXIV.  —  l)e  unicitatc  mala.  119 

Cap.  XXXV.  —  Caiiira  exteriorem  Simoniam»  scilicet 

in  ofriciis,  et  dlgr.itatibus,  el  redditibus  Kcr.lesi».  120 
Cap.  XXXVI.  —  I)e  iropedientibus  sinccrilatem  canoui- 

c»  electionis.  IS^ 

Cap.  XXXVII.  —  Dc  qualuor  gencribus  spiritnalium. 

126 
Cap.  XXXVIII.  —  Quot  modis  committitur  Slmonia. 

128 
Cap.  XXXIX.  —  De  poena  Simoniacomm.  152 

Cap.  XL.  —  De  cnmmutatione  spirituaiiom.  152 

Cap.  XLI.  —  De  Corilis.  154 

Cap.  XLIi.  —  Dc  picna  CoritArnm.  154 

Cap.  XLill.  —  De  sanguiniiis,  qui  »diflcant  Sion  Id 

aanguinibus.  I54 

Cap.  XLIV.  —  Contra  eos  qui  exuunt  se  a  Jurisdictione 

snorum  pr»latorum.  156 

Cap.  XLV.  —  Contra  adulatores.  140 

Cap.  XLVI.  —  De  acceploribus.monerum  illiclte  acqui- 

sitoruro.  144 

Cap.  XLVII.  —  Conlra  eos  qui  dant  non  Indigentibua. 

14T 
Cap.  XLVIII.  —  Dc  accipienlibus  munera,  cam  non  in- 

digeanl.  152 

ilAP.  XLIX.  —  Contra  dantes  bistrionibus  155 

Cap.  L.  —  Contra  leneratores  156 

Cap.  LI.  —  C<»ntra  advocalo!^  159 

Cap.  LII.  —  Lcgibus  divinis,  in  casibnssnis,  poliuses- 

se  judicandum  quamhumanis.  161 

Cap.  Llll.  —  Quod  soli<lliatis  nibil  babet  positlva  justi- 


tia. 


162 
165 
168 
171 
176 


Cap.  LIV.  —  Contra  ambitiosos. 

Cap.  LV.  —  Contra  pmmotionem  indignorom. 

Cap.  LVI.  —  De  ofQcio  prslatorum. 

Cap.  LVII.  —  Contra  negligentiam  prslatoram, 

Cap.  LVIII.  —  De  spirituali  patientia   pralatoram. 

180 
Cap.  LIX.  —  De  soUicitiidine  et  bamilitate  pr»1atoram. 

181 
Cap.  LX.  —  De  slatu  clericoram  et  inferiorum  ordlnam. 

185 
Cap.  LXI.  —  Contra  pr»latos  pueros,  vcl  novitios.  185 
Cap.  LXII.  —  Conlra  malam  tadtumitatem  maxime 
Dr»latoram.  189 

;ap.  LXIII.  —  Dc  bona  UcitoraiUte.  194 

Cap.  LXIV.  —  De  vilio  lingu».  195 

Cap.  LXV.  —  Qualis  esse  debeat  pr»dicatio  pro  dkxIo 
anditoram,  et  contra  malam  loquaciUtem  pnBdicaDtiuni, 

Cap.  LXVI.  —  Deofflcio  prslati  tripartito,  et  coDtn 

acceptionempersonaram.  199 

Cap.  LXVlI.  —  De  mediocriute  In  omnibos  teDenda. 

202 

Cap.  LXVin.  —  De  mala  singnlariUte.  204 

Cap.  LXIX.  —  De  bona  singulariUte.  205 

Cap.  LXX.  —  De  boDa  tocietate  babeoda    et  maU  fii- 

fieoda.  9f» 


1019 


ORDO  KERUM 


IKO 


Cap.  LXXI.  —  De  snggwlione  carnalis  alTectus.     209 
Cap.  LIXII.  —  Comniendatio  solitudinis  loci.  213 

Cap.  LXXIIL  —  Peccatum  unius  SiJBpe  redundat  in  uni- 

fersiUtem.  217 

Cap.  LXXIV.  —  De  consllluendo  sc  reo  cxcmplo  sancti 

Tiri  pro  modica  occasione  pcccati.  218 

Cap  LXXV.  —  Conlra  suspiciosos,  et  cx  conjccluris  in 

temeraria  judicia  prorumpcntes  220 

Cap.  LXXVI.  —  Contra  rumorosos.  225 

Cap.  LXXVII.  —  Conlra  inconslanles.  225 

Cap.  LXXVIII.  —  Contra  pcrogrina  judicla  ferri  can- 

dentis,  et  aqu»  frigidx,  vel  Dullientis.  226 

Cap.  LXXIX.  —  Conlra  traditionum  oncrositatem  et 

maltitodinem.  235 

Cap.  LXXX.  —  Contra  molllentes  arcum  sacr»  Scriptu- 

ne.  259 

Cap.  LXXXL  —  Contra  pigros.  246 

Cap.  LXXXII.  —  Contra  supeHlaiUtem  et  cariosiUtem 

Testiam,  ciborum  et  sdificiorum.  250 

Cap.  LXXXIJI.  —  De  superfluiUte  vestiam  et  pretiosi- 

Ute.  251 

Cap.  LXXXrV.  —  Contra  rarios  arliflces  isUram  vaniu- 

tom.  255 

Cap.  LXXXV.  —  Conlra  moHitiem  vesliom.  254 

Cap.  LIXXVL  —  Contra  saperlluiutem  ediflciorara. 

255 
Cap.  LXXXVn.  —  Contra  prodigos  qui  male  acQoi- 

runt,  et  pejos  expeDdnnt.  sS9 

Cap.  LXXXVilL  —  De  sancta  prodigaliUte.  281 

-Cap.  LXXXIX.  —  Contra  se  immergentes  in  temporali- 

kosavide.  261 

Cap.  XC.  —  De  bis  qui  puniuntor  instrumcnto  so»  of- 

fDnsionis.  265 

Cap.  XCI.  —  De  mulliplici  facic   hominis.  265 

Cap.  XCII.  —  De  commendalione  fidei.  266 

Cap.  XCIII.  —  De  defectu  fidei.  268 

Cap.  XCIV.  —  De  spe.  271 

r>AP.  XCV.  —  De  chariUte.  275 

Cap.  XCVL  —  De  iuctu  bono  et  malo.  275 

Cap.  XCVII.  —  De  bona  esurie  et  siti.  276 

Cap.  XCVIII.  —  De  miscricordia  gcnerali.  278 

Cap.  XCIX.  —  De  misericordia  ignosccnte.  280 

Cap.  C.  —  De  clementia  judicis,  vcl  de  miscricordia  rc- 

^axanle.  282 

Cap.  CI.  —  De  misericordia  corripienle.  284 

Cap.  GI.  —  De  misericordia  inlcrcedentc  pro  iuimicis. 

285 
Cap.  CIII.  —  De  visibili  et  corporali  et  manoali  miseri- 

COrdia,  sive  subveniente.  285 

Cap.  CIV.  —  De  eleemosyna.  286 

C*p.  CV.  —  De  quo  sit  danda  eleemosyna.  289 

Cap.  CVI.  —  De  ordine  dandae  eIcomosyn«.  289 

Cap.  CVII.  —  De  caulela  dandaR  eleemosyn».  290 
Cap.  CVIII.  —  De  commondalione  eleemosyn».  |291 
Cap.  CIX.  —  De  munditia  cordis.  292 

Cap.  CX.  —  De  pace.  TXi 

Cap.  CXI.  -—  A  quibus  paccm  habero  debeamos.  |295 
Cap.  CXII.  —  De  efl^ecto  pacis.  296 

ap.  CXIII.  —  De  ^uplici  pace.  297 

Cap.  CXIV.  —  De  palientla.  298 

Cap.  CXV.  — -  Dc  quatuor  virtutibos  cardinalibos.  305 
Cap.  CXVL  —  De  prodcntia.  505 

Cap.  CXVII.  —  De  forlitudine  506 

Cap.  CXVIil.  —  De  lemperantia.  507 

ap.  CXIX.  —  De  justitia.  308 

Cap.  CXX.  —  De  vcritale.  509 

Cap.  CXXI.  -—  De  sancU  el  bona  violentia.  51 1 

.Cap.  CXXII.  —  De  obcdienlia.  314 

'      'Cap.  CXXIII.  —  De  magnanimilate.  316 

Cap.  CXXIV.  —  De  oraliune. .  518 

Cap.  CXXV.  —  De  circctu  oratlonis.  318 

Cap.  CXXVI.  —  De  ini(>odieiit1bus  orationcm.  320 

Cap.  CXXVII.  —  Dft  vilando  juramonlo.  5i2 

Cap.  CXXVIII.  —  De  bona  sinipliciUte.  5t3 

Cap.  CXXIX.  —  De  hospitaliiatc  scctanda.  52i 

Cap.  CXXX.  —  De  vostiendis  nudis.  525 

Cap.  CXXXI.  —  De  visiutione  inUrmorum  et  incarre- 

,fttorum.  526 

t    Cap.  CXXXII.  —  De  scpeliendis  mortuis.  526 

^    Cap.CXXXIII.  —  Dejcjunio.  527 

«    Cap.  CXXXIV.  ^  De  suggiliatione  gastrimarglsd      528 

'    Cap,  CXXXV.  —  Contra  gulam  et  ebrieUlem  550 

Cap.  CXXXVI.  —  De  simplici  fornicationc.  532 

Cap.  CXXXVH.  —  Dc  adulterio.  533 

ap.  CXXXVill.  —  De  viiio  Sodomitico.  535 

Cap.  CXXXIX.  —  De  ingratitudine.  535 

Cap.  CXL.  — -  Epilogos  facierum  culpe.  537 

Cap.  CXLI.  —  De  pirnitentU.  538 

-Cap.  CXLII.  —  Ouaou  debeat  essc  cootritlo  iS40 


Cap.  CXLHI.  —  Dc  confcjwlone  oris.  542 

Cap.  CXLIV.  -^  De  confessore.  S4i 

Cap.  CXLV.  —  De  satistaclione  pro  peccato,  et  persc- 

vcraiitia.  et  qualiUte  ejus.  546 

Cap.  CXLVI.  —  De  cautela  p«nitenlia».  54*> 

Cap.  CXLVII.  —  De  breviUie  tcmporis  vit«  bumanae 

sempcr  habonda  in  corde.  351 

Cap.  CXLVIH.  —  De  accc.eranda  pa?nilenlla.  555 

Cap.  CJ[L1X.  —  De  septem  causis  accclcraud»  poeni- 

tcnli».  555 

Cap.  CL.  —  Dc  pccna  a;terna.  '  558 

Cap.  CLI.  —  De  gaudio  et  prsmio  bcatilodinis  etemat. 

S6S 
Cap.  CLII.  —  De  joconditate  stema.  565 

Cap.  CLHI.  —  De  proprieUte  monachorom.  S66 

Nota)  in  Verbom  abbreviatum  aoctore  R.  P.  D.  Geor- 

gio  Galopino.  569 

Verboro  abbreviatam  textos alter  acapitulo LXVI oft- 

qoe  ad  LXXX. 
Cap.  LXVl.  —  De  acceptione  personarom.  827 

Cap.  LXVH.  —  De  modestia  drca  rlsoro.  829 

Cjip.  LXVIH.  —  De  mala  singolariUte.  830 

Cap.  LXIX-LXXII.U—  De  bona  singalariUte.  831 

Cap.  LXXIH.  —  De  leri  conUctu  peceati.  836 

Cap.  LXXIV.  —  Quod  levi  occasiooe  peccatum  eontra- 

hitur.  858 

Cap.  LXXV-LXXVIIL  83» 

Cap.  LXXIX-LXXX.  818 

EPISTOLA  WILLKLMI  Hemensis  archiepiscopl  ad  Pe- 

trum  Cantorem.  858 

GARSERIUS  LINGONEHSIS  EFISCOFVS. 
Noliti:  855 


SERMONEd  GARNERII. 

Sermo  L  —  In  Adventu  Domioi. 
Sebmo  II.  —  In  Adventu  Domini. 
Sermo  III.  —  In  Adventu  Domini. 
Sbrmo  IV.  —  In  Advcnlu  DomiuL 
Sermo  V.  —  De  NativiUte  Domini. 
Sermo  VI.  —  De  Natiriute  Doroini 
Sermo  VH.  — In  eadem  solemniute. 
Sermo  VIII.  —  In  Apparitione  Domini. 
SiRMo  IX.  —  In  die  hpiphania. 
Sbrmo  X.  —  In  PuriOcaUone  B.  Mari». 
Sbrmo  XI.  —  In  eadem  solemniute. 
Sbrmo  XH.  —  In  eadem  soleroaiUte. 
Sermo  XHI.  —  In  Dominica  Septuageswi». 
Sermo  XIV.  —  In  Quadragesima. 
Sbrmo  XV.  —  In  ramis  Palmarum. 
Sermo  XVI.  —  In  Cuf^na  Domini. 
Sermo  XVII.  —  la  die  sancto  Pascbae. 
Sbrmo  XVHI.  —  In  die  sancto  Pasch». 
Sermo  XIX.  —  In  die  sancto  Pasch». 
Sermo  XX.  —  In  Asccnsione  Domini. 
Sermo  XXI.  —  In  die  sancto  Pentecostes. 
Sermo  XXII.  —  De  sanctissima  TriniUte 


870 
88S 

891 
899 
6C8 
615 
621 
628 
655 
636 
645 
657 
661 
669 
675 
681 
6H6 
694 
709 
764 
710 


Sermo  XXIII.  —  In  .nativiUte  S.  Joamils  BapttaAiB. 

711 

Sbrmo  XXIV.  —  De  sancto  Joanne  RapttsU.  751 

Sermo  XXV.  —  De  sancto  Joanne  BaptteU.  756 

Sbrmo  XXVI.  —  In  NaUii  apostolonim  Petri  el  PauH. 

741 
Sbrmo  XXVH.  —  In  Assnmptione  B.  Mari».  T47 

Sermo  XXVHI.  —  In  eadem  solemniute.  750 

Sermo  XXIX.  —  In  feslo  sancti  Bemardi.  ,  7» 
Sermo  XXX.  —  In  NativiUte  B.  Mari»  VirgiDis.  7» 
Sermo  XXXI.  —  In  Nativiute  B,  Mari»  Virglnls.  765 
Sermo  XXXH.  —  In  Nativiute  B.  Mariae  Virginla.  774 
Sermo  XXXI  H.  —  In  capilulo  generali.  779 

Sbrmo  XXXIV.  —  In  capitulo  generali.  7W 

Sermo  XXXV.  —  In  capituio  generali.  7W 

Sbrmo  XXXVI.  —  In  fcsto  Omnium  Sanctorum.  796 
Sermo  XXXVII.  —  In  dcdicatione  ccclesi».  806 

Sermo  XXXVHI.  —  In  dedicalione  ecclesi».  613} 

Sbrmo  XXXIX.  —  In  festo  S.  BenedicU.  8171 

Sermo  XL.  —  De  arca  spirituali.  ozi 

GAUFRIDUS  SUBPRIOR  CANONICORUM  RBGU- 
LARIUM, 

^EPISTOLiE. 

Epist.  L  —  Joannis  abbatis  Baogeze.  ad  GaufHdum 
abbatem.  —  Deflet  onus  pastorale  sibi  iropositum.      827 

Epist.  II.  —  Gaufridi  ad  Joannem.— Superiori  epistoIiB 
rcspondct.  .       ^       ^     6» 

EPI8T.  IIL  —  Gaufridi  ad  monachos  Baugeiiensea^ 
-7  Concratulatur  eis  auod  ad  monasteriom  receoter 


i(m 


QUiE  IN  HOG  TOBIO  GONTINENTUIt 


I02S 


ftiodatuin  Undem  advenerint,  laodatque  eonim  solito- 
dJuem.  831 

Epiit.  IV.  —  Ad  Joannem  abbatem.  —  Hortator  ot 
vitiain  monasterio  viriliter  recenset,  et  delicta  puniat. 
I  832 

I  Epist.  T.  —  Ad  eumdem. — Petit  ut  sallem  per  Utteras 
enro  visitet  835 

/  Epist.  \I.  —  Joannis  ad  GauDridum.  -<-  Superiori  epi- 
stols  respondeL  855 

Epist.  Vll.  —  GaulHdi  ao  joannem  abbatem.  —  Con- 
querilur  de  breviute  epistol» ;  indicat  bibttotbecam  Ca- 
domi,  8i  velit,  emendam,  et  signiflcat  obitum  sui  cellera- 
ril.  855 

Epst.  yni.  —  Ad  Bic.  presbyterum.  —  Yaria  dat  ei 
monita.  856 

Epist.  IX.  —  Ad  G.  episeopl  Wigomiensis  capellanum. 

—  Horiatur  ad  mundi  conlemptom.  857 
Epbt.  X.  —  Ad  Gaufridum  amicnm  suum.  —  Sipifl- 

cat  pacem  lactam  inter  Anglia  regem  etejus  fiUum. 

857 

Eput.  XI.  —  Ad  fratrem^genlbos  debilem,  et  in  quibus- 
dam  a  se  dissenUentem.  858 

Epist.  XII.  —  Ad  BarUiolommim.  —  Docetlqua  raUone 
ambulandum  slt  In  vla  Dominl.  838 

Epvt.  XIII.  —  Ad  Petmm  amieom  mmm.  —  Horla- 
ter  ad  aaslduam  Scriptur»  sacr»  lecUonem.  840 

Emr.  XIY.  — Ad  wigomiensis  episcopi  cabellanum. 

—  De  fiuniUarl  scripUone  eplstobram  etmundi  eontem- 
fln  840 

Epinr.  XV.  —  Ad  Petmm  de  Boxeria.  841 

Epinr.  XVI.  —  Joannis  abbatis  Bogezei  ad  Gaafridnm. 

—  taosatttr  quod  diu  non  scripserit  Gaufridus,  peUtone 
exbortatorias  ab  eo  epistolas.  842 

Epist.  XVII.  —  Gaufridi  ad  Joannem.  —  Supenori  epi- 
stol»  re»ondet  843 

Epist.  XVIII.  —  Ad  PeU-um  Manaot.  —  Gratolator  ei 
de  concessa  sibl  facultale  constraenm  coenobU,  agitque  de 
necessitate  comparand»  in  eo  bibliothec».  844 

Epist.  XIX.  —  Ad  magistram  R.  —  Gratolator  ei  de 
800  in  ordinem  ingresso,  docelque  qualis  in  eo  esse  de- 
beat.  845 

.  Epist.  XX.  —  Ad  W.  qoondam  priorem  S.  Stephani  Ca- 
domensis.  —  De  contemplatione.  846 

Epist.XXI.— Joannis  abbatis  Bangezeiensis  ad  Gaufri- 
dum.— Ro^t  Gaufridurout  sibireliueatbiblioUiecam.  847 

Epist.  XXII.  —  Gaufridi  ad  Joannem.  —  PeUl  ut  eius 
precibus  felicem  sibi  a  Deo  obUneat  roortem.  848 

Epist.  XXill.  —  Joannis  ad  Gaufridum.  —  Superiorl 
epistols  respondet.  849 

Epist.  XXlV.  —  Gaufridi  ad  Joannem  abbatem.  ^  Do- 
let  quod  ▼ocatus  ad  conciUuro  Parisiense,  non  fuerit  prs- 
sens,.cum  Joannes  abbas  Baugezei  accessit  ad  Sanctam 
Barbaram  850.  850 

Epist.  XXV.  —  Ad  eumdem.  —  Ejusdem,  ut  videUir, 
ar«imenU.  850 

Epist.  XXVL  —  Rogerli  quondam  prioris  S.  Abrahs  ad 
Gnufridum.  —  Gratulator  de  bis  qu«  scripserat  de  viden- 
do  Deo,  bortatorque  ad  humilitatero.  i851 

Efist.  XXVil.  —  Gaufridi  ad  Rogerium.  —  Superiori 
epistola  respondet.  852 

Epist.  XXVill.  —  Ad  fratres  Baugezienses.  — MitUt  eis 
vitam  B.  Uamonls:  853 

Epist.  XXIX.  —  Ad  Joannero  abbatero.  —  Futur»  bea- 
titudinis  iinaginem  in  monasterio  Joannis  Baugeziensis 
abbatis  sibi  repnesenut.  853 

Epist.  XXX.  —  Ad  R.  Troamensis  ecclesie  prscento- 
rero.  —  Ut  se  per  liUeras  saitem  visitet.  855 

Epist.  XXXI.  —  N...  ad  Gaufridum.  —  Videtur  esse  re 
•ponsio  ad  prscedentem.  856 

Epbt.  XXXII.  —  Gaufridl  ad  quemdam  juvenem  ereroi- 
tam.  —  Salutaria  ei  dat  moniU.  861 

Epist.  XXXIII.  —  Ad  Uugonera  priorem  S.  MarUui  Sa- 
glensis.  ^  Hugonis  prioris  S.  Martioi  Sagiensis  laudes 
predicat,  docetque  quomodo  ad  ResurrecUouis  Dominics 
lestum  praeparare  se  debeant.  863 

Epist.  XXXIV.  —  Ad  R.  presbyteram.— Quid  significet 
In  roissa  sUUo  sacerdotls  ad  dexteram,  et  de  quibusdam 
aiiis  riUbus.  864 

Epist.  XXXV.  —  Ad  Joannem  abbatem.  —  Coropatitur 
pra  infortuDio  quod  ipsi  acclderat.  867 

Epist.  XXXVL  ^  Ad  Simonem  amicnm.  —  De  laude 
coiusdam  virginis.  •  868 

Epist.  XXXVIL  —  Ad  R.  presbyteram.  —  iEgre  fert 
daussibilaudes.   .  870 

EpibT.  XXXVIII.— Ad  W.  abbatemS.Andre».— Gralu-. 
laUir  abbaU  S.  Andre«  ordinis  Cisterciensis  de  sua  pro-'* 
laotione.  870 

Epist.  XXXIX.  —  Ad  Petram  De  Boxeria.  —  Didt  se 


professienis  voto  et  preposltora  oflBdo  Impediri  quomli 
nos  in  solitudine  maneat.  871 

Epist.  XL.  —  Ad  Joannem  abbatem.  —  Causatur  de 
litterarum  rariUte.  871 

Epist.  XLI.  —  Ad  Hogonem  priorem  S.  MarUnl  Sagien- 
sis.  —  Ejus  virtutes  prsdicat,  noruturque  eum  ad  viUm 
Walt.  scribendam.  875 

Epist.  XLII.  —  Hu([onis  prioris  S.  Martini  Sagiensis  ad 
Gaufridum.  —  Supenori  epistol»  respondet.  874 

Epist.  XLni.  —  Gaofridi  ad  Hugonem  priorem  S.  Mar- 
tini  Sagiensis.  —  HorUtur  ad  Iscribendam  vium  Walt. 
laudatque  ejus  a  vino  absUnentiam.  875 

Epist.  XLIV.  —  Ad  AugusUnum  amicum  suum.  —  Lau- 
dat  Augustinum,  horUturque  eum  ad  secUn^a  splrituar 
lia.  876 

Episr.  XLV.  — -  Ad  Gaufridum  sacerdotero.  —  Munnscu* 
la  non  esse  spemenda  quU  parva  sunt ;  sed  quam  masM 
animo  fiant,  consideranda.  878 

Epist.  XLVI.  —  Ad  H.  amicom  snum.  —  CompaUlur 
amid  adversiUtibus.  87S 

Epist.  XLVII.  —  Ad  Nicolaum  S.  Victoris  subpriorem* 

—  GraUas  asit  pro  amidUa.  880 
Epist.  XLVIll.  —  Ad  Joannero  abbatem.  —  Laudat 

Joannem  abbatero  de  graUa  sermonis  il  lios.  881 

Ehst.  XLIX.  —  Ao  Hogouem  priorem  S.  Martini  Sa- 

glensis.  —  Uorutur  iterum  ad  scrtbendam  WalL  vitara. 

88S 
Epot.  L.  —  Ad  Andream  irdildlaoonom  Turonensem. 

—  Varia  dat  ei  monlU.  88S 
Epist.  LI.  —  Ad  R.  amlcnm  suum.  —  Laudat  R.  amtel 

sol  ardorero  pro  contemplatlone.  884 

Epist.  Lll.  —  N.  ad  N.  885 

MAURICIUS  DE  SULUACO  PAKISIENSIS  EFI" 
SCOPUS 

NoUUa  historica.  887 

EPiSTOLiE. 

Ipislol»  ad  Alexandram  III  papam.  —  In  causa  S.  Tho- 
m»  Cantuariensis.  897 

DVLOMATA. 

I.  —  GharU  pro  decima  de  Campellis.  897 

II.  —  De  bisqu»  vendidit  LedeinaUns  milesapud  vil- 
lam  S.  Oodoaldi.  898 

III.  —  De  his  quie  vendidit  Willelmus  de  Madaoo  apud 
Victoricium.  809 

IV.  ^  De  censu  quem  S.  Victnris  canonicl  apnd  S. 
Marcellum  et  Ivriacuro  possidebant.  899 

V.  —  De  mediate  moiendini  de  Cantu  Ranequam  ven- 
didit  Pelnis  mUes   de  Chantela  Parisiensi  episcopo. 

VI.  —  De  his  que  vendiderant  Philippus  de  Se?ies'et 
Galerannus  de  Galardone.  901 

VII.  —  Mauricius  episcopos  Parisiensis  fundaUonem 
Herivallb  conflrroat.  90i 

VIII.  —  De  his  qu»  vendiderant  Tiulfus  et  HerberUia 
de  Moriana  et  Avelina  soror  ejus.  902 

IX.  —  De  censu  ({uero  vendiderant  Galerannus  de  Lo- 
u>  Sanclo  et  uxor  ejus  apud  Sancturo  Clodoaldum.      905 

X.  —  De  molendino  de  Cantu  Rans  quod  est  apnd  Coiv 
boilum.  1904 

XI.  —  CharU  Mauricii  Parisiensis  episcopi  qoa  abbatl 
et  roonaslerio  S.  Dionysii  Parisiensis  concedit  ot  ecele- 
siam  bapUsmalem  in  curia  Nove  VUl»  cum  jure  patrona- 
tus  erigai.  905 

XII.  —  De  praUs  insule  de  Mera.  905 
Xfll.  —  CJiarU  Mauridi  de  Ancello  de  Chetenvilla  et 

Aalesi  uxore  cjus.  905 

XIV.  —  De  fiospilibus  et  censu  qu»  vendiderant  apud 
Vicloricium,  Uugo  Malvias  et  Gondrea  uxor  ejus,  Pari- 
siensi  episcopo.  906 

XV.  —  De  transacUone  fiicU  inter  Mauricium  episco- 
pum  et  canonicos  Sancti  Marcelli  de  Vitriaco.  9(16 

VARIORUM  CHARTiE  ad  ecdesiam  Parisiensem  spe 
cUntes. 

I.  —  CharU  de  terra  daU  a  capitulo  monachis  de  Karo- 
UIoco  ad  flrroam,  apud  Espiers.  907 

II.  —  AulbenUcum  Milonis  archipresbyteri  Mediola- 
'  nensls  et  Osmundi  canonici  Parisieutfis  super  ecdesU  de 

Argenteolo.  907 

fll.  —  De  quiUUone  Garoerii  de  Dorolbos  Parisieiisi 

episcopo  facU  ababbate  et  conventu  Fossatensb  ecclesiaa» 

-f  I  ^^ 

'''    IV.  _  AoUientlcum  Radulphi  comiUs  de  Claromoute, 

de  quiUUone  prcbends  quam  tenuit  Petrua  de  Moncja- 

co  in  ecclesU  B.  Marl»  Parisiensis.  ^ 


1025 


ORDO  RERUM  QVJE  IN  HOC  TOMO  CONTINENTUR. 


1024 


y.  —  Oiarb  conventionis  inler  capKulom  ecclesia 
Parisieniiis  et  Henriciiro  Magnuro,  ArBulpbtm  de  CorLe- 
•ron  et  Petrum  dicturo  Girbonl.  910 

VI .  —  Charta  de  Gunsanvilla.  911 

Vfl.  —  De  pralis  veuditis ab  abbalissa  S.  Cirici  in  Insu- 
la  Blere.  911 

VKi.  —  De  procuratione  episcopi  in  ecclesia  S.  Exu- 
perii  de  rortx^ilo.  912 

IX.  ^  Auihenticum  capituli  Parisiensis  super  eadem 
procoralione.  9t3 

X.  —  De  quitatione  Emelin»  mulieris  Parisiensis  fa- 
OUab  abbate  ei  cooTenlu  Sancti  Germani  de  Pratis.  914 

ODO  TULLENSIS  EPISCOPUS 

Notitla.  014 

6TATUTA  ODOMb  STNODALIA 


AIEXASDER  GEMMETICENSIS  ABBAS 
EPISTOLA  D£  FILIO  HOMINIS. 

GERALDUS  CADURCENSIS  KPISCOPUS. 
Epistola  ad  Fridericum  imperatorem .  925 

MATTEMUS  YINDOCINENSIS. 

Notilia.  925 
PARAPHRASIS  METRICA IN  LIBRUM  T06LE. 

Epistola  dedicatoria.  927 

PraeTatio.  935 

Textus  cum  paraphasl  metrica.  953 

CARMINA  \AR1A.  080 

iDdex  in  Petrum  Cantorcni.  989 


riNIS  TOMI  DUCENTESUa  QUINTI. 


5503    012 


Ei  lypis  MIGNE,  m  PeUl-Moiuroiiiew 


THiS  \  wLLi-iE 
DOES  NOT  CIRCIJLATE 
OUrSiDE  THE  LIBKa.%Y 


3  2044  054  760  582 


1 


THis  v:ll:;1E 

DOES  NOT  C!:?CULATE 
OUrSiDE  THE  LIUKaRY 


3  2044  054  760  582 


1